Kpanbara
BARKPERII
munlee
Ki jiin 2 Barkperii gbouŋ na po
Gbouŋ na tukin ki beerit Israel naan yent nan Juda naan yent poe. Barkperii gbounsinsinn nan Barkperii gbouŋ ŋanlee na din tee gboun-yemmire, ki bi tan bɔkit ki li tee gbant ŋanlee. Baatusir ni, bi yi gbouŋ maŋe 2 Kronikils.
1Biaŋinba ki kpanbar Solomonn miar Yennu yanfoon po
1Solomonn, wunba tee kpanbar Defid bija na din dia Israel tingbouŋ ki ŋmakitir fanu, ki u Yomdaanɔ Yennu teen piisin u paak, ki te ki u naangbouŋ kpai.
2Kpanbar Solomonn din pak nan Israel teeb nba tee kunkɔnkɔnna saakab ki gorii niib tusir tusir nan kobik kobik, nan barbuura, nan Israel booru saakab, nan naakuut saakab nan nileeb nba be Israel tiŋ ni, 3a bin wei u poor, ki bin saan Gibeonn, kimaan Yennu lanbouŋ nba ki ŋɔɔ Yennu toontunnɔ Moses ŋammir kunkoouk paak na din be leŋe. 4Yennu mɔlor lakir na din be Jerusalem-e. Li din be lanbouŋ nba ki kpanbar Defid din chaan, yoo nba ki u nyii nan mɔlor lakir maŋ Kiriaf Jearim ki baar nann na nie. 5Kutmɔnt binbintir nba ki Besalel, wunba tee Uri bija, ki u yeeja tee Hur na din ŋammir na mun din be Gibeonn-e, Yennu lanbouŋ na tɔɔnn. Leŋe ki kpanbar Solomonn nan niib na kur din jiantir Yennu. 6Kpanbar Solomonn din saan Yennu lanbouŋ na boore, ki saa mann mujoonu Yenpiinii maruŋ, kutmɔnt binbintir na paak, ki jiant Yennu. U din kpii bonkobit tusir ki joor muu li paak.
7Li daar nyiɔk ki Yennu dɔkit Solomonn paak ki yetɔ a, “A loon bee ki man turani.”
8Ki Solomonn jiin a, “A tun a lonchiɔŋ ki tur a toontunnɔ, n baa Defid, yoo nba gar, ki mɔtana ki a te ki n set u seenu ni ki dii naan. 9N Yomdaanɔ Yennu, gbeent mɔsonn nba ki a sat ki tur n baa Defid na. Fine dinnin naan a mii dia niib nba yab ki kaa kann na. 10Li paak, turimin yanfoon nan bannu nba ki n saa fit dia niib na. Nna-i kaa, n saa teen nlee ki dia a niburuŋ na?”
11Ki Yennu yet Solomonn a, “A gann linba ŋana. A bo saa fit boin mɔkint koo likirii po, koo yudantuk po, koo a datai n kpo po, ki bia fit boi a mɔŋ manfofoouk po, ŋaan ki a boi yanfoon nan bannu po, a lin te ki a fit dia n niib nba ki n teena bi kpanbar na. 12N saa tura yanfoon nan bannu, ki bia pukina gor nan likirii nan yudantuk, ki lin gar kpanbara nba dii a liik, nan binba saa wei a poor.”
Ki jiin Kpanbar Solomonn paŋ nan mɔkint po
13Ŋanne ki Solomonn nyii Yennu lanbouŋ nba be Gibeonn, ki li tee Yenjiantboor na, ki saan Jerusalem. Leŋe ki u din saa dia Israel teeb. 14U din mɔk taantorit tusir nan kobii ŋanna, nan taanjakitii tusaa piik nan ŋanlee. U din te yemm be Jerusalem-e, ki leeb mun be digbanlia ni. 15U naan yoo, salimpeena nan salimmɔna din nyɔr Jerusalem nan tana nba nyɔr biaŋinba nae, ki kpekii bia gbee ki tee nan sinsabii nba be Juda yent ni kunkonbis paak biaŋinba na. 16Kpanbar na toontunnae din gorii ki ŋmakitir taanii nba nyi Musri nan Silisia ki kɔɔ u doo ni, 17nan taantorit nba nyi Ijipt ki kɔɔ na. Ki bi din kɔi Hef nan Siria kpanbara taanii nan taantorit, ki taantoruk daauk tee salimpeenkuna piik nan ŋanŋmu, ki taamm daauk mun tee salimpeenkuna ŋanna.
2Ki jiin Yenjiantu ŋasaakak maanu siir teenu po
1Kpanbar Solomonn din dukin nan wun maa ŋasaakak ki lii tee siaminba ki bi sii jiantir Yennu, ki bia maa u mɔŋ ŋaak. 2U din gann jab tusaa piinlore, ki bi sii jikin tanmaabona, ki gann jab tusaa piinniin, ki bi sii koi tana jɔɔt ni, ki jab tusaa ŋantaa nan kobii ŋanloob tee binba sii gorii toontunna na.
3Solomonn din tun toomii Taya kpanbar Hiram boor ki yet a, “Ŋaant ti lakin kii di daak nan faa din tuu be nan n baa Defid biaŋinba ki din kɔiɔ kpek taabii a wun maa u ŋaak na. 4N yaa man maa ŋaake ki baakit n Yomdaanɔ Yennu. Ŋaak na sii tee kasii boor nba ki min nan n niib sii jiantir Yennu-e, ki jikit bonnunubit ki jokin, siaminba ki ti sii teenɔ kasii boroboro yoo kur na, leŋe ki ti sii teenɔ mujoonu Yenpiinii sanyiɔk ni nan daajoouk kur, nan li foon daar kur, nan ŋmaapaaŋ jaamm kur, nan kasii daa kur, ki baakit ti Yomdaanɔ Yennu. U wannit a tii dia sennu maŋ yoo kur. 5Ŋaak nba ki n yaa man maa na, li sii yab bonchiann, kimaan Yennu tee Yenjaann ki gar yennii nba be. 6Sɔɔ kan fit maa ŋaak ki tur Yennu, kimaan sanpaak nan sanpagbant yabint ŋaan u kan fit kɔɔ li ni. Ki maa yaa n maa Yenjiantu ŋasaakak na, li tee siaminba ki n sii jokin bonnunubite ki teenɔ. 7Tɔn, turimin nirɔ nba mɔk yan ki saa fit jii salimmɔna nan salimpeena nan kutmɔnt nan kutlia ki tun nann toonn, ki bia jii gungunbɔnwuwur nan gungun-mɔnwuwur nan gungun-mɔŋ ki luur. Li daanɔ saa tun nan toontunna nba be Juda nan Jerusalem, ki n baa Defid din gannib nae. 8N mi nan a jab na mi tichɔɔnu fanu, li paak, turimin kpek nan langbeŋ nan naaseek taabii nba be Lebanonn. N teen siir nan man te n jab na n baar ki somm a yab 9ki bin chɔɔ linba sii yab, kimaan ŋaak nba ki n yaa man maa na sii yab, ki bia ŋan bonchiann. 10N saa tura jeet nba saa dinn tichɔɔra na, ki li tee dii nba ki bi dia tee boroboro baajii tusaa piinna nan ŋanna, nan dimɔnii baajii tusaa piinna, nan tilɔɔna daan galint tusaa kobik, nan olif tiinii kpan2.10 Olif tiinii kpan ŋan, ki li daauk bia paar. galint tusaa kobik.”
11Kpanbar Hiram din jiin Solomonn gbouŋ ki yet a, “Kimaan Yennu nba loon u niib na paak, ki u teena bi kpanbar. 12Pakin Israel teeb Yomdaanɔ Yennu, wunba nan sanpaak nan tiŋ. U tur kpanbar Defid bik nba mɔk yanfoon, ki gbee nan bannu nan subinii, ki u dukin nan wun maa ŋaak ki tur Yennu, ki bia maa u mɔŋ ŋaak. 13N jikit nuu toontunnɔ nba sub, ki bia mi toonn fanu, ki bi yiu Huram na, ki teena. 14U naa nyii Dann booru nie, ŋaan ki u baa nyii Taya. U tumii waa saa jii salimmɔna koo salimpeena koo kutmɔnt koo kutlia koo tana koo taabii ki ŋamm bonawa. U bia saa fit jii gungunbɔnwuwur koo gungun-mɔnwuwur koo gungun-mɔŋ koo chabŋann, ki tun nann toonn. U saa fit kpeer ki bia jab ninnauŋ nba kur ki bi turɔ. Ŋaant ki wun tun nan a nuu toontunna na, ki bia kii tuun nan binba din tuun ki teen a baa Defid na. 15Li paak, a ji turit boroboro dii nan dimɔnii nan daan nan olif tiinii kpan nba ki a sat mɔb nan a saa turit na. 16Ti saa chɔɔ kpekii nba be Lebanonn kunkona ni, ki a loon na kur. Ti saa taanire ki lor ki paanir mɔkgbeŋir paak, ki lin pukit saan Jɔpa. Leŋe ki a saa jii daat maŋ ki saan nann Jerusalem.”
Baa piin Yenjiantu ŋasaakak na maanu biaŋinba
17Kpanbar Solomonn din kan boorganu nba be Israel tiŋ ni na nikant, ki li naan nan nikant nba ki u baa Defid din kan na. Boorganu jab din tee tusaa kobik nan piinŋmu nan ŋantaa nan kobii ŋanloob. 18U din gann jab na ni tusaa piinlore a bii jikit ŋaak na maanu tiat, ki gann tusaa piinniin a bii koi tana jɔɔt ni, ki tont jab tusaa ŋantaa nan kobii ŋanloob na, a bii gorii toontunna na, ki toonn-ii tuun.
31Ki Kpanbar Solomonn maa Yenjiantu ŋasaakak na Moria kunkonn nba be Jerusalem na paak, ki tee siaminba ki Yennu din dɔkit u baa Defid paak na. Leŋ din tee Jebus booru nirɔ nba ki bi yiu Arauna na jarike. 2U din piin maanu, u naan bina ŋanna ni, li ŋmaarii ŋanlee, daaŋanlee daare. 3Ŋasaakak maŋ fiakir fɔkint tintann paak din tee taakaabii piintaa, ki yarin taakaabii piik. 4Li naakutok din yarin taakaabii piik, ki ŋaak na sanpaapo fɔkint tee taakaabii piik.3.4 Siab yaa li tee taakaabii piinloobe. Bi din taan salimae ŋaak na nɔɔk ni kur po. 5Bi din kpaa kpek taabiie ki dɔkin ŋaak na nɔɔk ni dikpina kur, ki taanir salinŋana, ki nan kaatii nan jarit salima na paak. 6Kpanbar na din ŋamm Yenjiantu ŋasaakak na, ki li ŋan bonchiann nan burchintana, nan salima nba ki u nyii nann Parfaim tiŋ ni. 7U din jii salimae ki taan ŋaak na dikpina, nan li yɔkaa, nan li tammɔi, nan li gana paak. Nuu toontunna na din nan bona nba mɔk kpinkpante3.7 Bi maan ni, bi yib “cherubime”, ki bi naan bonkobit, ŋaan mɔk kpinkpant. ki tabin dikpina na paak. 8Li nɔɔk ni diiuk nba ki bi yir Kasii yaa Kasii boor na fɔkint din tee taakaabii piike, ki yarin taakaabii piik, ki li tee ŋasaakak na yarimu kur. U din jii salinkuna, ki li kpaiu tee nan karwanta baajii kobii ŋanlee nan piinŋmu nawa, ki taan Kasii yaa Kasii boor dikpina na, 9ki jii salima ki li yabint tee nan bɔrik gbinn na, ki ŋammir kpai, ki bia taan li sanpaapo diit na nan salima.
10Kpanbar na din te ki u nuu toontunna na jii kut ki ŋammir bona nba mɔk kpinkpant banlee, ki pɔrib salima, ki tɔɔnir Kasii yaa Kasii boor. 11-13Ki bi see leŋ ki kpia leeb ki tor tammɔb. Ki yenɔkɔɔ kur mɔk kpinkpant ŋanlee, ki kpinkpouŋ kur fɔkint tee taakaabii ŋanlee nan waan, ki bi kpinkpant pɔbit diiuk na sinsuuk ni ki siit leer, ki bia tant, ki tuu dikpina na, ki li kur taan tee taakaabii piik. 14Chinchenn nba din jɔɔn ki bɔkit Kasii yaa Kasii boor na, bi din jii chabŋanne nan chablia, ki jii gungunbɔnwuwur, nan gungun-mɔnwuwur, nan gungun-mɔŋ, ki luu bona nba mɔk kpinkpant na li paak.
Ki jiin kutmɔnt toota ŋanlee na po
15Kpanbar na din maa toota ŋanlee, ki sennir Yennu ŋasaakak na tɔɔnn, ki yenn kur fɔkint tee taakaabii piik nan ŋanlore, ki li yur fɔkint tee taakaabii ŋanlee nan waan. 16U din nan bona nba naan jarit, nan linba naan tiik lɔɔna na, toota na yur paak. 17U din senn toota na Yenjiantu ŋasaakak tammɔb kpiŋe. Linba din be niidiitu po na sann tee Jakinn, ki linba mun be niigaŋ po na sann tee Boas.
4Ki jiin Yenjiantu ŋasaakak na tiat po
1Kpanbar Solomonn din jii kutmɔnte ki maa maruŋ binbintir, ki li fɔkint tee taakaabii piik piik loka na kur po, ŋaan dokii taakaabii ŋanŋmu. 2U bia din jii kutmɔnt ki maar nyunbuuk bonkunkunn, ki li sumii taakaabii ŋanlee nan waan, ki yarin nɔɔk ni taakaabii ŋanŋmu, ki loka ni yarin taakaabii piik nan ŋanŋmu ki lint. 3Bi din nan naajai ninnauŋo, ki lint buuk na guunii ŋanlee. 4Nyunbuuk na din tɔɔ kutmɔnt naajai piik nan banlee paake, bantaa din tor bi numm niigaŋ poe, ki bantaa tor yonbaa po, ki bantaa tor niidiitu po, ki bantaa tor yondo po. 5Nyunbuuk na kpakiiu din tee nan niibifoouk fɔkint nae, li mɔgbana din naan kɔb yare, ki yat paapo nan tipuuk nba tuu yit biaŋinba na. Nyunbuuk na din saa fit kɔɔ nan galint tusaa piik nan ŋanŋmu nawa. 6Bi bia din ŋamm kutsɔnt piik, a bii dia kii wu bonkobit nant nba ki bi saa joor muu ki li tee maruŋ yar na, ki senn kutsɔnt ŋanŋmu ŋasaakak na niidiitu po, ki senn kutsɔnt ŋanŋmu niigaŋ po. Nyun nba din be buuk na ni din tee mannteeb nae-ii dia kii wu bi mɔŋ.
7-8Bi din ŋamm salima fitsenta piike, nan sennu nba wann biaŋinba na, nan teebula piik, ki kɔɔ sennir ŋasaakak na ni, ki senn fitsenta ŋanŋmu niidiitu po, ki bia senn fitsenta ŋanŋmu niigaŋ, ki senn teebula ŋanŋmu niidiitu po, ki bia senn ŋanŋmu niigaŋ po. Bi bia din ŋamm salima senii kobike, ki bi sii dia mii.
9Bi din ŋamm nɔɔk ni dindonjouk, ki li tee mannteeb yar, ki bia ŋamm nanyer po dindonjouk. Gana nba din be dindonjot sinsuuk ni na, bi din taanir kutmɔnte. 10Bi din senn nyunbuuk na Yenjiantu ŋasaakak na niidiitu po lɔtik nie.
11-16Huram mun bia din ŋamm boba nan sofira nan senii. U din gbenn bona nba ki u sat mɔb ki tur kpanbar Solomonn nan u saa ŋamm ki tur ŋasaakak na. Li din tee:
toota ŋanlee,
nan li yura ŋanlee nba naan senii, ki tɔɔ toota na paak,
nan kut jarit nba ki bi luu ki paa toota yura paak,
nan kutmɔnt lɔɔna kobii ŋanna, ki li kur tɔɔ chaabii ŋanlee-lee, ki lint toota na yura paak,
nan torit piik,
nan tatilaŋmanbana piik,
nan nyunbuuk,
nan naajai ninnant piik nan ŋanlee nba ki nyunbuuk tɔɔ li paak na,
nan boba nan sofira nan diitmɔyaarii.
Huram, wunba tee nuu toontunna saakɔɔ nae, din jii kutmɔnt nba ki bi ŋammir ki nan bona nba na kur, nan kpanbar Solomonn nba din wannɔ a wun ŋammir, ki bii diar Yenjiantu ŋasaakak ni biaŋinba na.
17Kpanbar na din te ki bi ŋamm li kur, saauk boor nba be Sukof nan Sereda sinsuuk ni, Jɔɔdann mɔkir baauk ni nae. 18Bi din ŋamm bonloŋa bonchiann leŋ, ki bi sɔɔ din kan fit bikin ki la kutmɔnt nba ki bi jii ŋamm bona maŋ yabint nba tee.
19Kpanbar Solomonn din jii salimae ki ŋamm bona nba be Yenjiantu ŋasaakak na ni: li maruŋ binbintir, nan teebul nba ki bi paa boroboro ki teen Yennu, 20nan fitsenta, nan salinŋana fita nba ki bi sii dia jokin Kasii yaa Kasii tɔɔnn, nan sennu nba wann biaŋinba na, 21nan tipuuk bonnankara, nan fita nan babitii, 22nan fita bonŋmakint-kara, nan senii, nan sipiat nba sii tee bonnunubit li ni, nan tatilaat nba sii jikin musankɔɔna. Bi din jii salinŋanae ki nan linba na kur. Yenjiantu ŋasaakak na nanyer po gana, nan Kasii yaa Kasii boor gana na, bi din taanir salimae.
51Kpanbar Solomonn nba din tun Yenjiantu ŋasaakak na toona ki gbenn yoo nba, ki u ji jii bona nba ki u baa Defid din jii tur Yennu na, ki kɔɔn Yenjiantu ŋasaakak na ni: li salimpeena, nan salimmɔna nan bona nba kur be.
Biaŋinba ki bi baar nan mɔlor lakir na ki kɔɔn ŋasaakak na ni
2Ki kpanbar Solomonn tun yiin Israel booru saakab nan naakuut saakab a bin taan Jerusalem, ki saan Defid doo nba tee Sayɔnn na ki be Jerusalem maŋ na, ki jii Yennu mɔlor lakir na ki kɔɔn ŋasaakak na ni. 3Ki bi kur tikir Lanbont Jaamm na yoo. 4Israel saakab na kur nba din tikir yoo nba, ki Liifai teeb wokit Yennu mɔlor lakir na, 5ki saan nann ŋasaakak na boor, ki mannteeb nan Liifai teeb na bia chaat Yennu lanbouŋ nan li bona kur, ki saan nann ŋasaakak na ni. 6Kpanbar Solomonn nan Israel teeb kur din taan leeb mɔlor lakir na boor, ki kɔt pei nan nei bonchiann ki mann maruŋ. 7Ki mannteeb na ji jii mɔlor lakir na ki kɔɔn ŋasaakak na ni, ki saa sennir Kasii yaa Kasii boor, ki li be bona nba mɔk kpinkpant na5.7 Bi maan ni, bi yib “cherubime”, ki bi naan bonkobit, ŋaan mɔk kpinkpant. lɔŋ ni. 8Bona maŋ kpinkpant din lat piin mɔlor lakir nan daat nba ki bi tuu soor ki jii nawa. 9Dasoorkara na nba din fɔk biaŋinba na, nirɔ-i set kpian Kasii yaa Kasii tammɔb nae ki u saa lar, ŋaan wuu fɔkit u kan lari. Daat maŋ bia daa be leŋ nan dinna. 10Siar din kaa mɔlor lakir na ni ki pukin tanpatlai ŋanlee nba ki Moses din kpeen Sainai jɔɔr boor na, siaminba ki Yennu din lor nan Israel teeb, yoo nba ki bi nyii Ijipt ki baat na.
Ki jiin Yennu maŋ yentchiɔŋ po
11Mannteeb na kur din seet Kasii na boore. Mannteeb nba din be leŋ na din ŋamm bi mɔŋe, ki li ki mɔk waa nyii koonn nba ni.
12Liifai teeb na yanyinna din tee Asaf nan Hemann nan Jedutunn nan bi bonjai nan bi nikpiimm, ki din lia tapeenii5.12 Bi yi tiat maŋ “linenn”, ki li maakit gbanant. ki saan set yondo po, binbintir na boor, ki faa duunii nan kɔna, ki mannteeb kobik nan piinlee peeb naatuna. 13Ki naatunpebira nan yanyinna kur taan yomm ki yiin kunkɔyenn ki dontir, ki bia teen Yennu niipoouk. Bi din peeb naatuna nan duunii nan bonmumɔɔt nba kur be, ki leeb waa ki yiin ki dont bi kunkɔra ki piak Yennu, ki yeen a,
“Pakin Yennu man, kimaan u ŋan,
ki u lomm kaa gbennu.”
Tɔn, ki sanpagbouŋ gbee Yenjiantu ŋasaakak na ni. 14Mannteeb na ji din ki fit tukin ki tun jiantii toona, kimaan sanpagbouŋ nba be nan yabint Yennu yentchiɔŋ ki gbee ŋasaakak na paak.
6Biaŋinba ki Solomonn pak maan ki tur niib na
1Ŋanne ki kpanbar Solomonn miar Yennu, ki yet a,
“Yennu, fine yet nan a sii be sanpagbouŋ nan bunbɔnn nie.
2Mɔtana, n maa ŋasaakak nba ŋane ki tura,
siaminba ki a sii be yaayoo siiyoo.”
3Ki Israel teeb na kur see leŋ, ki kpanbar na ŋmant u numm ki tokinib, ŋaan miar Yennu piisin bi paak, 4ki yet a, “Pakin timm Israel teeb Yomdaanɔ Yennu nba din dia u mɔsonn nba ki u senn ki tur n baa Defid, yoo nba ki u din yetɔ a, 5‘Laa nyii yoo nba ki n din nyinn n niib Ijipt tiŋ ni ki tan tuu dinna na, n din ki gann digbansiar Israel tiŋ ni, ki li tee siaminba ki bi saa maa ŋasaakak kii jiantirimi, n bia ki gann sɔɔ a wun dia n niib Israel teebi. 6Ŋaan mɔtana n ji gann Jerusalem-e, a bii jiantirin leŋ, ki bia gann fin Defid a fan dia n niib Israel teeb.’ ”
7Solomonn din ŋamm tukin ki yet a, “N baa Defid din dukin nan wun maa ŋasaakak, ki bii jiantir timm Israel teeb Yomdaanɔ Yennu leŋ, 8ŋaan ki Yennu yetɔ a, ‘A din mɔk mɔnii nan faa loon fan maa jiantu ŋasaakak ki turin na. 9Ŋaan a kan ban maari. A tiɔŋ bijae tan saa maar; ŋɔɔe saa maa n ŋasaakak maŋ.’
10“Ti Yomdaanɔ Yennu gbeen mɔsonn nba ki u senn nawa, ki mɔtana n gaar n baa setuwa ki dii Israel naan, ki bia maa ŋasaakak nba ki ti sii jiantir timm Israel teeb Yomdaanɔ Yennu leŋa. 11N jii mɔlor lakir nba ki tanpatlai be li ni, ki tee linba ki Yennu din sɔb u mɔlor nba ki u din lor nan Israel teeb li paak na, ki kɔɔn ŋasaakak na niwa.”
Ki jiin Solomonn Yenmiaru po
12Tɔn, Solomonn din set Yennu maruŋ binbintir na boore, Israel teeb kur tɔɔnn, ŋaan donn u nii ki miar Yennu. 13Solomonn din ŋamm kutmɔnt binbintir nba ki bi see li paak ki piak maan na, ki bir ŋaak na dindonjouk sinsuuk ni, li fɔkint nan yarimu din tee taakaabii ŋanlee-lee nan waan, ŋaan dokii taakaabu nan waan. U din doo binbintir na paak, ki gbaan siaminba ki niib kur saa lau, ŋaan donn nii sanpaapo, 14ki miar Yennu ki yet a, “Timm Israel teeb Yomdaanɔ Yennu, yensau ji kaa sanpaapo nan tiŋ na ni, ki tee nan fin na. A dia a mɔlor nan a niib, ki bia wantib a lomm, yoo nba ki bi sak a mɔb nan bi para kur. 15A dia a mɔsonn nba ki a din senn ki tur n baa Defid na, kimaan dinna a mɔbonn kur teen mɔniiwa. 16Mɔtana, timm Israel teeb Yomdaanɔ Yennu, ii dia a mɔsonleer nba ki a din senn ki tur n baa ki yetɔ nan yoo kur u yaaboonne sii yɔɔ tee Israel teeb kpanbar, li-i tee ki bi yɔɔ saak a mɔb nan waa din saak biaŋinba na. 17Li paak, timm Israel teeb Yomdaanɔ Yennu, a ŋaan ki bont kur n tun nan barmɔnii nan faa din sat ki tur a toontunnɔ Defid na.
18“Ŋaan Yennu, a saa fit kii be nisaarii sinsuuk ni, tingbouŋ na paaka-a? Sanpaak na kur gbaa ki yarin jaŋ nan fii be leŋi, ki nlee ŋasaakak nba ki n maa na sii yarin ki jaŋani? 19N Yomdaanɔ Yennu, n tee a toontunnɔe, gbiintir n miaru ki tun maa mei ki loon linba dinna na. 20Ii guu ŋasaakak na, yonnu ni nan nyiɔk kur. A sat mɔb nan siaminba nae ki a niib sii jiantira, li paak, a gbiint ki turin yoo nba ki n tor numm ŋaak na paak ki meia. 21A gbat n miaru, nan a niib Israel teeb miaru, yoo nba ki bi set tor ŋasaakak na po, ki miara; faa be a ŋaak ni, Yendɔuŋ ni na, a gbat ti miaru ki nyik chab ti biit.
22“Li-i tee ki bi yet a nirɔ tun ki biir u lɔɔ, ki bi baar nanɔ, a maruŋ binbintir boor ŋasaakak na ni, a wun por mɔb nan u ki biir siar, 23Yennu, faa be Yendɔuŋ ni na, a gbiint ki bu ki tur a daaba. A dat wunba mɔk biit na tubir, ki lin jaŋɔ, ŋaan nyik wunba mɔk mɔnii na.
24“Li-i tee ki a niib Israel teeb datai nyannib kimaan baa tun ki biira na paak, ki bi jen a boor, ki baar ŋasaakak na ni, ki meia nan sikin-n-mɔŋ, ki loon nyikin chab, 25faa be Yendɔuŋ ni na, a gbiint bi miaru ki nyik chab a niib bi yanbɔmm, ki jen namm tiŋ nba ki a jii tur ŋamm nan bi yeejamm na ni.
26“Li-i tee ki a niib tun yanbɔmm ki biira, ki a soor saak, ki bi nyik bi yanbɔmm ki set tor ŋasaakak na po, ki meia nan sikin-n-mɔŋ, 27Yennu, faa be yendɔuŋ ni na, a gbiint bi miaru, ki nyik chab a daaba Israel teeb yanbɔmm, ŋaan wannib ki bin tun linba ŋan, ki a te saak n baa tingbouŋ na paak, tingbouŋ nba ki a tur a niib, ki li tee bi faar na.
28“Li-i tee ki kon baa tiŋ na paak, koo ki yiarlɔɔrkara baar, koo ki wɔruk baar ki koor bonbuburit, koo ki naasuut baar, koo ki datai wor a niib na, koo li-i taŋi tee yiarbiiuk, koo baatuk be bi sinsuuk ni, 29fan gbiint bi miaru. Ki li-i tee a niib Israel teeb na yenɔ set tor ŋaak na, ki donn u nii, ŋaan miara nan fabinii, 30fan gbat u miaru. Faa be a ŋaak ni, yendɔuŋ ni na, a gbiint bi miaru, ki nyik chabib. Fin kɔɔe mi sɔɔ kur par ni nba tee biaŋinba. A teen sɔɔ kur linba jaŋitɔe, 31a lin te ki a niib n saak a mɔb, ki chɔrima yoo kur nba ki bi be tiŋ nba ki a din tur ti yeejamm na ni.
32“Li-i tee ki boorganu nirɔ nba be digbangann banfɔkira, ŋaan gbat a yabint nan a paŋ nba tee biaŋinba, nan faa kakii nan a toona biaŋinba, li daanɔ-i baar ki miara ŋasaakak na ni, 33fan gbat u miaru. Faa be yendɔuŋ ni na, a gbiint u miaru, ki tun linba ki u loon, ki nibooru kur nba be tingbouŋ na ni saa banna, kii saak a mɔb, nan a niib Israel teeb nba tuun na. Ŋanne ki bi saa bann nan ŋasaakak nba ki n maa nae tee siaminba ki bi sii jiantira.
34“Li-i tee ki a yet a niib a bin saan kɔn nan bi datai, baa lek be siaminba kur, ŋaan set tor digbann nba ki a gann na po, nan ŋasaakak nba ki n maa ki tura na, ki miara, 35fan gbiint bi miaru. Faa be Yendɔuŋ ni na, a gbat bi miaru ki turib nyannu.
36“Li-i tee ki a niib tun biit ki tura -- sɔɔ poŋ kaa ki ki tun biiti -- ki a wutoor doo, ki a te ki bi datai kɔn nyannib, ki teemm yommii ki saan namm digbangann, digbann na-i lekii be banfɔkira, 37ŋaan fan gbiint a niib miaru. Li-i tee ki bi be tiŋ maŋ ni, ki nyik bi yanbɔmm, ŋaan miara, ki fiit baa tun ki biir, nan baa tee nɔɔntont nan yanbɔndamm biaŋinba, Yennu, fan gbiint bi miaru. 38Li-i tee ki bi mɔ kɔɔ bi toonbiit paak nan barmɔnii, tiŋ maŋ ni, ki set tor tiŋ nba ki a din tur ti yeejamm na, nan digbann nba ki a gann na, nan jiantu ŋasaakak nba ki n maa ki tura na ki miara, 39a gbiint bi miaru. Faa be a ŋaak ni yendɔuŋ ni na, a gbat bi miaru kii mɔk ninbatinu bi paak, ki nyik chab a niib na bi yanbɔmm kur.
40“Yennu, ŋaant ki a ninbina-ii kpaa ti paak, ki bia gbiint taa meia nna na. 41N Yomdaanɔ Yennu, fiit mɔtana nan a mɔlor lakir nba see a paŋ taar ni na, ki kɔɔ ŋasaakak na ni, kii be leŋ mɔkmɔk nan mɔkmɔk. Teent piisin a mannteeb paak, nan toonn nba kur ki bi tuun, ki te ki a niib kur-ii mɔk parpeenn, kimaan faa ŋan ki turib na paak. 42N Yomdaanɔ Yennu, a daa yêen kpanbar nba ki a gannɔ na. Tiat lomm nba ki a bo mɔk nan a toontunnɔ Defid na.”
7Biaŋinba ki bi jii jiantu ŋasaakak na ki teen Yennu nuu ni
1Kpanbar Solomonn nba din miar Yennu ki gbenn yoo nba, ki muu nyii sanpaapo ki sik tan dii Yenpiinii marint nba ki u mann na, ki Yennu maŋ yentsaakar ji gbee ŋasaakak na. 2Mannteeb na din ki fit kɔɔ ŋasaakak na ni, kimaan Yennu yentsaakar maŋ nba gbee ŋasaakak na. 3Israel teeb nba din la ki muu nyii sanpaapo, nan yentsaakar na ki li be ŋasaakak na yur paak yoo nba, ki bi baa fabin sakii paak, ki jiantir Yennu, ki teenɔ niipoouk, u ŋant nan u lomm nba kaa gbennu na paak. 4Ki Solomonn nan u niib na kur mann marint ki tur Yennu. 5Kpanbar Solomonn din kɔt nei tusaa piinlee nan banlee, ki kɔt pei nan buunii tusaa kobik nan piinlee, ki li tee weinanleeb Yenpiinii marint. Nnae ki Solomonn nan niib na kur ji jii jiantu ŋasaakak na ki tur Yennu. 6Mannteeb na din saan set siaminba ki bi wannibe, ki Liifai teeb mun set ki tookib nan bi bonmumɔɔt, ki faa ki yiin yanii ki dont Yennu nan bonmumɔɔt nba ki kpanbar Defid din ŋammir a bii kpakitir Yennu nann na, ki yiin a, “U lomm kaa gbennu,” nan Defid nba din senn biaŋinba na. Mannteeb na din peeb naatunae, ŋaan ki niib na kur see.
7Solomonn din ŋamm dindonjouk na sinsuuk nie, Yenjiantu ŋasaakak na tɔɔnn. Leŋe ki u din mann maruŋ nba jokit muu munn, nan jeet Yenpiinii, nan bonkobit kpapana nba tee weinanleeb Yenpiinii na. U din tun linba na, kimaan kutmɔnt binbintir nba ki u maa na din waab nan Yenpiinii na kura n paana.
8Tɔn, ki Solomonn nan Israel teeb na kur dii lanbont jaamm daaŋanlore. Niburchiɔŋ din lakin leŋ, laa nyii Hamaf lɔɔnu nba be niigaŋ po, ki saa tuu Ijipt kpaar nba be niidiitu po na. 9Bi din jii daaŋanlore ki mann marint, ki jii binbintir na ki tur Yennu, ki bia pukin daaŋanlore ki dii jaamm. 10Ki ŋmaarii ŋanlore ni, li daapiinlee nan ŋantaa daare, ki Solomonn kunn niib na. Bi din mɔk parpeenn nan piisin nba kur ki Yennu tur ŋamm, u niib Israel teeb, nan Defid, nan Solomonn na paak.
Biaŋinba ki Yennu ŋamm dɔkit Solomonn paak
11Kpanbar Solomonn nba din maa Yenjiantu ŋasaakak nan naan ŋaak nan linba kur ki u loon wun tun ki gbenn yoo nba, 12ki Yennu ŋamm dɔkit u paak nyiɔk ki yetɔ a, “N gbat a miaru nawa, ki bia sak nan jiantu ŋasaakak na nie ki i sii mann marint ki teenin. 13Ki yoo nba kur ki n soor saak, koo ki te naasuut baa tiŋ na paak ki ŋman bonbuburiti, koo ki te yiaryoonn soor niib naie, 14ki li te ki n niib na miarin, ki mɔ kɔɔ bi biit paak, ki nyik bi toonbiit nba ki bi tuun na, maa be yendɔuŋ ni na, n saa gbat turib, ki nyik chab bi yanbɔmm, ŋaan ŋamm bi tiŋ ki turib. 15N sii guu ŋasaakak na, ki teen siir nan miaru nba kur sii mei nna na, 16kimaan mine gannir ki ŋammir, ki li tee siaminba ki bi sii jiantirin nan yoo nba kaa gbennu. N sii goriir ki guur yoo kur. 17Li-i tee ki a waan nan barmɔnii, nan a baa Defid nba din waan biaŋinba na, ki mɔk mɔsaku nan n sennii, ki bia tuun linba kur ki n wanna na, 18n sii dia mɔsonn nba ki n din lor nan a baa Defid, ki yet nan n saa te ki u yaaboonne yɔɔ dia Israel teeb na. 19Ŋaan li-i tee fin nan a niib na yêt, ki ki mɔk mɔsaku nan n sennii nan wannu nba ki n turi na, ki jiantir yenbis, 20ŋann ŋarin, n saa nyinni tiŋ nba ki n turi na ni, ki nyik jiantu ŋasaakak nba ki n ŋammir ki n niib sii jiantirin li ni na, ki li saa biar yann, ki niib nba be tingbouŋ na kur po saa pak biirir, ki bia yisinir.
21“Jiantu ŋasaakak na mɔk chɔruŋ mɔtana, ŋaan wunba kur tan saa gar leŋ, li saa yaar litɔ, ki wun boi a, ‘Bee teen ki Yennu tun linba na ki tur tiŋ na nan ŋasaakak na?’ 22Niib saa jiin a, ‘Kimaan baa yêt bi Yomdaanɔ Yennu nba din nyinn bi yeejamm Ijipt tiŋ ni na mɔb na paak. Bi jikit baakir na ki teen yenbise ki jiantirib, ŋanne teen ki Yennu baar nan biak na bi paak.’ ”
8Ki jiin Solomonn toona po
1Solomonn din jii bina piinlee-e ki maa Yenjiantu ŋasaakak nan u mɔŋ ŋaak. 2U bia din ŋamm maa doi nba ki kpanbar Hiram din turɔ na, ki te ki Israel teeb saan kar li ni. 3Solomonn din fat Hamaf nan Soba yent, 4ki ŋamm maa Palmira doo nba be kunkoouk paak na, ki ŋamm maa Hamaf doi nba kur ki bi din tuu bekii jeet li ni na. 5Solomonn bia din ŋamm maa doi na: li paapo Bef Horonn, nan tiŋ po Bef Horonn, ki ŋamm li joona nan li tammɔb kɔɔkaa nan gankparinkaa, 6ki ŋamm maa Baalaf nan digbana nba kur ki bi bekii jeet, ki bia maa doi nba ki u taanii nan taantorit sii be. Waa din lor a wun maa linba kur Jerusalem nan Lebanonn, nan doi nba kur be u yent ni na, u din maawa. 7-8Keenann teeb yaaboona nba ki Israel teeb din ki kpiib yoo nba ki bi din bi tiŋ na, Solomonn din te ki bi tuun mukir toonae. Ŋamm din tee Hef teeb, nan Amor teeb, nan Peris teeb, nan Hif teeb, nan Jebus teeb. Bi yaaboonae bia tee daaba ki tan tuu mɔtana. 9Solomonn din ki te Israel teeb na tuun mukir toona, u din teemm kunkɔnkɔnnae, nan yudamm, nan taantorit saakab, nan taanjakira. 10Kpanbar Solomonn bia din mɔk toontunna saakab kobii ŋanlee nan piinŋmu nba din gorii niib nba tuun mukir toonn nba tee tanmaanu na paak.
11Solomonn din nyinn u ŋaapoo, wunba tee Ijipt kpanbar bipoo na, Defid doo ni, ki baar kɔɔnɔ ŋaak nba ki u maa ki turɔ na ni, ki yet a, “N ŋaapoo kan kɔɔ Israel kpanbar Defid ŋaak ni, kimaan siaminba ki Yennu mɔlor lakir din tuu be na kur tee kasii boore.”
12Solomonn din mann mujoonu maruŋ ki tur Yennu, binbintir nba ki u maa, ki li be ŋasaakak na tɔɔnn po na paak, 13ki kasii daar kur ni ki u mann mujoonu maruŋ, nan Moses nba wann biaŋinba, ki li tee Yennu sennu na: Li foon daar nan li ŋmaapaaŋ jaamm daar, nan binn kur jaamm muntaa nba tee boroboro nba ki datiŋ kaa li ni na jaamm, nan jeet jaanu jaamm, nan lanbont jaamm na. 14U din wei sennu nba ki u baa Defid din senn nae, ki ŋmakit mannteeb na, sɔɔ kur nan u daar toonn, nan Liifai teeb nba sii yiin yanii, ki bia sommit mannteeb ki bi tuun bi toona. U bia din ŋmakit Yenjiantu ŋasaakak na guura, ki biitib, ki bi guu tammɔi daar kur, nan Defid, wunba tee Yennu nirɔ na nba din wann biaŋinba na. 15Toona nba kur ki Defid din biit mannteeb nan Liifai teeb, ki jiin jeet binbeboa nan toonlia na, bi din tumir fanu.
16Laa nyii daar nba ni ki Solomonn bir Yenjiantu ŋasaakak fiakir na, bi din maare nan kakisin ki tan gbennir fanu. Yenjiantu ŋasaakak na maanu ji din gbenne na.
17Tɔn, ki Solomonn ji saan Esion-geber nan Elaf, ki li be Akaba mɔkgbeŋir kpiŋ, Edom tiŋ ni. 18Kpanbar Hiram din tun u toontunna nba mi mɔkgbeŋir paak toonae fanu, nan ŋarint, ki ŋamm nan Solomonn toontunna lakin saan Ofir tiŋ ni, ki tan jen nan salinkuna, ki li kpaiu tee nan karwanta baajii kobik nan piinloob nawa, ki tan tur Solomonn.
9Ki jiin Sieba poobat baaru Solomonn doo ni po
1Sieba poobat din gbat kpanbar Solomonn nba la sanjaann biaŋinba, ki u baar Jerusalem, a wun tan boi Solomonn buboit nba paar, ki bikinɔ. U din tɔk nan niib bonchiann, nan laagumiinba, ki bi jii bonnunubit, nan tanbinyinyira nba daauk paak, nan salima nba yab bonchiann. Waa baar Solomonn ŋaak yoo nba, ki u boi Solomonn buboit nba kur ki u dukin. 2Ki Solomonn gat u buboit na kur, siar din kaa ki paar nan Solomonn n wann li paaki. 3Ki Sieba poobat na bann Solomonn yanfoon nba tee, ki bia la naan ŋaak nba ki u maa na. 4U din la baa teen jeet nba ki tɔɔn Solomonn teebul paak, ki Solomonn saa di na, nan saakab binbeboor nba ki Solomonn maa, nan waa ŋmakit u ŋaatoontunna benu biaŋinba, nan tiat nba ki bi lia, nan toontunna nba baat nan jeet teebul boor na liant, nan maruŋ nba ki u mann, Yenjiantu ŋasaakak ni na, ki li yaar litɔ.
5Ŋanne ki u yet kpanbar Solomonn a, “Maa gbat linba n tiɔŋ doo ni ki jiin a po nan a yanfoon po na, li set tee barmɔniie. 6N daan ki sak niib nba beerin linba na, ŋaan maa baar n tiɔŋ ki tan la nan n ninbinn nae, ki n ji sak, ŋaan n daan poŋ ki gbat li bɔkiri, a yanfoon na yab ki gar maa daan gbat linba ki jiin a po nawa. 7Jab nba tuun ki teena, ki be a boor yoo kur, ki gbiin a yanfoon maan yoo kur na mɔk yumann. 8Pakin dont a Yomdaanɔ Yennu, kimaan u wanna u par nba peen a paak biaŋinbawa, li paak, ki u nyinna ki a tee Israel teeb kpanbar. Waa loon u niib Israel teeb biaŋinba, ki loon bii yɔɔ kii be na paak, ki u teena bi kpanbar a fii dia popeensin nan barmɔnii.”
9Li yoo na ki u jii piinii nba ki u bo dia na ki tur kpanbar Solomonn, ki salinkuna kpaiu tee nan karwanta baajii piinŋmu na, ki bonnunubit nan tanbinyinyira nba daauk paar yab bonchiann, ki bonnunubsiat daa ki ban ŋan ki tee nan linba ki Sieba poobat din tur kpanbar Solomonn na.
10Kpanbar Hiram nan kpanbar Solomonn jab nba din saan Ofir tiŋ ni ki saa jii salima na bia din baar nan langbeŋ taabii, nan tanbinyinyira nba daauk paar. 11Solomonn din jii taabii nae ki teen ŋasaakak na tammɔŋmaataa, nan u mɔŋ ŋaak tammɔŋmaataa, ki bia jii li daat ki ŋamm kɔna nan biat ki tur yanyinna. Bona maŋ booru, bi din daa ki ban lar Juda tiŋ ni.
12Kpanbar Solomonn din tur Sieba poobat na bona nba kur ki u loon ki boi li poe, ki kaar piinii nba ki u piu na daa ki pukin leŋ. Li poor po ki poobat na nan u poor po jɔɔmu na ŋmat kun Sieba tiŋ ni.
Ki jiin kpanbar Solomonn mɔkint po
13Binn kur ni, kpanbar Solomonn tuu la salinkuna ki li kpaiu tee nan karwanta baajii kobii ŋanlee nan piinŋmu nawa, 14ki pukin lampo nba ki kpinkpenta pa na po. Arabia batnba nan Israel yent yudamm mun din baat nan salimpeena nan salimmɔna ki teenɔ. 15Kpanbar Solomonn din jii salinkuna ŋanlore-lore-e, ki nannir, ki ŋamm naagbankɔŋgbeŋa kobii ŋanlee. 16U bia din jii salinkuna ŋantaa-taae nan waan, ki nannir, ki ŋamm naagbankɔŋbis kobii ŋantaa. U din kɔɔn li kur digbeŋir nba ki bi jii Lebanonn daat ki ŋamm na nie.
17Kpanbar na bia din te ki bi ŋamm naan kok gbeŋir ki jii loobnyana ki pɔr chianyeŋ, ki jii salima nba ŋan ki ŋamm chianleer na. 18Naan kok na din mɔk taaŋmaata ŋanloobe, ki bi jii salima ki ŋamm kok bik nba ki taa sii tɔɔ li paak. Niikpakita din taab naan kok na niidiitu nan niigaŋ kur po, ki yanbɔra ninnant be lokir kur po. 19Yanbɔra ninnant piik nan ŋanlee din taab kok na taaŋmaata paak, ki yanbɔr kur taab taaŋmaatir kpiŋ kur. Naan kok na booru daa din kaa siar boor tingbouŋ na ni.
20Bi din jii salimae ki ŋamm Solomonn nyubitii kur, ki jeteenbona nba be Lebanonn daat digbeŋir ni na kur tee salima nba ŋan. Kpanbar Solomonn bina ni na, bi din ki jii salimpeena ki li mantik mɔk nyɔɔti. 21Kpanbar Solomonn ŋaruŋ nan kpanbar Hiram ŋaruŋ din lakin tuune ki saa banfɔka. Bina ŋantaa kur, ki bi jent nan salimmɔna, nan salimpeena, nan loobnyana, nan kpataa, nan waanii.
22Kpanbar Solomonn din mɔk mɔkint ki bia sub gar kpanbara nba kur be durinya na ni. 23Tingbouŋ na kpanbara kur din tuu baat kpanbar Solomonn boore ki gbiin yanfoon maan nba ki Yennu turɔ na. 24Ki wunba kur baat din tuu dia piiniie ki tan tur Solomonn: salimpeena, nan salimmɔna, nan liant, nan jatiat, nan bonnunubit, nan taanii, nan bontaanii. Li din yɔɔ tuun nnae binn kur.
25Kpanbar Solomonn bia din mɔk taanloa tusaa ŋanna, ki kɔɔnt taanii nan taantorit, ki bia mɔk taanii tusaa piik nan ŋanlee. U din te ki yemm be Jerusalem-e, ki leeb mun be digbanbis ni. 26Ŋɔɔe din tee kpanbar jaann nba dia kpanbarleeb nba kur be Yufrates mɔkir po, ki saan dian Filistia nan Ijipt teeb kpaar. 27Kpanbar Solomonn naan yoo na, salimpeena din nyɔr Jerusalem nan tana nba nyɔr biaŋinba nae, ki kpekii bia gbee ki yab nan sinsabii nba be Juda yent ni kunkonbis paak biaŋinba na. 28Kpanbar Solomonn din nyi nan u taanii Ijipt tiŋ nie, nan digbanlia kur ni.
Ki jiin kpanbar Solomonn kuun po
29Solomonn naan pinpiik ki saa tuu li joontu sɔb Yennu sɔkinii Natann barkperii gbouŋ ni, nan Yennu sɔkinii Ahija, wunba nyii Siilo na masɔkinkar ni, nan Yennu sɔkinii Ido yirintu gbouŋ ni. Ki Ido gbouŋ maŋ bia pak jiin Nebat bija, kpanbar Jeroboam po. 30Solomonn din kar Jerusalem ki dia Israel teeb bina piinnae. 31U din kpo, ki bi piiu, u baa Defid doo ni. Ki u bija Rehoboam gaar u naan.
10Ki jiin nibooru nba be gaŋ po na mɔyêtuk po
1Ŋanne ki Rehoboam saan Sekem, siaminba ki Israel niib nba kur be gaŋ po na tikir a bin dinnɔ naan. 2Yoo nba ki Nebat bija Jeroboam, wunba din chiar saan Ijipt ki saa bɔr, a kpanbar Solomonn daa laatɔ na nba tan gbat nna maŋ, ki u nyii Ijipt ki jen. 3Ŋanne booru nba be gaŋ po na tun ki yiin Jeroboam, ki bi kur tɔk saan Rehoboam boor, ki saa yetɔ a, 4“A baa Solomonn din diat nan tonue, ki jintit jik-kpiata. Li-i tee ki a saa sak ki jika maŋ n fukit, ki ti binbeŋ-ii ban ki turiti, ti bo sii tee a jiamme, ki baakita.”
5Ki Rehoboam jiin a, “Ii turin daa ŋantaa ki min dukin maan maŋ po, ki i tan jen ki n turi gatu.” Ŋanne ki niib na seet.
6Ki kpanbar Rehoboam pak nan saakab nba din tuu ŋmakitir u baa Solomonn na a, “Kpaanlanne ki i saa turin ki man tur niib na gatu?”
7Ki bi yetɔ a, “Li-i tee ki a sii mɔk burchint nan niib na ki maan bi para, bi sii waa-ae yoo kur.”
8U din yêt saakab kpaanii nawa, ŋaan boi u leeb nba tee u waakir, ki bia ji tee u ŋmakit-teeb nae a, 9“I saa kpaanin ki man tun nlee? N saa pak nlee ki tur niib nba yaa man ŋaan ki bi jika-ii fukii na?”
10Ki bi jiin a, “Linba ki a saa pakibe na a, ‘N niibisiikpatik gbeŋ ki gar n baa siak,’ 11ki bia wannib a, ‘N baa din jinti jik-kpiatae, ŋaan min ŋarin saa jinni linba kpai ki gar nna. N baa din dia lanban-mimmiinae ki booi, ŋaan min ŋarin saa booi naagbanne.’ ”
12Daa ŋantaa na poorpoe, ki Jeroboam nan niib na kur jen kpanbar Rehoboam boor, nan waa daan sennib biaŋinba na. 13Kpanbar na din yêt nikpera na kpaaniie, ŋaan pak nan niib na kunkɔchiɔk, 14ki gaar naasimm na nba wannɔ biaŋinba na, ki yet a, “N baa din jinti jik-kpiata, ŋaan min saa ŋamm pukin jika na kpiasue; u din booi lanban-mimmiinae, ŋaan min sii booi naagbanne.” 15Li din tee Yennu loomme nan wun tun linba na, a lin te Siilo doo ni sɔkinii Ahija nba din pak maan nba ki tur Nebat bija Jeroboam na n teen barmɔnii, ŋanne teen ki kpanbar Rehoboam din ki fiin niib na nba loon linba n tun na po.
16Ki niib na nba la nan kpanbar na kan sak ki turib na, ki bi gaan jat ki yeen a, “Defid nan u ŋaateeb n sik tiŋ ni. Bi ban tun lanne ki turiti? Israel jab, ŋaant ki tin kun man. Ŋaant ki Rehoboam-ii dia u mɔŋ.”
Li yoo na ki Israel teeb na yêt kpanbar Rehoboam, 17ki nyikɔ, ki u ji dia niib nba be Juda yent ni na kuukɔɔ.
18Ŋanne ki kpanbar Rehoboam tun Adoniram, wunba din tee ninmɔnn toona saakɔɔ na, Israel teeb boor, ki bi saa jaatɔ tana ki kpiiu. Li yoo na ki kpanbar Rehoboam kakit ki jii u taantorit ki kɔɔ li ni, ki chiar saan Jerusalem. 19Laa nyii li yoowa, Israel digbana nba be gaŋ po na niib ji tee mɔyêtdamme ki tur Defid naangbouŋ.
11Semaya nba bunt Yennu maan biaŋinba
1Kpanbar Rehoboam nba din baar Jerusalem yoo nba, ki u yiin jab nba mi kɔnn fanu tusaa kobik nan piinniin, ki bi nyii Benjaminn nan Juda booru ni. U din loon wun faa tɔbe, ki la nyannu ki gaar Israel teeb yent nba be gaŋ po na. 2Ŋanne ki Yennu yet sɔkinii Semaya 3a wun pak mɔmaan na ki tur kpanbar Rehoboam, nan Juda booru, nan Benjaminn booru kur a, 4“I daa kɔn nan i tiɔŋ ninjammi, i kur-ii kun man. Linba tun na tee n loomme.” Ki bi sak Yennu mɔb na, ki ji ki saan kɔn nan Jeroboam-i.
Biaŋinba ki kpanbar Rehoboam din ŋamm pant Juda doi
5Kpanbar Rehoboam din biar Jerusalem-e ki maa joona ki lint Juda booru nan Benjaminn booru doi na. 6Doi maŋe tee Betlehem nan Etam nan Tekoa, 7nan Bef Sur nan Soko nan Adulam, 8nan Gaaf nan Maresa nan Sif, 9nan Adoraim nan Lakis nan Aseka, 10nan Sora nan Aijalonn nan Hebronn. 11U din ŋamm pant li kur fanu, ki kaan saakab yenɔ yenɔ doi na kur ni, ki bia gbeen jeet nan olif tiinii kpan nan tilɔɔna daan, doi maŋ ni, 12ki bia kɔɔn naagbankɔŋa nan kpana doi na ni. U din teen nnae ki fit dia Juda nan Benjaminn teeb maŋ.
Biaŋinba ki mannteeb nan Liifai teeb baar Juda yent ni
13Mannteeb nan Liifai teeb na din nyii Israel teeb yent kur ni, ki saan niidiitu po yent nba tee Juda booru yar na. 14Liifai teeb na din nyik bi bonkobit kpinkpaar boae nan bi sarwaat, ŋaan saan Jerusalem, nan Juda dolia ni, kimaan Israel teeb kpanbar Jeroboam nan u bonjai din ki sak nan bii tee mannteeb kii tuun Yennu toona. 15Jeroboam din gann mannteeb u tiɔŋ, a bii tee tingbandamm, kii jiantir narinbiit nan tingbana nba ki u ŋamm, ki li tee naajabik ninnant na. 16Israel booru kur ni, binba ki bi para lakib nan bin jiant ŋamm Israel teeb Yomdaanɔ Yennu na din wei Liifai teeb, ki saan Jerusalem, a bin mann maruŋ ki tur bi yeejamm Yomdaanɔ Yennu na. 17Linba nae din tur Juda naan paŋ, ki bi jii bina ŋantaa ki somm kpanbar Rehoboam, wunba tee kpanbar Solomonn bija na, ki li te bi be bi yamani, nan baa din be biaŋinba, kpanbar Defid nan kpanbar Solomonn naan yoo na.
Ki jiin kpanbar Rehoboam ŋaateeb po
18Kpanbar Rehoboam din kɔɔn Mahalaf-e, wunba ki u baa tee Defid bija Jerimof, ŋaan ki u naa tee Eliab bipoo Abihail, ki Abihail tee Jese yaaboonn. 19Bi din mar bonjai bantaae; ŋamme tee Jeus nan Semaria nan Saham. 20Li poor po ki Rehoboam kɔɔn Maaka, wunba tee Absalom bipoo na, ki u marɔ bonjai banna; ŋamme tee Abija nan Atai nan Sisa nan Selomif. 21Rehoboam din kɔɔn poob piik nan banniime, ki u poobis tee piinloob. U din mɔk bonjai piinlee nan banniin, ki bonpoi tee piinloob. U poob nan u poobis na kur, ŋaan u din mantik loon Maaka-e. 22Rehoboam din mantik loon Maaka bija Abija-e ki gar u bonjai na kur, ki gannɔ ki u tan saa set ŋɔɔ kpanbar seenu ni ki di naan, u kuun poor po. 23Rehoboam din teen yan, ki tur u bonjai na yudant ki biit Juda nan Benjaminn digbanjaana na ki kaanib. U din turib bi bonloŋa kur, ki bia kpaan poob bonchiann ki turib.
12Biaŋinba ki Ijipt kpanbar Sisak lek Juda teeb
1Rehoboam nba din dii naan ki gaar yiikoo yoo nba, ki ŋɔɔ nan u niib na kur nyik ki ki dia Yennu sennu na. 2Rehoboam nba din dii naan bina ŋanŋmu nie, ki Ijipt kpanbar Sisak faa Jerusalem tɔb, kimaan Yennu-e loon wun dat bi tuba, bi mɔyêtuk paak. 3Sisak din mɔk taantorit tusir nan kobii ŋanlee, nan taanjakira tusaa piinloob, nan kunkɔnkɔnna ki bi yab ki kaa kann, ki pukin Libia nan Sukof nan Sudann kunkɔnkɔnna, 4ki fat digbanjaana nba be Juda, nan digbanlia nba saan tuu Jerusalem na.
5Ŋanne Yennu sɔkinii Semaya fiir saan kpanbar Rehoboam, nan Juda saakab nba tin Sisak jaŋmaanii ki saan Jerusalem na boor, ki yetib a, “Yennu-e beeri maan na: ‘I nyikima, ŋanne ki n mun jii-i ki kubini Sisak nuu ni.’ ”
6Ki kpanbar na, nan tɔɔndamm na sak nan bi tun biita, ki ji yet a, “Yennu nba tuun linbae ŋan.”
7Yennu nba la nna yoo nba, ki u ŋamm pak nan Semaya ki betɔ a, “Kimaan baa sak nan bi tun biita na, n ji kan biiribi, ki li-i tee ki Sisak faab tɔbi, bi siab lek saa tinna. N wutoor kan mantik do Jerusalem paaki, 8ŋaan Sisak lek saa nyanniba, ŋanne saa te ki niib na n bann bɔkitu nba be, baa bo sii jiantirin, nan baa jiantir tingbouŋ na yudamm na.”
9Ki kpanbar Sisak faar kɔɔ Jerusalem, ki jii likirii nan bonŋana nba kur be Yenjiantu ŋasaakak na ni, nan naan ŋaak na ni, ki bia jii salima naagbankɔŋa nba ki Solomonn din ŋamm na. 10Ŋanne ki Rehoboam ji din jii kutmɔnt ki ŋammir naagbankɔŋa ki sennir salima naagbankɔŋa na fɔnn ni. U din jii ki guun saakab nba gorii naan ŋaatammɔi nae. 11Kpanbar na-i kɔɔ jiantu ŋasaakak na ni yoo nba kur, guuteeb na din tuu jii naagbankɔŋa nae, ki chian kpanbar na, jiantu ŋasaakak na ni, ŋaan tan ŋmat jiinir diiuk nba ki bi guu na ni. 12Kimaan Rehoboam nba din sikin u mɔŋ na paake teen ki Yennu wutoor maak, ki u ki boontib fasi, ki bont kur ŋamm fanu ki tur Juda teeb.
Ki jiin Rehoboam naan joontu po
13Rehoboam din kar Jerusalem, ki dia u niib, ki u naangbouŋ paŋ pukin. U din tee bina piinna nan yenne ki dii naan, ki kar Jerusalem bina piik nan ŋanlore. Jerusalem-e tee doo nba ki Yennu gannir, ki nyinnir yent nba kur be Israel tiŋ ni, a lii tee siaminba ki bi tuu sii jiantirɔ. Rehoboam naa sann din tee Naama-e, ki u nyii Amonn tiŋ ni. 14U din tun linba ki ŋan, kimaan u din ki yabir a wuu be Yenwei-binbeŋi.
15Rehoboam naan pinpiik ki saa tuu li joontu, nan u ŋaateeb sana sɔb ki be Yennu sɔkinii Semaya barkperii gbouŋ ni, nan Yennu sɔkinii Ido barkperii gbouŋ ni. Rehoboam nan Jeroboam din kɔn nan leebe yoo kur. 16Rehoboam din tan kpo, ki bi piiu kpanbara kaat ni, Defid doo ni, ki u bija Abija dii u naan na.
13Biaŋinba ki Abija faa Jeroboam tɔb
1Israel kpanbar Jeroboam nba dii naan, li bina piik nan ŋanniin niŋe ki Abija dii Juda naan, 2ki kar Jerusalem bina ŋantaa. U naa sanne din tee Mikaya, ki u tee Uriel bipoo, ki nyii Gibea doo ni.
Tɔb din tan fiir Abija nan Jeroboam sinsuuk ni. 3Abija din gann u kunkɔnkɔnna tusaa kobii ŋannae, ki Jeroboam tookɔ nan kunkɔnkɔnna tusaa kobii ŋanniin.
4Ki kunkɔnkɔnna na took leeb, Efraim kunkona yent na ni, ki Abija saan doo Semaraim kunkonn paak, ki set ŋaan yiin Jeroboam nan Israel teeb na, ki yet a, “Gbiintir man. 5I ki mi nan Yennu nba tee Israel teeb Yomdaanɔ na lor nan Defid nan u yaaboona, mɔlor nba kan ban lot, ki jii Israel tiŋ naangbouŋ ki tur ŋɔɔ nan u yaaboona mɔkmɔk nan mɔkmɔki-i? 6Jeroboam, wunba tee Nebat bija na din yêt u tiŋ kpanbar Solomonn mɔba. 7Li poor po, ki u taan niyoona ki lor namm, ki bi yêt Rehoboam wunba tee Solomonn bija na. Rehoboam yan din ki chee, li paak ki u din ki fit tookibi. 8Mɔtana, ki i ji loon yin kɔn nan Yennu naan yent nba ki u tur Defid yaaboona, ki mɔk kunkɔnkɔnna bonchiann, ki bia mɔk salima naajabira nba ki Jeroboam ŋammir ki li tee i tingbana na. 9Ki i ber nyinn Yennu mannteeb nba tee Aarɔnn yaaboona, ki bia ber nyinn Liifai teeb ŋaan gann manntesiab ki sennib bi seenu ni, nan boorlia nba tuun biaŋinba na, ki wunba kur baar nan naajak koo pejai banlore saa ŋamm u mɔŋ, ki fit teen i tingbana na manntɔɔ.
10“Ŋaan timm ŋarin bia daa jiantir ti Yomdaanɔ Yennu, ti ki yêtɔ. Mannteeb nba nyii Aarɔnn maaru ni na, ŋamme tuun bi toona, ki Liifai teeb sommitib. 11Ki sanyiɔk ni nan daajoouk kur, ki bi mann bonkobit maruŋ nan bonnunubit maruŋ, ki jokit muu munn, ki jikit boroboro nba tee Yenpiinii ki paa teebul nba tee kasii na paak, ki daajoouk kur ki bi jokin muu, salima fitsenta na paak. Timm ŋarin tuun linba ki Yennu wannit a tin tume, ŋaan yimm yêt waa wanni linbawa. 12Yennu tiɔŋo tee ti tɔɔndaanɔ, ki u mannteeb na be nant ki dia bi naatuna, ki teen siir nan bin pebir ki yiint tɔb po, ki tin kɔn nani. Israel teeb, i daa kɔn nan i yeejamm Yomdaanɔ Yennu. I kan nyanni.”
13Ŋaan sɔɔ Jeroboam dɔŋ tun u kunkɔnkɔnna na siab, ki bi saan bɔr dɔɔr ki lint Juda kunkɔnkɔnna nawa, ki leeb set bi tɔɔnn po. 14Ki Juda teeb na got ki la nan bi lintiba. Ki bi yikin fabin ki boi Yennu sommir po, ki mannteeb na mun pebir bi naatuna. 15Juda teeb na din yikin nan kunkɔpaarire. Abija-e din tee bi tɔɔndaanɔ, ki bi lekib. Yennu din te ki Abija nan Juda teeb na nyann Jeroboam nan Israel kunkɔnkɔnna na. 16Israel teeb na din chiare ki nyik Juda teeb. Yennu-e din te ki Juda teeb kɔn paak Israel teeb. 17Abija nan u kunkɔnkɔnna din kɔn nyann Israel teeb bonbiir, ki Israel kunkɔnkɔncheena tusaa kobii ŋanŋmu kpo. 18Juda teeb din paak Israel teeb, kimaan bi din maa bi yeejamm Yomdaanɔ Yennu paake.
19Abija din ber Jeroboam kunkɔnkɔnna nae, ŋaan gaar bi doi na yenn nba, ŋanne tee Betel nan Jesana nan Efronn nan digbanbis nba kpiab. 20Jeroboam din ki fit gaar u naan yent, yoo nba ki Abija kar u naan kok paak na. Li joontu ni, Yennu ji din faa Jeroboam-e ki u kpo.
21Abija din ŋammit laat paŋe ki pukii. U din kɔɔn poob piik nan banna, ki mar bonjai piinlee nan banlee, ki bonpoi tee piik nan banloob. 22Abija barkperii nba kur be, ki tee waa pak linba, nan waa tun linba, li be Yennu sɔkinii Ido barkperii gbouŋ ni.
14Biaŋinba ki kpanbar Asa kɔn nyann Sudann teeb
1Kpanbar Abija din kpo, ki bi piiu, u baanba kaat ni, ki li be Defid doo ni, ki u bija Asa gaar u naan. Asa naan yooe ki doo na din be parmaasir ni bina piik. 2Asa din tuun linba ŋan ki bia tooke, ki u Yomdaanɔ Yennu par mei u paak. 3U din biir yenbis maruŋ binbintae nan tingbanjiant boa, ki yeer yeer jiantu tanchaakaa na, ki bia chɔɔ chɔɔ chicherpook Asera na. 4U din wann Juda teeb a bii tuun bi yeejamm Yomdaanɔ Yennu loomm, kii biaki saak u wannu nan sennii na. 5Kimaan waa din boon tingbana minmann boa nan li bonnunubit binbinta Juda doi ni na paak, ki u yent be parmaasir ni, u naan yoo. 6U din maa joona ki lint Juda doi, u naan yoo, ki li jii bina bonchiann ki tɔbii ki faa, kimaan Yennu-e turɔ parmaasir. 7Asa din yet Juda teeb a, “Ŋaant ki tin ŋamm doi na, ki maa joona nan ditɔɔtii ki lintir, ki ŋamm tammɔi, ki lii fit kii loo, kii kparin. Ti mɔk tiŋ na yiikoo, kimaan ti tun ti Yomdaanɔ Yennu loomma. U guut, ki sɔɔ ki daamiiti.” Tɔn, ki bi maa lint doi na ki gbenn. 8Kpanbar Asa din mɔk kunkɔnkɔnna tusaa kobii ŋantaa, ki bi nyii Juda booru ni, ki bi kur dia naagbankɔŋa nan kpana. Ki kunkɔnkɔnna tusaa kobii ŋanlee nan piinniin nyii Benjaminn booru ni, ki mun bia dia naagbankɔŋa nan tɔrbana. Bi kura din mɔk para, ki bia mi kɔnn fanu.
9Sudann nirɔ nba ki bi yiu Sera na din mɔk kunkɔnkɔnna tusaa tusir, nan taantorit kobii ŋantaa, ki lek Juda teeb ki weib, ki bi saa baar Maresa. 10Ki Asa nyii a wun kɔn nanɔ, ki bi kur saan set bi sinsetboa, Sefata baauk ni, ki kpia Maresa. 11Ki Asa miar u Yomdaanɔ Yennu, ki yet a, “Yennu, a saa fit somm kunkɔnkɔnna nba ki mɔk paŋ ki bin kɔn nyann binba mɔk paŋ. Ti Yomdaanɔ Yennu, sommitit mɔtana, kimaan ti maa a paake, ki a sann nie ki ti nyii a tin took kunkɔnkɔnna nba yabit na. Yennu, fine tee ti Yomdaanɔ, sɔɔ kaa ki saa fit kɔn nyanna.”
12Yoo nba ki Asa nan Juda kunkɔnkɔnna din took Sudann kunkɔnkɔnna na, Yennu din kɔn nyann Sudann kunkɔnkɔnna, ki bi chiar, 13ki Asa nan u kunkɔnkɔnna weib, ki bi saa baar Gerar. Sudann teeb na din kpo bonchiann, ki li te bi kunkɔnkɔnna na ji ki fit kɔn kɔnn. Yennu nan u kunkɔnkɔnna na din paakibe, ki kunkɔnkɔnna na jii mɔkint bonchiann tɔb na ni. 14Yennu din te jaŋmaanii soor leŋ niib, ki Juda kunkɔnkɔnna na fit biir doi nba kpia Gerar na, ki saat doi na kur, ki nyinn mɔkint bonchiann. 15Bi bia din lek bonkob-kpaarii nna kaaŋ, ki fat bi pei nan laagumiinba bonchiann, ki ji ŋmat kun Jerusalem.
15Biaŋinba ki Asa te Israel teeb ŋamm bi binbeŋ
1Yennu Seek din baar Asaria wunba tee Oded bija na paak, 2ki u chet kpanbar Asa, ki yetɔ a, “Kpanbar Asa, nan yimm Juda teeb, nan Benjaminn teeb kur, gbiintir man. Li-i tee ki i be nan Yennu, u mun sii be nani. Li-i tee ki i loonɔ, u saa te ki yin lau, ŋaan li-i tee ki i yêtɔ, u saa ŋaaiwa. 3Li din wei bonchiann ki Israel teeb ki waa barmɔnii Yennu, ki bia ki mɔk mannteeb nba sii wantib. Bi bia din ki mi Yennu sennu na. 4Ŋaan yoo nba ki daamii tan baarib, bi din tuu ŋmante ki kpaan ŋamm Israel teeb Yomdaanɔ Yennu, ki lau. 5Bina maŋ ni, sɔɔ din kaa ki saa fit saan sɔnu nan parmaasir, kimaan daamii nan kpikpiruk din be tiŋ na kur po. 6Ki digban-yenn mukis digbanleer, ki doyenn mukis doleu, kimaan Yennu-e din baat nan daamii nan parbiir ki teemm. 7Ŋaan yimm ŋarin, cheen i para ki daa ŋaan i mɔŋ, kimaan toonn nba ki i tuun na, i saa la li paatiiwa.”
8Yoo nba ki Asa gbat masɔkinkar nba ki Oded bija Asaria pak na, ki u chee par. U din nyik tingbana nba kur be Juda yent ni nan Benjaminn yent ni, nan tingbana nba kur be doi nba ki u fat, ki li be kunkona doi nba be Efraim yent ni na. U bia din ŋamm maa maruŋ binbintir nba din see Yenjiantu ŋasaakak dindonbik ni na.
9Niib bonchiann din nyii Efraim nan Manase nan Simeonn yentnba ni, ki baar Asa boor, ki tan kar u naan yent ni, kimaan bi din la nan Yennu be nanɔ. Asa din tikir niib maŋ kur, ŋamm nan Juda teeb nan Benjaminn teeb, 10ki bi kur lakin Jerusalem, ŋmaarii ŋantaa ni, Asa naan bina piik nan ŋanŋmu nie na. 11Li daar nie ki bi din jii bonkobit nba ki bi fat tɔb ni na, ki mann maruŋ. Ki li tee nei kobii ŋanlore, nan pei tusaa ŋanlore. 12Bi din mɔk mɔlore ki sak nan bi sii jiantir bi yeejamm Yomdaanɔ Yennu nan bi para nan seek kur, 13a daanɔ nba kur yêt wun jiant Yennu, bin kpiu, waa lek tee nipaaŋ koo nikper, koo jɔɔ koo poo. 14Bi din taan ki yet nan kunkɔpaarire, Yennu sann ni, nan bi sii dia mɔlor na, ŋaan peb naatuna sanpaapowa. 15Li din maŋ Juda teeb na kur, kimaan bi lor mɔlor na nan bi para kure. Bi din mɔk parpeenn nan baa jiantir Yennu na, ki u gaarib ki te parmaasir be tiŋ na kur po.
16Kpanbar Asa din liat u yaa Maaka saakatuku, kimaan ŋɔɔe din kpeer chicherpook Asera,15.16 Chicherpook Asera din tee matuk tingbann. ki li tee bonbilankant. Asa din chɔɔ chicherpook maŋe ki joor muu, Kidronn kpenu baauk ni. 17Asa lek din ki biir tingbana jiantboa kur tiŋ na ni, ŋaan u din waa Yennu fanu u manfoor ni kur. 18U din kɔɔn bona nba kur ki u baa Abija din jii ki teen Yennu nuu ni nae, jiantu ŋasaakak na ni, ki kpab nan bona nba tee salimmɔna nan salimpeena ki u mɔŋ jii ki tur Yennu na. 19Waa din dii naan, parmaasir din be-e ki saa tuu bina piintaa nan ŋanŋmu.
16Ki jiin tɔbii nba din be Israel nan Juda teeb sinsuuk ni na po
1Juda kpanbar Asa nba dii naan, li bina piintaa nan ŋanloob nie, ki Israel kpanbar Baasa saan lek Juda teeb, ki piin ŋamii Rama doo, a wun gɔɔr binba kɔɔ Juda yent ni, nan binba nyi li ni. 2Li paak ki Asa din jii salimpeena nan salimmɔna Yenjiantu ŋasaakak na ni, nan naan ŋaak na ni, ki tun toomii a bin saan nann Damaskus, ki saa tur Siria kpanbar Ben-hadad nan mɔmaan na a, 3“Ŋaant ki tii mɔk lor nan leeb, nan biaŋinba ki ti baanba din be na, ki salimpeena nan salimmɔna nba na tee piiniie ki n teena. Mɔtana, potir fin nan Israel kpanbar Baasa mɔtaauk na, ki lin te wun nyinn u kunkɔnkɔnna na n tiŋ ni.”
4Ki Ben-hadad sak Asa dudukit maŋ, ki tun u kunkɔnkɔnna saakab nan bi kunkɔnkɔnna a bin saan lek Israel digbana. Bi din nyann Aijonn nan Dann nan Abel Bef Maaka doi, nan Naftali doi nba kur ki bi birin jeet li ni. 5Kpanbar Baasa nba din tan gbat linba tun na yoo nba, ki u nyik, ki ji ki ŋamii maa Rama doo. 6Tɔn, ki kpanbar Asa taan jab nba kur be Juda tiŋ ni, ki te ki bi saan jii tana nan taabii nba ki Baasa tuu dia ki ŋamii maa Rama doo na, ki bi jiir ki saan ŋamm maa Geba nan Mispa doi, ki li mɔk paŋ.
Ki jiin Yennu sɔkinii Hanani po
7Li yoo maŋe ki Yennu sɔkinii Hanani saan kpanbar Asa boor ki yetɔ a, “Kimaan faa deen Siria kpanbar paak, ŋaan ki ki deen a Yomdaanɔ Yennu na paake teen ki Siria kunkɔnkɔnna na chiar paaka. 8Sudann teeb nan Libia teeb din mɔk kunkɔnkɔnna nan taantorit nan taanjakira bonchiann. Ŋaan yaa maa Yennu paak nae teen ki u te ki i nyannib. 9Yennu-e laat durinya na niib kur, ki teen binba para be nanɔ fanu na paŋ. I tun jatiiwa, li paak, laa nyii mɔtana ki saa, i sii tun be tɔb nie.” 10Ki mɔmaan na te Asa wutoor mantik doo Yennu sɔkinii na paak, ki u te ki bi soorɔ ki baanɔ baann. Yoo nba nae ki Asa din piin ki mantik mukisir niib na siab.
Ki jiin Asa naan joontu po
11Toona nba kur din tun Asa naan piinu ki saa tuu li joontu, li kur sɔb ki be Juda nan Israel kpanbara barkperii gbouŋ ni. 12Asa nba din dii naan, li bina piintaa nan ŋanyia nie, ki yiaru soor u taa, ki u wɔb, ŋaan u lek din ki boi Yennu sommir po, ŋaan saa tebira boor. 13Bina ŋanlee poor poe ki u kpo. 14Bi din piiu tanpiiuk kaauk nba ki u mɔŋ din lukir, ki li be Defid doo ni nae. Bi din jii bonnunubit nan kpanunubite ki ŋamm u gbanant ki piiu. Bi din joo mutunne, ki li tee u baakir.
17Biaŋinba ki Jehosafat dii Juda naan
1Jehosafat din gaar u baa Asa seenu ki dii naan, ki chekin u niib, ki bi paar, ki saa fit kɔn nan Israel teeb. 2U din tun kunkɔnkɔnna, ki bi saan Juda doi nba ki bi maa joonn lint na ni, nan Juda dolia, nan doi nba ki Asa din fat ki li be Efraim yent ni na. 3Yennu din teen piisin Jehosafat paak, kimaan u din gaar u baa Asa naan pinpiik binbeŋe, ki ki jiant tingbann nba tee Baal na. 4U din jiantir u baanba Yennu-e, ki sak u mɔb, ki ki waa Israel teeb kpanbara nba tuun biaŋinba. 5Yennu din tur Jehosafat paŋ, ki u fit dia Juda yent, ki niib na kur baat nan piinii ki teenɔ, ki li te ki u mɔkitir ki bia laat baakir bonchiann. 6U din waa Yennu nan ninmɔnn ki biir tingbanjiantboa, nan chicherpook Asera na ninnant, Juda tiŋ ni.
7Waa din dii naan bina ŋantaa niŋe ki u tun saakab nba na, a bin saan Juda doi ni, ki sakii wantib Yennu sennu: ŋamme tee Ben-hail nan Obadia nan Sekaria nan Netanel nan Mikaya. 8Ki Liifai teeb banyia nan mannteeb banlee din chianib ki saan. Liifai teeb na din tee Semaya nan Netania nan Sebadia nan Asahel nan Semiramof nan Jehonatann nan Adonija nan Tobija nan Tob-adonija, ki mannteeb na mun tee Elisama nan Jehoram. 9Bi din jii Yennu sennu gbouŋ na, ki lin nann Juda doi kur ni ki tumii niib na.
Ki jiin Jehosafat nijaantin po
10Yennu din te jaŋmaanii soor digbana nba kook na ni niib, ki bi ki faa kpanbar Jehosafat tɔb. 11Ki Filistia siab din baat nan salimpeena nba yab, nan piinlia, ki teenɔ. Ki Arab siab mun baar nan bi piinii, ki li tee pei tusaa ŋanlore nan kobii ŋanlore, ki buunii tee tusaa ŋanlore nan kobii ŋanlore. 12Ŋanne ki Jehosafat ŋamii laat paŋ ki pukii, ki maa ŋapaara nan doi Juda tiŋ kur po, 13ki li tee siaminba ki bi din tuu bekii jeet bonchiann.
Jerusalem doo niŋe ki u din kaan kunkɔnkɔnna saakab, 14ki bi be naakuuk naakuuk. Adna-e din tee kunkɔnkɔnna nba nyii Juda naakuut ni na saakɔɔ. U din dia kunkɔnkɔnna tusaa kobii ŋantaae. 15Wunba waa paa u paak din tee Jehohanann-e, ki u dia kunkɔnkɔnna tusaa kobii ŋanlee nan piinniin. 16Wunba paa bantaa ni tee Amasia, ki tee Sikri bija, ki dia kunkɔnkɔnna tusaa kobii ŋanlee. Ŋɔɔ Amasia-e din nyinn u mɔŋ nan u saa tun Yennu toona. 17Wunba din tee kunkɔnkɔnna saakɔɔ nba nyii Benjaminn naakuut ni na din tee Eliada-e. U din tee kunkɔnkɔnnɔ nba yiabe, ki dia kunkɔnkɔnna tusaa kobii ŋanlee, ki bi dia naagbankɔŋa nan tɔrbana. 18Wunba din waa paa u paake tee Jehosabad, ki u dia kunkɔnkɔnna tusaa kobik nan piinniin, ki bi mɔk jatiat fanu. 19Jab nba na kur din be Jerusalem-e ki tuun teen kpanbar na. U bia din kaan kunkɔnkɔnna, digbanjaanlia nba be Juda tiŋ ni.
18Biaŋinba ki Yennu sɔkinii Mikaya kpaan kpanbar Ahab
1Yoo nba ki Juda kpanbar Jehosafat din mɔkit, ki u sann bia doo na, ki u lor pookɔɔnt, ki li tee u bija nan Israel kpanbar Ahab bipoo. 2Ki bina gar waan, ki Jehosafat tan saan Samaria doo ni, a wun foont Ahab. Ahab din loon wun teen Jehosafat nan binba waa u poor na jirima, ki kpii pei nan nei bonchiann, ki teen jaamm. U din yabir a wun korin Jehosafat ki wun sommɔ ki bin lek Ramof doo nba be Gilead na, 3ki boiɔ a, “A saa chianin ki man saan lek Ramof-aa?”
Ki Jehosafat jiin a, “Yoo nba kur ki a teen siir, min nan n kunkɔnkɔnna mun teen siira,” 4ki bia ŋamm yet a, “Ŋaant ki tin boi Yennu sinsinna.”
5Li yoo na ki Ahab tun yiin yenbis sɔkiniinba, ki bi teen nan kobii ŋanna nawa, ki tan boib a, “N saan lek Ramof koo n daa saa?”
Ki bi jiin a, “Saant ki lekir. Yennu saa tura nyannuwa.”
6Ŋanne ki Jehosafat boi a, “Yennu sɔkinii sɔɔ kaa ki ti saa fit te wun boi Yennu ki turiti-i?”
7Ki Ahab jiin a, “Yenɔkɔɔ be, ŋɔɔe tee Mikaya, ki tee Imla bija, ŋaan n namɔe, kimaan u ki mi sɔkin barŋanii ki jiin n po; u yɔɔ sɔkint bonbiire ki jiint n po.” Ki Jehosafat jiin a, “A daa yeen nna.”
8Ŋanne ki kpanbar Ahab yiin u ŋaatoontunna saakɔɔ, ki tumɔ a wun saan yiin Mikaya ki baar nanɔ yian.
9Ki kpanbara banlee maŋ lia bi naan liant ki kar bi gbant paak, jarik ni, doo na nanyer po, ki kpia Samaria doo maŋ tammɔb, ki yenbis sɔkiniinba na be leŋ, ki sɔkint maan bi tɔɔnn. 10Sɔkiniinba maŋ yenɔ, wunba sann tee Sedekaya, ki u baa tee Kenaana na, din jii kut ki nan yina, ki yet Ahab a, “Yennu nba pak linbae na, ‘A saa jii nae ki kɔn nan Siria teeb na ki biirib chain chain.’ ” 11Ki sɔkiniinba na kur mun bia yet nna, ki bia yetɔ a wuu somm kii took Ramof po, ki u saa nyannira, a Yennu saa turɔ nyannuwa.
12Ŋaan sɔɔ ki toontunna saakɔɔ nba saan a wun yiin Mikaya na poŋ saa yetɔ a, “Sɔkiniinba kur pak nyannu poe ki tur kpanbar na, li ŋan ki fan mun tun nna.”
13Ŋanne ki Mikaya jiin a, “N por Yennu nba fo na sann ni, n saa pak linba ki Yennu wannin a man pake.”
14Waa dɔkit kpanbar Ahab paak yoo nba, ki kpanbar na boiɔ a, “Mikaya, min nan kpanbar Jehosafat, ti saan lek Ramof koo ti daa saa?”
Ki Mikaya jiin a, “Saant ki lek, a saa nyanna. Yennu saa tura nyannuwa.”
15Ki Ahab yetɔ a, “Li-i tee ki a piak nanin Yennu sann nie, fan pak barmɔnii. Taarmunŋae ki n saa paka linba na?”
16Ki Mikaya jiin a, “N la ki Israel teeb kunkɔnkɔnna yat kunkona paak nan pei nba ki mɔk pekpaarik na, ki Yennu yet a, ‘Jab na ki mɔk tɔɔndaanɔ, ŋaant ki bin kun nan parmaasir.’ ”
17Ki Ahab yet Jehosafat a, “N ki paka nan u ki ban pak siar ki li tee bonŋann ki jiin n po-o? U yɔɔ piak bonbiire ki jiint n po.”
18Ki Mikaya ŋamii yeen a, “Gbiintir linba ki Yennu piak. N la ki Yennu kar u naan binbintir paak Yendɔuŋ ni, ki u malakanba kur see u boor ni. 19Ki Yennu boi a, ‘Ŋmee saa saan kpann Ahab ki wun saan Ramof, ki bin saa kpiu?’ Ki malakanba na yemm tuu yet yenn, ki leeb mun n pak leer, 20nan seek nba tan baar ki yet Yennu a, ‘Min saa kpannɔwa.’ Ki Yennu boiɔ a, ‘A saa kpannɔ nlee?’ 21Ki seek na jiin a, ‘N saa saane ki te Ahab yenbis sɔkiniinba na kur n faar faak.’ Ki Yennu yet a, ‘Ii saa ki saa kpannɔ. A saa nyanna.’ ”
22Li yoo na ki Mikaya ŋamm pak a, “Linba tume na, Yennu te ki sɔkiniinba maŋ faar faake ki tura, ŋaan u mɔŋ ŋarin senn nan biirue saa baara.”
23Li yoo na ki sɔkinii Sedekaya saan Mikaya boor ki saa pebɔ, ŋaan boiɔ a, “Nlee yooe ki Yennu Seek nyii n boor ki baar tan pak nanani?”
24Ki Mikaya yetɔ a, “A tan saa bannir yoo nba ki a gar lanpoor po diiuk ni ki saa bɔr nae.”
25Tɔn, ki kpanbar Ahab yet u saakayenɔ a, “Soot Mikaya ki saan nanɔ Amonn, wunba tee doo yudaanɔ na, nan n bija Joas boor. 26A betib ki bin kɔɔnɔ dansarik, kii teenɔ jarpeenn nan nyun kuukɔɔ, ki tan tuu yoo nba ki n tan saa jen nan laafia.”
27Ki Mikaya jiin a, “Li-i tee ki a jen nan laafia, ŋann ŋarin, li wann nan Yennu ki pak nanime na,” ki bia yet a, “Sɔɔ kur n dɔk linba ki n pak na.”
Ki jiin Ahab kuun po
28Tɔn, ki Israel kpanbar Ahab nan Juda kpanbar Jehosafat fiir saan a bin lek Ramof doo nba be Gilead yent ni na. 29Ŋaan sɔɔ ki Ahab poŋ yet Jehosafat a, “Taa saa tɔb na, n saa lia tayanae, ŋaan fin n lia naan liant.” Ki Israel kpanbar na lia tayana ki saan tɔb.
30Ŋaan sɔɔ Siria kpanbar na dɔŋ tur u taantorit saakab na mɔb nan bi daa loon sɔɔ bin kpi, see Israel kpanbar na kuukɔɔ. 31Baa la kpanbar Jehosafat yoo nba, ki bi kur dukin nan ŋɔɔe tee Israel teeb kpanbar, ki bi ŋmant a bin lekɔ, ki Jehosafat yikin sanpaapo, ki ti Yomdaanɔ Yennu fatɔ, ki te leku na yakirɔ. 32Ki taantorit saakab na bann nan ŋɔɔ kaa tee Israel kpanbari, ŋanne ki bi nyik ki ji ki weiɔ. 33Ki taan sɔɔ, Siria kunkɔnkɔnna yek peenu, ki li soor kpanbar Ahab maŋ tɔb liatir nba tee kut na tintaanboor, ki gar soor u par paak. Ki u mɔ nan wunba ŋmakitir u taantoruk na a, “N la daŋa, ŋmantir ki nyi tɔb na ni.” 34Yoo nba ki tɔb nunii mɔn na, ki Ahab ji kar deen taantoruk na ni, ki took Siria teeb na. Ki yonnu tan baa, ki u kpo.
19Biaŋinba ki Yennu sɔkinii tur Jehosafat kpaanii.
1Juda kpanbar Jehosafat din ŋmat kun u ŋaak ni nan laafia, Jerusalem doo ni. 2Yennu sɔkinii Jehu, wunba tee Hanani bija na, din saan kpanbar na boor, ki yetɔ a, “A dukin li ŋan nan fan somm tondamm nan binba ki loon Yennu-u? Faa tun linba na te Yennu wutoor doo a paaka. 3Ŋaan bonŋansiar lek be a ni. A boon chicherpook Asera ninnant nba ki niib na tuu jiantir nawa, ki bia yabir tuun Yennu nba loon biaŋinba.”
Biaŋinba ki Jehosafat te niib na ŋamm bi mɔŋ
4Kpanbar Jehosafat din kɔɔ Jerusalem-e, ŋaan u din lin gɔnt niib yoo kur, u yent ni, laa nyi Beerseba, niidiitu po, ki saa dian Efraim kunkona yent na peŋ, niigaŋ po, a wun te niib na n jen bi yeejamm Yomdaanɔ Yennu boor. 5Kpanbar Jehosafat din gann barbuura ki bi be Juda digbanjaana na ni, 6ki turib kpaanii a, “Ii mi yaa sii bu maan biaŋinba. I ki dia nisaarik yiikoo kaa ki bu buuti, ŋaan i dia Yennu yiikooe, ki u sii be nani yoo nba ki i yaa yin pak gbint maan. 7Ii baakit Yennu kii tuun fanu, kimaan ti Yomdaanɔ Yennu ki loon yii ŋmaab, koo kii mɔk lukitin, koo kii gaan mɔnyati.”
8Jerusalem doo nie ki Jehosafat din gann Liifai teeb, nan mannteeb, nan tɔɔndaansiab, a bii tee barbuura, kii bu binba biir Yennu sennu na, nan doo maan. 9U din turib kpaanii nba nae a: “Li kpaa talas ki yii tuun i toona kii tiin Yennu jaŋmaanii, kii saak u mɔb nan barmɔnii, toonn nba kur ki i tuun ni. 10Ki li-i tee yoo nba kur ki i ninjasɔɔ tan nyii doi na yenn ni, ki baar nan u maan, ki li tee nikpinu maan, koo ki tee wunba biir sennu, koo wannu na, yin wannib fanu baa saa dia bi mɔŋ biaŋinba, buut yoo, ki li daa te bi ŋamii kɔɔ biit ni ki biir Yennu. I-i kii sak nna, ŋann yimm nan i ninjamm na saa te Yennu wutoor n do i paaka, ŋaan li-i tee ki i tun i toona fanu, i kan kɔɔ biit ni. 11Mannteeb yudaanɔ Amaria-e sii mɔk yiikoo ki gorii Yenjiantii maan kur ni, ki Sebadia, wunba tee Ismael bija, ki tee Juda yudaanɔ na, sii mɔk yiikoo ki bu maan nba biar, ki Liifai teeb toonn tee bii gorii ki tuu te maan nba ki barbuura pak na, lin tun nna. Cheen i para ki dia kpaanii na, ki Yennu saa somm binba tuun toonŋana.”
20Biaŋinba ki Edom teeb faa Juda teeb tɔb
1Li din yann waame, ki Moab nan Amonn kunkɔnkɔnna, ki pukin bi somm teeb nba tee Meun teeb na, ki bi lek Juda, 2ki toomiinba siab saan ki saa bet Jehosafat a, “Kunkɔnkɔnna nyii Edom, Mɔk-kpeenn na yakleer po, ki baat yaba, a bin leka. Bi dɔŋ fat Hasasonn Tamar-a.” (Doo na sanleere tee Engedi.) 3Jaŋmaanii din soor Jehosafat, ki u miar Yennu ki boi sommir po, ŋaan te ki bi lor mɔi digbann na kur po. 4Ki Juda doi kur ni niib kakit ki saan Jerusalem a bin boi Yennu sommir po, 5ki ŋamm nan Jerusalem teeb taan ki be Yenjiantu ŋasaakak dindonjopaann na ni. Ki kpanbar Jehosafat saan ki set bi tɔɔnn, 6ŋaan miar Yennu sanpaapo ki yet a, “Ti yeejamm Yomdaanɔ Yennu, fine be Yendɔuŋ ni, ki dia doi nba kur be durinya na ni. A mɔk paŋ nan yiikoo, ki sɔɔ kaa ki saa fit kɔn nana. 7Fine tee Yennu. Yoo nba ki a niib, timm Israel teeb, din chari kɔɔ tiŋ na ni na, fine din ber nyinn niib nba din be nna na, ŋaan jii tiŋ na ki tur a yɔɔk Abraham yaaboona, a lii tee bi faar mɔkmɔk nan mɔkmɔk. 8Ki bi kar tiŋ na ni, ki maa ŋasaakak nba ki bi sii baakita li ni. Ki bi mi fanu 9nan li-i tee ki bonbisiar baarib, ki tee tɔb, koo yiarbiiuk, koo kon, a lin dat bi tuba, bi saa fit kɔɔ ki tan set ŋasaakak na tɔɔnn po, siaminba ki bi jiantira na. Bi saa miara, yoo nba ki bi be daamii ni, ki a saa gbat ki fatib.
10“Mɔtana, Amonn teeb nan Moab teeb nan Edom teeb lekita. Yoo nba ki ti yeejamm din nyii Ijipt na, a din ki sak ki bi kɔɔ tiŋ maŋ niŋi, bi din kokin lint tiŋ maŋe ki ki biiriri. 11Baa pa ki jiintit biaŋinbae na. Bi baar a bin ber nyinnit tiŋ nba ki a turit na nie. 12Fine tee Yennu. Datir bi tuba, kimaan ti ki mɔk paŋ nba saa took kunkɔnkɔnna nba yab ki saa lekit na. Ti ki mi taa saa teen biaŋinba, ŋaan ti gorii fine ki loon sommir.”
13Ki Juda jab na kur nan bi poob nan bi waas see Yenjiantu ŋasaakak na boor. 14Ki Yennu Seek sik Liifai nirɔ nba pukin ki see nibur na ni paak, ki u sann tee Jahasiel, ki tee Sekaria bija, ki Sekaria tee Benaya bija, ki Banaya tee Jeyel bija, ki Jeyel tee Matania bija, ki bi nyii Asaf naakuuk ni. 15Ki Jahasiel yet a, “Chanbaa kpanbar, nan yimm nba kur tee Juda teeb, nan Jerusalem teeb, Yennu yet nan i daa ŋaan tama, koo ki tiin kunkɔnkɔnna nba yab na jaŋmaanii nan yin tookibi. Tɔb na tee Yennu yare, li ki tee i yar kaa. 16Ii won lekib wonn, bi-i woŋi baar Sis lɔɔnu ni yoo nba, i won saa chetib baauk nba kook kunkoouk doo na kpiŋ, ki li kpia Jeruel na. 17Li ki tee yimm kaa n kɔn kɔnn na, yimm n lon sinsetboa, kii guu, ki i saa la nyannu nba ki Yennu saa turi. Juda nan Jerusalem teeb, i daa taantir koo ki tiin jaŋmaanii. Nyimin ki tookib man, ki Yennu sii be nani.”
18Ŋanne ki Jehosafat baa fabin tiŋ ni, ki niib na kur mun baa fabin tiŋ ni, ki bi jiant Yennu. 19Ki Liifai teeb nba nyii Kohaf nan Kora naakuut ni na fiir set ki tant nan kunkɔpaara, ki pak ŋamm Israel teeb Yomdaanɔ Yennu.
20Laa yent sanyapob ni, ki niib na nyii ki saa kunkoouk nba kpia Tekoa na. Baa saa yoo nba, ki Jehosafat pak namm mɔmaan na a: “Juda nan Jerusalem teeb, teent i maalin i Yomdaanɔ Yennu ni, ki li saa te yin set fanu. Teent yada man nan mɔmaan nba ki u sɔkinii beeri na, ki i saa la nyannu.” 21Waa pak nan niib na ki gbenn yoo nba, ki u te yanyinna na lia bi liant nba ki bi lia Yenjiantii ni na, ki somm kunkɔnkɔnna na tɔɔnn po, ki yiin yaŋ a, “Pakin Yennu man. U lomm kaa gbennu.”
22Baa piin ki yiin yaŋ na yoo nbae, ki Yennu te jaŋmaanii soor kunkɔnkɔnna nba yaa bin lekib na. 23Ki Amonn teeb nan Moab teeb na lek Edom kunkɔnkɔnna na, ki kpiib, ki saa boontib, ki li poor po, ki bi tan ŋmat leeb paak nan kɔnbiir. 24Yoo nba ki Juda teeb na doo baar kunkonn nba be kunkoouk paak na, ki bi la bi datai na kur dɔɔ tiŋ ni ki kpowa. Ki nan yenɔkɔɔwa ki tenni.
25Ki Jehosafat nan u kunkɔnkɔnna na chat ki saan a bin jii mɔkint, ki la bonkobit nan jeet nan liant, ki li yab bonchiann, nan bonlia nba be ki li daauk paar, ki bi jii daaŋantaa ki tikii mɔkint na. Ŋaan tiat na din yab bonchiann, ki bi din ki fit jii li kuri. 26Daaŋanna daar, ki bi taan leeb, Beraka baauk ni, ki pak dont Yennu nan waa tun linba ki turib na. Ŋanne teen ki bi yi baauk maŋ “Beraka.”20.26 Beraka paake tee “Dontir.”27Jehosafat din jii u kunkɔnkɔnna na ki ŋmat namm Jerusalem nan parpeenn, kimaan Yennu te ki bi nyann bi datai nawa. 28Baa baar doo na ni yoo nba, ki bi somm chunchuuntuk ki kɔɔ Yenjiantu ŋasaakak na ni, ki yiin yanii ki faa biat, ki bia peeb naatuna. 29Ki jaŋmaanii soor digbana nba kur gbat biaŋinba ki Yennu te ki Israel teeb nyann bi datai na. 30Jehosafat ji din dia u yent na nan parmaasir, ki Yennu guu-u lokir kur po.
Ki jiin kpanbar Jehosafat naan joontu po
31Jehosafat din tee bina piintaa nan ŋanŋmue ki dii Juda naan, ki kar Jerusalem doo ni bina piinlee nan ŋanŋmu. U naae din tee Asuba, ki tee Silhi bipoo. 32Jehosafat din tee nan u baa Asa nba din tee biaŋinba nae, u din tuun linba ŋan Yennu tɔɔnn, 33ŋaan u din ki yeer tingbann mann boa. Niib na lek din ki lebit bi para kur a bin jiant bi yeejamm Yennu na.
34Linba kur ki Jehosafat tun, u naan pinpiik ki saan tuu li joontu, sɔb ki be Jehu nba tee Hanani bija na barkperii gbant ni, ki li tee Israel kpanbara barkperii bɔkir.
35Sakyenn, Juda kpanbar Jehosafat din tan mɔk lor nan Israel kpanbar Ahasia, wunba din tun toonbiit bonchiann na. 36Ki Esion-geber mɔkgbianue ki bi din maa ŋaringbeŋa. 37Ŋaan Elieser, wunba tee Dodafahu bija, ki nyii Maresa na, din yakii nan Jehosafat ki yet a, “Kimaan faa mɔk lor nan Ahasia na, Yennu saa biir linba ki a maa nawa.” Ki ŋarint na biir, ki ji ki fit somm nyun paak.
211Jehosafat din kpo, ki bi piiu kpanbara kaat ni, Defid doo ni, ki u bija Jehoram gaar u naan na.
Ki jiin Juda kpanbar Jehoram po
2Ki Jehoram, wunba ki u baa din tee Juda kpanbar Jehosafat na, din mɔk ninjamm banloob. Ŋamme tee Asaria nan Jehiel nan Sekaria nan Asariahu nan Maikel nan Sefatia. 3Bi baa din turib piinii nba yab, ki li tee salimmɔna nan salimpeena nan bona nba daauk paar, ki bia kaan sɔɔ kur ki u gorii digbanjaana nba be Juda tiŋ ni na yenn. Jehoram nba din tee Jehosafat bikperik na paake ki u gaar u baa setu, ki dii naan. 4Jehoram nba din kar u naan kok paak ki gbenn yoo nba, ki u nyinn u ninjamm na kur, nan Israel saakasiab manfoa.
5Jehoram din tee bina piintaa nan ŋanlee-e ki dii naan, ki kar Jerusalem doo ni bina ŋanniin. 6U din tokii ki mɔk tonu nan kpanbar Ahab nan Israel kpanbarlia nae, kimaan u din kɔɔn Ahab bonpoi na yenɔe. U din tun ki biir Yennu, 7ŋaan Yennu lek din ki loon wun boont Defid maaru, kimaan u din lor nan Defid a u yaaboonae sii tun di naan.
8Jehoram naan yooe ki Edom teeb din yêt Juda teeb, ŋaan bɔkit bi naangbouŋ. 9Ŋanne ki Jehoram nan u saakab fiir nan bi taantorit ki saan lek Edom. Leŋe ki Edom kunkɔnkɔnna fiir ki loon lintib, ki nyiɔk ki Juda teeb pat, ki chiar bot. 10Laa nyii li yoo ki tan tuu dinna, Edom teeb bɔkit bi mɔŋe, ki nyii Juda teeb yiikoo ni. Li yoo maŋe, ki Libna doo teeb mun bia bɔkit bi mɔŋ, kimaan Jehoram din yêt u yeejamm Yomdaanɔ Yennu jiantuwa. 11U bia din maa tingbanjiantboa, Juda kunkona paak, ki bia ŋmakit Juda teeb nan Jerusalem teeb ki bi tun yanbɔmm ki biir Yennu.
12Ki Yennu sɔkinii Elaija sɔb gbouŋ ki tur Jehoram, ki yet a, “A yeeja Defid Yomdaanɔ Yennu nae pak biira, kimaan a ki wei a baa kpanbar Jehosafat binbeŋ, koo a yeeja kpanbar Asa binbeŋi. 13Ŋaan a wei Israel kpanbara binbeŋe, ki ŋmakit Juda teeb nan Jerusalem teeb ki bi ki waa Yennu, nan biaŋinba ki Ahab nan binba wei u poor din ŋmakit Israel teeb ki bi ki waa Yennu na. A bia kpii a tiɔŋ ninjamm nba din tee popeendamm ki chee fin nae. 14Li paak, Yennu saa dat a niib, nan a waas, nan a poob tuba, ki biir yaa mɔk linba kur. 15A mɔŋ saa la fara nan nɔɔk ni yiarbiiuk, ki a nɔɔt tan saa nyi.”
16Ki Filistia siab nan Arab teeb nba kɔɔ ki kpia Sudann teeb nba be mɔkgbeŋir gbianu na, ki Yennu te ki bi faa Jehoram tɔb. 17Bi din lek Juda, ki saat kpanbar ŋaak, ki soor kpanbar poob nan bonjai na kur ki teemm yommii, ŋaan nyik Ahasia kɔɔ, wunba tee kpanbar sanbian na.
18Tɔn, linba na kur poor poe ki Yennu te ki nɔɔk ni yiarbiiuk soor kpanbar na, 19ki li jii bina ŋanlee ki yiaru na te ki u nɔɔt nyi, ki u tan kpo nan tont. Kpanbar Jehoram maŋ niib din ki joo mutunn ki turɔ baakir, nan baa din tuun biaŋinba ki teen u yeejamm na.
20Jehoram din dii naan ki tee bina piintaa nan ŋanlee-e, ki kar Jerusalem, ki dia u niib bina ŋanniin. Waa din tan kpo yoo nba, sɔɔ din ki mɔk parbiir, u kuun paaki. Bi din piiu Defid doo nie, ŋaan ki li ki tee naan kaat ni.
22Ki jiin Juda kpanbar Ahasia po
1Jerusalem teeb din dinn Ahasia naan, wunba tee Jehoram sanbian na, ki u set u baa seenu ni, kimaan dolekteeb nan Arab niib na kɔɔ bi kaaŋ ni, ki kpii Jehoram bonjai kurawa. Ŋanne Ahasia, wunba tee Jehoram bija na teen Juda kpanbar, ki piin dia Juda teeb. 2Ahasia din tee bina piinlee nan ŋanlee-e ki dii naan, ki kar Jerusalem binyennkɔɔ ki dia niib. U naa din tee Atalia-e, ki tee kpanbar Omri yaaboonn. 3Ahasia mun bia din gaar kpanbar Ahab ŋaateeb marimae, kimaan u naae din turimɔ, ki u tuun bonbiir. 4U din tun ki biir Yennu, kimaan u baa kuun poor poe ki kpanbar Ahab ŋaateeb teen u kpaanteeb, ki li te ki u naan siik. 5U din gaar bi kpaaniie, ki taan Israel kpanbar Joram po, ki bi faa tɔb nan Siria kpanbar Hasael. Kunkɔnkɔnna na din took leeb Ramof-e, Gilead tiŋ ni, ki Joram la daŋ tɔb na ni. 6U din ŋmat Jesreel doo nie a wun teb u mɔŋ, ki Ahasia saan leŋ a wun gɔnɔ.
7Ahasia nba din gɔn Joram yoo nbae, ki Yennu dat Ahasia tubir. Ahasia nba saan yoo nba, ki ŋɔɔ nan Joram fiir a bin chet Jehu, wunba tee Nimsi bija, ki Yennu gannɔ a wun biir kpanbar Ahab ŋaak na. 8Jehu nba din sak Yennu mɔb ki saa a wun biir kpanbar Ahab ŋaateeb na, ki u din tan chet nisiab, ki bi tee Juda booru ni saakab, nan Ahasia nikpiimm nba chiantɔ a wun gɔn Joram na, ki Jehu kpii bi kur. 9Bi din lin lon Ahasia-e ki tan lau ki u bɔr Samaria, ki bi jiiu saan nanɔ Jehu boor, ki u saa nyinn u manfoor, ŋaan bi din pii u gbanant, kimaan u yeeja Jehosafat wunba din yiab u mɔŋ paak ki waa Yennu na chɔruŋ paak.
Sɔɔ din ki biar Ahasia ŋaak ni ki saa fit dia naan na.
Ki jiin Juda poobat Atalia po
10Ahasia naa Atalia nba gbat nan bi kpii u bijawa na, ki u tur mɔb nan bin kpi niib nba kur nyii Juda naan ŋaak na ni. 11Ahasia din mɔk niipoosɔɔ, ŋaan ki bi ki taa baa, ki bi yiu Jehoseba, ki u din kun manntɔɔ nba ki bi yiu Jehoyada na. Jehoseba din jii Ahasia bonjai na yenɔ, ki u sann tee Joas, ki nyinnɔ kpanbar waas nba ki bi yaa bin kpib na ni, ki saan bɔr ŋɔɔ nan poo nba wubiiɔ na, Yenjiantu ŋasaakak didɔɔtuk ni. U din te ki u be bɔr nie, ki nyii Atalia nikpinu ni. 12U din biar be bɔr nie, Yenjiantu ŋasaakak na ni, bina ŋanloob, ki Atalia daa tee poobat ki dia tiŋ na.
23Biaŋinba ki bi dinn Joas naan
1Manntɔɔ Jehoyada din guur bina ŋanloobewa ki ji dukin nan li jaŋ wun tun siara. U din lor nan kunkɔnkɔnna saakab banŋmu. Ŋamme tee Asaria, ki u tee Jeroham bija, nan Ismael, ki u tee Jehohanann bija, nan Asaria, ki u tee Obed bija, nan Maaseya, ki u tee Adaya bija, nan Elisafat, ki u tee Sikri bija. 2Bi din lin Juda doi kur po ki taan Liifai teeb nan naakuut saakab kur, ki jen namm Jerusalem.
3Ki bi kur taan be Yenjiantu ŋasaakak ni, ki lor nan Joas, wunba tee kpanbar bija na. Ki Jehoyada yetib a, “Kpanbarkperɔ na bijae na. Ŋɔɔe ji sii tee kpanbar mɔtana, nan biaŋinba ki Yennu senn mɔsonn nan kpanbar Defid yaaboonae sii diat na. 4Taa saa teen biaŋinbae na: Li-i tee ki mannteeb nan Liifai teeb baar toonn, foon daari, bi bɔkitu muntaa ni yenn saa guur Yenjiantu ŋasaakak na tammɔie, 5ki bɔkitu muntaa na ni yenn saa guur kpanbar ŋaak, ki binba biar na saa guur Fiakir Tammɔb. Niib na kur saa taan leeb kii be Yenjiantu ŋasaakak na dindonjouk nie. 6Sɔɔ kaa ki saa fit kɔɔ Yenjiantu ŋasaakak na ni, see mannteeb nan Liifai teeb nba be toonn ni na. Ŋamme saa fit kɔɔ, kimaan bi ŋamm bi mɔŋa, ŋaan niib nba biar na n sak Yennu mɔb, ki biar nanyer. 7Liifai teeb na n set ki lint kpanbar na, kii guu-u, ki saat jukbanjai kii dia. Ki bi sii be nan kpanbar na, siaminba kur ki u saa. Ki wunba kur bikin a wun kɔɔ Yenjiantu ŋasaakak na ni, bin kpiu.”
8Ki Liifai teeb nan Juda teeb tun Jehoyada nba wannib biaŋinba na. Ki saakab na gɔɔr binba kaa toonn ni foon daar na, ki bi pukin binba be toonn ni na, kimaan manntɔɔ Jehoyada din ki ŋaan bi sɔɔ. 9Jehoyada din tur kunkɔnkɔnna saakab kpana nan naagbankɔŋa nba din tee kpanbar Defid yar, ki bi bekir Yenjiantu ŋasaakak ni na. 10U din te niib na set Yenjiantu ŋasaakak na tɔɔnne nan bi jukbanjai, a bin guur kpanbar Joas. 11Tɔn, ki Jehoyada nyii nan Joas nanyer, ki yirimɔ naan fokirik, ŋaan turɔ Yennu sennu gbouŋ na. Li yoo na ki bi ji dinnɔ naan. Ki manntɔɔ Jehoyada nan u bonjai mɔɔn kpan Joas paak, ki sɔɔ kur pak nan kunkɔpaarir a, “Kpanbar na-ii mɔk manfofoouk.”
12Ki Atalia gbat niib na nba kpakitir kpanbar na biaŋinba, ŋanne ki u kakit ki saan Yenjiantu ŋasaakak na boor, siaminba ki niib na tikir ki be na. 13U din la kpanbar paaŋ na see ŋasaakak na tammɔb ni, jaantarik nba tee kpanbara yar na boor, ki kunkɔnkɔnna saakab nan naatunpebira see ki lintɔ. Ki niib na kur yikin nan kpinkpammuk ki peeb naatuna, ki Yenjiantu ŋasaakak na ni yanyinna dia bi bonpipebit ki ŋmakitir niib, ki bi dontir. Ki Atalia pat pat u liant nan parbiir ŋaan yikin a, “Nabiiuk, nabiiuk.”
14Manntɔɔ Jehoyada din ki loon bin kpi Atalia Yenjiantu ŋasaakak na boori. Li paak ki u yiin kunkɔnkɔnna saakab na ki yetib a, “Sootɔ ki nyinnɔ guura na sinsuuk ni, ki kpi wunba kur koor a wun fatɔ.”
15Ki bi soorɔ ki saa nanɔ kpanbar ŋaak. Baa saa baar Taanii Tammɔb boor yoo nba ki bi kpiiu.
Biaŋinba ki Jehoyada te niib na ŋamm bi mɔŋ
16Ki manntɔɔ Jehoyada te kpanbar Joas nan niib na kur senn mɔsonn nan bi sii tee Yennu niib. 17Ŋanne ki bi kur fiir saan tingbann Baal jiantu ŋaak, ki saa betir, ki bet bet maruŋ binbinta nan yenbis nba be leŋ, ŋaan kpii Matann, wunba tee Baal manntɔɔ na, binbinta na tɔɔnn. 18Jehoyada din tur mannteeb nan Liifai teebe toona nba be Yenjiantu ŋasaakak ni na yudant. Li din tee bii tuun toona nba ki kpanbar Defid wannib nae, kii bia kii jokin piinii maruŋ nba ki bi teen Yennu na, nan biaŋinba ki Moses sennu tee na. Ŋamme bia din gorii yanyinna, yoo nba ki bi yiin ki kpamm na. 19Jehoyada bia din te ki guura guu Yenjiantu ŋasaakak na tammɔi, a bin gɔɔr wunba ki ŋamm u mɔŋ ki be jakint ni.
20Kunkɔnkɔnna saakab, nan nijaana, nan niib na saakab, nan tiŋ na niib kur din wei Jehoyada, ki bi nyii nan kpanbar na, Yenjiantu ŋasaakak ni, ki saan kɔɔnɔ naan ŋaak. Bi din kɔɔ tammɔjar na nie, ki kpanbar na saan kar naan kok paak. 21Niib na kur din gbee nan parpeenne, ki doo na maak, kimaan Atalia kpowa.
24Ki jiin Juda kpanbar Joas po
1Joas din tee bina ŋanlore-e ki dii Juda naan, ki kar Jerusalem doo ni bina piinna. U naae din tee Sibia, ki nyii Beerseba doo ni. 2Joas din tun linba ŋan ki tur Yennu, yoo nba ki manntɔɔ Jehoyada be u manfoor ni na. 3Jehoyada din lon poob banlee ki tur kpanbar Joas, ki bi marɔ bonjai nan bonpoi.
4Joas nba din dii naan ki li yann waaminnae, ki u dukin nan wun ŋamm Yenjiantu ŋasaakak. 5U din yet mannteeb nan Liifai teeb na a bin saan Juda doi ni, ki lin niib na kur boor, ki bin taan likirii ki ŋamm maa Yenjiantu ŋasaakak na. U din yet niib na a bin teen yian, ŋaan Liifai teeb na din mei. 6Ŋanne ki u yiin bi tɔɔndaanɔ Jehoyada ki boiɔ a, “Bee teen ki a ki te Liifai teeb na saan Juda nan Jerusalem teeb boor, ki gaar lampo nba ki Yennu toontunnɔ Moses din yaa niib na-ii pa, ki lii ŋamii Yennu lanbouŋ na?”
7Atalia nba tee pootouŋ na poorpoweiteeb biir Yenjiantu ŋasaakak nawa, ki jii kasii bona nba be leŋ na ki dia jiantir tingbann Baal.
8Kpanbar na din yet Liifai teeb a bin kpaa lakir, ki sennir Yenjiantu ŋasaakak na tammɔb ni, ki bii taant likina leŋ. 9Bi din tur mɔb, Jerusalem nan Juda tiŋ kur po, a sɔɔ kur n pa lampo nba ki Yennu toontunnɔ Moses din gaan Israel teeb boor, kunkoouk paak na. 10Linba na din maŋ Israel teeb nan bi saakab, ki bi baar ki pa bi lampo, ki tan gbeen lakir na. 11Liifai teeb na din jikit lakir nae daa kur, ki teen kpanbar ŋaasaakɔɔ nba gorii lakir maŋ paak na. Ki yoo nba kur lakir na gbee, kpanbar gbansɔbirɔ nan mannteeb yudaanɔ toontunna yenɔe tuu nyinn likirii na lakir na ni, ŋaan jiin senn li sinsetboor. Nna bannue ki bi din gaar likirii bonchiann.
12Kpanbar na nan Jehoyada din tuu jii likirii na ki tur binba gorii Yenjiantu ŋasaakak na ŋammue, ki bin jɔɔn tana maateeb, nan kanpintanba, nan binba kur saauk, ki bin ŋamm Yenjiantu ŋasaakak na. 13Toontunna na kur din tun nan ninbinmɔniie, ki ŋamm Yenjiantu ŋasaakak na ki tan gbenn. Ki li jen li bannu ni, ki wakii, ki kaa biiru. 14Yenjiantu ŋasaakak na ŋammu nba gbenn yoo nba, ki salimmɔna nan salimpeena nba tenn na, ki bi jii tur kpanbar na nan Jehoyada, ki bi jii ki ŋamm Yenjiantu ŋasaakak na senii nan bonlia nba sii be li ni.
Baa lebit Jehoyada sennii biaŋinba
Jehoyada nba din be u manfoor ni yoo nba, bi din tuu mann maruŋo, ŋasaakak na boor yoo kur. 15Jehoyada din dii bina kobik nan piintaae, ki tee nikper ki ji kpo. 16Bi din piiu kpanbara kaat nie, ki li be Defid doo ni, kimaan toonŋana nba ki u din tun ki tur Israel teeb nan Yenjiantu ŋasaakak na paak.
17Ŋaan Jehoyada nba kpo yoo nba, ki Juda tɔɔndamm ŋmakit kpanbar Joas dudukit, ki u gaar bi maan. 18Ŋanne ki niib na nyik ki ki jiantir ŋamm Israel teeb yeejamm Yomdaanɔ Yennu na ŋasaakak ni, ŋaan jiantir tingbana nan chicherpook Asera ninnant. Bi yanbɔmm na paake teen ki Yennu wutoor doo Juda nan Jerusalem teeb paak, 19ki u tun sɔkiniinba a bin yakii namm ki bin jen u boor, ŋaan niib na lek din yêt, ki ki gbiint. 20Tɔn, Yennu Seek din sik Sekaria, wunba tee manntɔɔ Jehoyada bija na paak. U din set siaminba ki niib na saa laue, ŋaan yet a, “Ti Yomdaanɔ Yennu boi a bee teen ki i ki sak u sennii, ki baat nan biiru i mɔŋ paakii. I nyikɔe, ki u mun nyiki.” 21Kpanbar Joas din lor nan niib nae, ki bi piak biir Sekaria. Ki kpanbar na tan tur yaak, ki niib na jaat Sekaria tana, Yenjiantu ŋasaakak na dindonjouk ni, ki kpiu. 22Kpanbar Joas din tamm Sekaria baa Jehoyada toonŋana nba ki u din tun ki turɔ nawa, ŋaan te ki bi kpii Sekaria. Sekaria nba kpenn yoo nba, ki u yet a, “Yennu n la yaa tun linba na, ki dat i tuba.”
Biaŋinba ki Joas naan gbenn
23Piar nba piat yoo nba, ki Siria kunkɔnkɔnna lek Juda nan Jerusalem teeb, ki kpii tɔɔndamm na kur, ki jii mɔkint bonchiann ki saan nann Damaskus.
24Siria kunkɔnkɔnna na din waar, ŋaan Yennu-e din te ki bi nyann Juda kunkɔnkɔnna nba yab na, kimaan Juda teeb din yêt bi yeejamm Yomdaanɔ Yennu-wa. Linba na paake te ki kpanbar Joas din la tubdatu. 25Siria kunkɔnkɔnna din tan nyikin kɔnn na, ŋaan sɔɔ Joas la daŋ bonbiir. U saakab banlee din bɔr lor u paak, ki kpiiu dɔɔnu ni, ki jiin pann, waa din kpii manntɔɔ Jehoyada bija na paak. U din kpo, ki bi piiu Defid doo ni, ŋaan bi din ki piiu kpanbara kaat ni kaa. 26Binba din lor u paak na din tee Sabab, ki u naa tee Simeaf ki nyii Amonn booru ni, nan Jehosabad, ki u naa tee Simrif, ki nyii Moab booru ni. 27Makperii na kur be kpanbara barkperii gbouŋ ni, ki tee kpanbar Joas bonjai labaar, nan Yennu sɔkiniinba maan nba kur pak ki jiin Joas po, nan biaŋinba ki u ŋamm maa Yenjiantu ŋasaakak. Li poor po ki u bija Amasia set u seenu ni ki dii naan.
25Ki jiin Juda kpanbar Amasia po
1Amasia din tee bina piinlee nan ŋanŋmue ki dii Juda naan, ki kar Jerusalem bina piinlee nan ŋanyia. U naa din tee Jehoadinn-e ki nyii Jerusalem. 2Amasia din tuun linba ŋan ki teen Yennu, ŋaan u din ki jii u par kur ki tur Yennu. 3Amasia nba din kar u naan kok paak ki la paŋ ki gbenn yoo nba, ki u soor saakab nba din kpii u baa na, ki kpiib. 4U din ki kpii bi waas, ŋaan tun biaŋinba ki Yennu senn, ki li be Moses sennu gbouŋ ni na a, “Bi daa kpi bibaa, u bik toonbiit paaki, ki bia daa kpi bik, u baa toonbiit paaki; nirɔ saa kpo toonbiit nba ki u mɔŋ tun na paake.”
Biaŋinba tɔb faa Edom teeb
5Ki kpanbar Amasia tikir Juda booru nan Benjaminn booru jab kur, ki taamm, ki bi tee kunkɔnkɔnna koonn koonn, nan baa nyii bi naakuut ni biaŋinba na. U din gann saakab ki bi gorii koonn koonn, siab tee jab tusir tusir, ki leeb gorii jab kobik kobik. Niib na din tee binba dii bina piinlee-lee koo ki gar nnae, ki bi taan ki tee jab tusaa kobii ŋantaa. Bi din tee kunkɔnkɔnna nba ki bi gannib, ki bi teen siir nan tɔbe. Bi din tumii ki mi kpana nan naagbankɔŋa dianu. 6U bia din saan jɔɔn Israel kunkɔnkɔnna tusaa kobik ki pukin, ki pa salimpeena ki li kpaiu tee nan karwanta baajii piinna na bi paak. 7Ŋaan ki Yennu sɔkinii sɔɔ saan kpanbar na boor ki yetɔ a, “Chanbaa, a daa jikit Israel kunkɔnkɔnna na ki saa nammi. Yennu ki be nan kunkɔnkɔnna nba nyii niigaŋ po yent ni na. 8A sii dukii nan bi saa taan a po ki a la paŋ tɔb ni, ŋaan Yennu-e mɔk yiikoo ki te ki nirɔ laat nyannu, ki bia kɔŋit, ki u saa te ki a datai na n nyanna.”
9Ki Amasia boi Yennu sɔkinii na a, “Ŋaan salimpeena nba ki n dɔŋ pa Israel teeb paak na?”
Ki Yennu sɔkinii na jiin a, “Yennu saa fit pa jiina ki lin gar nna.” 10Ŋanne Amasia yet kunkɔnkɔnna nba ki u jɔɔmm na, a bii kun. Linba na paak ki bi ŋmat kun, ŋaan ki bi wutoa doo bonbiir Juda teeb paak.
11Amasia din chee par ki jii u kunkɔnkɔnna ki saan namm Yaarin Baauk ni. Leŋe ki bi saa kɔn ki kpii Edom kunkɔnkɔnna tusaa piik, 12ki bia soor siab foot tusaa piik, ki doo namm jɔɔr nba be Sela doo ni na, ki saa tutib ki sikin jɔyirin, ki bi baa tana paak ki kpo.
13Yoo nba na paak, ki Israel kunkɔnkɔnna nba ki Amasia bo ki sak ki bi lakin saan tɔb na lek Juda teeb doi nba be Samaria nan Bef Horonn sinsuuk ni na, ki kpii niib tusaa ŋantaa, ŋaan fat mɔkint bonchiann.
14Amasia nba kɔn nyann Edom teeb ki jen yoo nba, ki u jen nan bi yenbis, ki bir ki jiantirib, ki bia jokit bonnunubit ki teemm. 15Linba nae din donn Yennu wutoor. Li paak, ki u tun u sɔkinii, Amasia boor, ki sɔkinii na saa boiɔ a, “Bee teen ki a jiantir yennii nba bo ki fit tinn bi tiɔŋ niib a nuu ni na?”
16Ki Amasia jiin yiama ki yet a, “Bia yooe ki ti jiia ki a tee kpanbar kpaantɔɔ? Ŋminin, nna-i kaa, n saa te ki bin kpia.”
Ki sɔkinii na tan ŋmint na, ŋaan yet a, “Mɔtana, n ji mi nan Yennu lor a wun biirae, kimaan faa tun linba na, ki bia yêt n kpaanii na.”
Biaŋinba tɔb faa Israel teeb
17Juda kpanbar Amasia nan u saakab din lor kɔnn nan Israel teeb. U din tun toomiie Israel kpanbar Jehoas boor, wunba din tee Jehoahas bija, ŋaan tee Jehu yaaboonn na. Amasia din fɔɔ kɔnfɔɔt, ki loon bin kɔn. 18Ki Jehoas jiin mɔmaan na ki tur Amasia a, “Sian yoo dinn ki Lebanonn kunkona ni kunkoŋ tun toomii kpek boor, ki yet a, ‘Jiin a bipoo ki tur n bija, ki wun kɔɔnɔ.’ Ki muuk ni bonkobuk gaar ki ŋmaa kunkoŋ na ki bir tiŋ ni. 19Mɔtana, Amasia, fine dont a mɔŋ nan a kɔn nyann Edom teeb na, ŋaan n kpaana nan a biar kii be ŋaak ni. Bee teen ki a kpaan daamii nba saa baar nan biiru fin nan a niib paaki?”
20Ŋaan ki Amasia yêt ki ki gbiint turɔ. Li din tee Yennu lore nan Amasia n la biiru, kimaan waa din jiantir Edom teeb yenbis na paak. 21Ŋanne Israel kpanbar Jehoas din saan tɔb ki kɔn nan Juda kpanbar Amasia. Bi din took leeb Bef Semes-e ki li be Juda tiŋ ni. 22Bi din nyann Juda kunkɔnkɔnna, ki bi chiar kun bi ŋei ni. 23Kpanbar Jehoas din soor Amasia ki saan nanɔ Jerusalem, ki saa bet doo na joonn nba nyii Efraim Tammɔb boor, ki saa tuu Lɔtik Tammɔb boor na, ki li fɔkint teen nan taakaabii kobii ŋanlee nawa. 24U din jii salimmɔna nan salimpeena nba kur be Yenjiantu ŋasaakak na ni, nan ŋasaakak maŋ ni bona nba ki Obed Edom yaaboona din guu na, nan kpanbar ŋaak mɔkint, ki bia soor siab ki kun namm Samaria.
25Israel kpanbar Jehoas kuun poorpo, ki Juda kpanbar Amasia be u manfoor ni bina piik nan ŋanŋmu. 26Toonlia nba kur pukin ki Amasia tun, laa nyii u naan pinpiik ki saa tuu li joontu, li sɔb be Juda nan Israel kpanbara barkperii gbouŋ ni. 27Laa nyii sakir nba ni ki Amasia din yêt Yennu jiantii na, bi din lor lorbiiuk u paak, Jerusalem doo ni. U din chiar saan Lakis, ŋaan u datai na lek din wei ki saa kpiiu leŋa. 28Bi din paan u gbanant taamm paake, ki jiiu saan nanɔ Jerusalem, ki saa piiu kpanbara kaat ni, ki li be Defid doo ni.
26Ki jiin Juda kpanbar Yusia po
1Tɔn, Juda niib kur din gann Yusia-e, wunba tee binpiik nan ŋanloob bik, ki dinnɔ naan, ki u set u baa seenu ni. 2(Amasia kuun poor poe ki Yusia fat Elaf, ki ŋamm maa doo maŋ.)
3Yusia din tee bina piik nan ŋanloobe ki dii naan, ki kar Jerusalem bina piinŋmu nan ŋanlee. U naa din tee Jekolia-e, ki nyii Jerusalem. 4Yusia din tun linba ŋan, ki li penn Yennu par, nan u baa Amasia nba din tun biaŋinba na. 5Yoo nba ki Sekaria din be ki wannɔ ki jiin Yenweiu po na, ki u waa Yennu fanu, ki Yennu teen piisin u paak.
6Yusia din faa tɔb nan Filistia teeb, ki bet doi nba na joona: li doie tee Gaaf nan Jamnia nan Asdod. U din maa doi nba ki joona lintir na ki kpian Asdod nan Filistia dolia. 7Yennu din sommɔ ki u fit nyann Filistia teeb, nan Arab teeb nba kɔɔ Gur Baal na, nan Meun teeb na. 8Amonn teeb din baar nan bi jiauŋ ki tur Yusia, ki u la paŋ bonchiann ki li te ki u sann mɔɔnt ki saa baar Ijipt gbaa.
9Yusia din maa difoot Jerusalem doo ni, ki li be Lɔtik Tammɔb boor nan Baauk Tammɔb boor, nan siaminba ki joonn na gɔnt. 10U bia din maa difoot kunkoouk paak, ki bia lukir gbeet bonchiann, kimaan u din mɔk bonkob-buruŋ, ki bi be yonbaa po, kunkonbis ni nan paanu ni. Waa din loon kpaab maan na paake teen ki u din chekint niib na, a bii buur tilontii, kunkona tiŋ na ni, kii ko tinii nba mɔk koorin na ni.
11Ŋɔɔ Yusia din mɔk kunkɔnkɔnna nba mi kɔnn fanu, ki teen siir nan tɔb. Bi gbansɔbira din tee Jeyel nan Maaseya, ŋamme din dia bi kann gbouŋ, ki Hanania, wunba din tee kpanbar ŋaasaakab na yenɔ, tee bi saakɔɔ. 12Niib nba din tee ŋei saakab ki gorii kunkɔnkɔnna na din tee tusaa ŋanlee nan kobii ŋanloob. 13Kunkɔnkɔnna nba ki ŋei saakab goriib na din tee tusaa kobii ŋantaa nan tusaa ŋanlore nan kobii ŋanŋmu, ki tee kunkɔnkɔnna nba saa fit taan kpanbar po ki kɔn nan u datai. 14Kpanbar Yusia din tur u kunkɔnkɔnna naagbankɔŋa, nan kpana, nan kutfokirii, nan tɔb liatgbakita, nan tɔrbana nan peenii, nan naaluubuk tana. 15Ki saauk damm nba be Jerusalem doo ni ŋamm jatiat nba ki nirɔ sii fit be difoot paak, nan doo na joona gungɔnt paak, ki dia tɔ peenii, ki bia jaat tangbeŋa. U sann din mɔɔnt tiŋ na kur po, ki u ŋamm la paŋ, kimaan sommir nba ki u la Yennu boor na paak.
Biaŋinba ki Yusia la tubdatu, u dont-n-mɔŋ paak
16Yoo nba ki Yusia la paŋ na, ki u donn u mɔŋ, ki Yennu sikinɔ. U din yêt Yennu mɔb, ki kɔɔ Yenjiantu ŋasaakak na ni ki joo bonnunubit maruŋ binbintir na paak. 17Ki Yennu manntɔɔ Asaria, nan mannteeb banniin, binba paar ki bia mɔk para na wei kpanbar na poor, 18a bin gɔɔrɔ. Bi din yetɔ a, “Yusia, a ki mɔk yiikoo nan fin joo bonnunubit ki tur Yennu, see mannteeb nba nyii Aarɔnn maaru ni na, ŋamme ki Yennu ŋammib a bii tuun nna. Seetir kasii boor nna. A tun biir ti Yomdaanɔ Yennu-wa, ki a ji kan ban la u piisin.”
19Ki Yusia see Yenjiantu ŋasaakak na ni, ki kpia bonnunubit binbintir na, ki dia sipiak a wun joo bonnunubit. U wutoor din doo mannteeb na paak, ki li taakpaak ni, ki gbanant paak yiaryoonn soor u yugbiar. 20Asaria nan mannteleeb na ji biar see ki gorii kpanbar na yugbiar, ki jaŋmaanii mɔkib. Bi din mukisɔ a wun nyi Yenjiantu ŋasaakak na ni, ki u mɔŋ koor a wun nyi, kimaan Yennu dat u tubira.
21Kpanbar Yusia yiaru na paak, ki u din be jakint ni nan u kuun. U ji din ki fit kɔɔ Yenjiantu ŋasaakak na ni. U din be u mɔŋ ŋaak nie, ki ki tuun siar, ŋaan ki u bija Jotam dia digbann na.
22Yennu sɔkinii Aisaya, wunba tee Amos bija na, din sɔb linba kur ki kpanbar Yusia tun yoo nba ki u kar naan kok paak na. 23Yusia din kpo, ki bi piiu baa din pii kpanbara tiŋ nba na nie, kimaan u yiaryoonn na paak ki bi din ki fit piiu kpanbara kaat ni. Ki u bija Jotam set u seenu ni ki dii naan.
27Ki jiin Juda kpanbar Jotam po
1Jotam din tee bina piinlee nan ŋanŋmue ki dii naan, ki kar Jerusalem bina piik nan ŋanloob. U naa sanne din tee Jerusa, ki u tee Sadok bipoo. 2Jotam din tun linba ŋan ki tur Yennu nan u baa Yusia nba din tun biaŋinba na. Ŋɔɔ ŋarin din ki kɔɔ Yenjiantu ŋasaakak ni ki joo bonnunubiti. Niib na ŋarin lek din ŋamii ki tuun toonbiite.
3Jotam din ŋamm maa Yenjiantu ŋasaakak niigaŋ po tammɔb, ki bia tun toongbeŋir ki ŋamm Jerusalem bɔkir nba ki bi yi Ofel na joonn paak, 4ki maa doi Juda kunkona paak, ki maa joonfoot nan difoot muuk ni. 5Ŋɔɔ Jotam bia din kɔn nan Amonn kpanbar nan u kunkɔnkɔnna ki nyannib, ki miab ki bi pa jiauŋ ki teenɔ, ki saa tuu bina ŋantaa. Amonn teeb din pa salimpeena ki li kpaiu teen nan karwanta baajii piinna na, nan boroboro dii baajii tusaa piinlee nan ŋanŋmu, nan dimɔnii baajii tusaa piinlee nan ŋanŋmu. 6Jotam din laat paŋ ki pukii, kimaan u din gaar u Yomdaanɔ Yennu maan fanu. 7Bonlia nba pukin Jotam naan yoo, ki tee u tɔbii nan toonlia nba ki u din tun, li sɔb ki be Israel nan Juda kpanbara barkperii gbouŋ ni. 8Jotam din tee bina piinlee nan ŋanŋmue ki dii naan, ki kar Jerusalem bina piik nan ŋanloob. 9Jotam din kpo, ki bi piiu Defid doo ni, ki u bija Ahas set u seenu ni ki dii naan.
28Ki jiin Juda kpanbar Ahas po
1Ahas din tee bina piinlee-e ki dii naan, ki kar Jerusalem ki dia Juda tiŋ bina piik nan ŋanloob. U din ki gaar u yeeja Defid binbeŋ, ŋaan tuun linba ki ŋan, ki biir Yennu, 2ki gaar Israel kpanbara binbeŋ, ki ŋamm kutyenbis ki li tee Baal ninnauŋ, 3ki jokin bonnunubit, Hinom baauk ni, ki bia fit jikit u tiɔŋ bonjai ki mann mujoonu maruŋ ki teen tingbana, ki tokii niib nba ki Yennu ber nyinnib tiŋ nba ni ki Israel teeb kɔɔ na binbeŋ. 4Ahas din mann maruŋ, ki jokin bonnunubit tingbanjiantboa, nan kunkona paak, nan tiinii nyaka.
Biaŋinba ki Siria teeb nan Israel teeb faa Juda teeb tɔb
5-6Kpanbar Ahas nba din tun yanbɔmm na paake ki u Yomdaanɔ Yennu te ki Siria kpanbar kɔn nyannɔ, ki soor Juda teeb bonchiann ki saan namm Damaskus, ki teemm yommii. Yennu bia din te Israel kpanbar Peka, wunba tee Remalia bija na, kɔn nyann Ahas, ki kpii Juda kunkɔnkɔnna tusaa kobik nan tusaa piinlee, dayennkɔɔ ni. Bi yeejamm Yomdaanɔ Yennu-e din te linba na baarib, kimaan Juda teeb na din nyik Yennu jiantiiwa. 7Israel kunkɔnkɔnnɔ nba ki bi yiu Sikri na din kpii Ahas bija Maaseya, nan kpanbar ŋaasaakɔɔ nba tee Asrikam, nan Elkana, wunba waa paa kpanbar paak na. 8Juda teeb na lek din tee Israel nikpiimme, ŋaan ki Israel kunkɔnkɔnna din soor bi poob nan bi waas tusaa kobii ŋanlee, ki teemm yommii, ki jiib pukin bona bonchiann nba ki bi fat na po, ki saan namm Samaria.
Ki jiin Yennu sɔkinii Oded po
9Yennu sɔkinii din be ki bi yiu Oded, ki u kɔɔ Samaria doo ni. U din chet Israel kunkɔnkɔnna nba ŋmat kun Samaria nan Juda teeb nba tee yommii na, ki bi yaa bin kɔɔ doo ni, ki u yetib a, “I yeejamm Yomdaanɔ Yennu donn wutoor Juda teeb paak, ki te ki i kɔn nyannib, ŋaan u ji tan la yaa kpiib bonchiann biaŋinbawa. 10Ki mɔtana ki i bia loon yin jii Jerusalem nan Juda jab nan poob ki teemm i yommii. I ki mi nan i mun bia tun biite na ki biir i Yomdaanɔ Yennu-u? 11Gbiintir! Yommii nba na tee i ninjamm nan i niipoobe. Ŋaant ki bii saa, nna-i kaa, Yennu saa donn wutoor ki dat i tuba-a.”
12Ŋanne ki Israel tɔɔndamm banna nba nyii Efraim booru ni, ki tee Asaria, ki u tee Jehohanann bija, nan Berekia, ki u tee Mesilemof bija, nan Jehiskia, ki u tee Salum bija, nan Amasa, ki u tee Hadlai bija na, mun bia din ki sak linba ki kunkɔnkɔnna tun na. 13Bi din yet a, “I daa baat nan yommii na doo na ni. Ti tun biir Yennu ki ŋaan ki u wutoor doo ti paak, ki li jaŋ nan wun dat ti tubawa; mɔtana i loon yin tun biite ki pukin ti tubdatu.” 14Ŋanne ki kunkɔnkɔnna na jii yommii nan bona nba ki bi fat na, ki tur niib na nan bi saakab. 15Bi din gann jab banna na, a bii teen yommii na liant ki lii nyi bona nba ki bi fat na ni. Bi din turib liant nan taasaat, ki bi lia ki bia piir, ki turib jeet nan nyun, ki bi di gboot, ki turib olif tiinii kpan ki bi maant bi fiat. Binba din baŋ ki kan fit somm na, bi din jakimm bonii paake, ki jii yommii na kur ki ŋmat namm Jeriko, ki li be Juda teeb yent ni, ki tee kaatii doo. Ŋanne ki Israel teeb na jii din ŋmat kun Samaria.
Biaŋinba ki kpanbar Ahas boi Asiria teeb sommir po
16-17Edom teeb din lek Juda teebe ki soor bi niib ki teemm yommii. Ŋanne kpanbar Ahas din boi Asiria kpanbar Tiglaf Pileser a wun sommɔ. 18Li yoo ki Filistia teeb lek doi nba be yonbaa po kunkonbis paak, nan Juda niidiitu po yakir na. Bi din fat doi nba na: ŋanne tee Bef Semes nan Aijalonn nan Gederof, ki bia fat Soko nan Timna nan Gimso doi nan bi digbanbis, ki kar leŋ, ki li teen bi doi. 19Juda kpanbar Ahas nba din ton nan u niib, ki bia yêt Yennu sennii na paake ki Yennu te daamii baar Juda teeb paak. 20Ki Asiria kpanbar Tiglaf Pileser nba bo saa somm kpanbar Ahas na, ki u ŋmat u paak nan daamii. 21Ŋanne kpanbar Ahas nyinn salima nba be Yenjiantu ŋasaakak ni na, nan salima nba be naan ŋaak, nan salima nba be niib na saakab ŋei ni na, ki jii tur Asiria kpanbar, ŋaan linba na lek din ki sommɔ.
Ki jiin kpanbar Ahas yanbɔmm po
22Yoo nba ki kpanbar Ahas daamii din pukin na, ŋaan u lek din ŋamii tuun biite ki teen Yennu. 23U din mann maruŋ ki tur Siria tingbana nba din nyannɔ na, ki u yet a, “Siria teeb tingbana nba sommit Siria kpanbara na, mi-i munii mann maruŋ ki turibi, bi saa sommima,” ŋaan linba nae din sikin ŋɔɔ nan Israel teeb tiŋ ni. 24Ahas bia din taan Yenjiantu ŋasaakak kasii bona kur ki yeer yeer, ki kpar li gana, ki bia maa tingbana binbinta sɔnjokpinii, Jerusalem doo kur po, 25ki maa tingbanjiantboa Juda digbangbeŋa ni, nan digbanbis kur ni, siaminba ki bonnunubit sii jokin ki teen siab yennii. U din tun linba nae, ki li te u yeejamm Yomdaanɔ Yennu donn wutoor u paak.
26Toonlia nba ki u din tun u naan yoo, laa nyii u pinpiik ki tan tuu li joontu, sɔb ki be Juda nan Israel kpanbara barkperii gbouŋ ni. 27Kpanbar Ahas din kpo, ki bi piiu Jerusalem, ŋaan bi din ki piiu kpanbara kaat ni. Ki u bija Hesekia set u seenu ni ki dii naan.
29Ki jiin Juda kpanbar Hesekia po
1Hesekia din tee bina piinlee nan ŋanŋmue, ki dii Juda naan, ki kar Jerusalem bina piinlee nan ŋanyia. U naa sanne din tee Abija, ki tee Sekaria bipoo. 2Hesekia din tun linba ŋan ki penn Yennu par, nan u yeeja kpanbar Defid nba din tun biaŋinba na.
Ki jiin Yenjiantu ŋasaakak na ŋammu po
3Binn na ni sinsinn ŋmaarik nba Hesekia din dii naan na, u din ŋamm loot Yenjiantu ŋasaakak tammɔie ki ŋammir. 4U din taan mannteeb nan Liifai teebe, Yenjiantu ŋasaakak yondo po dindonjouk na ni ki pak namm, 5ki yet a, “Liifai teeb, gbiintir man, ii ŋamm i mɔŋ ki bia ŋamm i yeejamm Yomdaanɔ Yennu ŋasaakak na mɔtana, ki nyinn bona nba kur mɔk biit ki be ŋasaakak na ni. 6Ti yeejamm din ki wei ti Yomdaanɔ Yennu, ŋaan tun linba ki ŋan ki biir u par. Bi din nyikɔe, ki lek bi numm, ki tur kpinkpaar siaminba ki bi jiantirɔ na. 7Bi din loon ŋasaakak na tammɔie, ki bia kpeen fita na, ki ji ki jokin bonnunubit na, ki bia ki jokin maruŋ Yenpiinii na, ŋamm Israel teeb Yenjiantu ŋasaakak na ni. 8Li paak, ki Yennu wutoor doo Juda nan Jerusalem teeb paak, ki waa tun linba ki turib jek sɔɔ kur ki kɔɔmm jaŋmaanii, ki i mi linba na fanu. 9Bi din kpii ti yeejamm tɔb ni, ŋaan soor ti poob nan waas ki teemm yommii.
10“Mɔtana, n ji loon mii mɔk mɔlor nan timm Israel teeb Yomdaanɔ Yennu-e, ki lin te ki u daa dont wutoor nanti. 11N waas, i daa biir yoo jikii. Yimme ki Yennu gann, a yii jokin bonnunubit kii teenɔ, kii bia kii ŋmakitir niib ki bii jiantirɔ.”
12-14Liifai teeb nae din be toona maŋ ni:
Binba nyii Kohaf naakuuk ni tee Mahaf, ki u tee Amasai bija,
nan Joel, ki u mun tee Asaria bija.
Binba nyii Merari naakuuk ni tee Kis, ki u tee Abdi bija,
nan Asaria ki u mun tee Jehalelel bija.
Binba nyii Gersonn naakuuk ni tee Joa, ki u tee Sima bija,
nan Edenn, ki u mun tee Joa bija.
Binba nyii Elisafann naakuuk ni tee Simri nan Jewel.
Binba nyii Asaf naakuuk ni tee Sekaria nan Matania.
Binba nyii Hemann naakuut ni tee Jehuel nan Simei.
Binba nyii Jedutunn naakuuk ni tee Semaya nan Yusiel.
15Jab nba nae din yiin bi ninjamm Liifai teeb, ki bi kur ŋamm bi mɔŋ. Bi din kɔɔ Yenjiantu ŋasaakak na ni ki ŋammir, nan kpanbar nba yetib, ki li tee Yennu sennu nba wann biaŋinba na. 16Mannteeb na din kɔɔ Yenjiantu ŋasaakak na nie a bin ŋammir. Bi din nyinn bona nba kur be ŋasaakak na ni ki ki teen kasii, ki bir dindouŋ ni. Ki Liifai teeb na nyinn li kur doo na kpiŋ, ki lu Kidronn baauk ni.
17Bi din piin ki ŋamii ŋmaasinsinn pinpiik daare, ki li tan baat daaŋanniin daar na, ki bi ŋamm jiantu ŋasaakak, nan li tammɔkɔɔkir niwa, ki bia jii daaŋanniin ki ŋamm tun ŋasaakak na nɔɔk ni. Ki ŋmaarik na daapiik nan ŋanloob daar, ki bi gbenn ŋasaakak na ŋammu toonn.
Baa jii jiantu ŋasaakak na ki jiin tur Yennu biaŋinba
18Liifai teeb na din saan nan mɔmaan nae ki wann kpanbar Hesekia a, “Ti ŋamm Yenjiantu ŋasaakak na ki gbenna, li binbintir nba ki bi sii jokin maruŋ Yenpiinii, nan li bona kur, nan teebul nba ki bi sii paa kasii boroboro, nan li bona kur. 19Ti bia ŋamm kɔɔn bona nba ki kpanbar Ahas din nyinnir yoo nba ki u din ki waa Yennu na, ti ŋamm jiin tur Yennu-wa. Li kur be Yennu maruŋ binbintir na tɔɔnn.”
20Laa yent sanyapob ni, ki kpanbar Hesekia taan doo na tɔɔndamm kur, ki bi saan Yenjiantu ŋasaakak na ni. 21Bi din baar nan naajai banlore-e, nan pejai banlore, nan pegana banlore, nan bujai banlore, a bin mann maruŋ ki lin nyinn kpanbar ŋaaniib biit nan Juda teeb biit, ki bia ŋamm ŋasaakak na. Kpanbar na din yet mannteeb nba tee Aarɔnn yaaboona na, a bin jii bonkobit na ki mann maruŋ, binbintir na paak. 22Mannteeb na din kpii naajai nae sinsinn, ki wei paan pejai, ki joont pegana na, ki jii maruŋ na kur sɔn, ki mii binbintir na paak, 23ki tan joont jii bujai nba saa nyinn biit na, ki saan nann kpanbar na boor, nan niib na boor, ki bi paan bi nii buunii na paak. 24Mannteeb na ji din kpii buunii nae, ki kpaar bi sɔn mɔɔn binbintir na paak, ki li tee maruŋ nba saa nyinn niib na biit, kimaan kpanbar na din senn nan bin mann mujoonu maruŋ, nan yanbɔmm maruŋ, ki lii tee Israel teeb kur paak.
25Kpanbar na din wei sennu nba ki Yennu tur u sɔkinii Gaad nan u sɔkinii Natann, ki bi din wann kpanbar Defid nae, ki senn Liifai teeb ŋasaakak na ni, ki bi dia naatuna nan duunii nan kɔna. 26Bonmumɔɔt nae, ki kpanbar Defid din te ki bi dia jiantir Yennu. Mannteeb mun bia din be leŋ nan bi naatuna. 27Hesekia din tur mɔb a bin mann mujoonu Yenpiinii maruŋ binbintir na paak. Yoo nba ki maruŋ na piin na, ki yanyinna mun yiin yanii, ki naatunpebira peeb naatuna, ki bi bia faa bonfifaat ki dontir Yennu. 28Ki binba kur be leŋ taan ki jiantir Yennu, ki bia yiin yanii, ki bonfifaat kur faa tee-e nan maruŋ na nba tan dii muu boont. 29Ŋanne ki Hesekia nan niib na kur gbaan tiŋ ni ki jiant Yennu. 30Kpanbar Hesekia nan u saakab din yet Liifai teeb a bii yiin kii dontir Yennu, donta yanii nba ki kpanbar Defid nan Yennu sɔkinii Asaf din sɔb na. Ki sɔɔ kur yiin nan kpinkpamjaann, ki gbaa tiŋ ni ŋaan jiantir Yennu.
31Ki Hesekia yet niib na a, “Mɔtana nba ki i ji ŋamm i mɔŋ ki yeen na, baat nan marint nan niipoturu piinii ki tur Yennu.” Niib na din sak ki baar nan marint nan niipoturu Yenpiinii, ki siab jii bi yanbɔɔt ki baar nan mujoonu Yenpiinii ki pukin. 32Bi din baar nan naajai piinlore, nan pei kobik, nan pegana kobii ŋanlee, ki li tee mujoonu piinii ki teen Yennu. 33Niib na bia din baar nan naajai kobii ŋanloob, nan pei tusaa ŋantaa, a bin mann maruŋ, ki bin di. 34Mannteeb nba din ki yab ki saa fit kɔt bonkobit na kur na, ki Liifai teeb sommib ki bi tun bi toona ki gbenn, ki sɔɔ ki mannteleeb mun ŋamm bi mɔŋ ki pukina. Liifai teeb na nunii din tuu mɔn bi mɔŋ ŋammu paak ki gar mannteeb nunii nba mɔn biaŋinba. 35Yenpiinii nba din tuu jokin li kur muu na, li din tee mannteeb toonne nan bin joo marint maŋ muu, nan kpapana nba saa nyi nant nba ki niib saa ŋman na ni, ki bia kpaar daan nba ki bi baar nann ki pukin mujoonu Yenpiinii na po ki mɔɔn.
Nna bannue ki Yenjiantu ŋasaakak ni jiantii ŋamm fiir. 36Kpanbar Hesekia nan niib na din mɔk parpeenn, kimaan Yennu nba sommib ki bi tun linba na yian yian na paak.
30Ki jiin yukitgar jaamm siir teenu po
1-3Niib na din ki fit dii yukitgar30.1 Yennu malaka din kpii Ijipt teeb bijakpera, ŋaan nyik Israel yab. (Nyinu 12.29) tiaru jaamm ŋmaasinsinn nba tee li sakir na ni, kimaan mannteeb nba din ŋamm bi mɔŋ li yoo din waar, ki niib bia din ki taan Jerusalem ki yabi. Li paak ki kpanbar Hesekia nan u saakab, nan Jerusalem doo ni niib kur lor nan bin di jaamm na ŋmaarii ŋanlee ni, ki kpanbar na tun toomii ki wann Israel nan Juda niib kur. U din kpaa numm Efraim nan Manase booru yentnba paake, ki turib gbant, a bin baar Yenjiantu ŋasaakak ni, ki di Yukitgar tiaru jaamm, ki baakit ŋamm Israel teeb Yomdaanɔ Yennu. 4Ki kpanbar nan niib na mɔk parpeenn nan bi lor na. 5Ŋanne ki bi yiin Israel booru kur, laa nyii Dann yent ki li be niigaŋ po, ki saan tuu Beerseba ki li mun be niidiitu po, a bin baar Jerusalem, kii yab ki gar baa tuu taant biaŋinba na, ki di Yukitgar tiaru jaamm, nan sennu nba tee biaŋinba na. 6Kpanbar na nan u saakab din tur mɔb, ki bi lin Israel nan Juda tiŋ kur po nan gbant, ki baantib ki yet a:
“Israel teeb, yimm nba nyii Asiria nikpinu na ni na, mɔtana jenin man Yennu nba tee Abraham nan Aisak nan Jakɔb Yomdaanɔ na boor, ki u saa jen i boor. 7I daa tee nan i yeejamm nan i nileeb Israel teeb nba tee na, binba din nyik bi Yomdaanɔ Yennu na. U din dat bi tuba bonbiir nan yaa laat biaŋinba na. 8I daa tee tubkangbata nan baa din tee biaŋinba na, ŋaan ii saak Yennu mɔb. Baat man Yenjiantu ŋasaakak nba be Jerusalem na ni, linba ki i Yomdaanɔ Yennu teen kasii yaayoo siiyoo, ki jiantɔ, ki u wutoor ji daa do i paaki. 9Li-i tee ki i baar Yennu boori, ŋann niib nba jii i nikpiimm ki yaat namm ki teemm yommii na, bi sii mɔk ninbatinu namm, ki ŋaan bin kun bi doo ni. I Yomdaanɔ Yennu mɔk burchint nan ninbatinu, ki li-i tee ki i baar u boori, u saa gaariwa.”
10Toomii na din saan doi nba kur be Efraim nan Manase booru yent ni na, ki saan dian niigaŋ po booru nba tee Sebulunn na, ŋaan niib na din tuu laabe ki sarikitib, 11ŋaan siab lek din nyii Aser nan Manase nan Sebulunn booru ni, ki sikin bi mɔŋ ki saan Jerusalem-a. 12Yennu bia din maan Juda teeb para, ki te bi mɔk mɔtaauk ki saak u mɔb, ki bia gaan kpanbar nan u saakab na maan.
Ki jiin Yukitgar tiaru jaamm dinu po
13Niib din yab bonchiann ki taan Jerusalem ŋmaarii ŋanlee ni, a bin di boroboro nba kaa datiŋ na jaamm. 14Bi din nyinn tingbann marint binbinta kur nba be Jerusalem, ki bi din tuu mann maruŋ ki bia jokin bonnunubit li paak ki teen tingbana na, ki lu Kidronn baauk ni. 15Ki li ŋmaarik dapiik nan ŋanna daar, ki bi kpii pegana nba tee Yukitgar tiaru maruŋ yar, ki mannteeb nan Liifai teeb nba be jakint ni na dii fei bonchiann, ki ji din ŋamm bi mɔŋ ki saa fit mann mujoonu maruŋ, Yenjiantu ŋasaakak na ni. 16Bi din set bi sinsetboa Yenjiantu ŋasaakak na ni, nan biaŋinba ki Yennu nirɔ Moses sennu gbouŋ wann na. Liifai teeb na din jii maruŋ na sɔn ki tur mannteeb, ki bi mii mii binbintir na paak. 17Niib na bonchiann nba din be jakint ni, ki ki fit kpii Yukitgar tiaru jaamm pegana na, ki Liifai teeb din sommib ki kpii pegana na ki tur Yennu. 18Niburuŋ na ni siab nba tee Efraim booru, nan Manase booru, nan Isakar booru, nan Sebulunn booru na, din ki ŋamm bi mɔŋ fanu nan sennu nba wann biaŋinba na, ŋaan dii Yukitgar jaamm na, ki Hesekia miar Yennu bi paak ki yet a, 19“Yennu nba tee ti yeejamm Yomdaanɔ, fin nba tee ŋant daanɔ na, nyikin chab damm nba jiantira nan bi para kur na, nan baa lek be jakint ni na gbaa.” 20Ki Yennu gbat Hesekia miaru, ki nyik chab niib na biit, ki ki biirib. 21Israel teeb nba din taan be Jerusalem na din jii daaŋanlore ki dii boroboro nba ki mɔk datiŋ jaamm nan kpinkpammuk, ki daar n tuu daar kur ki Liifai teeb nan mannteeb tuu dont Yennu nan bi paŋ kur. 22Hesekia din kpakitir Liifai teeb na kur, binba din jii dudukŋant ki ŋmakitir ki bi jiantir Yennu na. Bi din ji daa ŋanlore ki di jeet bɔkitir nba ki bi turib na, ki bia tur weinanleeb Yenpiinii, ki pak Yennu nba tee bi yeejamm Yomdaanɔ na.
Ki jiin Yukitgar jaamm dinu munlee po
23Ki niib na kur lor nan bin di jaamm na daaŋanlore ki pukin. Ki bi ŋamm jii daaŋanlore ki dii jaamm na nan kpinkpammuk. 24Kpanbar Hesekia din tur naajai tusir nan pei tusaa ŋanlore, a niib na n kpi ki di, ki u saakab na mun bia tur naajai tusir nan pei tusaa piik. Mannteeb bonchiann din ŋamm bi mɔŋ ki be fanu. 25Ŋanne ki sɔɔ kur mɔk parpeenn; li Juda niib, nan mannteeb, nan Liifai teeb, nan niib nba nyii niigaŋ po yent, nan boorganu nba kar Israel nan Juda yent ni na. 26Jerusalem doo kur din gbee nan parpeenne, kimaan linba na booru daa ki ban teenii, laa nyii kpanbar Solomonn nba tee Defid bija na yoowa. 27Ki mannteeb nan Liifai teeb na set ki miar Yennu piisin po niib na paak, ki bi miaru na baar u boor Yendɔuŋ ni, ki ŋɔɔ Yennu gaarib.
31Biaŋinba ki Hesekia ŋamm Yenjiantii binbeŋ
1Baa dii jaamm na ki gbenn yoo nba, ki Israel teeb na kur yaat saan Juda doi kur ni, ki saa yeer yeer jiantu tanchaakaa, ki chɔɔ chɔɔ chicherpook Asera ninnant na, ki bet bet maruŋ binbinta nan tingbanjiantboa. Bi din tun nnae biak Juda tiŋ kur po, nan Benjaminn nan Efraim nan Manase tinii kur po. Israel teeb na nba bet bona maŋ ki gbenn, ki bi ji ŋmat kun.
2Kpanbar Hesekia din ŋamm wann mannteeb nan Liifai teeb bi toona nba tee-e, sɔɔ kur nan u toonn, a bii mann mujoonu maruŋ, nan weinanleeb maruŋ kii jiantir Yennu, kii yiin yanii kii dont Yennu, kii teenɔ niipoouk, u ŋasaakak ni. 3U din nyinn bonkobit, u mɔŋ bonkob-loi ni ki tur, a bii mann mujoonu marint, sanyiɔk kur nan daajoouk kur, nan linba tee foon daar maruŋ yar, nan ŋmaapaaŋ jaamm yar, nan jaamm nba kur pukin ki sɔb be Yennu sennu gbouŋ ni.
4Kpanbar Hesekia din yet Jerusalem teeb na, a bin baar nan Yenpiinii nba tee mannteeb nan Liifai teeb yar na ki pukin, ki lin te bin fit jii bi yoo kii be Yennu toona ni, nan sennu nba tee biaŋinba na. 5Mɔmaan na nba nyii yat yoo nba, li taakpaak ni ki Israel teeb baar nan bi sinsinn jeet Yenpiinii, nan tilɔɔna daan, nan olif tiinii kpan, nan siat, nan kpaab jeet nba be, ki bia baar nan bona nba ki bi mɔk, piik ni yennkɔɔ. 6Niib nba kur din kɔɔ Juda doi ni na din baar nan bi nei nan pei, piik ni yennkɔɔ, bi bia din baar nan piinii nba yab bonchiann, ki jii teen bi Yomdaanɔ Yennu nuu ni. 7Bi din piin piinii turu ŋmaarii ŋantaa nie, ki tan gbenn ŋmaarii ŋanlore ni. 8Yoo nba ki kpanbar Hesekia nan u saakab baar ki la baa tur ki li yab biaŋinba na, ki bi pak Yennu, ŋaan teen piisin Israel teeb paak. 9Kpanbar Hesekia din pak nan mannteeb nan Liifai teeb piinii na po, 10ki mannteeb yudaanɔ Asaria nba tee Sadok yaaboonn na jiin a, “Niib na nba piin ki baat nan bi piinii Yenjiantu ŋasaakak ni na, ti mɔk jeet ki di jaŋit, ki bonchiann biat; ti di ki tent, kimaan Yennu teen piisin u niib paaka.”
11Kpanbar Hesekia din te ki bi maa jeet binbir boa, Yenjiantu ŋasaakak na ni, 12ki din kɔɔn piinii na, nan piik ni yennkɔɔ na kur ki bir, ki li be bekir maŋ ni. Bi din kaan Liifai nirɔ nba ki bi yiu Konania nae, a wuu goriir, ki te ki u baa bik Simei paa u paak. 13Liifai teeb piike din tuun bi boor: ŋamme tee Jehiel, nan Asasia nan Nahaf nan Asahel nan Jerimof nan Josabad nan Eliel nan Ismakia nan Mahaf nan Benaya. Kpanbar Hesekia nan mannteeb yudaanɔ Asaria-e din turib toona maŋ. 14Liifai nirɔ nba ki bi yiu Kore, ki u tee Imna bija na, ŋɔɔe din tee tammɔguura nba be Yenjiantu ŋasaakak yonput po na saakɔɔ, ŋɔɔe din gorii binba gaan piinii nba ki niib teen Yennu na, ki bia gorii ki bi biitir. 15Digbanlia nba ki mannteeb be na, Liifai siab din be leŋ ki sommit Kore fanu: ŋamme tee Edenn nan Miniaminn nan Jesua nan Semaya nan Amaria nan Sekania. Bi din biit jeet nae deedee ki tur bi leeb Liifai teeb, ki li tee nan baa waa leeb paak toona ni na, 16ŋaan li din ki waa naakuut kaa. Bi din tur bonjai nba kur dii bina piintaa-taa, koo ki gar nna, ki tee binba tuun Yenjiantu ŋasaakak ni toonbooru kur nba be daar kur ni. 17Bi din biit toona na ki tur mannteeb ki waan bi naakuute, ki Liifai teeb nba dii bina piinlee-lee koo ki gar nna, ki bi biit bi toona koonn koonn, ki waan toonbooru nba kur ki bi tuun. 18Bi din sɔb bi kura sanae, nan bi poob nan waas nan bi ŋaaniib nba kur pukin, kimaan bi mun din tuu ŋamm bi mɔŋewa, ki fit tun kasii toonn yoo nba kur. 19Mannteeb nba din kɔɔ doi nba ni ki bi din biit tur Aarɔnn yaaboona na, koo bonkobit kpinkpaar boa nba tee doi maŋ niŋ yara na, bi din nyinn bisiabe, ki bi tee binba biitir jeet ki teen jab nba kur be mannteeb naakuuk ni, ki bia teen binba kur ki bi sana sɔb Liifai naakuut gbant ni na.
20Kpanbar Hesekia din tun linba ŋan, Juda tiŋ kur po, ki li gboo u Yomdaanɔ Yennu numm. 21Linba kur ki u din tun Yenjiantu ŋasaakak na ni, u din mɔk mɔsaku nan Yennu sennu nan wannu. U din waa Yennu-e ki tuun nan u par kur. Li paak ki u din tun laat nyannu.
32Asiria teeb nba yaa bin lek Jerusalem teeb biaŋinba
(2 Kpanbara 18.13-37; 19.14-19, 35-37; Aisaya 36.1-22; 37.8-38)
1Kpanbar Hesekia nba lek din tun linba nan u par kur ki tur Yennu na, ŋaan ki Asiria kpanbar Senakerib saan lek Juda. U din ŋaa loon doi nba mɔk joona ki lint na, ŋaan yet u kunkɔnkɔnna na, a bin yeer joona na ki kɔɔ. 2Yoo nba ki Hesekia bann nan Senakerib loon wun bia lek Jerusalem doo na, 3-4ki ŋɔɔ nan u saakab lor nan bin piin nyuntona nba be doo na kpiŋ, ki lin fit gɔɔr Asiria teeb na, ki bi daa laat nyun, bi-i taŋi nakin Jerusalem yoo nba. Saakab na din nyii nan niib bonchiann ki saa piin nyuntona maŋ, ki li te nyun ji ki puubi. 5Kpanbar na din ŋamm maa joona nba bet bet nae, ki bia ŋamm maa difoot li paak, ki bia maa nanyer po joonn, ki bia ŋamm dindenn nba gɔɔr Defid doo na. U din kur kpana ki bia ŋamm naagbankɔŋa bonchiann ki pukin. 6U din gann kunkɔnkɔnna saakab ki bi gorii kunkɔnkɔnna na, ki te ki bi taan be doo na tammɔb boor, ki yetib a, 7“Ii paar, ki chee i para. I daa tiin Asiria kpanbar jaŋmaanii, koo kunkɔnkɔnna nba ki u diab na. Paŋ be ti bɔkire ki gar u yar. 8U mɔk nisaarik paŋ kɔɔe, ŋaan timm ŋarin mɔk ti Yomdaanɔ Yennu, ki u saa sommit ki kɔn kɔnn na ki turit.” Kpanbar na mɔmaan din chekin niib na.
9Linba na poorpoe ki Asiria kpanbar Senakerib, nan u kunkɔnkɔnna na kur ŋaa lint Lakis doo, a wun lekir. Ki ŋɔɔ Asiria kpanbar tun u saakab nan mɔmaan, a bin saan Jerusalem, ki saa wann Juda kpanbar Hesekia, nan Juda teeb nba kur be Jerusalem a: 10“Mɔmaan nba ki min Asiria kpanbar yete na: I mɔk maalin bee paake nan i saa biar Jerusalem ŋaan ki n kunkɔnkɔnna ŋaa lintira? 11Yoo nba ki Hesekia bo yet a i Yomdaanɔ Yennu saa tinni ki yin nyi min Asiria kpanbar nuu ni na, u bo kpannie, ki saa te yin kpo kon nan nyunnyukuru. 12Hesekia tiɔŋ kaa bet Yenjiantii boa nan binbinta, ŋaan yet Juda nan Jerusalem teeb a bii jiantir kii biaki jokin bonnunubit binbint-yennkɔɔ paak na-a? 13I mi n yeejamm nan min nba tun linba ki tur digbanlia. Digbanlia tingbana ban nyinn bi niib min Asiria kpanbar nuu niŋa-a? 14Bia yooe ki digbana na tingbana ban fat bi niib ti nuu ni? Bee mantik te ki i dukii nan i tingbann saa tinnini? 15Mɔtana, i daa te ki Hesekia kpanni koo ki boonti nna mantiki. I daa teeu yada. Digbana na tingbansiar daa ki ban fat u niib Asiria kpanbar sɔɔ nuu ni. Li paak, i tingbann nba na kan fit fat ki nyinni ti nuu ni.”
16Asiria doo saakab din mantik pak ki biir ti Yomdaanɔ Yennu nan Hesekia, wunba tee Yennu toontunnɔ na halii. 17Kpanbar na bia din sɔb gbouŋ ki sukii Israel teeb Yomdaanɔ Yennu, ki gbouŋ na mɔmaan tee, “Digbana na niŋ tingbana nba ki fit tinn bi niib, ki nyinnib n nuu ni na, li paak, Hesekia tingbann kan fit fat u niib ki nyinnib n nuu ni.” 18Asiria saakab na din pak Hiibru32.18 Hiibru din tee Israel teeb maame. maan ni, nan kunkɔpaarir ki tur Jerusalem niib nba be joonn boor na, a lin jeemm ki kɔɔmm jaŋmaanii, ki lin ji teen dafur nan bin nyann doo na. 19Bi din piak biir Jerusalem teeb Yennu, nan baa piak ki biir digbanlia tingbana nba ki li niib ŋammir nan bi nii nae.
20Ŋanne kpanbar Hesekia nan Yennu sɔkinii Aisaya, wunba tee Amos bija na, miar Yennu sanpaapo, ki loon sommir, 21ki Yennu tun malaka ki u baar kpii Asiria kunkɔnkɔnna na, nan bi saakab. Li paak, ki Asiria kpanbar na din ŋmat kun u doo ni nan fei. Dasiar ki u tan be u tingbann ŋaak ni, ki u bonjayenii kpiiu nan bi jukbanjai.
22Nna bannue ki Yennu tinn kpanbar Hesekia nan Jerusalem teeb, ki nyinnib Senakerib, wunba tee Asiria kpanbar na nuu ni, nan bi datalia nuu ni. U din te niib na kur be parmaasir nan digbanlia nba kur kpiab. 23Niib bonchiann din baar Jerusalem, ki dia piinii ki teen Yennu, ki bia teen Hesekia. Laa nyii sakir maŋ ni, digbana kur din baakit Hesekia-e.
Ki jiin Hesekia dont-n-mɔŋ po
(2 Kpanbara 20.1-3, 12-19; Aisaya 38.1-3; 39.1-8)
24Yoo nba na paak ki baatuk baa Hesekia paak, ki u saa per kuun, ki miar Yennu, ki Yennu turɔ nyinn ki wann nan u saa la laafia. 25Ŋaan Hesekia din mɔk karinbaanii, ki ki tur Yennu niipoouk nan waa tun linba ki turɔ na, li paak, ki Yennu wutoor doo, ki u dat ŋɔɔ Hesekia nan Juda nan Jerusalem teeb tuba. 26Ŋanne Hesekia nan Jerusalem teeb sikin bi mɔŋ, ki li te Yennu ji ki dat bi tuba, halii ki tan tuu Hesekia kuun.
Ki jiin Hesekia mɔkint nan u baakir po
27Kpanbar Hesekia din mɔk mɔkint bonchiann, ki li te sɔɔ kur baakitɔ. U din maa diit ki kɔɔnt salimmɔna nan salimpeena, nan tanbinyinyira nba daauk paar, nan bonnunubit, nan naagbankɔŋa, nan bonlia nba daauk paar. 28U bia din maa diit ki sent jeet nan tilɔɔna daan nan olif tiinii kpan, ki bia maa bonkob-loi nan naakuut. 29Yennu bia din turɔ bonkobit nan mɔkint bonchiann, ki u fit maa doi bonchiann. 30Hesekia-e din kɔr Gihonn nyuntona nba be paapo, ki li nyun ji ki siik ki saa fɔru nba be Jerusalem joona fiakir ni, ki kɔɔ Jerusalem nɔɔk ni na. Hesekia din laat nyannue toonn nba kur ki u tun. 31Ŋaan yoo nba ki Babilonn doo saakab baar ki boi ki loon bin bann yaarlituk toona nba tun tiŋ na paak, Yennu nyikɔ ki u tuun waa loon biaŋinba, a wun la u binbeŋ nba tee.
Ki jiin Hesekia naan gbennu po
32Toona nba kur ki Hesekia tun, nan waa jii u mɔŋ tur Yennu biaŋinba, li sɔb Yennu sɔkinii Aisaya, wunba tee Amos bija na yirintu sɔbinii ni, ki be Juda nan Israel kpanbara barkperii gbouŋ ni. 33Hesekia din kpo, ki bi piiu kpanbara kaat ni, kunkonn paak. Juda nan Jerusalem teeb kur din turɔ jirinjoontik, u kuun poorpo. U bija Manase din set u seenu ni, ki dii naan.
33Ki jiin Juda kpanbar Manase po
1Manase din tee bina piik nan ŋanlee-e ki dii Juda naan, ki kar Jerusalem bina piinŋmu nan ŋanŋmu. 2U din tun biir Yennu ki gaar niib nba din kar doi maŋ ni ki Yennu berib na binbenbiit. 3U din ŋamm maa tingbanjiantboa nba ki u baa Hesekia din bet na. U din maa binbinta nba ki bi sii jiantir tingbann Baal, ki ŋamm chicherpook Asera ninnant, ki bia jiantir ŋmaabira. 4Ŋɔɔ Manase din maa tingbana maruŋ binbintir, Yenjiantu ŋasaakak ni, siaminba ki Yennu yet a leŋe ki bi sii jiantirɔ nan yoo nba kaa gbennu na, 5ki maa maruŋ binbinta, Yenjiantu ŋasaakak dindonjot ŋanlee na ni, a bii jiantir ŋmaabira. 6U din kɔt u bonjai ki mann mujoonu maruŋ, Ben Hinom baauk ni. U din tuun ninnyɔɔn toona, ki saa bu jabaat, ki bia kɔɔ jabaabis. U din tun yanbɔmm bonchiann ki biir Yennu, ki li donn Yennu wutoor. 7U din jii ninnauŋ nba ki u ŋamm nae ki kɔɔn Yenjiantu ŋasaakak nba ki Yennu yet tur Defid nan u bija Solomonn a, “Ŋasaakak nba be Jerusalem na nie ki n gann Israel booru piik nan ŋanlee na yent ni, ki li tee siaminba ki bi sii jiantirin. 8N kan ban ber nyinn n niib Israel teeb tiŋ nba ni ki n tur bi yeejamm na, li-i tee ki bi sak gaar sennii nan wannu nba ki n toontunnɔ Moses turib na.” 9Ŋaan Manase din turin Juda nan Jerusalem teeb, ki bi tun yanbɔngbeŋir ki gar digbana nba ki Yennu ber nyinn li niib tiŋ na ni, ŋaan ki u niib kɔɔ kar nawa.
Biaŋinba ki Manase ŋamm u mɔŋ
10Yennu lek din pak nan Manase nan u niib, ŋaan ki bi yêt bin gbiint. 11Ŋanne Yennu te ki Asiria kunkɔnkɔnna saakab lek Juda yent, ki soor Manase ki teenɔ yommik, ki gaan baŋ u miar ni, ki baanɔ kutmɔnt jaruk, ki jiiu saan nanɔ Babilonn. 12Ninbaatir nba ki u be na niŋe, ki u sikin u mɔŋ ki jen u Yomdaanɔ Yennu boor ki barin sommir po. 13Waa miar Yennu yoo nba, ki Yennu got u ninbaatir ki turɔ gatu, ki te ki u ŋmat jen Jerusalem, ki ŋamm dia u niib. Linba na te ki Manase bann nan Yennu-e tee Yomdaanɔ.
14Li poor po, ki Manase ŋamm maa tɔɔn Defid doo nanyer po joonn nba be yondo po na, ki nyii kpiŋ po baauk nba kpia nan nyuntonn nba be Gihonn niigaŋ po na, ki saan dian Jaŋ Tammɔb nan Jerusalem bɔkir nba ki bi yi Ofel na. U bia din kaan kunkɔnkɔnna saakab, ki bi gorii kunkɔnkɔnna koonn koonn, Juda digbanpaara ni. 15U din nyinn siab yennii nan tingbana ninnant nba ki u din kɔɔn Yenjiantu ŋasaakak ni na, nan tingbana maruŋ binbinta nba be kunkonn nba ki ŋasaakak maŋ be na, nan siaminba kur ki tingbana maruŋ binbinta na be Jerusalem. U din jii bona nba na kur ki nyii nann doo na kpiŋe ki lu. 16U din ŋamm maa maruŋ binbintir nba ki bi sii jiantir Yennu, ki mann weinanleeb maruŋ nan niipoturu maruŋ li paak, ŋaan yet Juda teeb kur, a bii jiantir ŋamm Israel Yomdaanɔ Yennu. 17Niib na din ŋamii mann maruŋ siaminba kur tee yenjiantboa, ŋaan bi din mann ki teen Yennu kɔɔe.
Ki jiin Manase naan gbennu po
18Toona nba kur ki Manase din tun, nan waa din miar Yennu, nan mɔmaan nba ki Yennu sɔkiniinba din pak nanɔ, Israel teeb Yomdaanɔ Yennu sann ni na, li kur sɔb ki be Israel kpanbara barkperii gbouŋ ni. 19Kpanbar na Yenmiaru, nan biaŋinba ki Yennu turɔ gatu, nan u toonbiit nba ki u tun ŋaan tan lebit na, nan nɔɔntont toona nba ki u tun, nan tingbanjiantboa nba ki u maa, nan chicherpook Asera ninnant nba ki u ŋamm, nan tingbana 1nba ki u jiantir, li kur sɔb Yennu sɔkiniinba barkperii gbouŋ ni. 20Manase din kpo, ki bi piiu u ŋaak ni, ki u bija Amonn set u seenu ni, ki dii naan.
Ki jiin Juda kpanbar Amonn po
21Amonn din tee bina piinlee nan ŋanlee-e ki dii Juda naan, ki kar Jerusalem bina ŋanlee. 22U din tun ki biir Yennu, nan u baa Manase nba din tun biaŋinba na, ki mann tingbana nba ki u baa din tuu mann na. 23U din ki sikin u mɔŋ ki tur Yennu nan u baa na ŋarimi. U din tun toonbiit ki gar u baawa.
24Amonn saakab din lor u paak, ki tan kpiiu, u ŋaak ni. 25Ŋanne ki Juda teeb kpii niib nba kpii Amonn na, ŋaan jii u bija Josaya ki dinnɔ naan, ki u set u baa maŋ seenu ni.
34Ki jiin Juda kpanbar Josaya po
1Josaya din tee bina ŋanniime ki dii Juda naan, ki kar Jerusalem bina piintaa nan yenn. 2U din tun linba ŋan, ki penn Yennu par, ki wei u yeeja Defid binbeŋ, ki mɔk mɔsaku nan Yennu sennii kur.
Biaŋinba Josaya biir yenbis jiantii
3Josaya naan bina ŋanniin niŋ nba ki u daa tee naasinbik na, ki u piin jiantir u yeeja kpanbar Defid Yennu, ki bina ŋanna gar, ki u piin bet tingbanjiantboa, nan chicherpook Asera ninnant, nan tingbana nba kur be. 4U din tur u niib mɔb, ki bi bet bet tingbann Baal maruŋ binbinta nan bonnunubit maruŋ binbinta nba kpiar, ki chɔɔ chɔɔ chicherpook Asera ninnant, ki yeer yeer tingbanlia kur, ki li kpant tant, ki jii li tant ki yat niib nba din tuu mannib na kaat paak, 5ki jii tingbana mannteeb maŋ kpaba, ki joo muu, binbinta nba ki bi tuu mann na paak. U din tun linba nae, ki ŋamm Juda yent nan Jerusalem doo. 6U din tun nna bannue digbangbeŋa nan digbanbis nba be Manase nan Efraim nan Simeonn yentnba ni, ki saan tuu niigaŋ po yent nba tee Naftali na, 7ki saan Israel teeb yent kur po, ki yeer yeer maruŋ binbinta, ki chɔɔ chɔɔ chicherpook Asera na ninnant, ki nann tingbana ki li kpant tant, ki bia bet bonnunubit maruŋ binbinta na buri buri. Li poor po ki u ŋmat Jerusalem.
Baa la sennu gbouŋ na biaŋinba
8Josaya naan bina piik nan ŋanniin niŋ, ki sɔɔ ki u boon tingbanjiantii, ki pit ŋamm tiŋ na, nan Yenjiantu ŋasaakak nawa, ki ŋɔɔ Josaya tun jab bantaa, a bin ŋamm u Yomdaanɔ Yennu ŋasaakak: ŋamme tee Safann, ki u tee Asalia bija, nan Maaseya, ki u tee Jerusalem doo tɔɔndaanɔ, nan Joa, ki u tee Joahas bija, ki tee doo na gbansɔbirɔ. 9Likirii nba ki Liifai teeb nba tee tammɔguura gaar niib boor na, ki bi jii tur mannteeb yudaanɔ Hilkia. Bi din gaar likirii na Efraim nan Manase niib, nan Israel teleeb nba kur be, ki bia gaar Juda nan Benjaminn nan Jerusalem niib boor. 10Bi din jii likirii na ki tur jab bantaa nba gorii Yenjiantu ŋasaakak ŋammu nae, ki bi gaar tur 11kanpintanba nan tanmaara, a bin daa ŋaak na tana nan taabii nba ki bi saa jii ki ŋamm Yenjiantu ŋasaakak nba ki Juda kpanbara din nyikir, ki li pat baa baa na. 12Jab nba din tun li toonn na din tee burchimme. Ki Liifai jab banna din tee saakab ki goriib: ŋamme tee Jahaf nan Obadia, ki bi nyii Merari naakuuk ni, nan Sekaria nan Mesulam, ki bi nyii Kohaf naakuuk ni. Liifai teeb kur din tee yan-yinnae. 13Liifai teeb na siab din gorii ki bi jikin bonmaakara, ki bia gorii toontunna nba be toonbooru kur ni, ki siab gorii gbant, koo ki tee guura.
14Baa nyint likirii, tiat diiuk na ni yoo nbae, ki manntɔɔ Hilkia la Yennu sennu gbouŋ na, sennu nba ki Yennu din tur Moses na. 15Hilkia din yet Safann a, “N la sennu gbouŋ na, Yenjiantu ŋasaakak na ni,” ki jii gbouŋ na ki tur Safann; 16ki Safann gaar ki saan nann kpanbar boor, ki saa yetɔ a, “Ti tun toona kur nan faa wann biaŋinba nawa. 17Ti jii likirii nba tuu bɔr ŋasaakak ni na, ki tur toontunna nan bi saakaba,” 18ki bia yet a, “Hilkia turin gbouŋ na ki n dia,” ŋaan karin gbouŋ na kpanbar numm ni.
19Kpanbar na nba gbat gbouŋ na mɔmaan yoo nba, ki u pat u liant nan parbiir, 20ki tun Hilkia, nan Ahikam, ki u tee Safann bija, nan Abdonn, ki u tee Mikaya bija, ki bia tur Safann, wunba tee gbansɔbirɔ na, nan Asaya, ki u tee kpanbar ŋaasaakɔɔ a, 21“Saant man ki boi Yennu ki turin, ki bia boi ki tur niib nba biar ki be Israel nan Juda tiŋ ni. Ii fiitir ki bann wannu nba be gbouŋ na ni. Yennu donn wutoor ti paak, kimaan ti yeejamm din ki mɔk mɔsaku nan u mɔmaan, ki ki tun nan biaŋinba ki gbouŋ na yet a bin tun na.”
22Ki Hilkia nan jab nba ki kpanbar tumm na fiir saan, a bin boi poo nba tee Yennu sɔkinii ki bi yiu Hulda, ki u tee Salum ŋaapoo na, ki Salum tee Tokaf bija, ki Tokaf tee Hasra bija na, ki ŋɔɔ Salum gorii Yenjiantu ŋasaakak na ni tiat. Poo na din kɔɔ Jerusalem-e, yent nba waa munlee na ni. 23Ki u betib a bii ŋmat kpanbar na boor ki saa yetɔ a, “Mɔmaan nba ki timm Israel teeb Yomdaanɔ Yennu yete na a: Want jɔɔ nba tumii n boor ni na 24nan mɔmaan nba ki Yennu yete na a: ‘N yaa man baar nan bonbilankante Jerusalem nan li niib kur paak, ki li tee mɔtont nba sɔb gbouŋ na ni, ki bi bo karin Juda kpanbar numm ni na. 25Bi yêtima, ŋaan jikit bi piinii ki mann tingbana. Baa tun linba kur, ki li donn n wutoor. N wutoor doo ki lint Jerusalem-a, ki li kan maak yanni. 26Mɔmaan nba ki min Israel teeb Yomdaanɔ Yennu yete na: A gbiint linba sɔb gbouŋ na ni, 27ki sikin a mɔŋ, ki lebit a binbeŋ n boor, ki pat pat a liant ki bui fabin, yoo nba ki a gbat maa yaa n dat Jerusalem niib tuba biaŋinba. N gbat a miaruwa, 28ki tubdatu nba ki n bo yaa man baar nann Jerusalem paak na, n ji kan te lin baari, see a kuun poor po. N saa te ki a kpo nan parmaasire.’ ”
Ki jab na ŋmat nan mɔmaan na, ki saa wann kpanbar na.
Biaŋinba ki Josaya lor nan u sii mɔk mɔsaku nan Yennu
29Kpanbar Josaya din yiin Juda nan Jerusalem saakab kure ki taamm, 30ki bi kur lakin saan Yenjiantu ŋasaakak boor, ki mannteeb pukin ŋamm nan Liifai teeb nan niib na kur, li mɔkita nan nandamm kur. Bi kur numm nie, ki kpanbar na karin mɔlor gbouŋ nba ki bi la Yenjiantu ŋasaakak ni na sanpaapo. 31Kpanbar na din set ki kpian naan jaantarik nae, ŋaan lor nan Yennu nan u sii mɔk mɔsaku nanɔ, ki sii dia u sennii nan u wannu, nan u par nan seek kur, ki bia sii tuun wannu nba kur sɔb gbouŋ na ni. 32U din te ki Benjaminn niib kur, nan binba kur be Jerusalem na sat mɔb nan bi sii dia Yennu mɔlor na. Ŋanne ki Jerusalem teeb kur sak mɔlor nba ki bi lor nan bi yeejamm Yennu na. 33Kpanbar Josaya din bet tingbana nba kur be Israel teeb yent na ni. Waa din be u manfoor ni ki wei biaŋinba, u din te niib na jiantir bi yeejamm Yomdaanɔ Yennu-e.
35Biaŋinba ki Josaya teen Yukitgar tiaru jaamm
1Kpanbar Josaya din dii Yukitgar tiaru jaamm na Jerusalem, ki baakit Yennu, ŋmaasinsinn dapiik nan ŋanna daar, ki kɔt pegana ki dii li jaamm. 2U din senn mannteeb na toona nba ki bi sii tuun Yenjiantu ŋasaakak ni, ki chekimm ki bi sii tuun fanu. 3U bia din tur Liifai teeb nba tee Israel wannteeb ki bi din jiib tur Yennu na kpaanii, ki yet a, “Jiin Yennu mɔlor lakir na ki kɔɔnir Yenjiantu ŋasaakak nba ki kpanbar Solomonn, wunba tee Defid bija din maa na ni. I ji daa ban jikitir ki chari kaar nann. Mɔtana, yimme sii tuun ki teen i Yomdaanɔ Yennu nan u niib Israel teeb. 4Taant i leeb naakuuk naakuuk, kii tuun Yenjiantu ŋasaakak na ni, nan biaŋinba ki kpanbar Defid nan u bija Solomonn wann sɔɔ kur nan u toonn nba tee na. 5Ii set i toona boor, ki somm niib na naakuuk kur, yoo nba ki bi baar Yenjiantu ŋasaakak ni nan bi maruŋ bona. 6Ii kɔt Yukitgar maruŋ pegana nan buunii na. Ii ŋamm i mɔŋ mɔtana kii be fanu, ki mann maruŋ na, ki lin te i leeb Israel teeb n fit wei sennii nba ki Yennu tur Moses ki u wannii na.”
7Kpanbar Josaya din tur niib nba be leŋ na pei nan buunii tusaa piintaa, nan naajai tusaa ŋantaa, ki li tee Yukitgar maruŋ Yenpiinii. 8U saakab mun bia din jii bi pukina ki tur niib na, nan mannteeb nan Liifai teeb na, a bin mann maruŋ. Ki saakab nba gorii Yenjiantu ŋasaakak, ki tee mannteeb yudaanɔ Hilkia, nan Sekaria, nan Jehiel, ki bi tur mannteeb na pegana nan bupanii tusaa ŋanlee nan kobii ŋanloob, nan naajai kobii ŋantaa, a bin jii mann maruŋ, jaamm na yoo. 9Ki Liifai tɔɔndamm nba tee Konania, nan Semaya nan u baa bik Netanel, nan Hasabia nan Jeyel nan Josabad, din tur bi pukina pegana nan bupanii tusaa ŋanŋmu, nan naajai kobii ŋanŋmu, a Liifai teeb na n jii ki mann maruŋ.
10Bona kur nba din teen siir ki jaŋ nan Yukitgar tiaru jaamm na yoo nba, ki mannteeb nan Liifai teeb na set bi toona boa, nan kpanbar nba wannib biaŋinba na. 11Ki pegana nan buunii nba ki bi kɔtib na, ki Liifai teeb na nyab, ki mannteeb na mun jii bi sɔnn ki mii mii binbintir na paak. 12Ŋanne ki bi ji biit mujoonu maruŋ bonkobit na ki tur niib na naakuuk naakuuk, a lin te bin fit mann, nan Moses sennu nba tee biaŋinba na. 13Liifai teeb na din pur Yukitgar tiaru jaamm nant na muu paake, nan sennu nba tee biaŋinba na, ŋaan yakin kasii Yenpiinii nant boba ni, nan siarii ni, nan sipiat ni, ki biit nant na ki tur niib na yian yian. 14Baa tun linba na ki gbenn na poor poe, ki Liifai teeb na biit nant na ki tur bi mɔŋ, ki bia biit ki tur mannteeb nba tee Aarɔnn yaaboona na, kimaan mannteeb na din tun toonae ki yonnu tan baa, ki jokin maruŋ bonkobit muu munn, nan maruŋ kpapana kur muu. 15Liifai teeb nba tee Asaf naakuuk, ki tee yanyinna na din be bi toona boor nba ki kpanbar Defid din sennib na: ŋamme tee Asaf nan Hemann, nan Jedutunn, ki u tee Yennu sɔkinii ki piak teen kpanbar na. Tammɔguura nba din be Yenjiantu ŋasaakak tammɔi ni na, li din ki kpaa talas nan bin seet tammɔi na ni, kimaan bi leeb Liifai teeb nae din ŋamii bi Yukitgar tiaru jaamm jeet ki teenib. 16Tɔn, daar maŋ nie ki bi din tun maruŋ toona, ki dii Yukitgar tiaru jaamm, a bin baakit Yennu, ki bia mann mujoonu Yenpiinii maruŋ, nan biaŋinba ki kpanbar Josaya senn na. 17Israel teeb nba din be leŋ na, din jii daaŋanlore ki dii Yukitgar tiaru jaamm nan boroboro nba kaa datiŋ na jaamm. 18Laa nyii Yennu sɔkinii Samuel bina niŋa, bi daa ki ban dii Yukitgar tiaru jaamm nan linba na na; ki Israel kpanbara na sɔɔ daa ki ban dii Yukitgar tiaru jaamm nba ki Josaya nan mannteeb nan Liifai teeb nan Juda teeb nan Israel teeb nan Jerusalem niib dii na booru. 19Bi din dii Yukitgar tiaru jaamm na, Josaya naan binpiik nan ŋanniin niŋe.
Ki jiin Josaya kuun po
20Kpanbar Josaya nba din ŋamm Yenjiantu ŋasaakak na ki gbenn na poor poe, ki Ijipt kpanbar Neko jii u kunkɔnkɔnna, ki bi saan Karkemis, ki li kpia mɔkir nba ki bi yi Yufrates na. Ki Josaya koor a wun gɔɔrɔ, 21ŋaan ki Neko tun nan mɔmaan na a bin yet Josaya a, “Tɔb nba ki n yaa man kɔn na, li ki la fin Juda kpanbari, n ki baar maa n kɔn nan fin kaa, n baar maa n kɔn nan n dataie, ki Yennu betin a man kakit yian. Yennu taa n po, li paak, a daa gɔimi. Nna-i kaa, u saa biirawa.” 22Josaya din yêt nan wun nyik, ki ki gbiint maan nba ki Yennu te Neko pak nanɔ na, ŋaan lebit u mɔŋ, ki saan Megido paanu ni a wun kɔn nan Neko.
23Tɔb na niŋe, ki Ijipt nirɔ din yek kpanbar Josaya peenu, ki u yet u toontunna a, “Jiimin, ki yaat nanin, n laa daŋ bonbiir.” 24Ki bi wokitɔ u taantoruk ni, ki kɔɔnɔ u taantorleer nba be leŋ na, ki saan nanɔ Jerusalem. Leŋe ki u saa kpo, ki bi piiu kpanbara kaat ni. Ki Juda nan Jerusalem teeb kur bui fabin u kuun po.
25Ki Yennu sɔkinii Jeremaya yin kuun yaŋ ki jiin kpanbar Josaya kuun po, ki li teen kaar Israel tiŋ ni, ki tur yanyinna, li jab nan poob kur, a bin tuu yin yaŋ na, ki tiar u kuun po. Bi din sɔb yaŋ maŋ kuun fabinii yanii gbouŋ ni.
26Linba kur ki Josaya din tun u naan yoo, ki li tee waa loon Yennu biaŋinba, nan waa saak Yennu sennii biaŋinba, 27nan linba kur ki u tun, u pinpiik ki saa tuu u joontu, li kur sɔb be Israel nan Juda kpanbara barkperii gbouŋ ni.
36Ki jiin Juda kpanbar Joahas po
1Juda teeb din gann Josaya bija Joahas-e ki dinnɔ naan Jerusalem doo ni. 2Joahas din tee bina piinlee nan ŋantaae ki dii Juda naan, ki kar Jerusalem ŋmaarii ŋantaa. 3Ijipt kpanbar Neko din soorɔ ki teenɔ yommik, ki te Juda teeb pa salimpeena, ki li kpaiu tee nan karwanta baajii piintaa nan ŋanlore na, nan salimmɔna, ki li kpaiu tee nan karwanta baajii na ki turɔ. 4Neko din dinn Joahas baa bik Eliakim-e, Juda naan, ki ji lebit u sann ki purɔ Jehoyakim. Neko din jii Joahas ki saan nanɔ Ijipt.
Ki jiin Juda kpanbar Jehoyakim po
5Jehoyakim din tee bina piinlee nan ŋanŋmue ki dii Juda naan, ki kar Jerusalem bina piik nan yenn. U din tun biir u Yomdaanɔ Yennu. 6Ki Babilonn kpanbar Nebukanesar lek Juda teeb ki soor Jehoyakim, ki baanɔ baant, ki saan nanɔ Babilonn. 7Kpanbar Nebukanesar din jii Yenjiantu ŋasaakak na ni bonyena nba daauk paar, ki saan nann u ŋaak ni, Babilonn. 8Linba kur ki Jehoyakim din tun, ki li tee bonbilankant nan yanbɔmm nba ki u tun, li sɔb be Israel nan Juda kpanbara barkperii gbant ni. Ki u bija Jehoyachinn set u seenu ni ki dii naan.
Ki jiin Juda kpanbar Jehoyachinn po
9Jehoyachinn din tee bina piik nan ŋanniime ki dii Juda naan, ki kar Jerusalem ŋmaarii ŋantaa nan dapiik. U mun bia din tun biir Yennu-wa. 10Siɔk nba din baar yoo nba, ki kpanbar Nebukanesar soor Jehoyachinn ki saan nanɔ Babilonn, ki saa teenɔ yommik. U bia din jii Yenjiantu ŋasaakak na ni mɔkint, ki saan nann. Nebukanesar din jii Jehoyachinn baawaar Sedekaya-e ki teenɔ Juda nan Jerusalem kpanbar.
Ki jiin Juda kpanbar Sedekaya po
(2 Kpanbara 24.18-20; Jeremaya 52.1-3a)
11Sedekaya din tee bina piinlee nan yenne, ki dii Juda naan, ki kar Jerusalem bina piik nan yenn. 12U din tun biir Yennu, ki ki sikin u mɔŋ ki gbiint Yennu sɔkinii Jeremaya, wunba din pak Yennu maan ki turɔ na kpaanii.
Ki jiin Jerusalem baak po
(2 Kpanbara 25.1-21; Jeremaya 52.3b-11)
13Nebukanesar din te Sedekaya por Yennu sann ni nan u sii tuumɔe nan barmɔnii, ŋaan Sedekaya din tan yêt Nebukanesar maŋ mɔba. Sedekaya din tee tubkangbatir ki yêt wun lebit ki jen Israel teeb Yomdaanɔ Yennu boora. 14Ki bia jenna, mannteeb nan Juda tɔɔndamm nan niib na din wei digbana nba lintib na yanbɔmm binbeŋ, ki jiantir tingbana, ki biir jiantu ŋasaakak nba ki Yennu tiɔŋ teenir kasii na. 15Ki bi yeejamm Yomdaanɔ Yennu ŋamii tuun sɔkiniinba, a bii kpaan u niib, kimaan u mɔk ninbatinu nan u niib nan u ŋasaakak na, ki ki loon wun biiribi. 16Bi lek din sarikit Yennu toomii nae, ki yêt u maan, ŋaan laa u sɔkiniinba na tee-e nan Yennu wutoor nba tan doo u niib paak, ki li ji ki mɔk gɔɔru.
17Li paak, Yennu din te Babilonn kpanbar lekib. Babilonn teeb din kpii Juda naasinpaauŋ, jiantu ŋasaakak na ni. U din ki mɔk ninbatinu nan bi sɔɔ, li nipaauŋ, koo nikpera, koo jɔɔ, koo poo, koo baatɔɔ, koo wunba mɔk laafia. Yennu din jii Juda teeb kur ki kubin Nebukanesar nuu ni. 18Nebukanesar din saat Yenjiantu ŋasaakak na, ki jii mɔkint nba kur be li ni, ki bia jii kpanbar na mɔkint, nan u saakab na mɔkint kur, nan linba kur be, ki saan nann Babilonn. 19Nebukanesar din joo Yenjiantu ŋasaakak na, nan Jerusalem doo, nan li naanŋei, nan mɔkint nba kur be li ni na muu, ki bia bet doo na joona. 20U din soor niib nba biar ki mɔk manfoor na, ki saan namm Babilonn; leŋe ki bi saa tee yommii, ki tuun teen ŋɔɔ nan u yaaboona tee-e nan Peesia naangbouŋ nba din tan la paŋ. 21Yennu nba din tɔkin u sɔkinii Jeremaya ni, ki pak maan nba na, li din tan gbeewa a: “Tiŋ na saa biar yann kii foi bina piinlore, ki siara toonn kii tuun li paak nan bina maŋ nba tan saa gbenn.”
Biaŋinba ki kpanbar Sairus te Juu teeb jen bi doo ni
22Sinsinn binn nba ni ki Peesia kpanbar Sairus dii naan na, Yennu din te mɔmaan nba ki u sɔkinii Jeremaya pak na, ki li teen barmɔnii. U din te Sairus sɔb mɔmaan nba nae, ki tur u yent kur po, a bin karin sanpaapowa.
23U din sɔb a: “Maan nba ki Peesia kpanbar Sairus yete na: Yennu nba tee Yomdaanɔ ki be yendɔuŋ ni nae dinnin durinya na kur naan, ki turin mɔb a man maa u ŋasaakak nba be Jerusalem, Juda tiŋ ni na. Mɔtana, yimm nba kur tee Yennu niib, i kur-ii saa man leŋ, ki i Yomdaanɔ Yennu sii be nani.”