Gbouŋ nba ki Pɔɔl din sɔb ki tur

ROM TEEB

nae na

Ki jiin Rom teeb gbouŋ na po

Pɔɔl din sɔb gbouŋ na ki tur Rom doo teeb, a lin ŋamm sɔnue, ki wun baar gɔn Yiisaweira nba be leŋ. U lor din tee wun tun nan leŋ Yiisaweira nae waama, li poor po bin sommɔ ki wun saan Speenn tiŋ ni.

1

1Min Pɔɔl-e sɔbin gbouŋ na. N tee Yiisa Masia toontunnɔe, ki u yiinin a n teen u toomii, ki Yennu gannin a n mɔɔnt u barŋanii na.

2Yennu din dɔŋ senn u mɔsonn barŋanii maŋ poewa, ki u sɔkiniinba din mɔɔntir u mɔsonn maŋ, nan laa sɔb u kasii gbouŋ ni na. 3Barŋanii maŋ want u Bija poe; ŋɔɔe tee ti Yomdaanɔ Yiisa Masia; waa teen nisaarik yoo nba, ki bi marɔ ki u tee Defid yaaboonn, 4ki Yennu Seyeeŋ wann nan paŋ nan u set tee Yennu Bija, u kuunfiiru paake. 5U paake ki Yennu ninbatinu be n paak ki te ki n tee u toomii, ki n jii u sann ki saan nibooru kur boor, ki te ki bi teeu yada ki saak u mɔb; 6ki i mun be daansiab nba ki Yiisa Masia gannib na kann ni.

7Li paak ki n sɔbin gbouŋ na ki teen yimm nba be Rom doo ni, ki Yennu looni ki ganni a yin teen u mɔŋ niib na. Ti Baa Yennu nan ti Yomdaanɔ Yiisa Masia ninkpabauŋ nan parmaasir-ii be nani.

Pɔɔl nba teen Yennu niipoouk biaŋinba

8Sinsinn, n teen Yennu niipoouk Yiisa Masia sann ni, i kura paak, kimaan tingbouŋ na teeb kur gbia i yada po. 9Yennu tee n siara daanɔ nan n ki mi nyik Yenmiaru i kura paaki. Ŋɔɔe ki n waau nan n par kura, ki mɔɔntir barŋanii nba jiin u Bija po na. 10N meiɔ a li-i tee u loommie li kan yukir ki n saa baar i boor ki gɔni, 11kimaan n mantik loon ki n sommi ki yin gaar Yennu Seyeeŋ piinsiare, ŋanne saa te ki yin set fanu kii mɔk paŋ u weiu ni. 12Maa want linba tee a min nan yimm nba teen yada biaŋinba na, ti sii kɔɔnt leeb para, ti yada teenu na paake.

13N naa waas, n loon yin bann nan n yabir nan taar munŋaa nawa a n baar gɔni, ŋaan ki siar gɔin mɔkmɔk nan mɔtana, ki n ki fit gɔnini. N loon ki n te ki niib nba be i boor na n wei ti Yomdaanɔ nan maa daan teen biaŋinba nileeb sinsuuk ni na. 14Li kpaa talas ki n bet niib kura barŋanii na po, binba mɔk yan, nan binba ki mɔk yan, nan binba mɔk ninyentir nan binba ki mɔk ninyentir. 15Li paak ki n ninbinn mɔn bonchiann a n mɔɔnt barŋanii maŋ ki tur yimm nba be Rom doo ni na.

Yiisa barŋanii na nba mɔk paŋ biaŋinba

16Fei ki mɔkin nan ki n mɔɔnt barŋanii maŋ, kimaan li tee Yennu paŋ nba tint wunba kur teen Yiisa yadae; sinsinn li tee Juu teeb yare, ki bia tee booru kur yar. 17Barŋanii maŋ want nan Yennu yeen a nirɔ tee niŋanɔ u tɔɔnn, yada teenu paake; nae nyii paanu ki tur binba teen Yiisa yada, nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni biaŋinba na a, “Wunba teen niŋanɔ Yennu boor, u yada paak, li daanɔe mɔk manfoor nba kaa gbennu.”

Nisaarii kur nba mɔk biit biaŋinba

18Yennu wann nisaarii a u donn wutoor bi paak, kimaan bi tuun toonbiit ki ki waa u sɔnu, ki bi biit sɔnii maŋ te ki niib ki bant u barmɔnii. 19Yennu donn wutoor, kimaan nisaarik nba sii fit mi u po biaŋinba, ŋanne fiit ki be paanu ni, kimaan ŋɔɔ Yennu mɔŋ mɔŋe fiitir ki wannib. 20Yoo nba ki Yennu din nan durinya na mɔkmɔk nan mɔtana, u naamii maŋ nie ki bi bann u benu nba ki nisaarik ninbinn ki fit laat na, ki bia mi nan u mɔk paŋ nba kaa gbennu, ki set tee Yennu. Li paak, bi ji ki mɔk yaak Yennu tɔɔnn ki saa yet a bi ki mi bi biiti. 21Bi mi Yennu, ŋaan bi ki teenɔ baakir nba ki u yen na, bi bia ki teenɔ niipoouku. Bi mɔk jatdudukit, bi yan ki yenti, ki bia ki mɔk nyɔɔti. 22Bi yaa bi mɔk yame, ŋaan tee jatit; 23baa bo sii jiantir Yennu nba tun be na, bi ki saki, ŋaan jiantir yennii nba ki niib namir, ki li naan nisaarii, koo nɔɔnii, koo bonkobit, koo bonfurinkaa na.

24Li paak ki Yennu nyikib, ki bi tuun toonbiit nba ki bi para loon, ki dint bi mɔŋ fei, ŋamm nan bi leeb gbanant toona ni. 25Bi jii linba tee Yennu barmɔniie ki lu, ŋaan sak faak, ki lebit ki jiantir linba tee Yennu naamii, ŋaan nyik Yennu mɔŋ mɔŋ, wunba yen baakir kur mɔkmɔk nan yoo nba kaa gbennu na. Mamɔmm.

26Li paak ki Yennu nyikib, ki bi tuun bi mɔŋ loomm nba mɔk fei, ki bi poob nyik bii dɔɔ nan jab ŋaan ŋmat ki dɔɔ nan bi leeb; 27ki jab mun nyik bii dɔɔ nan poob ŋaan ŋmat ki dɔɔ nan bi leeb, ki bi niɔŋ be bi leeb ni bonchiann, ki jab tee bonsia nba mɔk fei nan bi leeb, li paak ki bi laat tubdatu nba jaŋ nan bin gaar bi gbanant ni, bi biit maŋ paak.

28Nisaarii nba din ki loon bin bann Yennu na, li paake ki Yennu nyikib nan bi dudukbiit, ki bi tuun toona nba bi bonchiann. 29Ki biit kur be bi ni, ki bi gbee nan biit nan nianchiɔŋ nan yanbɔmm nan funfunbiit nan nikpinu nan kunkɔna nan fai nan dudukbiit, ki bia tee sanjaanjanna; 30ki piak biir bi leeb, ki ki loon Yennu, ki sukii bi leeb, ki mɔk garuk ki dont bi mɔŋ, ki bia ŋamii dukii biit sɔnii, ki ki teen bi naanba nan bi baanba baakir. 31Bi bia ki mɔk yansian bi ni; bi ki waa bi mɔsona biaki; bi ki mɔk lomm koo ninbatinu nan bi leebi. 32Bi mi nan Yennu sennu wann nan binba tuun linba na booru, bi nyɔɔt tee kuume, ŋaan bi lek kpan tuun ŋanne, ki bia mɔk parpeenn nan binba tuun li toonbooru mun.

2

Yennu buut labaar

1Li paak, fin nba want a lɔɔ biit, a ki mɔk sɔnu, kimaan faa want a lɔɔ biit na, li want nan a mɔŋ mɔŋ mɔk biit, kimaan faa want a lɔɔ biit na, a mɔŋ mun tuun nnae. 2Ti mi nan Yennu tan saa bu binba tuun nna na buuta; ki u buut maŋ tee barmɔniie. 3Faa want leeb nba tuun biit biaŋinba, ŋaan mun tuun nna na, a dukii Yennu kan dat a tubiri-i? 4Koo a yisin loonchiɔŋ nan sukuru bonchiann nba ki Yennu mɔk nant nae-e? A ki mi nan Yennu mɔk burchint nana a wun te ki a nyik a biit na ŋaan kii be fanue-e? 5Ŋaan a par wakii, ki a lek ki sak nan fan nyik toonbiit tumu, li paak, a pukii a mɔŋ tubdatu nba ki a tan saa la, daar nba ki Yennu wutoor saa nyi paanu, ki u saa bu niib buut nan barmɔnii nae; 6kimaan sɔɔ kur saa la nyɔɔt, u toona nba tee biaŋinbae. 7Nisiab mɔk mintir ki tuun toonŋana ki loon Yennu n pakib ki turib nyɔɔt nan manfoor, ŋamme set saa la manfoor nba ki mɔk gbennu. 8Ŋaan binba mɔk kunkɔna, ki ki sak barmɔnii na, ŋaan tuun toonbiit, Yennu wutoor saa do bi paaka. 9U saa jii biak nan mukisuk ki tur nisaarii nba kur tuun toonbiit na; Juu teeb nae saa la tubdatu sinsinn na, ki binba ki tee Juu teeb na n mun bia la; 10ŋaan Yennu saa jii paku nan baakir nan parmaasir ki tur binba kur tuun toonŋana na; Juu teebe saa sint gaar, ki binba ki tee Juu teeb na n mun bia gaar; 11kimaan Yennu ki mɔk ningannii.

12Binba kur ki mi Yennu sennu ki tuun toonbiit na, bi saa kpo bi toonbiit tumu na paake, li ki tee baa ki dia sennu maŋ na kaa. Binba kur mi Yennu sennu, ŋaan tuun toonbiit na, Yennu saa jii sennu maŋe ki bu namm. 13Binba gbia sennu na, ŋamm kaa tee niŋamm Yennu boori, ŋaan binba tuun biaŋinba ki sennu na wann na, ŋamme tee niŋamm u boor. 14Binba ki tee Juu teeb na, bi ki mɔk sennu na, ŋaan bi-i tuun sennu na nba wann biaŋinba nan bi tiɔŋ yamie, bi mɔk bi tiɔŋ sennu bi para ni, nan baa lek ki mɔk sennu maŋ nawa. 15Baa tuun biaŋinba na want nan sennu na nba yaa biaŋinba na be bi para ni, ki bi dudukit mun wantib linba ŋan nan linba ki ŋan, kimaan sianyoo bi dudukit tuu tan sak bi toon-yena nan li ŋan, ŋaan yosau bi dudukit n bia yêt bi toonlia nan li ki ŋani. 16Tɔn, li tan sii tee nnae daar nba ki Yennu saa bu niib kur para ni buut Yiisa Masia paak, nan maa mɔɔntir barŋanii maŋ biaŋinba na.

Ki jiin Juu teeb nan sennu na po

17Gotir, a yi a mɔŋ Juu nirɔe, ki mɔk parbifaant nan sennu na tee a yare, a li paak a tee Yennu yɔɔe, 18ki mi linba ki Yennu loon fii tuun, ki a bia tumii sennu na ki mi linba ŋan nan tumu, 19ki teen yada nan a fit want jɔɔnii sɔnu, ki bia tee yentu ki tur binba be bunbɔnn ni na; 20ki fit kpaan jatit, ki bia want binba ki mi, kimaan a mi barmɔnii na nba sɔb biaŋinba sennu gbouŋ na ni. 21A want leeb barmɔnii na, ŋaan bee ki a ki want a mɔŋi? A want leeb a bi daa jaami, ŋaan fin ki jaami-i? 22Fine want niib a bi daa tuun bonchonchonn toona, ŋaan fin ki chommi-i? Fin nba ki loon pata maan na, ŋaan a ki jaan patjiantu diit ni bona-a? 23Fin nba nyu bara sennu maŋ paak na, a yêen sennu maŋ ki dint Yennu fei, 24nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni a, “Yimm Juu teeb paake ki binba ki tee Juu teeb na piak bonbiir ki jiin Yennu po.”

25Fi-i sak Yennu sennu, a punpotu mɔk nyɔɔt, ŋaan fi-i kii sak sennu na, li ŋman a ki poti. 26Binba ki tee Juu teeb ki ki pot, ŋaan sak sennu maŋ mɔbona ki waa-r, Yennu saa gaarib nan wunba pot nae. 27Yimm Juu teeb mɔk sennu maŋ ki li sɔb gbouŋ ni; ki i bia porii puna, ŋaan yimme bia biir sennu na; ki binba ki pot bi puna ŋaan waa sennu na, ŋamme saa bu i buut ki biiri. 28Nirɔ nba tee Juu nirɔ paanu ni kuukɔɔ, u ki tee Juu nirɔ nan mɔnii. Potu nan mɔnii mun ki tee gbanant potu nba be paanu ni kaa. 29Juu nirɔ nan barmɔnii tee wunba tee Juu nirɔ par nie. Potu nan mɔnii mun tee par nie, ki li potu tee Yennu Seyeeŋ toonne; li ki tee gbanant paak kaa. Li daanɔ laat paku Yennu boore, li ki tee nisaarik boor kaa.

3

1Tɔn, nyɔlante ki Juu teeb la ki gar binba ki tee Juu teebi? Bi punpotu mɔk nyɔɔti-i? 2Li mɔk nyɔɔt bonchiann. Sinsinn tee Yennu din jii u sennu mɔbona na ki guun Juu teebe; 3ki bi siab-i diŋi kii dia bi mɔsonn, li want nan Yennu ki dia u mɔsonni-i? 4Aaii, li ki want nna kaa. Niib kur-i bonni tee fai damm, ŋaan Yennu ŋarin tee barmɔnpakirɔe. Li waa nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni biaŋinba nae a:

“Fin Yennu-i pak, bi saa la nan a mɔk mɔnii,

ki bii bu a buut, a bia saa di mɔniie.”

5Ŋaan ti toonbiit-i fiit wann nan Yennu mɔk mɔnii, ki ti saa yet a bee? Waa daar ti tuba na paake ki ti ji saa yet a u mɔk biiti-i? (Nisaarik dudukite ki n yet nna.) Aaii, n kan yet nna kaa. 6Yennu-i kii be fanu, u kan fit bu tingbouŋ na niib buuti.

7Tɔn, sɔɔ-i boi a, “N faak na-i want nan Yennu set tee barmɔnii daanɔ, ki te ki niib teenɔ baakir, bee teen ki u saa dat n tubir a n tee biitdaanɔ?” 8Siab bia yeen a, “Ŋaant ti tun toonbiit ki bonŋann n baar.” Nisiab sukiin ki yeen a mine yet nna. Yennu saa dat bi tuba nan laa jaŋib biaŋinba.

Nirɔ kaa ki tee niŋanɔ

9Ti saa yet a bia? Timm nba tee Juu teeb na binbeŋ chee binba ki tee Juu teeb na binbeŋ amii? Aaii, ti binbeŋ ki chee bi yari. N poŋ dɔŋ yet a Juu teeb nan binba ki tee Juu teeb be biit yiikoo nie 10nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni a:

“Sɔɔ kaa ki tee niŋanɔ, aaii, nan yenɔkɔɔwa gbaa.

11Sɔɔ kaa ki mɔk minu, sɔɔ kaa ki loon Yennu.

12Sɔɔ kur kpet sɔnuwa, sɔɔ kur tuun biite;

sɔɔ kaa ki tuun toonŋana, sɔɔ kaa, nan yenɔkɔɔwa gbaa;

13bi mɔi yaa nan kayaant nae, ki fai nyi bi mɔi maŋ ni,

ki linba nyi bi mɔi ni tee nan waauk lɔbii na;

14mɔpora nan mɔtont kuukɔɔe nyi bi mɔi ni.

15Bi tuu kpi nirɔ yiamewa;

16ki siaminba kur ki bi gar, biiru nan parbiir tuu baar leŋe.

17Bi ki tuun linba saa baar nan parmaasiri.

18Bi binbeŋ ni, bi ki tiin Yennu.”

19Tɔn, ti mi nan Yennu sennu-i yet linba, li yeen ki teen binba be li yiikoo nie, li paake ki niib kur sii muu bi mɔi, ki tingbouŋ na teeb kur be Yennu buut ni, ki u tɔɔnn, sɔɔ kaa ki mɔk mɔnii. 20Sɔɔ kaa ki saa fit wei sennu na nba wann biaŋinba ki teen niŋanɔ Yennu tɔɔnn; sennu na paake te ki nisaarik bann nan u tuun toonbiit.

Biaŋinba ki Yennu te nisaarik tee niŋanɔ u tɔɔnn

21Ŋaan mɔtana, Yennu mɔŋ nba lon sɔnsau nba saa te ki nisaarik n teen niŋanɔ na ji be yeenin nie, ki u sɔkiniinba maan nan sennu nae wantit li po, ŋaan li ki nyi sennu na saku ni kaa. 22Yennu-e te ki nisaarii nba teen Yiisa Masia yada na tee niŋamm u tɔɔnn, li nyii baa teen Yiisa Masia yada nae, ki lukitin kaa, 23kimaan nisaarii kur tun toonbiit ki ki be fanu nan Yennu nba loon biaŋinba na. 24Yennu ninbatinu paake ki u yet a bi tee niŋamm u tɔɔnn; li tee piiniie, kimaan Yiisa Masia pa bi paak ki nyinnib daabisin niwa. 25Yennu-e te ki Yiisa Masia nyii yeenin ni, ki bia te ki u sɔn nba nyii u ni na tee maruŋ ti biit paak, ki ti-i teen linba na yada, Yennu saa nyik chab ti biita; ŋanne wann nan Yennu be fanu. Yoo nba gar, Yennu din ki dat nisaarii tuba bi toonbiit paaki, kimaan u sukuru paak; 26ŋaan mɔtana u nyik chabit ki loon wun wann nan u set be fanu, ki bia yet a wunba teen Yiisa yada na mun tee niŋanɔe ŋɔɔ Yennu tɔɔnn.

27Li paak, siar be ki ti mɔk parbifaant nanni-i? Aaii, li ki tee a taa waa sennu na paak kaa ki ti saa la tinnu, ŋaan li tee taa teen Yiisa Masia yada na paake. 28Ti yeen a nisaarik yada teenu paake ki Yennu yet a u tee niŋanɔ; li ki tee waa waa sennu na paak kaa. 29Yennu tee Juu teeb kuukɔɔ Yennu-ee? Aaii, u tee Juu teeb nan binba ki tee Juu teeb na Yennu-e. 30Yennu tee Yen-yenɔkɔɔe ki saa yet a Juu teeb nan binba ki tee Juu teeb na kur n teen niŋamm u tɔɔnn, bi yada teenu paak. 31Tɔn, taa yet a nisaarik laat tinnu u yada teenu nie na, ŋanne saa te ki sennu na n teen yanni-i? Aaii, li ki tee nna kaa. Ti lek see sennu na poe.

4

Abraham labaar

1Tɔn, ti saa yet a bee ki jiin ti yeeja Abraham nan u binbeŋ po? 2Waa din waa sennu na-i diŋi te ki Yennu yet a u tee niŋanɔ u tɔɔnn, u bo sii mɔk linba saa te ki u mɔk parbifaant, ŋaan u ki mɔk parbifaant Yennu tɔɔnni. 3Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, “Abraham din teen Yennu yadae, ki u yada maŋ paak ki Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ u tɔɔnn.” 4Nirɔ-i tuun toona, u nyɔɔt kii tee piinii kaa, ŋaan li sii tee paauko. 5Nirɔ nba ki teen sennu weiu na yada, ŋaan teen Yennu nba nyikit biitdamm ki chabitib na yada, Yennu saa jii li daanɔ ki u tee niŋanɔ u tɔɔnn; li daanɔ yada paake ki Yennu saa jiiu. 6Nnae ki Defid din yet a daanɔ nba ki Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ u tɔɔnn ki li ki tee u toonŋana paaki, li daanɔ mɔk parpeenn bonchiann. 7Defid din yet a:

“Damm nba ki Yennu nyik bi biit ki chabib

ki kpeen bi biit na, bi mɔk parpeenn;

8Damm nba ki Yennu ki tian bi toonbiit po, bi mɔk parpeenn.”

9Li parpeenn tee binba pot na kuukɔɔ yar amii? Aaii, nan binba ki pot nawa. Ti poŋ bo yet a li sɔb Yennu gbouŋ ni a, “Abraham din teen Yennu yada, ki u yada maŋ paake ki Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ u tɔɔnn.” 10Nlee yooe ki Yennu din tun nna? Yennu din yiu niŋanɔewa ki u tan pot amii u din potewa ki Yennu yiu niŋanɔ? Yennu poŋ din yiu niŋanɔewa ki u tan pot. 11U din pota, ŋaan u potu maŋ tee siara nba want nan u yada maŋ paake ki Yennu poŋ din jiiu ki u tee niŋanɔ, li poorpowa ki u ji tan pot. Li paak, binba kur teen Yennu yada ŋaan ki pot na, Abraham tee bi baae; baa teen Yennu yada na paake ki Yennu yib niŋamm. 12Abraham tee binba pot na mun yaa baae, li ki tee baa pot na paak kaa, ŋaan baa bia teen Yennu yada nan biaŋinba ki ti baa Abraham din teen na, u din teen yadaewa ki tan pot; bi yada paake ki Abraham tee bi baa.

Taa gaan Yennu mɔsonn yada paak biaŋinba

13Yennu din senn mɔsonn ki tur Abraham nan u yaaboona a tingbouŋ na tan sii tee bi yare, li din ki tee Abraham nba waa sennu na paak kaa ki Yennu senn li mɔsonni, ŋaan li din tee u yada paake ki Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ u tɔɔnn. 14Li-i bonni tee ki Yennu mɔsonn na tee binba dia sennu maŋ yarie, ŋann ŋarin, nirɔ yada bo sii tee yanne, ki Yennu mɔsonn bo kii mɔk nyɔɔti. 15Sennu na yêtue baat nan Yennu wutoor, ŋaan sennu-i kaa, mɔyêtuk sii kaa.

16Yennu mɔsonn na tee binba teenɔ yada na yare; u ninbatinu paak, ki u senn mɔsonn maŋ, ki li set tee Abraham yaaboona kur yar, li ki tee binba waa sennu na kuukɔɔ yar kaa, ŋaan binba kur teen Yennu yada nan Abraham nba din teen biaŋinba na, li tee bi yare, kimaan ŋɔɔ Abraham-e tee ti kura baa, 17nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni a, “N teena nibooru bonchiann baae.” Li paak, Yennu boor Abraham tee ti baae, Yennu nba ki Abraham teenɔ yada na, ŋɔɔe te ki kpeemm laat manfoa, ki tuu te linba kaa ki li ji be. 18Siar din ki want dindann, ŋaan Abraham lek din mɔk dindann nan Yennu saa turɔ bika, ki bia teen yada, ki u yada teenu paake ki u teen nibooru bonchiann baa, nan Yennu nba yetɔ a, “A yaaboona tan saa pɔt bonchiann.” 19Abraham din la nan bina kobik nawa, ki mi nan u gbanant baŋa, ki u ŋaapoo Sara bia tee pookanmatire, ŋaan nan li kura gbaa, Abraham yada din ki wati. 20U mantik din teen Yennu yada, ki ki mɔk birsuk nan Yennu mɔsonn na, u yadae din te ki u mɔk paŋ bonchiann, ki piak Yennu. 21U mantik din teen Yennu yada ki ki birisi, ki mi nan Yennu nba senn biaŋinba, u set saa fit tuma. 22Li paak ki “Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ,” kimaan waa teen Yennu yada na. 23Ŋaan Abraham kuukɔɔ paak kaa ki li sɔb Yennu gbouŋ ni a, “Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ,” 24ŋaan li sɔb ki teen timm nba ki Yennu saa gaarit mun ki ti tee niŋamm u tɔɔnn nae, kimaan taa teen ŋɔɔ Yennu nba fiin ti Yomdaanɔ Yiisa kuun ni yada na. 25Ŋɔɔe din jii Yiisa ki chab ki bi kpiiu ti toonbiit paak, ŋaan bia fiinɔ kuun ni, a wun te ki tii tee niŋamm u boor.

5

Binba ki Yennu yet a bi tee niŋamm

1Tɔn, taa teen Yiisa yada na paake ki Yennu yet a ti tee niŋamm u boor, ki parmaasir ji be timm nan Yennu sinsuuk ni, ti Yomdaanɔ Yiisa Masia paak. 2U paake ki Yennu tint ninbaauk, ti yada maŋ paak; ki ti la u ninbatinu maŋ ki mɔk parpeenn, kimaan ti mɔk dindann nan ti tan sii mɔk binbenŋaŋ nba ki Yennu saa turit na. 3Ti bia mɔk parpeenn ti biak dinu ni, kimaan ti mi nan biak dinu baat nan sukurue, 4ki sukuru mun baat nan binbenŋaŋ, ki binbenŋaŋ mun baat nan dindann, 5ki dindann maŋ ni ti tan kan di fei, kimaan Yennu jii lomm nba ki u mɔk nae ki teen ti para ni, u Seyeeŋ nba ki u turit na paak.

6Kimaan yoo nba ki ti daa din ki mɔk sommir na, ki Masia gaar timm biitdamm paak ki kpo, ki li tee yoo nba ki Yennu gann. 7Li paar nan nirɔ n gaar nipeemɔ paak ki kpo, ŋaan li pasiar a saa la sɔɔ n gaar niŋanɔ paak ki kpo; 8ŋaan Yennu wann nan u set loonit bonchiann, kimaan taa din tee biitdamm na ki Yiisa Masia gaar ti paak ki kpo. 9U sɔn paak, ki Yennu yet a ti tee niŋamme; li paak, u set saa nyinnit tubdatu nba baat ti paak na niwa. 10Ti din tuu tee Yennu dataie, ŋaan mɔtana jik u teent u yɔɔsnbae, kimaan u Bija nba din kpo na sɔn paak, ki taa tee u yɔɔsnba na, birsuk ji kaa, u saa tinnit u manfoor paaka. 11Ŋaan li kur kaa na; ti bia mɔk parpeenn Yennu nba sommit bonchiann biaŋinba, ti Yomdaanɔ Yiisa Masia paak na, kimaan u paake ki Yennu ji teent u yɔɔsnba.

Ki jiin Adam nan Masia po

12Tɔn, niyenɔkɔɔe din te ki biit baar tingbouŋ na ni, ki u biit na paake te ki kuun be. Li paake te ki kuun kpi niib kur, kimaan nisaarik kur tun toonbiita. 13Biit din be tingbouŋ na niewa ki Yennu tan tur Moses sennu na, ŋaan sennu-i kaa, sɔɔ kan fit yet nirɔ a u biir sennu. 14Laa nyii Adam yoowa ki tan tuu Moses yoo, kuun lek mɔk yiikoo sɔɔ kur paak, ki kpi binba mɔk biit nba ki tee nan Adam biit nba din tee biaŋinba na.

Tɔn, Adam din tee wunba din yaa wun wei poor na ninnauŋo. 15Ŋaan bi banlee na ki jan, kimaan Yennu piinii nba ki u pit yann na ki tee nan Adam toonbiit na kaa. Li tee mɔniie nan niib bonchiann kpo niyenɔkɔɔ maŋ toonbiit paake. Yennu ninkpabauŋ yab, ki u piinii nba ki u teen niib bonchiann, ki li tee yenɔkɔɔ Yiisa Masia ninkpabauŋ paak na mun bia yab. 16Bɔkitu be Yennu piinii nan niyenɔkɔɔ Adam toonbiiuk sinsuuk ni; kimaan niyenɔkɔɔ Adam toonbiiuk maŋ poorpo, ki Yennu din bu u buut, ki yet a u toonbiiuk maŋ ŋan nan tubdatu; ŋaan ŋɔɔ Yiisa Masia piinii nba ki u pit yann na tee nyikinchabe, toonbichiɔŋ poorpo. 17Niyenɔkɔɔ toonbiiuk paake ki kuun kpi sɔɔ kur, kimaan niyenɔ maŋ paak; ŋaan linba wei, niyenɔkɔɔ Yiisa Masia toonn na gar nnawa; niib nba kur la Yennu ninbatinu nba yab, nan u piinii nba tee nyikinchab na, bi saa la nyannu nan manfoor, Yiisa Masia paak.

18Niyenɔkɔɔ maŋ toonbiiuk paake te ki sɔɔ kur ŋan nan tubdatu, nnae mun, niyenɔkɔɔ toonŋann paake te ki sɔɔ kur laat tinnu nan manfoor. 19Niyenɔkɔɔ nba ki bi yiu Adam na mɔyêtuk paake te ki niib kur teen biitdamm; li mun tee nnae nan niyenɔkɔɔ nba ki bi yiu Masia na mɔsaku paake ki niib bonchiann teen niŋamm Yennu boor.

20Sennu na baar a lin ŋamm fiit wann toonbiit nba yab biaŋinbae; ki toonbiit nba yab na, Yennu ninbatinu mun yab ki gar nnawa. 21Li paak, biit nba din te ki nisaarii kpenn biaŋinba na, nnae mun ki Yennu ninbatinu paak ki u yet a bi tee niŋamm u boor, ki turib manfoor nba kaa gbennu, ti Yomdaanɔ Yiisa Masia paak.

6

Ki jiin toonbiit nan yentinu po

1Li paak, ti saa yet nlee? Ti bia sii be ti toonbiit tumu nie ki Yennu ninbatinu na n pukin amii-i? 2Aaii, nna kaa. Li tee nan ti kpo nae, li paak, biit ki mɔk ti yaaki. Ŋann amii ti kan biar toonbiit tumu ni. 3Timm nba ki bi wurit Yennu nyunwuru Yiisa Masia sann ni na, li tee nan ti lakin kpo nanɔ nae. 4Li paak, ti din kpoe nan Yiisa Masia ki bi piit nanɔ Yennu nyunwuru ni; ki u Baa Yennu jii u paŋ ki fiinɔ kuun ni, nnae ki ti mun fiir a tii be manfopaann na ni.

5Li-i tee ki timm nan Masia lakin kpo, nnae ki ti bia saa lakin fiir kuun ni nan waa din fiir biaŋinba na. 6Ti mi nan ti binbenkperik na lakin kpo nan Masia, u dapunpunn paak, a ti binbenkperik maŋ ji daa mɔk yaak, ki ti ji kii tee daaba biit paŋ ni. 7Nirɔ-i kpo, u nyii biit paŋ niwa. 8Taa kpo nan Masia na, ti mɔk yada nan ti sii mɔk manfoor nanɔ. 9Ti mi nan Yennu fiin Masia kuun niwa ki u ji kan mi kpo; kuun ki mɔk u yaaki. 10U din kpo ti biit paake taar yomm, ŋaan waa ji be u manfoor ni na, ŋɔɔ nan Yennu-e lakin be. 11Li paak, ii mun jii i mɔŋ ki lii tee nan i kpoe na, ki biit ji ki mɔk i yaaki, ŋaan Yiisa Masia paak i ji be i manfoor ni, Yennu boor.

12Li paak, i daa te ki biit n yent i gbanant ki te ki i tuun biit loommu. 13Daa teen i gbanant siar po yaak ki li tuun toonbiit, ŋaan jii i mɔŋ ki tur Yennu, kii tee nan i nyii kuun nie ki kɔɔ manfoor ni na; jiin i mɔŋ kur ki tur Yennu ki wun jii-i ki tun yentinu toona. 14Biit daa mɔk i yaaki, kimaan sennu na ki yenini, ŋaan Yennu ninbatinu nae yeni.

Yentinu daaba labaar

15Tɔn, sennu na nba ki yent, ŋaan ki Yennu ninbatinu nae yent na, ti saa biar toonbiit tumu ni amii? Aaii, ti kan teen nna kaa. 16Fi-i jii a mɔŋ ki pet nirɔ ki tee u daabir ki saak u mɔb, li tee mɔniie nan a set tee u daabire. Fi-i sak ki tuun toonbiit, a tee biit daabire, ki li joontu tee kuume; ŋaan fi-i sak Yennu mɔb, a tee mɔsakdaanɔe, ŋanne saa te ki a teen niŋanɔ Yennu boor. 17Sianyoo, biit din mɔk i yaak, ŋaan mɔtana i mantik saak barmɔnii wannu nba ki bi din wanti na; li paake, ki n teen Yennu niipoouk. 18Mɔtana i ji ki tee biit daaba, ŋaan yentinue ji mɔk i yaak. 19(Yimm nisaarii nba ki fit bant Yennu maan yian na paake ki n yaa n pak nisaarik yan ki wanni u labaar.) Yaa din jii i mɔŋ ki tuun toonbiit ki li nɔb na, mɔtana, jiin man i mɔŋ kii tuun yentinu toona kii tee popeendamm. 20Yaa din tuu tee biit daaba na, i din tuu ki tee yentinu yabi. 21Toona nba ki i din tun ki li mɔki fei mɔtana na, li mɔk nyɔlante ki turini? Li toonbooru baat nan kuume. 22Ŋaan mɔtana i ji nyii biit daabisin niwa ki ji tee Yennu daabae; li paak ki i teen popeendamm, ki mɔk manfoor nba kaa gbennu; ŋanne tee i nyɔɔt. 23Kimaan biit nyɔɔt tee kuume, ŋaan Yennu piinii tee manfoor nba kaa gbennue, ti Yomdaanɔ Yiisa Masia paak.

7

Jakunt nan pookɔɔnt labaar

1N naa waas, i kur mi sennu po, li paak, i saa fit soor maa yaa n yet linba na paaka. Sennu so wunba be u manfoor nie. 2Li paak, sennu na nɔɔk ni, li kpaa talas nan poo n taan nan u sɔrɔ, yoo nba ki u sɔrɔ daa be u manfoor ni na, ŋaan u sɔrɔ na-i taŋi kpo yoo nba, sennu na ji ki so poo na. 3Ŋann amii, yoo nba ki u sɔrɔ daa be u manfoor ni na, li-i tee ki u waa jaganɔ, bi sii yiu poochonchonne; ŋaan li-i tee ki u sɔrɔ kpo, sennu na ji kan soorɔ. Li-i tee ki u ji kun jaganɔ u sɔrɔ na kuun poorpo, u ki tee poochonchonni. 4N naa waas, li mun tee nnae ki turi; i tee Masia gbanant bɔkire, ki din kpo ki sennu na ji ki soi; ŋaan mɔtana i gaa nan Masia nba din fiir kuun ni a tii tuun linba ŋan ki tur Yennu nae. 5Yoo nba ki ti din tuun ti gbanant loomm nae, ki sennu na te ki ti mɔk nianbiiuk ki li tuun ti gbanant ni, ki baat nan linba tee kuun ti paak. 6Mɔtana ŋarin, sennu na ki diati, kimaan ti din kpoe ki sennu na ji ki mɔk ti yaaki. Li paak, ti ji fit tuun ki teen Yennu nan manfopaann nba ki u Seyeeŋ turit na; ti ji ki tuun nan sennkperu nba ki bi din sɔb gbouŋ ni na kaa.

Ki jiin sennu nan biit po

7Li paak, ti saa yet a bia? Ti yet a sennu na ki ŋan amii? Ti kan yet nna kaa. Sennu na-i bonni kaa, n bo kan bann biit nba tee linba. Sennu na-i bonni kii wann a n daa mɔk niɔŋ n lɔɔ bont paaki, n bo kan bann niɔŋ nba tee linba, 8ŋaan ki biit la yaak sennu na ni, ki te nianbooru booru bonchiann fiir n par ni. Sennu na-i bonni kaa, biit bo sii tee bonkpeenne. 9Yoo nba ki n din ki mi sennu maŋ na, n din mɔk manfoore; ŋaan maa tan bann sennu maŋ, ki biit nba be n par ni na fiir, ki n kpo. 10Sennu nba bo yaa li baat nan manfoor na, ki li ji baar nan kuun ki turin. 11Biit la yaak sennu na nie ki kpannin, ki kpiin.

12Sennu nan wannu na tiɔŋ ŋarin yeene, ki tee barmɔnii, ki bia ŋan. 13Tɔn, li want nan linba ŋane baar nan kuun n paaki-i? Aaii, li ki want nna kaa. Biit na wei linba ŋane ki baar nan kuun turin, a lin wann biit nba tee linba. Ŋanne ki ti ji bann nan biit tee bonbilankante.

Ki jiin toonbiit nan toonŋana tumu po

14Ti mi nan sennu na nyii Yennu boore, ŋaan min ŋarin tee nisaarike, ki tee biit daabir, 15kimaan linba ki n tuun na, n ki mi li paaki: N ki tuun toonŋana nba ki n looni; ŋaan toonbiit nba ki n ki loon na, ŋanne ki n tuun. 16Mi-i tun toonbiit nba ki n bo ki loon ki n tun na, li want nan n sak nan sennu na ŋane. 17Li paak, li ki tee n mɔŋ kaa tuumiri, ŋaan biit nba be n ni nae te ki n tuun. 18N mi nan bonŋansiar kaa n par ni; n loon ki n tun linba ŋan, ŋaan n kan fit tumi; 19kimaan maa loon ki n tun toonŋana nba, n ki tuumiri, ŋaan toonbiit nba ki n ki loon ki n tun na, ŋanne ki n tuun. 20Li paak, mi-i tuun linba ki n bo ki loon mii tuumi, li ji ki tee min kaa tuumi, ŋaan li tee biit nba be n ni nae tuun. 21N la ki bonsiar be n ni yoo kura, mi-i yaa n tun linba ŋan, ŋaan biit bia lek tuu be nanin. 22Yennu sennu nae te ki n par peen, 23ŋaan ki n laat sennsiar nba tuun n gbanant ni, ki li ki sak nan sennu nba ki n par loon na, ki lorin nan dansarkɔɔrɔ na, a n sak biit nba be n ni na. 24Aba, n tee parbiir daanɔe. Ŋmee saa fatin ki nyinnin gbanant nba saa nanin kuun ni na? 25N piak Yennu nba fatin ki lun, kimaan Yiisa Masia paak na. Li paak, n mɔŋ waa Yennu sennu na n par ni, ŋaan ki n gbanant waa biit sɔnu na.

8

Yennu Seyeeŋ ni benu labaar

1Tɔn, mɔtana Yennu kan bu ki biir binba be Yiisa Masia ni na. 2Kimaan maa tee Yiisa Masia yɔɔ na paake ki Seyeeŋ nba teent manfoor na fatin biit nba baat nan kuun na nuu ni ki lun. 3Yennu-e tun u mɔŋ Bija tingbouŋ na ni, ki u baar nan gbanant nba naan nan timm biitdamm gbanant na, ki tan gaar ti paak ki kpo. Ki u kuun maŋ paak ki Yennu biir biit nba be timm nisaarii para ni na paŋ. Sennu na ki fit tun nna, kimaan timm nisaarii ki fit diar fanu. 4Yennu-e tun nna, a timm nba ki ti binbeŋ waa Yennu Seyeeŋ ki li ki tee nisaarii loomm na, saa sak ki wei barmɔnii sɔnu, nan sennu nba wann biaŋinba na. 5Binba binbeŋ waa nisaarik loomm na jikit bi dudukit ki tee nisaarik loomm nie, ŋaan binba binbeŋ waa Yennu Seyeeŋ na mun jikit bi dudukite ki tee Seyeeŋ na loomm ni. 6Fi-i jii a yan ki gaan nan nisaarik loomm, li tee kuume, ŋaan fi-i jii a yan ki gaan nan Yennu Seyeeŋ loomm na, li tee manfoore nan parmaasir. 7Fi-i jii a yan ki gaan nan nisaarik loomm, a tee Yennu dataake, ki ki saak Yennu sennu, ki set kan fit sakiri. 8Wunba waa nisaarik loomm kan fit penn Yennu pari.

9Yennu Seyeeŋ-i setiki be i ni, i benu kii waa nisaarik loommi, ŋaan li sii waa Yennu Seyeeŋ na loomme. Wunba ki mɔk Masia Seyeeŋ maŋ u ni, li daanɔ ki tee Masia yɔɔ. 10I gbanant nba lek kpo biit paak na, ŋaan Masia-i be i ni, i sei mɔk manfoor, kimaan Yennu yet a i tee niŋamme u boor. 11Ki ŋɔɔ Yennu nba fiin Masia kuun ni na, u Seyeeŋ na-i be i ni, ŋɔɔ nba fiin Masia kuun ni na, ŋɔɔe bia saa tur i gbanant manfopaann, u Seyeeŋ nba be i ni na paak.

12Li paak, n naa waas, ii mi man ki tin wei gbanant loomm. 13Li-i tee ki i waa gbanant loomm, i saa kpowa, ŋaan li-i tee ki i kpi gbanant loomm Yennu Seyeeŋ paŋ na paak, i saa la manfoora. 14Binba ki Yennu Seyeeŋ ŋmakitirib sɔnu na, ŋamme tee Yennu waas. 15U Seyeeŋ nba ki u turi na, u ki te ki i tee daaba nan jaŋmaandamm kaa, ŋaan u te ki i tee Yennu waase ki yi Yennu a, “Ti Baa.” 16Yennu Seyeeŋ maŋe te ki ti mɔŋ sei mi bonŋann nan ti tee Yennu waas. 17Taa set tee u waas na paak, ti saa la bonŋann nba ki u bir ki guun u niib nawa; ti bia tan saa lakin nan Masia ki gaarira. Kimaan ti-i di biak Masia paak, u tan saa donnit u boora.

Ki jiin baakir nba ki ti tan saa la na po

18N mi nan biak nba ki ti di mɔtana na, li kan fit yekin nan baakir nba ki Yennu tan saa te ki ti la na. 19Linba ki Yennu nan na guu nan ninmɔnne nan yoo nba ki Yennu tan saa nyinn u waas yeenin ni, 20kimaan linba ki Yennu nan na din biira ki ji ki mɔk nyɔɔti, li din ki tee li loomm kaa, li din tee Yennu loomme ki li teen nna; ŋaan ki u bia lek te ki li mɔk dindann. 21Dasiar be ki linba ki Yennu nan maŋ tan saa nyi kuun daabisin ni, ki kuun ji kan diar, ki li mun tan sii be li yamani ni nan Yennu waas nba tan sii be na. 22Ti mi nan li yiar linba ki Yennu nan na kur, ki li kurii ki tan tuu mɔtana, nan poo nba tuu mɔ matyiaru ki kurii biaŋinba nae. 23Li ki tee linba ki Yennu nan na kuukɔɔ kaa kurii, ŋaan timm nba mɔk Yennu Seyeeŋ nba tee sinsinn piinii na mun kuriie ti para ni, ki guu yoo nba ki Yennu tan saa nyinn ki wann yeenin ni a ti tee u waase, ki te ki ti gbanant n nyi daabisin ni na. 24Ti dindanne8.24 Dindann, koo yada. te ki ti la tinnu. Tɔn, nirɔ-i la linba ki u bo mɔk dindann li paak na, ŋann ŋarin, li ji ki tee dindanni. Ki ŋmee ji sii mɔk dindann linba ki u poŋ lar paaki? 25Ŋaan ti-i mɔk dindann linba ki ti ki laat paak, ŋann ti ji tuu guu nan sukurue.

26Nnae mun ki Yennu Seyeeŋ na baar a wun sommit ti bakint ni, kimaan ti ki mi biaŋinba ki ti sii mei Yennu. Ŋɔɔ Yennu Seyeeŋ mɔŋe mei Yennu ki teent ki te ki ti kurii ki mei ti para ni, ki mɔbona kan fit wann li paaki. 27Yennu nba laat nisaarik par ni mi Seyeeŋ na dudukit nba tee, kimaan Seyeeŋ na mei Yennu, u niib paak, ki li waa nan ŋɔɔ Yennu nba loon biaŋinba na.

28Binba ki Yennu yiimm na, u mɔk linba paak ki u yiimme, ki bi mɔk lomm nanɔ, ki ti mi nan linba kur tuun, u te ki li tee bonŋann ki teen ŋamme. 29U poŋ din senn nan binba ki u yiimm na, bi binbeŋ-ii tee nan u Bija binbeŋ nae, ki u Bija na n teen Bikperik, waas bonchiann sinsuuk ni. 30Yennu-e yiin binba ki u senn na, ki binba ki u yiimm na, ki u yet a bi tee niŋamm u boor, ki binba ki u yet a bi tee niŋamm u boor na, ki u donnib.

Yennu lomm labaar

31Ti-i got linba na kur, ti saa yet a bia? Li-i tee ki Yennu be ti po, ŋmee ji be ki saa biiriti? 32Yennu ki minnit u mɔŋ Bija na, ŋaan jiiu ki u tee maruŋ ti kur paak. Ŋɔɔ Yennu-e turit u Bija maŋ, ki nlee ki u ji kan turit linba kur biari? 33Ŋmee saa pak biir Yennu nigannkabi? Yennu-e nyinnib ki bi ki tee biitdamm u boori. 34Ŋmee be ki saa bu bi buut ki biiribi? Sɔɔ kaa. Yiisa Masia nba din kpo ki fiir kuun ni na be Yennu niidiitu po ki tee ti sindantinnɔ. 35Lanne saa fit nyinnit Yiisa Masia lomm ni? Ti biak dinu amii maan amii sukit amii kon amii namu amii parbiir amii kuume? Aaii. 36Li teen ki turit nan laa sɔb biaŋinba Yennu gbouŋ ni nae a:

“A paake ki ti be kuun ninbɔŋ ni yoo kur,

ki tee nan peeuk nba ki bi tuu tee siir a bin kpiu na.”

37Ŋaan linba na kur tee yanne, kimaan ti la nyannu kur Yiisa Masia, wunba loont na paaka. 38N mi fanu nan siar kaa ki saa fit bɔkit timm nan Masia lommi; kuun amii manfoor amii malakanba amii kpanbara amii yentdamm amii linba tuun mɔtana amii linba tan saa tun 39amii linba be sanpaapo amii tinpɔɔr ni amii? siar kaa naauŋ kur ni ki saa fit bɔkit timm nan Yennu lommi, lomm nba nyii ti Yomdaanɔ Yiisa Masia ni na.

9

Ki jiin Yennu nan Israel teeb po

1N tee Masia yɔɔe ki ki fa faaka. Yennu Seyeeŋ nae yen n dudukit ki teen siara a n ki fa faaka, linba ki n yaa n pak na tee mɔniie: 2N mɔk parbiir nba kaa gbennu, 3n mɔŋ booru paak. Li-i bonni saa fit ki n set n niib paak ki Masia n biirin, n bo saa sak nnawa. 4Ŋamme tee Israel9.4 Juu teeb sanleere tee Israel teeb. teeb, ki Yennu din gannib ki te ki bi tee u waas, ki wannib u yentsaakar, ki turib mɔlora, ki bia turib u sennu, ki wannib barmɔnii jiantu, ki senn mɔsona ki turib. 5Bi yeejamm din tee nijaanae, ki Masia nba din kpant nisaarik yoo nba na, ki u teen bi booru ni yenɔ. Yennu nba yen bont kur na n la paku nba ki mɔk gbennu. Mamɔmm.

6N ki yeen a Yennu mɔsonn na ki tuun kaa, kimaan Israel niib kur kaa tee Israel teeb nan barmɔnii. 7Abraham yaaboona kur kaa mun tee u yaaboona nan mɔnii, kimaan Yennu din yet Abraham a, “Aisak maarue tan sii tee a yaaboona.” 8Li paak, binba ki Abraham marib nisaarik maaru na ki tee Yennu waasi. Binba tee Yennu mɔsonn maaru waas na, ŋamme set tee Yennu waas. 9Yennu mɔsonn na din tee a, “N saa jen binn nna yoo ki sɔɔ Sara mar bonjaka.”

10Ŋaan li kur kaa na. Ti yaa Rebeka bonjai banlee na din tee jaasinbae, ki bi baa tee ti yeeja Aisak. 11-12Yoo nba ki bi daa din ki marib ki bi ki tun linba ŋan koo linba bi na, ki Yennu yet a bikperik nae tan sii tee waarɔ po na jiamɔ. Yennu yet nna a u loomme n tun. Li paak, u loomm tee wun gann niibe, li ki tee bi toona paak; ŋaan li tee waa loon ki gann biaŋinbae. 13Li tee nan Yennu nba yet u gbouŋ ni biaŋinba nae a, “N loon Jakɔb maame, ŋaan ki loon Esɔɔ maami.”

14Ki ti ji saa yet a bia? Ti saa yet a Yennu ki tun linba ŋan amii? Aaii, ti kan yet nna kaa. 15Yennu din yet Moses a, “Binba ki n loon ki n tinib ninbaauk na, ŋamme ki n saa tinib ninbaauk.” 16Li ki tee nisaarik loomm koo waa tuun linba kaa, ŋaan li tee Yennu ninbatinu paake. 17Li sɔb Yennu gbouŋ ni ki yet bat Faaro a, “Min Yennu dinna naan linba na paake, a n jiia ki wann n paŋ, ki te ki n sann n mɔɔnt lin tingbouŋ na kur po.” 18Li paak, binba ki Yennu loon ki wun tinib ninbaauk na, ŋamme ki u tiinib ninbaauk, ki bia teen siab kangbata nan waa loon biaŋinba na.

Ki jiin Yennu wutoor nan u ninbatinu po

19Tɔn, li pasiar ki i yenɔ n boin a ki li-i tee nnaie, nlee ki Yennu laat nisaarik biiti? Ŋmee saa fit yêt Yennu loommi? 20Ŋaan n yɔɔk, a tee ŋmee ki saa pak jiin Yennu? Bobir kan fit boi bobmaarɔ a, “Bee ki a maa-n ki n tee nna?” 21Bobmaarɔ mɔk yaak ki saa jii yɔk bur ki maa bobŋann nan bobir nba ki ŋan. 22Nnae ki Yennu tun ki loon wun wann u wutoor ki niib kura n bann u paŋ. Li paak ki u mɔk mintir nan binba ki u wutoor doo bi paak ki li bo jaŋ nan wun biiriba na; 23ki u bia dɔŋ gann niib nba ki u tinib ninbaauk na, a wun donnib ki wann waa mɔk burchint bonchiann biaŋinba. 24Li tee timm nba ki u gann nae; li ki tee Juu teeb kuukɔɔ kaa, ŋaan nan binba ki tee Juu teeb nawa. 25Li tee nan Hosea nba din sɔb biaŋinba, a Yennu yet a,

“Niib nba din ki tee n niib na,

ŋamme ki n saa jiib ki bii tee n niib;

ki booru nba ki n din ki loon na,

ŋamme ki n saa yiimm booru nba ki n loon;

26ki siaminba ki bi din yetib a bi ki tee n niib na,

leŋe biak ki bi saa yiimm manfodaanɔ Yennu waas.”

27Yennu sɔkinii Aisaya din pak jiin Israel teeb po ki yet a, “Israel teeb-i lekii yab nan mɔkgbeŋir tanbiinii na, ŋaan bi waaminnae saa tinn; 28kimaan Yennu saa dat tingbouŋ na teeb tuba ki gbenn yian, nan waa yet biaŋinba nae.” 29Li tee nan Aisaya maŋ nba bia din yet nae a, “Ti yabint Yennu-i bonni kii tennit waas, li bo tan saa tun turit nan laa din tun Sodom nan Gomora doi ni niib biaŋinba nae.”

Ki jiin Israel teeb nan barŋanii na po

30Tɔn, ti saa yet nlee? Binba ki tee Juu teeb na din ki koor a bin teen niŋamm Yennu boori, ŋaan ki Yennu yet a bi tee niŋamm u tɔɔnn, bi yada paak. 31Ŋaan ki Israel teeb nba koor a bin la sennu nba saa te ki Yennu n yet a bi tee niŋamm u tɔɔnn na ji kɔŋ. 32Bee ki bi din kɔŋi? Bi ki koor a Yennu n yet a bi tee niŋamm u tɔɔnn bi yada paaki; bi din koor a Yennu n yet a bi tee niŋamm u tɔɔnn bi toona paake. Ki bi gbiat tangbiatkar na ki baa, 33tann nba ki bi sɔb li po Yennu gbouŋ ni a

“Gotir, min Yennu bir tanne Sayɔnn doo ni,

linba saa te ki niib n gbiat;

ki tee tann nba saa te ki niib baa.

Ŋaan wunba teenɔ yada kan di fei.”

10

1N naa waas, n mei Yennu nan n par kure a wun tinn n mɔŋ booru Juu teeb. 2N saa fit teen bi siara nan bi waa Yennu nan ninmɔniie; ŋaan bi ki mi u sɔnu nan barmɔnii. 3Bi ki mi sɔnu nba te ki Yennu yet a niib tee niŋamm u boor, ŋaan loon bi mɔŋ sɔnu, ki li paak, bi ki jii bi mɔŋ ki lor nan Yennu sɔnu na. 4Kimaan Moses sennu weiu ji kan te ki Yennu n yet a sɔɔ tee niŋanɔ u boori; ŋaan wunba kur teen Masia yada, Yennu saa yet a li daanɔe tee niŋanɔ u boor.

Tinnu nba tee sɔɔ kur yar biaŋinba

5Moses din sɔb a, “Wunba tee popeendaanɔ nan sennu nba wann biaŋinba na, u saa la manfoor li paaka.” 6Ki jiin yada nba saa te ki nirɔ be nan Yennu fanu na po, ŋɔɔ Yennu gbouŋ yet a “A daa dukii a par ni a ‘Ŋmee tan saa do Yendɔuŋ ni?’ ” (Li paak tee a “Ŋmee saa do Yendɔuŋ ni ki te Masia n siki?”) 7“A bia daa boi a ‘Ŋmee tan saa sik kpeentiŋi?’ ” (Li paak tee a “Ŋmee saa sik ki te Masia n fiir kuun ni?”) 8Yennu gbouŋ nba want biaŋinba na tee a, “Yennu barŋanii na nakinawa; li be a mɔb ni nan a par ni.” Barŋanii maŋ tee yada labaar nba ki ti mɔɔntir nae. 9Li-i tee ki a set pak a mɔb ni ki yet a Yiisa tee Yomdaanɔ, ki bia teen yada a par ni nan Yennu set fiinɔ kuun ni, Yennu saa tinnawa. 10Kimaan nirɔ nba teen Yiisa yada u par ni na paake, ki Yennu yet a u tee niŋanɔ u tɔɔnn, waa pak kat na paake ki u la tinnu. 11Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, “Daanɔ nba teenɔ yada, u kan mi di fei.” 12Bɔkitu kaa Juu teeb nan binba ki tee Juu teeb sinsuuk ni. Yennu kuukɔɔe tee ti kura Yomdaanɔ, ki binba kur meiɔ, u sommitib nan burchint. 13Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, “Wunba kur mei Yennu sommir po, u saa la tinnu.”

14Tɔn, niib-i kii teenɔ yada, bi saa teen nlee ki miarɔ sommir po? Ki bi-i kii gbat barŋanii maŋi, bi saa teen nlee ki teenɔ yada? Ki bi-i kii mɔɔnt barŋanii maŋi, nlee ki niib saa gbati? 15Ki Yennu-i kii tun toomiinba, nlee ki barŋanii maŋ saa mɔɔnti? Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, “Binba lin mɔɔntir barŋanii na baaru ŋan bonchiann.” 16Ŋaan niib kur kaa sak barŋanii maŋi. Aisaya din sɔb Yennu gbouŋ ni a, “Yennu, ŋmee sak barŋanii na?” 17Li paak, nirɔ-i gbat barŋanii na, ŋanne saa te ki wun teen Masia yada; ki niib-i mɔɔntir Masia barŋanii na, li mun saa te ki wun gbat.

18N loon ki n boi ki laan niib ki gbat barŋanii maŋ amii? Mamɔmm, bi gbata. Li sɔb Yennu gbouŋ ni a

“Niib gbat bi kunkɔra nan bi mɔmaan tingbouŋ na lokir kur powa.”

19N yaa n ŋamm boie ki laan Israel teeb din ki bann li paak amii? Moses tiɔŋo din dɔŋ jiin sinsinn, a Yennu din yet Israel teeb a u saa te ki bii mɔk funfunn nan niib nba ki mɔk booru na, ki te ki bi wutoa n do booru nba tee jatit na paak. 20Ki Aisaya mɔk par, ki yet a Yennu yaa niib nba ki fiin u po na, bi tan lauwa; ki niib nba ki boi u po na, ki u fiit u mɔŋ ki wannib. 21Ŋaan ki u pak jiin Israel teeb po a u tian u nuu yoo kur a wun gaarib, ŋaan ki bi tee tubkangbata ki ki saak u mɔbi.

11

Yennu nba mɔk ninbatinu Israel teeb paak biaŋinba

1N loon ki n boi laan Yennu nyik u mɔŋ niib Israel teeb amii? Aaii, u ki nyikib kaa. N mɔŋ tee Israel nirɔe, ki tee Abraham yaaboonn, ki nyii Benjaminn naakuuk ni. 2Yennu ki yêt u niib nba ki u dɔŋ gannib na. I mi laa sɔb Yennu gbouŋ ni ki want Elaija nba din beer Yennu, Israel teeb biit po biaŋinba a 3“N Yomdaanɔ, bi kpii a sɔkiniinba kura, ki biir a binbinta na, ki n kuukɔɔe biar, ki bi koor a bin kpin.” 4Yennu din jiin a bia? U din jiin a u mɔk niib tusaa ŋanlore, binba daa ki mi jiant tingbann Baal-e. 5Li tee nnae mɔtana. Israel teeb11.5 Juu teeb sanleere tee Israel teeb. waaminnae daa be ki Yennu gannib u ninbatinu paak. 6Yennu-i gann niib, u ninbatinu paake ki u gannib, li ki tee bi toona paak kaa. Yennu-i bonni gani niib bi toona paakie, u ninbatinu na bo kii tee barmɔnii ninbatinu.

7Tɔn, li want nan Israel teeb ki la baa loon linba. Bi waaminnae ki Yennu gannib ki bi lar; ŋaan ki binba biar na teen tubkangbata. 8Li tee nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni a, “Bina nba gar ki tan tuu dinna, Yennu te ki bi yan lin, ki bi ki laat, ki bia ki gbia.” 9Ki li ji sɔb Yennu gbouŋ ni a Defid yet a:

“Yennu n te linba ki nibooru na jiantir na,

lii tee tanbar ki soorib, ki bin di biak;

10ki te ki bin jɔɔn, ki daa laati,

ki bii bɔɔ, ki bi sai daa naatiri.”

11N loon ki n boi laan Israel teeb din gbiat baa ki boonte-e? Aaii, li ki tee nna kaa. Baa tun toonbiit na paak, ki Yennu tinn binba ki tee Juu teeb na. Yennu tun nna a ŋamm Juu teeb-ii mɔk funfunn binba ki tee Juu teeb na paake. 12Ki Juu teeb biit paake te ki tingbouŋ na teeb la tinnu; ki ŋamm Juu teeb nba din ki tun Yennu loomm nae te ki binba ki tee Juu teeb na la tinnu, li paak, Juu teeb maŋ kur-i munii nyik bi biit ki la tinnu, tingbouŋ na teeb saa mantik la piisin ki gar nnawa.

Binba ki tee Juu teeb na tinnu labaar

13N piak ki teen yimm nba ki tee Juu teeb nae: Yennu nba te ki n tee Masia toomii i boor na, n sii mɔk yuugontir n toonn maŋ paak. 14Mi-i bonni saa fit te ki n mɔŋ niib Juu teeb-ii mɔk funfunn binba ki tee Juu teeb na paak, li pasiar ŋanne bo saa te ki Juu teeb na siab n tinn. 15Yennu nba din yêt Juu teeb na, ki u ji te ki tingbouŋ na teeb soorɔ yɔɔs; Yennu-i ŋmat gaarib ki bi tee u niib, li ji sii tee nlee? Li sii tee manfoore ki tur kpeemm. 16Li-i tee ki sinsinn boroboro na tee Yennu yarie, linba biar na mun bia tee u yare. Li-i tee ki tiik jiina tee Yennu yarie, li yiinii na mun bia tee u yare. 17Juu teeb na tee nan ŋaak ni tiik nba ŋan nae, ki Yennu kɔnn tiik na yiinsai, ki jii muuk ni tiik yiinii, ki tukin nan ŋaak ni yar na, ki li taan yomm. Yimm nba ki tee Juu teeb na tee nan muuk ni tiik yiinu nae, ki gaan Yennu barŋanii nba nyii Juu teeb boor na, ki tee nan muuk ni tiik yiinu nba gaan bonŋann nba nyii ŋaak ni tiik ni na. 18Li paak, a daa yisin binba ki Yennu kɔnnib ki lu ki bi tee nan ŋaak ni tiik yiinii na. Daa mɔk parbifaant, kimaan a tee yiinue, jiinae teena sommir, fin kaa teen jiin na sommiri.

19Ŋaan a saa jiin a, “Mɔniie, Yennu kɔnn yiinii na ki tur min nba tee muuk ni yiinu na yiare.” 20Li set tee mɔniie; baa ki teen yada na paak ki u kɔnnib, ki fin nba teen yada na paake ki u jiia tukin li paak. Ŋann amii a ji daa mɔk parbifaant li paaki, ŋaan kii mɔk jaŋmaanii. 21Juu teeb nba tee nan ŋaak ni tiik na, ŋaan Yennu din dat bi tubawa; li paak, a daa dukii nan u kan dat a tubiri. 22Gotir, Yennu nba mɔk ninbatinu ŋaan bia mɔk ninkoonii biaŋinba. U mɔk ninkoonii ki tur binba ki teen yada, ŋaan u tiina ninbaauk; fi-i kpaŋi teen yada, u bia sii tiina ninbaauk, ŋaan li-i kii tee nna, u mun bia saa kɔnnae ki lu. 23Juu teeb-i lebit bi dudukit ki ŋmat teen Yiisa yada, Yennu saa te ki bin tukin nan ŋaak ni tiik na, kimaan u saa fit tun nnawa. 24Yimm nba ki tee Juu teeb na tee nan muuk ni tiik yiinu nae, ki Yennu kɔnnir ki tukinir nan ŋaak ni tiik na. Li ki paar ki wun jii yiinii nba ki u kɔnn ŋaak ni tiik paak na, ki bia tukin nan li mɔŋ tiiki.

Yennu nba tiin sɔɔ kur ninbaauk biaŋinba

25N naa waas, n loon ki yin bann woonin ni bonsiar, ki lin te ki i daa dukii nan i tee yandammi: Ki li tee a Juu tesiab tee tubkangbatae, ki li sii tee nnae ki tan tuu yoo nba ki binba kur ki tee Juu teeb ki Yennu gannib na n tan teen Yiisa yab. 26Nnae ki Juu teeb kur saa la tinnu. Li tee nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni a,

“Tinntɔɔ saa nyi Sayɔnn doo nie,

ki baar ki tan nyinn Jakɔb yaaboona biit kur ni.

27N saa lor mɔlor nba na namm, yoo nba ki n nyinnib bi biit ni.”

28Juu teeb nba din ki sak Yiisa barŋanii na paake ki bi teen Yennu datai, ki li te yimm nba ki tee Juu teeb na la tinnu; Yennu nba din gann Juu teeb booru ki loomm na, bi yeejamm paake te ki u loomm; 29kimaan Yennu-i gann niib ki turib piinii, u ji ki lebitir u pari. 30Yimm nba ki tee Juu teeb na, i din ki sak Yennu mɔb; ki mɔtana ki u ji tini ninbaauk, kimaan Juu teeb nba ki sakɔ na paak. 31Mɔtana, Juu teeb ki sak Yennu nan yaa din ki sakɔ biaŋinba nae; Yennu nba din tini ninbaauk biaŋinba na, u saa tinib ninbaauk nnae mun. 32Yennu loon ki niib kur n bann nan bi tee mɔyêtuk dammewa, ki wun fit tinib ninbaauk.

Yenpaku labaar

33Yennu mɔkint ki mɔk gbennu; ki u yan nan bannu sumii bonchiann. Ŋmee mi ŋɔɔ Yennu dudukit ki saa fit bann u sɔnii? 34Li sɔb Yennu gbouŋ ni a:

“Ŋmee mi Yennu dudukit ki saa kpaanɔ?

35Ŋmee mi tur Yennu siar ki li tee wun pa jiinɔ?”

36Yennu-e din nan bonsiar kur, ki dia li kura, ki u paake ki li kur be. Ŋaant ki wun la paku mɔkmɔk nan mɔkmɔk. Mamɔmm.

12

Nirɔ nba saa tun Yennu toona biaŋinba

1Li paak, n naa waas, Yennu ninbatinu paake te ki n barimi maa yii jii i gbanant ki turɔ, ki lii tee mannu nba fo, kii waa ŋɔɔ kuukɔɔ, ki lin maŋɔ; ŋanne tee Yenjiantu nan barmɔnii. 2I daa te ki i binbeŋ tee nan tingbouŋ na niib binbeŋ na. Ŋaant ki Yennu n lebit i dudukit nan barmɔnii, ki ŋamm i binbeŋ fanu; ŋanne ki i saa bann Yennu yanbɔɔt nba ŋan ki bia tee fanu biaŋinba.

3Yennu nba tinin ninbaauk na paake ki n yeen i kur a i sɔɔ daa dukii u par ni a u tee nijaann ki gar waa tee biaŋinba; ŋaant ki sɔɔ kur n dukin ki bann yada nba ki Yennu turɔ na bikinu. 4Tɔn, nirɔ gbanant bɔkite, ki bɔkir kur mɔk li toonn, ŋaan taan ki tee gbananyennkɔɔ. 5Li mun bia tee nnae nan taa yab bonchiann na, ŋaan timm nan Masia lakin tee gbananyennkɔɔe, ki ti kura na gbanant taan ki ji teen gbananyenn. 6Li paak, sɔɔ kur n jii piinii nba ki Yennu Seyeeŋ turɔ na ki tun nan Yennu nba turɔ yaak biaŋinba na. A piinii na-i tee fii sɔkint Yennu maamie, li ŋan fii tuun a yada biaŋ; 7ki a piinii na-i tee a somm leebiie, li ŋan fii sommit; li-i tee fii want leebiie, li ŋan fii want; 8li-i tee ki a kpaan a leeb kpaaniie, fii tuun nna; fin nba mun pi piinii, ii tuun nan burchint; wunba mun mɔk yiikoo niib paak, li ŋan ki wuu tuun yiikoo toonn maŋ bonŋann; ki wunba mun mɔk ninbatinu nan niib, li ŋan wuu mɔk ninbatinu maŋ nan parpeenn.

9Ŋaant ki lomm-ii tee barmɔnii lomm, ki soor linba ŋan na fanu, ŋaan kii nân biit. 10Ii loon leeb man bonŋann nan nirɔ nan u naa bik nba tuu loon leeb biaŋinba na, ki kot kii baakit leeb; 11kii tee nikakitii, ki daa tiin gbannyakiri, ŋaan kii tuun ti Yomdaanɔ toona nan i para kura, 12kii mɔk parpeenn i dindann paak, kii mɔk mintir i biak dinu ni, kii mei Yennu yoo kur; 13ki paat linba ki i mɔk ki tur Yennu niib nba ki mɔk na, kii gaan Yennu niib nba tee saamm kii chantirib i ŋei ni.

14Binba mukisi, yin yetib a, “Yennu piisin-ii be i paak.” Mamɔmm, ii yetib nna, ki daa poorib. 15Nirɔ-i mɔk parpeenn, yii mun-ii mɔk parpeenn nanɔ; ki wunba mɔk parbiir, yii mun-ii mɔk parbiir nanɔ. 16Ii mɔk man dudukyennkɔɔ ki daa mɔk dont-n-mɔŋ; ŋaan kii saak toona nba ki mɔk dont-n-mɔŋi, ki daa dukii nan i mɔk yami.

17I daa tuun biit ki jiint biit paaki; kotir i mɔŋ kii tuun linba ki niib kur saa la ki li ŋan. 18Ii yabir i mɔŋ man kii mɔk parmaasir nan niib kur. 19N naa walonkai, i kpan daa tuun biit ki jiint biit paaki, ŋaant ki Yennu n pa pann maŋ. Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, “Min kuukɔɔe mɔk yiikoo nba saa dat niib tuba; mine saa pa pann maŋ, min Yennu-e pak na.” 20Ii tee nan laa sɔb Yennu gbouŋ ni na a, “A dataak-i mɔ kon, fan dinnɔ, nyunnyukuru-i soorɔ, fan turɔ nyun wun nyu; ki fi-i tee nna, a dintɔ feie.” 21Daa ŋaant ki biit n nyannani, ŋaan jii toonŋana ki nyann biit.

13

Taa saa sak yent damm mɔi biaŋinba

1Nirɔ kur-ii saak yent damm mɔi; kimaan sɔɔ ki mɔk u mɔŋ yiikoo ki li ki nyii Yennu boori. Yennu-e te ki binba mɔk yiikoo na mɔk yiikoo. 2Wunba ki saak yent damm sennu, li want nan u bia ki saak Yennu mɔbi; ki wunba kur tuun nna baat nan tubdatue u mɔŋ paak. 3Binba tuun toonbiit nae tiin yent damm jaŋmaanii, ŋaan binba ki tuun toonbiit, bi ki tiin yent damm jaŋmaanii. Yi-i kii loon yii tiin yent daanɔ, li ŋan ki yii tuun linba ŋan, ki wun paki; 4u tee Yennu toontunnɔe ki tuun linba ŋan ki teeni; ŋaan yi-i tuun toonbiit, yii tiinɔ, kimaan u mɔk yaak nba saa dat i tuba. U tee Yennu toontunnɔe ki see Yennu taar ni ki daar binba tuun toonbiit na tuba. 5Li paak, li kpaa talas ki i gaar yent damm mɔi, ki li daa tee i mantik tiin tubdatu na kaa, ŋaan ki i mi nan li tee linba ŋane. 6Li paake te ki ti pa lampo, kimaan Yennu-e senn yent damm na a yoo kur bin jiir ki dia tingbouŋ na bonŋann. 7Li paak, turimm linba tee bi yar; li-i jaŋ nan bin gaari lampo, amii linba ki i mɔk paak lampo, yin pa turib; li-i jaŋ nan ki i baak nirɔ, yin baakɔ; li-i biaki jaŋ nan yii tiin nirɔ, yin tinɔ.

Taa sii loon leeb biaŋinba

8Daa mɔk sɔɔ panni. Yaa sii mɔk pann nba tee, ii loon i leebe. Wunba loon u lɔɔ, li daanɔ gbeen Yennu sennu na kura. 9Yennu sennu na yet a, “Daa chommi; daa kpi nirɔ; daa jaami; daa mɔk niɔŋ a lɔɔ bont paaki;” ki senn-yena biar ki pukin linba na paak ki li kur taan ki yet a, “Ii loon a lɔɔ nan faa loon a mɔŋ biaŋinba na.” 10Ki fi-i loon a lɔɔ, a kan tun bonbiir ki turɔ; kimaan lomme tee Yennu sennu na kur saku.

11Ii tee nna man kimaan yaa mi yoo na nba tee biaŋinba na paak. Yoo maŋ baar nan yin fiir gɔɔn niwa. Ti tinnu daar pera, ki ki fɔk nan laa din fɔk biaŋinba, yoo nba ki ti din piin ki teen Yiisa Masia yada na. 12Nyiɔk na gaare, ki li ji yentir. Li paak, ŋaant man ki tin nyik bunbɔnn ni toona na, ŋaan jii yentu tɔbtiat. 13Ŋaant ki ti toona-ii yeen nan niib nba tuu be yentu ni na, ki daa nyu daan ki yibi, ki daa tuun yuukpeentoona, koo ki chomm ki tuun jakint toona, koo ki tuun toonbiit booru booru, koo ki kɔn kunkɔna, koo ki mɔk funfunn nan leebi. 14Ii tee nan ti Yomdaanɔ Yiisa Masia nba tee biaŋinba na, ŋaan nyik i gbanant loonbiit, ki ji daa dukii li po.

14

Daa biir a lɔɔ

1Gaat yadkanpɔɔna damm na man, ki daa nɔi namm mɔniɔk bi yada po. 2Sɔɔ yadae te ki u di jeet kur, ki wunba yada ki paar na mun kɔɔ nant. 3Wunba di jeet kura na daa yisin wunba kɔɔ jesiati, ki wunba mun kɔɔ jesiat na daa biir wunba di jeet kur na sanni, kimaan Yennu gaarɔwa. 4A tee ŋmee ki saa biir sɔɔ toontunnɔ? Li tee u mɔŋ Yomdaanɔ nae n yet waa do koo waa baa, ki u set saa dowa, kimaan ti Yomdaanɔ mɔk paŋ nba saa te ki wun do. 5Tɔn, nisiab mun dukii a dayena ŋan ki gar dalia, ki siab mun jii daa kur ki li jan. Sɔɔ kur-ii dia waa teen linba yada. 6Wunba dukii a dayena ŋan ki gar dalia na, u tuun nna ki teen ti Yomdaanɔ baakire; ki wunba mun di jeet kur na, u tee nna ki teen ti Yomdaanɔ baakire mun, kimaan u teen Yennu niipoouk jeet na paak; ki wunba mun kɔɔ jesiat na mun tuun nna ki teen ti Yomdaanɔ baakir, ki mun bia teen Yennu niipoouk. 7Sɔɔ kaa ki be ki fo u yur po, koo ki kpenn u loomm kuumi. 8Ti-i fo, ti Yomdaanɔ paake te ki ti fo; ki ti-i kpo, u loomm paake ki ti kpo. Li paak, taa fo amii taa kpo, ti tee ti Yomdaanɔ yabe. 9Masia din kpo ki bia fiir kuun ni a wun teen footib nan kpeemm Yomdaanɔe. 10Ki fini, bee teen ki a biir a naa biki? Bee teen ki a yisin a naa biki? Ti kur tan saa set Yennu tɔɔnne ki wun bu ti buut. 11Li sɔb Yennu gbouŋ ni a,

“Maa set be na, booru kur saa gbaan n tɔɔnn,

ki sɔɔ kur saa yet a n set tee Yennu.

Min Yennu-e pak na.”

12Li paak, sɔɔ kur tan saa fiit u mɔŋe ki tur Yennu.

Daa te ki a naa bik baa

13Li paak, ti daa biir leeb sana, ŋaan kii mi i para ni nan i kan te ki i naa bik n baa. 14Min nan ti Yomdaanɔ Yiisa nba taan leeb ki ji tee niyenɔ nae teen ki n bann nan jeet kaa ki kɔɔ. Ŋaan sɔɔ-i dukin nan jesiat kɔɔ, ŋann li kɔɔ u boor. 15Fi-i te ki a naa bik par biir jeet nba ki a di na paak, ŋann a ji ki tuun lomm toonn kaa. Nirɔ nba ki Masia din gaar u paak ki kpo na, a daa te ki wun nyik Yennu sɔnu, a jedinu paaki. 16Linba ki a dukii a li ŋan, a daa te ki niib n pak biit ki jiin li po. 17Kimaan Yennu naan labaar ki tee dinu koo nyunu labaar kaa, ŋaan li tee popeenn nan parmaasir nan parpeenn yare ki Yennu Seyeeŋ turit. 18Wunba waa Masia nna, Yennu sii mɔk parpeenn nanɔ, ki niib bia teenɔ baakir.

19Li paak, ŋaant man ki tin yabir ki tun linba baat nan parmaasir, nan linba saa somm ti leeb. 20Ii mi ki a biir Yennu toona, jeet paak. Jeet kur ŋane, ŋaan li ki ŋan ki a di jeet nba saa te ki a naa bik n baa. 21Linba ŋan tee ki a nyik linba saa te ki a naa bik n baae, li-i lekii tee nant ŋmamu koo daan nyunu. 22Faa teen yada ki jiin jeet dinu po biaŋinba na, ŋaant ki lii be fin nan Yennu sinsuuk ni. Wunba tun linba ki u dukin nan li ŋan, ki ki mɔk birsuk li paaki, parpeenn tee u yare. 23Ŋaan wunba mɔk birsuk linba ki u di na paak, ŋaan di, u mɔk biit, kimaan u ki dir nan yada kaa. Nirɔ-i teen yada nan bonsiar ki ŋani, ŋaan tan tun li bont, li tee biite.

15

Ki jiin leeb sommir po

1Timm nba ki ti yada chee na, li ŋan ki tii mɔk sukuru ki somm ti leeb nba yada daa ki chee na, ki daa tuun ti mɔŋ loomm kuukɔɔ kaa. 2Ŋaant man ki ti kura baka-ii be ti naa waas ni ki sommib ki bin wei Yiisa Masia sɔnu fanu. 3Ŋɔɔ Masia din ki loon wun tun u mɔŋ loommi. Li sɔb Yennu gbouŋ ni a, “Binba sukii fin Yennu na, bi sukii mine.” 4Linba kur sɔb Yennu gbouŋ ni na, li sɔb a tii tumiie. U gbouŋ maŋ teent sukuru, ki bia kɔɔntit para, a tii mɔk dindann. 5Yennu nba teent sukuru ki kɔɔntit para na, wun turi dudukyennkɔɔ nan Yiisa Masia nba loon biaŋinba na; 6ki i kura sii mɔk dudukyennkɔɔ ki dont Yennu nba tee ti Yomdaanɔ Yiisa Masia Baa na.

Binba ki tee Juu teeb na Yenjiantu labaar

7Ii gaan leeb man nan Masia nba gaari biaŋinba na, ki Yennu sann n la paku. 8Maa yeen linba na paak tee a Masia din kpint u mɔŋ ki tee Juu teeb na toontunnɔe, ki wann nan Yennu set tee mamɔmm daanɔ, ki gbeen ŋɔɔ Yennu mɔsona nba ki u din senn ki tur bi yeejajaana na, 9ki te ki binba ki tee Juu teeb na dont Yennu sann, u ninbatinu paak. Li sɔb nnae Yennu gbouŋ ni a Defid yet a:

“N saa tura niipoouk binba ki tee Juu teeb na boor,

ki yin yanii ki paka.”

10Li bia sɔb a: “Yimm nba ki tee Juu teeb na,

ii mɔk man parpeenn, yimm nan Yennu niib.”

11Li bia sɔb a:

“Yimm nba ki tee Juu teeb na,

pakin man ti Yomdaanɔ Yennu;

nibooru kur n pakɔ bonŋann.”

12Aisaya mun din sɔb Yennu gbouŋ ni a:

“Jese yaaboonn tan saa baar ki Yennu saa chabɔ yaak,

ki u tan sii tee binba ki tee Juu teeb na yudaanɔ,

ki bi tan sii mɔk dindann u ni.”

13Yennu nba turit dindann na, yaa teenɔ yada na paak, u saa turi parmaasir nan parpeenn bonchiann, ki ŋɔɔ Yennu Seyeeŋ paŋ saa te ki i dindann na n ŋamm yabit.

Linba paak ki Pɔɔl sɔbir nan parcheenn

14N naa waas, n mi n par ni nan i binbeŋ ŋan, ki i mi Yennu maan bonŋann ki fit ki kpaan i leeb; 15ki maa sɔbin gbouŋ nba ki teeni na, n mɔk parcheenn ki yaa n tiari baryenii, kimaan Yennu mɔk ninbatinu n paak 16ki te ki n tee Yiisa Masia toontunnɔ, a n mɔɔnt u barŋanii ki tur binba ki tee Juu teeb na, ki bi sii tee piinii ki teenɔ, ki u Seyeeŋ na saa te ki bin teen niŋamm ki penn u par. 17Yiisa Masia paake ki n mɔk yuugontir Yennu toonn ni. 18N loon ki n wanni toona nba ki Masia te ki n tun nae, ŋaan n kan fit pak nisiab toona po; u te ki n mɔɔnt u labaar na ki tur binba ki tee Juu teeb, ki bia tun bakitnauŋ toona nba din te ki bi sak u mɔb. 19Yennu Seyeeŋ paŋ nae te ki n tuun bakitnauŋ toona na, ŋanne te ki bi bann paŋ nba ki u mɔk. Ki n nyii Jerusalem ki lin doi ni ki tan baar Ilirikum tiŋ ni ki mɔɔntir Masia barŋanii na siar kur po. 20Ŋanne ki n lin nan ninmɔnn ki mɔɔntir Masia barŋanii na ki teen niib nba ki mi gbati; n ki loon mii lin kii lei siaminba ki niib poŋ dɔŋ mɔɔnti, 21kimaan li sɔb Yennu gbouŋ ni a:

“Niib nba ki bi daa ki mɔɔnt u maan ki turib na saa lar,

ki binba daa ki gbat u po na saa bannir.”

Pɔɔl nba din lor a wun saan gɔn Rom teeb biaŋinba

22Tɔn, bona bonchiann tuu gɔɔr n sɔnu ki n ki fit baat ki gɔntini. 23Ŋaan mɔtanae ki n ji daa gbenn n toona nba be yaka na ni, li jii bina bonchianne ki n tuu loon man gɔni, 24mɔtana n saa gɔniwa; ki n gɔnu maŋ poorpo li kan wei, ki n sii loon yin sommin ki n saan Speenn tiŋ ni. 25Ŋaan sinsinn n saa saan Jerusalem-e, Yennu niib sommir paak, 26kimaan Yiisaweira nba be Masedonia nan Akaya yentnba ni na dukin dudukit, ki yent bi para a bin lakin likirii ki tur Yennu niib nba tee tatimm ki be Jerusalem na. 27Li tee mɔniie nan bi mɔŋ loomme ki bi teemm piinii na. Li ŋan bin turib, kimaan Yennu barŋanii nba nyii Jerusalem niib boor ki baarib na paak. Ŋanne te ki li ŋan nan bin teen piinii maŋ. 28Mi-i baar Jerusalem ki turib piinii maŋ, n saa nyi leŋ ki baar i boor ki gar saan Speenn tiŋ ni. 29N mi nan mi-i baar i boor, Masia sommir sii be ti ni bonchiann.

30Tɔn, n naa waas, ti Yomdaanɔ Yiisa Masia sann paak, nan Yennu Seyeeŋ lomm paak, n barimi, a yii mei Yennu nan ninmɔnn n paak kii taantin, 31ki wuu guun ki Judea yent ni niib nba ki teen Yiisa Masia yada na daa kpimi; kii biaki meiɔ a piinii nba ki n saa tur Yennu niib na, bin gaar nan parpeenn. 32Li-i tee ki Yennu loon, n saa baar i boor, ki mɔk parpeenn, ki foi waan. 33Yennu nba teent parmaasir na-ii be nani. Mamɔmm.

16

Foontii

1Tɔn, n loon ki n wanni ti niipoo Fiibe po; u be Senkrea doo ni ki sommit Yiisaweira leŋ. Li-i tee ki u baar i boor, 2yin gaarɔ ti Yomdaanɔ Masia sann paak, nan Yennu niib nba bo sii gaan bi leeb biaŋinba na, ki sommɔ waa loon linba i boor, kimaan u mun tuu sommit niib bonchiann, nan n mɔŋ gbaa.

3N foont Prisila nan u sɔrɔ Akuila, binba tee n toontunleeb Yiisa Masia toona ni na. 4Bi din jii bi manfoa ki tinn n manfoor, li paak ki n teemm niipoouk. Li ki tee n kuukɔɔ kaa teemm niipoouku, ŋaan nan binba ki tee Juu teeb ki tee Yiisaweira nawa. 5N bia foont Yiisaweira nba lakii ki jiantir Yennu bi ŋaak ni na.

N foont n yɔŋaŋ Epanetus, wunba din tee Asia yent ni sinsinn nirɔ nba teen Masiaweirɔ na. 6N foont Meeri, wunba din tuun bonchiann ki teeni na. 7N foont Andronikus nan Junias, binba tee n booru ni niib, ki min nan ŋamm din lakin kɔɔ dansarik; ki Masia toomiinba mib bonŋann na, ŋamme din sint teen Masiaweirawa ki n tan wei.

8N foont n yɔŋaŋ Ampliatus, wunba ki n loonɔ ti Yomdaanɔ paak na. 9N foont Urbanus, wunba tee ti toontunnanlɔɔ Masia toona ni na. N foont n yɔŋaŋ Stakis mun biak. 10N bia foont Apeles, wunba din la bikinu ŋaan lek bia daa waa Masia nan barmɔnii na. N foont Aristobulus ŋaateeb. 11N foont n booru ni nirɔ nba ki bi yiu Herodionn na, ki foont Nasisus ŋaateeb nba teen ti Yomdaanɔ yada na.

12N foont Traifena nan Traifosa, binba tuun ti Yomdaanɔ toona na. N foont n yɔŋaŋ Pesis, wunba tuun ti Yomdaanɔ toona bonchiann na. 13N foont Rufus, wunba mantik waa ti Yomdaanɔ sɔnu bonŋann na. N foont u naa, wunba tuu loonin nan n tee u mɔŋ bike na. 14N foont Asinkritus nan Flegonn nan Hemes nan Patrobas nan Hemas nan Masiaweira kur nba be namm na. 15N foont Filologus nan Julia nan Nereus nan u niipoo, nan Olimpas nan Yennu niib kur nba be namm na.

16Ii foont leeb kii kpamii man. Masiaweira nba be lokir kur po foonti.

Kpaanjoontii

17N naa waas, n kpaaniie, ii mi man binba bɔkitir Yiisa niib, ki dɔkib u sɔnu ni, ki bia ki saak wannu nba ki i gaar na. Lɔkitirib man. 18Li nibooru ki waa ti Yomdaanɔ Masia kaa, bi waa bi mɔŋ niɔŋo. Bi dia mɔmante ki kpann binba yaa dudukit ki chee na. 19Tɔn, sɔɔ kur gbat yaa gaar Masia barŋanii biaŋinbawa. Li paake ki n mɔk parpeenn nani. N loon ki ii mɔk yan ki jiin linba ŋan po, ŋaan daa saak bonbiiri. 20Li kan yukir ki Yennu nba teent parmaasir na saa te ki yin ŋmaa Sintaanii yur paak.

Ti Yomdaanɔ Yiisa Masia ninkpabauŋ-ii be nani.

Foontii biak

21Tɔn, n toontunnanlɔɔ Timoti foonti; ki n ninjamm Lusius nan Jasonn nan Sosipata mun bia foonti. 22Min Tesius nba sɔbin linba ki Pɔɔl pak na foonti, ti Yomdaanɔ sann ni.

23Gayus, wunba tee min Pɔɔl ŋaadaanɔ, ki Masiaweira jiantir u ŋaak ni na mun foonti. Erastus, wunba tee doo na likdiarɔ na, ŋɔɔ nan ti naa bik Kɔɔtus mun foonti. (( 24Ti Yomdaanɔ Yiisa Masia n somm i kura.))

Yenmiarjoontik

25Li ŋan ki tin baak Yennu, kimaan u fit te ki i set waau fanu nan maa mɔɔnt barŋanii ki jiin Yiisa Masia po, ki li fiit woonin ni barmɔnii nba din bɔr bina bina na. 26Ŋɔɔ Yennu sɔkiniinba gaar ki sɔbir gbouŋ ni ki li fiit barmɔnii na; ki Yennu nba yɔɔ be maŋ tur mɔb a booru kur n bannir, ki la yaak ki teen Masia yada ki sak u mɔb. 27Ŋɔɔ kɔɔe tee Yennu ki tee yandaanɔ. Niib kur n pakɔ mɔkmɔk nan mɔkmɔk, Yiisa Masia sann paak. Mamɔmm.