PIITA

gbounsinsinn nba ki u din sɔb nae na

Ki jiin 1 Piita gbouŋ na po

Piita sinsinn gbouŋ na din saa Yiisaweira nba ki bi yib “Yennu nigannkab” na boore. Ŋamme din yat be Asia gaŋ po yent na ni.

Gbouŋ na barjar tee lin tur binba be mukir nan biak ni, bi yada paak nae kpaŋ-n-mɔŋ.

1

1Min Piita nba tee Yiisa Masia toomii nae sɔbin gbouŋ na ki teen Masiaweira nba yat ki be Pontus nan Galasia nan Kapadosia nan Asia nan Bitinia tinii ni ki tee saamm na. 2Ti Baa Yennu dɔŋ ganni, ki mi nan i tan saa teen u niiba, ki u Seyeeŋ te ki i tee popeendamm, ki u ganni a yii saak Yiisa Masia mɔb, ki u wuur i para nan u sɔn. Yennu ninkpabauŋ nan parmaasir-ii be nani bonchiann.

Ki jiin barmɔnii dindann po

3Pakin Yennu nba tee ti Yomdaanɔ Yiisa Masia Baa na man, kimaan u tint ninbaauk bonchiann ki turit manfopaann Yiisa Masia kuun fiiru paak. Linba nae te ki ti mɔk dindann nan ti tan sii mɔk manfoor, 4ki la linba tee Yennu waas yar, ki li sii be mɔkmɔk nan mɔkmɔk, ki kan biir, li fant bia kan siiri, ki li be Yendɔuŋ ni 5ki guu yimm nba ki Yennu paŋ dia-i, i yada paak, a yin la i tinnu nyɔɔt nba teen siir ki saa nyi paanu, dajoontii na.

6Li paak, ii mɔk parpeenn man; li-i lekii tee ki i mɔk parbiir yoo waaminna mɔtana, yaa la biakbooru booru na paak, ii mɔk parpeenn. 7Biak maŋ bikii-i a lin laan i teen Masia yada fanuwa-a? Li tee nan baa tuu jii salima ki teen muu ni a bin la li ŋant nae. I yada teenu ŋan Yennu boor ki gar salima gbaa. I yada teenu-i ŋan, ŋanne saa te ki yin la paku nan dontir nan baakir, yoo nba ki Yiisa Masia tan saa nyi paanu na.

8I ki mi lau ŋaan loonɔ; i bia ki laatɔ mɔtana, ŋaan teenɔ yada, ki mɔk parpeenn bonchiann nba ki nirɔ kan fit wann laa tee biaŋinba. 9Yaa teenɔ yada na paak, i la tinnuwa. 10Tinnu nae ki sɔkiniinba din loon bin bann li paak nan ninmɔnn, ki sɔkint a yimme ki Yennu saa tini ninbaauk na. 11Masia Seyeeŋ nba din be bi ni na din wannib a u tan saa di biak; ki li poorpo ki u bia tan saa la baakir bonchiann; ki bi koor a bin bann yoo nba ki li tan saa tun, ki bia loon bin bann laa tan saa tun biaŋinba. 12Ki Yennu fiit wannib a bi ki sɔkint bi mɔŋ sommir paak kaa, ŋaan i sommir poe ki bi sɔkint. Yennu Seyeeŋ nba ki u din tumɔ a wun nyi Yendɔuŋ ni nae mun te ki binba mɔɔntir barŋanii na beeri barii maŋ. Linba nae ki malakanba gbaa loon bin bann li paak.

Ki jiin kasii binbeŋ po

13Li paak, ii teen i dudukit siir nan yan, ki soor i mɔŋ, kii mɔk dindann nan barmɔnii nan i saa di manu bonchiann, yoo nba ki Yiisa Masia tan saa nyi paanu na. 14Ii sak Yennu mɔb man, ki ji daa waa loonbiit nba ki i din waa, yoo nba ki i din ki mi Yiisa Masia na. 15Yennu nba yiini na tee kasiie, li paak, ii muni tee kasii man, 16kimaan li sɔb Yennu gbouŋ ni a “Ii tee kasii man, kimaan min Yennu tee kasiie.”

17Li-i tee ki i mei Yennu, i yiu Baae; ŋɔɔe bu niib kur buut nan baa tun biaŋinba na, ki ningannii kaa; li paak, yoo nba kur ki i be tingbouŋ na ni, ii tiinɔ man. 18I mi nan Yennu nba nyinni binbenbiik nba ki i din gaar i baanba boor na, u ki jii bont nba saa biir nan likirii nba saa biir biaŋinba na kaa ki pa, 19ŋaan u jii Yiisa Masia sɔn nba ŋan gar likirii nae; ki u tee nan maruŋ pegann nba ki mɔk biit koo dɔk u paak na. 20Yennu nba daa din ki nan durinya yoo nba na, ŋaan ki u poŋ gann Masia a wuu tee maruŋ maŋ, ki u tan nyii paanu dajoontii na ni, ti paak. 21U paake ki i teen Yennu yada. Ŋɔɔe din fiinɔ kuun ni ki turɔ paŋ; li paake ki i mɔk yada nan dindann Yennu boor.

22Yaa gaar Masia labaar nae ki i nyii biit ni, ki ji loon i naa waas nan barmɔnii; li paak, ii loon i leeb man nan i para kura. 23I la manfopaanna. Li manfoor ki nyii bonboorik nba kpenn ni kaa, ŋaan li nyii bonboorik nba ki kpenn na nie. Yennu maan nba mɔk manfoor ki sii be mɔkmɔk nan mɔkmɔk nae turi manfoor maŋ. 24Li sɔb Yennu gbouŋ ni a:

“Nisaarik kur tee nan mɔɔt nae,

ki u fant tee nan mɔɔt puuk na.

Mɔɔt jɔɔkit ki li puut suur baa,

25ŋaan Yennu maan na ŋarin kaa gbennu.”

Maan maŋe tee barŋanii nba ki bi din mɔɔntir ki teeni na.

2

Ti Yomdaanɔe tee manfoor tann

1Tɔn, ii nyik biit kur, nan faak kur, nan kpinkpannii, nan funfunn, nan sanjaauŋ. 2-3I poŋ la nan ti Yomdaanɔ ŋane, li paak, ii loon Yennu mɔmaan man nan sanpantik nba loon biin biaŋinba na; kimaan maan maŋe saa te ki yin kpaat tinnu sɔnu ni.

4Baat ti Yomdaanɔ boor man; ŋɔɔe tee manfoor tann nba ki niib yêtɔ, ŋaan ki Yennu gannɔ ki u ŋan bonchiann na. 5Ŋaant man ki Yennu n jii-i ki yii tee nan manfoor tana na, ki wun maa ŋaak nba ki u Seyeeŋ sii be li ni; ki i sii tee Yennu mɔŋ mɔŋ toontunna kii tuun u toonn nan u Seyeeŋ paŋ, ki u saa gaar li toonn Yiisa Masia paake; 6kimaan li sɔb Yennu gbouŋ ni a:

“Gotir, n gann tann ki bir Sayɔnn doo ni,

ki li tee lɔtik ni tann, ki bia ŋan bonchiann,

ki wunba kur teenɔ yada, u kan di fei.”

7Yimm nba teenɔ yada na mi nan u ŋan bonchiann ki turi; ŋaan binba ki teenɔ yada na, bii mi nan li sɔb Yennu gbouŋ ni a:

“Tann nba ki tanmaara yêtir na,

ŋanne tan tee lɔtik ni tanŋann.”

8Li bia sɔb a:

“Tann maŋe ki niib saa gbiat,

tanpiiuk maŋe saa te ki niib n baa.”

Baa ki sak Yennu mɔmaan paake ki bi gbiatir, nan waa din sennib biaŋinba na.

9Ŋaan yimm ŋarin tee Yennu nigannkabe, ki bia tee u naan ni niib nba jiantirɔ, ki bia tee nibooru nba tee popeendamm, ki bia tee u tiɔŋ niib, ki yii mɔɔntir ŋɔɔ nba nyinni bunbɔnn ni, ki baar nani u bakitnauŋ yentu ni na burchintuk po. 10Sianyoo i din ki tee Yennu niibi, ŋaan mɔtana i ji tee u niibe; sianyoo u din ki tini ninbaauku, ŋaan mɔtana u tini ninbaauka.

Ki jiin Yennu daaba po

11N naa walonkai, yaa tee saamm tingbouŋ na ni na, n kpaaniie a ii nyik gbanant loonbiit nba kɔn nan i sei na, 12ŋaan kii be fanu tingbouŋ na niib sinsuuk ni, ki li-i tee ki bi sukii-i a i tee biitdamm, bin la i toonŋana ki dont Yennu, daar nba ki u tan saa baar na.

13Ti Yomdaanɔ paak, ii saak man yentdamm mɔi: ii saak kpanbar nba tee yent kur daanɔ na mɔb, 14ki waa senn sennu damm nba a bii daar binba tuun toonbiit na tuba, ŋaan kii piak binba tuun toonŋana na, ii saak bi mɔi man. 15Kimaan Yennu loomm tee yii tuun toonŋanae ki gɔɔr jatit maan nba ki mɔk nyɔɔti. 16Ii be yent-n-mɔŋ binbeŋ; ŋaan i daa dia i yent-n-mɔŋ binbeŋ maŋ ki li tee yaak ki i tuun toonbiiti, ŋaan kii mɔk Yennu daaba binbeŋ. 17Ii teen sɔɔ kur baakir, kii loon Masiaweira, kii tiin Yennu, kii teen kpanbar maŋ baakir.

18Yimm nba tee daaba na, ii saak i saakab mɔi kii teemm baakir, ki li daa tee niŋamm kuukɔɔ kaa, ŋaan nan nibiita. 19Li-i tee ki a la tubdatu a toonŋana paak, ki dukii Yennu po ki di sukuru, ŋanne saa penn u par; 20ŋaan fi-i tun biit ki bi dat a tubir, ki a gaar tubdatu na soon nna, nlee ki bi saa pakani? Ŋaan fi-i tun linba ŋan ki gaar tubdatu li paak soon nna, ŋanne saa penn Yennu par. 21Yennu din yiinit a tii di biak, kimaan Masia tiɔŋ din dii biak ti paak, a tii gorii u binbeŋ kii waa u taabana. 22U din ki tun biit gbaa; ki faak bia ki mi nyii u mɔb ni. 23Baa din sukiiɔ, u din ki jiin sukiti; baa din dintɔ biak na, u ki jeen sɔɔ, ŋaan jii u mɔŋ ki teen Yennu nba bu niib buut barmɔnii na nuu ni. 24Ŋɔɔ Masia mɔŋ mɔŋe din jii ti toonbiit u gbanant ni, ki bi kpaau dapunpunn paak, a tin nyi biit ni kii tee niŋamm. U daŋ paake ki i la laafia. 25I din tuu tee nan pebotkai nae, ŋaan mɔtana i jen i kpaaritɔɔ nba guu i sei na boora.

3

Ki jiin poob nan bi sɔrib benu po

1Poob, sakin man i sɔrib mɔi. Bi siab-i kii teen barŋanii na yada, ŋaan li pasiar i binbenŋaŋ paak, bi saa teen yadawa, ki li kii kpaa talas yin yet siar gbaa, 2kimaan bi-i la nan yimm nba teen Yiisa yada na binbeŋ ŋani, bi mun saa teenɔ yadawa. 3Poob, daa jikit i mɔŋ ki want i fant nan yuloru, koo salima tuliat, koo chinchenŋana gbabu kaa. 4Ŋaant man ki i fant-ii tee para nba be soon nna nan ŋminŋminn; ŋanne tee fant nba kan biiri, ki bia ŋan bonchiann Yennu boor. 5Yaayoo ni pooŋamm nba din teen Yennu yada na, nnae ki bi din faŋit bi mɔŋ, ki saak bi sɔrib mɔi. 6Nnae ki Sara din saak u sɔrɔ Abraham mɔb ki yiu u yomdaanɔ. Li-i tee ki i tuun ki li ŋan, ki ki tiin siari, ŋann i tee Sara maŋ bonpoie.

7Jab, ii muni be fanu man nan i poob, kii mi nan bi tee tariie i boor, kii teemm baakir, kimaan yimm nan ŋamm kur tan saa gaar Yennu piinŋann nba tee manfoor na; ŋanne saa te ki Yennu n gaar i miaru.

Ki jiin Masiaweira binbeŋ po

8Linba biar tee nnae; i kur-ii mɔk dudukyenn man, ki i baka-ii be i leeb ni, kii mɔk lomm nan Masiaweira, kii tiin i leeb ninbaauk, kii sikint i mɔŋ. 9I daa tuun biit ki jiint biit paaki, i bia daa sukii ki jiint wunba sukii-i, ŋaan jiinɔ a “Yennu n teen piisin a paak,” kimaan Yennu din yiini a yin gaar piisime. 10Li sɔb Yennu gbouŋ ni a:

“Wunba loon manfoor nba mɔk parpeenn,

ki loon wun tan la benu nba ŋan,

wun nyinn u mɔŋ barbiit nan faak maan ni,

11ki nyik biit tumu, ŋaan kii tuun toonŋana,

ki lon parmaasir sɔnu kii waa-r,

12kimaan ti Yomdaanɔ kpaa u ninbina niŋamm paake,

ki bia gbia bi miaru yoo kura;

ŋaan kɔn nan toonbiit damm na.”

13Li-i tee ki i numm mɔn nan toonŋana tumu, sɔɔ be ki saa teeni siar-ii? 14Li-i lekii tee ki i la tubdatu i toonŋana paak, parpeenn sii tee i yare; i daa tiin nisaarik, ki bia daa te ki li daamiini. 15Tinin ti Yomdaanɔ Masia i para ni. Ii teen siir yoo kur ki jiin wunba boi-i yaa mɔk dindann nba na po. 16Ii gatɔ soon nna kii tiin Yennu, ki ŋaan ki i benu-ii ŋan, ki bi-i sukii-i, yaa tuun toonŋana Masia paak na, bin di fei bi sukit maŋ ni. 17Li-i tee Yennu loomm nan i di biak toonŋana paak, li chee yin di biak toonbiit paak; 18kimaan Masia din gaar timm biitdamm kur paak ki kpo yomkɔɔe; niŋanɔ maŋe din gaar biitdamm paak ki kpo, a wun te tin saan Yennu boor. Bi din kpiiu, ŋaan ki u bia fiir kuun ni, Yennu Seyeeŋ paŋ ni. 19Li Seyeeŋ nie ki u din saan sei nba kɔɔ sarik kpeentiŋ na boor, ki saa pak Yennu maan ki turib; 20ŋamme din tee niib nba ki sak Yennu mɔb, yoo nba ki u din dii sukuru Nowa yoo na, yoo nba ki ŋɔɔ Nowa din ŋamm ŋaringbeŋir; ki niib banniin kuukɔɔ din kɔɔ ŋaruŋ maŋ ki tinn nyun ni na. 21Nyun maŋe tee Yennu nyunwuru ninnauŋ nba tinnit mɔtana; li ki tee ti gbanant paak wuru kaa, ŋaan li tee taa mei Yennu a wun wuur ti para, Yiisa Masia kuunfiiru na paake. 22U saan Yendɔuŋ nie ki be Yennu niidiitu po, ki malakanba nan sanpaapo yentdamm kur saak u mɔb.

4

Ki jiin toonbiit nyiku po

1Masia nba din dii biak ti paak na, ii mun chee i para kii dukii nna, kimaan wunba dii gbanant paak biak, u nyii toonbiit tumu niwa. 2Laa jii yoo na ki saa, i daa jikit i gbanant ki tuun nisaarik loonbiiti, ŋaan kii waa Yennu loomm. 3Yoo nba gar, i din jii i yoo ki tuun toonbiite. I din tuun i mɔŋ loonbiite, ki nyu daan yib, ki di diina ki mɔk fuut, ki tikii leeb danyuboa, ki mann pata, ki tuun nan binba ki tee Masiaweira na nba loon biaŋinba na. 4Ŋaan mɔtana, yaa ki waab ki tuun li toonbiit na, li gbatibe, ki bi ji biir i sana. 5Ŋaan bi tan saa pak bi mɔŋ biit ki tur Yennu nba teen siir a wun bu footib nan kpeemm buut na. 6Ŋanne teen ki Masia din pak barŋanii na ki tur binba kpo na gbaa; bi lek din kpo nan sɔɔ kur nba kpenn biaŋinba nae; ki u din pak barŋanii maŋe ki turib a bin la yaak ki bi sei n mɔk manfoa, Yennu boor.

Ki jiin yan nba ki Yennu teeni na dianu po

7Bona kur gbennu ji ki fɔk; li paak, ii soor i mɔŋ kii sub ki fit kii mei Yennu. 8Linba gar bont kur tee yii loon i leebe fanu, kimaan lomm dɔkint biit bonchiann. 9Ii gaan leeb saauŋ ki daa burimi. 10Sɔɔ kur nan waa gaar yan nba nyii Yennu boore, i diar fanu ki jii yan maŋ ki somm i leeb. 11Wunba ki Yennu sennɔ a wuu mɔɔntir barŋanii na, wuu mɔɔntir linba ki Yennu teenɔ nae; wunba mun ki Yennu sennɔ a wuu sommit leeb, wuu sommitib nan u paŋ nba ki Yennu teenɔ na, ki Yennu n la paku bonsiar kur ni, Yiisa Masia paak; ŋɔɔ Yennu-e yen paku nan paŋ kur mɔkmɔk nan mɔkmɔk. Mamɔmm.

Ki jiin Masiaweiu biak dinu po

12N naa walonkai, yaa di biak nba bikii-i na, i daa te ki li bakitiri ki tee bonsaann i boori. 13Yaa di biak Masia paak na, ii mɔk parpeenn man, ki yoo nba ki u tan saa nyi paanu nan yentsaakar na, i saa la parpeenn bonchiann. 14Bi-i sukii-i Masia sann paak, parpeenn tee i yare, kimaan Yennu Seyeeŋ nba mɔk paŋ bonchiann na be i ni. 15Ŋaan sɔɔ biak dinu-i tee nikpinu koo nanyuk koo toonbiit tumu koo kpikpiruk toona paak, li ki ŋani; 16fi-i di biak faa tee Masiaweirɔ na paak, a daa tiin fei, ŋaan dont Yennu, Masia sann paak.

17Yoo baara ki Yennu saa piin ki bu niib buut. U saa bu u tiɔŋ niib buute sinsinn; ki li-i tee ki u bu timm nba tee u niib na buut sinsinn, ki binba ki sak u barŋanii na yar ji sii tee nlee? 18Li sɔb Yennu gbouŋ ni a

“Li-i paar ki niŋamm n tinn,

ki biitdamm nan binba ki tiin Yennu na

ji saa teen nlee ki tinni?”

19Li paak, binba di biak Yennu loomm paak na, bii tuun toonŋana, ki jii bi mɔŋ ki pet bi nantɔɔ Yennu nba tee barmɔnii daanɔ na.

5

Kpaanii

1Yimm tɔɔndamm nba be Yiisaweira sinsuuk ni na, n kpaaniie, min nba mun tee tɔɔndaanɔ, ki n ninbinn din la Masia nba dii biak biaŋinba, ki n bia saa lakin di manu bonchiann nba tan saa nyi paanu na, 2n kpaaniie, ii guu Yennu niib nba be i nuu ni na, ki li daa tee miar kaa, ŋaan kii tee i yanbɔɔte, Yennu nba loon biaŋinba; ki li bia daa tee likirii paaki; ŋaan tee i kpan koor a i tume. 3Daa mantik dia niib nba ki Yennu turi na nan ninmɔnni, ŋaan te ki i binbenŋaŋ n wannib baa sii be biaŋinba. 4Ki Masia nba tee yudamm kur yudaanɔ na-i taŋi jen, i saa la nyɔɔt nba kan biiri.

5Nnae mun, yimm nba tee nipaauŋ, ii saak saakab mɔi; ki i kur-ii gaan leeb mɔi, ki teen tarii i leeb boa, kimaan li sɔb Yennu gbouŋ ni a “Ŋɔɔ Yennu yêen karinbaandamme, ŋaan sommit binba sikint bi mɔŋ na.” 6Li paak, ii sikin i mɔŋ ki teen Yabint Yennu nuu ni, ki u saa donni yoo nba ki u loon. 7Jiin man i daamii kur ki turɔ, kimaan u baka be i ni.

8Ii dia i mɔŋ man, kii mi i dataak nba tee Sintaanii na po; u line nan yanbɔr na, ki loon wun la sɔɔ ki soor. 9Yêtirɔ man, ŋaan teen Masia yada fanu, kimaan i mi nan Masiaweira leeb nba be tingbouŋ na ni mun di biak nan yaa di biaŋinba nae. 10Ŋaan li-i tee ki i dii biak yoo waaminna, Yennu nba mɔk ninbatinu kur na saa ŋamm i binbeŋ, ki chee i para, ki turi paŋ; ŋɔɔe din yiini Masia paak a yii di u manu nba kaa gbennu na. 11Ŋɔɔe mɔk paŋ kura mɔkmɔk nan mɔkmɔk. Mamɔmm.

Foontjoontii

12Sailas nba ki n mi nan u tee Masiaweirɔ nan barmɔnii na, ŋɔɔe sommin ki n sɔb gbouŋ nba ki fɔk na a n chee i para, ki kpaani, nan ŋanne tee Yennu maan nan barmɔnii. Li paak, ii diar fanu man.

13I leeb nba be Babilonn ki Yennu din gannib na foontii. Mak, wunba tee nan n bija na mun foonti. 14Ii foont i leeb nan lomm.

Parmaasir-ii be yimm nba kur tee Masiaweira na paak.