PINPIIK

Ki jiin Pinpiik gbouŋ na po

Gbouŋ na beerit durinya na pinpiik nan nisaarii pinpiik nan Israel teeb pinpiik poe. Linba kur ki Yennu din nan na din ŋan. Gbouŋ na beerit biaŋinba ki yanbɔmm baar durinya na nie. Baatusir ni, bi yi gbouŋ maŋe Jenesis.

1

Biaŋinba ki Yennu din nan durinya

1Pinpiik ni dinn ki Yennu nan sanpaak nan tiŋ. 2Ki tiŋ na din ki mɔk ninnauŋ, ki bonfoor kaa. Li din tee bunbɔnne, ki nyun gbee li munn po, ŋaan ki Yennu maŋ Seek1.2 Seek koo wouŋ. Bi maan ni, “seek” nan “wouŋ” mɔbona tee yomme. be nyun na paapo. 3Ki ŋɔɔ Yennu yet a, “Ŋaant ki yentu-ii be.” Ki yentu din be. 4Ki u din la ki yentu na ŋan. Ki u bɔkit yentu nan bunbɔnn. 5Ŋɔɔ Yennu din pur yentu na “Yonnu” ni, ki pur bunbɔnn na mun “Nyiɔk.” Ki nyiɔk bɔnn ki li yent, sinsinn daar.

6Ki Yennu yet a, “Ŋaant sanpagbouŋ n dɔɔr nyun nba be sanpaapo na, nan nyun nba be tiŋ ni na sinsuuk ni.” 7Ki ŋɔɔ Yennu te ki sanpagbouŋ dɔɔr ki bɔkit nyun nba be sanpagbouŋ lɔuŋ ni na, nan nyun nba be sanpagbouŋ paapo na, 8ki yiin yiar na “Sanpaak.” Ki nyiɔk bɔnn, ki li yent, daa ŋanlee.

9Ki Yennu yet a, “Ŋaant nyun nba be sanpagbouŋ lɔuŋ ni na n taan kii be yennkɔɔ boor, ki ŋaan ki tinkooŋ n dɔɔr.” Ki li din teen nna. 10Ki u din yiin tinkooŋ na “Tingbouŋ,” ki yiin nyun nba taan be boyennkɔɔ na “Mɔkir,” ki la ki li ŋan. 11Ki ŋɔɔ Yennu yet a, “Ŋaant ki tiŋ na n pɔt nan bonpipiat kur, linba mɔk bin, nan tiinii nba pia ki loon lɔɔna kur, nan tiik lɔɔnbooru kur, ki lɔɔnn kur nan u tiik-ii be tingbouŋ na paak.” Ki li din teen nna. 12Ki tingbouŋ na din pɔt nan mɔbooru kur, nan tilɔɔnbooru kur, nan binbooru kur, nan tiik nba loon lɔɔna ki bin be leŋ kur, ki ŋɔɔ Yennu la ki li ŋan. 13Ki nyiɔk bɔnn, ki li yent, daa ŋantaa.

14Ki Yennu yet a, “Ŋaant yentu-ii be yiar nba be sanpaapo na ni, ki bɔkit yonnu ni nan nyiɔk, kii tee nyina, kii want daa nan ŋmaarii nan bina nan marint saka. 15Ŋaant ki bii be sanpaapo kii teen tiŋ yentu.” Ki li din teen nna. 16Ki ŋɔɔ Yennu nan yentii bongbeŋa ŋanlee, a yentu nba yab-ii dia yonnu ni, ki yentu nba waar-ii munii dia nyiɔk; ki u bia nan ŋmaabira, 17ki teemm sanpaapo, a bii teen tingbouŋ yentu, 18kii dia yonnu ni nan nyiɔk, ki bia bɔkit yentu nan bunbɔnn. Ki ŋɔɔ Yennu la ki li ŋan. 19Ki nyiɔk bɔnn, ki li yent, daa ŋanna.

20Ki Yennu yet a, “Ŋaant nyun na n pɔt nan bonfoa, ki tingbouŋ na n mun pɔt nan bon-yuyukit nba sii yuuk sanpaapo.” 21Ki ŋɔɔ Yennu nan bonfogbeŋa nba be nyun ni, nan linba kur mɔk manfoor ki lin nyun ni, bonfoor kur nan u booru, bonyuyuk kur nan u booru, ki la ki li ŋan. 22Ki ŋɔɔ Yennu teen piisin bi paak, ŋaan yet a, “Ii mar man, ki pɔt gbeen nyun, ki bon-yuyukit na n pɔt tingbouŋ na paak.” 23Ki nyiɔk bɔnn ki li yent, daa ŋanŋmu.

24Ŋanne ki Yennu yet a, “Ŋaant ki tingbouŋ na n pɔt nan bonfoa nba sii lin, li bonkobit nan bonbubɔkit, nan muuk ni bonkobit nan bi booru.” Ki li din teen nna. 25Nnae ki ŋɔɔ Yennu nan muuk ni bonkobit kur, bonkobit nan bi booru, nan bonbubɔkit kur nba bɔɔk tiŋ paak nan bi booru, ki la ki li ŋan.

26Ŋanne ki Yennu yet a, “Ŋaant man ki ti nan nisaarii1.26 Nisaarii koo Adam. Adam paake tee “nisaarii.” ki bii tee nan timm na, kii naant, ki ŋaan ki bii mɔk paŋ kii dia janii nba be nyun ni, nan bon-yuyukit nba yuuk sanpaapo, nan bonkobit nba somm, nan bonbubɔkit nba bɔɔk tiŋ na paak.” 27Ki ŋɔɔ Yennu nan nisaarii ki bi tee nan u mɔŋ na. Yennu ninnauŋ nie ki u nan nisaarii, jɔɔ nan poo, 28ki teen piisin bi paak, ŋaan yetib a, “Ii pɔt man ki nɔbir, ki gbeen tingbouŋ na ki yentir. Ii mɔk janii nba be nyun ni na paŋ, nan bon-yuyukit nba yuuk sanpaapo, nan bonfoa nba kur be tiŋ ni na paŋ,” 29ki bia yet a, “N turi bonbuburit kur nan li bin nba be tingbouŋ na paak, nan tiinii kur nan bi lɔɔna, lii tee i jeet. 30Ŋaan bonkobit kur nba be tingbouŋ na paak, nan bon-yuyukit kur nba yuuk, nan bonbubɔkit kur nba bɔɔk tingbouŋ na paak, linba kur mɔk manfoor, n jii mɔɔt kur ki turib, ki li tee bi jeet.” Ki li din teen nna. 31Ki ŋɔɔ Yennu la linba kur ki u nan na, ki li ŋan bonchiann. Ki nyiɔk bɔnn, ki li yent, daa ŋanloob niŋe na.

2

1Li yoo na, ki sanpaak nan tiŋ, nan linba kur be li ni na naamii gbenn. 2Daa ŋanlore daar ki sɔɔ Yennu gbenn u naamii toona kura, ki ji foi daa ŋanlore daar maŋ ni, ki ki tun naamii toonn, 3ki teen piisin daa ŋanlore daar maŋ paak, ki teenir dagaŋir, kimaan li daar na ki sɔɔ ki u gbenn u namii toonawa.

Ki jiin Edenn kpaab na po

4Biaŋinba ki Yennu din nan durinyae na: Waa din nan durinya na, 5bonbubursiar daa din ki be, ki bonpipiasiar mun daa din ki pia, kimaan ŋɔɔ Yennu daa din ki te saak baa tiŋ na paaki, ki nisaarik bia din kaa ki saa ko tiŋ na, 6ŋaan nyun din tuu nyi tiŋ nie ki maant tiŋ na.

7Ki ti Yomdaanɔ Yennu maŋ jii tant tiŋ2.7 Bi maan ni, “nirɔ” nan “tiŋ” mɔbona naane. ni, ki nan nirɔ, ki foont manfoor foon ki teen u manbona ni, ki nirɔ na piin ki fo, ki tee nisaarik.

8Ki ti Yomdaanɔ Yennu ŋamm kpaab yondopo, ki bi yi leŋ Edenn. Leŋe ki u din jii nisaarik nba ki u namɔ na ki teenɔ. 9Tiŋ maŋ nie ki u din nan tibooru kur nba ŋan, ki bia loon lɔɔnŋana nba tee jeet. Kpaab maŋ sinsuuk nie ki manfoor tiik din be, nan tiik nba teen yan nba bɔkitir bonŋann nan bonbiir na.

10Mɔkir din nyi Edenn ni ki maant kpaab na. Edenn tiŋ po, mɔkir maŋ din bɔkite ki tee mɔka ŋanna. 11Ki sinsinn mɔkir na tee Pisonn, li din puub lintir yent nba ki bi yi Hafila nae, yent nba mɔk salima na. 12Ki yent maŋ ni salima ŋan, ki bia din mɔk tulaarii nba nubir fanu, nan tanbinyinyira nba daauk paar. 13Ki mɔkir nba pukin ŋanlee na sann tee Gihonn. Li mun puub lintir yent nba sann tee Kus nae. 14Mɔkir nba pukin ŋantaa tee Tigris. Li mun puub ki jir Asiria yondopoe. Ki mɔkir nba pukin ŋanna tee Yufrates.

15Ki ti Yomdaanɔ Yennu jii kpaab nba be Edenn na ki guun nisaarik, a wuu gorii, kii biaki ŋamii, 16ki betɔ a, “A mɔk yaak ki saa di tiik nba kur be kpaab na ni, 17ŋaan a daa di tiik nba teen bannu ki gaan bonŋann nan bonbiir po na. Daar nba ki a dii, a saa kpo nnae.”

18Ŋanne ki ti Yomdaanɔ Yennu yet a, “Li ki ŋan jɔɔ-ii be u kuukɔɔ. N saa nan sɔɔe ki wuu tee u sommitɔɔ nba jaŋ nanɔ.” 19U din jii tante ki nan bonkobit kur, nan nɔɔnii kur, ki baar namm nisaarik Adam2.19 Bi maan ni, Adam paake tee “nisaarik.” boor, a wun purib sana. Ki sann nba kur Adam pur, ŋanne tee bi sana. 20U din pur bonkobit maŋ kur sana, nan bon-yuyukit kur, nan muuk ni bonkobit nba be tingbouŋ na paak kur. Ŋaan Adam din ki la sommitɔɔ nba jaŋ nanɔ.

21Ki ti Yomdaanɔ Yennu te ki gɔchiɔŋ soor Adam, ki u dɔɔr gɔɔn, ki Yennu jii Adam maŋ kapiru,2.21 Kapiru: Bi maan ni, bi sɔb a “jɔɔ na lokir waan.” ŋaan loon leŋ nan nant, yoo nba ki u dɔɔ gɔɔnt na. 22Kapiru2.22 Kapiru, koo lokir waan. nba ki ti Yomdaanɔ Yennu nyinnir jɔɔ niŋ na, ki u jiir ki nan poo, ki jiiu kubin Adam maŋ. 23Ŋanne ki u yet a,

“Kpabir nba tee n kpabir,

nan gbanant nba tee n gbanante na.

U sanne sii tee poo,2.23 Bi maan ni, “jɔɔ” nan “poo” mɔbona naane. kimaan u nyii jɔɔ nie.”

24Li paake, jɔɔ tuu nyik u baa nan u naa, ŋaan kɔɔn u poo, ki bi niib banlee n taan ki teen gbananyennkɔɔ.

25Bi kur din somm yanne, jɔɔ nan u ŋaapoo, ki ki mi fei.

3

Ki jiin nisaarii mɔyêtuk po

1Waauko din tee wunba mɔk kpinkpannii yan ki gar bonkobit nba kur ki Yennu nan. Ŋanne ki waauk maŋ din tan boi poo na a, “Yennu set beti a i daa di tisiak lɔɔna kpaab na ni-i?”

2Ki poo na jiin a, “U yaa tii di tilɔɔna kur nba be kpaab na ni, 3ŋaan tiik nba see kpaab sinsuuk ni na, Yennu yet a ti daa di tiik maŋ lɔɔna, a ti-i siir gbaa ŋaan see ki ti kpo.”

4Ki waauk maŋ yet poo na a, “Li ki tee mɔnii kaa. I kan kpo, 5kimaan Yennu mi nan daar nba ki i dii tiik na lɔɔna, i numpo saa yente, ki i ji tee nan Yennu maŋ na, ki sii mɔk yan nba bɔkitir bonŋann nan bonbiir.”

6Ki poo na la ki tiik na ŋan nan dinu, ki u numm gboo tiik maŋ, ki u mɔk niɔŋ nan wun di lɔɔna na kii sub. Ki u pɔɔr tiik na lɔɔna ki dii, ki bia tur u sɔrɔ, ki u mun dii. 7Li yoo na ki bi kur numpo yent, ki bi ji bann nan bi somm yanae. Ki bi ji kɔnn faat ki nyaa bi tɔɔna po.

8Tɔn, li poorpo ki bi gbat ki Yennu somm kpaab na ni, daajoouk. Ki bi ji tiin bɔrii bi mɔŋ tiinii ni, kpaab na niŋ, ki ki loon Yennu n labi. 9Ŋaan ki Yennu yiin Adam a, “A be lee?”

10Ki Adam jiin a, “N gbat a sommire kpaab na ni, ki jaŋmaanii mɔkin, ki n bɔrii, kimaan n be yanne.”

11Ki Yennu boiɔ a, “Ŋmee beta nan a be yanni? A dii lɔɔna nba ki n beta nan a daa di na amii?”

12Ŋanne ki Adam jiin a, “Poo nba ki a turin a min nan ŋɔɔ-ii be na, ŋɔɔe turin lɔɔna maŋ, ki n dii.”

13Ki ŋɔɔ Yennu boi poo na a, “Bee ki a tun nna?”

Ki u jiin a, “Waauk nae kpannin, ki n dii.”

Biaŋinba ki Yennu sat buut nisaarik paak

14Ki ŋɔɔ Yennu bet waauk na a, “Mɔtont be a paak, linba na paak, bonkobit kura, ŋaan a kuukɔɔ paake ki mɔtont be. Laa nyii dinna ki saa, a sii bɔɔk a poor paake, ki sii mɔɔ tant, a manfoor ni kur. 15N saa teen dataar fin nan poo na sinsuuk ni, ki a yaaboona nan u yaaboona sii tee datai. U yaaboonn saa mat a yur, ki a mun saa jun u yaaboonn taagbinn.”

16U din yet poo na mun a, “N saa tura daamii, poor sooru ni, nan matuk tonu. Linba na kur lek, a bia sii nian a sɔrɔ, ki u sii tee a yomdaanɔ,” 17ki bia yet jɔɔ na mun a, “A gbiint a ŋaapoo mɔmaame, ki dii tiik lɔɔna nba ki n daan yet maa a daa di na. Faa tun nna na, mɔtont waa-a tiŋ na paak, a tuu saa tun bonchiannewa ki tan la jeet ki di. 18Li tuu saa pia mɔbiit nan kunkoniie, a bia sii di faate. 19A tuu saa tume bonchiann ki nyi naauka ki tiŋ n fit nan jeet, nan faa tan saa ŋmat tant nba ki a nyii na ni. Tante ki n jii nama, a bia tan saa ŋmat kpant tant maŋe.”

20Tɔn, ki Adam pur u ŋaapoo sann Iif,3.20 Bi maan ni, “Iif” nan “manfoor” mɔbona naane, ki bi bia yi nisaarii “manfoa.” Siab mun yiu Hawa. kimaan ŋɔɔe tee nisaarii kur naa. 21Ki ti Yomdaanɔ Yennu jii bonkobit gbant ki ŋammir bongbabkaa, ki tur Adam nan u ŋaapoo, ki bi gbab.

Biaŋinba ki Yennu nyinn Adam nan Iif kpaab na ni

22Ki ti Yomdaanɔ Yennu yet a, “Mɔtana, nisaarik tee nan timm nae, ki mɔk yan nba bɔkitir bonŋann nan bonbiir. Ŋaant ki u daa di manfoor tiik na lɔɔna, kii be mɔkmɔk nan mɔkmɔki.” 23Ŋanne ki ti Yomdaanɔ Yennu ber nyinnɔ Edenn kpaab na ni, ŋaan te ki u ko kpaab, tiŋ nba ki ŋɔɔ Yennu jii namɔ na paak. 24Ŋanne ki Yennu te ki bonfoa nba mɔk kpinkpant3.24 Bi maan ni, bi yib “cherubim.” Bi nyii Yennu boore. be Edenn kpaab na yondopo, ki mɔk jukbanjiak, ki li tee nan muu na, ki ŋmantir ki guu sɔnu nba saa manfoor tiik na boor.

4

Ki jiin Keenn nan Abel po

1Ki Adam dɔɔr nan u ŋaapoo, ki u soor poor ki mar bik, ki purɔ Keenn,4.1 Bi maan ni, “Keenn” nan “la” mɔbona naane. ki yet a, “Yennu sommir paake ki n la jɔɔ.” 2Li poorpo ki u mar u waarɔ Abel. Ki Abel din goon pei, ŋaan ki Keenn tee kpakoorɔ. 3Ki dasiar Keenn tan jii u kpaab jeet ki baar nann, a wun tur Yennu. 4Ki Abel mun jii u sinsinn bonkobit matii yemm nant nba ŋan ki tur Yennu. Ki Yennu numm gboo Abel nan u piinii, 5ŋaan ki u numm ki gboo Keenn piinii. Ki Keenn wutoor doo bonchiann, ki u numpo biir. 6Ki Yennu boi Keenn a, “Bee ki a wutoor doo? Bee ki a numpo bi? 7A-i bonni tun linba ŋan, n bo kan gaarani-i? Ŋaan faa tun linba ki ŋan na, bonbiir dɔɔ a tɔɔnn po, ki teen siir ki guua, ŋaan a yabir ki nyannɔ.”

8Ki Keenn pak nan u waarɔ Abel a, ((“Ŋaant ki tin saan muuk ni.”)) Baa saan ki be muuk ni yoo nba, ki Keenn wor u waarɔ Abel ki kpiiu.

9Ki Yennu boi Keenn a, “A waarɔ Abel be lia?”

Ki u jiin a, “N ki mi. Mine tee n waarɔ guutɔ-ɔ?”

10Ki Yennu yet a, “Bee ki a tun nna? Gbiintir, a waarɔ sɔn yikin, ki nyi tiŋ ni ki baatin. 11Mɔtana, a be mɔtont nie, ki ji kan fit ko tiŋ nba yaat u mɔb ki gaan a waarɔ sɔn, wunba ki a kpiiu na. 12Li-i tee ki a koo kpaab, li ji kan nan jeet ki turani, ki a sii tee niyann nan nilinliŋir tingbouŋ na paak.”

13Keenn din yet Yennu a, “N tubdatu saa gar n paŋ terika. 14Dinna daar nba na, a beerin ki nyintin tiŋ na niŋ, ki n sii lin bakii, ki ki laata, ki sii tee nilinliŋir tingbouŋ na paak, ki wunba kur lan, u saa kpime.”

15Ki Yennu yetɔ a, “Li ki tee nna. Wunba kur kpii fin Keenn, biak be li daanɔ paak, u saa la tubdatu taar munlore.” Ŋanne Yennu tur Keenn dɔk, a wunba kur lau, u daa kpiu. 16Ki Keenn nyii Yennu boor, ki saan kar tiŋ nba sann tee Nod,4.16 Ki Nod paak tee “nilinliŋir.” ki li be Edenn yondo po na.

Ki jiin Keenn yaaboona po

17Keenn din dɔɔr nan u ŋaapoo. Ki u soor poor, ki mar Enɔk. Keenn daa din maa dooe, ki din pur doo maŋ sann ki gaan nan u bik Enɔk. 18Enɔk din mar Irad, ki Irad mar Mehujael, ki Mehujael din mar Metusael, ki Metusael mar Lamek. 19Ki Lamek kɔɔn poob banlee. Poo yenɔ sann din tee Ada, ki lɔɔ sann mun tee Sila. 20Ki Ada din mar Jabal: ŋɔɔe tee binba pɔɔn lanbont4.20 Bi din jii bonkob-gbante ki pɔɔn bi lanbont. ki kɔɔ ki bia goon bonkobit na baa. 21Ki u waarɔ sann din tee Jubal: ŋɔɔe din tee binba peeb naatuna nan naagbai na baa. 22Sila mun din mar bik, ki purɔ Tubal Keenn, ki u kur saauk. Tubal Keenn waarpook din tee Naama.

23Lamek din yet u ŋaapoob Ada nan Sila a:

“N ŋaapoob, gbiintir man, n kpii naasimɔ, kimaan u turin daŋ.

24Li-i tee tubdatu ŋanlore saa pa Keenn kpinu paak,

ŋann li-i tee wunba kpii min Lamek,

tubdatu piinlore nan ŋanlore-e saa nyi pa n paak.”

Ki jiin Sef nan Enos po

25Ki Adam dɔɔr nan u ŋaapoo biak, ki u mar bik, ki yet a, “Yennu turin bik ki senn Abel, wunba ki Keenn kpii na taar niwa.” Li paak, ki u purɔ Sef.4.25 Bi maan ni, “Sef” nan “tur” mɔbona naane.26Sef mun din mar bik ki purɔ Enos. Li yooe ki bi din piin ki dont4.26 Dont, koo mɔɔntir. Yennu sann.

5

Laa nyii Adam ki saan tuu Nowa

(1 Barkperii 1.1-4)

1Biaŋinba ki li sɔb wann Adam maarue na: Yennu nba din nan nisaarik, u din namɔ ki u tee ŋɔɔ Yennu ninnauŋo. 2U din nan jɔɔ nan pooe, ki teen piisin bi paak, ki purib “Nisaarii.”5.2 Bi maan ni, nisaarik paake tee “Adam.”3Yoo nba ki Adam la bina kobik nan piintaa, ki u mar bik ki u tee u ninnauŋ, ki u purɔ Sef. 4Adam nba din mar Sef, ŋaan u din dii bina kobii ŋanniin, ki mɔk bonjai nan bonpoi. 5Bina nba Adam din dii u manfoor ni tee kobii ŋanyia nan piintaae, ki kpo.

6Ki Sef dii bina kobik nan ŋanŋmu ki mar Enos. 7Sef nba din mar Enos, li poorpo u din dii bina kobii ŋanniin nan bina ŋanlore, ki mɔk bonjai nan bonpoi. 8Sef din dii bina kobii ŋanyia nan piik nan ŋanlee-e, ki kpo.

9Enos nba din dii bina piinyia na, ki u mar Kenann. 10Enos nba din mar Kenann, li poorpo ki u ji tee bina kobii ŋanniin nan piik nan ŋanŋmu, ki mɔk bonjai nan bonpoi. 11Enos din dii bina kobii ŋanyia nan ŋanŋmue, ki kpo.

12Ki Kenann dii bina piinlore ki mar Mahalalel. 13Kenann nba din mar Mahalalel na, li poorpo ki u ji tee bina kobii ŋanniin nan piinna, ki mɔk bonjai nan bonpoi. 14Kenann din dii bina kobii ŋanyia nan piike, ki kpo.

15Ki Mahalalel dii bina piinloob nan ŋanŋmu ki mar Jared. 16Mahalalel nba din mar Jared na, li poorpo ki u ji tee bina kobii ŋanniin nan piintaa, ki mɔk bonjai nan bonpoi. 17Mahalalel din dii bina kobii ŋanniin nan piinyia nan ŋanŋmue, ki kpo.

18Ki Jared dii bina kobik nan piinloob nan ŋanlee, ki mar Enɔk. 19Jared nba din mar Enɔk, li poorpo ki u ji tee bina kobii ŋanniin ki mɔk bonjai nan bonpoi. 20Jared din dii bina kobii ŋanyia nan piinloob nan ŋanlee-e, ki kpo.

21Ki Enɔk dii bina piinloob nan ŋanŋmu ki mar Metusela. 22Enɔk nba din mar Metusela, li poorpo ki u be nan Yennu fanu, ki dii bina kobii ŋantaa ki mɔk bonjai nan bonpoi. 23Enɔk din dii bina kobii ŋantaa nan piinloob nan ŋanŋmu. 24Enɔk din waa Yennu fanu, ki bi din tan ki lau, kimaan Yennu-e din jiiu.

25Ki Metusela dii bina kobik nan piinniin nan ŋanlore ki mar Lamek. 26Metusela nba din mar Lamek, li poorpo ki u ji tee bina kobii ŋanlore nan piinniin nan ŋanlee ki mɔk bonjai nan bonpoi. 27Metusela din dii bina kobii ŋanyia nan piinloob nan ŋanyiae, ki kpo.

28Ki Lamek dii bina kobik nan piinniin nan ŋanlee ki mar bik, 29ki yet a, “Tiŋ na nie ki Yennu sat mɔtont, bik nae saa baar nan foon ti toona ni.” Li paak, ki u pur bik maŋ sann Nowa.5.29 Bi maan ni, “foon” nan “Nowa” mɔbona naane.30Lamek nba din mar Nowa, li poorpo ki u ji tee bina kobii ŋanŋmu nan piinyia nan ŋanŋmu, ki mɔk bonjai nan bonpoi. 31Lamek din dii bina kobii ŋanlore nan piinlore nan ŋanlore-e, ki kpo.

32Ki Nowa dii bina kobii ŋanŋmu, ki mar bonjai bantaa, ki bi sana tee Sem nan Ham nan Jafef.

6

Ki jiin nisaarii tonu po

1Yoo din tan baar, ki niib pɔt durinya ni ki maar bonpoi. 2Ki nijaana6.2-4 Nijaana, koo yennii bonjai, ki li paake tee “niib nba naan yennii.” din laat nisaarii bonpoi na ki bi fan bonchiann, ki bi gani kɔɔnt. 3Ki Yennu yet a, “N foon kii be nirɔ ni yoo kuri, n kan sak ki nirɔ-ii be mɔkmɔk nan mɔkmɔki, kimaan u kpan tee nisaarike, u bina sii tee kobik nan piinlee-e.” 4Nifopaarit din be tingbouŋ na ni, yoo maŋ nan li poorpo, yoo nba ki nijaana din kɔɔn nisaarii bonpoi, ki din mar waas na. Bi waas maŋe din tee nijaana nan paarib nba mɔk sann.

5Ki Yennu la nisaarik tonu nba yabit tingbouŋ na ni, nan u dudukit kur nba tee bonbiir biaŋinba, 6ki li biir u par, ki u mɔ kɔɔ nan waa nan nisaarik tingbouŋ na ni na. 7Ŋanne ki u yet a, “N saa biir nisaarik nba ki n namɔ tingbouŋ na niŋ nawa, li niib nan bonkobit nan bonbubɔkit nan bon-yuyukit, kimaan n mɔ kɔɔ nan maa namm nawa.” 8Ŋaan Yennu numm din gboo Nowa, ki u tinɔ ninbaauk.

Ki jiin Nowa po

9Nowa labaare na: Nowa din tee niŋanɔe ki be nan Yennu fanu. Ŋɔɔ kɔɔe din tee niŋanɔ li yoo. 10Nowa din mɔk bonjai bantaa, ki bi sana tee Sem nan Ham nan Jafef. 11Tingbouŋ na niib din biir, ki be nan ŋmabir nan mukisuk. 12Ki Yennu got tingbouŋ na, ki la ki li bi, kimaan nisaarii kur din be jakint nie.

13Ki u yet Nowa a, “N saa boont nisaarii kur tingbouŋ na niwa. N saa biirib, kimaan bi toonbiit nan mukisuk paake te ki n yaa n biir ŋamm nan tingbouŋ na. 14Jiin taabŋana ki kpaa ŋaruŋ, ki teen diit li ni, ki taan nɔɔk ni nan poorpo nan kɔtaar. 15Kpaan, ki li fɔkint tiŋ niŋ-ii tee taabana kobii ŋanna nan piinŋmu, ki li yarimu-ii tee taabana piinlore nan ŋanŋmu, li fɔkint sanpaapo-ii tee taabana piinna nan ŋanŋmu. 16Fi-i kpaa, fan pin ŋaruŋ na yur paak, ŋaan nyik yiar taabann nan bonjinn lokir ni maar paak. Teent tammɔkɔɔkir lokir ni, ŋaan teen ditɔɔtii ŋanlee. 17N yaa n baar nan nyungbeeuko tingbouŋ na ni, ki lin di bonfoor kur. Linba kur mɔk manfoor tingbouŋ na ni saa kpo, 18ŋaan n sii dia n mɔlor nana. A saa kɔɔ ŋaruŋ na ni, fin nan a waas nan a ŋaapoo nan a sipoi, kii be leŋ. 19-20Bonkob-booru kur banlee-lee, jɔɔ nan poo, nan bon-yuyukit booru kur banlee-lee, jɔɔ nan poo, nan bonbubɔkit booru kur banlee-lee, jɔɔ nan poo, saa baar a boor, a bin foor, ki a kɔɔmm ŋaruŋ na ni, ki bin foor. 21Ki a saa jii jeet nba ki i sii di, ki taan bekir li kur ŋaruŋ na ni, ki li sii tee fin nan ŋamm jeet.” 22Ki Nowa tun nan Yennu nba wannɔ biaŋinba na.

7

Ki jiin nyungbeeuk na po

1Ki Yennu yet Nowa a, “Kɔɔn ŋaruŋ na ni, fin nan a ŋaateeb kura, kimaan n la nan a kuukɔɔe tuun fanu tingbouŋ na ni. 2Jiin bonkobit booru nba kur ki tee kɔɔr, bonjai banlore-lore, nan bonnaanii banlore-lore, ki bia jii bonkobit booru nba kur tee kɔɔr, banlee-lee, bonjak nan bonnaaŋ, 3ki bia jii bon-yuyukit booru kur bonjai banlore-lore, nan bonnaanii banlore-lore, ki ŋaan bi booru kur-ii fo ki pɔt tingbouŋ na ni. 4Daa ŋanlore poorpoe ki n saa te ki saak n baa tingbouŋ na paak, yonnu ni piinna, nan nyiɔk piinna, ki li saa biir bonfoor kur nba ki n din nan na.” 5Ki Nowa tun linba kur ki Yennu wannɔ.

6Nowa din mɔk bina kobii ŋanloobe, yoo nba ki nyun dii tingbouŋ na na. 7Ki ŋɔɔ Nowa nan u bonjai, nan u ŋaapoo, nan u sipoi kɔɔ ŋaruŋ na ni, kimaan nyungbeeuk na paak. 8Ki bonkobit nba ki kɔɔr, nan binba kɔɔ, nan bon-yuyukit, nan linba kur bɔɔk tiŋ na paak 9mun bia kɔɔ Nowa boor ŋaruŋ na ni banlee-lee, bonjak nan bonnaaŋ, nan biaŋinba ki Yennu wann Nowa na. 10Ki daa ŋanlore na poorpo, ki saak baa tingbouŋ na paak.

11Binn nba pukin ki teen Nowa bina kobii ŋanloob na ni, li ŋmaarii ŋanlee ni, daa piik nan ŋanlore daar nae, ki tingbouŋ na lokir kur po put nan jinjabii, ki sanpagbouŋ loot, 12ki saak baa tingbouŋ na paak yonnu ni piinna, nan nyiɔk piinna. 13Daar maŋ niŋe ki Nowa nan u bonjai Sem nan Ham nan Jafef, ki pukin u ŋaapoo nan u sipoi bantaa, ki bi kɔɔ ŋaruŋ na ni. 14Bi din kɔɔ nan muuk ni nan ŋaak ni bonkobit booru kur, nan bonfoor nba kur bɔɔk tiŋ na paak booru kur, nan nɔɔnii booru kur, nan bonfoa nba yuuk booru kur. 15Bonfoa kur din tɔk banlee-lee, bonjak nan bonnaaŋ, ki baar Nowa boor, ki kɔɔ ŋaruŋ na ni. 16Bonfoor booru kur din kɔɔ, nan Yennu nba senn Nowa biaŋinba na. Ŋanne ki Yennu loon gann Nowa paak.

17Ki saak baa dapiinna tingbouŋ na paak, ki nyun tan gbee ki yabit, ki ŋaruŋ na pukit. 18Ki nyun na pukin bonchiann tingbouŋ na paak, ki ŋaruŋ na din puuk nyun na paak, ki lin purin. 19Nyun na din pukin bonchiann tingbouŋ na ni, ki jɔɔt nan kunkona kur din piin. 20Nyun na din doo ki gar jɔɔt nan kunkona na, ki li gar taabatii piinleewa, 21ki bonfoa kur nba din be tiŋ na paak kpo kpo, li nɔɔnii, nan ŋaak ni nan muuk ni bonkobit, nan bonbubɔkit kur nba bɔɔk tiŋ na paak, nan nisaarii kur. 22Linba kur foi, ki din be tinkooŋ na paak, ki li kpo. 23Ki Yennu boont bonfoor kur nba be tingbouŋ na ni, nisaarii nan bonkobit, nan bonfoa nba bɔɔk tiŋ na paak, nan nɔɔnii nba yuuk sanpaapo, see Nowa nan binba kur be ŋaruŋ niŋ na kuukɔɔe din biar. 24Nyun na din yent tingbouŋ na, daa kobik nan piinŋmue.

8

Ki jiin nyungbeeuk na gbennu po

1Yennu din ki tamm Nowa nan bonkobit nba kur be ŋaruŋ ni na po, ki din te ki wouŋ da tingbouŋ na paak, ki nyun na fɔɔr, 2ki sɔɔ nyuntona nba nyi tiŋ ni, nan linba nyi sanpaapo na kur loona, ki saak bia nyik baanuwa. 3Nyun na din wariie waan waan ki saa tuu daa kobik nan piinŋmu. 4Ŋmaarii ŋanlore ni, li daa piik nan ŋanlore daar, ki ŋaruŋ na din saa set jɔfoouk ki bi yir Ararat na paak. 5Nyun na din waabite nan laa din tan baar ŋmaarii piik ni, li pinpiindaar, ki kunkona nan jɔɔt yura paak nyɔɔnt.

6Li daa piinna poorpo, ki Nowa loot ŋaruŋ na takorbonn, 7ki nyinn kinkaauk, ki u ji ki jen Nowa boor, ŋaan yuuk lin nan nyun nba tan fɔɔr ki gbenn. 8Nowa ji din nyinn lanjerike, a wun laan nyun na fɔɔr gbenna-a. 9Ŋaan nyun na daa din be tiŋ paak, ki lanjerik na kɔŋ waa saa set sian, ki yukir ŋmat ŋaruŋ na boor. Ki Nowa tant nuu ki soorɔ kɔɔn ŋaruŋ na ni, 10ki din guur daa ŋanlore ki pukin, ki ŋamm nyinn lanjerik na biak. 11Ki lanjerik na tan jen u boor daajoouk, ki bab olif tutuuk. Ki Nowa ji bann nan nyun na fɔɔra. 12Ki u ŋamm guur daa ŋanlore ki pukin, ki bia nyinn lanjerik na. Waa nyii, u ji ki jeni.

13Nowa bina kobii ŋanloob nan yennkɔɔ ni, li ŋmaasinsinn pinpiindaare, ki nyun na fɔɔr gbenn. Ki Nowa bakit linba baak yiar nba be maar paak na, ki got lint, ki la nan tiŋ na koote. 14Ŋmaarik nba pukin ŋanlee na, li daa piinlee nan ŋanlore, ki tiŋ koor ki gbenn.

15Ki Yennu bet Nowa a, 16“Nyimin ŋaruŋ na ni, fin nan a ŋaapoo, nan a bonjai, nan a sipoi. 17Nyimin nan bonfoa kur, li bon-yuyukit, nan bonkobit nan bonbubɔkit nba kur be a boor, ki bin pɔt kii be tingbouŋ na kur po.” 18Ki Nowa nan u bonjai, nan u ŋaapoo, nan u sipoi din nyii ŋaruŋ na ni. 19Bonkobit kur, nan bonbubɔkit kur, nan bon-yuyukit kur, bonfoor booru kur nan u lɔɔ din nyii ŋaruŋ na niŋ.

Biaŋinba ki Nowa mann maruŋ

20Ki Nowa maa maruŋ binbintir ki tur Yennu, ki din nyinn bonkobit nba ki kɔɔ na booru kur ni siab, nan bon-yuyukit nba ki kɔɔ na booru kur ni siab, ki mann mujoonu maruŋ, binbintir na paak. 21Maruŋ na nubiru din nubir kɔɔ Yennu, ki maŋɔ, ki u yet u mɔŋ a, “N lek mi nan laa nyii nisaarik bisin niwa, u dudukit tee biite, ŋaan n ji kan ban mɔ tingbouŋ na mɔtont, u biit paaki. N ji kan ban biir bonfoor kur nba be, nan maa tun mɔtana na. 22Nan durinya nba sii be na, burint yoo sii be, ki jaanu yoo be, ki waat yoo sii be, ki naauk yoo sii be, ki siɔk nan piar sii be, ki yonnu ni nan nyiɔk sii be.”

9

Ki jiin Yennu mɔlor po

1Yennu din teen piisin Nowa nan u bonjai paak ki yet a, “Ii mar man waas bonchiann, ki pɔt gbeen tingbouŋ na. 2Ki bonkobit nan bon-yuyukit, nan nyun ni bont kur sii tiini jaŋmaanii, ki i sii diab, ki mɔk yiikoo bi paak. 3Bonfoor kur nba be, i saa jiir ki lii tee i jeet, nan bonbuburit kur nba ki n turi. 4Ŋaan bonyennkɔɔe ki i daa di, ŋanne tee nant nba ki u sɔn biar u ni, kimaan bonfoor manfoor be u sɔn nie. 5Ki wunba nyinn nirɔ manfoor, n tan saa boiɔ manfoor maŋ powa, ki bonkobuk nba nyinn nirɔ manfoor, n tan saa boiɔ li powa. 6Wunba nyinn nirɔ manfoor, nirɔe mun bia tan saa nyinn u manfoor, kimaan min Yennu ninnauŋo ki n nan nisaarik.

7“Yimm ŋarin, ii mar ki pɔt bonchiann. Ii mar ki pɔt gbeen tingbouŋ na.”

8Ki Yennu ŋamm pak Nowa nan u bonjai a, 9“Mɔtana, n sent n mɔlor nan yimm, nan i yaaboona nba tan saa wei i poorpo, 10nan bonfoa kur nba be nani, li bon-yuyukit nan bonkobit kur nba nyii ŋaruŋ na ni na, 11n sent n mɔlor maŋ nan yimme, a n ji kan ban biir bonfoor kur nan nyungbeeuku. N bia kan ban ki biir tingbouŋ na nan nyumi. 12Mɔlor nba ki n teen yimm nan bonfoor kur nba be i boor, ki li sii tee mɔlor yaayoo nan yaayoo na nyinne na: 13N saa bɔɔn naatooruk sanpaapo, ki li sii tee min nan tingbouŋ na mɔlor na nyinn. 14Ki li-i tee saak yin sanpagbant ni, ki naatooruk bɔɔn, 15n saa tiar n mɔlor nan yimm, nan bonfoor booru kur, ki nyun ji kan ban di boont bonfoor kuri. 16Li-i tee naatooruk bɔɔn sanpagbana ni, n saa la, ki tiar mɔlor kangbennuk nba be min Yennu nan bonfoor booru kur nba be tingbouŋ na paak sinsuuk ni. 17Mɔlor nba ki n senn min nan bonfoor kur nba be tingbouŋ na paak sinsuuk ni na nyinne na.”

Ki jiin Nowa bonjai po

18Nowa bonjai nba din nyii ŋaruŋ ni na tee Sem nan Ham nan Jafef. (Ham-e din tee Keenann baa.) 19Nowa bonjai bantaa nae tee durinya niib kur yeejamm.

20Nowa din tee kpaarɔe, ŋɔɔe din tee sinsinn nirɔ nba bur daan tilontii. 21Ki u din nyuu u tilɔɔna maŋ daan, ki yib, ki yokit dɔɔ yann, u lanbouŋ9.21 Bi din jii bonkob-gbante ki faa bi lanbont. ni. 22Yoo nba ki Ham, wunba tee Keenann baa na la ki u baa dɔɔ yann, ki u nyii ki saa kumii u ninjamm banlee na, Sem nan Jafef. 23Ki Sem nan Jafef jii chinchenn ki paan bi bɔpiat paak, ŋaan somm kɔɔ lanbouŋ na ni potuntuna, ki saa bakin bi baa. Bi din ki jiant, bi din tor numme ki ŋmat nyii, ki ki la bi baa fei. 24Nowa nba din tan yerik u dayibint ni, ki bann u bijoontik na nba tun biaŋinba, 25ki u yet a:

“Mɔtont be Keenann paak,

ki u sii tee daaba daabir u yɔɔrib peŋ.

26Dontir be Yennu nba tee Sem Yennu na paak,

ki Keenann sii tee u daabir.

27Yennu saa tant Jafef yent,

ŋɔɔ nan Sem sii mɔk mɔtaauk,

ki Keenann sii tee Jafef daabir.”

28Tɔn, nyungbeeuk na poorpo, Nowa din dii bina kobii ŋantaa nan piinŋmue. 29U din be u manfoor ni bina kobii ŋanyia nan piinŋmue, ki tan kpo.

10

Ki jiin Nowa yaaboona po

1Binba nae tee Nowa bonjai, Sem nan Ham nan Jafef. Nyungbeeuk na poorpo, bonjai maŋ mun din mar bi bonjai.

Ki jiin Jafef yaaboona po

2Jafef bonjai din tee Gomer, nan Magog, nan Madai, nan Jafann, nan Tubal, nan Mesek, nan Tiras. Ŋamme ki bi yaaboona pur bi booru sana ki gaan namm na. 3Gomer bonjai din tee Askenas, nan Rifaf, nan Togarma. 4Jafann bonjai din tee Elisa, nan Speenn, nan Saiprus, nan Rodes. 5Ŋamme din tee boorganu nba kɔɔ mɔkgbianu, nan tiŋ nba nyun lintir na ni yeejamm. Bi kura din tee Jafef yaaboonae, sɔɔ kur nan u naakuuk, nan u danmaan, nan u tiŋ.

Ki jiin Ham yaaboona po

6Ham bonjai din tee Kus nan Ijipt nan Libia nan Keenann. Ŋamme ki bi yaaboona pur bi booru sana ki gaan namm. 7Kus bonjai din tee Seba, nan Hafila, nan Sabta, nan Raama, nan Sab-teka. Raama bonjai din tee Seba nan Dedann. 8Kus-e din tee Nimrod baa. Ki Nimrod din fiir ki tee kunkɔnkɔnwakitir tingbouŋ na ni. 9U din tee waarcheenne Yennu sommir paak. Li paak ki bi yeen a, “Ki tee nan Nimrod na, wunba tee waarcheenn, Yennu sommir paak na.” 10Sinsinn, u yent din tee Babilonn, nan Erek, nan Akad, nan Kalne: li kur be Babilonn tingbouŋ ni. 11U din nyii yent maŋ niŋe ki saan Asiria, ki saa sibir Ninefe, nan Rehobof Ir, nan Kala doi, 12nan Resenn doo nba be Ninefe nan Kala sinsuuk ni na. Kala din tee digbansaakare.

13Ki Ijipt din mar Lidia teeb, nan Anam teeb, nan Lehab teeb, nan Naftu teeb, 14nan Patrus teeb, nan Kaslu teeb, nan Kret teeb. (Kret teeb nie ki Filistia teeb nyii.)

15Keenann bonjaie din tee Sidonn nan Hef. Sidonn-e din tee u bikperik. Ŋamme ki bi yaaboona pur bi booru sana ki gaan namm. 16Keenann yaaboona din tee Jebus teeb, nan Amor teeb, nan Girgas teeb, 17nan Hif teeb, nan Aak teeb, nan Sinn teeb, 18nan Afad teeb, nan Semar teeb, nan Hamaf teeb. Ki boorganu nba tee Keenann teeb na yat, 19ki bi kpaar nyii Sidonn diitu po, ki saa tuu Gerar, doo nba kpia Gasa na, ki saa yondopo ki saa tuu Sodom, nan Gomora, nan Adma, nan Seboyim, ki li kpia Lasa. 20Booru na tee Ham yaaboonae, sɔɔ kur nan u naakuuk, nan u danmaan, nan u tiŋ.

Ki jiin Sem yaaboona po

21Ki Sem, wunba tee Jafef waarɔ10.21 Li saa fit tee u waarɔ koo u yɔɔrɔ. na, u yaaboonae tee Eber teeb. 22Sem bonjai din tee Elam, nan Asur, nan Apaksad, nan Lud, nan Aram. Ŋamme ki bi yaaboona pur bi booru sana ki gaan namm na. 23Ki Aram yaaboona boorue tee niib nba din be Us, nan Hul, nan Geter, nan Mesek na. 24Apaksad-e din tee Sela baa, ki u mun tee Eber baa. 25Eber din mɔk bonjai banlee. Yenɔ sann yi Peleg, kimaan u mimmar binne ki durinya ni niib din bɔkit. Ki lɔɔ na sann tee Joktann. 26Joktann yaaboona din tee Almodad, nan Selef, nan Hasar-mafef, nan Jera, 27nan Hadoram, nan Usal, nan Dikla, 28nan Obal, nan Abimael, nan Seba, 29nan Ofir, nan Hafila, nan Jobab. Bi kur yeejae din tee Joktann. 30Tiŋ nba ki bi kɔɔ na nyii Mesa, ki lat saan tuu Sefar kunkona nba be yondo po na. 31Booru nae tee Sem yaaboona, sɔɔ kur nan u naakuuk, nan u danmaan, nan u tiŋ.

32Binba na kur din tee Nowa yaaboonae, booru booru, sɔɔ kur nan naakuuk nba ki u nyii. Nyungbeeuk na poorpo, nibooru kur nba be tingbouŋ na ni tee Nowa bonjai na yaaboonae.

11

Biaŋinba ki mabooru booru tan be

1Sinsinn, durinya niib kur din piak mabooryennkɔɔe. Maganii din kaa ki pukin maan nba ki bi piak maŋ po. 2Baa din somm ki saa yondo po, bi din saa la paanu nba yab bonchiann, digbann nba ki bi yi Babilonn na yent ni. 3Ŋanne ki bi pak nan bi leeb a, “Baat man, ŋaant tin fib birikii ki pur birikii maŋ ki lin koor wakir kenkema.” Bi din ki jii tana nan tantaakit kaa, ŋaan jii birikii nan kpabouŋo ki saa maa. 4Baa teen siir gbenn yoo nba, ki bi yet bi leeb a, “Ŋaant man ki ti maa ŋasaakak, ki ŋaak maŋ-ii fɔk bonchiann kii sakii tuut sanpagbana. Li saa te ki tin taan kii be yomm, kii mɔk sanjaann.”

5Ŋaan Yennu din sik tan la bi doo nan bi ŋasaakak nba ki bi daa maa na, 6ki yet a, “Li-i tee ki nibooryeŋ nba piak mabooryeŋ na piin tuun linba na, siar sii kaa ki bi saa gbar tumu. 7Baat man, ŋaant ti sik ki saa ŋmat bi maan nba ki bi piak na, ki bi sɔɔ ji daa gbia u lɔɔ maame.” 8Ŋanne ki Yennu sik ki tan ŋmat bi maan maŋ, ki yatib tingbouŋ na kura po, ki bi ji gbar bi doo maŋ maanu. 9Ŋanne teen ki bi din pur doo maŋ sann Babel,11.9 Bi maan ni, “Babel” nan “ŋmatir” mɔbona naane. kimaan leŋe ki Yennu din ŋmat tingbouŋ na ni niib kur maan. Laa din nyii leŋ, Yennu din yat niib nae ki kɔɔmm tingbouŋ na kur po.

Ki jiin Sem yaaboona po

(1 Barkperii 1.24-27)

10Sem yaaboona: Bina ŋanlee nba din gar nyungbeeuk na poorpo, ki Sem ji mɔk bina kobik, ki mar Apaksad. 11Waa mar Apaksad, ki u dii bina kobii ŋanŋmu ki pukin, ki mɔk bonjai nan bonpoi.

12Apaksad nba dii bina piintaa nan ŋanŋmu na, ki u mar Sela. 13Waa mar Sela, ki u dii bina kobii ŋanna nan bina ŋantaa, ki mɔk bonjai nan bonpoi.

14Sela nba dii bina piintaa, ki u mar Eber. 15Waa mar Eber, ki u dii bina kobii ŋanna nan bina ŋantaa, ki mɔk bonjai nan bonpoi.

16Eber nba di bina piintaa nan ŋanna, ki u mar Peleg. 17Waa mar Peleg, ki u dii bina kobii ŋanna nan piintaa, ki mɔk bonjai nan bonpoi.

18Peleg nba di bina piintaa, ki u mar Reu. 19Waa mar Reu, ki u dii bina kobii ŋanlee nan bina ŋanyia, ki mɔk bonjai nan bonpoi.

20Reu nba dii bina piintaa nan ŋanlee, ki u mar Serug. 21Waa mar Serug, ki u dii bina kobii ŋanlee nan bina ŋanlore, ki mɔk bonjai nan bonpoi.

22Serug nba dii bina piintaa, ki u mar Nahor. 23Waa mar Nahor, ki u dii bina kobii ŋanlee, ki mɔk bonjai nan bonpoi.

24Nahor nba dii bina piinlee nan ŋanyia, ki u mar Tera. 25Waa mar Tera, ki u dii bina kobik nan bina piik nan ŋanyia, ki mɔk bonjai nan bonpoi.

26Tera nba dii bina piinlore, ki u mar Abram, nan Nahor, nan Harann.

Ki jiin Tera yaaboona po

27Tera, wunba din tee Abram nan Nahor nan Harann baa na yaaboonae na: Harann din mar Lot. 28Li poorpo, ki u din tan kpo u dandoo nba ki li sann tee Ur, ki li be Babilonn yent ni na, ŋaan ki u baa Tera daa fo. 29Abram nan Nahor kura din kɔɔn poob, ki Abram ŋaapoo sann tee Sarai, ki Nahor ŋaapoo sann mun tee Milka. Milka maŋ nan Iska din tee Harann waase. 30Sarai din tee kanmatire.

31Li yoo na, ki Tera jii u bija Abram nan u yaaboonn Lot, wunba tee Harann bija na, nan u sipook Sarai, wunba tee Abram ŋaapoo na, ki nyii namm Ur, Babilonn tiŋ ni, ki saa namm Keenann, ŋaan baa baar doo nba ki bi yi Harann na ki bi kar leŋ. 32Tera din dii bina kobii ŋanlee nan bina ŋanŋmue, ki kpo, Harann tiŋ maŋ ni.

12

Biaŋinba ki Yennu yiin Abram

1Yennu din pak Abram a, “Nyin a tiŋ ni, nan a niib, nan a baa ŋaateeb kura ni, kii saa tiŋ nba ki n saa wanna na ni. 2N saa tura yaaboona bonchiann, ki bi tan sii tee boorgbeŋir. N saa teen a sann sangbeŋir, ki a sii tee piisin daanɔ.

3Binba kur teena piisin, n mun sii teemm piisin,

ŋaan binba waanta mɔbiit, n mun sii waantib mɔbiit,

ki a yaa paak, n saa teen piisin nisaarii kur paak.”

4Ki Abram yaat saan nan Yennu nba wannɔ biaŋinba na; ki Lot weiɔ. Abram nba din nyii Harann yoo nba na, u din mɔk bina piinlore nan bina ŋanŋmue. 5U din jii u ŋaapoo Sarai, nan u ninja Harann bija Lot, nan bi niib nba ki bi mɔk, ki pukin bi mɔkint kur, ki yaat saa Keenann nan baa saa baar leŋ.

6Abram din somm tiŋ maŋ ni nan waa saa baar tisaakak nba see siaminba ki bi yi Mɔre, ki leŋ tee Sekem tiŋ kasii boor na. Li yoo na ki Keenann niib daa be tiŋ maŋ ni. 7Yennu din dɔkit Abram paak, ki pakɔ nan u tan saa jii tiŋ maŋ ki teen ŋɔɔ Abram yaaboona nuu ni. Ŋanne ki Abram maa maruŋ binbintir leŋ, ki jiant Yennu nba dɔkit u paak maŋ. 8Waa nyii leŋ, u din saan siaminba po ki kunkona be na, digbann nba ki bi yi Betel na yondo po, ki saa chaan lanbouŋ,12.8 Bi din jii bonkob-gbante ki faa bi lanbont. Betel nan Ai sinsuuk ni, ki Betel be yonbaa po, ki Ai mun be yondo po. Leŋ maŋ u bia din maa maruŋ binbintir ki jiant Yennu. 9Li poorpo, ki ŋɔɔ Abram ŋamm tukin u sommir, ki took tiŋ nba be diitu po, ki bi yi Negef na.

Biaŋinba ki Abram saan Ijipt tiŋ ni

10Kon din tan baa bi doo na ni bonchiann. Ŋanne ki Abram fiir saan Ijipt, a wun saa kar leŋ waan, kimaan kon na din tee konnaadaake. 11Waa saa per Ijipt yoo nba, ki u pak u ŋaapoo Sarai a, “N mi nan a tee poofaŋe. 12Li-i tee ki Ijipt niib la-a, bi saa yet a, ‘U ŋaapooe na.’ Li paak nna bi saa kpime, ŋaan fan biar. 13Bi-i boia, fan yetib nan n waarɔe teea. Ŋanne ki bi kan kpimi, ki a yaa paak n saa la manfoor, ki bi bia saa dian fanu.” 14Baa baar Ijipt yoo nba, ki leŋ niib na set la Sarai nba fan biaŋinba. 15Kpanbar Faaro saakab nba la nan Sarai fan na, ki bi piak u fant po ŋɔɔ kpanbar Faaro boor. Faaro nba tan gbat, ki u te ki bi baar nanɔ u ŋaak ni. 16Sarai paak, Faaro din dia Abram fanu, ki turɔ nei, nan pei, nan bonii, nan laagumiinba, nan daabjai, nan daabpoi.

17Ŋaan Sarai paak ki Yennu te ki yiarii baa kpanbar Faaro nan u ŋaateeb paak bonchiann. 18Ŋanne ki kpanbar Faaro yiin Abram ki tan boiɔ a, “A teen bee ki turin na? Bee ki a ki pakin nan Sarai tee a ŋaapooe, 19ŋaan yet a u tee a waarɔe, ki te ki n jiiu kun nanɔ n ŋaak ni maa n kɔɔnɔ? Mɔtana, a ŋaapooe na. Jiimɔ kii saa.” 20Li yoo na ki Faaro tur u niib sennu ki jiin Abram po, ki bi chabɔ yaak, ki u jii u ŋaapoo nan u mɔkint kur ki yaat.

13

Biaŋinba ki Abram nan Lot yat leeb

1Li yoo na ki Abram nyii Ijipt ki saan Keenann tiŋ diitu po. U din jii u ŋaapoo nan linba kur tee u yar, ki Lot weiɔ ki saan. 2Abram din mɔkit bonchiann. U din mɔk bonkobit nan likirii nan salima, ki li kaa mɔbu. 3Ki u nyii leŋ, ki somm lɔɔn digbana nan waa saa baar Betel, ki kɔɔ Betel nan Ai sinsuuk ni, siaminba ki u din chaan lanbouŋ,13.3 12, 18 Bi din jii bonkob-gbante ki faa bi lanbont.4ki bia maa maruŋ binbintir na. Leŋ maŋe ki u jiant Yennu.

5Lot, wunba din waa Abram ki bi lin na mun din mɔk bonkobit nan niib. 6Ŋaan baa lakin be na paak, tiŋ na ji din pɔɔribe, kimaan bi bonkobit na din yabit paak nan bin lakin kii bewa. 7Ŋanne ki kunkɔnn tan baar Abram bonkob-kpaarii nan Lot bonkob-kpaarii sinsuuk ni. Li yoo na ki Keenann niib nan Peris niib kura be tiŋ na ni.

8Ŋanne ki Abram yet Lot a, “Ti tee ninjanne. Li ki ŋan ki ti bonkob-kpaarii-ii kɔn nan leebi. 9Tiŋ na kura ki be a nuu ni kaa-a? Ŋaant ti yat leeb. Li-i tee ki a gaar gaŋ po, man gaar diitu po. Li-i muni tee ki a gaar diitu po, man gaar gaŋ po.”

10Lot nba got lint tiŋ na, ki u la ki Jɔɔdann paauŋ na ŋan bonchiann, ki naan nan Yennu kpaab na, koo Ijipt paauŋ nba dɔɔ ki jiin Soann po na. (Li yoo na, ki sɔɔ ki Yennu daa din ki joo Sodom nan Gomora13.10 Sodom nan Gomora din be Jɔɔdann paauŋ nie. muu.) 11Ki Lot gaar Jɔɔdann paauŋ na kur ki teen u yar, ki fiir saan yondo po, Jɔɔdann paauŋ maŋ ni. Nnae ki bi jab banlee na din yat leeb. 12Abram din be Keenann-e, ki Lot mun chaan u lanbouŋ Jɔɔdann paauŋ na ni, ki kpian Sodom. 13Sodom niib na din tee nɔɔnbiit damme, ki tuun bonbilankant ki teen Yennu.

14Lot nba yaat, li poorpo ki Yennu pak Abram a, “Jiantir got tɔɔnn, nan poor, nan gaŋ, nan diitu. 15Tiŋ nba kur ki a laat na, min Yennu saa jii ki tura. Ki li sii tee fin Abram nan a yaaboona yar yaayoo. 16N saa te ki a yaaboona sii yab ki tee nan tanbiinii na, ki wunba fit kan tanbiinii, wun mun fit kan a yaaboona. 17Saant ki ŋmaa tiŋ maŋ, kimaan n jikitir ki teen fine.” 18Ki Abram chaat u lanbouŋ, ki saan chaan kpian Mamre tijakpera nba be Hebronn na, ki maa maruŋ binbintir ki tur Yennu.

14

Biaŋinba ki Abram nyinn Lot mudinu ni

1Li yoo na ki Babilonn bat Amrafel, nan Elasar bat Ariok, nan Elam bat Kedolaomer, 2nan Goyim bat Tidal din faa tɔb ki took Sodom bat Beera, nan Gomora bat Birsa, nan Adma bat Sinab, nan Seboyim bat Semeber, nan Bela (koo Soar) bat. 3Batnba na kur din piin kɔnn Sidim yakir nie, linba tee Yaarin Mɔkgbeŋir mɔtana na. 4Bina piik nan ŋanlee nba din gar na, bat Kedolaomer-e din tuu diab. Ŋaan binn nba ji saa pukin piik nan ŋantaa na ni, ki niib na ji yêtɔ. 5Binn nba wei piik nan ŋanna ni na, ki bat Kedolaomer nan u bat leeb saan faa tɔb ki nyann Refa teeb, binba be Asterof Kanaim yent ni, nan Susi teeb, binba be Ham yent ni, nan Em teeb, binba be Kiriataim paanu ni, 6nan Hor teeb, binba be Edom jɔɔt paak na, ki gar saa baar siaminba ki bi yi Elparann, ki li kpia nan kunkoouk na. 7Li yoo na ki bi ŋmat saan En-mispat (ki bi bia yir Kades), ki kɔn nyann Amalek teeb nan Amor teeb yent ni kur, binba kur din be Hasasonn Tamar yakir ni na.

8Ŋanne ki Sodom bat, nan Gomora bat, nan Adma bat, nan Seboyim bat, nan Beera bat nyii ki taan bi jab, ki teen siir Sidim baauk ni 9a bin took Elam bat Kedolaomer, nan Goyim bat Tidal, nan Babilonn bat Amrafel, nan Elasar bat Ariok, batnba banna, ki bi tookit batnba banŋmu. 10Sidim baauk na mun din gbee nan kpabouŋ bootite, ki Sodom nan Gomora batnba nba chiar na sik kpabouŋ bootit na ni, ŋaan ki leeb na chiar ki doo kunkona. 11Batnba banna na din fat Sodom nan Gomora bonŋana, nan bi jeet kure, ki yaat. 12Bi bia din yent Lot, wunba tee Abram yɔɔrɔ bik na, nan u mɔkint kur, kimaan waa din be Sodom na.

13Sɔɔ din nyii tɔb maŋ ni, ki tin paak ki tan baar Abram, wunba tee Hiibru nirɔ na boor, ki wannɔ linba kur tun tɔb na ni. Li yoo na ki Abram daa kɔɔ ki kpia tijakpera nba tee Amor nirɔ Mamre yar na. Mamre nan u ninjamm Eskol nan Aner din tee Abram tɔb faarae. 14Abram nba gbat nan tɔb na jii u ninja Lot na, u din gann u tɔb kaaŋ ni kunkɔnkɔnna kobii ŋantaa nan piik nan banniime, ki bi wei batnba banna na, ki saa baar doo nba ki bi yi Dann na. 15Leŋe ki u bɔkit u jab maŋ, ki bi fiir nyiɔk ki sar bi datai na, ki weib halii nan Hoba nba be Damaskus niigaŋ po na. 16U din fat Lot nan u mɔkint na kura. U bia din fat baa jii doo na ni mɔkint nba kur, nan poob, nan nisiab biak.

Biaŋinba ki bat Melkisedek teen piisin Abram paak

17Abram nba din kɔn ki nyann bat Kedolaomer nan u bat leeb, ki ji kpent na, ki Sodom bat chetɔ. U din chetɔ baauk nba ki bi yi Kpanbar Baauk (koo Safe Baauk) na nie. 18Ŋanne ki Salem bat Melkisedek baar nan jeet nan daan. U din tee Yabint Yennu manntɔɔe. 19Li yoo na ki u teen piisin Abram paak, ki yet a, “Yabint Yennu, wunba nan sanpaak nan tiŋ na n teen piisin fin Abram paak. 20Ŋɔɔe tee dontir Yennu, wunba jii a datai ki kubin a nuu ni na.” Ki Abram jii bona nba ki u fat u datai boor ni na kur bɔkitu piik ni yenn ki turɔ.

21Ŋanne Sodom bat na yet Abram a wun jii niib na ki turɔ, ŋaan yent mɔkint na.

22Ŋaan ki Abram jiinɔ a, “N poŋ senn mɔsonn ki tur Yabint Yennu, wunba nan sanpaak nan tiŋ 23nan n kan gaar siar a boori, nan gunguŋa gbaa ki boi taasaat ŋmiiuk. Ŋanne ki a tan kan fit yet a fine te ki Abram mɔki. 24N kan gaar siar a boor, see linba ki n poorpo jɔɔmu dii na, nan linba tee bi tora. Tɔn, Mamre nan Aner nan Eskol ŋarin, a yabir ki ŋamm n la bi tora.”

15

Biaŋinba ki Yennu senn mɔsonn ki tur Abram

1Linba na poorpoe ki Yennu mɔmaan baar Abram, yirintu ni. Yennu maŋ din yetɔ a, “Abram, daa tiin jaŋmaanii. N saa nyinna ninmɔnn ni, ki bia tura paab bonchiann.”

2Ŋaan Abram din jiin a, “Paŋ daanɔ Yennu, a paab maŋ nyɔɔt poŋ sii tee bee ki turimi, maa kaa bik ki u tan saa di n faar, see Elieser, wunba tee Damaskus nirɔ nae kaa? 3A ki turin bik ki u tan saa di n faari, n ŋaadaaba yenɔe tan saa teen n fadiirɔ.”

4Ŋanne ki Yennu yetɔ a, “Jɔɔ maŋ kaa saa di a faari, ŋaan wunba saa di a faar saa nyi fin Abram tiɔŋ tiɔŋ gbanant niŋe.” 5Yennu maŋ din jiiu ki nyii nanɔ nanyer, ki saa pakɔ a wun got sanpaapo ki kan ŋmaabira na, a li-i tee ki u saa fit kan ŋmaabira maŋ, a ŋaan ŋɔɔ Abram yaaboona tan sii tee nnae.

6Abram din teen Yennu yadae, ki u yada maŋ paak ki Yennu jiiu ki u tee niŋanɔ u tɔɔnn.

7Yennu din pakɔ a, “Min Yennu-e nyinna Ur doo ni, Babilonn tiŋ ni, maa n tura tiŋ na ki lii tee a yent.”

8Ki Abram jiin a, “N saa teen nlee ki bann nan li set sii tee n yenti?”

9Ŋanne ki Yennu yetɔ a wun baar nan naasar, nan buuk, nan pejak, bi kur-ii tee bina ŋantaa-taa, ki bia pukin lanjerik nan ŋmann. 10Ki Abram baar nan bonkobit maŋ Yennu boor, ki tan bɔkit bɔkit bonkobit na, ki jii bi bɔka na ki bir bokin bokin lia, ŋaan bon-yuyukit na, u din ki bɔkitibi. 11Juut din sik a bin di nant na, ŋaan ki Abram berib.

12Yonnu nba tan siik naanunmɔnn yoo nba, ki Abram dɔɔr gɔɔn, ki bunbɔnchiɔŋ nan jaŋmaansooruk baar u paak. 13Ki Yennu yetɔ a, “Bant nan a yaaboona tan sii tee saamm digbangann ni. Bi tan sii tee yommii, ki bi saa diab gbaka gbaka, bina kobii ŋanna. 14Ŋaan li poorpo n saa dat binba diab maŋ tuba, ki tiŋ na damm saa turib yaak ki bin nyi tiŋ maŋ ni nan mɔkint bonchiann. 15Fin Abram ŋarin, a saa di bina bonchiann ki kpet haliiewa, ki tan kpo, ki bin piia. 16A yaaboona mun yaa yaaboonae tan saa tunn ki jen nna, kimaan n daa kan biir Amor teebi; bi biit daa ki jaŋ nan man dat bi tuba.”

17Ki yonnu nba tan baa ki li piin bɔnnu yoo nba, ki munyuuk nan mupeenu baar ki gar nant na sinsuuk ni. 18Li yoo maŋ ki Yennu senn mɔsonn ki tur Abram. U din yet a, “N jikit tiŋ na ki teen a yaaboona, laa nyii Ijipt mɔkir paak, ki saa tuu Yufrates mɔkir: 19Laa jii Kenn teeb, nan Kenis teeb, nan Kadmonn teeb, 20nan Hef teeb, nan Peris teeb, nan Refa teeb, 21nan Amor teeb, nan Keenann teeb, nan Girgas teeb, nan Jebus teeb kura tiŋ na sii be a nuu ni.”

16

Ki jiin Hagar nan u bija Ismael po

1Abram nan u ŋaapoo Sarai din daa ki mɔk bik nan yenɔkɔɔwa, ŋaan Sarai maŋ din mɔk daabpook, ki u tee Ijipt bik, ki u sann tee Hagar. 2Sarai din pak Abram a, “Yennu nba ki turin bik na, dɔɔt nan n daabir Hagar. Li ki gar wun mar bik ki turimi.” Ki Abram sak Sarai mɔb. 3Ki Sarai jii u daabir maŋ ki tur ŋɔɔ Abram, ki u kɔɔnɔ. (Abram nba baar Keenann li bina piik niŋe ki linba na din tun.) 4Abram nba dɔɔr nan Hagar yoo nba, ki u soor poor. Hagar nba bann nan u mɔk poor na, ki u ji dont u mɔŋ, ŋaan sian u daanɔ Sarai.

5Ŋanne ki Sarai yet Abram a, “Fine baar nan biit nba ki n di li fara na. Mine jii n daabir ki teen a nuu ni, ki mɔtana, waa bann nan u mɔk poor na, ki u ji yisimin. Yennu-e saa bu min nan fin buut.”

6Ki Abram jiin a, “A daabir be a nuu ni. Fi-i dukin biaŋinba, ki a tumɔ nna.” Ki Sarai ji din dia Hagar gbaka gbaka nna, ki u tan chiar yaat.

7Yennu malaka din tan la Hagar bunbunn boor ni, fɔɔr niwa. Bunbunn na din kpia nan sɔnu nba saa digbann nba ki bi yi Sur nae. 8Ki malaka na yet a, “Hagar, Sarai daabir, a nyii lee ki saa lia?”

Ki Hagar jiin a, “N tiin yaatir n daanɔ Sarai boore.”

9Ki malaka na yetɔ a wun ŋmat kun u daanɔ Sarai boor, ki saa sikin u mɔŋ ki turɔ. 10Malaka na bia din yetɔ a, “N saa tura yaaboona bonchiann, ki bi tan kii mɔk kanni. 11A poŋ mɔk poore na ki saa mar bonjak. A purɔ Ismael,16.11 Bi maan ni, Ismael paake tee “Yennu gbat.” kimaan Yennu gbat faa di biak ki mɔk ninbaauk biaŋinbawa. 12A bik maŋ binbeŋ sii tee nan bɔŋ binbeŋ nae. Dataar sii be ŋɔɔ nan nisaarii kur sinsuuk ni, u kii loon niib maami. Ki ŋɔɔ nan nisaarik kan taan benu.”

13Hagar din tur Yennu nba pak nanɔ na sann nba tee, “Yennu nba laatin,” kimaan u din yet a, “N la Yennu nba laatin.” 14Ŋanne teen ki bi yi bunbunn nba be Kedes nan Bered sinsuuk ni maŋ “Manfoor Daanɔ Yennu nba laatin na Bunbunn.”

15Hagar din mar Abram bonjak maŋ, ki ŋɔɔ Abram pur u sann Ismael. 16Abram din mɔk bina piinniin nan ŋanloobe, ki Hagar mar Ismael.

17

Ki jiin mɔlor na nyinn po

1Abram nba din mɔk bina piinyia nan ŋanyia yoo nba, ki Yennu baar u boor ki tan yetɔ a, “Mine tee Yabint Yennu. Ii saak n mɔb, ki daa mɔk siara biiti. 2N saa gbeen min nan fin mɔlor na ki nɔbin a yaaboona.” 3Abram din baa fabin tiŋ ni, ki Yennu yetɔ a, 4“Min ŋarin, min nan fin mɔlore na: Niib bonchiann baae sii teea. 5Sɔɔ ji kan yiina Abram-i. A sann ji sii tee Abraham-e, kimaan n te ki a ji tee nibur baae. 6N saa tura yaaboona bonchiann, ki siab sii tee kpanbara. A sii mɔk yaaboona bonchiann, ki bi tan sii tee booru booru.

7“Ki mɔsonn nba ki n senn ki tur fin nan a yaaboona na, n saa diar mɔkmɔk nan mɔkmɔk. Mine sii tee fin nan a yaaboona Yennu. 8N saa jii tiŋ nba ki a be leŋ ki tee saamɔ na, ki tur fin nan a yaaboona. Keenann tingbouŋ na kur sii tee fin nan a yaaboona yente, ki mine sii tee bi Yennu.”

9Ki Yennu ŋamm pak Abraham a, “Li kpaa talase ki fin nan a yaaboona n sak kii dia n mɔlor na. 10Fin nan a yaaboona kur n sak kii porii i bonjai puna. 11-12Laa nyii dinna ki saa, i-i mar bonjak, yin tuu pot u punn, daa ŋanniin daar. Daaba nba ki bi marib i ŋei ni, nan daaba nba ki i daab siar po na kur, ii tuu pot bi puna. Linba nae saa wann nan mɔlor be min nan yimm sinsuuk ni. 13See ki sɔɔ kur pot u punn, ki lii tee nyinn nba see paanu ni nan n mɔlor na sii tun be nani. 14Wunba ki pot u punn, u kan pukin n nigannkab na po, kimaan u ki dia n mɔlor na.”

15Yennu bia din yet Abraham a, “Laa nyii dinna ki saa, a ji daa yi a ŋaapoo Sarai, ŋaan u sanne tee Sara.17.15 Bi maan ni, Sara paake tee “kpanbar bipoo.”16N saa teen piisin u paak, ki saa te wun mar bonjak ki tura. N saa teen piisin u paak, ki u yaaboona tan sii tee booru booru, ki u yaaboona maŋ yemm tan sii tee kpanbarae.”

17Abraham din baa fabin tiŋ ni, ki laa, ŋaan yeen a, “Jɔɔ nba dii bina kobika saa piin nleewa ki tan mar biki? Ki Sara nba dii bina piinyiawa na ji saa fit mar bika-a?” 18Ŋanne ki u boi Yennu a bee ki u kan te Ismael n teen ŋɔɔ Abraham fadiirɔ.

19Ki Yennu jiin a, “Aaii. A ŋaapoo Sara saa mar bonjak, ki a saa pur u sann Aisak. N mɔlor sii tun be ŋɔɔ nan u yaaboona kur sinsuuk ni. Li mɔlor sii tun bee yoo kur. 20N gbat a fabinii nba jiin Ismael po nawa. N saa teen piisin u paak, ki turɔ waas nan yaaboona bonchiann. U sii tee kpanbara piik nan banlee baae, ki u yaaboona tan sii tee boorgbeŋir. 21Ŋaan n mɔlor na ŋarin sii be nan Aisak-e, wunba ki Sara saa marɔ binn po, nna yoo na.” 22Yennu nba faa u labaar nan Abraham ki gbenn yoo nba, ki u yaat nyik Abraham.

23Li daar maŋ ki Abraham sak Yennu mɔb, ki pot u bija Ismael punn, nan jab nba kur be u ŋaak ni na. Daaba nba ki bi marib u ŋaak ni na, nan binba ki u daab na kur, u din pot bi punae. 24Abraham din mɔk bina piinyia nan ŋanyiae ki pot u punn, 25ki u bija Ismael mun mɔk bina piik nan ŋantaa. 26Bi banlee kur din pot bi puna dayennkɔɔe, 27ki kpab nan Abraham daaba na kur.

18

Biaŋinba ki Yennu senn mɔsonn ki tur Abraham

1Yennu din baar Abraham boor, siaminba kpia nan Mamre tijakpera nae. Dasiar yenlekire ki Abraham kar u lanbouŋ18.1 6, 9, 10 Bi din jii bonkob-gbante ki faa bi lanbont. tammɔb boor, 2ki tan jiant ki la jab bantaa, ki bi see ki ki fɔk nanɔ. Waa lab yoo nba, ki u tin chetib ki saa baa fabin bi tɔɔnn, 3ŋaan yet a, “N yomdamm, daa gaar mani, n be nna ki saa sommi. 4Ŋaant ki n turi nyun ki yin wuur i taapant, ki kar tiinii na maasu, ki foi waan. 5N bia saa turi jeet waan ki yin di ki tukin paŋ, ki lian fit gar. Yaa baar n ŋaak ni na, i turin baakira, li paak, ŋaant man sommi.”

Ki bi jiin a, “Ti saka, gaat niipoouk.”

6Li taakpaak ni ki Abraham kɔɔ lanbouŋ ni, ki saa pak u ŋaapoo Sara a, “Kakitir, jiin bɔtoouk nba ki li yon ŋan fanuwa, ki teen boroboro.” 7Li yoo na ki Abraham saan u nei boor, ki saa soor naabir nba mɔk gbanant fanuwa, ki tur u toontunnɔ, ki u kpiiu ki ŋammɔ yiama. 8Baa teen jeet na ki gbenn, ki u jii naabikpan nan naabiin, ki pukin nant na po, ki tur jab maŋ. U tiɔŋo din jii jeet maŋ ki saan tiinii na maasu, ki saa turib ki bi di, ŋaan ki u see kpiab.

9Li poorpo ki bi boiɔ a u ŋaapoo Sara be lia. Abraham din jiin a u be lanbouŋ na ni. 10Saamm18.10 Saamm maŋ yenɔ na din tee Yennu-e. maŋ yenɔ din yet a, “Binn po, nna yoo, n saa jen, ki Sara sii mɔk bonjak.”

Sara mun din biak lanbouŋ na tammɔkpianue ŋaan gbiin. 11Abraham nan Sara kur din kpet bonchiann, ki Sara poŋ ji ki siik pookpenu kaawa. 12Sara din laae, ŋaan dukin a, “Maa kpet ki jɔɔka na, n saa la parpeenn maŋa-a? Ki jenna, n sɔrɔ mun bia kpeta.”

13Ŋanne ki Yennu boi Abraham a, “Bee ki Sara laa ŋaan yet a waa tan kpeta na, u saa fit mar bikaani? 14Siar be ki min Yennu kan fiti-i? Nan maa kpan pak biaŋinba na, binn po, nna yoo, n saa jen, ki Sara sii mɔk bonjak.”

15Jaŋmaanii din soor Sara, ki u ji nɔi a u ki laa. Ŋaan ki Yennu yetɔ a, “Barmɔnii, a laawa.”

Biaŋinba ki Abraham barin Yennu, Sodom paak

16Jab na nba din fiir, ki Abraham chiantib a wun chabib; ki bi numm paan Sodom paak. 17Yennu din dukin u par ni a, “N kan bɔr Abraham maa yaa n tun linba na. 18U yaaboona tan sii tee boorgbeŋire, ki u yaa paak, n saa teen piisin booru kur paak. 19N gannɔ a wun pak u waas nan u yaaboona, ki bin sak n mɔb, ki bia tun linba ŋan ki took. Bi-i tun nna, n saa tun linba kur ki n senn mɔsonn nan n saa tun ki turɔ na.”

20Ŋanne ki u yet Abraham a, “Niib mɔnii nan fabinii baar n boor bonchiann, ki jiin Sodom nan Gomora bichiɔŋ na po. 21N yaa n saan leŋe, ki laan maa gbat biaŋinba ki jiin bi toonbiit maŋ po na, li tee mɔnii amii faake.”

22Ki jab banlee na seet ki saa Sodom po, ŋaan ki Yennu nan Abraham biar. 23Abraham din chat nakin Yennu ki boiɔ a, “A set yaa a kpab nibiit nan niŋamm kur ki biiribe-e? 24Li-i tee ki niŋamm baar niib piinŋmu doo maŋ ni, a saa biirira-a? A kan nyik doo maŋ biiru ki tinn niŋamm piinŋmu na-a? 25A kan sak biir niŋamm nan nibiit kur yommi. Li paar nan ki a tun nna. A kan teen nna. Li-i tee ki a teen nna, niŋamm nan nibiit na kur saa di biak yomme. Li paaka. Tingbouŋ na kur barbuurɔ tee wuu tuun bona fanue.”

26Ki Yennu jiin a, “Mi-i la niŋamm piinŋmu doo na ni, n kan biir doo maŋ, kimaan bi paak.”

27Ki Abraham yet a, “N Yomdaanɔ, nyikin chabin nan maa mɔk par ki piak nana na. N tee nisaarike, n ki mɔk yaak nba ki n sii piak nanani. 28Ŋaan li ki gar fan la niŋamm ki bi ki baar piinŋmu, ŋaan tee piinna nan banŋmu. A saa biir doo na kimaan niib banŋmu nba pɔt na paaka-a?”

Ki Yennu jiin a, “Mi-i la niŋamm piinna nan banŋmu, n kan biir doo maŋi.”

29Abraham din ŋamm yet a, “Li ki gar fan la niŋamm piinna.”

Ki Yennu jiin a, “Mi-i la niŋamm piinna, n kan biir doo na.”

30Abraham fan ŋamm yet a, “N Yomdaanɔ, daa dont wutoor n paaki, n saa ŋamm paka, li-i tee ki a la niŋamm piintaa doo maŋ ni, a saa biirira-a?”

Ki Yennu yet nan u-i la niŋamm piintaa, u kan biir doo maŋi. 31Abraham din yet a, “N Yomdaanɔ, n barimae, nyikin chabin nan maa mɔk par nba ki tukin piak nana na. Li-i tee ki a la niŋamm piinleeie-e?”

Ki u jiin a u-i la piinlee, u kan biir doo na.

32Abraham din ŋamm yet a, “N Yomdaanɔ, daa dont wutoor n paak, ki man pak yomkɔɔ pukin. Li-i tee ki a la niŋamm piik kuukɔɔ doo na ni, a saa biir doo maŋa-a?”

Ki Yennu jiin a, “Li-i tee ki n la niŋamm piik leŋ, n kan biir doo na.” 33Yennu nba faa nan Abraham labaar ki gbenn yoo nba, ki u yaat, ŋaan ki Abraham mun ŋmat kun u ŋaak ni.

19

Ki jiin Sodom nan Gomora biit po

1Malakanba banlee na nba baar Sodom yoo nba, ki sɔɔ Lot kar doo maŋ tammɔb ni. Waa lab na ki u fiir chetib sɔnu paak. U din baa fabin tiŋ nie, ŋaan yet a, 2“N be nna ki saa sommi. Ŋaant tin saan n ŋaak ni, yin la nyun wuur i taapant, ki dɔɔr lin fann. Li-i yent sanyiɔk, yin ji fiir gar.”

Ki bi jiin a, “Aaii. Ti saa dɔɔr nanyer poe, doo na ni.”

3Lot din ŋamm pak namm halii nan baa tan too ki wei saan u ŋaak ni. U din pak u ŋaatoontunna ki bi teen boroboro nba ki datiŋ kaa leŋ, ki teen jaamm ki turib. Ki saamm maŋ dii jeet na.

4Saamm na nba ŋmantir saa dɔɔr yoo nba, ki Sodom doo maŋ ni jab tikir ki tan loon ŋaak na. Doo na ni jab kurewa din tikir, jakpera nan naasimm kur. 5Jab na din yiin Lot ki boiɔ a, “Saamm nba baar a ŋaak nna a bin dɔɔr na be lia? Nyin namm.” Sodom jab na din loon bin dɔɔ nan saamm nae.

6Lot din nyii ŋaan loon gann saamm maŋ paak, 7ki yet doo maŋ ni jab na a, “N yɔɔsnba, n barimie, daa tuun nɔɔntont toonn na booru. 8Gotirii, n mɔk sapaanmuna banlee, bi daa ki mi dɔɔr nan jɔɔ kaawa. Ŋaant man nyinnib turi ki yin tumm yaa loon biaŋinba. Ŋaan i daa tee jab na siari. Bi tee n ŋaasaamme, ki li kpaa talas man nyinnib biak ni.”

9Ŋanne doo maŋ ni jab na jiin a, “Seetir nna, fin digbangann nirɔ na. A mun tee ŋmee ki saa wannit taa sii tuun biaŋinba? Botir nna na, nna-i kaa, ti saa tuma bonbiir nba gar taa bo saa tun saamm na linba.” Li yoo na ki bi tut Lot ki bakinɔ, ŋaan ji yaa bin biir gann na. 10Saamm banlee na din dɔɔnte ki soor Lot ki dat kɔɔnɔ ŋaak na ni, ŋaan loon gann. 11Li yoo na ki bi te ki jɔɔnsin baa jab nba see nanyer na kur paak, ki bi jɔɔn, ki ji ki fit la gann nba be sian.

Biaŋinba ki Lot nyii Sodom doo ni

12Jab banlee na din pak Lot a li-i tee ki u mɔk u diamm, koo u ŋaajab, koo u bonpoi, koo u nikpiimm, wun te bin nyi doo na ni, 13kimaan bi yaa bin biir doo maŋe, a Yennu gbat doo na biit nba jan biaŋinbawa, ki tumm a bin baar biir doo maŋ.

14Ŋanne ki Lot saan jab nba ki u waas yaa bin kumm na boor, ki saa pakib a bin teen yian ki nyi doo na ni, kimaan Yennu yaa wun biir doo maŋe. Ŋaan bi din dukii nan Lot kpanne.

15Ki laa tan yentir na, malakanba na din loon bin somm Lot ki wun nyi doo na ni yian. Bi din yetɔ a, “Kakitir. Jiin a ŋaapoo nan a bonpoi banlee na ki chiar. Chiat man, ki doo na biiru tan saa mann kpabi ki yin kpo.” 16Lot din taantire. Yennu din mɔk ninbatinu Lot paak, ki malakanba na soor Lot nan u ŋaapoo nan u bonpoi banlee na nii, ki dat nyinnib doo na ni. 17Ki malaka yenɔ betib a, “Ii tiin man ki fat i manfoor. I daa jiantir, i bia daa see sɔnjot ni. Chiat saan kunkona na boor man, ki la manfoor.”

18Lot din jiin a, “Aaii. Chanbaa, n barimae, daa te ki ti tuun nna. 19A sommin bonchiann ki nyinnin kuun niwa. Ŋaan kunkona na fɔkita. Wahala na saa baarit ki ti daa ki baar kunkonn maŋ boori. 20A la digbanbik nba nawa-a? Ŋanne kpiat. Ŋaant man saan leŋ. A la nan li tee digbanmintik nnae. N saa saan leŋe ki fat n manfoor.”

21Malaka na din jiin a, “N saka, n kan biir digbanbik maŋi. 22Saant leŋ yian, kimaan n kan teen siar see ki a saa baar digbanbik maŋ niwa.”

Lot nba yiin doo maŋ digbanbik na paak, ki bi ji yir Soar.19.22 Soar paake tee “bonbik.”

Ki jiin Sodom nan Gomora biiru po

23Yonnu din doe miia nna ki Lot baar Soar. 24Li yoo na ki Yennu te ki sarwuuta nan muu baar baa Sodom nan Gomora doi ni. 25Ki doi na kur dii muu: Niib, nan linba be leŋ kur, nan li bonpipiat kur din dii muue. 26Tɔn, ki Lot ŋaapoo din jiant got doo na, ki kpant yaatann ki see.

27Laa fant sanyiɔk, ki Abraham fiir ki saan siaminba ki ŋɔɔ nan Yennu won see na. 28Waa got Sodom nan Gomora nan baauk na kur, ki u la ki munyuuk do jukjuk, ki naan nan baa tuu joo datuna ki li di biaŋinba na. 29Yennu nba din biir Sodom nan Gomora, ŋaan u din tian Abraham po, ki nyinn Lot.

Laa teen biaŋinba ki Moab teeb nan Amonn teeb tan be

30Lot din tiin jaŋmaanii nan Soar benue, li paak ki ŋɔɔ nan u bonpoi banlee na yaat doo kunkonn paak, ki saa kɔɔ wontu ni. 31Dasiar ki bonposaakak na tan yet u waarɔ a, “Ti baa kpet gbenna, ti mun bia kan la jab nba saa kɔɔnti. 32Li paak, ŋaant tin tur ti baa daan wun nyu yib, ki tin dɔɔ nanɔ, ki mar waas.” 33Li daar nyiɔk ki bi yibinɔ, ki bonposaakak na dɔɔ nanɔ. Waa yib ki li saa gar na, u din ki banni.

34Laa yent sanyiɔk, ki saakɔɔ na yet u waarɔ a, “N won dɔɔ nanɔ wonna. Ŋaant ti yaan yibinɔ ki fan mun dɔɔ nanɔ, ki ti kura n mar ti baa waas.” 35Li daar nyiɔk ki bi ŋamm yibin bi baa, ki waarɔ po na mun dɔɔ nanɔ. Waa bia mantik yib na, u yaan din ki banni. 36Li din teen nnae ki Lot tur u waas na kur poa. 37Bonposaakak na din mar bonjak ki pur u sann Moab.19.37 Moab paake tee “nyii n baa boor.” Ŋɔɔe din tee booru nba ki bi yi Moab na yeeja. 38Bonbik po na mun din mar bonjak ki pur u sann Benami.19.38 Benami paake tee “n niib bija.” Ŋɔɔe mun din tee booru nba ki bi yi Amonn na yeeja.

20

Ki jiin Abraham nan bat Abimelek po

1Abraham din fiir Mamre ki saan Keenann yent tiŋ po, ki saa kar Kades nan Sur sinsuuk ni. Li poorpo, yoo nba ki u ji din be digbann nba ki bi yi Gerar na, 2ki u yet nan u ŋaapoo Sara tee u niipooe. Ŋanne ki bat Abimelek te ki bi jii Sara ki baar nanɔ u ŋaak ni. 3Daasiar nyiɔk ki Yennu tan dɔkit Abimelek paak, damiit ni, ki yetɔ a, “A saa kpo nnae, kimaan faa jii poo na na paak. U poŋ kun jɔɔwa.”

4Ŋaan Abimelek din daa ki nakin Sara. Ŋanne ki u yet a, “N Yomdaanɔ, n ki mɔk biiti. A saa biir min nan n niiba-a? 5Abraham mɔŋe yet nan Sara tee u niipooe, ki ŋɔɔ Sara mun bia pak nnae. N tun linba na nan n popeenne, n ki mɔk siara biiti.”

6Ki Yennu jiin damiit na ni a, “N mi nan a tun nan popeenne, ŋanne teen ki n gɔɔra ki a ki siiu ki tun biit ki turin. 7Mɔtana, jiint poo maŋ ki tur u sɔrɔ. U tee min Yennu sɔkiniie, ki saa miar min Yennu ki tura, ki a kan kpo. Ŋaan n kpaanae, fi-i kii jiinɔ, see ki a kpo, fin nan a niib kur.”

8Laa yent sanyapob ni, ki Abimelek yiin u saakab kur, ki wannib linba kur tun. Ki jaŋmaanii soorib bonchiann. 9-10Li yoo na, ki Abimelek yiin Abraham ki tan boiɔ a, “A tun bee ki turit na? N biira bee ki a tan yaa a baar nan wahala na ki tur min nan n niibi? Linba na ki tee linba ki sɔɔ saa mi tun turin kaa. Bee ki a tan tun nna?”

11Ki Abraham jiin a, “N dukin nan sɔɔ sii kaa doo na ki tee Yentinnɔe, ki bi tan saa mann kpin, ŋaan yent n ŋaapoo maŋ. 12U set tee n niipooe. U tee n baa bike, ŋaan u ki tee n naa bik kaa, ki n kɔɔnɔ. 13Li paak, Yennu nba nyinnin n baa tiŋ ni ki baar nanin digbansaann na ni, n pakɔ a, ‘Sɔɔ kur-i boia, fan yet nan n niipooe tee-a, ki lin wann nan a set mɔk lomm nanin.’ ”

14Li yoo na, ki Abimelek jii Sara ki jiin tur Abraham, ŋaan bia pukinɔ pei, nan nei, nan daaba, 15ŋaan pak Abraham a, “N yente doo na kur. Karin faa loon sian.” 16Abimelek din yet Sara nan u teen u ninja Abraham salimpeenbina tusire, ki li tee nyinn, a niib nba be leŋ na kur n bann nan ŋɔɔ Sara ki tun siara biiti.

17-18Tɔn, Abraham ŋaapoo Sara paak, ki Yennu din te ki poob nba be Abimelek ŋaak ni kur ki maari. Ŋanne ki Abraham miar Yennu, ki u teb Abimelek, ki bia teb u ŋaapoob nan u daabpoi kura, ki bi matuk ji loot.

21

Baa mar Aisak biaŋinba

1Li poorpo Yennu din teen piisin Sara paak, nan waa senn mɔsonn biaŋinba na. 2Ki u soor poor ki mar bonjak, yoo nba ki Abraham poŋ kpeta na. Bi din mar bik maŋ sakir nba ki Yennu senn mɔsonn nan bi tan saa marɔ nae. 3Ki Abraham pur bik na sann Aisak. 4Waa din dii daa ŋanniin na, ki Abraham pot u punn, nan Yennu nba wann biaŋinba na. 5Baa din mar Aisak yoo nba na, ki sɔɔ Abraham mɔk bina kobik. Ŋanne ki Sara yet a, 6“Yennu turin parpeenn nan laata.21.6 Bi maan ni, Aisak paake tee “u laa.” Wunba kur gbat li po saa taanin tin lawa,” 7ki bia ŋamm yet a, “Ŋmee bo saa mi ki yet Abraham nan Sara tan saa mar biki? Ŋaan n mar bonjak ki tur ŋɔɔ jakper nae na.”

8Aisak nba tan tukit biir daar nba, ki Abraham teen jaangbeŋir.

Ki jiin Hagar nan u bik Ismael po

9Daasiar ki Ismael, wunba ki Ijipt bik Hagar din mar tur Abraham na tan jerin nan Sara bija Aisak. 10Sara nba lab na ki u pak Abraham a, “Nyint daabpook nan u bija na ŋaak na ni. Poo na bik kan di a faar nba tee n bija Aisak yar na nan waama.” 11Li din biir Abraham par bonchiann, kimaan Ismael mun bia tee ŋɔɔ Abraham bijae. 12Ŋaan ki Yennu pak Abraham nan u daa biir u par ki jiin u daabpook Hagar nan u bija na po, a, “Tumin linba kur ki Sara wanna, kimaan Aisak nie ki n yaa n tura yaaboona bonchiann nba ki n senn mɔsonn nan n saa tura na. 13N bia saa tur daabpook bija na waas bonchiann, ki bi mun tan sii tee boorgbeŋir, kimaan u mun bia tee a bijae.”

14Laa yent sanyapob ni ki Abraham jii jeet ki tur Hagar, ki bia liak nyun wajakɔruk ni ki barimɔ, ki bia jii bik na ki pukinɔ, ki nyinnib u ŋaak ni. Hagar din yaat kɔɔ muuko, ki saa lin Beerseba fɔɔr ni. 15Nyun na nba tan gbenn yoo nba, ki u jii bik na ki kaanɔ tituuk nyakir, 16ŋaan nyat saan waama ki saa kar. U din pak tur u mɔŋ a, “N kan fit kii gorii n bik na nan waa tan saa kpo-o.” U ji din jak mɔniie ki mɔ, waa kar siaminba maŋ.

17Yennu din gbat bik na mɔnii, ki u malaka pak Yendɔuŋ niwa ki tur Hagar a, “Hagar, bee paake te ki a biir a pari? Daa tiin jaŋmaanii. Yennu gbat bik na mɔniiwa. 18Fiit, saan jii bik maŋ ki korimɔ. N saa te ki u yaaboona-ii tee digbanjaanne.” 19Li yoo na ki Yennu te ki Hagar numpo yent, ki u la bunbunn, ki jii kɔruk na saan luun nyun ki tan wat tur bik na. 20Yennu din be nan bik na u kpaatu ni. Ki bik na be Parann fɔɔr ni ki tan subir, ki tee wunba mi waaruk bonchiann. 21Li yoo na, ki u naa kpaan Ijipt bik ki turɔ ki u kɔɔn.

Ki jiin Abraham nan bat Abimelek mɔlor po

22Li yoo na ki bat Abimelek jii u lanjimanba yudaanɔ, ki bi yiu Fikol, ki bi saan Abraham boor, ki saa pakɔ a, “Yennu be nanae linba kur ki a tuun ni. 23Li paak, porin nan a kan mi kpann min nan n waas nan n yaaboona kura. Sent mɔsonn nan a binbeŋ sii ŋan ki tur min nan n tiŋ nba ki a be leŋ na, nan n binbeŋ nba ŋan ki tura biaŋinba na.”

24Ki Abraham jiin a, “N senn mɔsonna.” 25Abraham din wann Abimelek bunbunn nba ki ŋɔɔ Abimelek toontunna fat na po. 26Ki Abimelek jiin a, “N ki mi wunbae tun nna. A ki pakin li po kaawa. Mɔtanae ki a kpan daa piakin na.” 27Ki Abraham paat pei nan nei ki tur Abimelek, ki bi banlee lakin taan ki lor mɔlor nan bi sii man nan leeb. 28Ŋanne ki Abraham gann pei banlore u pei ni. 29Ki Abimelek boiɔ a, “Bee ki a tee nna?”

30Abraham fan jiin a, “Gaat pei banlore na ki lin wann nan mine gbiir bunbunn maŋ.” 31Ki bi din pur leŋ Beerseba,21.31 Beerseba paake tee “mɔlor bunbunn.” kimaan leŋe ki bi banlee lor mɔlor.

32Baa senn mɔsonn maŋ ki gbenn na, ki Abimelek nan Fikol ji ŋmat kun Filistia doo ni. 33Li poorpo ki Abraham bur tisiak nna leŋ, ki jiant Yennu, wunba tee yaayoo nan yaayoo Yennu na. 34Abraham din kar Filistia tiŋ ni ki yukir bonchiann.

22

Biaŋinba ki Yennu bikin Abraham

1Sian yoo ki Yennu din tan bikin Abraham. U din yiinɔe a, “Abraham,” ki Abraham toon a, “Mine na.”

2Ki Yennu yetɔ a, “Jiin a bija, a biyemmir Aisak, wunba ki a loonɔ bonchiann na, kii saa Moria tiŋ ni. Leŋ, n saa wanna kunkonn nba paak ki a saa jiiu ki mann muujoonu maruŋ ki turin.”

3Laa yent sanyiɔk ki Abraham jii daat waan a wun saa mann mannu maŋ. U din lor jika boŋ paak, ki jii Aisak nan u toontunna banlee ki pukin, ki bi gaar sɔnu ki saa siaminba ki Yennu wannɔ na. 4Daa ŋantaa daar, ki Abraham la leŋ, ki li be banfɔkira. 5Ŋanne ki u yet u toontunna na a, “Ii be nna nan boŋ na man, ki min nan Aisak n saan saa jiant Yennu ki jen.” 6Ŋanne ki Abraham jii maruŋ daat na ki jinn Aisak, ŋaan ki u mɔŋ jii jukbik nan musankɔɔnn nba ki u saa joo muu. Baa lakin tɔk saa na, 7ki Aisak saa yet a, “N baa.”

Ki u jiin a, “N bik, n gbiin.”

Ki Aisak boiɔ a, “N la daat nan muuwa, ŋaan peeuk nba ki a saa mann maruŋ be lia?”

8Ki Abraham jiin a, “Yennu saa tur peeuk.” Ki bi banlee seet saa.

9Baa saa baar siaminba ki Yennu wannɔ na, ki Abraham maa maruŋ binbintir, ki kɔnn daat na paan li paak, ki soor Aisak ki lor u nii nan u taa, ki paanɔ daat nba ki u bo paan binbintir na paak na, 10ki jii juk na a wun kɔtɔ. 11Ki Yennu malaka be Yendɔuŋ niwa ŋaan tian yiinɔ a, “Abraham, Abraham.”

Ki u jiin a “Mine na.”

12Ki malaka na yetɔ a, “Ii mi ki fan tur bik maŋ daŋ. Mɔtana, n bann nan a tiin Yennu, kimaan faa ki wuunɔ, a biyemmir na.”

13Abraham din jiant ki sɔɔ ki pejak see, ki jagotuk lɔk u yina. Ki u saan lɔkitɔ, ki baar nanɔ, ki tan mann mannu tur Yennu, ki li set u bija Aisak taaboouk ni. 14Abraham din pur leŋ a, “Yennu teen.” Halii nan dinna, niib yeen a, “Yennu kunkonn paak, u teen.”

15Ŋanne ki Yennu malaka na ŋamm yiin Abraham yendɔuŋ niwa ki yet a Yennu yet a, 16“N por nan n mɔŋa nan n saa teen piisin bonchiann a paak, kimaan faa tun linba, ki ki minnin a biyemmir na paak, 17n sent mɔsonn nan n saa tura yaaboona bonchiann, ki bi tan sii tee nan ŋmaabira nba tee biaŋinba sanpaapo nae, koo mɔkgbianu paak tanbiiuŋ nba tee biaŋinba na. A yaaboona tuu tan saa kɔn nyann bi datai. 18Li saa nyi a yaaboona nie ki n teen piisin digbana kur paak, kimaan faa sak n mɔb na paak.” 19Li poorpo ki Abraham nan Aisak ŋmat jen u toontunna na boor, ki bi tɔk kun Beerseba doo ni. Ki Abraham ji din kar Beerseba.

Ki jiin Nahor yaaboona po

20Li poorpo ki Abraham gbat nan u baa bik Nahor nan u ŋaapoo Milka mar bonjai banniin. 21U bikperik sann din tee Us-e, ki Bus waa u paak, ki Kemuel, wunba din tee Aram baa na waa u paak, 22ki pukin Kesed, nan Haso, nan Pildas, nan Jidlaf, 23nan Betuel, wunba din tee Rebeka baa na. Milka din mar bonjai banniin nae ki tur Abraham ninja Nahor. 24Nahor ŋaapoobik Ruma mun din mar Teba, nan Gaham, nan Tahas nan Maaka.

23

Ki jiin Sara kuun po

1Sara din dii bina kobik nan bina piinlee nan ŋanlore-e ki kpo. 2U din kpo Hebronn doo nie, Keenann tiŋ ni, ki Abraham bui u kpemɔnii.

3Li poorpo ki Abraham nyik Sara gbanant ki li dɔɔ, ŋaan ki u saan Hef niib boor ki saa yet a, 4“N tee saamɔe ki be i boor ni na. Ŋmitir tiŋ waan ki kɔi turin, ki man pii n ŋaapoo.”

5Ki bi jiin a, 6“Gbiintir, chanbaa. Fine tee ti tɔɔndaanɔ, piin a ŋaapoo kaauk nba ki a numm gboo ni. Ti kura na teen siir nan tin tura tiŋ ki fan pii a ŋaapoowa.”

7Ŋanne ki Abraham gbaan bi tɔɔnn ŋaan yet a, 8“Li-i tee ki i too nan yin set turin tiŋ man pii n ŋaapoo, yin pak nan Efronn bija Sohar, 9ki wun kɔi-n tanfiiɔk nba be Makpela ki kpia nan u kpaab na. Pakimɔ ki wun wannin li daajar i numm ni na, ki man daar kii pii n niib.”

10Efronn maŋ mun din be leŋ. Li din tee doo tammɔb nie, siaminba ki bi kaar ki lorin lora na. Ki u pak sɔɔ kur numm ni a, 11“Chanbaa, gbiintir, n saa tura tiŋ maŋ kur ki kpab nan tanfiiɔk na. N ninjamm na numm ni, n saa tura tiŋ na ki fan pii a poo maŋ.”

12Ŋaan ki Abraham bia gbaan bi tɔɔnn 13ki pak Efronn, ki loon sɔɔ kur n gbat a, “Dimin sukuru ki gbiint. N saa daa tiŋ na kur. Gaat n likirii maŋ, ŋaan ki man yent tiŋ na ki pii n poo.”

14Efronn din jiinɔ a, 15“Chanbaa, tiŋ daauk tee salimpeenbina kobii ŋannae, ki linba na tee bee ki tur min nan fini? Piin a ŋaapoo.” 16Abraham din sak nna, ki jii likirii nan Efronn nba wann biaŋinba na, niib na numm ni, salimpeenbina kobii ŋanna, nan kpinkpenta nba kaan likirii biaŋinba na, ki turɔ.

17Li din tun nnae ki Efronn tiŋ nba be Makpela ki kpia Mamre na ji teen Abraham yar. Li din kpab tiŋ na, nan tanfiiɔk nba be tiŋ na ni, nan tiinii nba be tiŋ maŋ ni ki saa tuu tiŋ maŋ paak. 18Hef niib nba kur din be tintaanu na ni ji din mi nan tiŋ na tee Abraham yare.

19Li yoo na ki Abraham pii u ŋaapoo Sara leŋ, Keenann tiŋ ni. 20Hef teeb tiŋ na nan tanfiiɔk na ji din tee Abraham yente, ki u pii kuun leŋ.

24

Biaŋinba ki Aisak kɔɔn Rebeka

1Abraham ji din tee jakpere, ŋaan sɔɔ ki Yennu teen piisin u paak, bont kur niwa. 2Dasiar ki Abraham tan pak u ŋaatoontunna saakɔɔ, wunba ki u jii u ŋaak nan li bona kur yaak ki teen u nuu ni na, a, “Jiin a nuu ki sakin n pana ni, ŋaan por mɔpor. 3N loon fan por mɔpore Yennu nba nan sanpaak nan tiŋ na sann ni, nan a kan jii Keenann tiŋ na ni sapaamɔ ki tur n bija ki wun kɔɔni. 4Ŋaan a saa ŋmat saan n tiɔŋ dandoo, siaminba ki bi din marin na, ki saa jii leŋ sapaamɔ ki tan tur n bija Aisak ki wun kɔɔn.”

5Ki u daabir maŋ ŋmat boiɔ a, “Li-i tee ki n la sapaamɔ, ŋaan ki u ki sak saa baar nna, n saa teen nlee? N saa te ki a bija Aisak maŋ n ŋmat kun a doo maŋ ni amii?”

6Abraham din jiin a, “Ii mi ki a saa te ki wun ŋmat leŋ. 7Yennu, wunba tee yendɔuŋ ni Yennu-e nyinnin n chanbaa ŋaak, n dandoo ni, ki senn mɔsonn nan u saa jii tiŋ na ki teen min nan n yaaboona nuu ni. U saa te ki u malaka n gar a tɔɔnn, ki a saa la sapaamɔ leŋ ki tur n bija ki wun kɔɔn. 8Li-i tee ki a la sapaamɔ, ŋaan ki u yêt a weiu, a ki mɔk siara biit ki jiin a mɔpor na po. Ŋaan ii mi ki a saa mann te ki n bija n ŋmat leŋ.” 9Ŋanne ki Abraham daabir na jii nuu ki sakin Abraham pana ni, ŋaan por ki senn mɔsonn nan u saa tun Abraham nba wannɔ biaŋinba na.

10Li poorpo, ki daabir maŋ, wunba ki Abraham jii u mɔkint yaak kur ki teen u nuu ni na, jii Abraham laagumiinba piik ki saan doo nba ki bi yi Mesopotamia na paapo, siaminba ki Nahor din tuu be na. 11Waa baar leŋ yoo nba, ki u te ki laagumiinba na sik gbaan tiŋ ni, bunbunn boor, doo na kpiŋ. Li din tee daajoyonmaasire, yoo nba ki poob tuu lu nyun na. 12Daabir na din miar Yennu a, “Yabint Yennu, fin nba tee n chanbaa Abraham Yennu, turin nyannu dinna, ki gbeen a mɔsonn nba ki a senn tur n chanbaa na. 13Bunbunn boore ki n be na, ki sapaamm sii baat lu nyun. 14N saa yet bi yenɔ a, ‘N barimae, sikint a sɔɔr ki dur nyun turin ki man nyu.’ Li-i tee ki u yet a, ‘Gaat ki nyu, ŋaan man bia dur tur a laagumiinba ki bin mun nyu,’ fan ŋaan ki wuu tee sapaamɔ nba ki a gann a wun teen a daabir Aisak ŋaapoo. Linba na-i tun, n set mi nan a dia a mɔsonn nba ki a senn tur n chanbaa Abraham na.”

15Ki u saa gbent Yenmiaru na, ki sɔɔ Rebeka dɔkita, ki jii sɔɔr. U din tee Betuel bipooe, ki Betuel mun tee Abraham baa bik nba ki bi din yiu Nahor na, nan u ŋaapoo Milka bija. 16Rebeka din tee sapaanfaŋe, ki bia daa ki mi kpian jɔɔ. U din sik ki luun nyun ki ŋmat do, 17ki daabir na chiar chetɔ ki yet a, “N barimae, turin nyun man nyu.”

18Ki u jiin a, “Chanbaa, tan nyun,” ŋaan kakit ki jikit ki teeb ŋaan ki u nyu. 19Waa nyuu gbenn ki Rebeka yetɔ a, “N saa ŋmat luun ki tan tur a laagumiinba na, ki bin nyu ki saa jaŋ baa loon biaŋinba.” 20Li yoo na ki u but nyun na, ki teen baa tee nyun siaminba ki bonkobit nyu na, ŋaan chiar sik ki saa ŋamm luun. U lu nnae nan laagumiinba na nba tan nyuu gboo. 21Daabir na din see-e soon nna, ŋaan diis a wun laan Yennu turɔ nyannuwa-a.

22Rebeka nba tun nna ki gbenn, ki daabir na nyinn salima tutuuta nba yaa daauk paar bonchiann ki turɔ, ki bia turɔ salima banii ŋanlee, 23ŋaan boiɔ a, “A tee ŋmee bipooe? Diiuk sii be i ŋaak ni ki min nan n niib na saa dɔɔr nyiɔk na-a?”

24Ki u jiin a, “N baa sanne Betuel, wunba tee Nahor nan Milka bija na. 25Bonkobit jeet, nan linba ki bi saa dɔɔr li paak, be ti ŋaak ni, ki yiar bia be ki i saa dɔɔr.”

26Ŋanne ki daabir na gbaan tiŋ ni ki jiant Yennu, 27ŋaan yet a, “N piak Yennu, wunba tee n chanbaa Abraham Yennu ki dia u mɔsonn nba ki u senn tur n chanbaa na. Yennu-e kpan jiin ki saan nanin Abraham nikpiimm boor.”

28Li taakpaak ni, ki sapaamɔ na chiar kun u naa ŋaak, ki saa kumii linba kur tun. 29Rebeka din mɔk naa bik, ki u sann tee Labann, ki u nyii chiar saan bunbunn na boor, siaminba ki Abraham daaba be na, 30kimaan Labann din la tutuuta nan banii na, ki bia gbat linba kur ki Rebeka pak ki jiin jɔɔ maŋ powa. Ŋanne ki u saan Abraham daabir maŋ boor, bunbunn na peŋ, ki sɔɔ ki u see nan u laagumiinba. 31Ki u yetɔ a, “Ii waa ki tin kun ŋaak ni. A tee daansɔɔ nba ki Yennu teen piisin a paake, ki bee teen ki a tan see muuk ni na? N mɔk diiuk, ŋaak ni, ki saa tura, yiar bia be ki a laagumiinba saa dɔɔr.”

32Ŋanne ki daabir na wei saa kɔɔ ŋaak na ni, ki Labann lot jika nba bo lor laagumiinba na paak na, ŋaan jii jeet ki tur laagumiinba na, nan linba ki bi saa dɔɔr li paak. U bia din finn nyun ki tur Abraham daabir na, nan u tɔknanleeb, ki bi wuur bi taapant. 33Baa teen jeet gbenn ki jii baar nann yoo nba, ki Abraham daabir na yet a u kii pak linba be u par ni ki wannib, u kan di jeet na. Ki Labann jiin a, “Ii piak.”

34Ki u piin paku a, “N tee Abraham daabire. 35Yennu teen piisin n chanbaa paak bonchiann, ki teenɔ mɔkitɔɔ. Yennu turɔ pei, nan buunii, nan nei, nan likirii, nan salima, nan daabjai, nan daabpoi, nan laagumiinba, nan bonii. 36Sara, wunba tee n chanbaa ŋaapoo na din marɔ bik yenɔkɔɔe, bonjak, ki poŋ sɔɔ ki Sara kpeta. Ki n chanbaa jii u mɔkint kur ki tur u bonjak maŋ. 37N chanbaa te ki n senn mɔsonne nan n saa sak u mɔb. U yetin a, ‘Daa jikit sapaamɔ Keenann tiŋ na ni ki teen n bija na. 38Ŋaan saant n tiɔŋ dandoo ni, n niib boor, ki saa kpaan poo, ki tan turɔ ki wun kɔɔn.’ 39Ŋanne ki n boiɔ nan li-i tee ki sapaamɔ maŋ yêt wun weimi, n saa teen nlee. 40Ki u jiin a, ‘Yennu nba ki n saak u mɔb na saa tun u malaka ki wun gar a tɔɔnn ki tura nyannu. A saa la sapaamɔ n dantiŋ ni, n niib boor. 41Bonyenn kɔɔ nba saa te ki a nyi mɔsonn na ni tee, fi-i saan n niib boor ki bi yêtiie, a nyii a mɔsonn maŋ nie na.’

42“Maa baar bunbunn boor dinna, n miar Yennu ki yet a, ‘Yennu, fin nba tee n chanbaa Abraham Yennu, dimin sukuru ki turin nyannu, linba ki n tuun na ni. 43Bunbunn boore ki n be na. Li-i tee ki sapaamɔ baar a wun luun nyun, n saa miarɔ ki wun jii nan u sɔɔr ki turin man nyu. 44Li-i tee ki u sak ki turin nyun, ki bia luun nyun ki tur n laagumiinba na, ŋaant ŋɔɔe-ii tee sapaamɔ nba ki a gann a wun teen n chanbaa bija ŋaapoo.’ 45N tan gbent n miaru na, ki sɔɔ Rebeka dɔkita, ki jii u sɔɔr, ki saan bunbunn boor ki luun nyun. Ŋanne ki n pakɔ a, ‘Dimin sukuru ki turin nyun man nyu.’ 46Ki u kakit ki jikit u sɔɔr maŋ, ki yet a, ‘Nyumin, ŋaan man bia luun ki tur a laagumiinba ki bin nyu.’ Maa gaar nyuu gboo yoo nba, ki u bia luun ki tur n laagumiinba na ki bi nyuu. 47Ŋanne ki n boiɔ a, ‘A tee ŋmee bipooe?’ Ki u jiin a, ‘N baa sanne Betuel, wunba tee Nahor nan Milka bija na.’ Ŋanne ki n jii tutuuta nan banii ki turɔ, 48ŋaan gbaan tiŋ ni ki jiant Yennu. N dont Yennu nba tee n chanbaa Abraham Yennu ki gar n tɔɔnn, ki saan nanin Abraham nirɔ boor, siaminba ki n la u bipoo ki saa tur n chanbaa Abraham bija na. 49Mɔtana, li-i tee ki a loon fan tun a toonn ki jiin n chanbaa po, ki diau nan lomm, fan pakin. A mun-i kan tun nna, fan bia pakin ki man dukin maa saa tɔkin biaŋinba.”

50Ŋanne ki Labann nan Betuel jiin a, “Maan na nba nyii Yennu boor na, timm ŋarin kan fit pak siari. 51Rebeka-e kar na. Jiimɔ kii kun. Ŋaant wun teen a chanbaa Abraham bija ŋaapoo, nan Yennu tiɔŋ nba pak biaŋinba na.” 52Abraham daabir na nba gbat linba na, ki u baa fabin tiŋ ni, ki jiant Yennu. 53Li poorpo, ki u nyinn tiat nan piinii nba ki bi jii salimmɔna nan salimpeena ki teen na, ki tur Rebeka. U bia din jii bona nba yaa daauk paar ki tur Labann nan u naa.

54Li yoo ki Abraham daabir na nan u tɔknanleeb ji dii ki nyuu, ki dɔɔr ki li yent. Laa yent sanyiɔk ni, ki u yet a, “Ŋaant man ŋmat kun n chanbaa boor.”

55Ŋaan ki Rebeka naa bik na nan u naa yet a wun ŋaan ki Rebeka n biar bi boor, ki di daa ŋanniin amii dapiika, ki lian fit wei. 56Ki daabir na jiin a, “Daa gɔiti. Yennu tur nyannu n sɔnu na niwa, ŋaant man ŋmat kun n chanbaa boor.”

57Ki bi yetɔ a, “Ŋaant tin yiin bonpook maŋ ki laan u mɔk lann ki saa paki.” 58Ki bi yiin Rebeka ki tan boiɔ a, “A loon fan wei jɔɔ na ki kuni-i?”

Ki u jiin a, “Nn, n loon.”

59Ki bi chab Rebeka, ki ŋɔɔ nan poo nba din yɔɔrɔ na wei Abraham daabir na nan u tɔknanleeb ki kun. 60Bi din teen piisin Rebeka paak ki yet a,

“Ti niipoo, a tan sii tee niib tusbamm naae.

A yaaboona tuu tan saa kɔn ki nyann bi datai.”

61Li yoo na ki Rebeka nan u sapaanleeb teen siir ki jak laagumiinba na, ki wei Abraham daabir na, ki bi kur yaat saan.

62Aisak din be bunbunn nba ki bi yi “Manfoor Daanɔ Yennu nba laatin Bunbunn” na fɔɔr ni-e, ki li be Keenann tiŋ diitu po. 63U din tan nyii dasiar daajomaasir, a wun lin somm somm, ki ji din la ki laagumiinba somm baat. 64Rebeka nba la Aisak yoo nba, ki u jakit u laagumii paak ki sik set tiŋ ni, 65ŋaan boi Abraham daabir na a, “Jalanɔpoe saa somm ki che timm na?”

Ki daabir na jiin a, “N chanbaae.” Ŋanne ki Rebeka jii saarik ki yir, ki dɔkin u numpo.

66Ŋanne ki Abraham daabir na pak wann Aisak linba kur ki ŋɔɔ daabir tun. 67Ki Aisak jii Rebeka ki kɔɔnɔ diiuk nba ki u naa din tuu be leŋ na, ki u ji teen u ŋaapoo. Aisak din mɔk lomm nan Rebeka bonchiann, ki li te ki u naa kuun daamiiu nyii u ni.

25

Ki jiin Abraham yaaboonlia po

1Abraham din ŋamm kɔɔn poolɔɔ, ki u sann tee Ketura. 2Ketura maŋ din mar Simrann, nan Joksann, nan Medann, nan Midiann, nan Isbak, nan Sua. 3Joksann mun din mar Sieba nan Dedann. Ki Dedann yaaboona tee Asur teeb nan Letus teeb, nan Leumm teeb. 4Midiann waas mun din tee Efa, nan Efer, nan Hanok, nan Abida, nan Eldaa. Bi kura na din tee Ketura yaaboonae.

5Abraham din jii waa mɔk linba kur ki teen Aisak nuu nie. 6Ŋaan waa daa din be u manfoor ni na, u din mɔk piinii ki piin u waas nba ki u pooleeb mar na. Li poorpo ki u te ki bi fiir saan ki saa kar tiŋ nba be yondo po na ni, ŋaan nyik Aisak.

Ki jiin Abraham kuun po

7-8Abraham din kpet tingbouŋ na ni bonchiann, u din dii bina kobik nan bina piinlore nan ŋanŋmuewa ki lian kpo. 9Ki u waas Aisak nan Ismael piiu kaauk nba be Makpela, ki kpia Mamre, ki din tuu tee Soha bija Efronn yar na ni. 10-11Li tiŋe ki ŋɔɔ Abraham din daa Hef teeb peŋ na. Bi din pii ŋɔɔ nan u ŋaapoo Sara kur leŋe. Abraham kuun poorpo, Yennu din teen piisin Aisak paak bonchiann, ki u din be ki kpia nan bunbunn nba ki bi yir “Manfoor Daanɔ Yennu nba laatin Bunbunn” na.

Ki jiin Ismael yaaboona po

12Abraham bija Ismael nba ki Sara daabir Hagar nba tee Ijipt bik mar na yaaboonae na: 13Bi sana sɔb ki wei baa din marib biaŋinbae: Nebayof, nan Kedar, nan Adbeel, nan Mibsam, 14nan Misma, nan Duma, nan Masa, 15nan Hadad, nan Tema, nan Jetur, nan Nafis, nan Kedema. 16Ŋamme din tee booru piik nan ŋanlee na yeejamm, ki bi jii bi sana ki pur bi digbana, nan bi kinkaanboa kura. 17Ismael din dii bina kobik nan bina piintaa nan ŋanlore-e ki kpo. 18Ismael yaaboona din kar Sur nan Hafila doi sinsuuk nie, Ijipt yondopo, ki jiin Asiria sɔnu po. Ŋamm nan Abraham yaaboonlia na din kar jiak jiake, kimaan bi din ki man nan leebi.

Biaŋinba ki bi mar Esɔɔ nan Jakɔb

19Abraham bija Aisak labaare na: 20Aisak din mɔk bina piinnae ki kɔɔn Rebeka, wunba tee Betuel bipoo. (Betuel din tee Aram booru ni nirɔe, ki nyii Mesopotamia.) Rebeka din tee Labann waarɔe. 21Rebeka din ki mari. Li paak ki Aisak miar Yennu u paak. Yennu din gbat u miaru na, ki Rebeka soor poor. 22U din yaa wun mar jaasinbae, ki waas na be u poor ni, ŋaan kɔn nan leeb ki kutib. Ki u yet a, “Bee ki linba na tan tuun ki teenimi?” Ŋanne ki u saan a wun boi Yennu ki bann li paak.

23Yennu din yetɔ a, “Booru ŋanlee-e be a poor ni. Niib banlee saa nyi a poor ni, ŋaan bi kii taa mɔbu. Yenɔ sii paar lɔɔ, ki saakɔɔ po tan sii tee waarɔ po na jiamɔ.”

24Rebeka matuk daar din baar, ki u mar jaasinba, bonjai. 25Saakɔɔ na din tee nimɔŋe, ki u gbanant tee kobit jukiriku nan bonkobuk yar na. Ki bi purɔ Esɔɔ.25.25 Bi maan ni, “Esɔɔ” nan “kobit” mɔbona naane.26Wunba din joont nyii na din waa dia Esɔɔ taagbinne, ki u sann mun tee Jakɔb.25.26 Bi maan ni, “Jakɔb” nan “taagbinn” mɔbona naane. Yoo nba ki Rebeka din marib na, ki Aisak mɔk bina piinloob.

Biaŋinba ki Esɔɔ kɔi u matuk saakatuk

27Waas na nba din tan kpaat, ki Esɔɔ mi waaruk bonchiann, ki loon muuk ni halii, ŋaan Jakɔb ŋarin din tee jaŋmiŋminn nba ki kɔɔ muuko. 28Aisak yan din be Esɔɔ nie, kimaan Esɔɔ nba kpi muuk ni bonkobit ki u di kpint na, ŋaan u ŋaapoo Rebeka mun din loon Jakɔb-e.

29Dasiar ki Jakɔb tan kar ki ŋaa kpint, ki Esɔɔ nyii muuk ni ki kpen. Kon mun din mɔkɔ halii. 30Ŋanne ki u yet Jakɔb a, “Kon yaa lin saan nanima, turimin a kpinmɔŋ maŋ waan.” Li paak, ki bi din yiu Edom.25.30 Bi maan ni, “Edom” nan “bonmɔŋ” mɔbona naane.

31Ki Jakɔb jiin a, “Li-i tee ki a saa turin a saakatuk na ŋarin, n mun saa tura kpint nawa.”

32Ki Esɔɔ yet a, “Tɔn, kon nba poŋ yaa lin kpima na, saakatuk nyɔɔt tee bee ki turimi?”

33Ki Jakɔb jiin a, “Sinsinn, porin mɔpor nan a saa turin a saakatuk maŋ.” Ki Esɔɔ por mɔb ki jii u saakatuk na ki tur Jakɔb. 34Ŋanne ki Jakɔb jii jeet nan kpint na ki turɔ, ki u dii ki nyuu, ki fiir yaat. Esɔɔ yaa dudukit kuri na ki jiin u saakatuk po.

26

Biaŋinba ki Aisak kar Gerar

1Kon bia din tan ŋamm baa. Li ki tee kon nba din baa ki sɔɔ Abraham daa be na kaa. Ki Aisak saan Filistia teeb kpanbar Abimelek boor, Gerar yent ni. 2Ki Yennu tan baar Aisak boor ki yetɔ a, “Daa saa Ijipt, ii be siaminba ki n wanna na. 3Ii be nna, ki n saa teen piisin a paak. N saa jii digbana na kura ki tur fin nan a yaaboona. N sii dia mɔsonn nba ki n senn tur a baa Abraham na. 4N saa tura yaaboona, ki bi yabint tan sii tee nan ŋmaabira nba tee biaŋinba sanpaapo na, ki n saa turib tiŋ na kur. Li saa nyii a yaaboona nie ki n teen piisin digbana kur paak. 5N saa teen piisin a paak, kimaan a baa Abraham din sak n mɔb ki dia n sennu fanu.”

6Aisak din tukin ki be Gerar yent ni. 7Leŋ niib nba din tan boi u ŋaapoo po yoo nba, u din jiin a u tee u waarɔe. U din ki sak yet nan Rebeka tee u ŋaapoo, kimaan u din tiin jaŋmaanii nan wu pak nna, bi saa kpiue ŋaan yent u ŋaapoo maŋ, kimaan u ŋaapoo maŋ din fan bonchiann. 8Aisak nba kar leŋ waan amii, ki dasiar bat Abimelek tan dɔɔnt u takorbonn ni, ki la ki Aisak barin Rebeka paak. 9Ŋanne ki bat na tun yiin Aisak ki tan boiɔ a, “U tee a ŋaapooe. Bee ki a daan yaa u tee a waarɔe?”

Ki Aisak jiin a, “N tiin nan mi-i yet a u tee n ŋaapoo, bi saa kpime.”

10Abimelek din yetɔ a, “A tun bee ki turit na? N niib na sɔɔ bo saa kpet dɔɔ nanɔ, ki li ki paari. Ŋaan li-i bonni tun nna, biit na kur bo sii jii a yur paake.” 11Abimelek din kpaan u niib, a wunba dinn jɔɔ na biak, koo ki dinn u ŋaapoo biak, see ki u te ki bi kpiiu.

12Li binn ni, Aisak nba koo kpaab, u jeet din nan bonchiann, kimaan Yennu piisin be u paak. 13U toona din saa fanu, ki u mɔkit yiama. 14Filistia teeb na ji din mɔk funfunne nanɔ, kimaan u din mɔk pei nan nei nan daaba bonchiann. 15Li paak ki bi piin piin bunbuna nba kur ki Abraham din gbiir, yoo nba ki u din be u manfoor ni na.

16Ŋanne ki Abimelek yet Aisak a, “Nyin ti doo na ni, kimaan a paŋ ji gar ti yara.” 17Ki Aisak nyii ki saan saa be Gerar baauk nna ni daann. 18U din piit bunbuna nba ki Abraham din gbiir ŋaan kpo ki Filistia teeb piin na. U din yi bunbuna maŋ sana nba ki u baa Abraham poŋ din purir nae.

19Aisak daaba din gbiir bunbunn baauk na ni, ki baar nyun. 20Ki Gerar pekpaarii kɔn nan Aisak pekpaarii, ki yeen a, “Nyun na tee ti yare.” Ŋanne ki Aisak pur bunbunn na “Kunkɔnn.”

21Aisak daaba bia din ŋamm gbiir bunbunleer, ki bi bia yaan kɔn li paak. Ki Aisak purir “Dataar.” 22U din fiir nyat waama ki bi saa gbiir bunbunn. Kɔnsiar din kaa li bunbunn paaki. Ŋanne ki u pur bunbunn maŋ “Yamani.” U din yet a, “Yennu te ki ti be ti yamanie tiŋ na ni, ki sii mɔkitir.”

23Li poorpo ki Aisak fiir saan Beerseba. 24Li daar nyiɔk ki Yennu baar u boor ki tan yetɔ a, “Mine tee a baa Abraham Yennu. Daa tiin jaŋmaanii, kimaan n be nana. N saa teen piisin a paak ki tura yaaboona bonchiann, kimaan maa din senn mɔsonn nba ki tur n daabir Abraham na paak.” 25Ki Aisak maa maruŋ binbintir leŋ ki jiant Yennu. Li poorpo ki u chaan lanbouŋ,26.25 Bi din jii bonkob-gbante ki faa bi lanbont. ki bi be leŋ, ŋaan ki u daaba gbiir bunbunleer.

Biaŋinba ki Aisak nan Abimelek lor mɔlor

26Dasiar ki Abimelek nan u saakɔɔ nba teenɔ kpaanii, ki pukin u lanjimanba saakɔɔ Fikol, tan baar a bin la Aisak nan pinpakit. 27Ki Aisak boib a, “Bee teen ki i ji baat a i lami, ŋaan poŋ din ki loon n maan, ki te ki n nyii i doo ni?”

28Ki bi jiin a, “Ti la nan Yennu be nana, ki ti dukin nan li ŋan turit nan fin nan timm n taan mɔb. 29Ti loon fan senn mɔsonn nan a kan teent tont, nan taa ki teena tont biaŋinba na. Ti din dia-a nan baakire, ki a tan nyii ti doo ni nan parmaasir. Mɔtana, sɔɔ kur laat nan Yennu teen piisin a paaka.” 30Ki Aisak teemm saauŋ, ki bi dii ki nyuu. 31Laa yent sanyiɔk, ki sɔɔ kur por ki senn mɔsonn. Li poorpo ki bi chab leeb nan naasinyɔɔsir, ki jab na yaat kun.

32Li daar maŋ ki Aisak daaba baar tan pakɔ bunbunn nba ki bi gbiir na po, ki yetɔ a, “Ti gbiir ki baar nyuma.” 33Ki u pur bunbunn maŋ “Mɔlor.” Li din teen nnae ki digbann na la li sann, Beerseba.26.33 Beerseba paake tee “mɔlor bunbunn.”

Ki jiin Esɔɔ boorganu poob po

34Esɔɔ nba din dii bina piinna yoo nba, ki u kɔɔn Hef booru ni waas banlee, ki yenɔ sann tee Judif, wunba tee Beeri bipoo, ki lɔɔ sann mun tee Basemaf, ki u tee Elonn bipoo. 35Bi binbeŋ din te ki Aisak nan Rebeka be nan parbiire yoo kur.

27

Biaŋinba ki Aisak teen piisin Jakɔb paak

1Aisak din kpet bonchiann ki ji tan jɔɔn. Dasiar ki Aisak tun yiin Esɔɔ ki tan yetɔ a, “N bija.”

Ki u jiin a, “N gbia.”

2Ki u pakɔ a, “A la nan n kpeta, n kuun ji ki fɔki. 3Jiin a tɔrbann nan peenii ki saan muuk ni ki saa kpi bonkobuk ki turin. 4Teent jemant nba ki n loon, ki turin. Mi-i dii gbenn, n saa teen piisin a paake ki lian kpo.”

5Aisak nba din piak nan Esɔɔ na, ki Rebeka gbiin. Esɔɔ nba saan muuk ni a wun saa waar nant yoo nba, 6ki Rebeka pak Jakɔb a, “N gbat ki a baa piak Esɔɔ a, 7‘Saant kpi bonkobuk ki teen jeet turin man diwa, ki teen piisin a paak, Yennu tɔɔnn, ŋaan lian kpo.’ ” 8Ŋanne Rebeka tukin a, “N bija, gbiintir, mi-i pak linba tura, fan gaar ki tun nna. 9-10Saant bulook ni, ki saa soor bukpamma banlee, ki baar nann, ki man teen jeet nba ki a baa loon na, ki fan jii kɔɔ ki saa turɔ, ki wun diwa, ki tura u piisin ŋaan lian kpo.”

11Ŋaan ki Jakɔb jiin a, “A mi nan Esɔɔ mɔk kobit u gbanant paak, ki n gbanant mun tee gbananŋiŋar. 12N baa-i siin, u saa banna, u mun-i bann nan n kpannɔe, u saa turin mɔpore, li ji kii tee piisin kaa.”

13Ki u naa jiin a, “N bija, ŋaant mɔpor nba bo saa weia kur n baa n paak, fin n tun linba ki n wanna na. Saant ki saa soor buunii maŋ turin.” 14Ki u saan soor buunii na ki tan tur u naa, ki u teen jeet nba ki u baa loon maŋ. 15Li yoo ki Rebeka jii tiat nba tee Esɔɔ takpantii ki be ŋaak ni na, ki lann Jakɔb, 16ki jii bonkobit na gbant ki pin Jakɔb bɔpiat nan u nii, siaminba ki mɔk kobit na. 17Li yoo ki u jii nant na, nan jeet nba ki u teen na, ki tur Jakɔb. 18Ki Jakɔb saan u baa boor ki saa yiin a, “N baa.”

Ki u baa toon ŋaan boi a, “N bilanɔpoe?” 19Ki Jakɔb jiin a, “Min, a bija saakɔɔ Esɔɔ-e. N tun faa wannin biaŋinba nawa. Fiit kar, ki di jeet nba ki n baar nann na, ki ji turin a piisin na.” 20Aisak din jiin a, “N bik, a piin nlee ki tun linba na yian yian nna?”

Ki Jakɔb yet a, “A Yennu-e sommin ki n lar yiama.”

21Ŋanne ki Aisak yetɔ a, “Nakint n boor ni, ki man bara. A set tee Esɔɔ-ee?” 22Ki Jakɔb nakin, ki u bar barɔ ŋaan yet a, “A kunkɔr naan Jakɔb kunkɔre, ŋaan ki a nii mun naan Esɔɔ nii.” 23U din ki bann Jakɔb-i, kimaan Jakɔb nii paak din tee kobite nan Esɔɔ nii paak na. Ki u ji din loon wun turɔ piisin, 24ŋaan ŋamm boiɔ a, “A set tee Esɔɔ-ee?”

Ki u jiin a, “Nn.”

25Ki Aisak yetɔ a wun jii jeet na ki turɔ, ki wun diwa, ki turɔ piisin na. Ki Jakɔb jii jeet maŋ turɔ, ki bia jii tilontii daan waan ki turɔ a wun nyu. 26Li yoo na ki u yetɔ a wun nakin u boor ni ki mɔɔtɔ.27.26 Bi binbeŋ ni, bi din tee nnae ki want lomm.27Jakɔb nba nakin ki mɔɔtɔ yoo nba, ki Aisak nub u tiat, ŋaan turɔ piisin, ki yet a, “N bija nubiru man nan Yennu nba teen piisin tiŋ nba paak ki li nubiru man nae. 28Yennu saa sikin marin a tiŋ paak, ki a tiŋ saa kɔɔ koorin. Yennu saa tura dii nan tilɔɔna daan bonchiann. 29Nibooru bonchiann sii tee a jiamm, ki niib sii gbaant a tɔɔnn ki jiantira. Fine tan sii tee a nikpiimm kpanbar, ki a naa yaaboona tan saa gbaan ki jianta. Mɔpor sii be daansiab nba waanta mɔi paak; ki piisin mun sii be daansiab nba waanta piisin na paak.”

Biaŋinba ki Esɔɔ miar Aisak piisin

30Aisak nba din teen piisin Jakɔb paak ki gbenn ki Jakɔb seet nyi yoo nba, Esɔɔ mun din nyii muuk ni ki baar kɔɔ li yooe. 31U mun din teen jemant ki kɔɔ nann, ki yet a, “N baa, fiit ki di jeet nba ki n baar nann nawa, ki ji turin piisin na.”

32Ki Aisak boi a, “Ŋmee?”

Ki u jiin a, “Min, a bijakpere.”

33Ki Aisak yan ŋmat, ki u gbanant kur ji jekir, ki u boi a, “Ŋmee bo kpii bonkobuk ki teen jeet turin na? N bo dii jeet maŋa. N bia bo turɔ n piisin kura, ki li ji sii tun tee u yare.”

34Esɔɔ nba gbat nna, ki u bui sanpaapowa, ŋaan yeen a, “N baa, mun turimin a piisin.”

35Ki Aisak yet a, “A waarɔ baar kpannin, ki n jii piisin nba bo tee a yar na ki turɔwa.”

36Ki Esɔɔ yet a, “U diin taar munlee-e na. U sann Jakɔb na kunɔwa. U daan gaar n saakatuk yaaka, ki bia gaar n piisin na. A ki tenn piisin waan ki saa turimi-i?”

37Ki Aisak pakɔ a, “N teenɔ a chanbaawa, ki teenɔ u nikpiimm kur yudaanɔwa. N turɔ dii nan tilɔɔna daama. N bija, siar ji kaa ki n saa tun turani.”

38Ki Esɔɔ ŋamm barin u baa ki boiɔ a, “N baa, a kpan mɔk piisin yennkɔɔe-e? N baa, mun teent piisin n paak.” Li yoo na ki Esɔɔ mɔ sanpaapo.

39Ki Aisak yetɔ a,

“Marin kan nyi sanpaapo ki baa a tiŋ ni.

A tiŋ sii tee tinfukirike.

40A jukbanjiak nae sii dia-a,

ki a sii tee a waarɔ yommik,

ŋaan fi-i taŋi yêt, a saa nyi u yiikoo ni.”

41Esɔɔ din ki loon Jakɔb maan, kimaan u baa nba tur Jakɔb piisin na paak. Ŋanne ki Esɔɔ dukin a, “N baa poŋ ji ki fɔk nan kuumi. Wuu kpo, n ji saa kpi Jakɔb-e.”

42Ŋaan Rebeka nba gbat Esɔɔ lor maŋ yoo nba, ki u tun ki yiin Jakɔb ki tan yetɔ a, “Gbiintir, a yɔɔrɔ Esɔɔ loon wun la yiare ki kpia. 43N bik, mi-i wanna biaŋinba, fan tun nna. Chiat ki saan n yɔɔrɔ Labann boor, Harann doo ni, 44kii sakii be u boor ki lin weiwa ki a yɔɔrɔ wutoor n maak, 45ki wun tamm linba ki a tun turɔ na. Li poorpo, n saa tun toomu ki wun jen nana. Bee ki n waas banlee tan saa kpo daar yennkɔɔ?”

46Ŋanne Rebeka pak Aisak a, “N bak nan Esɔɔ ŋaapoob nba tee boorganu waas nawa. Li-i tee ki Jakɔb mun bia kɔɔn Hef booru ni bik, n poŋ ji saa kpoe.”

28

1Aisak din yiin Jakɔb ki tan foontɔ parmaasir foontii ŋaan yetɔ a, “Daa kɔɔnt Keenann tiŋ ni na biki, 2ŋaan saant Mesopotamia tiŋ ni, a yeeja Betuel doo ni, ki saa jii leŋ bik, a yia Labann bipoo, ki tan kɔɔn. 3Yabint Yennu n teen piisin a pookɔɔnt maŋ paak, ki tura waas bonchiann, ki a yaaboona tan sii tee boorii bonchiann. 4Yennu n teen piisin fin nan a yaaboona paak, nan waa din teen piisin Abraham paak na, ki a tan yent tiŋ nba ki a kar leŋ na, tiŋ nba ki u din jii ki tur a yeeja Abraham na.” 5Ki Aisak te ki Jakɔb saan Labann boor, Mesopotamia tiŋ ni. Labann baa din tee Betuel-e. Betuel mun din tee Aram booru ni nirɔe. Labann-e bia din tee Rebeka yɔɔrɔ na. Rebeka-e mun din tee Esɔɔ nan ŋɔɔ Jakɔb naa.

Biaŋinba ki Esɔɔ kɔɔn poolɔɔ

6Li poorpo ki Esɔɔ gbat nan Aisak teen piisin Jakɔb paak, ki te ki u saan Mesopotamia a wun saa lon bi booru ni bik ki tan kɔɔn. U bia din gbat nan u baa teen piisin Jakɔb paak, ki kpaanɔ nan u daa kɔɔnt Keenann booru ni biki. 7Li yoo ki u ji bann nan Jakɔb sak u baa nan u naa mɔbe ki saan Mesopotamia, 8ki li yent u numpo nan u baa Aisak numm ki gboo Keenann bonpoi na. 9Ŋanne ki u saan saa kɔɔn Abraham bija nba ki bi yiu Ismael na bipoo, ki u sann tee Mahalaf, ki u tee Nebayof niipoo.

Ki jiin Jakɔb damiit po

10Jakɔb din nyii Beerseba, ki gaar Harann poe. 11Yonnu din saa siik naanummɔnne, ki u baar siar boor ki biar leŋ. U din dɔɔr ki kpakin u yur tann paak, ki gɔɔn, 12ki damii, ki damiit maŋ ni ki u la banlaanu ki li tii tiŋ na ni ki saa tuu Yendɔuŋ ni. Ki malakanba ŋmaan li paak ki do Yendɔuŋ ni, ki bia ŋmat siik tingbouŋ na ni. 13Li yoo na ki u la ki Yennu see ki kpiau. Ki Yennu yet a, “Mine tee Yennu, wunba tee Abraham nan Aisak Yennu. N saa jii tiŋ nba ki a dɔɔ li paak na, ki tur fin nan a yaaboona. 14A yaaboona tan sii yab ki tee nan tanbiinii nae. Bi tan saa pɔt ki kar lokir kur po, ki fin nan a yaaboona paak, n saa teen piisin nibooru kur paak. 15I mi nan n sii be nana faa saa saan siaminba kur, ki saa nyinna bonbiir ni, ki tan tunn jen nana nna. N kan nyikaani, see ki n tan tun linba kur ki n senn mɔsonn nan n saa tun na.”

16Jakɔb nba fiir gɔɔn ni yoo nba, ki u yet a, “Yennu be nna. U be siaminba na, ŋaan ki n ki mi.” 17Jaŋmaanii din soorɔ bonchiann, ki u yet a, “Nna tee yanputuk boore. Li tee Yennu ŋaake, Yendɔuŋ tammɔbe na.”

18Laa yent, ki Jakɔb fiir sanyapob ni, ki jii tann nba ki u yur won kpaak na, ki chaan, ki li tee tiarin. Li poorpo ki u jii kpan ki mɔɔn li paak, ki li ji teen Yennu yar, 19ŋaan pur leŋ Betel.28.19 Betel paake tee “Yennu ŋaak.” Doo maŋ sann din tuu tee Lus-e. 20Ŋanne ki Jakɔb por senn mɔsonn ki yet Yennu a, “Li-i tee ki a sii be nanin ki nyinnin bonbiir ni, sɔnu nba ki n somm na ni, ki bia turin bondikar nan bonliakar, 21ki n tan ŋmat jen n baa tiŋ na ni nan laafia, fin kuukɔɔe sii tee n Yennu. 22Tann nba ki n chaan ki li tee tiaru na sii tee a jiantu boor, ki linba kur ki a turin, n tuu saa nyinn li bɔkitu piik niŋ yenn ki tura.”

29

Biaŋinba ki Jakɔb baar Labann ŋaak

1Jakɔb din tukin u sɔnu ki saa baar digbansiar nna, ki li be yondo po. 2Li yoo na ki u la bunbunn ki li be doo kpiŋ, ki pei koonn muntaa dɔɔ bunbunn na boor. Bi din lu nyun bunbunn na nie ki nyunt pei maŋ, ki tangbeŋir bii li mɔb paak. 3Pei maŋ-i nakin bunbunn na boor yoo nba, pekpaarii na din tuu biit tann nae, ki nyunnib. Bi-i nyuu gbenn, bin jiin tann na ki biin.

4Jakɔb din boi pekpaarii maŋ a, “N yɔɔsnba, i nyii lee?”

Ki bi jiin a, “Ti nyii Harann-e.”

5Ki u bia boib a, “I mi Nahor bija Labann-ii?”

Ki bi yet a, “Ti miu.”

6Ki u bia boib a, “Li manɔ-ɔ?”

Ki bi yet a, “Li manɔ. Gotir, u bipoo Rachel-e baat nan u pei na.”

7Li poorpo ki Jakɔb yetib a, “Laa daa ki jaŋ nan yin kɔɔn pei maŋ na, yii bonni nyunnib ŋaan ŋmat namm muuk ni.”

8Ki bi jiin a, “Ti kan fit teen nna, see ki pei na kur tikir nna, ki sɔɔ biit tann nawa, ki ti lian nyunnib.”

9Jakɔb kpan piak gbente, ki Rachel baar nan u pei. 10Jakɔb nba la Rachel baat nan u yia Labann pei yoo nba, ki u saan bunbunn na boor, ki saa biit tann na, ki nyunn pei maŋ. 11Li poorpo ki u mɔɔt29.11 Bi binbeŋ ni, bi din tee nnae ki want lomm. Rachel tankpinn, ŋaan ji bui sanpaapowa, kimaan u par nba penn ki li saa gar na. 12U din yet Rachel a, “N tee a baa nikpiimɔe, n naae tee Rebeka.” Ki Rachel chiar kun a wun saa kumii u baa. 13U baa nba gbat u yia Jakɔb labaar maŋ na, ki u chiar chet ki tan puur lorɔ ki mɔɔt29.13 Bi binbeŋ ni, bi din tee nnae ki want lomm. u tankpinn, ŋaan jiiu ki kun nanɔ ŋaak ni. Jakɔb nba pak wann Labann linba kur tun, 14ki u jiin a, “Nn, barmɔnii, a tee n gbanant nan n sɔme.” Jakɔb din be Labann ŋaake ki saa kpii ŋmaarik.

Biaŋinba ki Jakɔb kɔɔn Lea nan Rachel

15Labann din yet Jakɔb a, “Daa tuumin yann, a faa tee n nikpiimɔ na paaki. A loon ki n pa-a yinŋae?” 16Labann din mɔk bonpoi banlee, ki saakɔɔ po sann tee Lea, ki bonbik na sann mun tee Rachel. 17Lea din mɔk ninbina fant, ki Rachel mun mɔk gbananfant, ki bia tee sapaanfaŋ.

18Li paak, Jakɔb din loon Rachel-e. U din yet Labann a, “Li-i tee ki a saa turin Rachel ki man kɔɔnɔ, n bo saa tuma bina ŋanlore.”

19Ki Labann jiin a, “Mi-i jiiu ki tura, li chee man jiiu ki tur sɔɔ. Ii be n ŋaak nna.” 20Rachel paak, ki Jakɔb tun Labann bina ŋanlore, ŋaan ki li naan nan daa ŋanlee-e na, kimaan waa lɔɔn Rachel na paak.

21Ŋanne ki Jakɔb tan pak Labann a, “Yoo na baara. Ŋaant man kɔɔn a bipoo maŋ.” 22Ki Labann teen pookɔɔnt jaamm, ki yiin niib bonchiann. 23Ŋaan nyiɔk nba bɔnn ki Labann nyik Rachel, ŋaan jii Lea ki tur Jakɔb, ki Jakɔb kɔɔnɔ. 24(Labann din jii u daabpook Silpa-e ki tur Lea, a wuu sommitɔ.) 25Sanyiɔk din fannewa, ki Jakɔb ji bann nan li tee Lea-e. Li yoo na ki u saan saa boi Labann a, “Bee ki a teenin nna? N tuma Rachel paake. Bee ki a kparimi?”

26Ki Labann yet a, “Ti kaar ki tee tin jii bik ki turɔ jab ŋaan ki u yɔɔrɔ daa kari. 27Ii tee soon ki pookɔɔnt daaŋanlore maruŋ na n gara, ki fi-i sak ki saa ŋamm tumin bina ŋanlore, n bo saa tura Rachel.”

28Ki Jakɔb sak, ki pookɔɔnt daaŋanlore maruŋ nba gar yoo nba, ki Labann jii Rachel ki pukin Jakɔb, ki u kɔɔnɔ. 29(Labann din jii u daabpook Bilha ki tur Rachel, ki u tee u sommtɔɔ.) 30Ki Jakɔb kɔɔn Rachel ki pukin. U din loon Rachel-e ki gar Lea. Li poorpo, ki Jakɔb tun Labann bina ŋanlore biak.

Ki jiin Jakɔb waas po

31Yennu nba la nan Jakɔb ki loon Lea fanu na, ki u tur Lea matuk, ŋaan ki Rachel ŋarin ji tee kanmatir. 32Lea din soor poor ki mar bonjak. U din yet a, “Yennu la n daamiiuwa, ki mɔtana, n sɔrɔ ji sii loonin.” Li paak ki u pur bik maŋ Rubenn.29.32 Bi maan ni, “Rubenn” nan “gotir, bonjak” mɔbona naane.33U bia din ŋamm soor poor ki mar bonjak, ki yet a, “Yennu-e bia turin bik na, kimaan u gbat nan bi tuu ki loonimi.” Ki u pur bik maŋ Simeonn.29.33 Bi maan ni, “Simeonn” nan “gbat” mɔbona naane.34Li poorpo ki u bia soor poor ki mar bonjak. U din yet a, “Mɔtana, n sɔrɔ ji kan kpiatimi, kimaan n marɔ bonjai bantaae na.” Li paak ki u pur bik maŋ Liifai.29.34 Bi maan ni, “Liifai” nan “taabin” mɔbona naane.35U din jen soor poor ki bia mar bonjak, ki yet a, “Mɔtana, n saa dont Yennu-e.” Li paak, ki u purɔ Juda,29.35 Bi maan ni, “Juda” nan “dontir” mɔbona naane. ŋaan ki u matuk daa jit.

30

1Ŋaan Rachel din ki mari; li paak, ki u ji din mɔk funfunn nan u yɔɔrɔ, ki yet Jakɔb a, “Turimin waas, ŋaan li-i kii tee nnai kaa, n saa kpoe.”

2Jakɔb par din biir Rachel paak bonchiann, ki u yet a, “N kan fit kpant Yennu. Ŋɔɔe te ki a ki maari.”

3Ki Rachel yet a, “N daabpook Bilha-e na. Dɔɔt nanɔ ki wun mar bik turin. Li-i tun nna, u paak, n mun saa kpant binaa.” 4Ŋanne ki u jii Bilha ki tur u sɔrɔ, ki u dɔɔr nanɔ. 5Bilha din soor poor ki mar bonjak. 6Ki Rachel yet a, “Yennu kɔn n paaka. U gbiint n fabinii ki turin bika.” Ki u pur u sann Dann.30.6 Bi maan ni, “Dann” nan “kɔn n paak” mɔbona naane.7Bilha din bia soor poor ki mar bonjak. 8Ki Rachel yet a, “N kɔn kɔnpaarir nan n niipoo ki nyanna.” Ki u pur bik na Naftali.30.8 Bi maan ni, “Naftali” nan “kɔnn” mɔbona naane.

9Ki Lea nba bann nan u ji ki maar na, ki u jii u daabpook Silpa ki tur u sɔrɔ Jakɔb, ki u kɔɔnɔ. 10Ki Silpa soor poor ki mar bonjak. 11Ki Lea yet a, “N mɔk yumann.” Ŋanne ki u pur bik maŋ Gaad.30.11 Bi maan ni, Gaad paake tee “yumann.”12Silpa bia din mar bonjaleek. 13Ki Lea yet a, “N mɔk parpeenn bonchiann. Poob sii yin parpeendaanɔe.” Ŋanne ki u pur bik na Aser.30.13 Bi maan ni, Aser paake tee “parpeenn.”

14Ki jeet jaanu yoo nba baar, ki Rubenn saan muuk ni, ki saa la lɔɔnsiar nna, ki li teen poob matuk, ki u jii kpen nann ki tan tur u naa Lea. Ŋanne ki Rachel pak Lea a, “Dimin sukuru ki turin a bija lɔɔna maŋ waan.”

15Ki Lea jiin a, “Faa fat n sɔrɔ na, li ki jaŋani-i? Mɔtana, ki a bia loon ki a fat n bik lɔɔna.”

Ki Rachel yetɔ a, “Fi-i turin a bija lɔɔna na, fin nan Jakɔb-e bo saa dɔɔr dinna nyiɔk.”

16Ki Jakɔb nba tan nyii kpaab ki kpent yoo nba, ki Lea chet ki pakɔ a, “Min nan fine saa dɔɔr nyiɔk na, kimaan n jii n bija lɔɔna ki pa a paaka.” Jakɔb din dɔɔr nanɔ li daar nyiɔk.

17Ki Yennu gbiint Lea fabinii, ki u soor poor ki mar bonjak, ki pukin maaru munŋmu. 18Lea din yet a, “Yennu turin nyɔɔta, kimaan maa jii n daabpook ki tur n sɔrɔ na.” Li paak, ki u pur bik maŋ Isakar.30.18 Bi maan ni, “Isakar” nan “nyɔɔt” mɔbona naane.19Lea bia din ŋamm soor poor ki mar bonjak, ki pukin maaru munloob, 20ki yet a, “Yennu turin piinŋanna. Mɔtana, n sɔrɔ par sii peen n paak, kimaan n marɔ bonjai banlooba.” Ŋanne ki u purɔ Sebulunn.30.20 Bi maan ni, “Sebulunn” nan “piinii” mɔbona naane.21Li poorpo ki u mar bonpook ki purɔ Daina.

22Tɔn, Yennu din dukin Rachel po, ki gbiint u fabinii ki turɔ matuk. 23Ki u soor poor ki mar bonjak ki yet a, “Yennu turin bik ki nyinnin fei niwa. 24Wun ŋamm turin bonjak.” Ŋanne ki u pur bik na Joosef.30.24 Bi maan ni, “Joosef” nan “pukin” mɔbona naane.

Biaŋinba ki Jakɔb fiir Labann boor

25Joosef maaru poorpoe ki Jakɔb yet Labann a, “Turimin yaak ki man ŋmat kun n tiɔŋ doo ni. 26Jiin n poob nan waas nba ki n tuma ki la na ki turin, ki man kun. A mi maa tuma fanu biaŋinba.”

27Ki Labann jiin a, “Ŋaant ki n pak siar: N la jabaat ni nan a paake ki Yennu teen piisin n paak. 28Wantin a nyɔɔt nba tee biaŋinba ki man pa-a.”

29Ki Jakɔb yetɔ a, “A mi maa tuma biaŋinba, nan maa bia got a bonkobit ki bi pɔt biaŋinba. 30Waan nba ki a din mɔka ki n baar, li yabit ki kaa kanni. Mi-i saan siaminba kur, Yennu tuu teen piisin a paake. Tɔn, li jaŋ nan man lon n mɔŋ yara.”

31Ki Labann boiɔ a, “N saa pa-a bee?”

Ki Jakɔb jiin a, “N ki loon paatii kaa. Fi-i sak dudukit nba ki n loon man wanna na, n bo sii gorii a bonkobit na. 32Ŋaant man kɔɔ a bonkob-look ni dinna, ki gann peeuk kur nba mɔk lakbɔnii, nan pebira nba tee pebɔnii kur, nan buunii kur nba mɔk lakbɔnii, ki bii tee n yab. Paatii nba ki n loon kure ki n wanna na. 33Ŋaan sianyoo a tan saa bann maa tee niŋanɔ nan maa ki tee niŋanɔ. Fi-i taŋi kɔɔ n bonkob-look ni ki la peeuk nba ki tee pelakii koo ki ki tee pebɔŋ, ki bia la buuk nba ki tee bulakii, fan bann nan u tee nanyukbonte.” 34Ki Labann jiin a, “N saka. Faa dukin biaŋinba na, ti saa tun nnae.” 35Li daar ki Labann gann bujai nba mɔk lakii na, nan bunaanii nba mɔk lakii na, nan pebɔnii na, ki te ki u waas guu bonkobit maŋ. 36Ki u tan jiib ki somm namm daa ŋantaa. Ki Jakɔb biar ki gorii ŋɔɔ Labann bonkobit nba tenn na.

37Ŋanne ki Jakɔb chɔɔ tisiak nna yiinmaata, ki pukit yenn-nba dapɔkii ki li ji peen. 38Ki u jii yiinii na ki bir bonkobit na tɔɔnn po, baa nyu nyun siaminba na. U din teen nna, kimaan bonkobit na-i sik nyun nyunu, bi tuu do leebe. 39Ki buunii na-i doo leeb leŋ, bi tuu mar bubilakii nan bonpupɔrii nan bontommiie.

40Ki Jakɔb bɔkit pei nan buunii na, ki tokimm Labann bonkob-bɔnii nan bontommii na po. U din maa u tiɔŋ bonkob-looke, ŋaan nyik Labann bonkob-look na.

41Yoo nba ki bonkob-paarit na do leeb na, Jakɔb tuu jii yiinii nae ki bir bi tɔɔnn po, bi nyunnyuboor, a bii do leeb yiinii maŋ boor. 42Ŋaan u din ki birin yiinii na bonkob-butimii na tɔɔnni. Li din ki wei kaawa, ki Labann bonkobit kur tee bonbutimii, ŋaan ki Jakɔb yab tee bonpaarit. 43Li din teen nnae ki Jakɔb mɔkit yiama. U din mɔk pei, nan buunii, nan daaba, nan laagumiinba, nan bonii.

31

Biaŋinba ki Jakɔb nyii Labann ŋaak

1Ki Jakɔb gbat nan Labann bonjai yeen a, “Jakɔb jii linba tee ti baa bont kura. U faar kur nyii ti baa mɔkint nie.” 2U bia din la nan Labann ji ki man nanɔ nan waa tuu man nanɔ na. 3Ki Yennu yetɔ a, “Ŋmatir kun a baanba doo ni, nan a nikpiimm boor. N sii be nana.”

4Ki Jakɔb tur mɔb a Rachel nan Lea n chetɔ, u bonkobit nba be sian na. 5U din yetib a, “N la nan i baa ji ki loon n maan nan waa tuu loon n maan na; ŋaan n baanba Yennu be nanin. 6Bant nan n jii n paŋ kure ki tun ki tur i baa. 7Ŋaan u bia ŋmabime, ki lebit n paauk taar piik, ŋaan Yennu ki te ki u turin daŋi. 8Yoo kur nba ki Labann yet a, ‘Bupupɔrii na sii tee a yabe,’ buunii na kur tuu mar bupupɔriie. Wuu yet a, ‘Bulakii na kur sii tee a yabe,’ buunii na kur tuu mar bubilakiie. 9Yennu-e jii i baa bonkobit ki turin.

10“Bonkobit mimmar yoo, n damii, ki damiit na ni ki n la ki bujai nba do bunaanii na kur tee bonlakii, nan bonpupɔrii, nan bontommii. 11Yennu malaka pak nanin damiit ni ki yetin a, ‘Jakɔb,’ ki n jiin a, ‘Mine na.’ 12Ki u ŋamm yet a, ‘Bujai nba do bunaanii na tee bonlakii, nan bonpupɔrii, nan bontommiie; n te ki linba na tuun, kimaan n la linba kur ki Labann tuun ki teenawa. 13Mine tee Yennu nba din dɔkit a paak Betel na, siaminba ki a din chaan tann, ki mɔɔn kpan li paak, ki teenir tiaru tann, ki bia por mɔb ki turin na. Mɔtana, teent siir ki ŋmat kun tiŋ nba ni ki bi din mara na.’ ”

14Ki Rachel nan Lea yet Jakɔb a, “Siara faar kaa ki ti saa di ti baa boori. 15U diat nan ti tee saamm nae. U kɔɔtite, ki mɔtana u bia dii likirii nba kur ki u daan kɔɔtit ki gaar nawa. 16Mɔkint nba kur ki Yennu jii ti baa boor ki tura na tee timm nan ti waas yare. Tumin linba kur ki Yennu wanna.”

17-18Ki Jakɔb teen siir a wun ŋmat kun u baa boor, Keenann tiŋ ni, ki jii u waas nan u ŋaapoob ki jakimm laagumiinba paak, ŋaan kpakir u bonkobit kur ki gaan tɔɔnn po, nan linba kur ki u la Mesopotamia tiŋ ni. 19Ki Labann saan a wun koor u pei. Ki waa kaa na, ki Rachel kɔɔ jan u baa maŋ ŋaak pata. 20Jakɔb din kpar Labann, ki u ki bann nan u saa yaati. 21Ki Jakɔb jii waa mɔk linba kur ki yaat yiama. U din poot Yufrates mɔkir, ki saa tiŋ nba mɔk kunkona, ki bi yir Gilead na.

Biaŋinba ki Labann wei tɔkii Jakɔb taa

22Daa ŋantaa daare ki Labann gbat nan Jakɔb chiara. 23Ki u jii u jab, ki wei dinn Jakɔb paak daa ŋanlore, nan waa saa baarɔ tiŋ nba mɔk kunkona ki bi yir Gilead na ni. 24Li daar nyiɔk ki Yennu baar Labann boor damiit niŋ ki yetɔ a, “Ii mi ki a teen siar ki jeen Jakɔb.” 25Jakɔb din teen u kaaŋ Gilead tiŋ nba mɔk kunkona na ni, ki Labann mun teen u kaaŋ leŋ, ŋɔɔ nan u jab.

26Ki Labann boi Jakɔb a, “Bee ki a kpannin ki jii n bonpoi ki yaat namm, nan baa tuu soor niib nba tɔb ni na? 27Bee ki a kpannin ki mir bot, ŋaan ki ki chabimi? Fi-i bonni chabin, n bo saa chaba nan kpinkpammuko nan bonmumɔɔt. 28A poŋ ki te ki n chab n yaaboona ki mɔɔt31.28 Bi binbeŋ ni, bi din tee nnae ki want lomm. bi tankpina, a daan tun jat-toonna. 29N bo mɔk yaak ki saa teena daŋ, ŋaan wonn nyiɔk, a baa Yennu won yakii nanin, a mii mi ki man teen siar ki jeena. 30N mi nan a daan yaat, kimaan a yan tunn a ŋaak niwa, ŋaan bee ki a jan n pata?” 31Ki Jakɔb jiin a, “N daan dukin nan mi-i chaba, a saa fat a waase. 32Li-i tee ki a la sɔɔ nna ki u dia a pata maŋ, bin kpi li daanɔ. Ti jab na sii tee siara damm ki fan got nna ki laan a bonlannpoe be-e, ki fan jii.” Jakɔb din ki mi nan Rachel jan Labann pata na.

33Ki Labann saan ki saa fiitir Jakɔb lanbouŋ,31.33 34 Bi din jii bonkob-gbante ki faa bi lanbont. ki li poorpo ki u kɔɔ Lea lanbouŋ ni ki fiitir, ki bia kɔɔ poobis banlee na lanbont ni ki fiitir, ŋaan ki ki la u pata maŋi. Li poorpo ki u kɔɔ Rachel lanbouŋ ni. 34Rachel din jii pata nae ki wuun laagumii kaanu tiŋ po, ŋaan kar li paak. Labann din fiitir lanbouŋ na kur po, ŋaan din ki la pata na. 35Ŋanne ki Rachel yet u baa a, “N baa, daa dont wutoor nanin, kimaan n kan fit fiir set a numm ni na, n be nan poote.” Ki Labann lon u pata na halii, ŋaan ki ki la.

36Ki Jakɔb wutoor ji doo, ki u boi nan wutoor a, “N tun toonbilanne? N biir sennlanupoe ki li tura yaak ki a waan na? 37Faa fiitir n ŋaak na ki saa gbenn na, a ŋaak ni bonlannpoe ki a la? Jiin li bont ki bir paanu ni, ki a jab nan n jab na kura n la ki wann min nan fin wunba mɔk mɔnii. 38N kar a boor bina piinlee-e na, ki a pei nan a buunii maar ki pɔt. Ŋaan n ki ban ŋman a pejaki. 39Bonkob-susoouk nba din tuu soor a bonkobuk, li pann din tuu jii n yur paake. N din ki jikit li nanchiat ki baat nann a boor ki lin wann nan li ki tee n biiti. Linba kur ki bi jan yonnu ni, koo nyiɔk, a din tuu te ki man pa li paake ki tura. 40Yoo bonchiann ki n dii fara nan wɔruk yonnu ni, ki bia dii fara nan waat nyiɔk; n din ki fit gɔɔnti. 41Li din tee nnae bina piinlee nba ki n din be a ŋaak ni na kur. N din jii bina piik nan ŋannae ki tun, a bonpoi banlee na paak, ki bia tun bina ŋanloob, a bonkobit paak. Li kura na ŋaan a bia tan lebit n paauko taar piik. 42Li-i bonni tee ki n baanba Yennu, wunba tee Abraham nan Aisak Yennu na bo ki be nanin, a din bo nyinnin nan niikooniiwa man. Ŋaan Yennu la n fara nan toonn nba ki n tun nawa, ki gɔɔr ki a ki tun nna.”

Ki jiin Jakɔb nan Labann mɔlor po

43Ki Labann jiin Jakɔb a, “Poob na tee n waase, bi waas tee n yabe, ki bonkobit na bia tee n yabe. Barmɔnii, linba kur ki a la na tee n yare. Ŋaan maa kan fit teen siar ki yent n waas nan bi waas na, 44n teen siir nan man lor mɔlor nana. Ŋaant ki tin tikir tana ki poon, ki lii tee tiarin ki jiin ti mɔlor maŋ po.”

45Ki Jakɔb jii tann ki chaan, ki li tee tiarin, 46ŋaan yet u jab na a bin tikir tana ki poon. Li poorpo ki bi dii jeet, tankɔruk nba ki bi poon na boor. 47Ki Labann pur leŋ Jegar Sahaduta,31.47 Labann maan ni, Jegar Sahaduta paake tee “tankɔruk nba tianit.” ki Jakɔb mun purir Galeed.31.47 Jakɔb maan ni, Galeed paake mun tee “tankɔruk nba tianit.”48Ki Labann yet Jakɔb a, “Tankɔruk na sii tee tiarime ki tur ti banlee na.” Ŋanne ki bi pur leŋ Galeed. 49Labann bia din yet a, “Yennu numm sii paa ti paak, yoo nba ki ti yat leeb.” Li paak ki bi bia pur leŋ Mispa.31.49 Bi maan ni, Mispa paake tee “boor nba ki bi sii be ŋaan gorii.”50Ki Labann bia ŋamm yet a, “Li-i tee ki a dia n bonpoi na diabiik, koo ki a kɔɔn poob ki pukin, maa lek ki mi li po na, ŋaan tiat nan Yennu goriit. 51Tanae ki n poon ti sinsuuk ni na, ki tiaru tanne na biak. 52Tankɔruk na nan tiaru tann na kura tee linba sii tianite. N kan ban yakir tankɔruk na paak ki worani, ki a mun kan ban yakir tankɔruk nan tiaru tann na paak ki worimi. 53Abraham nan Nahor Yennu-e saa bu ti buut.” Ki Jakɔb por u baa Aisak Yennu sann ni nan u kan ban biir mɔlor maŋi. 54Ŋanne ki u kɔt bonkobuk ki mann maruŋ ki tur Yennu, kunkonn na paak, ki yiin u jab na, a bin di jeet na. Baa dii ki gbenn, ki bi dɔɔr kunkonn na paak nyiɔk maŋ. 55Laa yent sanyapob ni, ki Labann mɔɔt31.55 Bi binbeŋ ni, bi din tee nnae ki want lomm. u yaaboona nan u waas tankpina ki chabib, ŋaan ŋmat kun.

32

Jakɔb nba tee siir a wun chet Esɔɔ biaŋinba

1Jakɔb nba din yaat ki saa yoo nba, ki malakanba chetɔ. 2Waa lab na ki u yet a, “Yennu kaaŋe na,” ki pur leŋ Mahanaim.32.2 Mahanaim paake tee “kaana ŋanlee.”

3Ŋanne ki Jakɔb tun toomii u ninja Esɔɔ boor, Edom tiŋ ni. 4U din yet toomii na a bin saan ki saa pak u ninja Esɔɔ a, “Chanbaa, min Jakɔb, a daabir nba mɔk mɔsaku, piak fin n chanbaa Esɔɔ nan n daan tuu be nan Labann-e, ki ki jen yian ki tan tuu dinna, 5ki mɔk nei nan pei nan buunii nan daaba. Chanbaa, n teena mɔbe maa n laan a saa sommimii.”

6Toomii na nba tan jen Jakɔb boor yoo nba, ki bi yetɔ a, “Ti saan a ninja Esɔɔ boor ki sɔɔ ki u tee siire a wun cheta. U poorpojɔɔmu tee jab kobii ŋanna.” 7Ki jaŋmaanii soor Jakɔb bonchiann. Ki u bɔkit niib nba be u boor ni na, nan u pei nan buunii nan nei nan laagumiinba na taar munlee. 8U din dukin a, “Li-i tee ki Esɔɔ chet ki wor koonyenn, koonn nba biar na saa fit bɔr.”

9Jakɔb din miar Yennu ki yet a, “N yeeja Abraham nan n baa Aisak Yennu, gbiintir n miaru. Yennu, a pakin nan n ŋmat ki kun n dantiŋ ni, nan n nikpiimm boor ni, a ki a saa te ki bona kur n saan fanu ki turin. 10N ki jaŋ nan ŋamm, nan mamɔmm nba ki a tuun ki teen min nba tee a daabir na. Maa din poot Jɔɔdann mɔkir na, n din ki mɔk siar ki pukin n patu po, ŋaan mɔtana ki n jent nan koonn munlee. 11N meia nan a nyinnin n ninja Esɔɔ nuu ni. N tiin jaŋmaaniie nan u saa baar ki tan lekit ki biirit, ki kpab poob nan waas na kura. 12Tiat nan a senn mɔsonn nan a saa te ki bona kur n saan fanu ki turin, a ki a bia saa turin yaaboona bonchiann, ki sɔɔ kan fit ki kammi, ki bi kann yabint sii tee nan mɔkgbianu tanbiiuŋ nae.”

13-15Jakɔb nba dɔɔr leŋ ki li yent, ki u gann bonkob-siat u bonkobit ni, a wun pi Esɔɔ: Bunaant kobii ŋanlee, nan bujai piinlee, nan penaant kobii ŋanlee, nan pejai piinlee, nan laagumiinba piintaa nan bi bonbis, nan naanaanii piinna, nan naajai piik, nan bonnaanii piinlee, nan bonjai piik. 16U din bɔkitib koonn koonne, ki jii u daaba ki waan koona maŋ, ŋaan yetib a, “Ii gar n tɔɔnn po man, kii tɔk koonn koonn, ki dɔnn nan leeb waan waama.” 17U din yet daabir nba gar na a, “Li-i tee ki n ninja Esɔɔ cheta ki boia a, ‘Ŋmee tee a chanbaa? A saa lee? Ŋmee bonkobite be a tɔɔnn po na?’ 18fan yetɔ a, ‘A daabir Jakɔb bonkobite. U jiib a wun pi u chanbaa Esɔɔ-e. Jakɔb maŋ mɔŋ waa ki per na.’ ” 19U bia din pak nnae ki tur koona nba waa na kur daaba, a, “Ii saa pak nnae ki tur Esɔɔ; yoo nba ki u cheti, 20ii kpan yetɔ a, ‘Nn, a daabir Jakɔb waa, ki per na.’ ” Jakɔb din dukin ki tur u mɔŋ a, “N saa jii piinii nae ki nyannɔ, ki mi-i chetɔ yoo nba, li ki gar wun nyik chabin.” 21U din gaan piinii nae, ŋaan biar ki dɔɔr kaaŋ na ni li daar nyiɔk.

Biaŋinba ki Jakɔb gbaa gbigbaar Peniel doo ni

22Li daar nyiɔk, ki Jakɔb jii u ŋaapoob banlee na, nan u poobis banlee na, nan u waas piik nan yenɔ na, ki poomm Jabok mɔkir. 23Waa din poomm na, ki u bia poon linba kur ki u mɔk, 24ŋaan biar u kuukɔɔ. Ki jasɔɔ baar ki gbaa nanɔ ki tan tuu sanyafaar. 25Ki jɔɔ na nba la nan u kan nyann gbigbaar maŋ na, ki u faa Jakɔb kpeeruk ki kpet. 26Jɔɔ na din yet a, “Ŋaant ki man saan, kimaan sanyiɔk yentire na.”

Ki Jakɔb jiin a, “Fi-i kii teen piisin n paak, n kan chaba ki fin saani.”

27Ŋanne ki jɔɔ na boi Jakɔb a, “A sanni-i?”

Ki Jakɔb jiin a, “N sanne tee Jakɔb.”

28Ki jɔɔ na yetɔ a, “A sann ji kii tee Jakɔb kaa, ŋaan a sann ji sii tee Israel-e,32.28 Bi maan ni, “Israel” nan “u gbaa nan Yennu” mɔbona naane. kimaan a gbaa nan Yennu, ki bia gbaa nan nisaarii ki nyanna.”

29Ki Jakɔb yetɔ a, “Wantin a sann.”

Ki u jiin a, “Bee ki a loon fan bann n sanni?” Li poorpo ki u teen piisin Jakɔb paak.

30Ki Jakɔb yet a, “N la Yennu nan n ninbina, ŋaan bia mɔk manfoor,” ki din pur leŋ sann Peniel.32.30 Bi maan ni, “Peniel” nan “Yennu numpo” mɔbona naane.31Yonnu din doe, ki Jakɔb mun nyi Peniel, ŋaan u din durie, kimaan u kpeeruk na din yiarɔe. 32Halii nan mɔtana, ŋaan Israel teeb ki ŋman kpeeruk boor nanti, kimaan Jakɔb kpeeruk boor ni nant maŋe ki malaka na din faa.

33

Biaŋinba ki Jakɔb chet Esɔɔ

1Ki Jakɔb la ki Esɔɔ baat nan u jab kobii ŋanna na, ŋanne ki u chent u waas na ki tur u ŋaapoob Lea nan Rachel nan u poobis banlee na. 2U din gaan poobis nae nan bi waas, ki waan Lea nan u waas, ŋaan ji joont Rachel nan u bija Joosef poorpo. 3Jakɔb din gar bi tɔɔnn po, ki waa saa baar u ninja boor yoo nba, ki u gbaan ki tibin ki u yugbia siit tiŋ, taar munlore. 4Ŋaan ki Esɔɔ chiar ki chetɔ, ki puur lorɔ, ŋaan mɔɔt33.4 Bi binbeŋ ni, bi din tee nnae ki want lomm. u tankpinn. Ki bi banlee kur bui. 5Ŋanne ki Esɔɔ jiant got ki la poob nan waas na, ki boi a, “Lamme waa-a na?”

Ki Jakɔb jiin a, “Chanbaa, Yennu nan u ŋant ni, waa turin niib nbae na.” 6Ki Jakɔb poobis na nan bi waas baar ki tan gbaan; 7ki Lea nan u waas mun baar ki tan gbaan; ki Rachel nan u bija Joosef mun joont baar ki tan gbaan.

8Ŋanne ki Esɔɔ boi a, “Ki koonn nba ki n chet na muni, li paak mun bo tee bee?”

Ki Jakɔb jiin a, “N bo loon man maan a pare.” 9Ŋaan ki Esɔɔ jiin a, “N naa bik, n mɔkint jaŋima, ii dia ŋann.”

10Ki Jakɔb jiin a, “Aaii, chanbaa, li-i tee ki a par mei n paak, fan gaar n piinii na. Maa la a numpo na, li teen nan n la Yennu numpo nae, kimaan a gaarin nan parmaasira. 11Chanbaa, gaat n piinii nba ki n baar nann, maa n tura na. Yennu dian fanu ki turin linba kur ki n loona.” Jakɔb din tukin ki barimɔe nan waa tan gaar piinii maŋ.

12Ŋanne ki Esɔɔ yet a, “Ŋaant ki tin teen siir ki saan. N saa gar a tɔɔnn.”

13Ki Jakɔb jiin a, “A mi nan waas na baŋa, ki li bia tee man dukin bonkobit nan bi waas na poe. Bi-i somm namm yian yian daar yennkɔɔ ki pukin, bi saa kpowa. 14Chanbaa, garin tɔɔnn po, ki n sii waa waan waan, biaŋinba ki bonkobit na, nan waas na saa fit somm, nan maa tan saa wei ki baara, Edom tiŋ ni.”

15Ki Esɔɔ yet a, “Ŋann ŋarin, ŋaant ki man nyik n jab na siab a boor.”

Ŋaan ki Jakɔb jiin a, “Linba na ki tee daamii, kimaan min kpan bo loon man maan a pare.” 16Li daar ki Esɔɔ ŋmat gaar sɔnu ki kun Edom. 17Ŋaan ki Jakɔb saan doo nba ki bi yi Sukof na, ki saa maa ŋaak leŋ, ki bia teen maasu leŋ ki kɔɔnt u bonkobit. Li paak ki bi pur leŋ Sukof.33.17 Sukof paake tee “maasu.”

18Jakɔb nba din nyii Mesopotamia ki kun na, u din saa baar Sekem doo nba be Keenann tiŋ ni na, nan laafia, ki teen u kaaŋ, doo na kpiŋ. 19U din daa tiŋ na Sekem bija Hamor yaaboona boore, ki pa salimpeenbina kobik. 20U din maa maruŋ binbintir leŋ, ki purir “Yennu nba tee Israel teeb Yennu na.”

34

Ki jiin Daina fatu po

1Daasiar ki Daina, wunba tee Jakɔb nan Lea bipoo na tan saan a wun foont Keenann teeb poob na. 2Ki Hamor nba tee Hif booru ni nirɔ, ki bia tee yent maŋ ni bat na bija, wunba sann tee Sekem na, din lau ki mukɔ ki dɔɔ nanɔ. 3U nian din kɔɔ Daina ni bonchiann, ki u loon wun dak ki nyannɔ, 4ki yet ŋɔɔ Sekem baa a, “N loon fan gaar sapaamɔ nae ki turin ki man kɔɔnɔ.”

5Ki Jakɔb gbat nan bi dinn u bipoo Daina feiwa, ŋaan u bonjai nba be muuk ni ki gorii bonkobit na, u din ki tun siari nan baa tan kpen. 6Ki Sekem baa Hamor saan Jakɔb boor, a wun saa pak nanɔ ki jiin li po. 7Ki sɔɔ Jakɔb bonjai na mun kpan daa nyii muuk ni ki baate na. Baa gbat linba na yoo nba, ki bi yan yêt, ki bi wutoor doo nan Sekem nba tun linba ki sukir Israel teeb na, kimaan waa muk Jakɔb bipoo ki dɔɔ nanɔ na. 8Tɔn, Hamor din yet Jakɔb a, “Chanbaa, n bija Sekem niɔŋ kɔɔ a bipoo niwa, dimin sukuru ki chabɔ ki wun kɔɔnɔ. 9Ŋaant ki ti taan mɔb, ki sak nan ti sii kɔɔnt leeb waas. 10Ki a sii be ti tiŋ na ni; a saa fit kar faa loon siaminba, kii kpentir kpinkpouŋ a yan ni, ki mɔk mɔkint.”

11Ki Sekem pak Daina baa nan u ninjamm a, “Turin sommir na, ŋaan ki man turi linba kur ki i loon. 12Wantin piinii nba kur ki i loon, ki bia jiar sapaamɔ paak paatii, ki lin jaŋ yaa loon biaŋinba. Li-i tee ki i saa chabin ki man kɔɔnɔ, n saa turi linba kur ki i loon.”

13Sekem nba dinn bi niipoo Daina fei na paak, ki Jakɔb bonjai na kpann ŋɔɔ nan u baa Hamor. 14Bi din yetib a, “Ti kan chab ti niipoo ki wun kun jɔɔ nba ki u punn ki poti. Li sii tee feie ki turit. 15Li-i tee ki i saa too ki pot i bonjai kur puna, kii tee nan timm na, ti bo saa sak ki fan kɔɔnɔwa. 16Nnae ki ti bo saa sak ki tii kɔɔnt leeb waas. Ki ti bo saa kar i doo na ni, ki timm nan yimm-ii tee nibooryeŋ. 17Ŋaan li-i tee ki i kan sak ti mɔbona na ki pot i bonjai puna, ŋann ŋarin ti saa jiiue ki yaat.” 18Mɔbona na din ŋan ki tur Hamor nan u bija Sekem. 19Ki Sekem ki taantir baa wannɔ linba na tumu, kimaan u din loon Jakɔb bipoo na bonchiann. U din tee bi ŋaak ni nijaanne. 20Hamor nan u bija Sekem din saan doo tintaanu boor, doo na tammɔb ni, ki saa pak nan bi leeb nba be a, 21“Niib na benu tee naasinyɔɔsire. Ŋaantib ki bii be tiŋ na ni nan timm, kii lin bi yamani. Tiŋ na yaba, ki mun bia saa jaŋiba. Ti sii teemm ti waase ki bi kɔɔnt, ki bi mun teent bi waas. 22Li-i tee ki ti sak ki pot ti bonjai puna nan baa porii nae, ki jab na saa sak ki kar nan timm kii tee nibooryeŋ nant. 23Bi bonkobit kur, nan linba kur ki bi mɔk bo kii tee ti yar kaa-a? Li paak, ŋaant man ki tin chabib ki bin kar ti tiŋ na ni.” 24Ki doo na ni niib kur sak gaar linba ki Hamor nan u bija Sekem pak na, ki pot bi jab kur puna.

25Ki daa ŋantaa daar, ki sɔɔ ki bi daa be nan fiat na, ki Jakɔb bonjai banlee, Simeonn nan Liifai, binba tee Daina naa waas na, fiir ki jii bi saata, ki bɔr kɔɔ doo na ni, ki kpii jab na kur, 26ki pukin Hamor nan u bija Sekem. Li poorpo, ki bi jii Daina ki nyinnɔ Sekem ŋaak ni, ki yaat. 27Baa kpiib ki gbenn yoo nba, ki Jakɔb bonjalei na jii doo na ni bona, ki li tee baa dinn bi niipoo fei na paak. 28Bi din jii pei, nan nei, nan bonii, nan linba kur be doo na ni, nan tiŋ na munn po. 29Bi din jii linba kur mɔk nyɔɔte, ki soor poob nan waas kur, ki bia jii linba kur be ŋei ni.

30Ŋanne ki Jakɔb yet Simeonn nan Liifai a, “I baar nan ninmɔnne n paak na. Mɔtana, Keenann teeb nan Peris teeb nan niib nba be tiŋ na ni kur ji sii namime. N ki mɔk jab saamii; li-i tee ki bi taan mɔb ki lekin, bi saa boont ti ŋaateeb kure.” 31Ŋaan ki bi jiin a, “Ti kan sak ki wuu dia ti niipoo nan u tee jantonn na.”

35

Biaŋinba ki Yennu teen piisin Jakɔb paak

1Tɔn, ki Yennu yet Jakɔb a, “Ii saa Betel yian, ki saa kɔɔ leŋ. A saa maa maruŋ binbintir leŋ ki tur min Yennu nba din lekit a paak, yoo nba ki a din tiin ki yaatir, ŋaan nyikin a ninja Esɔɔ na.”

2Ki Jakɔb yet u ŋaateeb nan binba kur be u boor a, “Nyikin man pata nba ki i mɔk na. Wuut i mɔŋ ki lia tapaant. 3Ti nyi nnae ki saa Betel, siaminba ki n saa maa maruŋ binbintir ki tur Yennu, wunba sommitin wahala yoo, ki be nanin siaminba kur ki n saa.” 4Ki bi tur Jakɔb bi pata nba kur ki bi mɔk, nan bi tutuuta35.4 Li pasiar li din tee guuna tutuutae. nba ki bi tuu. Ki u piir tiŋ ni, tijakper nyakir, ki li kpia Sekem.

5Yoo nba ki Jakɔb nan u waas piin ki nyi na, ki jaŋmaanii soor digbana nba kpiab na niib, ki bi ki fit wei bi poori. 6Ki Jakɔb nan u niib kur baar Lus, doo nba ki bi yir Betel mɔtana, ki li be Keenann tiŋ ni na, 7ki maa maruŋ binbintir leŋ, ki pur leŋ sann Betel Yennu, kimaan Yennu fiit u mɔŋ ki wannɔ leŋe, yoo nba ki u din tiin ki nyikin u ninja na. 8Ki Deboora, wunba din yɔɔr Rebeka na kpo, ki bi piiu tijakper nyakir, ki li jir Betel niidiitu po, ki bi pur tiik na “Mɔnii Tiik.”

9Jakɔb nba din nyii Mesopotamia ki jen, ki Yennu dɔkit u paak ki turɔ piisin, 10ki yetɔ a, “A sanne tee Jakɔb, ŋaan laa nyii dinna ki saa, a sann ji sii tee Israel-e.” Nnae ki Yennu purɔ Israel. 11Ki Yennu yetɔ a, “Mine tee Yabint Yennu. Ii mɔk waas bonchiann. A maaru sii tee booru bonchianne, ki kpanbara saa nyi a maaru ni. 12Tiŋ nba ki n jii ki tur Abraham nan Aisak na, n bia saa jiir ki tur a yaaboona nba saa wei a poor na.” 13Li yoo na ki Yennu ji nyikɔ. 14Ki Jakɔb chaan tann, siaminba ki Yennu pak nanɔ na, ki mɔɔn daan nan kpan li paak, ki li tee maruŋ, 15ki pur leŋ sann Betel.

Ki jiin Rachel kuun po

16Tɔn, ki Jakɔb nan u ŋaateeb nyii Betel. Baa paa sɔnu paak ki li tenn waan nan bin baar Efraf, ki yoo baar nan Rachel n mar bik. Ki u matuk maŋ din paar hei. 17Ki u matuk tonu nba din pukii na, ki maannaa na betɔ a, “Rachel, daa tiin jaŋmaanii, li tee bonjaleeke.” 18Ŋaan ki Rachel kpenna. Waa kpenn yoo nba, ki u pur bik na Benoni, ŋaan ki u baa purɔ Benjaminn.35.18 Benoni paake tee, “n daamiiu bik,” ki Benjaminn mun yaa paake tee, “n niidiitu bik.”

19Rachel nba kpo yoo nba, ki bi piiu ki kpian sɔnu nba saa Efraf na. (Mɔtana, Efraf sanne tee Betlehem.) 20Ki Jakɔb chaan tiaru tann leŋ, ki li dɔk ji tee Rachel kaauk nan dinna. 21Ki Jakɔb chat ki chaan u kaaŋ yakleer nba be Eder joonfoouk po na.

Ki jiin Jakɔb bonjai po

(1 Barkperii 2.1-2)

22Jakɔb nba daa din be tiŋ maŋ ni na, ki Rubenn dɔɔ nan Bilha, wunba tee u baa ŋaapoob na yenɔ. Jakɔb din gbat li po, ki u wutoor doo bonchiann.

Tɔn, Jakɔb din mɔk bonjai piik nan banlee-e. 23Lea bonjai din tee Rubenn, wunba tee Jakɔb bikperik na, nan Simeonn, nan Liifai, nan Juda, nan Isakar, nan Sebulunn. 24Ki Rachel bonjai tee Joosef nan Benjaminn. 25Ki Bilha, wunba tee Rachel biyɔɔrɔ na bonjai tee Dann nan Naftali. 26Ki Silpa, wunba tee Lea biyɔɔrɔ na bonjai tee Gaad nan Aser. Jakɔb din mar bonjai na Mesopotamia-e.

Ki jiin Aisak kuun po

27Ki Jakɔb saan u baa Aisak boor, Mamre doo ni, siaminba kpia nan Hebronn, ki Abraham nan Aisak din kɔɔ na. 28Ki Aisak dii bina kobik nan piinniin, 29ki kpo, ki tee nikpermɔnn. Ki u bonjai Esɔɔ nan Jakɔb piiu.

36

Ki jiin Esɔɔ yaaboona po

(1 Barkperii 1.34-37)

1Esɔɔ, wunba ki bi yiu Edom na yaaboonae na: 2Esɔɔ din kɔɔn Keenann booru ni waase. U poob maŋ yenɔ tee Ada, wunba baa tee Hef booru ni nirɔ Elonn na, ki lɔɔ tee Oholibama, ki u baa tee Ana, ki Ana baa mun tee Sibeonn, wunba tee Hif booru ni nirɔ. 3U bia din kɔɔn Basemaf, wunba tee Ismael bipoo na, ki Basemaf ninja tee Nebayof. 4Ada din mar Elifas, ki Basemaf mar Rewel, 5ki Oholibama mar Jeus nan Jalam nan Kora. Bi din mar bonjai na kur Keenann tiŋ niŋe ki tur Esɔɔ.

6Ki Esɔɔ jii u poob, nan u bonjai, nan u bonpoi, nan niib nba kur be u ŋaak ni, ki pukin u bonkobit kur, nan u mɔkint nba kur ki u kpaan Keenann tiŋ ni, ki nyik u ninja Jakɔb, ŋaan saan tingaŋ ni. 7U din nyii leŋ, kimaan tiŋ nba ki ŋɔɔ nan Jakɔb kɔɔ na ki jaŋibi. Bi din mɔk bonkobit bonchiann, ki ji ki fit lakin be ki li mani. 8Ki Esɔɔ saan ki kɔɔ Edom kunkona tingbouŋ na ni.

9Esɔɔ, wunba tee Edom teeb yeeja na yaaboonae na: 10-13Esɔɔ ŋaapoo Ada din marɔ bonjak yenɔkɔɔ, ki u tee Elifas, ki Elifas mɔk bonjai banŋmu: bi tee Temann, nan Omar, nan Sefo, nan Gatam, nan Kenas. Ki u poolɔɔ Timna mun mar bonjayemmir, ki u sann tee Amalek. Esɔɔ ŋaapoo Basemaf din marɔ bonjak, Rewel, ki Rewel mar bonjai banna: bi tee Nahaf, nan Sera, nan Sama, nan Misa.

14Esɔɔ ŋaapoo Oholibama bonjaie na: Poo maŋ din mar Jeus nan Jalam nan Kora ki tur Esɔɔ. Oholibama baae din tee Ana, ki Ana baa tee Sibeonn.

15Boorunba nae nyii Esɔɔ maaru ni. Esɔɔ bijakper tee Elifas, ki u tee boorunba na yeeja: Temann, nan Omar, nan Sefo, nan Kenas, 16nan Kora, nan Gatam, nan Amalek. Binba na kur tee Esɔɔ ŋaapoo Ada yaaboonae.

17Esɔɔ bija Rewel-e tee boorunba na yeeja: Nahaf, nan Sera, nan Sama, nan Misa. Binba na kur tee Esɔɔ ŋaapoo Basemaf yaaboonae.

18Binba biar na kur tee boorunba nba nyii Esɔɔ nan u ŋaapoo Oholibama nie. Oholibama baa din tee Ana-e. Ki ŋɔɔ Oholibama bonjai din tee Jeus, nan Jalam, nan Kora. 19Booru na kur din nyii Esɔɔ nie.

Ki jiin Seir yaaboona po

(1 Barkperii 1.38-42)

20-21Binba din yen Edom tiŋ din bɔkite booru booru. Bi yeeja din tee Seir-e, ki u tee Hor booru ni nirɔ. Ŋamme tee Lotann, nan Sobal, nan Sibeonn, nan Ana, nan Disonn, nan Eser, nan Disann. Bi kura din tee Hor booru ni batnbae.

22Lotann-e din tee Hori nan Hemann naakuut yeeja. (Lotann din mɔk niipoo, ki bi yiu Timna.)

23Sobal-e din tee naakuut na yeeja. Ŋamme tee Alfann, nan Manahaf, nan Ebal, nan Sefo, nan Onam.

24Sibeonn din mɔk bonjai banlee, Aya nan Ana. Ana-e din tee wunba la nyuntona nba mɔk nyuntomm, muuk ni, yoo nba ki u din kpaar u baa bonii na. 25-26Ana-e din tee Disonn baa. Ŋɔɔe din tee naakuut na yeeja: Hemdann, nan Esbann, nan Itrann, nan Kerann. Ana bia din mɔk bonpook, ki bi yiu Oholibama.

27Eser-e din tee naakuut na yeeja, ŋamme tee Bilhann, nan Saafann, nan Akann.

28Disann-e din tee naakuut na yeeja, ŋamme tee Us nan Arann.

29-30Hor teeb nba be Edom tiŋ niŋe na: Lotann, nan Sobal, nan Sibeonn, nan Ana, nan Disonn, nan Eser, nan Disann.

Ki jiin Edom batnba po

(1 Barkperii 1.43-54)

31-39Batnba nae din tuu dia Edom tiŋ. Yenɔ-i taŋi kaa ki lɔɔ n gaar, ki sɔɔ kpanbar daa kaa Israel tiŋ ni. Baa din gaan ki waa leeb biaŋinbae na:

Bela, ki u tee Beor bija, ki nyii Dinhaba;

nan Jobab, ki u tee Sera bija, ki nyii Bosra;

nan Husam, ki u nyii Temann yent ni;

nan Hadad, ki u tee Bedad bija, ki nyii Afif,

(u din kɔn ki nyann Midiann teeb tɔb ni, Moab yent ni);

nan Samla, wunba nyii Masreka na;

nan Sowul, wunba nyii Rehobof ki li be mɔkir po;

nan Baal Hanann, wunba tee Akbor bija na;

nan Hadad, ki u nyii Pau (u ŋaapooe din tee Mehetabel,

wunba tee Matred bipoo ki bia tee Mesahab yaaboonn na.)

40-43Esɔɔ-e din tee Edom teeb na yeeja: Timna, nan Alfa, nan Jetef, nan Oholibama, nan Ela, nan Pinonn, nan Kenas, nan Temann, nan Mibsar, nan Magdiel, nan Iram. Yent nba kur ki niib na din kɔɔ na, bi din dia bi booru sanae ki yi bi yent maŋ.

37

Ki jiin Joosef nan u ninjamm po

1Jakɔb bia daa din kɔɔ Keenann tiŋ ni, siaminba ki u baa din tuu kɔɔ na. 2Jakɔb nan u ŋaateeb labaare na: Joosef din tee naasinbike, ki mɔk bina piik nan ŋanlore, ki kpaar pei nan buunii, ŋɔɔ nan u yɔɔrib, binba din tee u baa poob Bilha nan Silpa waas na. Ki Joosef jent nan lababiiuk ki teen u baa, linba kur ki u yɔɔrib tuun.

3Jakɔb din loon Joosef ki gar u bonjai kur, kimaan u din kpetewa ki marɔ. U din nyar liatfoouk ki li mɔk jabit, ki tur Joosef. 4U yɔɔrib nba la nan bi baa loon Joosef ki gar waa loomm na, ki bi nan bi waarɔ Joosef, ki kpan kan pak nanɔ nan lomm sɔnu ni.

5Dasiar nyiɔk ki Joosef damii damiit. Waa yet u yɔɔrib damiit maŋ, ki naŋ ŋamm pukin. 6U din yetib a, “Gbiintir man daamiit nba ki n damii na. 7N damii ki ti saaka be ki jaan jeet ki bobint, ki n yar tan fiir set, ki i yar mun set gungouŋ ki lint n yar, ŋaan gbaan ki tibin n yar na tɔɔnn.”

8Ki u yɔɔrib na boiɔ a, “A dukii nan a saa di naan kii diat amii?” Ki bi ji ŋamm namɔ bonchiann, kimaan u damiit na paak, nan linba ki u yet ki gaan bi po na.

9Ki Joosef bia ŋamm damii damileet, ki yet u yɔɔrib a, “N bia damii damiit, li ni ki n la yonnu nan ŋmaarik nan ŋmaabira piik nan yenn, ki bi gbaan n tɔɔnn po.” 10Ki u bia bet u baa damiit maŋ. Ki u baa yakii nanɔ a, “Damiboorbee na? A dukii nan a naa, nan a yɔɔrib, nan min tan saa baar ki gbaan ki tibin ki ti yugbia siit tiŋ a tɔɔnn amii?” 11Joosef ninjamm din mɔk funfunn nanɔ, ŋaan ki u baa ŋarin din dukiie ki jiin li po.

Biaŋinba ki bi kɔi Joosef

12Dasiar ki Joosef yɔɔrib saan Sekem a bin kpaar bi baa pei. 13Ki Jakɔb yet Joosef a, “N loon ki fin saan Sekem, siaminba ki a yɔɔrib kpaar pei na.”

Ki Joosef jiin a, “N teen siira.”

14Ki Jakɔb yetɔ a, “Ii saa ki saa got ki laan a yɔɔrib mɔk laafia-a, nan bonkobit laafia po, ki jen ki tan betin.” Nnae ki u baa din tumɔ, ki u soor sɔnu ki nyii Hebronn baauk ni, ki saa baar Sekem, 15ki ji lin lintir, ki jasɔɔ tan lau ki boiɔ a, “A loon bee?”

16Ki u jiin a, “N loon n yɔɔribe, binba kpaar pei na. A saa fit wannin baa be siami-i?”

17Ki jɔɔ na yetɔ a, “Bi dɔŋ saana. N bo gbat ki bi yeen a bi saa Dotann-e.” Ki Joosef wei tɔkii u yɔɔrib taa, ki saa lab Dotann.

18Ki bi lau banfɔkira; nan waa tan baar bi boor na, ki bi lor baa saa teen biaŋinba ki kpiuwa. 19Bi din yet bi leeb a, “Damiit damiitɔɔ nae baat na. 20Ŋaant man ki tin kpiu, ki lu u gbanant bunbunkoona na yenn ni, ŋaan yet a muuk ni bonkobuko soorɔ, ki tin ji la u damiit na nba tee linba.”

21Ki Rubenn gbat baa yeen, ki koor a wun tinn Joosef, ki yet a, “Ii daa te ki ti kpiu. 22Kpan lumɔ bunbunn na ni, muuk ni na, ŋaan daa teeu daŋi.” U yet nna, ki koor a wun fat Joosef manfoore u ninjamm boor, ki jiiu ki ŋmat kunnɔ u baa boor. 23Joosef nba baar u yɔɔrib peŋ yoo nba, ki bi liat u liatjabkir na, 24ŋaan jiiu ki lu-u bunbunkoonn ni.

25Baa di jeet yoo nba, ki bi la Ismael teeb ki bi yaba, ki tee kpinkpenta, ki nyii Gilead ki saa Ijipt. Ki bi laagumiinba jii tulaarii nan kpanunubit. 26Ki Juda yet u ninjamm a, “Li-i tee ki ti kpii ti waarɔ na ŋaan bia dɔkin u kuun, nyɔlannpoe ki ti saa la? 27Ŋaant ki tin kɔiɔ ki tur Ismael teeb na. Ŋanne saa te ki ti kan turɔ daŋi, li kura ŋaan u poŋ tee ti waarɔe, ti tiɔŋ sɔn.” Ki u ninjamm na sak. 28Li yoo na ki Ismael kpinkpenta na siab gaar, ki Joosef yɔɔrib datɔ ki donnɔ bunbunn ni, ki kɔiɔ salimpeenkuna piinlee ki tur Ismael teeb, ki bi jiiu ki saan nanɔ Ijipt.

29Rubenn nba jen bunbunn na boor yoo nba, ki u la nan Joosef kaa leŋ, ki u pat u tiat nan parbiir, 30ki ŋmat u ninjamm boor ki yet a, “Bik na kaa leŋ. N saa teen nlee?”

31Ŋanne ki bi kpii buuk, ki gbar Joosef liatir sɔn na, 32ŋaan jii liatir na ki kun nann bi baa peŋ ki saa yet a, “Ti tɔkir linba nae, li tee a bik yare-e?”

33Ki bi baa bannir ki yet a, “Nn, li tee u yare. Muuk ni bonkob-siɔko kpiiu. Muuk ni bonkobuk na pat n bik Joosef buri buriwa.” 34Ki Jakɔb pat u liant nan parbiir, ŋaan lia bɔtoliant, ki bui fabin u bik kuun, ki li wei bonchiann. 35Ki u bonjai nan bonpoi kur baar ki tan barimɔ, ki u yêt baruŋ na, ŋaan yetib a, “N tan saa sik ki baar kpeentiŋ, ŋaan bia daa mɔ ki fabin n bik na paak.” Ki u bia ŋammit mɔ ki fabin u bik Joosef paak.

36Ijipt tingbouŋ niŋe ki Ismael teeb mun din kɔi Joosef ki turɔ Potifar, wunba din tee kpanbar na lanjimanba saakab na yenɔ. Ŋɔɔe din tee kpanbar ŋaaguura yudaanɔ.

38

Ki jiin Juda nan Tamar po

1Li yoo maŋe ki Juda din nyik u ninjamm, ŋaan yaat ki saan kɔɔ nan jasɔɔ ki bi yiu Hira, ki u mun din nyii doo nba tee Adulam. 2Leŋe ki Juda la Keenann sapaamɔ, wunba ki u baa tee Sua. Ki Juda kɔɔnɔ. 3Ki u marɔ bonjak, ki u purɔ Er, 4ki u bia ŋamm soor poor, ki mar bonjak ki purɔ Onann, 5ki bia ŋamm mar bonjak, ki purɔ Sela. Yoo nba ki u din mar bik maŋ na, Juda din be Aksib-e.

6Juda din la sapaamɔ, ki u sann tee Tamar, ki u jiiu ki turɔ u bijakper Er. 7Er binbeŋ ni din ki ŋan, ki li ki maŋ Yennu, li paak ki Yennu kpiiu. 8Ki Juda yet Er waarɔ Onann a, “Faat a yɔɔrɔ pakɔɔk, ki gbeen ti kaar nanɔ nan a tee u sɔrɔ waarɔ, ki te ki a yɔɔrɔ-ii mɔk tennin.” 9Ŋaan ki Onann mi nan waas na kii tee u yabi. Li paak, yoo nba ki u dɔɔ nan u yɔɔrɔ pakɔɔk na, u tuu ŋaan ki jan na n kpaar ki mɔɔn tiŋ nie, a lin te ki u yɔɔrɔ daa mɔk waasi. 10Linba ki u tuun na din ki maŋ Yennu, ki u bia kpiiu. 11Ki Juda yet u sipook Tamar a, “Ŋmatir ki kun a baa ŋaak, kii daa kii tee pakɔɔk nan n bija Sela nba tan saa kpaat.” U din yet nna, kimaan u din tiin jaŋmaaniie nan Sela saa kpo nan u yɔɔrib nba kpo na. Li paak, ki Tamar ŋmat kun.

12Ki li jii yoo waan ki Juda ŋaapoo kpo. Waa mɔ ki fabin gbenn yoo nba, ki ŋɔɔ nan u yɔɔk Hira, wunba nyii Adulam na saan Timna, leŋe ki bi din koor u pei. 13Ki sɔɔ bet Tamar nan u sipojak saa Timna a wun saa koor u pei. 14Ki u lebit u pakɔliant nba ki u tuu lia na, ŋaan yir saarik u numpo, ki ji kar Enaim kpiŋ, ki li tee doo nba ki Timna sɔnu gaar leŋ. U din tun nna, kimaan u mi fanu nan Juda bijoontik Sela ji kpaata, ki bi mun bia daa ki jiiu ki turɔ ki bi kɔɔn leebi.

15Yoo nba ki Juda lau, ki u mi a u tee poochonchonne, kimaan u dɔkin u numpowa. 16Ki u saan u boor sɔnjokpiŋ na, ki yet a, “Ŋaant ki min dɔɔ nana. A gaan yinŋae?” (U din ki mi nan u sipook nae.)

Ki Tamar boiɔ a, “A saa turin bee?”

17Ki u jiin a, “N saa soor bupaŋ n bulook ni ki tura.”

Ki Tamar yetɔ a, “Li-i tee ki a saa turin siar mɔtana ki mii dia, ki lii tee nyinn nan faa tan saa tur buuk na, li ŋan.”

18Ki Juda boiɔ a, “N saa tura bee ki lii tee nyinni?”

Ki u jiin a, “A baŋ nba mɔk dɔk, nan li gbann na, nan a patu nba ki a somm nann na.” Ki Juda jiir ki turɔ. Ki bi ji taan dɔɔnu, ki u soor poor. 19Ki Tamar ŋmat ki kun ŋaak ni, ki dɔkit saarik na, ŋaan ŋamm gbab pakɔliant.

20Li poorpo ki Juda tun u yɔɔk Hira nan buuk, a wun saan ki saa tur poo na, ŋaan gaar u bona nba bo tee nyinn na. Ŋaan ki Hira saan ki saa lomɔ, ki ki lau, 21ki boi jasiab Enaim doo ni a, “Poochonchonn na be lee, wunba daan be sɔnu na ni na?”

Ki bi jiin a, “Poochonchonsɔɔ daa ki ban be nna.”

22Ki u ŋmat Juda peŋ ki saa yetɔ a, “N kpaan poo na ki ki lau. Jab nba kɔɔ leŋ na yaa poochonchonn daa ki ban be leŋ.”

23Ki Juda yetɔ a, “Ŋaant ki wuu dia bona na. Ti ki loon niib-ii taŋi laati. N yabir man pauwa, ŋaan ki a kpaanɔ, ki ki lau.”

24Ŋmaarii ŋantaa poorpo, ki sɔɔ yet Juda a, “A sipook Tamar tun bonchonchontoonawa, ki mɔtana u ji mɔk poor.”

Ki Juda yet a, “Sootɔ ki nyi nanɔ, ki joou muu, ki kpiu.”

25Baa soorɔ ki nyi nanɔ yoo nba, ki u tur mɔb a bin yet u sipook na a, “Jɔɔ nba yen bona nae turin poor. Gotirii, ki laan baŋ nan li gbann nan patu na tee ŋmee yare na.”

26Ki Juda bannir, ki yet a, “U mɔk mɔnii. N gbar man gbeen n mɔbonawa. N daan bo saa jiiue ki turɔ n bik Sela ki wun kɔɔnɔ.” Ki Juda ji din ki ban ki dɔɔ nanɔ.

27Laa din tan jaŋ nan wun mar yoo nba, ki bi bann nan u yaa wun mar jaasinbae. 28Waa kar matdaaŋ paak, ki bi yenɔ tut nuu ki nyinn. Ki maannaa na soor ŋaan lor gungun-mɔŋ ki lintir, ki yet a, “Wunba nae ki bi marɔ sinsinn.”

29Ki bik na fɔɔ u nuu ki jiin, ŋaan ki bi mar u lɔɔ na sinsinn. Ki maannaa na yet a, “Biaŋinba ki a lon sɔnu ki nyiie na.” Ki bi ji din purɔ Peres.38.29 Bi maan ni, “Peres” nan “lootu” mɔbona naane.30Ki li poorpo ki bi mar u ninja na, ki gungun-mɔŋ lor u nuu paak. Ki bi purɔ Sera.38.30 Sera paake tee “yeeuŋ.”

39

Ki jiin Joosef nan Potifar ŋaapoo po

1Tɔn, ki Ismael teeb na jii Joosef ki saan nanɔ Ijipt, ki saa kɔiɔ ki tur Potifar, ki u tee kpanbar Faaro lanjimanba saakab yenɔ, ki din tee kpanbar ŋaaguura saakɔɔ. 2Ki Yennu be nan Joosef, ki u laat nyannu, ki kɔɔ u chanbaa, Ijipt nirɔ na ŋaak. 3Ki u chanbaa na la nan Yennu be nan Joosef, ki linba kur ki u tun, ki li pukiiɔ nyɔɔt. 4Potifar din mɔk parpeenn nanɔ, ki jiiu teenɔ u mɔŋ ŋaak guutɔɔ, ki din te ki u gorii u ŋaak nan linba kur ki u mɔk. 5Laa nyii ki saa, ki Yennu teen piisin Ijipt nirɔ Potifar paak, nan linba kur be u ŋaak ni, nan u kpaab ni, kimaan Joosef paak. 6Ki Potifar jii linba ki u mɔk ki pet Joosef. Ki u baka kaa siar kur ni, see jeet nba ki u saa di na. Joosef din nɔr ki bia ŋan. 7Ki li jii yoo waan, ki Potifar ŋaapoo piin ki nian Joosef, ki betɔ a wun ŋaan ki bin dɔɔ nan leeb. 8Ki Joosef ki saki, ŋaan yetɔ a, “Gotirii, n chanbaa baka kaa linba kur be ŋaak na ni po, kimaan n be nna. U jii linba ki u mɔk ki guun mine. 9N mɔk paŋ nan yiikoo ŋaak na ni, nan waa mɔk nae. Ki u ki wuunin siari see fin kɔɔ. Ki nlee ki n saa tun bonchonchonn toonn na ki biir Yennu?” 10Ŋaan ki u kpan boi Joosef daar n tuu daar, ŋaan ki Joosef tuu yêt.

11Tɔn, dasiar ki Joosef biar ŋaak ni, u kuukɔɔ, a wun tun u toona. Ki daaba nba be ŋaak ni na sɔɔ ki be. 12Ki poo na soor Joosef chinchenn ŋaan yet a, “Baat ki dɔɔ nanin.” Ki u fat chiar ki nyii nanyer, ŋaan nyik u chinchenn maŋ39.12 Bi binbeŋ ni, daaba yoont naan mɔkuurue. poo na nuu ni. 13Poo na nba la nan Joosef nyik u chinchenn ŋaan chiar ki nyii na, 14ki u yiin u ŋaatoontunna, ki yet a, “Gotir na man. Hiibru nirɔ na, wunba ki n sɔrɔ baar nanɔ ŋaak na niŋ na sukiite. U kɔɔ n diiuk ni a wun jan ki dɔɔ nanin, ki n tant ki yikin sanpaapo. 15Waa gbat ki n yikin, ki u chiar ki nyii nanyer, ŋaan nyik u chinchenn n boor.” 16Poo na din bɔr chinchenn nae nan u chanbaa nba tan kpen. 17Ki u bia wannɔ li bannu, ki yet a, “Hiibru daabir nba ki a daan baar nanɔ nna na kɔɔ n diiuk ni ki sukirin. 18Maa yikin yoo nba, ki u chiar nyii nanyer, ŋaan nyik u chinchenn n boor.”

19Ki Joosef chanbaa wutoor doo. 20Ki u te ki bi soor Joosef ki kɔɔnɔ dansarik. Ki u be siaminba kpanbar dansarii be na. 21Ŋaan ki Yennu be nan Joosef ki teen piisin u paak, ki te ki dansarguurɔ na par mei u paak. 22Ki u te ki Joosef tee dansarkɔɔra na kur saakɔɔ, ki bia te ki u mɔk yiikoo ki gorii linba kur tuun dansarik na ni. 23Dansarguurɔ na baka din kaa linba kur ki u pet Joosef na po, kimaan Yennu din be nan Joosef, ki te ki u laat nyannu toonn nba kur ki u tuun ni.

40

Biaŋinba ki Joosef kpint dansarkɔɔra damiit

1Ki yoo saan waan, ki Ijipt tiŋ kpanbar daŋaara saakɔɔ nan boroboro teera saakɔɔ tun biir kpanbar. 2Ki kpanbar na wutoor doo bi saakab banlee na paak. 3Ki u kɔɔmm dansarik, u ŋaaguura saakɔɔ na ŋaak ni, ki teemm siaminba ki bi kɔɔn Joosef na. 4Ki bi wei bonchiann dansarik na ni. Ki kpanbar ŋaaguura saakɔɔ jii Joosef ki teenɔ dansarii banlee na toontunnɔ.

5Ki dasiar nyiɔk, daŋaara nan boroboro teera saakab na damii damiit, dansarik na ni, sɔɔ kur nan u damiit, ki li paak be jiak jiak. 6Ki Joosef baar bi boor sanyiɔk ni, ki gɔmm, ki la ki bi tee soon nna. 7Ki u boib a, “Bee ki i gorii ninbaatir dinna?”

8Ki bi jiin a, “Ti damii damiite, ki sɔɔ kaa nna na ki saa kpint damiit maŋ paak ki turiti.”

Ki Joosef yetib a, “Yennu-e tee wunba kpintir damiit. Betirin i damiit maŋ.”

9Ki daŋaara saakɔɔ na yet a, “N damiit ni, n la ki tilontik see n tɔɔnn. 10Ki tiik maŋ mɔk yiinii ŋantaa, ki li ki yanni ki li tutuut tuk, ki yinn puuk, ki lon ki mɔnn. 11Ki n dia kpanbar daŋmaŋ, ki jii tilɔɔna na, ki ŋmakir li nyun daŋmaŋ na ni, ki turɔ.”

12Ki Joosef yet a, “Li paak nba tee-e na: yiinii ŋantaa na tee daa ŋantaae. 13Daa ŋantaa ni, kpanbar na saa nyinna, ki nyik chaba, ki jiina a toonn ni. Ki a saa turɔ u daŋmaŋ nan faa din tuu teenɔ, yoo nba ki a tuu tee u ŋaadaŋaara saakɔɔ na. 14Ŋaan tiat n po, yoo nba ki bont kur somm fanu nana, ki teen a burchint, ki tiar n po kpanbar na boor, ki sommin ki n nyi dansarik na ni. 15Mamɔmm, bi din jamime Hiibru teeb40.15 Israel teeb sanleere tee Hiibru teeb. tiŋ ni; ki nna gbaa, Ijipt tiŋ ni na, n ki tun biir ki li jaŋ nan min kɔɔ dansariki.”

16Boroboro teera saakɔɔ na nba la nan daŋaara saakɔɔ damiit na ŋan na, ki u yet Joosef a, “N mun bia damii, ki n jii boroboro kpanchibit ŋantaa n yur paak. 17Kpanchibuk nba joont paapo na, ki boroboro booru booru be leŋ ki tee kpanbar na yar, ŋaan ki nɔɔnii di boroboro maŋ n yur paak.”

18Ki Joosef yet a, “Li paak nba tee-e na: kpanchibit ŋantaa na tee daa ŋantaae. 19Daa ŋantaa ni, kpanbar na saa nyinna ki pot a yur, ŋaan jii a gbanant ki lor tabin daauk paak, ki nɔɔnii saa di a gbanant.”

20Ki daa ŋantaa daar baar, ki kpanbar tiar u maaru daar ki teen jaamm ki tur u ŋaasaakab, ki nyinn u ŋaadaŋaara saakɔɔ, nan boroboro teera saakɔɔ na dansarik ni, ki jiib ki baar namm u saakab boor, 21ki jiin u ŋaadaŋaara saakɔɔ na u toonkper ni, 22ŋaan kpii boroboro teera saakɔɔ na. Ki li kur tun nan Joosef nba daan kpint bi damiit na. 23Ŋaan daŋaara saakɔɔ na ki ban dukin Joosef burchint po. U din tamm Joosef powa.

41

Biaŋinba ki Joosef kpint kpanbar damiit

1Ki bina ŋanlee nba gar, ki Ijipt kpanbar damii ki u see Nail mɔkir paak, 2ki la naagbeŋa banlore, ki bi nyirii pir pir, ki nyii nyun na ni, ki piin ŋman mɔɔt. 3Ki naalei banlore mun bia nyii nyun na ni, ki koon bak-baka, ki set nakin naalei na kpengbiɔŋ. 4Ki naakoonii na nak naagbeŋa na. Ki kpanbar na ji yerik gɔɔn ni, 5ki ŋamm dɔɔr ki bia damii taar munlee ni, ki karwantdaauk see ki taab karwanta ŋanlore, ki mɔk bin ki bia chee fanu. 6Ki karwanta ŋanlore tuk, bonmirimii mirimii nba ki wɔruk koorira. 7Ki karwant-mirimii na nak karwant-gbeŋa na. Ki kpanbar na fiir gɔɔn ni, ki ji bann nan u bo damiie. 8Ki sanyiɔk fant, ki li daamiiɔ, ki u tun ki bi yiin nyɔkdamm nan yan damm nba kur be Ijipt, ki betib u damiit na, ŋaan ki sɔɔ din kaa ki fit wann damiit na paaki.

9Ŋanne ki daŋaara saakɔɔ na yet kpanbar na a, “See ki n kat n mɔŋ sariya nan n tun biira. 10A din donn wutoor min nan boroboro teera saakɔɔ paak, ki din kɔɔnt dansarik, a ŋaaguura saakɔɔ ŋaak ni. 11Ki dasiar nyiɔk ki ti kura damii damiit, ki damiit maŋ paak be jiak jiak. 12Ki Hiibru naasimɔ din be nant, ki tee a ŋaaguura saakɔɔ na ŋaadaabir. Ki ti betɔ ti damiit maŋ, ki u kpintir turit. 13Ki bona kur tun nan waa betit na: ki a jiinin n toonn ni, ŋaan kpii boroboro teera saakɔɔ na.”

14Ki kpanbar na tun yiin Joosef, ki bi nyinnɔ dansarik ni, ki baar nanɔ yian. Ki u koor u yut, ki bia lebit u liant, ki ji baar kpanbar peŋ. 15Ki kpanbar na yetɔ a, “N damii damiite, ki sɔɔ ki fit kpint ki turimi. Ki bi betin nan fine fit kpintir damiit.”

16Ki Joosef jiin a, “Chanbaa, n kan fiti, ŋaan Yennu-e saa tur parmaasir kpintu.”

17Ki Faaro yet a, “N damii ki n see Nail kpengbiɔŋ, 18ki la naagbeŋa banlore, ki bi nyirii pir pir, ki nyii nyun na ni, ki piin ŋman mɔɔt. 19Ki naalei banlore mun bia nyii nyun na ni, ki koon bak-baka, ki tee naabutimii nba ki n ki ban la bi booru siar boor Ijipt tiŋ ni na. 20Ki naakoonii na nak naagbeŋa na, 21ŋaan sɔɔ kan bannib nan bi dii siari, kimaan bi bia tee nan sinsinn baa bo tee biaŋinba nae. Ki n yerik, 22ki bia ŋamm damii, ki la karwanta ŋanlore ki li taab karwantdaauk paak, ki mɔk bin, ki bia chee fanu. 23Ki karwanta ŋanlore tuk bonmirimii mirimii nna, ki wɔruk koorira. 24Ki karwant-mirimii na nak karwant-gbeŋa na. Ki n wann nyɔkdamm damiit maŋ, ŋaan ki sɔɔ ki fit wannin li paaki.”

25Ki Joosef yet Faaro a, “Damiit ŋanlee na paak tee yomme. Yennu beta waa loon ki wun tun biaŋinbawa. 26Naagbeŋa banlore na tee bina ŋanlore-e, ki karwant-gbeŋa ŋanlore na tee bina ŋanlore, li kura paak tee yomme. 27Naakoonii banlore nba baar poorpo na, nan karwanta ŋanlore nba tuk bonmirimii ki wɔruk koorira na, want nan kon saa baa bina ŋanlore. 28Li kpan tee nan maa beera nae. Yennu wanna waa loon wun tun biaŋinbawa. 29Jeet saa nan bonchiann bina ŋanlore na ni, Ijipt tiŋ kur po. 30Ki li poorpo, kon saa baa bina ŋanlore, ki i saa tamm bina nba ki i tuu laat na po, kimaan kon saa yokit tingbouŋ nawa. 31I saa tamm yoo nba ki i tuu laat jeet na poe fas fas, kimaan kon nba baat na sii paar bonchiann. 32Ki a damiit maŋ nba tee taar munlee na want nan Yennu-e senn, ki u saa te ki lin tun nna ki li kan wei.

33“Tɔn, li ŋan ki a nyinn jasɔɔ, wunba mɔk yanfoon nan bannu, ki te ki wuu gorii tiŋ na. 34Ki a bia saa gann saakasiab, ki wannib ki bi sii gaan jeet bɔkitu munŋmu ni yenn kɔɔ, bina ŋanlore nba sii tee gboor bina na ni. 35Turimm yiikoo ki bi sii gaan jeet kur binŋana nba baat na ni, ki bia turib paŋ ki bii bekii jeet digbana ni kii guu. 36Ki jeet na-i tee bonbekirkaa kii guu tiŋ na, bina ŋanlore nba ki kon saa baar Ijipt tingbouŋ na paak na. Nnae saa te ki niib na kan kpo komi.”

Biaŋinba ki bi jii Joosef ki teenɔ Ijipt yudaanɔ

37Ki Faaro nan u saakab kur sak lor na. 38Ki u yetib a, “Ti kan ban la sɔɔ ki wun gar Joosef-i, jɔɔ nba ki Yennu Seek be u ni na.” 39Ki kpanbar na yet Joosef a, “Yennu-e wanna linba na kura, ki li want nan fine mɔk yanfoon nan bannu nba yab ki gar sɔɔ kur nba be. 40N saa jiia ki guuna n doo, ki n niib kura sii saak a sennu, see min kɔɔe sii mɔk yiikoo ki gara. 41Mɔtana, n kaanta, ki a sii tee yudaanɔ Ijipt kur po.” 42Ki kpanbar pit baŋ nba pir u niibir ni ki mɔk yiikoo dɔk na, ki pirin Joosef niibir, ŋaan lannɔ liatŋann, ki bia lannɔ salima laamm, 43ki turɔ burchintaamm nan toruk nba waa u yar paak, ki Joosef kar toruk na ni, ki lanjimanba liit u tɔɔnn, ŋaan tantir kunkɔpaara a, “Turimɔ sɔnu, turimɔ sɔnu.” Nnae ki bi din teen Joosef yudaanɔ, Ijipt tiŋ kur po. 44Ki kpanbar na yetɔ a, “Mine tee kpanbar, ki li-i kii tee fini kaa tur yiikoo, sɔɔ kaa ki saa donn u nuu koo ki lakit u taar, Ijipt tiŋ na ni.” 45-46Ki Faaro pur Joosef Ijipt teeb booru ni sann, ki yiu Safenaf Panea, ki bia turɔ poo, ki bi yiu Asenaf, ki u tee Potifera, wunba tee manntɔɔ ki kɔɔ Heliopolis doo ni na bipoo.

Joosef din mɔk bina piintaae ki piin tuun teen Ijipt kpanbar. U din nyi kpanbar ŋaak, ki lin gɔnt Ijipt tiŋ kur. 47Bina ŋanlore niŋ nba din tee gboor na, ki tiŋ na nan jeet bonchiann, 48ki Joosef taan li kur ki bekir digbana ni. Joosef din tuu taant digbana kur jeet, ki bekii li digbana yent niŋe. 49Jeet din be bonchiann, ki Joosef ji nyik ki ki bikii, li din tee nan mɔktant nae.

50Kon na nba din tan baat yoo nba, ki sɔɔ Joosef nan Asenaf mar bonjai banleewa. 51Ki u yet a, “Yennu te ki n tamm n wahala kur, nan n baa ŋaateeb kura powa,” ki ji pur u bisinsinn Manase.41.51 Bi maan ni, “Manase” nan “tamm” mɔbona naane.52Ki u bia yet a, “Yennu turin waas, tiŋ nba ki n la wahala na niwa,” ki bia pur u bik nba pukin banlee na Efraim.41.52 Bi maan ni, “Efraim” nan “tur waas” mɔbona naane.

53Bina ŋanlore nba tee gboor yoo ki Ijipt teeb be bi yamani na din gar, 54ki bina ŋanlore nba sii tee kon na piin, nan biaŋinba ki Joosef din yet na. Kon din be tinlia kur ni, ŋaan jeet ŋarin din be Ijipt tiŋ kur po. 55Kom-i soor Ijipt teeb na, bi tuu mɔ nan kpanbar nae, jeet po. U din tuu ŋmakitibe a bin saan Joosef boor, ki saa tun Joosef nba saa wannib biaŋinba. 56Kon na din paakit ki pukii, ki saa gbenn Ijipt kur po. Ki Joosef loot jeet diit kur, ki kɔi jeet ki teen Ijipt teeb. 57Ki niib nyi durinya na kur po ki baat Ijipt a bin daa jeet Joosef boor, kimaan kon na din paar bonchiann lokir kur po.

42

Biaŋinba ki Joosef ninjamm saan Ijipt a bin daa jeet

1Yoo nba ki Jakɔb gbat nan jeet be Ijipt na, ki u boi u bonjai a, “Bee ki i kar ki gorii leebi? 2N gbat nan jeet be Ijipt. Ii saa man leŋ, ki saa daa, ki ti daa kpenn kon.” 3Ki Joosef ninjamm piik fiir ki saan Ijipt a bin saa daa jeet. 4Ŋaan Benjaminn, wunba tee Joosef naa bik na, Jakɔb ki too ki u wei saani, kimaan u mɔk jijeet nan ninbɔŋ saa mann baarɔ.

5Ki Jakɔb bonjai nan leeb baar Ijipt a bin daa jeet, kimaan kon din be Keenann tiŋ ni. 6Ki Joosef tee Ijipt tingbouŋ yudaanɔ, ŋɔɔ maŋe bia din kɔi jeet ki teen tiŋ maŋ ni niib, nan binba nyi banfɔka. Ki Joosef ninjamm na baar ki tan gbaan u tɔɔnn, ki tibin bi yura tiŋ ni. 7Joosef nba la u ninjamm na, ki u bannib, ŋaan teen nan u ki bannib na, ki tian bi paak a, “I nyii lee?”

Ki bi yet a, “Ti nyii tiŋ nba tee Keenann na nie a ti daa jeet.”

8Joosef ŋarin din bann u ninjamm maŋa, ŋaan ŋamm din ki bannɔ. 9Ki Joosef tiar damiit nba ki u poŋ din damii ki jiin bi po na, ki yetib a, “I tee dobii teebe, ki baar a yin la ti doo na fei boor.”

10Ki bi jiin a, “Aaii, chanbaa, a daaba baar a bin daa jeete. 11Ti kura tee jayenɔkɔɔ waase. Ti tee niburchimme, ti ki tee dobii teeb kaa.”

12Ki u bia betib a, “Barmɔniie, i baar a yin tan la ti doo na fei boore.” 13Ki bi jiin a, “A daaba tee ninjamm piik nan banlee-e, ki tee jayenɔkɔɔ waas, Keenann tiŋ ni. Yenɔkɔɔ kpowa, ŋaan ki sanbian biar nan ti baa.”

14Ki Joosef betib a, “Li paak ki n beeri maa i tee dobii teeb na. 15Maa saa bikini biaŋinbae na: n por tiŋ na kpanbar sann ni, nan i kan nyi ki kuni, see ki i waarɔ na tan baar. 16I yenɔe saa ŋmat kun ki saa jii i waarɔ na ki baar nanɔ. Ŋaan binba saa biar na sii be diloore nan barmɔnii nba tan saa nyi. Nna-i kaa, n por kpanbar nba fo na sann ni, i tee dobii teebe,” 17ŋaan loomm diloor, daa ŋantaa. 18Ki Joosef tan yetib daa ŋantaa daar a, “N tee Yentinnɔe, li paak, tumin nna man, ki la laafia. 19Yi-i tee burchimm nan mɔnii, ŋaant ki i yenɔ n biar dansarik diiuk ni, ŋaan ki yimm nba biar na n kun nan jeet ki saa dinn i niib. 20Ii jen nan i waarɔ na ki tan turin. Ŋanne saa wann nan i piak barmɔnii, ki i ji kan kpo.”

Ki bi sak ki tun nna. 21Li yoo na ki bi piin nyiir leeb a, “Mɔtana ti di wahala ti biit paake, linba ki ti din tun ki tur ti ninja na. Ti din la fabinii nba ki u din fabin a ti nyikɔ, ŋaan ki ti din ki gbiint ki turɔ, ŋanne teen ki ti ji be daamii na niŋ mɔtana na.”

22Ki Rubenn yet a, “N din beti maa i daa tee bik na daŋi, ŋaan i din ki gbiint ki turimi. Mɔtana, Yennu jiint ki pat u kuun paake na.” 23Ki Joosef gbiin bi pinpakit na, ŋaan ki bi ki mi a u gbia bi maami, kimaan u din tuu piak Ijipt teeb maame, ki bi kpintir. 24Ki Joosef nyikib ŋaan bakin ki bui. Waa bui ki jaŋ u mɔŋ yoo nba, ki u jen bi boor, ki nyinn Simeonn, ki te ki bi lor u nii, bi kura numm ni.

Biaŋinba ki Joosef ninjamm ŋmat kun Keenann

25Joosef din tur u toontunna mɔb, a bin gbeen u ninjamm bɔtoot jeet, ki bia jiin sɔɔ kur likirii ki wuun jeet na ni, ŋaan nyar li paak, ki bia turib jeet nba ki bi sii di sɔnu ni. Ki bi tun linba na kur. 26Ki u ninjamm na din lor bi jeet nba ki bi daa na bi bonii paak, ki soor sɔnu ki kun. 27Baa saa baar siaminba ki bi saa dɔɔr, ki bi yenɔ lot u bɔtoouk a wun jii jeet ki dinn u boŋ, ki la likirii nba ki u bo pa jeet paak na, ki li wuu u bɔtoouk ni. 28Ki u yet u ninjamm a, “Bi jiin n likiriiwa, ŋanne be n bɔtoouk niŋ na.” Ki bi yan put, ki jaŋmaanii soorib. Ki bi jiant leeb paak, ŋaan yet a, “Bee bonte na ki Yennu tun ki turiti?”

29Baa din kun ki baar bi baa Jakɔb boor, Keenann tiŋ ni na, ki bi wannɔ linba kur teenib. Bi din yet a, 30“Jɔɔ nba tee tiŋ na yudaanɔ na pak nant nan wutoore, ki yaa ti tee dobii teebe, 31ŋaan ki ti betɔ nan ti tee niburchimme, ti ki tee dobii teeb kaa, 32ti tee ninjamm piik nan banlee-e, jayenɔkɔɔ waas, yenɔ ki be nant, ki sanbian na biar nan ti baa, Keenann tiŋ ni. 33Ki jɔɔ maŋ betit a waa saa teen biaŋinba ki bann nan ti tee niburchimme na, a ‘Ii saa nyik i ninja yenɔe, ki wun biar nanin, ŋaan ki yin kun nan jeet ki saa tur i niib nba be kon na. 34Ki yi-i kun, yin saa jii i baa sanbian na ki jen nanɔ n boor, ki n ji bann nan i ki tee dobii teeb kaa, ŋaan i tee niburchimme, ki n saa jiin i ninja ki turi, ki i ji saa fit kii kpentir tiŋ na ni.’ ”

35Baa sut bi jeet yoo nba, ki sɔɔ kur la likirii nba ki u bo pa jeet paak na, ki li be u bɔtoouk ni. Ŋamm nan bi baa nba la likirii na yoo nba, ki jaŋmaanii soorib. 36Bi baa Jakɔb din yetib a, “I boont n waasa. Joosef ji ki be, Simeonn mun bia kaa, ki mɔtana i loon ki yin yaat nan Benjaminn, ki n ji biar kii di fara.”

37Ki Rubenn bet u baa a, “Li-i tee ki n ki jen nanɔ, fan kpi n waas banlee. Jiimɔ ki kubin n nuu ni, ki n saa jen nanɔ ki tura.”

38Ki u yet a, “N bik kan saan nanani, kimaan u yɔɔrɔ kpowa, ki u biar u kɔɔe. Li-i tee ki ninbɔŋ baarɔ sɔnu nba ki i somm na ni, maa tee jakper na, i saa te ki ninbaatir n kpime yiama.”

43

Biaŋinba ki Joosef ninjamm ŋmat Ijipt nan bi waarɔ Benjaminn

1Kon din pukiie Keenann tiŋ ni. 2Baa din dii jeet nba ki bi nyii nann Ijipt ki gbenn na, ki bi baa yetib a, “Ŋmatir man ki daa jeet waan, ki jen nann.” 3Ki Juda yetɔ a, “Jɔɔ na kpaant a ti kan la u numpo see ki ti waarɔ pukin ti po. 4Fi-i saa sak ki ti waarɔ n wei, ti saa saan ki saa daa jeet ki tan tura. 5Fi-i kan sak ki ti waarɔ n wei, ti mun kan saani, kimaan jɔɔ na yet nan ti kan la u numpo, see ki ti waarɔ pukin ti po.”

6Ki Jakɔb yet a, “Bee teen ki i baar nan daamii ki turimi, ki pak jɔɔ na nan i mɔk waarɔ ki u biari?”

7Ki bi jiin a, “Jɔɔ nae boi ki fiitit ti mɔŋ po nan ti niib po, ki yaa ti baa be u manfoor ni-i? a ti mɔk waarlɔɔ ki u be-e? Ki ti jiin u buboit maŋ soon nna. Ŋaan ti saa teen nlee ki bann nan u saa yet a ti baar nan ti waarɔ u boor ni?”

8Ki Juda yet u baa a, “Ŋaant ki a bik na n wein ki tin saan yomm. Ŋanne saa te ki timm nan fin nan ti waas n la manfoor ki kon kan kpiti. 9N mɔŋ sii gorii u laafia ni. Ki li-i tee ki n ki jen nanɔ, fan soor n turu ni, ki n saa gaar nyiiruk kur nan n manfoor terik. 10Laa ji tee nna na, ti-i bonni kii biir yoo nna man ti bo saan ki bia jen taar munleewa.”

11Ki bi baa yetib a, “Li-i saa tumi, teent nna man. Jiin tiŋ na ni bonŋana ki wuun bɔtoot ni, kii dia ki saa tur jɔɔ maŋ, ki lii tee piinii. Jiin kpanunubit waan, nan siat waan, nan baarii, nan sinbooru booru. 12Pukint man likirii yabint taar munlee, kimaan ii saa ŋmat nan likirii nba ki bi daan jiin ki wuun i bɔtoot ni nae. Li pasiar bi daan kpete teen. 13Jiin i waarɔ kii saa man yian. 14Yabint Yennu n te ki jɔɔ na-ii mɔk ninbatinu nani, ki jiin i ninja lɔɔ na nan Benjaminn. Min ŋarin, mi-i saa kɔŋ n waas, n saa kɔŋibe.”

15Ki bi jii piinii nan likirii yabint taar munlee, ki soor sɔnu ki saan Ijipt, ŋamm nan Benjaminn, ki saa jii bi mɔŋ ki wann Joosef. 16Yoo nba ki Joosef la Benjaminn ki u be namm na, ki u bet u ŋaadaaba na yenɔ a, “Jiin niib na kii saa namm n ŋaak ni. Min nan ŋamme saa di yonsuukin na. A kpi bonkobuk ki teen jeet.” 17Ki daabir na tun nan waa betɔ na, ki jii jab na, ki saan namm Joosef ŋaak ni.

18Ki jab na mɔk jaŋmaanii, kimaan baa kɔɔ namm Joosef ŋaak ni na, ki bi dukin a, “Bi kɔɔ nant ŋaak na niŋ, kimaan likirii nba daan jiin ki wuun ti bɔtoot ni sinsinn na paak amii. Bi saa jii naŋe ki lekit, ki teent daaba, ki bia fat ti bonii.” 19Ki bi chat nakin Joosef daabir na tammɔkpianu, ki betɔ a, 20“Chanbaa, ti ban baar nna yomm ki daa jeet. 21Ŋaan taa soor sɔnu ki kun yoo nba, ti saa kar siar boor ki loot ti bɔtoot, ki sɔɔ kur la likirii nba ki u pa jeet paak na, ki li wuu u bɔtoouk ni. Ŋanne ki ti jen nann a tin jiin. 22Ki ti bia dia likganii, a ti daa jeet. Ti ki mi wunba daan jiin ti likirii ti bɔtoot ni.” 23Ki daabir na yet a, “I daa te ki li daamiini. I daa tiin jaŋmaanii. Li pasiar i Yennu nba tee i baa Yennu nae sii wuun likirii na i bɔtoot ni. Min ŋarin daan gaar i likiriiwa.” Li poorpo ki u ŋmat jii Simeonn ki tan turib.

24Ŋanne ki daabir na jii jab na, ki kɔɔ namm Joosef ŋaak ni, ki turib nyun ki bi wur, ki bia dinn bi bonkobit. 25Ki bi gbat nan bi saa di jeet nan Joosef, yonsuuk ni. Li paak, ki bi tee siir nan piinii nba ki bi yaa bin turɔ na. 26Joosef nba tan kɔɔ ŋaak na ni, ki bi baar nan piinii na, ki gbaan u tɔɔnn ki tibin bi yura tiŋ ni. 27Ki u boib bi laafia po, ki yet a, “Li man i baa, jakper nba ki i daan betin u po na-a? U bia daa be u manfoor ni-i?”

28Ki bi jiin a, “A daabir, wunba tee ti baa, bia daa be u manfoor ni, ki li manɔ.” Ki bi gbaan u tɔɔnn, ki turɔ baakir.

29Waa gokit u yur ki la u naa bik Benjaminn, ki u yet a, “I baa bijoontik nba ki i betin u po nae na-a? N bik, Yennu n teen piisin a paak,” 30ŋaan fiir yiama, ki kɔɔ u diiuk ni ki saa bui. Waa loon u waarɔ bonchiann na paak, ki u bo yaa wun kpir bui bi tɔɔnn. 31Ki li poorpo ki u maan u par, ki yibir u numpo, ki nyii kar, ŋaan te ki bi biit jeet. 32Ki bi biit jeet na ki senn Joosef yar li kɔɔ, nan u ninjamm yara mun li kɔɔ, ki Ijipt teeb nba be na, bi yara mun li kɔɔ. Li din tee kɔɔre ki tur Ijipt teeb nan bin taan di nan Hiibru nirɔ. 33Ki Joosef ninjamm na kar ki tookɔ, ki kar saakatuk, laa nyii bikperik ki saa tuu sanbian. Ki li yaar litib nan waa kaanib biaŋinba na. 34Bi din biitir jeet na, ki nyi nann Joosef boore ki teemm, ŋaan Benjaminn ŋarin din gaar tor taar munŋmu ki gar leeb nba be na. Ki bi dii ki bia nyuu nan Joosef tee-e nan baa tan gboo.

44

Ki jiin nyubitik nba bot na po

1Ki Joosef tur daabir nba be u ŋaak ni na mɔb a, “Gbeent jab na bɔtoot nan jeet biaŋinba ki bi saa fit jii, ki bia jiin wuun sɔɔ kur nan u likirii bɔtoot na ni. 2Wuunt n salimpeena nyubitik, bijoontik na bɔtoouk yur paak, ki bia pukin likirii nba ki u pa jeet paak na.” Ki daabir na tun nan Joosef nba wannɔ biaŋinba na. 3Sanyapob ni ki bi nyinn u ninjamm na nan bi bonii, ki bi gaar sɔnu. 4Baa nyii doo na ni ki somm waan, ki Joosef bet daabir nba be u ŋaak ni na a, “Wein ki baar jab na yian. Li-i tee ki a baarib, fan boib a, ‘Bee ki i jii biit ki pa ŋamm paaki? 5Bee ki i jan n chanbaa salimpeena nyubitiki? Li tee linba ki u dia nyue, ki bia tee linba ki u dia ki buntir. I tun ki biir bonchiann.’ ”

6Daabir na nba wei ki baarib yoo nba, ki u sɔkin mɔbona na. 7Ki bi jiinɔ a, “Chanbaa, barboorbee ki a piak nna na? Ti por nan ti ki tun li bonbooru. 8A mi nan ti jen nan likirii nba ki ti daan la ti bɔtoot ni Keenann nawa. Bee ki ti ji saa jan salimpeena koo salimmɔna a chanbaa ŋaaki? 9Chanbaa, li-i tee ki a la wunba boor, yin kpiu, ŋaan timm nba biar, tin teen i daaba.”

10Ki u yet a, “N saka, ŋaan see wunba jii nyubitik nae saa teen n daabir, ŋaan yimm nba biar man ŋaai.” 11Ki bi sikin bi bɔtoot yiama tiŋ ni, ki sɔɔ kur loot u bɔtoouk. 12Ki Joosef daabir na fiitir fanu, ki piin bikperik, ki saa joont sanbian, ki ji saa la Benjaminn bɔtoouk ni. 13Ki u ninjamm na kur pat bi tiat nan yanputuk, ki jiin paan bi jika bonii paak, ki ŋmat doo ni.

14Juda nan u ninjamm nba baar Joosef ŋaak, ki sɔɔ ki u daa be, ki bi gbaan u tɔɔnn, ki tibin bi yura tiŋ ni. 15Ki Joosef boib a, “I tun bee na? I ki mi nan nijaann nan min nna saa fit ki bunt buntiri-i?”

16Ki Juda jiin a, “Chanbaa, ti ji saa yet a bee? Ti saa teen nlee ki nɔi? Ti saa teen nlee ki pak nyinn ti mɔŋ-i? Yennu bakit ti feiwa. Ti kura ji tee a daabae. Ŋaan li ki tee wunba ki a la nyubitik u boor na kɔɔ kaa.”

17Ki Joosef yet a, “Aaii. N kan ban teen nna. See wunba boor ki n la nyubitik na, ŋɔɔe saa teen n daabir. Yimm nba biar na saa ŋmat kun nan laafia, ki saa tuu i baa.”

Biaŋinba ki Juda barin Benjaminn paak

18Ki Juda fiir ki doo Joosef boor ki betɔ a, “Chanbaa, turimin yaak ki min pak nana soon nna. A daa dont wutoor nanin. A tee nan kpanbar tiɔŋ nae. 19Chanbaa, a daan boit a, ‘I ki mɔk baa koo ninja sɔɔ ki u biari-i?’ 20Ki ti jiin a, ‘Ti baa be, ŋaan u tee jakpere, ki ti baa sanbian mun bia be, wunba ki u kpeta ki marɔ. Ki sanbian maŋ yɔɔrɔ kpowa, ŋaan tenn u kuukɔɔe u naa nɔɔk ni. Ki u baa loonɔ hei.’ 21Chanbaa, ki a betit a ti baar nanɔ nna, ki a tan lau. 22-23Ki ti beta nan sanbian na kan fit nyik u baa, li-i tee ki u nyikɔ, u baa na saa kpowa. Ki a yet nan ti ji kan ban baar a peŋ see ti baa sanbian na baar a boor.

24“Taa ŋmat ki kun ti baa boor, ki ti wannɔ linba kur ki a betit, 25ki u jiin betit a tii ŋmat ki daa jeet waan. 26Ki ti yet a, ‘Ti kan fit ŋmati, jɔɔ na kan sak ki gaariti, see ki sanbian na wei ki pukin. Li-i tee ki sanbian na saa saan nant, ti saa ŋmata.’ 27-28Ki ti baa betit a, ‘I mi nan n ŋaapoo Rachel marin bonjai banlee kɔɔe. Ki yenɔ dɔŋ bot ŋaan nyikin. Li pasiar muuk ni bonkob-biit din sii pat patɔwa, kimaan n ji ki lau nan dinna. 29Li-i tee ki i jii wunba na n boor, ki siar teenɔ, ninbaauk nba ki i saa te ki lin baarin tan saa kpima, kimaan maa kpet biaŋinba na.’

30-31“Chanbaa, mɔtanara, li-i tee ki n ŋmat ki kun n baa boor, ŋaan ki sanbian na kaa, waa saa lat ki sanbian kaa yoo nba, u saa kpoe. U manfoor be sanbian laafia nie. Ki waa kpet biaŋinba na saa te ki yanputuk n kpiuwa, ki li sii tee biite ki waan. 32Linba pukin tee nnae: N pet n manfoore ki tur n baa, bik na paak. N betɔ nan li-i tee ki n ki jen nan bik na ki turɔ, min la nyiiruk nan n manfoor gbennu. 33Ki mɔtana, chanbaa, mine saa biar nna na kii tee a daabir, bik na paak, ŋaan ki a te ki wun ŋmat ki kun nan n ninjamm. 34Li-i tee ki bik na ki weimi, n saa teen nlee ki ŋmat kun n baa boori? N kan fit kii gorii daŋ na booru ki lii baat n baa.”

45

Biaŋinba ki Joosef wann u ninjamm waa tee wunba

1Joosef din ki fit soor u mɔŋ, u toontunna tɔɔnni. Ki u din ber bi kur, ki bi nyii nanyer. Toontunna na sɔɔ ji din ki biar diiuk na ni, ki Joosef bet u ninjamm waa tee wunba. 2U din bui nan paŋewa, ki li te Ijipt teeb na gbat. Ki li mɔmaan mɔɔnt ki baar kpanbar ŋaak. 3Joosef din yet u ninjamm a, “Mine tee Joosef. N baa daa bee u manfoor ni-i?” Ŋaan u ninjamm na nba gbat nna maŋ, ki jaŋmaanii soorib, ki bi ki fit jiin gatu. 4Ki Joosef bia betib a, “N ninjamm, nakintin.” Ki bi nakin. Ki u yet a, “Mine tee i ninja Joosef, wunba ki i din kɔi ki tur Ijipt teeb na. 5Mɔtana, i daa biir i para, koo ki nyiir i mɔŋ nan i din kɔin ki tur tiŋ na ni niibi. Yennu-e din tumin, a min gar i tɔɔnn ki tinn niib manfoa. 6Bina ŋanlee kɔɔe na daann, ki ti be kon ni. Ŋaan li tenn bina ŋanŋmu ki sɔɔ kan ko kpaab, koo ki jaami. 7Yennu-e tumin i tɔɔnn po a wun turi bakitnauŋ sommir na, ki yimm nan i yaaboona-ii be manfoa ni. 8Li paak, li din ki tee yimm kaa tumin nna, ŋaan Yennu-e tumin. U te ki n teen kpanbar na saakab yudaanɔ, ki gorii u tiŋ na kur. Mine dia Ijipt tingbouŋ.

9“Mɔtana, ŋmatir man yian n baa boor, ki saa betɔ a linba nae ki u bik Joosef yaa: ‘Yennu teenin Ijipt tiŋ kur diatɔɔe. Baat yian, ki daa taantir. 10Yimm, nan i waas, nan i yaaboona, nan i pei, nan i buunii, nan i nei, nan linba kur ki i mɔk saa fit kɔɔ kar Gosenn yiar ni, siaminba ki i sii kpian. 11Li-i tee ki i be Gosenn, n saa fit ki gotiwa. Li tenn bina ŋanŋmu ki kon sii be; ki n ki loon yimm nan i ŋei nan i bonkobit n kpo komi.’ ”

12Ki Joosef bia pak pukin a, “Mɔtana, i kura, nan fin Benjaminn, i saa fit ki la nan n tee Joosef nan mɔnii. 13Betir n baa nan n mɔk paŋ bonchiann Ijipt tiŋ na ni, ki bia betɔ linba kur ki i la, ŋaan kakit ki baar nanɔ nna.”

14Ki Joosef jii u nii ki lor u waarɔ Benjaminn, ŋaan piin mɔ. Ki Benjaminn mun mɔ ŋaan lorɔ. 15U kpan mɔ nnae, ŋaan tuu saan ki lor u ninjamm na, yenɔ yenɔ, ki bia mɔɔtir45.15 Bi binbeŋ ni, bi din tee nnae ki want lomm. bi tankpina. Ki li poorpo ki u ninjamm na ji piin ki piak nanɔ.

16Labaar nba mɔɔnt ki baar kpanbar ŋaak nan Joosef ninjamm baar yoo nba, ki li maŋ kpanbar nan u saakab na. 17Ki u bet Joosef a, “Yetir a ninjamm ki bin jii bi jika ki paan bi bonii paak, ki ŋmat Keenann tiŋ ni. 18Ŋaant ki bin jii bi baa nan bi ŋaateeb ki jen nna. N saa turib tiŋ nba kpai, Ijipt na ni, ki bi sii laat linba jaŋitib. 19Yetirib ki bin jii torit Ijipt tiŋ na ni, ki saa kɔɔn bi poob nan bi waas nan bi baa, ki baar namm. 20Bi daa biir bi para nan baa saa nyik bi mɔkint na. Bonŋana nba be Ijipt tiŋ na ni sii tee bi yare.”

21Ki Jakɔb ŋaajab tun nan baa wannib na. Ki Joosef turib torit nan kpanbar na nba yet na, nan jeet nba ki bi sii di sɔnu ni, 22ki tur sɔɔ kur liant, ŋaan tur Benjaminn salinkuna kobii ŋantaa, nan liant fuunu munŋmu, 23ki turib bonii piik, ki bi jii bonŋana nba be Ijipt tiŋ ni, a bin saa tur u baa, ki bia jii bonii piik, ki bi jii jebooru booru nan boroboro, a u baa-ii di sɔnu ni, 24ki chian u ninjamm maŋ, ki saa nyikib sɔnu ni, ŋaan betib a, “I daa kɔn man sɔnu ni.”

25Ki bi nyii Ijipt ki ŋmat kun bi baa Jakɔb boor, Keenann tiŋ ni, 26ki betɔ a, “Joosef be u manfoor ni. Ŋɔɔe tee Ijipt tiŋ kur diatɔɔ.” Ki Jakɔb yan put ki ŋmat, ki u daa ki teemm yada.

27Ŋaan baa wannɔ linba kur ki Joosef yet, ki u bia la torit nba ki Joosef tur a bin jiiu ki baar nanɔ Ijipt na, ki u yan jen li bannu ni, 28ki u yet a, “Joosef be u manfoor ni. Li jaŋa. See ki n saan ki saa lauwa, ki fit lian kpo.”

46

Biaŋinba ki Jakɔb nan u ŋaateeb saan Ijipt

1Ki Jakɔb lor u jika kur ŋaan saan Beerseba, ki saa mann maruŋ ki tur Yabint Yennu, wunba ki u baa Aisak din jiantirɔ na. 2Ki Yennu pak nanɔ nyiɔk, yirintu ni, ki yiinɔ a, “Jakɔb, Jakɔb.”

Ki u toon a, “Mine na.”

3Ki Yennu yet a, “Mine tee Yennu, ki tee a baa Yennu. Daa tiin jaŋmaanii nan fin saan Ijipt tiŋ ni. N saa te ki a yaaboona n pɔt tiŋ maŋ ni. 4N sii be nana ki a saan Ijipt, ki n bia tan saa jen nan a yaaboona tiŋ na ni. Joosef sii be nana, nan faa tan saa kpo yoo nba.”

5Ki Jakɔb soor sɔnu ki nyii Beerseba. Ki u waas jiiu, nan bi waas nan bi poob, ki kɔɔnib torit nba ki Ijipt kpanbar tur na ni. 6Ki bi jii bi bonkobit, nan bi mɔkint nba ki bi kpaan Keenann, ki fiir saan Ijipt. 7Ki Jakɔb jii u bonjai, nan yaaboonjai, nan u bonpoi, nan yaaboonpoi, nan u maaru kur, ki saan namm.

8Tɔn, ki Jakɔb nan u waas saan Ijipt. U waas maŋ sanae na: Rubenn, wunba tee Jakɔb bijakper, 9nan Rubenn bonjai, binba tee Hanok nan Palu nan Hesronn nan Karmi. 10Simeonn nan u bonjai, binba tee Jemuel, nan Jaminn, nan Ohad, nan Jakinn, nan Sohar, nan Sawul, wunba naa tee Keenann booru ni bik. 11Liifai nan u bonjai, binba tee Gersonn, nan Kohaf, nan Merari. 12Juda nan u bonjai, binba tee Sela nan Peres nan Sera (Juda bonjalei, binba tee Er nan Onann din kpo Keenann-e.) Ki Peres bonjai tee Hesronn nan Hamul. 13Isakar nan u bonjai, binba tee Tola nan Pua nan Jasub nan Simronn. 14Sebulunn nan u bonjai, binba tee Sered nan Elonn nan Jaleel. 15Bonjai nba nae ki Lea mar ki tur Jakɔb, Mesopotamia tiŋ ni, ki pukin u bipoo Daina. Jakɔb nan Lea maaru kur taan ki tee piintaa nan bantaa.

16Gaad nan u bonjai, binba tee Sefonn, nan Hagi, nan Suni, nan Esbonn, nan Eri, nan Arod, nan Areli. 17Aser nan u bonjai, binba tee Imna, nan Isfa, nan Isfi, nan Beria, nan bi niipoo Sera. Ki Beria bonjai tee Heber nan Malkiel. 18Silpa, wunba din tee Lea biyɔɔrɔ, ki Labann din jiiu ki tur na waas nan yaaboona din tee piik nan banloobe Jakɔb boor.

19Jakɔb ŋaapoo Rachel din marɔ bonjai banlee, ŋamme tee Joosef nan Benjaminn. 20Joosef din mar bonjai banlee, Ijipt tiŋ ni. Ŋamme tee Manase nan Efraim. Ki bi naa tee Asenaf ki tee Potifera bipoo, wunba tee manntɔɔ ki be Heliopolis doo ni na. 21-22Benjaminn bonjai tee Bela, nan Beker, nan Asbel, nan Gera, nan Naamann, nan Ehi, nan Ros, nan Mupim, nan Hupim, nan Ard. Rachel waas nan yaaboona din tee piik nan bannae Jakɔb boor.

23Dann nan u bija Husim. 24Naftali nan u bonjai Jaseel, nan Guni, nan Jeser, nan Silem. 25Bilha, wunba ki Labann din jiiu ki tur u bipoo Rachel a wuu tee u biyɔɔrɔ na, waas nan yaaboona din tee niib banlore-e Jakɔb boor.

26Binba din tee Jakɔb maaru chib chib ki u nyii ki saan namm Ijipt, tee piinloob nan banloob, ki u bonjai poob ki pukin. 27Joosef mun din mar bonjai banlee, Ijipt tiŋ ni. Ki bi kur tee piinlore, ki tee Jakɔb maaru nba saan leŋ.

Biaŋinba ki Jakɔb nan u ŋaateeb din be Ijipt

28Ki Jakɔb tun Juda a wun liit ki saa bet Joosef ki wun chetɔ Gosenn. Baa baar leŋ yoo nba, 29ki Joosef jii u taamm nan toruk ki saan Gosenn, a wun took u baa. Baa chet leeb, ki Joosef jii u nii ki kakin u baa turu ni, ŋaan bui ki li weiwa. 30Ki Jakɔb yet Joosef a, “Mɔtana, mi-i kpo, n sii mɔk parpeenn, kimaan maa ji la-a, ki mi nan a be a manfoor ni na.”

31Ki Joosef yet u yɔɔrib nan u baa ŋaateeb kur a, “See ki n ŋmat ki saan bet kpanbar a n ninjamm nan n baa ŋaateeb kur, binba tuu be Keenann na baar n boora. 32N saa betɔ nan i tee bonkob-goonteebe, ki bia baar nan i bonkobit kurawa, nan linba kur tee i yar. 33Li-i tee ki kpanbar na yiini ki boi i toona nba tee linba, 34ii tiar man ki betɔ nan i goon bonkobite laa nyii i bisin niŋa, nan i yeejamm nba tuu tuun na. Ŋanne saa te ki wun sak ki yin kar Gosenn yiar ni.” Joosef yet nna, kimaan Ijipt teeb din ki yi bonkob-goonteeb siari.

47

1Ki Joosef nyinn u ninjamm na banŋmu ki saan namm kpanbar na boor, ki yet a, “N baa nan n ninjamm nyii Keenann ki baar nan bi bonkobit nan linba kur ki bi mɔka. Mɔtana bi be Gosenn yiar ni,” 2ŋaan jii u ninjamm na ki wann kpanbar na. 3Ki kpanbar na boib a, “I toona tee bee?”

Ki bi jiin a, “Chanbaa, ti tee bonkob-goonteebe nan ti yeejamm nba din tee na. 4Ti baar a ti kar doo na ni, kimaan kon baa Keenann doo ni bonbiir, ki mɔɔt ji kaa siar boor ki ti saa kpaar ti bonkobiti. Chanbaa, sakin ki gaarit ki tin kar Gosenn.” 5Ki kpanbar na yet Joosef a, “Mɔtana, a baa nan a ninjamm baar na. 6Ijipt tiŋ tee bi yare. Ŋaant ki bin kar Gosenn yiar ni, tinŋaŋ nba pukin doo na tinii po. Ki li-i tee bonkob-kpaarŋani be bi ni, fan guumm n bonkobit.”

7Ki Joosef baar nan u baa Jakɔb ki tan wannɔ kpanbar na. Ki Jakɔb teen piisin kpanbar na paak. 8Ki kpanbar na boiɔ a, “A tee bina ŋanŋae?”

9Ki Jakɔb jiinɔ a, “N manfoor nba ki n be nan linluŋ wei nan bina kobik nan piintaa nawa. Bina maŋ waar ki paar ki gar n yeejamm bina nba din tuu yab ki bi lin na.” 10Ki Jakɔb tur kpanbar na chabitii piisin, ŋaan fiir. 11Ŋanne ki Joosef kaan u baa nan u ninjamm Ijipt tiŋ ni, ki turib tiŋ na bɔkir nba kpai, ki be tiŋ nba kpia Rameses doo na, nan kpanbar nba wann biaŋinba na. 12Ki Joosef tur u baa, nan u ninjamm, nan u baa ŋaateeb kur, nan binba tee bonbis na kur jeet.

Ki jiin kon biiuk na po

13Kon na din paar bonchiann, ki jeet ji ki be siar boori, ki kon din baŋ Ijipt nan Keenann teeb. 14Baa daa jeet na ki Joosef taant likirii na kur, ki saa nann kpanbar ŋaak. 15Ijipt nan Keenann teeb nba daa jeet, ki bi likirii gbenn yoo nba, ki Ijipt teeb baat Joosef peŋ ki yeen a, “Turint jeet. A daa te ki ti kpenn. Teent siar. Ti likirii kur gbenna.”

16Ki Joosef betib a, “Li-i tee ki i likirii gbenn, baat nan i bonkobit, ki n saa kpenti jeet.” 17Ki bi baat nan bi bonkobit ki teen Joosef, li taanii, nan pei, nan buunii, nan nei, nan bonii, ki u teemm jeet li paak. Binn maŋ ni ki u turib jeet, ŋaan gaar bi bonkobit kur.

18Binn nba waa na ki bi baar u boor ki yet a, “Chanbaa, ti kan bɔra ti barmɔnii nan ti likirii kur gbenna. Ki ti bonkobit bia tee a yare. Siar ji ki biar ki ti saa tura, see ti gbanant nan ti tinii. 19A daa te ki ti kpenn. Teent siar. A daa te ki ti tiŋ biat yanni. Daan timm nan ti tiŋ, ŋaan turit jeet, ki ti sii tee kpanbar na daaba, ki u sii yen ti tiŋ. Turint jeet nba saa diat ki tii mɔk manfoor, ki bia turit bonboorii ki tin bur ti kpaant ni.”

20Ki Joosef daa Ijipt tiŋ kur ki tur kpanbar na. Li din tee mukire ki tur Ijipt nirɔ kur nan wun kɔi u tiŋ, kimaan kon na din paar bonchiann. Ki tiŋ na kur din kpant kpanbar na faar. 21Ki Joosef te Ijipt teeb kpant daaba lokir kur po. 22Tiŋ nba biar ki u din ki daa tee mannteeb yar na kɔɔe. Bi din ki kɔi bi tiŋi, kimaan kpanbar na din teemm jeet, ki bi fit be. 23Ki Joosef yet niib na a, “I lawa-a? Mɔtana, n daa yimm nan i tinii ki tur kpanbar-a. Bonbooriie na ki i saa bur i kpaant ni. 24Jinjaan-yoo ki yin tur kpanbar yaa jaan linba na bɔkitu munŋmu ni yennkɔɔ, ŋaan jii linba biar na ki lii tee bonboorii nan i jeet, yimm nan i ŋaateeb.”

25Ki bi jiin a, “Chanbaa, a tinn ti manfoora; a ŋan ki turit, ki ti sii tee kpanbar na daaba.” 26Ki Joosef baar nan sennu Ijipt tingbouŋ ni, nan wunba jaan jeet, bɔkitu munŋmu ni yennkɔɔ tee kpanbar yare. Ki sennu na bia daa see ki tuun nan dinna. See mannteeb tiŋ na kɔɔe ki tee kpanbar faar.

Ki jiin Jakɔb buboijoontik po

27Ki Israel teeb na kar Ijipt tiŋ ni, Gosenn yiar ni, siaminba ki bi mɔkit, ki bia mɔk waas bonchiann na. 28Jakɔb din kar Ijipt bina piik nan ŋanlore, ki ji din mɔk bina kobik nan piinna nan ŋanlore. 29Yoo nba din tan nakin nan u kuun na, ki u yiin u bija Joosef ki betɔ a, “Jiin a nuu ki sakin n pana ni, ŋaan por kat nan a tan kan piin Ijipt tiŋ na ni. 30N loon ki yin piin n baanba nba dɔɔ siame. Jiimin ki nyi nanin Ijipt, ki piin n baanba nba pii sian.”

Ki Joosef jiin a, “N saa tun nan faa yet na.”

31Ki Jakɔb yet a, “Satir mɔb nan a saa tun.” Ki Joosef sat mɔb, ki Jakɔb dɔɔ u dɔɔnu na paak, ki tur Yennu niipoouk.

48

Biaŋinba ki Jakɔb teen piisin Efraim nan Manase paak

1Yoo din gar waan, ki bi bet Joosef nan u baa yiar. Ki u jii u waas banlee, Manase nan Efraim, ki saan namm a wun foont u baa. 2Baa yet Jakɔb nan u bik Joosef baat a wun foontɔ, ki u paan u mɔŋ ki kar u dɔɔnu paak. 3Jakɔb din yet Joosef a, “Yabint Yennu dɔkit n paak Lus, siaminba tee Keenann tiŋ ni, ki teen piisin n paak. 4U betin a, ‘N saa tura waas bonchiann, ki te ki a maaru n yabit, kii tee booru bonchiann. N saa jii tiŋ na ki tur a maaru, ki lii tee bi yar mɔkmɔk nan mɔkmɔk.’ ” 5Ki Jakɔb ŋammit piak a, “Joosef, a waas banlee, binba ki a din marib Ijipt, ki sɔɔ ki n daa ki baar na, bi tee n yabe. Efraim nan Manase tee nan n waas Rubenn nan Simeonn nae. 6Li-i tee ki a mɔk walei ki pukini, n kan jii ŋamm ki teemm n yabi; ki faar nba ki bi saa la saa nyi Efraim nan Manase nie. 7N tee nna, kimaan a naa Rachel paake. Maa din nyii Mesopotamia ki jente, ki u kpo Keenann tiŋ ni, ki li ki fɔk nan Efraf, ki n piiu Efraf sɔnjokpiŋ. N din mɔk parbiir bonchiann.” (Efraf, ŋanne tee Betlehem.)

8Jakɔb nba la Joosef bonjai na, ki u boi a, “Walante na?”

9Ki Joosef jiin a, “Bi tee n waase, binba ki Yennu turin Ijipt tiŋ na ni.”

Ki Jakɔb yet a, “Baat namm n peŋ, ki min teen piisin bi paak.” 10Jakɔb ninjiinii din baŋa, kimaan u kpetuk paak. U din ki fit laat fanu, ki Joosef baar nan waas na u boor. Ki u lorib ŋaan mɔɔt48.10 Bi binbeŋ ni, bi din tee nnae ki want lomm. bi tankpina. 11Ki Jakɔb yet Joosef a, “N bo ki dukii nan n saa ban ki la-ani, ŋaan mɔtana Yennu te ki n fit la a waas gbaa.” 12Ki Joosef wokitib Jakɔb pana paak, ŋaan gbaan ki tibin u yur tiŋ ni, u tɔɔnn po.

13Li poorpo ki u jii Efraim ki sennɔ Jakɔb niigaŋ po, ki jii Manase ki sennɔ niidiitu po. 14Ŋaan ki Jakɔb punn u nii, ki jii u niidiitu ki paan Efraim yur paak, ŋaan ki u lek tee waarɔ po, ki jii u niigaŋ ki paan Manase yur paak, wunba din tee bisaakak, 15ŋaan teen piisin Joosef paak ki yet a:

“Ti Yennu, wunba ki n baanba Abraham nan Aisak din jiantir na,

teent piisin waas na paak.

Yennu, wunba dia n manfoor ki tan tuu dinna na,

teent piisin waas na paak.

16Malaka nba nyinnin ninbɔŋ kur ni,

teent piisin waas na paak,

ki ŋaan n sann nan n baanba Abraham nan Aisak

sana-ii be waas na paak,

ki ŋaan bii mɔk waas nan yaaboona bonchiann.”

17Ki li biir Joosef par nan waa la ki u baa paan diitu nuu Efraim yur paak na. Ki u soor u baa nuu a wun paat Efraim yur paak, ki saan paan Manase yur paak, 18ki bet u baa a, “N baa, nna kaa. Wunba nae tee bikperik. Jiin a niidiitu ki paan u yur paak.”

19Ki u baa ki saki, ŋaan yet a, “N mi, n bija, n mi. Manase maaru mun saa fiir ki tee nijaanae. Ŋaan u waarɔ sii tee nijaann ki garɔ, ki u maaru sii tee boorgbeŋir.”

20Ki u teen piisin bi paak li daar, ki yaa, “Israel teeb sii dia i sanae ki sat piisin. Bi tuu saa yet a, ‘Ŋaant Yennu n teena nan Efraim nan Manase na.’ ” Nna bannue ki Jakɔb jii Efraim ki gaan Manase tɔɔnn.

21Ki Jakɔb yet Joosef a, “Faa kpan gorii na, n yaa man kpoe na, ŋaan Yennu sii be nana, ki u saa jii-i ki ŋmat nani, i yeejamm tiŋ na ni. 22N jikit tiŋ nba yab ki gar a ninjamm yar ki teena, tiŋ nba ki n din fat Amor teeb boor nan n jukbanjiak nan n tɔrbann na.”

49

Ki jiin Jakɔb mɔbonjoontii po

1Ki Jakɔb yiin u bonjai, ki yet a, “Setir ki lintin, ki man paki linba saa baari dasiar:

2Yimm Jakɔb waas, baat ki lakin man, ki gbiint.

Gbiintir i baa Israel.

3“N bisinsinn Rubenn, fine tee n paŋ,

ki tee n bikperik, n naasintuk ni,

ki mɔk parbifaant nan kpabir ki gar n waas kur.

4A tee nan nyunmɔnn nba gaar nae,

ŋaan fin kaa sii tee wunba kpaa talasi,

kimaan a dɔɔ nan n ŋaapoowa, ki dinn min a baa fei.

5“Simeonn nan Liifai tee naanɔɔke,

bi jikit bi jatiat ki nyint sɔn.

6N kan pukin bi bunbɔri pinpakit niŋi,

koo ki pukin bi labafaant ni,

kimaan bi wutoor nba din doo, bi din kpii niib,

ki bia wab naajai, ŋaan ki li kaa paaki.

7Mɔpor be bi wutoor paak, kimaan li mɔk jat,

ki bi dudukit ni bi bonchiann.

N saa yatib Israel tiŋ kur po, ki bɔkitib bi tiɔŋ niib ni.

8“Juda, a ninjamm saa dont a sann.

A dia a datai turu ni.

A ninjamm saa gbaan a tɔɔnn.

9Juda tee nan yanbɔr nba tuu soor u jeet,

ŋaan ŋmat u liar ni ki tantir u mɔŋ, ki dɔɔ tiŋ ni nae.

Ki sɔɔ ki mɔk par nan wun daamiiɔ.

10Juda-e saa dia doo dammir,

ki u maaru sii yɔɔ dia tingbouŋ.

Ki digbana sii jiantirɔ,

ki gbaa u tɔɔnn nan mɔsaku.

11Ki u sii lorin u bonbik, daan tilontii nba ŋan ni,

ki wu u tiat tilontii daan nba mɔn nan sɔn na ni.

12Ki u ninbina tuu tan saa mɔnn, daan nyunu ni,

ki u nyana n penn, naabiin nyunu ni.

13“Sebulunn sii kɔɔ ki kpia mɔkir.

Ki u gbingbann sii tee ŋaruŋ sinsetboor.

Ki u yent saa fɔkit ki baar Sidonn.

14“Isakar binbeŋ kan gar boŋ yari,

boŋ nba tuu dɔɔr tant u mɔŋ

ki bontanpaati paa u paak,

15ŋaan laat nan u funfoiboor ŋan,

ki bia bant nan tiŋ na ŋan,

ki ji tuu nii u bɔɔnn ŋaan jii jika,

ki bi mukisirɔ ki u tuun nan daabir na.

16“Dann-e sii dia u niib,

ki bi tee nan boorleeb nba tee Israel teeb na.

17Dann sii tee waauko ki be sɔnjokpiŋ,

ki tee waauk nba mɔk lɔbii ki be gingarboor,

ki junt taanii taagbina,

ki te ki taanjakira baa yinyana.

18“Yennu, n guu a fatu.

19“Fat-teeb saa lek Gaad,

ŋaan u tan saa ŋmant ki berib.

20“Aser tiŋ saa nan jeŋant,

ki u sii mɔk jeet nba ŋan nan kpanbar.

21“Naftali tee nan piarɔ nae,

ki tiin nantaar u yamani,

ki maar waas nba ŋan.

22“Joosef tee nan bɔŋ nba tuu be nyuntonn boor nae,

ki tee nan bɔnbik nba be kunkonn po na.

23Ki u datai tuu lekɔ nan ninbinmɔnii,

ki wei berɔ nan bi tɔrbana nan peenii,

24ŋaan u tɔrbann tuu biar ki waki,

ki u kpinkpant bia daa tuu mɔk paŋ.

Yabint daanɔ nba tee u baa Jakɔb Yennu-e teenɔ paŋ,

ki li nyii ŋɔɔ Yennu,

wunba tee Israel teeb gɔɔrtɔɔ,

ki diab nan pekpaarik na boor.

25A baa Yennu-e sommita,

Yabint Yennu nba teena piisin nba te ki saak nyi sanpaapo,

ki bia te ki nyun nyi tiŋ pɔɔr ni,

nan piisin nba teen bonkobit nan waas bonchiann,

26piisin nba teen jeet nan tipuuk,

piisin nba nyi yaayoo ni jɔɔt paak,

nan bonŋana nba nyi kunkon-kangbennuk ni,

ŋaant piisin na kur-ii be Joosef paak,

ki kpaa ŋɔɔ Joosef nba ki bɔkitu be

ŋɔɔ nan u ninjamm sinsuuk ni na.

27“Benjaminn sii tee nan naamusootuk nae.

Sanyiɔk nan daajoouk, ki u kpi ki bia pat.”

28Booru piik nan banlee nba tee Israel teebe na. Linba ki bi baa yete na, ki pak mɔbonŋana ki turib, bik kur nan u mɔmaan.

Ki jiin Jakɔb kuun nan u piinu po

29Ki Jakɔb tur u waas sennu a, “Mɔtana, n yaa man pukin n niib poe kuun ni. Piimin n baanba boor ni, tanfiiɔk ni, linba be Efronn, wunba tee Hef booru ni nirɔ sarwaauk ni na, 30ki be Makpela doo ni, Mamre yondo po, Keenann tiŋ ni. Abraham din daa tanfiiɔk maŋ nan sarwaauk na Efronn boore, a lii tee u niib pinpiiboor. 31Leŋe ki bi pii Abraham nan u ŋaapoo Sara; leŋe ki bi pii Aisak nan u ŋaapoo Rebeka; leŋe ki n pii Lea. 32Sarwaauk nan tanfiiɔk maŋ, Abraham din daa Hef teeb boore. Piimin leŋ.” 33Jakɔb nba pak ki tur u bonjai ki gbenn yoo nba, ki u ŋamm dɔɔr ki ji kpo.

50

1Ki Joosef tibin ki mɔɔtir50.1 Bi binbeŋ ni, bi din tee nnae ki want lomm. u baa numpo ŋaan mɔ. 2Li poorpo ki u tur mɔb a bin nunn u baa gbanant nan nyɔku, ki li daa bati. 3Bi din jii daa piinnae ki teen biaŋinba ki li kan bati. Ki Ijipt teeb mɔ ki fabin Jakɔb paak daa piinlore.

4Kuun fabinii nba gbenn na poorpo, ki Joosef yet kpanbar ŋaasaakab a, “Chanbaanba, jiin maan na ki saan wann kpanbar a: 5‘N baa nba daan yaa wun kpo, u daan te ki n sat mɔb ki turɔ nan n saa piiu kaauk nba ki u ŋammir Keenann tiŋ ni nae. Li paak, chanbaa, ŋaant ki min saan ki pii n baa, ki mi-i piiu, n saa jen.’ ”

6Ki kpanbar na jiin a, “Ii saa ki pii a baa, nan faa sat mɔb a a saa tun na.”

7Ki Joosef saa a wun pii u baa. Ki kpanbar ŋaasaakab, nan nijaana kur, nan doo saakab nba be Ijipt, ki bi tɔk nan Joosef, 8ki pukin u ŋaateeb, nan u ninjamm, nan u baa ŋaateeb nba be, ki bi kura saan. See bi waas nba tee bonbis, nan bi pei, nan bi buunii, nan bi nei-e din biar Gosenn yent ni. 9Jab nba kɔɔ taanii torit, nan jab nba jak taanii paak, ki bi kur saan nanɔ, ki tee nichiɔŋ.

10Baa saa baar jarii nba be Atad, Jɔɔdann mɔkir yondo po na, ki bi biar leŋ ki mɔ fabin, ki li wei halii. Ki Joosef mɔ ki tɔɔtir kpemɔnii tɔɔta daaŋanlore. 11Keenann teeb nba gbat ki niib na mɔ ki fabin, Atad boor na, ki bi yet a, “Ninbamɔnjaann boorbee ki Ijipt teeb mɔk na?” Ŋanne teen ki bi pur leŋ Abel Misraim.50.11 Bi maan ni, “Abel Misraim” nan “Ijipt teeb fabinii” mɔbona naane.

12Ki Jakɔb waas tun nan waa sennib biaŋinba na. 13Bi din jii u gbanant ki saan nann Keenann, ki saa piiu tanfiiɔk nba be Makpela, ki li be Mamre yondo po na, tiŋ nba ki Abraham din daar Efronn boor, wunba tee Hef booru nirɔ na, a lii tee u niib pinpiiboor. 14Joosef nba pii u baa ki gbenn yoo nba, ki ŋɔɔ nan u ninjamm, nan binba kur saan nanɔ kupiinu na ŋmat Ijipt.

Biaŋinba ki Joosef ŋamm ki chekin u ninjamm

15Bi baa kuun poor poe ki Joosef ninjamm yet a, “Li-i tee ki Joosef nant, ki dukii a wun tun jiint taa din tun ki biirɔ na paak, ti saa teen nlee?” 16Ki bi tun toomu Joosef boor a, “Ti baa nba daan yaa wun kpo na, 17u betit a tin yeta a, ‘Chanbaa, nyikin ki chab a ninjamm linba kur ki bi din tun ki biira na.’ Mɔtana, chanbaa, nyikin ki chab biit nba ki timm, a baa Yennu daaba tun.” Ki Joosef bui yoo nba ki u gaar labaar maŋ.

18Ki u ninjamm baar bi tiɔŋ ki tan gbaan u tɔɔnn, ki tibin bi yura tiŋ ni. Bi kur din yet a, “Timme na, ti be a tɔɔnn ki tee a daaba.”

19Ŋaan ki Joosef betib a, “I daa tiin jaŋmaanii. N kan fit jii n mɔŋ ki senn Yennu seenu ni. 20I din lor lorbiite n paak, ŋaan ki Yennu ŋmantir ki teen bonŋann, a lin te ki man tinn nichiɔŋ, binba be bi manfoor ni dinna daar nba na, kimaan linba tun na paak. 21I daa tiin jaŋmaanii. N saa got yimm nan i waas.” Ki u ŋamm chekimm nan parmaasir mɔbona, linba maan bi para.

Ki jiin Joosef kuun po

22Ki Joosef tukin ki be nan u baa ŋaateeb Ijipt tiŋ ni. U din dii bina kobik nan bina piike ki kpo. 23U din be u manfoor ni ki la Efraim waas nan u yaaboona. U bia din be ki la Makir, wunba tee Manase bik na waas, ki pukimm u ŋaateeb ni. 24U din bet u ninjamm a, “N yaa min kpoe na, ŋaan Yennu lek saa goti, ki nyinni, ki saan kɔɔni tiŋ nba ki u sat mɔb ki tur Abraham nan Aisak nan Jakɔb na ni.” 25Ki Joosef te ki u niib na sat mɔb ki tur Yennu nan li-i tee ki Yennu ŋmakitib ki bi saan doo maŋ niŋ, bi saa jii u gbanant ki saan nanna. 26Li poorpo ki Joosef kpo Ijipt tiŋ ni, ki tee bina kobik nan piik. Ki bi nunn u gbanant a li daa bati, ki teen kuun lakir ni.