BANNTƆƆ

labaar

Ki jiin Banntɔɔ gbouŋ na po

Gbouŋ na ni yandaanɔ, koo Yennu mɔmaan mɔɔnt-tɔɔe loon wun bann manfoor nba mɔk nyɔɔt koo laa ki mɔk. U tan joont ki yet nan linba kpaa talas tee tii baakit Yennu kii saak u mɔbe. Baatusir ni, bi yi gbouŋ maŋe Eklisiastes.

1

Manfoor ki mɔk nyɔɔti

1Defid bija nba din tee kpanbar ki be Jerusalem, ki tee banntɔɔ na mɔmaame na.

2Banntɔɔ na yet a li ki mɔk nyɔɔt, nyɔsiat kaa. Manfoor ki mɔk nyɔɔt, li ki mɔk nyɔsiati. 3Ki a biir a yoo ki tuun toonn, ki bakit. A tan saa gaar bee li paaki? 4Nigbanu baat, ki nigbanu saa, ŋaan durinya na ŋarin be li bannue. 5Yonnu daa do, ki bia daa baa, ki tuu ŋmat piin waa do siaminba yiama. 6Ki wouŋ da niidiitu po, ki bia da niigaŋ po, ki lin lintir, ki bia tan jen. 7Mɔkir kur puub ki siik mɔkgbeŋir nie, ŋaan mɔkgbeŋir na bia lek daa ki gbee. Nyun na ŋmat saa siaminba ki mɔka na piine, ki bia ŋamii puub. 8Bona kur joontir nan bakinte, ki bakint yabit gar bikinuwa. Ti ninbina nba laat linba, li kan ban la gboo. Ki ti tuba nba gbia linba ŋaan li kan ban gbat gboo. 9Linba ban teen, li bia saa ŋamm teena, linba ban tun, li bia saa ŋamm tuma. Siar ki be, ki tee bonsaann durinya na ni. 10Bi yeen a, “Gotir man, siar be nna, ki tee bonsaann.” Ŋaan aaii, linba na kur ban tuma, li tumewa ki bi tan marit. 11Sɔɔ ji ki tian linba tun sianyoowa, ki sɔɔ tan sii kaa yoo nba waa na ki tiar linba tuun mɔtana ki saa tuu li yoo.

Banntɔɔ nba tumii linba

12Min nba tee banntɔɔ na, n ban teen Israel kpanbar ki kar Jerusalem-a. 13N din lor nan n saa fiit ki tumii linba kur tuun tingbouŋ na paaka.

Yennu bir daamiie ti paak binbeŋ na ni. 14N la linba kur tun tingbouŋ na paaka, li paak ki n yeen nan li kur ki mɔk nyɔsiati. Li tee nan faa sii waa beer wouŋ nae. 15A kan fit naat linba ŋmari. Bi ki kaan linba kaa.

16Ki n yet n mɔŋ a, “N ji tee nijaanne, ki mantik sub ki gar wunba kur ban dia Jerusalem n liik. N mi yanfoon nan bannu nba mantik tee linba.” 17Ki n bo dukii nan n saa tumiie ki la bannu nan jatii bɔkitu, ki bia la yanfoon nan waatuk bɔkitu, ŋaan tan la nan li tee nan faa sii waa beer wouŋ nae.

18Fi-i mɔk yan biaŋinba, a daamii bia sii tee nnae, fi-i mantik mi biaŋinba, a daamii bia sii tee nnae.

2

1N lor nan n saa bikin ki di manue ki tan la parpeenn nba tee linba, ŋaan n tan la nan li mun bia ki mɔk nyɔɔti. 2N tan la nan laat tee jatiie, ki bia la nan manu dinu ki sommita siari. 3Maa mantik kpaan yanfoon na, ki n lor nan n sii maant n mɔŋ par nan daame, ki di manu, ki dukin nan ŋanne ŋan nan niib-ii maant bi para bi binbeŋ nba waan ki bi daa be tingbouŋ na paak na.

4Ki n tun toonjaana ki maa n mɔŋ ŋei, ki bia bur daan tilontii, 5ki koo kpinfaat kpabit ki bia bur tilontbooru kur, 6ki gbiir mɔka maa mii maantib. 7Ki n daa daaba bonchiann, ki bi bia mar daaba n ŋaak ni. Ki n mɔk bonkobit bonchiann ki li gar nirɔ nba kur ban kɔɔ Jerusalem ki mɔka, 8ki bia gaar salimpeena nan salimmɔna, kpanbara nba be tinii nba ki n dia na boor. Ki jab nan poob yiin yanii, a lin maan n par. Ki n mɔk poofanii nba kur ki n loon.

9Barmɔnii, ki n tee nijaann, ki gar wunba kur ban kɔɔ Jerusalem, ki n yanfoon ki gbent. 10Ki n laat linba kur ki n loon, ki ki ban kɔŋ mansau n benu ni. Ki n mɔk karinbaanii nan maa tun linba, ki linba na kur tee n paatii. 11Ki n ji dukin linba kur ki n tun, nan maa yabir biaŋinba ki tan tumir, ki n ji bann nan li ki mɔk paaki, ki tee nan faa sii waa beer wouŋ biaŋinba, ki li ki mɔk nyɔɔt nan waama nae. 12Li kur na lek, ŋaan kpanbar fit tuun toonn nba ki kpanbar kpera ban tume.

Ŋanne ki n ji dukii ki jiin faa sii mɔk yan po, koo a baka nba sii kaa siar po, koo faa sii tee jatuk biaŋinba po. 13N banna, “Yanfoon chee jatii, ki li tee nan yentu nba chee bunbɔnn biaŋinba na. 14Yandamm fit laat baa saa siaminba po, jatit ŋarin ki laat.” Ŋaan n mi nan ti joontu tan sii tee yomme. 15Ki n dukin ki tur n mɔŋ a, “Linba saa teen jatit, li mun bia saa teenima. Ki n ji la nyɔlante n subinii ni?” Ki n jiin ki tur n mɔŋ a, “N kan la siar nan bonmintika.” 16Sɔɔ ki tian yandamm po, ki sɔɔ mun bia ki tian jatit po. Daar baate ki bi tan saa tamm ti kura po. Ti kura saa kpo nnae, li yandamm nan jatit kurawa. 17Manfoor ki tee siar min yaa boor jikii, kimaan linba kur be li ni na ki turin siari, see daamii. Li kura ki mɔk nyɔsiati. N tuu waa beer wouŋo.

18Siar ki nyii maa tun linba kur ni ki mɔk paak ki turin, kimaan n mi nan n tan saa nyike, ki n fadiirɔ n jii. 19Li pasiar u tan sii tee yandaanɔe, koo u sii tee jatuko, ŋmee mi? Ŋɔɔe lek tan sii yen linba kur ki n tun ki la na, linba kur ki n tun nan yan ki la durinya na ni. Li kur ki mɔk nyɔɔti. 20Ki n ji tan mɔ kɔɔ nan maa yabir ki tun toona nba na. 21A jii yan nan bannu nan a mir kure ki tun la linba be na, ŋaan a tan saa nyik li kure, ki guun wunba ki tun siar li paaki. Li ki mɔk nyɔɔti; li bia ki tooki. 22Fi-i tuun, ki daamii a mɔŋ manfoor na ni, nyɔlante ki a tan saa la? 23Faa daa be a manfoor ni, ki tuun linba kur, li ki teena siar, see parbiir nan yuyeeuk. Ki nyiɔk gbaa, a dudukit ki foi. Li ki mɔk nyɔɔti.

24Nisaarik nba saa mantik tun linba tee wun tuu die, ki nyu, ki maan u par nan linba ki u tun la na. Ŋaan n lek la nan linba na kur nyi Yennu boore. 25Nna-i kaa, a saa la lee ki di ki maan a mɔŋ pari? 26Damm nba tuun ki li gboot Yennu numm na, ŋamme ki u teemm yanfoon nan bannu nan parpeenn, ŋaan te yanbɔndamm tuun toona ki laat, ki bia bekii, a baa kpaan laat linba na, bin tuu jii ki tur damm nba tuun ki li gboot Yennu numm na. Li ki mɔk nyɔsiati. Li tee nan faa sii waa beer wouŋ biaŋinba nae.

3

Bont kur yoo be-e

1Linba kur tuun durinya na ni, li tuun yoo nba ki Yennu sennire.

2U senn matuk yoo, ki bia senn kuun yoo,

ki senn bonbuburit yoo, ki bia senn jinjaan-yoo,

3ki senn nikpinu yoo ki bia senn tebu yoo,

ki senn yeeru yoo, ki bia senn maanu yoo,

4ki senn ninbaatir yoo, ki bia senn kpinkpammuk yoo,

ki senn fabinii yoo, ki bia senn sawaanu yoo,

5ki senn tana yatu yoo, ki bia senn tana tintikir yoo,

ki senn ki puur wɔb yoo, ki bia senn yêtu yoo,

6ki senn ki kpaan la yoo, ki bia senn kɔŋir yoo,

ki senn bekiru yoo, ki bia senn yatu yoo,

7ki senn patu yoo, ki bia senn nyaru yoo,

ki senn ŋminŋminn yoo, ki bia senn pinpakit yoo,

8ki senn lomm yoo, ki bia senn naŋ yoo,

ki senn tɔbii yoo, ki bia senn parmaasir yoo.

9Nyɔlante nyi ti toona kur ni?

10N mi jik-kpiata nba ki Yennu jinnit. 11U senn yoo nba ŋane ki tur bont kur. U turit niɔŋ nba ki ti sii loon, ki tii mi linba saa tun wonn, ŋaan ji ki te ki ti mi gbenn fanu waa tuun linba.

12Ŋanne ki n bann nan taa saa fit tun linba tee ki tii mɔk parpeenne, ki yabir kii tuun taa saa fit linba, taa daa be ti manfoor ni na. 13Ti kura n tuu di ki bia nyu, ki maan ti para nan taa tun ki la linba. Li tee Yennu piiniie.

14N mi nan bona kur nba ki Yennu tun na, li yɔɔ bee. A kan fit pukin siar li paaki, koo ki nyinn siar li ni. Yennu tuun linba na, a niibi baakitɔe. 15Linba kur tuun, koo ki saa fit tun, li ban tuma. Yennu-e te bont maŋ bia ŋamii tuun ki lei.

Biit nba be durinya ni biaŋinba

16N bia la linba pukin durinya na ni tee, tonue be siaminba ki barmɔnii nan linba ŋan bo sii be. 17Ki n yet n mɔŋ a, “Yennu loon wun tan lakin bu niŋamm nan nibiit buut yomm, kimaan toona kur, nan marima kur, tan saa tun yoo nba ki u senne.” 18Ki n dukin nan Yennu bikintite ki wantit nan ti ki gar bonkobit kaa. 19Li kur lek ŋaan joontu yennkɔɔe guu nisaarik nan bonkobuk kur. Nisaarik saa kpowa, ki bonkobuk mun bia saa kpowa. Bi kur tee bonfoae. Nisaarik ki gar bonkobuk kaa, kimaan bi kur manfoor ki mɔk nyɔɔti. 20Bi kura siik bɔyenn kɔɔ nie, ki li tee tant ni. Bi kur nyii li nie; bi kur bia saa ŋmat li nie. 21Nlee ki nirɔ setik saa fit bann nan nisaarik nariŋ do paapoe, ŋaan ki bonkobuk nariŋ ŋmat siik tinpɔɔr ni? 22Ŋanne ki n ji bann nan taa saa tun linba tee ki tin di maan ti parae nan bona nba ki ti tun la, siar ki be ki ti ji saa teeni. Sɔnsau kaa, ki saa te ki tin bann linba tan saa tun durinya ni, ti kuun poor po.

4

1Ki n bia ŋamm got toonbiit kura nba tuun durinya na ni. Ki talas damm na yikin, ŋaan sɔɔ kaa ki saa sommib. Sɔɔ kaa ki saa fit sommibi, kimaan binba diimm na tee yiikoo damme. 2Binba kpo na mɔk yumann, bi yare sɔ nan binba daa be bi manfoor ni na. 3Ŋaan binba ki bi ki marib na yarae sɔ ki gar sɔɔ kur, kimaan bi kan ban la toonbiit nba kur tuun tingbouŋ na ni.

4Ki n bia tumii ki bann linba paak teen, ki niib tuun toonpaara a bin mɔkit, kimaan bi mɔk funfunn nan bona nba ki bi leeb mɔk na. Ŋaan li ki mɔk nyɔsiati. Li tee nan faa sii waa beer wouŋ nae. 5Bi yeen nan jajatuko saa lor u nii, ŋaan tan kpenn kon. 6Li pasiar li sii tee nnae, ŋaan li ŋan ki fii mɔk waaminna, kii mɔk pardɔɔnn, ki chee faa sii tuun yoo kur, ki koor a fan soor wouŋ.

7N ŋamm diit ki la siar manfoor ni ki li ki mɔk nyɔɔti: 8Nisɔɔe be u kuukɔɔ, ki ki mɔk bik, ki ki mɔk ninja, ŋaan u tuune yoo kur, ki mɔkint nba ki u laat na ki gboot u numm. Ŋmee paake ki u mantik tuun ki bakit, ki bia nɔi u mɔŋ ki ki di manti? Linba na mantik ki mɔk nyɔɔti, ki tee parbiir binbeŋ nba ki nirɔ be.

9Niib banlee benu sɔ niyenɔkɔɔ, kimaan bi saa fit lakin tun ki gar yenɔkɔɔwa. 10Li-i tee ki yenɔ tan baa, lɔɔ na saa fit fiinɔ. Ŋaan li-i tee ki nirɔ be u kuukɔɔ ki tan baa, li mantik tee bonbiire, kimaan sɔɔ kaa ki saa fiinɔ. 11Li-i tee waat be, niib banlee saa fit lakin dɔɔr ki li ton, ŋaan nlee ki a saa dɔɔr a kuukɔɔ ki lin toŋi? 12Niib banlee saa fit taan ki kɔn nyann kɔnn nba ki niyenɔkɔɔ kan fiti. Ŋmiiuk nba ki bi pianir paar nan cheeru.

13Nirɔ-i tee nipaaŋ ki namii ŋaan sub, u chee kpanbar nba kpeta ŋaan tee jatuk ki ki gaan kpaanii. 14Li nipaaŋ booru saa fit nyi dansarik ni ki la nyannu; u saa fit di naan, li-i lekii tee ki bi din marɔ talas ni. 15N dukin niib kur nba be tingbouŋ na ni powa, ki bann nan niib maŋ ni, sɔɔ be ki tee nipaaŋ ki tan saa gaar kpanbar yiar. 16Kpanbar-i dia niib ki bi jan biaŋinba, ŋaan wuu taŋi kpo yoo nba, sɔɔ kan pakɔ nan waa tun linba. Li ki mɔk nyɔsiati. Li tee nan faa sii waa beer wouŋ nae.

5

A daa sat mɔb yian yian

1Ii mi faa tuu saa kɔɔ Yennu ŋasaakak na ni biaŋinba. Li ŋan ki fan tuu saan leŋ ki tumii ki chee fan mann maruŋ, nan jatit nba ki mi bonŋann nan bonbiir bɔkitu na. 2A tuu dukina, ki fit pak maan, ŋaan daa sat mɔb yian ki teen Yennu. Yennu be sanpaapoe, ŋaan ki fin be tingbouŋ na paak, li paak, a daa piak ki li gaar faa bo saa pak biaŋinba. 3Li-i tee ki a be daamii ni, a sii damii li damiite. Li-i tee ki a mantik piak maan, a tan saa mann pak jat maama. 4Li paak, li-i tee ki a sat mɔb ki tur Yennu, fan gbeenir yian. Jatuk ki mɔk nyɔɔt Yennu boori. Tumin linba ki a sat mɔb nan a saa tun na. 5Li ŋan ki a daa sat mɔb nan waama, ki chee faa saa sat mɔb, ŋaan tan kan gbeeni. 6A daa te ki a mɔŋ mɔbona kɔɔnta yanbɔmm ni, ki lin tan te ki a ŋmat Yennu manntɔɔ boor ki yetɔ nan a bo pak kpeta. Bee ki a te Yennu wutoor do a paaki? Bee ki a saa te ki wun biir faa tun ki la linba? 7Faa lek damii damiit biaŋinba, koo faa mantik tuun toon-yana biaŋinba, koo faa saa mantik pak maan biaŋinba, ŋaan li ŋan ki fii tiin Yennu jaŋmaanii.

Manfoor ki mɔk nyɔsiati

8A daa te ki li bakitira, li-i tee ki a tan la doo yudamm diin nandamm, ki ki teemm mɔnii. Saakabarik kur saak wunba garɔ mɔbe, ki bi kur saak tɔɔndamm nba garib na mɔi.

9Tiŋ na nyɔɔt tee niib na kur yare. Kpanbar gbaa, ŋaan u laat nyɔɔt u jaanu nie.5.9 Bi maan ni, maan maŋ paak paar.

10Li-i tee ki a mantik loon likirii, ŋaan a numm kan ban gboori. Li-i tee ki a mantik loon fii tee mɔkitɔɔ, ŋaan a kan ban la linba kur ki a loon. Li ki mɔk nyɔɔti. 11Faa sii mɔkitir ki pukii biaŋinba, a bia sii mɔk niib nnae ki dintib. A sii mie nan a mɔk, a nyɔɔt kpan sii tee faa mi nan a mɔk nae. 12Toontunnɔ tuu saa la ki lin jaŋɔ, koo li kan jaŋɔ, ŋaan u tuu saa dɔɔr nyiɔk ki gɔɔn fanu. Mɔkitɔɔ lek mɔk bont kur, ŋaan u be yanputuk nie, ki ki gɔɔnti.

13Bonbilankant nba ki n la durinya na nie na: Niib bekii bi likirii a bin tuu tan jii yoo nba ki bi loone, 14ŋaan bi tuu tan kɔŋir, li-i tee ki bi kɔɔ kpinkpoun-yana ni, ki bi tuu tan joont yanne, ki ki tent siar ki guunt bi waas.

15Ti tuu saa nyik ti bona durinya na ni, ŋaan ŋmat yanne nan taa baar biaŋinba na. Taa lek saa tun ti toona kur biaŋinba, ŋaan ti tan kan jii siar ki saan nanni. 16Li kpan ki ŋan. Ti tan saa saan nan taa baar biaŋinba nae, ki ti tuun toona ki koor a tin soor wouŋ, ti tan saa la bee li paaki? 17Taa be ki laat linba ti manfoor na ni tee bunbɔnne nan ninbaatir, ki ti be parbiir ni, nan wutoor nan yiarii.

18Maa fiit ki la linbae na: nisaarik nba kpan saa tun linba tee wun di ki bia nyu, ki gboon u mɔŋ nan waa tun ki la linba, yoo nba ki u daa be manfoor nba ki Yennu turɔ waaminna na nie; nisaarik joontue na. 19Li-i tee ki Yennu tur nisaarik mɔkint nan faar, ki te ki u di manu, li ŋan ki wuu mɔk niipoturu ki di linba ki u tun la na ki gboo. Li tee piiniie ki nyii Yennu boor. 20Yennu nba turɔ yaak a wuu mɔk parpeenn na, li kan daamiiɔ bonchiann, manfoor nba ki fɔk na paaki.

6

1N bia la toonbiit nba tuun tingbouŋ na ni, ki li daamii bonchiann. 2Yennu fit teen nisɔɔ mɔkint nan baakir nan faar, nan linba ki u loon kur, ŋaan u kan te daanɔ maŋ n di ki lin maakɔ. Niganɔe lek tan saa dir. Li ki mɔk nyɔɔti, li bia ki ŋan. 3Nirɔ sii fit mɔk waas kobik, ki bia wei durinya na ni, ŋaan waa lek saa wei biaŋinba, li-i tee ki u ki be parpeenn ni, ki bia tan ki la piiŋanu, ŋann n saa yet nan bik nba ki bi marɔ kpeent, ŋɔɔe sɔu. 4Bibooru maŋ matuk ki mɔk nyɔɔt, u tuu saan bunbɔnn nie ki bin tamm u po. 5U ki fit laat daar yentu, koo ki fit bant manfoor nba tee linba, ŋaan u laat foon ŋarin 6ki gar daanɔ nba ki di manu, wuu lekii dii bina tusaa ŋanlee. Bi kur lek tan saa saan bɔyennkɔɔ nie.

7Nisaarik tuun u toona kur a wun kpan la jeete ki di, ŋaan u ki laat ki li jaŋitɔ. 8Yandaanɔ mantik gar jatuk nlee? Li sommit nandaanɔ nlee, li-i tee ki u mi waa saa took binbeŋ biaŋinba?

9Li ki mɔk nyɔsiati; li tee nan faa sii waa beer wouŋ nae. Li ŋan ki a numm n gboo faa mɔk linba ki gar faa sii loon ki pukii.

10Bont nba kur tuun, li poŋ dɔŋ senn sianyooewa, ki ti kur bia mi nan nisaarik kan fit nɔi nan daanɔ nba paarɔ. 11Faa saa nɔi ki lin wei biaŋinba, nnae mun biak ki li ki mɔk nyɔɔti. Li mun bia kan somma. 12Nlee ki nirɔ saa fit bann linba mantik tee bonŋann ki tur nisaarii nba ki bi manfoa tee jinjiŋe, ki ki mɔk nyɔɔt ki gaar nan yunyuŋ na? Nlee ki nirɔ saa fit bann linba tan saa tun tingbouŋ na ni, u kuun poor po?

7

Dudukit ki jiin manfoor na po

1Sanŋann chee tulaarii nba ki li nubiru man; faa saa kpo daar nba chee daar nba ki bi mara.

2Li ŋan ki fan saan siaminba ki bi mɔ kpemɔnii ki chee fan saan siaminba ki bi di jaamm, li ŋan nisaarii n tuu tiar bi mɔŋ nan kuun guu ti kurawa.

3Parbiir chee laat; li pasiar li saa biir a ningorsime, ŋaan teena bannu.

4Daanɔ nba yɔɔ dukii parpeenn po, li daanɔ tee jatuko. Yandaanɔ ŋarin dukii kuun poe.

5Li ŋan ki yandamme n yakii nana, ki chee niliinii-i piak kii dontira.

6Jatit-i laa yoo nba, li tee nan kunkonii nba tuu put muu ni biaŋinba nae, ki li ki mɔk paaki.

7Yandaanɔ-i ŋmab sɔɔ, u bontiteet tee nan jatuk nae. Li-i tee ki a gaar fobit piinii, a biir a binbeŋe.

8Bont joontue ŋan ki chee li pinpiik.

Sukuru gar dont-n-mɔŋ.

9Soot a mɔŋ ki daa dont wutoor. Li tee jatiie, li-i tee ki a yɔɔ be wutoor ni.

10A daa ban boi a, “Bee teen ki sianyoo din man ki chee mɔtana?” Li buboit ki tee yandaanɔ yar kaa.

11Daanɔ nba sii be yan binbeŋ, li ŋane ki tee nan faa saa di faar na; 12ki li saa tura sommir bonchiann nan likirii nba saa tura biaŋinba na. Yanfoome guua, ki tee bannu nyɔɔt.

13Dukint linba ki Yennu tun po. Nlee ki nirɔ saa fit naat linba ki Yennu nan bonŋmarinni? 14Yoo nba ki bona ŋan fanu ki teena na, ii mɔk parpeenn, ki li-i taŋi tee ki parbiir baar, fan ji tiar nan Yennu-e teen parpeenn, nan parbiir kura; ki a kan ban bann linba saa wei poor.

15N binbeŋ ki mɔk nyɔɔt, ŋaan n be li nie ki laat bona kur. Niŋanɔ saa fit kpo, ŋaan ki lɔɔ mɔk manfoor, nan waa lek tee nibiiuk na. 16Li paak, a daa mantik ŋan koo ki subi. Bee paake ki a saa kpi a mɔŋi? 17Ŋaan a daa mantik ton koo ki mantik tee jatuku. Bee ki a saa kpo yian, ŋaan ki a daar ki baari? 18A nyik marima na kur. Li-i tee ki a baakit Yennu, a saa nyann binbeŋa.

19Yanfoon tuun bonŋann ki teen nirɔ, ki chee kpanbara piik nba saa somm doo.

20Sɔɔ ki be tingbouŋ na ni ki tuun linba ŋan yoo kur, ki ki ban tun kpeti.

21A baka daa mantik be linba kur ki niib yeen po, li pasiar a tan saa gbat ki a ŋaatoontunnɔ sukiia, 22ki a mɔŋ mi nan a ban sukii siaba.

23N jii yanfoome ki bikin linba na kura, ki lor maa mi-i sub, ŋaan gbar.

24Nlee ki nirɔ saa fit bann manfoor paak nba tee? Li mantik sumii ki garita, ki paar nan ti bann li paak. 25Ŋaan ki n jii yoo, ki tumii yan, ki dukin maa n lon yanfoon nan n buboit na jiinu, ki bia tumii ki bann tonu nba tee liinsin nan jatii biaŋinba.

26Poo nba tee nan baruk na mantik ton ki gar kuuma. Lomm nba ki u saa tura na, li saa soora nan baruk nae, koo ki soora nan chichaak na; ki u kpinkpant nba ki u saa lora na, saa soora nan jaruk na. Jɔɔ nba tuun ki li gboot Yennu numm na, ŋɔɔe saa fit nyi poo maŋ nuu ni, ŋaan ki wun soor yanbɔndaanɔ. 27Min banntɔɔe yet na, n kpaan linba nae waan waan, yoo nba ki n bo loon man la li jiinu na. 28N lon maa n la li gatlia, ŋaan n ki lari. N la jayenɔkɔɔe jab tusir ni, ki u tee wunba ki n saa turɔ jirima, ŋaan poob ni ŋarin, n ki la sɔɔ. 29Linba kur ki n tumii ki lae na: Yennu nant ki ti ŋane, ŋaan timme tun ki kpet.

8

1Yandaanɔ kuukɔɔe bant bona paak nba tee biaŋinba. Yanfoome te ki u laa mɔmiin, ki te ki u numpo ŋan yoo kur.

Ki jiin kpanbar mɔb saku po

2Tumin kpanbar nba yeen linba, kimaan a sat mɔb ki tur Yennu-wa. 3Kpanbar saa fit tun biaŋinba ki u loon, li paak, seetir u numm ni, a daa be ninbɔnboorik maŋ niŋi. 4Kpanbar tuun nan yiikooe, ki sɔɔ kan fit boiɔ a, “A tuun bee?” 5Li-i tee ki a mɔk mɔsaku nan u sennii, a sii be a yamanie. Yandaanɔ mi waa saa tun linba, nan yoo nba ki u saa tumir. 6Manfoor ni binbeŋ mɔk daamii, ŋaan faa saa tun linba kur, li yoo be-e, nan biaŋinba ŋan nan tumu. 7Ti sɔɔ ki mi linba tan saa tun, ki sɔɔ mun ki be, ki saa wannit. 8Sɔɔ kaa ki saa fit nyinn u mɔŋ kuun ni, koo ki gaan u kuun daar. Linba na tee tɔb nba ki ti kan fit lɔke, ti kan fit bɔr ki nyi li ni.

Ki jiin nibiit nan niŋamm po

9N la linba na kur yoo nba ki n dukin linba tuun tingbouŋ na ni, ki li tee tingbouŋ nba ki nisiab mɔk yiikoo, ki dia bi leeb ki bi di farae. 10N la ki bi saan pii nibiit bi kaat ni, ŋaan baa nyii kaat paak ki ŋmat kun bi ŋei ni yoo nba, ki bi piak ki dont nibiit maŋ doo nba ni ki bi tun toonbiit maŋ. Li ki mɔk nyɔɔti.

11Kimaan bi ki daar nibiiuk tuba yian yian, li paak, nisaarii para ji gbee nan toonbiite. 12Yanbɔndaanɔ saa fit biir toonn taar kobik, ŋaan bia mɔk manfoor. Nn, n mi baa yeen linba a: “Li-i tee ki a sak Yennu mɔb, bont kur sii ŋane ki tura, 13ŋaan li kan ŋamm toonbiit damm. Bi manfoor tee nan yunyuŋ nae, ki bi saa kpo ŋaan daa paan, kimaan bi ki sak Yennu mɔb.” 14Linba na paak bannu paar. Gotir linba tuun tingbouŋ na ni. Yenn yoo niŋamme tuu tan gaar toonbiit damm tubdatu, ki toonbiit damm mun tuu tan gaar niŋamm paatii. N pak nan li paak bannu paar.

15Li paak, n sake nan li ŋan ki nirɔ n di ki maan u par, kimaan linba be ki u saa maan u par manfoor na ni tee wun tuu die, ki bia nyu, ki gboon u mɔŋ. U saa fit tun linba na, waa daa be manfoor nba ki Yennu turɔ tingbouŋ na ni ki u tuun toona na.

16Yoo nba kur ki n koor a mii sub, ki tumii linba tuun tingbouŋ na ni, ki tan bann nan a sii fit nyɔɔn yonnu ni nan nyiɔk kur, 17ŋaan a kan ban bann linba ki Yennu tuun na paaki. A leki yabir biaŋinba, ŋaan a kan bann li paaki. Yandamm yeen nan bi mie, ŋaan bi ki mi.

9

Ki jiin nisaarii joontu po

1N dukin linba na po ki li wei bonchiann, ki tan la nan Yennu-e ŋmakitir yandamm nan niŋamm binbeŋ, ki bia ŋmakitir baa loon linba nan baa ki loon linba. Sɔɔ ki mi linba dɔɔ u tɔɔnn po. 2Linba baat nimɔnɔ paak, ŋanne bia baat toonbiit daanɔ paak; linba baat niŋanɔ paak, ŋanne bia baat nibiiuk paak; linba baat yenjiant-teeb paak, ŋanne bia baat binba ki tee yenjiant-teeb paak; linba baat binba mann maruŋ paak, ŋanne bia baat binba ki mann maruŋ paak. Niŋanɔ ki gar yanbɔndaanɔ kaa; nirɔ nba sent mɔsona ki gar wunba ki senti; li ki mɔk bɔkitu. 3Joontu yennkɔɔe baat sɔɔ kur paak, linba na tee bonkpetir nba tuune tingbouŋ na ni. Nisaarii binbeŋ ni kur, bi dudukit gbee nan toonbiit nan waatuko, ki bi tuu tan kpire kpo. 4Ŋaan wunba kur mɔk manfoor durinya na ni mɔk dindansiar; bɔk nba fo chee yanbɔr kpeenn. 5Binba fo mi nan bi tan saa kpowa, ŋaan kpeemm ŋarin ki mi siar. Bi ki mɔk siara paatii, bi tamm bi poe fas fas. 6Binba mɔk lomm, koo ki mɔk naŋ, koo ki mɔk niɔŋ, bi tuu tan kpoe ki lin gbenn, ki bi ji kan ban pukin toonsiar nba tuun durinya na ni.

7Fin-ii kpaŋi di a jeet, kii mɔk parpeenn; ki bia tuu nyu a daan ki maan a par. Li ŋan ki teen Yennu. 8Ii tuu kii mɔk parpeenn nan parmaasir ningorsin yoo kur. 9Faa loon a ŋaapoo na, ii mɔk parpeenn nanɔ yoo nba ki a daa be manfoor nba ni ki Yennu tura ki li tee binben-yana durinya na ni. Daar nba ki mɔk nyɔɔt kur, a maan a par li ni, kimaan parpeenn maŋe tee a paatii tingbouŋ na ni. 10Linba kur ki a tuun, a tun nan ninmɔnn, kimaan toonsiar tan sii kaa, koo bannu tan sii kaa, koo yanfoon tan sii kaa kpeentiŋ, siaminba ki a saa na.

11N la siare ki pukin; nantatinna nba tiin bonchiann ki be tingbouŋ na ni, bi ki patin tiin ki laat nyannu; ki pardamm mun ki kɔn ki laat nyannu yoo kuri. Yandamm ki patin laat daar diitiri; ki subindamm ki patin laat mɔkint. Ki binba mi ŋmakita ki patin laat yudantuku. Yubɔnn baat sɔɔ kur paak. 12A ki mi a ninbɔŋ yoo, a tee nan nɔɔnii nba ki bi tuu tan soorib tiɔk ni nae, ki bia tee nan janii nba ki bi tuu soorib janlaauŋ ni na. Ti tuu tan kɔɔ bonbiir nie, yoo nba ki ti ki daanir.

Dudukit nba jiin yanfoon nan jatii po

13N bia la siar ki pukin, ki li want niib nba dia yanfoon biaŋinba tingbouŋ na ni. 14Digbanbik nnae din be, ki niib ki yab li ni, ki kpanbarjaann tan lekir. U din set lint doo nae, ki teen siir nan wun bet li joona ki kɔɔ. 15Jasɔɔ din kɔɔ leŋ ki tee nandaanɔ, ki mɔk yan ki tinn doo na, ŋaan ki sɔɔ ki tian u po. 16N tun yeene nan yanfoome gar paŋ, ŋaan sɔɔ ki dukii nan nandaanɔ mɔk yan, koo ki gbiin maan nba ki nandaanɔ saa yeti. 17Li ŋan ki fan gbiint yandaanɔ sukuru maan, ki chee faa saa gbiint bat nba sii tantir biaŋinba jatit sinsuuk ni. 18Yanfoon tuun bonŋann ki gar jatiat, ŋaan yanbɔndaanɔ yenɔkɔɔ fit biir toonŋana bonchiann.

10

1Kpajukpeena saa fit te salenn nba tulaarii be li ni na-ii nubir kii pɔi, ki liinsin waaminna saa fit boon yanfoon nba yab.

2Yandaanɔ par ni wantɔ ki u tuun linba tooke, ki jatuk par ni wantɔ ki u tuun bonkpeta. 3U jatii na saa te sɔɔ kur nba tookɔ n bann nan u tee jatuko.

4Li-i tee ki a tɔɔndaanɔ wutoor doo a paak, a daa nyikin toonn ni, fi-i biir ŋaan tee soon nna, a saa la nyikin chaba.

5Toonbiit nba ki n la tingbouŋ na ni tee tɔɔndamm nba tuun ki biir nae. 6Bi teen niliiniie yudantuk, ki bi mɔk yiikoo, ŋaan nyikin mɔkita. 7N ban la yommii ki bi jak taanii, ŋaan ki nijaana somm taatinii nan bi tee yommii na.

8Li-i tee ki a gbii bootuk, fine tan saa mann baa li ni, ki fin nba bet dikpinkper, waauko tan saa juma. 9Li-i tee ki a koi tana, a tan saa la daŋ, tana nie. Ki li-i tee ki a yakitir daat, a tan saa la daŋ li nie. 10Li-i tee ki a piak gbitik, ki a ki tiarir, a tuu chɔɔ bake. Li ŋan fan dɔŋ lor faa saa tun linba. 11Li-i tee ki a mi waauk sooru ki tan ŋaan ki u juma sinsinni, u sooru ji kan somma. 12Linba ki yandaanɔ piak, ŋanne dontɔ, ŋaan jatuk mɔbonae biirɔ. 13U tuu piin nan liinsin pinpakite, ki tan joont nan waatuk maan. 14Jatuk kpan piak yoo kure.

Sɔɔ ki mi linba saa wei poor, sɔɔ bia ki mi linba saa baar ti kuun poor po.

15Nirɔ-i mantik tee bonliiŋ, u tuu tun toonae ki bak, ki ki laat u ŋaak sɔnu.

16Digbann nba ki li kpanbar tee bik, ki u saakab di jaamm yoo kur, li digbann sii yɔɔ be biiru nie. 17Ŋaan digbann nba ki li kpanbar dukii linba ŋan, ki u saakab na tuu tan di jeet dinu yoo ki li jaŋitib, ki bi bia tee binba dia bi mɔŋ, ki ki nyu daan yibi, li digbanne be u yamani.

18Daanɔ nba mantik mɔk gbannyakir nan wun ŋamm u diiuk mɔpinni, nyun sii luune, ki diiuk na n tan fib.

19Jaamm diina teena parpeenn, ki daan mun maant a par, ŋaan a kan fit la li yenn ki likirii kaa.

20A daa piak ki sarikit kpanbar a par ni, a bia daa sarikit mɔkitɔɔ, fi-i dɔɔ diiuk ni gbaa. Nɔɔŋ saa fit jii maan na ki saan wannib.

11

Ki jiin yandaanɔ toona po

1Ŋaant ki a nuu-ii yaa, ki a saa la nyɔɔt dasiar. 2Jiin a mɔkint ki tur niib banlore koo banniin, kimaan a ki mi yubɔnboorik nba saa baara tingbouŋ na ni.

3Tiik-i baa yakir nba po, li dɔɔ laa baa siaminba nae; sanpagbant-i jɔnn, saak tuu baae. 4Wunba kur gorii wonpaaruk danu, u tan kan bur; ki wunba bia gorii sayuŋ, u tan kan jaan. 5Yennu-e nan bona kur, ki a kan ban bann toona nba ki u tuun, nan faa ki mi nisaarik nba naan poo poor ni biaŋinba na. 6A tuu bur bonbuburit sanyiɔk ni nan daajoouk kur. A ki mi li kur nba saa kpaat fanu, koo bonbuburit yenn nba saa nan ki gar leer biaŋinba.

7Yentu man, ki li ŋan ki tur ninbina nan waa laat yonnu na. 8Bina nba ki a sii be manfoor ni na, ii di manu; faa lek saa wei biaŋinba, ŋaan ii tian nan a saa mantik wei kpeentiŋe. Linba kur saa baar, li ki mɔk nyɔɔti.

Ki jiin kpaanii nba teen nipaauŋ po

9Nipaauŋ, ii di manu i bisuk ni. Ii mɔk parpeenn, yaa daa paan na. Tumin linba ki i loon, ki maŋ i para, ŋaan ii tian man nan Yennu tan saa bu i buut linba kur ki i tun na paaka.

10Ii daa te ki siar biir i para, koo ki toni. I kii tun tee nipaauŋ kaa.

12

1Li paak, ii tian a Naamii Daanɔ po, faa daa tee bik na, ki daa guu fan kpeta li yoo na ki a ji yet a, “N ki gbia binbeŋ manu.” 2Ŋanne tee yoo nba ki yonnu yentu nan ŋmaarik yentu nan ŋmaabira na yentu tan sii bɔn ki tura, ki a boor li tan sii bɔn nan sayuŋ nae yoo kur. 3Ki a kpinkpant nba tuu guua na ji sii jekir, ki a taa nba paar na saa kpet ki baŋ, ki a nyana saa fokit, ki a kan fit ŋman jeet, ki a ninjiinii saa baŋ, ki a kii laat fanu. 4A tuba saa kpaa ki a kan gbat sɔnjot ni fuut, ki li sii paar ki tura nan fan gbat yonnauŋ mɔnii, koo ki fit gbat yanii nba ki bi yiin, ŋaan nɔɔŋ mɔnii gbaa tan saa fit fiina gɔɔn ni. 5Ki a tan sii tiin kunkonn paak sommir, ki sommir tan sii paar a boor, ki a yut tan saa penn; ki li tan sii paar ki tura nan fii chari, ki bona kur niɔŋ tan saa nyi a ni.

Ti kura saa saan siaminba ki ti sii tun be-e, ki kpemɔnii sii be sɔnjot ni. 6Ki salimpeena jaruk na tan saa jint, ki salimmɔna fitir na tan saa baa yeer; ki ŋmiiuk nba be bunbunn boor na tan saa cheer, ki nyun sɔɔr na saa yeer. 7Ki ti gbanant tan saa ŋmat tanbiinii ni, tingbouŋ na paak, ki seek na saa ŋmat Yennu nba jiir ki turit na boor.

8Min banntɔɔe yet nan li ki mɔk nyɔɔt, li ki mɔk nyɔɔt. Li kur ki mɔk nyɔsiati.

Ki jiin maan na joontu po

9Kimaan banntɔɔ na nba din sub na paak, ki u din yɔɔ want niib linba ki u mi. U din tumii barjokit, ki bikin la li barmɔnii nba tee biaŋinba. 10Banntɔɔ na yabir a wun lon parmaasir mɔbona, ki mɔbona nba ki u sɔb na took ki tee barmɔnii. 11Yandamm mɔmaan tee nan pekpaarii patii nba ki bi tuu kpakii pei nae; barjokit nba ki a tumii na tee nan kpai nba ki bi tuu kpaa bont ki li dia nae. Yennu nba tee ti kura Pekpaarik nae jiir turit.

12N bija, siar biar be, li ŋan ki tii mi li po. Gbouŋ sɔbu ki mɔk gbennu, ki gbouŋ karuŋ bonchiann teen bakint.

13Linba na kur lek, bonyenn kɔɔe be, ki n saa yet a: Ii mɔk baakir nan Yennu, kii saak u sennii, kimaan u nan nisaarik linba na kur paake. 14Yennu tan saa bu linba kur ki ti tuun na buuta, nan linba ki ti lek tumir bunbɔnn ni, laa lek tee bonŋann koo bonbiiri.