HIIBRU TEEB

Ki jiin Hiibru teeb gbouŋ na po

Sɔɔe din sɔb gbouŋ na tur Yiisaweira nba tee Juu teeb. Juu teeb sanleere tee Hiibru teeb. Ŋamme din di biak Yiisaweiu paak, ki li ji din tenn waan nan bin nyik Yiisa weiu.

1

Yennu nba turit u mɔmaan u Bija Yiisa ni biaŋinba

1Yaayoo ni, Yennu din jikit yoo bonchiann nan sɔnii bonchianne ki te ki sɔkiniinba piak teen timm Juu teeb yeejamm; 2ŋaan mɔtana u te ki u Bija nba ki u gannɔ a wun yent bonsiar kur nae pak nan timm. U din te ki u Bija maŋe nan durinya na kur. 3Ŋɔɔe tee Yennu mɔŋ mɔŋ ninnauŋ, ki yentir Yennu maŋ yentu na, ki dia durinya yaka kur nan u mɔmaan nba mɔk paŋ. Waa din tun linba saa te ki niib n la nyikinchab bi biit paak yoo nba na, ki u ji kar Yabint Yennu niidiitu po, Yendɔuŋ ni.

Ki jiin Yennu Bija paŋ po

4Yennu nba te ki u Bija maŋ sann gbeŋ gar malakanba sana biaŋinba na, nnae ki u Bija maŋ set garib. 5Kimaan Yennu daa ki mi yet malakasɔɔ a:

“Fine tee n Bija, ki dinnae ki n teen a Baa.”

Yennu bia ki mi pak malakasɔɔ po a:

“N tan sii tee u Baa, ki u tee n Bija.”

6Yennu nba din tan yaa wun baar nan u Bija, wunba tee bonnankara yur tingbouŋ na ni yoo nba, ki u gbouŋ yet u po a,

“Li kpaa talas ki Yennu malakanba kura n jiantɔ.”

7Ŋaan malakanba na po ŋarin ŋɔɔ Yennu din yet a:

“U te ki u malakanba tee sei,

ki bia teemm ki bi tee mupeenu.”

8Ŋaan u yet u Bija na ŋarin a:

“Yennu, a naan na sii be mɔkmɔk nan mɔkmɔk.

Ki ŋante sii tee a naan dammir.

9Faa loon ŋant ŋaan ki ki loon biit na paak

te ki min Yennu ganna ki tura parpeenn bonchiann

ki gar maa tur a yɔɔsnba biaŋinba.”

10Yennu gbouŋ bia din yet a

“Yennu, pinpiik niwa fine din nan tingbouŋ na,

ki nan sanpaak nan a mɔŋ nii.

11Bi tan saa kpowa, ŋaan fin lek sii yɔɔ be-e;

bi kur tan saa kpete ki chat nan chinchenn na,

12ki fan pɔbimm nan baauŋ na,

ki bin lebit nan chinchenn na.

Ŋaan fin ŋarin tee yomme yoo kur,

ki a manfoor na kaa gbennu.”

13Tɔn, Yennu daa ki mi bet malakasɔɔ a:

“Karin n niidiitu po

mɔkmɔk nan maa tan saa jii a datai ki teemm a taakpakita.”

14Li paak, malakanba tee bee? Bi kur tee sei nba jiantir Yennu-e, ki ŋɔɔ Yennu tuumm a bii sommit niib nba saa la tinnu na.

2

Ki jiin tinnjaann po

1Li kpaa talase ki tin gbiint barmɔnii nba ki ti din gbat na fanu ki tan daa kɔŋitiri. 2Maan nba ki malakanba din mɔn ki tur ti yeejamm na tee barmɔniie, ki wunba din ki sak ki weir tuu la tubdatu nba jaŋɔe. 3Li paak, ti-i kii sak ki gbiint tinnjaann maŋ labaar fanu, ti saa teen nlee ki nyi tubdatu ni? Ti Yomdaanɔ tiɔŋo din dɔŋ mɔn tinnu labaar maŋ, ki binba gbat na din wannit a li set tee barmɔniie; 4ki Yennu nba tuun bakitnauŋ nan yaarlituk toona nan nyina, ki bia teen niib u Seyeeŋ piinii u loomm ni biaŋinba nae pukii u siara bi wannu maŋ paak.

Ki jiin wunba yen tinnu na po

5Durinya nba baat ki ti piak li po na, Yennu din ki yaa malakanbae tee li yudammi. 6Li sɔb Yennu gbouŋ ni siarboor a:

“Yennu, nisaarik tee bee ki a dukii u po;

u mun tee bee ki a baka be u ni?

7A din te ki u pɔ malakanba boor waaminna,

ki bia te ki u la dontir nan paku,

8ki te ki u yen bonsiar kura.”

Li yet a Yennu din teen nisaarike “bonsiar kur yudaanɔ.” Li want nan u yen bont kurewa, ŋaan mɔtana nisaarik daa ki yent bonsiar kuri. 9Ŋaan ti laat Yiisa-e. Ŋɔɔe ki Yennu din te ki u pɔ malakanba boor yoo waaminna, a wun gaar sɔɔ kur paak ki kpo, ŋɔɔ Yennu ninbatinu ni na. U kuun biak dinu maŋ paak ki Yennu te ki u la dontir nan paku. 10Yennu nba nan bonsiar kur ki bia dia li kur na, ŋɔɔe jii u waas bonchiann ki kɔɔmm u naan na ni, ki li took u boor a wun te ki bi tinnu daanɔ Yiisa-ii setiki tee bi Tinntɔɔ nan barmɔnii, u biak dinu paak.

11Ŋɔɔe te ki nisaarii teen popeendamm, ki ŋɔɔ nan ŋamm kur ji taan ki mɔk Baa yenɔkɔɔ. Li paake ki Yiisa ki tiin fei nan wun yiimm u naa waasi. 12U bet Yennu a,

“N saa wann n niib faa tun ŋamm nba ki turin,

ki saa dont a sann bi lakinn ni.”

13U bia yet a, “N tan saa teen Yennu yada,” ki bia yet a, “Min nan waas nba ki Yennu turin nae be na.”

14Tɔn, Yennu waas nba tee nisaarii na paak, Yiisa mun din tee nisaarike nan ŋamm na, a u kuun ni wun tan biir Sintaanii nba mɔk kuun paŋ na, 15ki nyinn binba tiin kuun jaŋmaanii na bi jaŋmaanii maŋ ni. Bi din tee jaŋmaanii yommiie bi manfoa kur ni. 16Barmɔniie, li ki tee malakanba kaa ki u sommiti, ŋaan Abraham yaaboonae ki u sommit. 17Linba na want nan li din kpaa talase wuu tee nan u naa waas na u binbeŋ kur ni, ki teen bi manntɔyudaanɔ nba tee ninbatinu daanɔ, ki bia tee barmɔnii daanɔ, ki jii u mɔŋ ki teen maruŋ ki tur nisaarii Yennu boor, ki wun nyik chab bi biit. 18Ki u saa fit somm binba yaa bin kɔɔ jinjammii ni, kimaan u tiɔŋ din dii biak, ki jinjammii bia jammɔwa.

3

Yiisa-e tee nijaann ki gar Moses

1N naa waas nba tee Yennu niib ki u ganni na, ii dukii Yiisa po, wunba ki Yennu din tumɔ a wun teen manntɔyudaanɔ ti Yenjiantu sɔnu ni na. 2Moses nba din tee barmɔnii toontunnɔ Yennu ŋaateeb sinsuuk ni biaŋinba na, nnae ki Yiisa mun tee barmɔnii toontunnɔ Yennu nba gannɔ na boor. 3Ŋamaarɔe jaŋ nan bii teenɔ baakir ki gar ŋaak nba ki u maa na; nnae ki Yiisa jaŋ nan bii teenɔ baakir ki gar baa teen Moses biaŋinba na. 4Ŋaak-i taŋi see, sɔɔe sennir; ki Yennu-e sent bonsiar kur. 5Moses din tee barmɔnii toontunnɔ Yennu ŋaateeb sinsuuk ni, ki wann linba ki Yennu yaa wun tan pak sianyoo na. 6Masia ŋarin tee barmɔnii daanɔ nba yen Yennu ŋaak maŋe ki tee u Bija. Ti-i mɔk parcheenn nan yuugontir ti dindann paak, ŋann timme tee Yennu ŋaateeb maŋ.

Yennu niib foon labaar

7Li paak, ii sak man Seyeeŋ nba yet biaŋinba na a:

“I-i gbat Yennu kunkɔr dinna,

8yaa daa nyar i tuba nan i yeejamm nba din nyar

bi tuba biaŋinba

ki kɔn nanɔ, ki bikinɔ,

baa din be muuk ni yoo nba na.

9Yennu din yet a, ‘Bi poŋ din la maa tun linba kur

ki saa jaŋ bina piinna na,

ŋaan leŋe ki bi din bikinin.

10Ŋanne din te ki n donn wutoor niib maŋ paak

ki yet a, Bi para ni, bi yêtima, ki ki waa n sɔnii.

11N din donn wutoor ki betib a bi kan mi baar

maa bo yaa n turib foon tiŋ nba na ni.’ ”

12Tɔn, n yɔɔsnba, ii bann i yan ni ki sɔɔ daa tee biitdaanɔ ki kɔŋit yada ki tan mann ŋmat poor ki nyik manfodaanɔ Yennu na. 13Ŋaan ii sommit leeb man daar n tuu daar, taa daa be ti manfoor ni yoo nba na, ki biit daa kpanni ki i tee tubkangbata. 14Kimaan ti-i dia ti sinsinn yada na chib ki saa baar ti manfoor joontu, timm nan Masia sii tee toontunnanleebe.

15Nnae ki bi din sɔb Yennu gbouŋ ni a:

“I-i gbat Yennu kunkɔr dinna,

yaa daa nyar i tuba nan i yeejamm nba din nyar

bi tuba biaŋinba,

ki din kɔn nan Yennu ki yêtɔ na.”

16Ki lamme din gbat u kunkɔr ŋaan kɔn nanɔ ki yêtɔ? Ŋamm kaa din tee binba nyii Ijipt ki Moses tee bi tɔɔndaanɔ na-a? 17Ki lamme biak ki Yennu wutoor din doo bi paak ki saa jaŋ bina piinna na? Li ki tee binba din tun toonbiit, ki tan kpo muuk ni na kaa-a? 18Yennu daa din bet lamme a, “Bi kan mi baar maa bo yaa n turib foon tiŋ nba na ni.” Li din tee binba yêt u mɔb nae. 19Li paak, bi din ki fit kɔɔ tiŋ maŋ ni, kimaan bi yadakaarin paak.

4

1Tɔn, Yennu ji tur timme mɔlor maŋ a tin la foon nba ki u din pak li po na. Li paak, ii bann i yanni man ki daa te ki sɔɔ n tan kɔŋ foon maŋi. 2Ti gbat barŋanii na nan baa mun din gbatir biaŋinba nae, ŋaan li din ki turib nyɔɔti, kimaan baa din gbatir, bi ki gaarir nan yada. 3Li paak, timm nba teen yada na, ti la foon maŋa. Li din tun nan Yennu nba yet biaŋinba nae a:

“N wutoore doo, ki n betib a

bi kan ban kɔɔ tiŋ nba ni ki n bo yaa n turib foon na.”

Ŋaan waa din tan yeen linba na, ki sɔɔ ki u tun u naamii toona ki gbenna. 4Kimaan Yennu gbouŋ ni siar po li poŋ yet daaŋanlore daar maŋ po a, “Yennu din nyik u toona kur ki foi daaŋanlore daar.” 5Ŋaan ki u bia yet nna a, “Bi kan ban kɔɔ tiŋ nba ni ki n bo yaa n turib foon na.” 6Binba din gbat barŋanii na sinsinn na din ki la li foon, kimaan bi din yêt Yennu mɔbe. Li paak, nisiab be ki tan saa la foon maŋ. 7Yennu bia senn daleer ki yi daar maŋ “Dinna.” Ki bina bonchiann din gar, ki Yennu te ki Defid yet li po nan laa poŋ pak biaŋinba na a:

“I-i gbat Yennu kunkɔr dinna, yaa daa nyar i tuba.”

8Joosua-i diŋi turib foon, Yennu ji bo kan pak daleer po. 9Li paak, foon dasiar bia daa be ki tee Yennu niib yar, nan waa din foi daaŋanlore daar biaŋinba na. 10Kimaan wunba la Yennu foon maŋ, u nyik u toonae nan Yennu nba din nyik u naamii toona biaŋinba na. 11Li paak, ŋaant man ki tin yabir ti mɔŋ ki la foon maŋ, ki ti sɔɔ tan daa kɔŋit nan baa din yêt Yennu mɔb ki kɔŋir biaŋinba na. 12Yennu mɔmaan maŋ tee barii nba foe, ki mɔk paŋ, ki bia di ki gar jukbanjiak nba ŋma mɔi ŋanlee na. Yennu mɔmaan fit ŋma ki kɔɔ baat nisaarik seek nan u manfoor boor ni, ki kɔɔ baat u tukita nan u kpaba beesin ni, ki kɔɔ bɔkitir u dudukit nan u par ni bibikit. 13Bont kur dɔɔ yeenin nie, ki Yennu nba tan saa bu bi buut na ninbina laatir; ki siar kaa ki bɔri.

Yiisa-e tee ti manntɔyudaanjaann

14Ŋaant man ki tii dia ti yada nba ki ti fiit wann na kenken, kimaan ti mɔk manntɔyudaanjaann, ŋɔɔe tee Yennu Bija Yiisa, wunba poŋ gar saan Yennu tiɔŋ boora na. 15Ti manntɔyudaanɔ maŋ ki tee wunba kan fit tint ninbaauk ti butuŋ paak kaa, ŋaan u mɔŋ din la bikinu sɔnii booru kur ni, nan taa mun laat biaŋinba na, ŋaan u lek din ki tun biiti. 16Li paak, ŋaant man ki tii mɔk parcheenn ki baar Yennu nba tee burchindaanɔ na naangbouŋ boor, ki la ninbatinu nan sommir ki lin sommit yoo nba ki ti loonir.

5

1Tɔn, mannteeb yudaanɔ kur nba ki bi gannɔ niib sinsuuk ni na, bi sennɔ a wun gaar u leeb paake, kii mann mannu bi biit paak, kii teen Yennu. 2Ŋaan u mɔŋ nba tee butimɔɔ sɔnii bonchiann ni na paak, u sii fit dia binba pɔɔr yan ki kpet sɔnu na soon nna, 3ki u mɔŋ nba tee butimɔɔ na paak, li kpaa talas ki wun mann mannu u mɔŋ toonbiit paak nan waa mann niib toonbiit paak biaŋinba na. 4Sɔɔ ki fit nyint u mɔŋ a wuu tee mannteeb yudaanɔ, see ki Yennu gannɔ, nan waa din gann Aarɔnn ki teenɔ mannteeb yudaanɔ biaŋinba na.

5Nnae mun, Masia din ki nyinn u mɔŋ ki donn u mɔŋ a wuu tee manntɔyudaanɔ, ŋaan Yennu-e din yetɔ a:

“Fine tee n Bija; dinnae ki n teen a Baa.”

6Ki siar po u bia yet a:

“A sii yɔɔ tee manntɔɔe, Melkisedek paabu ni.”

7Tɔn, Yiisa nba din be tingbouŋ na ni yoo nba na, u din mei Yennu ki barimɔ, ki bui nan ninnyuut, Yennu nba saa fit fatɔ kuun ni na boor. Waa din baakit Yennu na paak, ki Yennu gbat u miaru. 8U tee Yennu Bijae, ŋaan u lek dii biake, Yennu mɔsaku ni, 9ki tan gbenn biak dinu maŋ, ki te ki binba kur saak u mɔb na la tinnu nba kaa gbennu. 10Ŋanne ki Yennu yiinɔ mannteeb yudaanɔ, Melkisedek paabu ni.

Yada lunu kpaanii

11Ti bo saa pak Masia nan Melkisedek po bonchiann, ŋaan li paar nan ki ti wanni, kimaan i ki bant li paak yiami. 12Nna yoo li ji bo kpaa talas ki yii tee wannteebe, ŋaan i bia loon ki sɔɔ n wanni Yennu mɔmaan pinpiik ni sɔnii na. I bia daa ŋan nan biime, i ki jaŋ nan jeŋmankati. 13Wunba daa mɔɔr biin tee bibunne, ki daa ki bann yentinu wannu na fanu. 14Ŋaan jeŋmankat tee saakab yare, ŋamme tuu tumii ki bann bonbiir nan bonŋann bɔkitu.

6

1Li paak, ŋaant man ki tii dia saakayan kii tumii Masia barii kii saa tɔɔnn; ki ŋamm tumii u barii bonchiann ki pukin pinpiik ni wannu na po; li ji ki kpaa talas bin ŋamm wanni a, nyikin toonbiit nba tee kuun sɔnu, ki teen Yennu yada, 2ki bia wanni Yennu nyunwuru po, nan niiyiinu niib paak, nan kpeemm fiiru po, nan tubdatu nba kaa gbennu na po. 3Yennu-i sak, ti saa saan tɔɔnna.

4Masiaweira nba yêt u weiu, li tan sii paar nan bin jen ki lebit bi dudukit. Sianyoo bi din tuu be Yennu maŋ yentu nie, ki gaar bi tora nba tee Yennu Seyeeŋ na, ki lemm Yendɔuŋ ni piiniiwa, 5ki din tuu mi Yennu mɔmaan na manu po, ki mi durinya nba baat na paŋ po, 6ŋaan ji tan yêt Masia weiu. Li ji paar nan bin jen ki lebit bi dudukit, kimaan bi ŋamii kpi Yennu Bija maŋe dapunpunn paak ki dintɔ fei paanu ni.

7Tɔn, tiŋ nba ki saak baa li paak ki li maakit ki tee jeet teen binba ŋammitir na, Yennu-e teen piisin tiŋ maŋ paak; 8ŋaan tiŋ maŋ-i pia kunkonii nan mɔbiit, li ki mɔk nyɔɔti. Li kan yukir ki Yennu saa porir mɔb ki lin di muu ki biir.

9Ti naa walonkai, taa lek piak linba na, ŋaan ti ki mɔk birsuk i po. Ti mi nan i benu nae chee, ki i mɔk tinnu. 10Yennu-e ŋan, ki kan tamm yaa tun linba ki turɔ, koo yaa loonɔ biaŋinba ki somm Masiaweira, ki bia daa sommitib na. 11Ti loon ki i sɔɔ kur n yabir u mɔŋ paake mɔkmɔk nan li joontu, ki yaa mɔk dindann nba na n teen mɔnii ki turi. 12Ti ki loon ki yii tee gbannyakdammi, ŋaan ti loon ki yii tee binba teen Masia yadae, kii mɔk sukuru, ki tan gaar linba ki Yennu senn mɔsonn li po na.

Ki jiin Yennu mɔsonn nba kaa birsuk na po

13Yennu nba din senn u mɔsonn tur Abraham yoo nba na, u din sat mɔb a u tan saa tun waa senn mɔsonn nba nawa. Sɔɔ ki be ki chee Yennu tiɔŋ; li paak, u din jii u mɔŋ sanne ki sat mɔb. 14U din yetɔ a, “Li tee barmɔniie, n set saa teen piisin a paak ki bia tura yaaboona bonchiann.” 15Abraham din mɔk sukurue, ki tan gaar linba ki Yennu senn a u tan saa turɔ na. 16Nirɔ-i sat mɔb, u tuu jii wunba garɔ sanne ki sat, ki mɔb nba ki u sat na n kpi mɔniɔk kur. 17Tɔn, binba din yaa bin gaar Yennu nba din senn mɔsonn nba na, u din loon wun wannib nan u kan mi lebit u dudukiti; li paak ki u din sat mɔb ki pukin u mɔsonn maŋ paak. 18Tɔn, bona ŋanlee nba kaa lebitu na be ki wann nan Yennu set saa gbeen u mɔsonn maŋa. Li paak, timm nba chiar saan u boor ki tinn na mɔk parcheenn, ki gaar dindann nba be ti tɔɔnn po na chib. 19Dindann nba ki ti mɔk na tee manfoor jaantarik nba dia ti manfoor fanu nae. Li tee dindann nba gar Yendɔuŋ ni diiuk kaaruk nie ki kɔɔ diiuk maŋ kasii boor na. 20Yiisa din gaar ti paak ki teen sɔnliitɔɔ, ki gar saan diiuk maŋ ni, ki teen ti manntɔyudaanɔ mɔkmɔk nan mɔkmɔk, ki tee Melkisedek paabu ni manntɔɔ.

7

Ki jiin Yennu manntɔɔ Melkisedek po

1Melkisedek maŋ din tee Salem doo bate ki bia tee Yabint Yennu manntɔɔ. Abraham nba din tan nyii tɔb nba ki u kɔn nyann batnba banna na, ki Melkisedek chetɔ ki teen piisin u paak; 2ki Abraham nyinn bona piik ni yennkɔɔ, waa kɔn fat bont nba na kur ni ki turɔ. (Melkisedek sann maŋ paak tee a, “Yentinu Bat,” U din tee Salem doo bate; ki Salem paak tee parmaasir, li paak ki u bia tee “Parmaasir Bat.”) 3Labasiar ki be ki want Melkisedek baa po, koo u naa po, koo u yeejamm po. Labasiar kaa ki want u maru po, koo u kuun po. U naan Yennu Bijae ki yɔɔ tee Yennu manntɔɔ mɔkmɔk nan mɔkmɔk.

4Li paak, i la waa tee nijaann biaŋinba, kimaan ti yeejajaann Abraham din nyinn waa kɔn fat bona nba tɔb ni piik ni yennkɔɔ ki turɔ. 5Ki sennu din wann a Liifai teeb yaaboona nba tee mannteeb na n tuu gaar bi niib Juu teeb nba mɔk linba, li bona piik ni yennkɔɔ, ŋaan bi niib maŋ mun bia lek din tee Abraham yaaboonae. 6Melkisedek din ki tee Liifai teeb yaaboonn kaa, ŋaan u din gaar bona piik ni yennkɔɔ Abraham boor, ki bia teen piisin ŋɔɔ Abraham nba din gaar Yennu mɔsona na paak. 7Mɔniɔk kaa nan nirɔ nba teen piisime tee nijaann ki gar wunba gaan piisin maŋ. 8Mannteeb nba din tuu gaan niib nba mɔk linba li bona piik ni yennkɔɔ na din tee nisaariie ki tuu tan kpo; ŋaan Melkisedek, wunba din gaar Abraham bona piik ni yennkɔɔ na ŋarin be, nan Yennu gbouŋ nba wann biaŋinba na. 9Ti saa fit yet a yoo nba ki Abraham din nyinn u bona piik ni yennkɔɔ na, u yaaboona Liifai teeb nba din tan gaan bona piik ni yennkɔɔ maŋ, mun din mi bi bona piik ni yennkɔɔ nyinnu, 10kimaan baa lek daa din ki mar Liifai na, ŋaan ti saa fit yet a yoo nba ki Melkisedek din chet Abraham na, ŋɔɔ Liifai din be u yeeja Abraham maŋ ni.

11Yennu din tur Juu teeb sennu ki wann Liifai teeb bi mannu toona nba sii tee biaŋinbae. Ki Liifai teeb maŋ toona-i diŋi be fanuie, li din bo kii kpaa talas ki manntɔganɔ, wunba ki nyii Aarɔnn maaru ni ŋaan see Melkisedek setu ni na n baari. 12Kimaan yoo nba ki mannteeb yudantuk lebitu din tuu tan baar ki bin lebit na, sennu mun bia din tuu lebite, 13ki ti Yomdaanɔ Yiisa, wunba tee manntɔganɔ maŋ nyii boorganu nba ki bi sɔɔ ki mi tun mannu toonn na nie. 14Sɔɔ kur poŋ mi nan ŋɔɔ Yiisa nyii Juda booru nie, booru nba ki Moses din ki mi pak siar bi po ki jiin mannteeb po.

Ki jiin manntɔɔ nba tee nan Melkisedek na po

15Yoo nba ki manntɔganɔ nba tee nan Melkisedek na din tan baar nae ki ti mantik bann barii maŋ paak. 16Ŋɔɔe tee manntɔɔ, ki nisaarik sennii ni kaa ki u teen manntɔɔ, ŋaan manfoor nba kaa gbennu na paŋ nie ki u teen manntɔɔ. 17Kimaan bi din sɔb u po Yennu gbouŋ ni a, “A sii yɔɔ tee manntɔɔe, Melkisedek paabu ni.” 18Li paak, sennkperu na ji din bakine, kimaan li ji ki mɔk paŋi, ki bia ki mɔk nyɔɔti. 19Moses sennu maŋ din kan fit te ki siar be fanu. Ŋaan mɔtana ti ji mɔk linba teent dindann nba chee na, ki li nie ki ti chat nakin Yennu. 20Ki Yennu bia sat mɔb ki pukin li paak. Yennu din tuu ki sat mɔb yoo nba ki bi kaant mannteleeb na. 21Ŋaan Yiisa din teen manntɔɔ, yoo nba ki Yennu din sat mɔb ki betɔ a:

“Min Yennu sat mɔb ki ji kan lebit n dudukit, ki yet a

‘Fine sii tee manntɔɔ mɔkmɔk nan mɔkmɔk.’ ”

22Li paak, Yiisa-e tee wunba wann nan mɔlor nba chee na be ki kaa lotu.

23Tɔn, yaayoo ni mannteeb maŋ din tuu tan kpoe, ki bi leeb na n mun gaar bi toona; li paak ki bi din yab. 24Ŋaan Yiisa ŋarin sii yɔɔ be-e, ki tee manntɔɔ mɔkmɔk nan mɔkmɔk, ki u toona na kan mi nyi u nuu ni ki sɔɔ n gaarir. 25Li paak, binba chat nakin Yennu, ŋɔɔ Yiisa sann ni na, u saa fit tinnib mɔtana nan yaayoo siiyoo, kimaan u be u manfoor ni yoo kur, ki mei Yennu ki teemm.

26Li paak, Yiisa-e tee ti manntɔyudaanɔ nba sommitit, taa loon biaŋinba. Ŋɔɔe tee popeendaanɔ, ki ki mɔk bisiati; u be u kɔɔe ki ki tee nan biitdamm na, ki Yennu donnɔ ki gar Yendɔuŋ ni teeb kur. 27Mannteyudaanleeb na din tuu mann maruŋ daar n tuu daare bi tiɔŋ biit paak sinsinn, ki bia mann maruŋ niib paak; ŋɔɔ Yiisa ki tee nna kaa; u din jii u mɔŋ ki mann maruŋ yomkɔɔe, ki maruŋ siar ji kaa. 28Moses sennu na tuu gann nisaariie ki teemm mannteeb yudamm, ki bi lek ki be fanu. Sennu maŋ poorpoe ki Yennu din sat mɔb nan u Bija Yiisa, wunba sii yɔɔ be fanu mɔkmɔk nan mɔkmɔk, ki teenɔ manntɔyudaanɔ.

8

Yiisa-e tee ti manntɔyudaanɔ

1Barii na barnɔɔk want nan ti mɔk manntɔyudaanɔ nba tee nna mun, ki kar Yennu nba mɔk paŋ kur na naangbouŋ niidiitu po, Yendɔuŋ ni, 2ki tuun mannteeb yudant toona Yennu kasii yaa kasii boor; li kasii boore tee barmɔnii jiantu langbouŋ ki ti Yomdaanɔ din ŋammir, linba ki tee nisaarik ŋammu.

3Manntɔɔ kur nba ki bi gannɔ, li tuu kpaa talase ki wun jii piinii ki bia mann maruŋ ki tur Yennu, nnae ki li mun kpaa talas ki ti manntɔyudaanɔ n tur siar. 4Li-i bonni tee ki u be tingbouŋ na ni, u bo kii tee manntɔɔ faba, kimaan mannteeb nba teen Yennu piinii, nan Juu teeb sennu nba tee biaŋinba na, poŋ be. 5Baa tuun linba na tee Yendɔuŋ ni diiuk toona ninnauŋo; Moses nba din tun linba na naan nnae; kimaan Moses nba din yaa wun faa Yenjiantu lanbouŋ yoo nba na, Yennu din kpaanɔ ki yet a, “A tun bonsiar kur nan maa wanna biaŋinba jɔɔr na paak na.” 6Ŋaan Yennu tur Yiisa mannu toona nba chee bi mannu toona na, nan u mɔlor nba chee ki be Yennu nan nisaarii sinsuuk ni biaŋinba na, kimaan u mɔlor maŋ gaa nan mɔsona nba chee Moses yar nae.

7Kimaan sinsinn mɔlor na-i diŋi fit te ki nisaarii be fanu, li ji din bo kii kpaa talas ki Yennu n tur mɔlor pukin taar munlee. 8Ŋaan Yennu din la nisaarii biite yoo nba ki u yet a:

“Min Yennu beeri a,

yoo baat, ki n tan saa lor mɔlorpaann nan Israel teeb

nan Juda teeb.

9Li tan kii tee nan mɔlor nba ki n din lor nan bi yeejamm,

yoo nba ki n kub bi nii ki nyinnib Ijipt tiŋ ni na kaa.

Bi din ki teen mɔlor nba ki n lor namm na yada,

li paak, ki n baka din kaa bi po.

10Min Yennu yet nan n saa senn mɔlor nba nae

ki tur Israel teeb, daa nba baat na ni:

N ji saa teen n sennii maŋ bi dudukit nie,

ki sɔbir bi para ni.

Mine sii tee bi Yennu, ki bi tee n niib.

11Li ji kii kpaa talas ki bi sɔɔ n wann u lɔɔ koo u ninja a,

‘Fini, bant Yennu,’ kimaan sɔɔ kur sii min,

laa nyii tarik ki saa tuu paarɔ.

12N tan saa nyik chab bi biit,

ki kan ban tiar bi yanbɔntoona po.”

13Yennu nba pak mɔlorpaann maŋ po nae, ki sinsinn mɔlor na teen mɔlorkper; ki bonsiar nba kpet ki kokir, li kan yukir ki li ji sii kaa.

9

Ki jiin tingbouŋ na ni nan Yendɔuŋ ni Yenjiantii po

1Tɔn, Yennu nba din lor sinsinn mɔlor ki turib na, ki u bia turib sennii nba ki bi sii waar kii jiantirɔ fanu; ki bi bia mɔk siaminba ki bi sii jiantirɔ. 2Bi din faa bonkob-gbant lanbouŋo, ki li mɔk paklooru nan linn po, ki yi paklooru na kasii boor. Bi din senn fitire paklooru na ni, ki teebul see leŋ, ki boroboro tɔɔ li paak ki bi teen Yennu. 3Li linn po na mun ki bi yi leŋ kasii yaa kasii boor. 4Salima binbintir din be, ki bi jokit bonnunubit li paak ki teen Yennu, ki Yennu mɔlor lakir be, ki bi tabin salima li kur po, ki salima bobir be lakir na ni nan jeet nba yi mana na. Ki Aarɔnn patu nba din bint fapaant na kpee lakir maŋ ni, ki tana ŋanlee nba ki bi din jabir ki sennii sɔb li paak na kpee li ni. 5Bonsia nba mɔk kpinkpant9.5 Bi maan ni, bi yib “cherubime”, ki bi naan bonkobit, ŋaan mɔk kpinkpant. din tɔɔ lakir maŋ paak, ki bi kpinkpant baak siaminba tee toonbiit nyikinchab boor na, ki li want nan Yennu be leŋ. Ŋaan mɔtana kaa tee yoo nba ki ti saa pak bont maŋ po nan li barnɔɔk kuri.

6Bi din senn bona kur nnae, ki mannteeb tuu kɔɔ Yenjiantu lanbouŋ maŋ paklooru ni daar kur ki tuun Yenjiantu toona. 7Ŋaan mannteeb yudaanɔ kuukɔɔe din tuu kɔɔ lanbouŋ na linn po yomkɔɔ binn nɔɔk ni. U din tuu jii sɔme ki tur Yennu, u mɔŋ toonbiit paak, nan niib nba tuu kpet tun biit na paak. 8Yennu Seyeeŋ din want Yenjiantu lanbouŋ na po fanu, a siaminba tee kasii yaa kasii boor na daa ki loot, yoo nba ki paklooru maŋ daa be na. 9Linba na tee barjokite ki tur timm nba be mɔtana, ki want nan binba din jiantir Yennu na nba din tuu teenɔ bi piinii nan bi bonkobit sɔn nba na kan fit wuur bi para ni biit Yennu boor, 10kimaan ŋann din tuu tee jeet nan bonnyunyuut nba kɔɔ nan linba ki kɔɔe, nan gbanant ŋammu po. Linba na kur din tee gbanant paak senniie a bii waar mɔkmɔk nan yoo nba ki Yennu tan saa senn u sennpaann.

11Ŋaan Masia, wunba tee sɔnŋanu na manntɔyudaanɔ baara. Waa kɔɔ jiantu lanbouŋ nba ni ki tuun na tee lanbonjaann nba be fanu nan barmɔniie; li ki tee nisaarik nba faa linba kaa, li bia ki tee tingbouŋ na ni yar kaa. 12Masia nba din saan kɔɔ jiantu lanbouŋ maŋ ni ki saa baar kasii yaa kasii boor yomkɔɔ yoo nba, ki li gbenn nna, u din ki jii buunii nan naajai sɔn kaa ki mann maruŋ, ŋaan u din jii u mɔŋ sɔme ki pa ki nyinnit daabisin ni mɔkmɔk nan mɔkmɔk. 13Bi din tuu jii buunii nan naajai sɔme, ki bia jii naasar ki mann ki joo muu, ki jii li tanpent nan sɔn na ki mii mii niib nba mɔk yanbɔmm Yennu tɔɔnn na paak, a lin ŋamm bi gbanant ki bii yeen. 14Linba na-i ŋamm gbanant, ŋaan Masia sɔme mantik saa nyinn biit ti para ni ki tii waa manfodaanɔ Yennu, kimaan Seyeeŋ nba yɔɔ be na paŋ nie ki ŋɔɔ Masia jii u mɔŋ ki mann maruŋ nba be fanu fanu ki tur Yennu.

15Li paak, Masia-e tee wunba ŋamii mɔlorpaann na, a Yennu nba yiin binba na n la yiar sanpaapo mɔkmɔk nan mɔkmɔk, nan ŋɔɔ Yennu nba lor na. Bi saa la yiar maŋ, kimaan Masia poŋ din kpowa; li paak, binba din tuun toonbiit yoo nba ki sinsinn mɔlor daa din see na, u kuun maŋ nyinnib toonbiit maŋ tubdatu niwa.

16Tɔn, nirɔ-i sɔb u fadinu gbouŋ, see ki bi tan wann nan wunba sɔb gbouŋ na kpowa, 17kimaan yoo nba ki wunba sɔb fadinu gbouŋ maŋ daa be u manfoor ni na, gbouŋ maŋ ki mɔk yiikoo. Li yiikoo be u kuun poorpoewa. 18Li paake te ki sinsinn mɔlor na din tuu mɔk yiikoo sɔn maruŋ poorpo. 19Sinsinn, Moses din tuu mɔn Yennu sennu na kure nan laa sɔb biaŋinba na. Li poorpo wun jii dufatlai ki lor nan pekobmɔnt ki pakii naajai nan buunii sɔn nba ŋmat nan nyun na, ki miit sennu gbouŋ na paak, nan niib maŋ kur paak, 20ki beerib a, “Mɔlor nba ki Yennu senn turi a yin sakir na sɔme na.” 21Moses bia din tuu mii sɔn maŋ Yenjiantu lanbouŋ na paake, nan bona kur nba ki bi dia jiantir Yennu na paak. 22Barmɔniie, Yennu sennu wannu ni, sɔme din tuu ŋamm bont kur ki li be fanu ki ki mɔk biiti, ki sɔm-i kii nyii, Yennu kan nyik chab niib biiti.

Masia maruŋ nae kpeent biit

23Li paak, li din tuu kpaa talase ki bin mann maruŋ ki ŋamm bona nba tee Yendɔuŋ ni bona ninnauŋ na; ŋaan maruŋ nba chee na saa ŋamm Yendɔuŋ ni bona tiɔŋo. 24Nisaarik nba din ŋamm boor nba tee kasii ki nannir nan Yendɔuŋ ni bont nba tee li barmɔnii na, Masia din ki saan kɔɔ leŋ kaa, ŋaan u din saan kɔɔ Yendɔuŋ mɔŋ mɔŋ nie, siaminba ki u be Yennu tɔɔnn, ti paak na. 25Juu teeb mannteeb yudaanɔ na din tuu kɔɔ nan bonkobit sɔn, siaminba tee kasii yaa kasii boor na yomkɔɔe, binn kur nɔɔk ni; ŋaan Masia ŋarin ki yaa wun mann maruŋ taar munŋaa kaa. 26Li-i diŋi bonni tee nnaie, ŋann laa din nyii durinya namu pinpiik niwa, u din bo saa di biak taar munŋaaewa. Ŋaan mɔtana, yoo nba per joontu na, ki u dɔkit a wun jii u mɔŋ ki mann maruŋ ki kpeen biit. 27Yennu senn a see ki nirɔ kur n kpo yomkɔɔ, ki li poorpo ki wun bu u buut. 28Li paak, Masia nba din jii u mɔŋ ki mann maruŋ yomkɔɔ ki nyinn nisaarii bonchiann biit na tan saa jena, ki ji tan kan boi biit po kaa, ŋaan u tan saa tinn binba guu-u nan bi para kur nae.

10

1Juu teeb sennu na din tuu tee Yendɔuŋ ni bonŋana ninnauŋ nba din be sɔnu ki baat nae, ŋaan li din tuu ki tee li mɔŋ mɔŋ kaa. Li paak, binn kur maruŋ nba din ki gbent na kan fit teen binba baat nan maruŋ na kasii. 2Li maruŋ-i bonni fit ŋamm bi para, bi din bo saa mann yomkɔɔe ŋaan ji nyik, ki biit ji kii waabi. 3Ŋaan binn n tuu binn maruŋ toona na kpan din tian niib na bi biit poe. 4Kimaan naajai nan buunii sɔn na kan fit nyinn biiti.

5Li paak, Masia nba din yaa wun sik tingbouŋ na ni yoo nba na, u din bet Yennu a:

“A ki loon maruŋ nan piinii kaa,

ŋaan a ŋamm gbanante ki turin.

6A ki mɔk parpeenn nan bonkobit nba ki bi mann maruŋ

ki jokitir muu, biit paak na.

7Li paake te ki n din yet a,

‘Yennu, mine na, n saa tun a loomm

nan laa sɔb a gbouŋ ni ki yet n po biaŋinba nawa.’ ”

8Sinsinn, u din yet a, “A ki mɔk parpeenn nan maruŋ nan piinii, nan bonkobit nba ki bi mann maruŋ ki jokitir muu na, nan maruŋ nba ki bi tuu mann biit paak na kaa.” Bi din tuu mann maruŋ maŋ kura nan sennu nba wann biaŋinba nae. 9Li poorpo ki u bia yet a, “Yennu, mine na, n saa tun a loomma.” Li paak, Yennu faa kpeen marunkpera kura, ŋaan jii Masia maruŋ na ki senn li seenu ni. 10Yiisa Masia din tun linba ki Yennu loon wun tun nae, ki jii u gbanant ki mann maruŋ yomkɔɔ ki te ki ti teen Yennu niib.

11Mannbooryeŋ nba ki Juu teeb manntɔɔ kur tuun daar n tuu daar na kan fit nyinn biiti. 12Ŋaan Masia ŋarin din mann maruŋ yomkɔɔe, linba mɔk yiikoo yoo kur, biit paak, ŋaan ŋmat doo Yendɔuŋ ni ki kar Yennu niidiitu po. 13Leŋe ki u be ki guu mɔkmɔk nan Yennu nba tan saa teen u datai u taakpakita. 14Li paak, ŋɔɔ din mann marunyemmire ki te ki binba ki u nyinnib biit ni na be fanu yoo nba kaa gbennu.

15Ki Yennu Seyeeŋ mun bia teent u siara a:

16“Yennu yet a

‘Maa yaa n turib mɔlor nbae na daa nba baat na ni:

N tan saa teen n sennii bi para ni,

ki sɔbir bi dudukit ni.’ ”

17Li poorpo ki u bia ŋamm yet a, “N ji kan mi tiar bi yanbɔmm nan bi biit po.” 18Yennu nba nyik chab biit na, u ji ki loon marunsiar biit paaki.

Ti chat nakin Yennu man

19N naa waas, Yiisa kuun maŋ paak ti mɔk parcheenn nan tin kɔɔ boor nba tee kasii yaa kasii na ni. 20Yiisa gbanant nba tee sɔnpaanu nan sɔnu nba mɔk manfoor nae loot tammɔb maŋ. 21Ti manntɔjaann nba yen Yennu ŋaak maŋ na paak, 22ii ŋaan ki tin chat nakin Yennu man nan para nba be fanu, nan barmɔnii yada, ki daa mɔk birsuk, nan ti para nba ki Yiisa sɔn nyinn dudukbiit li ni na, nan ti gbanant nba ki ti din wuur nan nyun nba kaa jakint na. 23Ii ŋaan ki tii dia dindann nba ki ti fiit wann na fanu ki daa birisi, kimaan wunba din senn mɔsonn ki turit na tee barmɔnii daanɔe. 24Ii ŋaan tin yabir ki fiin leeb lomm nan bi toonŋana, 25ki daa nyikit lakinu nan leeb, nan siab nba nyikit biaŋinba na, ŋaan ii sommit leeb man, taa ji mantik laat ti Yomdaanɔ daar maŋ nba nyarii nakii biaŋinba na paak.

26Taa bann barmɔnii nba ki bi fiit wannit na, ti-i biaki ŋammit tuun toonbiit, marunsiar ji kaa ki saa wuur ti biit maŋi. 27Linba ji biar tee buut bunu nba mɔk jaŋmaaniie, nan muchiɔŋ nba baat ki tan saa biir binba yêt Yennu na. 28Wunba din yêt Moses sennu na weiu, ki niib bann ki teen siaradamm banlee koo ki gar niib banlee, bi din tuu kpiu, ki ninbatinu kaa. 29Li paak, nirɔ nba fiak Yennu Bija maŋ ki ki baakit sɔn nba ŋamm Yennu mɔlor ki nyinnɔ u biit ni na, ki sukii burchinseyeeŋ na, bikint li yɔɔ nba tan saa jaŋ nan tubdatu nba. 30Kimaan ti mi nan Yennu-e yet a, “Mine saa pa pann ki jiin biit.” U bia yet a, “Min Yennu-e tan saa bu n niib buut.” 31Li tee jaŋmaansooruko nan sɔɔ n kɔɔ Yennu nba fo na wutoor ni.

32Ii tian man yoo nba gar na labaar; Yennu maŋ yentu nba din yent i paak na poor po, i din dii biak bonchiann, ŋaan li siar din ki nyannini. 33Sianyoo bi din tuu sukii-i paanu ni, ki daamii-i bonbiir, ki yenn yoo ki i tuu tan teen siir nan yin pukin binba ki bi tumm nna maŋ po, ki di biak namm. 34I din mɔk ninbatinu nan binba be dansarii ni; ki sianyoo bi din tuu fat i yent, ŋaan ki i lek mɔk parpeenn, kimaan i mi nan yaa mɔk yent nba chee, ki bia ki mɔk gbennu yaayoo. 35Li paak, i daa nyikit yabiru mani, kimaan i yabiru na baat nan nyɔchiɔŋo. 36Li ŋan ki yii mɔk sukuru, ki fit tun Yennu loomm, ki la waa din senn mɔsonn a u saa turit linba na. 37Li sɔb Yennu gbouŋ ni a:

“Li tenn yoo waaminnae ki wunba baat na saa baar,

ki kan yukir nan baaru.

38Ŋaan n niŋamm na ŋarin tan saa teenin yada kii mɔk manfoor,

ŋaan bi yenɔ-i ŋmat poor, n tan kii mɔk parpeenn nanɔ.”

39Timm ki tee nisiab nba ŋmat poor ki baa yann kaa, ŋaan ti teen Masia yada ki u tinnita.

11

Ki jiin yada po

1Yada tee, taa ki mɔk birsuk nan bont nba ki ti mɔk dindann li paak, ki mi nan linba ki ti ki laat nan ti ninbinn set be nae. 2Yennu din pak yaayoo ni niib na, bi yada paake.

3Ti yada paake ki ti bann nan Yennu mɔmaame din nan durinya na, ki taa laat bona nba na, u din ki jii bonsiar kaa ki nanni.

4Abel yada paake ki u din mann mannu tur Yennu, ki li mannu ŋan gar Keenn yar. U yada paake ki Yennu din pakɔ ki purɔ yentinnɔ, kimaan ŋɔɔ Yennu din gaar u piinii nawa. Abel din kpowa, ŋaan u yada paake ki u bia lek daa piak.

5Enok yada paake ki u din tan ki kpo, ŋaan ki Yennu jiiu ki doo nanɔ Yendɔuŋ ni, ki sɔɔ ji ki lau; kimaan Yennu-e jiiu. Ki li sɔb Yennu gbouŋ ni a yoo nba ki Yennu daa din ki jiiu na, ŋɔɔ Yennu numm din gboouwa. 6Nirɔ-i kii teen Yennu yada, li yɔɔ kan fit penn ŋɔɔ Yennu pari, kimaan wunba kur baat Yennu boor, li kpaa talas ki li yɔɔ n teen yada nan Yennu set be, ki teen binba loonɔ na nyɔɔt.

7Nowa yada paake din te ki u gbat Yennu kpaanii ki jiin bona nba ki u daa kan fit lar nan u ninbinn na po. U din sak Yennu mɔb ki kpaa ŋaringbeŋir, ki ŋɔɔ nan u ŋaateeb kɔɔ leŋ ki tinn. Ŋanne din wann nan tingbouŋ na niib mɔk biit; ŋaan ki u yada maŋ paak ki Yennu din purɔ yentinnɔ.

8Yada paake din te ki Abraham sak Yennu yiinii ki saan tiŋ nba ki Yennu maŋ senn mɔsonn a u saa turɔ na ni. U din nyik u mɔŋ dooe, ŋaan saa siaminba ki u ki mi. 9U yada paake ki u din saa tee saamɔ, tiŋ nba ki Yennu senn mɔsonn a u saa turɔ na ni. U din be bonkob-gbant lanbont nie. U waas Aisak nan Jakɔb nba din tan gaar Yennu mɔsonn na mun din be li biaŋe. 10Kimaan Abraham din guu a wun tan kɔɔ doo nba ki Yennu bɔɔn ki maa na nie, ki li dooe tee linba sii yɔɔ be.

11U ŋaapoo Sara din kpeta ki ji kan fit mari, ŋaan ŋɔɔ Sara yada paake ki u din tan soor poor ki mar, kimaan u mi nan Yennu nba senn mɔsonn na tee barmɔnii daanɔe. 12Li paak, Abraham nba din ji tan ki fɔk nan kuun na, ŋaan u kuukɔɔ yaaboonae tan yab nan ŋmaabira nba yab biaŋinba na, ki bia yab nan mɔktanbiinii nba yab ki kaa kann biaŋinba na.

13Niib nba na kur din tuu tan kpo nan bi yadae, ŋaan daa ki gaar Yennu nba senn mɔsonn a u saa turib linba na, ŋaan bi yada maŋ paak, bi din dɔŋ lar banfɔkirewa, kimaan bi din bann ki sak nan bi tee saamme, ki bia tee nitintaaka tingbouŋ na ni. 14Niib-i yeen linba na, li set fiit ki want nan bi lek daa gorii bi tiɔŋ digbann siar poe. 15Ki niib maŋ baka kaa baa poŋ din nyii digbansiar nba na po. Bi-i diŋi dukii li po, bi din bo saa fit ŋmata. 16Ŋaan bi baka din be siaminba chee ki tee yendɔuŋ na poe. Li paak, Yennu mɔk yuugontir nan bin yiinɔ bi Yennu, kimaan u poŋ din ŋamm dosaue ki guumm.

17Yoo nba ki Yennu din bikin Abraham na, u yada paake ki u din jii u bija Aisak, a wun mann mannu ki tur ŋɔɔ Yennu. Gotir, ŋɔɔ Abraham nba din gaar Yennu mɔsona maŋ na, ŋɔɔe bia din jii u biyemmir a wun mann mannu ki tur Yennu. 18Yennu din yetɔ a, “Aisak nie ki a tan saa la yaaboona nba ki n senn mɔsonn a n saa tura na.” 19Ki Abraham ji bann nan Yennu fit fiint niib kuun ni; ki li set want nan Abraham din gaar Aisak kuun nie.

20Aisak yada paake din te ki u senn mɔsonŋann nba yaa lin tan baar Jakɔb nan Esɔɔ paak.

21Yoo nba ki Jakɔb din yaa wun kpo na, u yada paake din te ki u teen piisin Joosef bonjai na paak, ki din tan diin u patu ki jiant Yennu.

22Joosef manfoor nba din tan yaa lin gbenn yoo nba na, u yada paake ki u din pak Israel teeb nyinu po Ijipt tiŋ ni, ki wannib baa tan saa teen u kpaba biaŋinba.

23Moses baa nan u naa nba din marɔ yoo nba ki la ki u fan bonchiann na, bi yada paake ki bi din bɔrɔ ki tan jaŋ ŋmaarii ŋantaa, ki din ki jee bat sennu na.

24Moses nba din tan kpaat yoo nba, u yada paake ki u din ki sak bii yiu Bat Faaro bipoo bija. 25U din sak nan wun di biak nan Yennu niibe, ŋaan ki ki sak toonbiit parpeenn nba tee waaminna na. 26U din dukin a bi-i sukiiɔ Masia paak, li mɔk nyɔɔt bonchiann ki chee Ijipt tiŋ ni mɔkint kur, kimaan u ninbinn din kpaa nyɔɔt nba baat na paake.

27Ŋɔɔ Moses yada paake din te ki u nyii Ijipt ki ki jee bat na wutoori, ŋaan lek saa tɔɔnn nan u set la Yennu nba ki sɔɔ ki laatɔ nan ninbinn nae. 28U yadae te ki u din piin yukitgar jaamm, ki senn sennu a bin mii sɔn bi ŋei tammɔi paak, ki kuun malaka na tan daa kpi Israel teeb bijakpera.

29Israel teeb yada paake ki Mɔkmuŋ na din bɔkit ki teen tinkooŋ ki turib ki bi poot, ki Ijipt teeb na mun yabir a bin poot, ŋaan ki mɔkir maŋ nyun jiin mubin ki diib.

30Israel teeb nba din tan baar Jeriko yoo nba, bi yada paake ki bi din somm lint li joona daa ŋanlore, ki li baa. 31Poochonchonn nba ki bi yiu Rahab na yada paake din te ki Israel teeb ki kpiiu, ŋaan kpii binba din ki gbat Yennu mɔb na, kimaan Israel niib nba din baar a bin diis doo maŋ na, ŋɔɔe gaarib saauŋ.

32N bia beti siab labaar ki pukini-i? Yoo-i bonni yab, n bo saa beti Gideonn labaar, nan Barak labaar, nan Samsonn labaar, nan Jefta labaar, nan Defid labaar, nan Samuel labaar, nan Yennu sɔkiniinba labaara. 33Bi yada paake ki bi siab din kɔn nyann tinii, ki siab mun tun linba tee fanu, ki siab mun gaar Yennu mɔsona, ki siab soor yanbɔra mɔi, 34ki siab mun kpeen muchiɔŋ, ki siab tin nyii jukbanjai kuun ni. Ki siab mun tee tariie ŋaan din tan kpant paarib, ki siab mun took tɔbii nan paŋ ki te ki boorganu lanjimanba chiar. 35Ki poosiab la bi nikpiimm nba din kpo na fiir kuun ni.

Ki siab nba din teen Yennu yada na paak ki bi boo kpiib, ki bi ki yêt Yennu weiu a bin nyi kuun maŋ ni, kimaan bi loon bin fiir kuun ni ki la manfoor nba chee. 36Ki niib din daan siab nyatuk, ki bia boob kpaasir; ki bi baan bi siab jarit, ki jiib saan kɔɔmm dansarii. 37Bi din jaat bi siab tanae, ki ŋma bi siab ki poriib; ki bi jikit jukbanjai ki kpi bi siab; ki leeb din lia pegbant, ki leeb bia lia bugbant ki lin namu, ki niib mukisib ki dintib biak. 38Tingbouŋ na teeb din ki jaŋ nan bii be nammi. Ki bi din lin yeek kunkoot paak nan kunkona ni, ki lin dɔɔ tanfiat nan fɔrii ni.

39Binba na kur yada paake ki Yennu din pakib, ŋaan ki bi daa ki gaar linba ki u senn a u saa turib na, 40kimaan ti paake ki u din mantik dukii bonsiar nba chee na po, ŋanne ki u saa te ki timm nan ŋamm n tan lakin kii be fanu nan barmɔnii.

12

Ki jiin ti Baa Yennu po

1Binba na kur tee siaradamme ki lintit. Li paak, ii ŋaan ki tin yabir ki fok lu linba kur saa gɔɔrit Masia sɔnu ni, nan biit nba saa soorit; ii ŋaan man ki tii di sukuru ki gbaa gbaar nba yaa lin baarit na. 2Ŋaant ki tin kpan kpaa ti ninbina Yiisa paak; ŋɔɔe ki ti yada gaa u paak li pinpiik niwa nan li joontu na ni. Dapunpunn na din ki te ki u nyik yabiru. Parpeenn nba din baat u paak na paak, u din ki dukin ki li mɔkɔ fei nan wun kpo li dapunpunn paaki, ŋanne te ki u ji kar Yennu naangbouŋ paak, u niidiitu po mɔtana.

3Ii lek bikin waa din gaar naŋ biitdamm boor biaŋinba. Li paak, i daa te ki i gbanu baŋit ki i nyikit yabiru. 4Yaa yabii ki kɔn nan biit na, ŋaan i sɔɔ daa ki mi yabir ki li saa baar kuumi. 5I ki tian Yennu nba kpaani, nan baa nba tuu kpaan u waas biaŋinba na-a? Li sɔb a:

“N bik, Yennu-i teena kpaanii yoo nba, fan gbiint,

li-i tee ki u dat a tubir, faa daa nyikit a yabiru,

6kimaan Yennu kpaan wunba ki u loonɔe,

ki wuu gaar wunba ki teenɔ u bik,

li yɔɔe ki u daar u tubir.”

7Yabit i fardinu ni nan bik nba ki u baa tuu dat u tubir ki wun di fara biaŋinba na. Yennu-e teeni tubdatu, yaa tee u waas na paak, kimaan bik kaa ki ki laat tubdatu u baa boori. 8Li-i tee ki u ki dat i tuba nan waa tee u waas kur biaŋinba na, ŋann li want nan i tee kpenŋmiae, i ki tee u waas kaa. 9Ti baanba nba be tingbouŋ na ni daar ti tubae, ki ti teemm baakir. Li paak, li ŋan ki ti mantik sikin ti mɔŋ ki tur ti baa Yennu nba be Yendɔuŋ ni na, ki la manfoor. 10Ti baanba nba be tingbouŋ na ni jikit yoo waaminna ki daar ti tuba baa loon biaŋinbae, ŋaan Yennu ŋarin daar ti tuba, ti mɔŋ sommir paake, a ti binbeŋ n ŋamm kii yeen nan ŋɔɔ Yennu binbeŋ na. 11Tubdatu yoo tone, li ki mɔk parpeenni, ŋaan li poorpoewa, ki binba dii tubdatu fara na ji tuu la nyɔɔt nba tee parmaasir nan yentinu binbeŋ.

Kpaanii

12Li paak, kakitir i dunkpeena, ki chekin i nii nba baŋ na, 13kii tɔk sɔnu nba took, ki wunba ki waa barmɔnii na n set fanu ki daa baa.

14Yabit kii mɔk parmaasir i leeb sinsuuk ni, kii mɔk binben-yeeŋ, kimaan sɔɔ-i kii mɔk ŋann, li yɔɔ tan kan la ti Yomdaanɔ. 15Ii chek man ki tan daa kɔŋit Yennu ninbatinu na. I sɔɔ daa mɔk tonu u par ni, ki li tonu na n baar nan parbiir leeb paak, ki biir niburchiɔŋu. 16I sɔɔ daa chommi, koo ki gorii Yennu barii yann ki tee nan Esɔɔ, wunba din jii u saakatuk ki kpent jeet ki dii yomm na. 17I mi nan li poorpo, u din tan loon wun gaar u baa mɔsonŋann ki mɔ nan ninnyuut, ŋaan ki lar, kimaan u ji din ki la sɔnu nba ki u saa tɔkin ki lebit waa poŋ biir linba na.

18Tɔn, yimm ki baar bonsiar nba ki i saa fit siir, nan Israel teeb nba din baar Sainai jɔjaann boor na kaa, siaminba ki muchiɔŋ di, ki bunbɔnchiɔŋ be, ki wonpaaruk da, 19ki naatunn mɔ, ki kunkɔr pak na kaa. Baa din gbat li kunkɔr yoo nba, bi din jak baruŋo ki ji ki loon li kunkɔr n pak pukini, 20kimaan sennu nba ki bi gbat na paak bi niiwa. Li din yet a, “Bonkobuk-u lekii sii jɔɔr maŋ gbaa, bin jaatɔ tana ki kpiu.” 21Li boor din mɔk jaŋmaansooruk bonchiann, ki Moses yet a, “Jaŋmaanii mɔkin, ki n gbanant jekir.”

22Ŋaan yimm ŋarin baar kunkonn nba sann tee Sayɔnn, linba tee manfodaanɔ Yennu doo, ki tee Yendɔuŋ ni Jerusalem, siaminba ki malakanba tusaa tusaa lakin nan parpeenn nae. 23Yimm tan baar niib nba ki Yennu teemm u waas, ki bi sana sɔb Yendɔuŋ ni na boore. I baar Yennu nba tee nisaarik kur barbuurɔ na boore, nan popeendamm nba ki Yennu te ki bi sei be fanu na boor. 24I baar Yiisa, wunba tee sindantinnɔ na boore, ki bia baar Yennu mɔlorpaann na boor. Ki u sɔn nba din nyii na want barii nba ŋan ki gar Abel sɔn yar.

25Li paak, ii mi man ki i yêt Yennu nba kpaani na mɔb, kimaan Israel teeb nba din yêt wunba din kpaamm tingbouŋ na ni mɔb na, Yennu din tan ki nyik bi tubdatu; ki ti-i yêt kpaanii nba nyii Yendɔuŋ ni na, ti tan saa teen nlee ki nyi tubdatu ni? 26Li yoo na, Yennu kunkɔr din nik tingbouŋ nae, ŋaan mɔtana u senn mɔsonn ki yet a, “N ji kan nik tingbouŋ na kuukɔɔ kaa, ŋaan n tan saa nik tingbouŋ na nan sanpaapo kurewa.” 27Mɔbona nba yet a, “N ji” na, li fiit want nan bonnankara kur tan saa nik ki mir bote, ŋaan linba tan kan fit nik na ŋarin tan saa biar be-e.

28Li paak, taa gaar naan nba kan mi ki nik na paak, ii ŋaan ki tii teen Yennu niipoouk man, ki jiantɔ nan baakir nan jaŋmaanii ki u numm n gboo, 29kimaan Yennu maŋ tee nan mudikau nae.

13

Ki jiin toona nba pent Yennu par po

1Yaa tee Masiaweira na paak, ii loon i leeb man yoo kur. 2I daa tammit saamm gaaru po, kimaan nisiab din tan gaar malakanba saauŋ, ŋaan ki ki mi a bi tee malakanbae. 3Ii tian nisiab nba be dansarii ni na po, nan yimm nan ŋamme lakin be li ni na; kii tian nisiab nba laat mukisuk na po, kimaan i mun daa be tingbouŋ na nie nan i gbanant.

4Ii mɔk baakir nan i leeb, i pookɔɔnt nan i jakunt ni, ki daa chommi, kimaan Yennu tan saa dat bonchonchona nan joonbaarit nan sapaanwɔbira nan naasinwɔbira tubawa.

5Ii nyinn i niɔŋ liklomm ni, ŋaan te ki i numm n gboo yaa mɔk linba; kimaan Yennu yet a, “N kan mi ki nyikani, n bia kan mi ki ŋaanani.” 6Li paak, ŋaant ki tii mɔk parcheenn ki yet a:

“Yennu-e tee n sommtɔɔ, n kan tin jaŋmaanii,

nisaarik saa teenin bee?”

7Ii tian man i yudamm nba din tuu piak Yennu maan ki teeni na po; kii dukii bi binbeŋ nyɔɔt nba tee biaŋinba, kii tokii bi yada. 8Yiisa Masia nba won tee biaŋinba wonn na, u bia tee nnae dinna, u bia sii tun tee nnae mɔkmɔk nan mɔkmɔk. 9I daa ŋaant ki wannsaanbooru booru n boonini, ki i tan saa mann tut sɔnŋanu maŋ. Li ŋan ki Yennu sommir n tur nirɔ paŋ u par ni; jeet sennii nba jiin jeet dinu po weiu kan turɔ paŋi. Nisiab nba dia jeet sennii na poŋ ki laat sommsiar li ni.

10Tɔn, binba mann mannu Juu teeb Yenjiantu boor na ki mɔk yaak nan bii di linba be ti maruŋ binbintir na paaki. 11Ki Juu teeb mannteeb yudaanɔ tuu kɔɔ nan bonkobit sɔn Yennu diiuk ni, kasii yaa kasii boor na, ki mann maruŋ biit paak, ŋaan joo bonkobit maŋ nant muu bi doo na kpiŋ po. 12Li paak ki Yiisa mun din kpo doo na kpiŋ, a wun nyinn niib bi biit ni, nan u mɔŋ sɔn. 13Li paak, ŋaant ki tin nyi ki saan u boor man, ki sak di fei nanɔ. 14Kimaan doo nba saa biar kaa tingbouŋ na ni; dosau nba baat nae ki ti guur. 15Li paak, ii ŋaan ki tii dontir Yennu yoo kur Yiisa sann ni; paku nba nyi ti mɔi ni nae tee mannu ki turɔ. 16I daa nyikit toonŋana tumu, kii chentir yaa mɔk linba nan i leeb. Li maruŋ boorue pent Yennu par.

17Ii saak i yudamm mɔi ki sikin i mɔŋ ki turib, kimaan bi baka be i benu ni, kimaan bi tan saa wann Yennu bi toona nba ki bi din tuun nawa. Ŋaant ki bin tan wannɔ nan parpeenn, ŋaan tan daa wantɔ nan parbiiri. Ŋann tan kii mɔk nyɔɔt ki turini.

18Ii mei Yennu man ti paak. Ti ki mɔk dudukbisiat ti toona ni, kimaan ti loon tin tun linba tooke yoo kur. 19Ŋaan n mantik barimie, ii mei Yennu man kii teenin ki wun te ki n jen i boor mɔtana.

Yenmiarjoontik

20Yennu nba teent parmaasir nae din fiin ti Yomdaanɔ Yiisa kuun ni. Ŋɔɔ Yiisa-e tee ti guutɔjaann, kimaan u din kpo, ki u sɔn ŋamm Yennu mɔlor nba sii see mɔkmɔk nan mɔkmɔk na; 21ŋɔɔ Yennu n ŋamm i binbeŋ fanu ki yii tuun u loomm, kii tuun toonŋana kur. Yiisa Masia paak wun te ki tii tee binba sii pent u par. Ŋɔɔe yen dontir mɔkmɔk nan mɔkmɔk. Mamɔmm.

Mɔbonjoontii

22N naa waas, n barimie, ii di sukuru ki gbiint kpaanii na; kimaan maa sɔb gbouŋ nba turi na ki fɔki. 23N loon ki yin bann nan bi nyinn ti naa bik Timoti dansarik niwa. Li-i tee ki u baar n boor daa na ni, i saa la min nan ŋɔɔ.

24Ii foont i yudamm kura nan Yennu niib na kura ki turit. Ti naa waas nba nyii Itali tiŋ ni na foonti.

25Yennu ninkpabauŋ-ii be nan i kura.