Yeezuu Krista lemim nyɩnta kʊ
MATIYEE
a gʊrsɩra ba
Yeezuu Krista lemim nyɩnta kʊ Matiyee a gʊrsɩra ba bɩ
gasʊʊrɛ
Yeezuu Krista karɩndanyɩ Matiyee ɩ ci naa do ba. Nyɩnta a mɩŋŋa ʊ yawʊrsir, Yeezuu n a bir k’an zu a ʊ. Markɩ kan Likki kɩ y’a birle ŋ ʊ Levii. Zɩɩfʊrɔ do gʊaa m.
Ci bɩ ba Matiyee ʊ zɩɩfʊrɔ kʊ ŋ y’a ba kristagʊɔɔ wɔɔ tɔ ma. K’a hɩnka ŋ nɩ a ʊ, gʊaasɩbabaa gusire lerbɔrɛrɔ wɔɔ kʊ yɩ Yeezuu Krista tɔ ma, bɩ, a m cir kʊ Woso ʊ k’a nyɔɔ Israyɛl gʊɔɔ wɔɔ ma biisi tee… bɩ. (Matiyee 4.17).
A y’a hɩnkam cB i bɩ nɔ ʊ a ʊ, Yeezuu m bʊmbɔrɛzaa kʊ Woso a ler bɔ bɩ. (Matiyee 1.21). A y’a hɩnkam sɔ a ʊ, Zɩ Woso Nyɩ n Yeezuu m, bɩ, a ba n nɩ kan wɔɔ kɩ dɔmɩm haay amba a tɔ Emanuwɛl bɩ n n’a hɩnkam bɩ m. (Matiyee 1.23). A y’a hɩnkam sɔ a ʊ, Yeezuu a karɩndanyɩnɔ haay nyɔɔ durnya gʊɔɔ haay ma kʊ ŋ nɩ lemim nyɩnta pa da. (Matiyee 28.20). Bala, Yeezuu ɩ bʊr Woso cirbəə m, kʊ gʊaa k’a nɩ sɩra kaŋ ʊ bɩ n gasʊ ʊ.
1Yeezuu yaabɔɔ
1Yeezuu yaabɔɔ wɔɔ ba n nɩ: Yeezuu ɩ yɩrɛ ɩ ʊ, cir *Davɩd Nyɩ m, Abraham do gʊaa m sɔ.
2Abraham n Izakkɩ yɩ,
Izakkɩ n Zakɔɔb yɩ,
Zakɔɔb n Ziida kan a dannɔ kɩ yɩ,
3Ziida n Farɛɛs kan Zaaraa kɩ yɩ,
ŋ da m Tamaar m,
Farɛɛs n Ɛsrɔm yɩ,
Ɛsrɔm n Aram yɩ,
4Aram n Aminadaab yɩ,
Aminadaab n Naasɔɔn yɩ,
Naasɔɔn n Salmɔɔn yɩ,
5Salmɔɔn n Boozɩ yɩ,
a da m Rahab m,
Boozɩ n Zobɛɛd yɩ,
a da m Rutɩ m,
Zobɛɛd n Yesee yɩ,
6Yesee n cir Davɩd yɩ,
Davɩd n Salomɔɔn yɩ,
a da nyɩnta Iirii lʊ,
7Salomɔɔn n Roboam yɩ,
Roboam n Abɩya yɩ,
Abɩya n Azaa yɩ,
8Azaa n Zozafat yɩ,
Zozafat n Zooram yɩ,
Zooram n Ozɩyas yɩ,
9Ozɩyas n Zowatan yɩ,
Zowatan n Akaazɩ yɩ,
Akaazɩ n Ezekɩyas yɩ,
10Ezekɩyas n Manase yɩ,
Manase n Amɔɔn yɩ,
Amɔɔn n Zozɩyas yɩ,
11Zozɩyas n Zekonɩyas kan a dannɔ kɩ yɩ.
A n a ga kʊ ʊ kan *Babɩlɔnnɩ lɔmbaa tarɛ dɔmɩm bɩ kɩ.
12Babɩlɔnnɩ lɔmbaa bɩ jɛ ʊ bɩ,
Zekonɩyas Salatɩyɛl yɩ,
Salatɩyɛl n Zorobabɛl yɩ,
13Zorobabɛl n Abiyud yɩ,
Abiyud n Eliyakim yɩ,
Eliyakim n Azɔɔr yɩ,
14Azɔɔr n Sadɔk yɩ,
Sadɔk n Akim yɩ,
Akim n Eliyud yɩ,
15Eliyud n Eleyazaar yɩ,
Eleyazaar n Matan yɩ,
Matan n Zakɔɔb yɩ,
16Zakɔɔb n Maarii zim Zozɛf yɩ,
Maarii bɩ do ɩ Yeezuu yɩ n n’a birm Krista.
17Yaabɔɔ wɔɔ haay lɛ a zɛ kʊ ra bueeresi-si. A n a sa Abraham ma an ta m Davɩd ra bueeresi, an a sa Davɩd ma an ta m Babɩlɔnnɩ lɔmbaa ma bueeresi, an a sa Babɩlɔnnɩ lɔmbaa ma an ta m Krista ra bueeresi.
Yeezuu yɩrɛ
18Yeezuu yɩrɛ bɩ zaa ba n nɩ: A da Maarii bɩ, nyɩnta a ʊ Zozɛf jaan, bɩ, an lɛɛ ka kʊ Maarii n a ba Zozɛf lʊ bɩ, *Sɛnt-Ɛspri a ka Maarii n jɩsɩ sa. 19A jaan Zozɛf bɩ kʊ gʊaa mɩŋŋa m bɩ, a n a ŋʊa k’a a da nyannɩ ʊ y. A n a hɔɔn da k’a wɔ saa kʊ gɔsɩ b’a dɔ y. 20K’a n’a hɔɔn darɛ ncɩnaaʊ bɩ, Zuuba Malɛɛka bʊr zi nɩnnarɛ nɔ ʊ, an a hɩ m, a ʊ: «Zozɛf, Davɩd do gʊaa, ɩ bɩ nyi ba k’ɩ Maarii sa ɩ ba ɩ lʊ y, bala, Sɛnt-Ɛspri paŋŋa y’a ka, an nɩ jɩsɩ bɩ m, 21a nyɩ yɩm yar, k’ɩ tɔ ka Yeezuu, bala, a m n’a do bɩ bʊmbɔrɛ a mimbʊnyaarɔ nɔ ʊ.» 22Naa do woo… naa, ba ʊ kʊ meerbaa kʊ Woso a ba kan a lɛsinnɩsorazaa lɛ kɩ bɩ n kʊ yɩ.
23A ba n nɩ: nyɩmbʊɛɛrɛ k’a n yar dɔ bɩ jɩsɩ sim,
an nyɩ yɩ yar, n y’a tɔ karɛ Emanʊwɛl,
a jɩ lɛ taa k’a hɩ, a ʊ: Woso ɩ kan wɔɔ kɩ.
24Zozɛf k’a bɩ gu hinceem ma bɩ, a hɔ kʊ Zuuba malɛɛka b’a hɩ m bɩ ba: A Maarii gaa, an a ba a lʊ, 25bɩ, a n a dɔ lʊ y, an ta an aa dɔmɩm k’a nyɩyar bɩ yɩ ʊ bɩ ku, an a tɔ ka Yeezuu.
2Hɔdonno bʊr k’a bɩ dɩga Yeezuu ma
1Yeezuu bɩ, yɩ a ʊ Betelehɛm ʊ Zidee kʊ ʊ, cir Hɩrɔɔdɩ dɔmɩm ʊ, bɩ hɔdonno a to dɔjɩr ʊ, ŋnɩ bʊr Zerizalɛm ʊ, 2ŋnɩ laaka da: «Zɩɩfʊrɔ cir k’a yɩ b’ɩ ka? Wɔɔ monyaa yɩ dɔjɩr ʊ bɩ y’a ka, wɔɔ n bʊr k’ʊ b’a da ʊ.» 3Hɩrɔɔdɩ k’a naa ma bɩ, a da bɔ ʊ kan Zerizalɛm zannɔ kɩ haay. 4A n wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ so kʊ ma kan wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ kɩ, an laaka da ŋ han kʊ niŋŋə kʊ Krista bɩ n nɩ yɩŋ ʊ bɩ ma. 5Brɔɔ n a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: Betelehɛm ʊ Zidee kʊ ʊ, bala, hɔ kʊ wosolɛsinnɩsorazaa b’a hɩ bɩ n naa do.
6B’ɩbɩɩ Betelehɛm, Zidee kʊ,
ɩbɩɩ bɛɛ m poore Zidee kʊrɔ gʊtɔɔ wɔɔ barla y.
Bala, cir bɔrɛ ɩbɩɩ bireyaa ʊ,
an ka Israyɛl mɔɔ gʊɔɔ wɔɔ lɛɛ.
7A m bɩ, Hɩrɔɔdɩ n hɔdonno wɔɔ bir sɛɛrɛ, an laaka da ŋ han dɔmɩm kʊ monyaa bɩ bɔ ʊ bɩ ma. 8A n ŋ nyɔɔ Betelehɛm ʊ, an n’a hɩrɛ ŋ nɩ, a ʊ: «K’a ta a laaka da nyɩ bɩ mim ma mɩŋŋa, k’a nyɩ bɩ yɩ, k’a a wusigə a b’a hɩ mɔɔ m, kʊ m ta m aa da ʊ sɔ.» 9Cir bɩ k’a naa hɩ bɩ, ŋ y’a hʊr, ta kʊ ŋ nawʊm bɩ, monyaa kʊ ŋ lɛɛ ka ŋn’a yɩ dɔjɩr b’ɩ tarɛ ŋ lɛɛ, an ta an aa jɩm lɛɛ kʊ nyɩ bɩ n ta ʊ bɩ burə ʊ. 10Monyaa bɩ kʊ ŋ y’a yɩ bɩ, ŋ heer yɩ nyɩnta gʊta. 11Ŋ gasʊ cɛ b’ʊ, ŋn’aa nyɩ bɩ yɩ kan a da Maarii kɩ, ŋnɩ kukurə zɛ a taa, ŋnɩ yaa da m, bɩ jɛ ʊ, ŋn’a mɔdrɔ wɔɔ hʊr, ŋnɩ gan wʊ ma: Sarma m kan tidəər nyisi kɩ, *mɩɩr kɩ. 12Bɩ Woso a hɩ ŋ nɩ nɩnnarɛ nɔ ʊ, a ʊ: ŋ b’a ya, ŋnɩ bɔ Hɩrɔɔdɩ zi y. Naa minto bɩ, brɔɔ zaa vanta sa ŋnɩ doo a kʊ ʊ.
Eziptɩ kʊ tarɛ
13A hʊr kʊ ŋ y’a ʊ bɩ, Zuuba malɛɛka a hɩnka Zozɛf m nɩnnarɛ nɔ ʊ, an a hɩ m, a ʊ: «Wuti ɩ nyɩ bɩ gaa kan a da bɩ kɩ, ɩ ɩ si, ɩ ta Eziptɩ ʊ, nyɩnta b’ʊ k’an ta an aa dɔmɩm kʊ mɔɔ n nɩ m yarɛ m meer ba kan ɩbɩɩ kɩ bɩ ku, bala, Hɩrɔɔdɩ y’a kam nyɩ bɩ ma, k’a zɛ.» 14Zozɛf n wuti, an nyɩ bɩ kan a da bɩ kɩ gaa gunuu ʊ, an a hʊr an ta Eziptɩ ʊ. 15A gɔɔta b’ʊ an ta, an Hɩrɔɔdɩ garɛ ku, kʊ Woso meerbaa k’a ba kan a lɛsinnɩsorazaa lɛ kɩ bɩ n kʊ yɩ.
Mɔɔ m Nyɩ bɩ bir, k’an bɔ Eziptɩ ʊ.
Betelehɛm nyɩnɔ poorero zɩnzɛrɛ
16Hɩrɔɔdɩ k’a b’a dɔ a ʊ, hɔdonno wɔɔ a yamba a m bɩ, a wuti nɔmaa gandaara m. A n gʊɔɔ nyɔɔ Betelehɛm ʊ kan kʊrɔ vantɔɔ k’a a so ŋ ʊ rɔ wɔɔ kɩ ʊ, kʊ ŋ n’aa nyɩnɔ poorero yaarɔ kʊ ŋ dɔɔraa hɩɩya gɛɛ ŋ n a ku rɔ wɔɔ zɩnzɛ. Amba hɔdonno wɔɔ a hɩ m, nyɩnta k’a ʊ, an laaka da k’a nyɩ bɩ yɩrɛ dɔmɩm dɔ bɩ ma. 17Naa ma bɩ, hɔ kʊ wosolɛsinnɩsorazaa Zeremii a hɩ bɩ kʊ yɩ, a ʊ:
18N zeedarɛ ma Ramaa ʊ,
nyikəre kan heerzarlɛ gʊta kɩ:
Rasɛl nɩ nyi karɛ a nyɩnɔ minto,
a lɛ baa kʊ n n’a wɔ zɩnzɛ a nɩ y, nyɩnɔ wɔɔ kʊ ŋ gɩnga bɩ tɔ ma.
Zozɛf bɔ Eziptɩ ʊ
19Hɩrɔɔdɩ garɛ jɛ ʊ bɩ, Zuuba malɛɛka a hɩnka Zozɛf m nɩnnarɛ nɔ ʊ Eziptɩ ʊ. 20A n meer ba kan kɩ, a ʊ: «Wuti, ɩ nyɩ bɩ kan a da bɩ kɩ gaa ɩ ɩ wusigə, ɩ ta Israyɛl tara ra. Bala, gʊɔɔ kʊ ŋ n’a kam ma k’a nyɩ bɩ meeyaa bɔ ʊ rɔ wɔɔ gɩnga.» 21Zozɛf n wuti, an nyɩ bɩ kan a da bɩ kɩ gaa, an ta Israyɛl ʊ. 22Bɩ, Zozɛf k’a a ma, n ʊ, Arkelayus nɩ cirbəə m Zidee ʊ a zɩ Hɩrɔɔdɩ bɩncɛ ʊ bɩ, nyibəə a nyasʊ k’an ta b’ʊ bɩ kɩ, bɩ Woso meer ba kan kɩ nɩnnarɛ nɔ ʊ, an ta Galilee kʊ ʊ. 23A n aa nyɩnta kʊ kʊ n n’a hɩm ma Nazarɛtɩ ʊ b’ʊ, k’an bɩr yɩrɛ ɩ ʊ hɔ kʊ wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ a hɩ bɩ n kʊ yɩ, ŋ ʊ:
N y’a birm Nazarɛtɩ gʊaa.
3Zaan-Batiisi ɩ Woso lemim pa dam
(Markɩ 1.1-8; Likki 3.1-18; Zaan 1.19-28)
1Dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʊ bɩ, Zaan-Batiisi bʊr Zidee poo nɔ ʊ, an nɩ Woso lemim pa dam. 2A n n’a hɩrɛ, a ʊ: «K’a a bɔ a taam, k’a sugur yɛ, bala, Woso cirbəə b’a zɔ.» 3A mɩŋŋa wosolɛsinnɩsorazaa Ezayii a hɩ ma, a ʊ:
Gʊaa leer nɩ bɔm poo nɔ ʊ:
k’a Zuuba zaa banka,
k’a zaa fɔɔrɛrɔ wɔɔ bɩmbanka
kʊ ŋ nɩ yɩ tɩrga.
4Zaan bɩ, yoonde ka huu a a du a ma, an kʊmbar sa an a so a ʊ, bɩsɩnɔ kan zɔɔn kɩ n a hɔbɩrɛ. 5A m naa, Zerizalɛm, Zidee kʊ bɩ haay, kɔ k’a tɔ m Zʊrdɛn kʊrɔ wɔɔ haay nɩ tam zi, 6ŋ n’a mimbʊnyaarɔ hɩrɛ, Zaan nɩ batɛm karɛ ŋ ʊ Zʊrdɛn kɔ ʊ.
7K’a farizɛɛnrɔ kan sadisɛɛnrɔ kɩ yɩ ŋn’ɩ zɛm gʊta batɛm sire bɩncɛ ʊ bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Mɩnnɔ kʊsɩrɔ do, nka y’a hɩ awɔɔ m, a ʊ, a a si Woso nɔmaa gʊta k’a nɩ zɛm bɩ lɛɛ? 8K’a zibəə k’a n’a hɩnkarɛ a ʊ, awɔɔ heerlʊrlɛ yɩ bɩ ba. 9B’a b’a hɔɔn da a ʊ, awɔɔ zɩ m Abraham nɩ y. Bala, mɔɔ y’a hɩrɛ awɔɔ m, Woso a da ma an jaarɔ nɔɔn duro wusigə an ŋ ba Abraham nyɩnɔ. 10Bɩ dɩɩtaa naa, n sɩga banka k’an gɔrɔ zɩnzɛ ra ŋ məsi ma, gɔ niŋŋə k’a bɩr nyɩ mɩŋŋa darɛ y, n y’a zɛm la, n n a da sɛ ʊ.»
Hi batɛm kan sɛ batɛm kɩ
11«Mɔɔ ɩ batɛm karɛ awɔɔ ʊ hi ʊ a heer k’awɔɔ lʊr bɩ minto. Bɩ, an nɩ zɛm mɔɔ jɛ ʊ bɩ paŋŋa lɛ da mɔɔ ra, mɔɔ n m ga m, m a kʊsɔrɔ waa a gannɔ ʊ y, a batɛm karɛ awɔɔ ʊ *Sɛnt-Ɛspri kan sɛ kɩ nɔ ʊ. 12A y’a gʊr m a wɔ ʊ, a y’a tʊyaa waarɛ an a hɔyaa gʊr an a zar sɩ ʊ, bɩ, a sɛ k’a bɩr lihim bɩ nyam puur b’ʊ.»
Yeezuu batɛm si
13A m bɩ, Yeezuu n a to Galilee ʊ, an bʊr Zʊrdɛn ʊ Zaan zi, k’a bɩ batɛm si. 14Bɩ, Zaan a gu an n’a hɩrɛ, a ʊ: «Ɩbɩɩ y’ɩ ga m, ɩ batɛm ka mɔɔ ʊ, b’ɩbɩɩ ɩ ya, ɩ nɩ zɛm mɔɔ zi!» 15Yeezuu n a hɩ m, a ʊ: «A to k’an yɩ ncɩnaaʊ naa ma, bala, naa n’a karɛ, wɔɔ n hɔ haay k’an tɩrga Woso ma bɩ ba.» Zaan n yɛ kɛɛrɛ. 16Yeezuu k’a batɛm bɩ si bɩ, a bɔ hi b’ʊ. A m bɩ, brama n a gʊ, an Woso Ɛspri yɩ an nɩ zerle, am cirpʊʊrɛ hɔ bɩ m an bɩ zer la. 17Leer n a to mim ʊ an n’a hɩrɛ, a ʊ: «Ba mɔɔ Nyɩ m na. Mɔɔ ŋʊa gʊta. A mɔɔ nɔ yɩ paan….»
4Sʊtaana a gɩnga Yeezuu ma
k’an mimbʊnyaa ba
1Bɩ jɛ ʊ bɩ, Sɛnt-Ɛspri bɩ ta Yeezuu m poo nɔ ʊ, kʊ Sʊtaana n a gɩnga ma. 2K’a a lɛ kʊsɩ dɔmɩm busi sinuu ʊ kan a gunuu ʊ kɩ bɩ, nɔ b’a nyasʊ. 3Sʊtaana n a zɔ ma, an a hɩ m, a ʊ: «Kʊ Woso Nyɩ n’ɩbɩɩ m, k’ɩ ka kʊ jaarɔ nɔɔn duro n a ba hɔbɩrɛ.» 4Bɩ, Yeezuu a nyɩ bɔ nʊ, a ʊ: «N y’a gʊrsɩra ba Wosoci ʊ, n ʊ:
Hɔbɩrɛ bɛɛ gʊaa n’a bɩm bala k’a mɩsɩrbaa ba y,
bɩ lemim haay k’a nɩ bɔm Woso lɛ ʊ bɩ m.»
5Sʊtaana n a gaa an ta m Zerizalɛm ʊ, an a der Wosocɛ bɩ mim ʊ. 6A n a hɩ m, a ʊ: «Kʊ Woso Nyɩ n’ɩbɩɩ m k’ɩ hɩr ɩ ɩ da tara ʊ, bala, n y’a gʊrsɩra ba, n ʊ:
A lɛrɔ karɛ a malɛɛkarɔ ʊ, kʊ ŋ n’ɩbɩɩ busu a wɔrɔ ʊ k’ɩbɩɩ b’ɩ gəm zɛ y.»
7Yeezuu n a hɩ m, a ʊ: «N y’a gʊrsɩra ba sɔ, n ʊ:
Ɩ bɩ da Zuuba ɩ Woso lɛ ʊ y.»
8Sʊtaana n a ya, an ta m ci gʊta mim ʊ, an durnya cirbəəro kʊrɔ hɩnka m kan ŋ paŋŋa kɩ, 9an a hɩ, a ʊ: «K’ɩbɩɩ kukurə zɛ mɔɔ taa, ɩ mɔɔ da ʊ, mɔɔ naa haay karɛ ɩbɩɩ ʊ.» 10Yeezuu a nyɩ bɔ nʊ, a ʊ: «Ɩ jɛ bɔ mɔɔ jɩr ʊ, Sʊtaana! Bala, n y’a gʊrsɩra ba, n ʊ:
Zuuba Woso y’a deem ɩbɩɩ nɩ yaa dam nɩ, ɩ da ʊ.»
11Bɩ jɛ ʊ bɩ, Sʊtaana n a bɔ a jɛ ʊ, lɛɛm bɩ malɛɛkarɔ n bʊr, ŋnɩ bɩ hɔbɩrɛ ka ʊ.
Yeezuu ɩ tam Galilee ʊ
(Markɩ 1.14-15; Likki 4.14-15)
12Yeezuu k’a a ma, n ʊ, n Zaan du lɔnnɔcɛ ʊ bɩ, a a hʊr, an ta Galilee ʊ. 13A n gɔɔta Nazarɛtɩ ʊ y. A hʊr a ʊ, an aa nyɩnta Kapɛrnawum ʊ. Kʊ m bɩ, an nɩ Galilee higʊta lɛ ra Zabɩlɔn kan Nɛftalii kɩ kʊrɔ wɔɔ barla. 14Yɩ a ʊ ncɩnaaʊ kʊ wosolɛsinnɩsorazaa Ezayii meerbaarɔ nɔɔn duro n kʊ yɩ.
15Zabɩlɔn tara, Nɛftalii tara, higʊta zaa, kʊrɔ kʊ ŋ nɩ Zʊrdɛn kɔ gəm la
kan doro vantɔɔ kʊ ŋ nɩ Galilee ʊ rɔ wɔɔ kɩ.
16Do k’a nɩ monsigə ʊ bɩ lɛɛgure gandaara yɩ,
gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ zɛ kʊ ʊ kan zɛ hinni kɩ rɔ wɔɔ,
lɛɛgure bʊr brɔɔ minto.
17A n a sa naa ma bɩ, Yeezuu a sɩŋŋɩda sa, an nɩ Woso lemim pa darɛ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «K’a bɔ a taam k’a sugur yɛ: Woso cirbəə b’a zɔ.»
Lɛɛkarɛ karɩndanyɩnɔ
18Yeezuu k’a nɩ Galilee higʊta lɛ ra an nɩ tam bɩ, a gʊɔɔ yɩ hɩɩya: Sɩmɔɔn kʊ n n’a birm Pɩyɛɛr kan a danzaa Andɩr kɩ, ŋn’ɩ zaŋŋa zom higʊta b’ʊ, bala, zɔbənno m. 19A n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «K’a bʊr a zu mɔɔ ʊ, mɔɔ y’awɔɔ bam gʊɔɔ kama zannɔ.» 20Lɛɛm bɩ, ŋ y’a zaŋŋarɔ wɔɔ to, ŋn’ɩ zum Yeezuu ʊ. 21K’a ta lɛɛ bɩ, a Zakkɩ yɩ kan a danzaa Zaan kɩ, Zebedee nyɩnɔ m ŋn’ɩ kɔɔlʊʊ ʊ kan a zɩ Zebedee bɩ kɩ, ŋn’a zaŋŋarɔ bankam. A n ŋ bir. 22Ŋ n a bɔ a zɩ b’ʊ kan kɔɔlʊʊ bɩ kɩ lɛɛm, ŋn’ɩ zure a jɛ ʊ.
Yeezuu kan gʊɔɔ ciiro kɩ
23Yeezuu gasʊ Galilee kʊ b’ʊ haay, an nɩ bɩmbɩrm, an nɩ hɔ dɩndam gʊɔɔ m zɩɩfʊrɔ sokʊmacɛrɔ wɔɔ ʊ, an nɩ Woso cirbəə lemim nyɩnta bɩ pa dam, an nɩ yaaba do haay waam kan kʊsɩ do haay kɩ zamaa bɩ bire ʊ. 24A tɔ bɔ lɛɛ haay ʊ, an ta kan Siirii kʊ kɩ haay, a m naa, n nɩ zɛm gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ cicir bam yaaba do haay kan kʊsɩ do haay nɔ ʊ rɔ wɔɔ kɩ m: Gʊɔɔ kʊ zinəro n ta ŋ nɩ, parparlɔzannɔ, mɛgarɛzannɔ kɩ an ŋ waa. 25Zamaa cir gʊta nɩ zure a jɛ ʊ, a to ŋ y’a ʊ Galilee ʊ, Taraburo ʊ, Zerizalɛm kan Zidee kɩ, kan Zʊrdɛn kɔ gəm la kɩ.
5Yeezuu ɩ Woso lemim dɩndam
ci burə ʊ
1Yeezuu k’a zamaa bɩ yɩ bɩ, a der ci burə ʊ, an nyɩnta. A karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a zɔ ma. 2A n a sɩŋŋɩda sa, an nɩ hɔ dɩndarɛ ŋ nɩ, an n’a hɩrɛ, a ʊ:
3«Mimbirenyɩntazannɔ m mɩŋŋazerlezannɔ m:
Ŋ hɔ m Woso cirbəə bɩ m.
4Mimbirenyɩntazannɔ m gʊɔɔ bʊgʊ-bʊgʊdɔɔ wɔɔ m:
Ŋ y’a hɔjirle yɩm durnya ʊ.
5Mimbirenyɩntazannɔ m nyikərezannɔ m:
Woso bra barɛ ŋ nɩ.
6Mimbirenyɩntazannɔ m gʊɔɔ kʊ tɩrgabaa nɔ nɩ ŋ zɛm kan mɩsɩ kɩ rɔ wɔɔ m:
Hɔ yɩ ŋ kam.
7Mimbirenyɩntazannɔ m cicirzɛrɛzannɔ m:
Woso yɩ ŋ cicir zɛrɛ.
8Mimbirenyɩntazannɔ m heerhuzannɔ m:
Ŋ Woso yɩrɛ.
9Mimbirenyɩntazannɔ m gʊɔɔ kʊ ŋ n’a kam kʊmarɛ ma rɔ wɔɔ m:
Woso yɩ ŋ birle a nyɩnɔ.
10Mimbirenyɩntazannɔ m gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ cicir bam tɩrgabaa tɔ ma rɔ wɔɔ m:
Ŋ hɔ m Woso cirbəə bɩ m.
11Mimbirenyɩntazannɔ n’awɔɔ m, kʊ n y’awɔɔ sʊnsɔ wʊrɛ, n nɩ cicir karɛ awɔɔ ma, n nɩ ŋʊaar do haay karɛ awɔɔ ra mɔɔ minto, 12k’a heer nyɔɔ heernyɔɔ gʊta m, bala, awɔɔ ganwʊrɛ gʊta yɩm arzana ʊ. A ba n y’a ʊ ncɩnaaʊ wosolɛsinnɩsorazannɔ kʊ ŋ lɛɛ ka awɔɔ m nɔ wɔɔ m.»
Durnya yɛ, durnya lɛɛgure
13«Durnya yɛ n’awɔɔ m. Bɩ, kʊ yɛ nyɩntabaa bɔ, n y’a bam lɔ, k’a a ya, a nyɩntabaa ka ʊ? A zibəə ba ʊ dɔ y, a lo n nawʊm garga ra, gʊɔɔ nɩ tʊntɔm la.»
14«Durnya lɛɛgure n’awɔɔ m, kʊ k’a nɩ zigi burə ʊ bɩ b’a dam ma, an a nyaakʊm da y. 15Kʊ gʊaa sɛ nya fɩtɩrɛ ʊ a bɩr a cɩntam kasɩ taa y, a cɩnta a tɩr a ʊ hɔ burə ʊ an cɛ bɩ gu gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ b’ʊ haay rɔ wɔɔ daahan minto. 16Bɩ, k’awɔɔ lɛɛgure n yɔ ncɩnaaʊ gʊɔɔ mɩm ʊ, kʊ ŋ n’a lɛ bɔ awɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ b’ʊ, awɔɔ zibəəro mɩŋŋɔɔ kʊ ŋ yɩ ŋ yɩ rɔ wɔɔ minto.»
Yeezuu kan Moyiisi lɛ kɩ
17«A b’a hɔɔn da a ʊ, bʊr mɔɔ ʊ kʊ m bɩ Moyiisi lɛ, gɛɛ, wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ n a hɩ rɔ wɔɔ zar y. Mɔɔ n bʊr kʊ m bɩ ŋ zar y, bʊr mɔɔ ʊ kʊ ŋ nɩ kʊ yɩ. 18Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, an lɛɛ ka kʊ tara kan brama kɩ n cem bɩ, Woso lɛ bɩ nyɩ deem bɩ bɩ cenle y, a jɩ deem bɩ cenim sɔ y, kʊ nawɔnnɔ haay n bɔkarɛ an kʊ yɩ. 19Naa minto bɩ, kʊ gʊaa bɩsɩ ka Woso lɛ bɩ poore deem taan… ma an a dɩnda gʊɔɔ m kʊ ŋ n’a ba maam sɔ, a zaa bɩ do bir n nawʊm gʊɔɔ wɔɔ haay poore Woso cirbəə b’ʊ. Bɩ gʊaa k’a zu lɛrɔ wɔɔ ʊ, an a dɩnda gʊɔɔ m ŋn’a ba maam sɔ bɩ, bɩ zaa nyɩntam gʊta Woso cirbəə b’ʊ. 20Kʊ m sɩra hɩ awɔɔ m. K’awɔɔ tɩrgabaa n cem wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ kan farizɛɛnrɔ wɔɔ tɩrgabaa kɩ han, awɔɔ bɩ gasʊm Woso cirbəə ʊ y.»
Heerbusu mim
21«Awɔɔ ma n n a hɩ wɔɔ yaabɔɔ m, n ʊ: ‹Ɩ bɩ gər zɛ y›, kʊ gʊaa a mim meeyaa bɔ ʊ, a a ga m, kʊ n n ta m dʊdɔkənno taa. 22Bɩ mɔɔ y’a hɩrɛ awɔɔ m: Kʊ gʊaa nɔmaa ba kan a mim kɩ, a a ga m, kʊ n n ta a zaa m dʊdɔkənno taa. Kʊ gʊaa a hɩ a mim m, a ʊ: ‹Hɔɔnwarzaa›, a a ga m, kʊ n n ta a zaa m dʊdɔkənno jɩtannɔ taa. Kʊ gʊaa a hɩ a mim m, a ʊ: ‹hɔɔzaa›, a ga a ʊ m k’an ta sɛhar ʊ. 23Naa minto bɩ, k’ɩbɩɩ ta Wosocɛ ʊ k’ɩ yaa ganwʊrɛ ka Woso ʊ, ɩ bɔkarɛ ɩ tɔ da ɩ nɔ ʊ, ɩ ʊ, ɩ ɩ zar ɩ mim ma, 24k’ɩ ganwʊrɛ bɩ to Wosocɛ ʊ b’ʊ, ɩ ta ɩ yaa n’ɩ zɛ kʊ ra kan ɩ mim bɩ kɩ, k’ɩ bɔkarɛ ɩ ɩ wusigə ɩ bʊr, ɩ b’ɩ ganwʊrɛ bɩ ka Woso ʊ. 25K’ɩbɩɩ jɩm ɩ tarɛ ɩ m dʊdɔkarɛ bɩncɛ ʊ, k’ɩ tɔ ʊ, a kʊ ma zaa ra. K’a n yɩ ncɩnaaʊ y, a y’ɩ kam dʊdɔkər ʊ, dʊdɔkər bɩ n ɩ ka lɔnnɔdɔmazannɔ ʊ, ŋn’ɩ du lɔnnɔcɛ ʊ. 26Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ ɩbɩɩ m: Ɩbɩɩ bɩ bɔm b’ʊ k’ɩbɩɩ n ɩ zɩm bɩ ka haay y, bɩ tanka deem taan… bɩ gɔɔtarɛ y.»
Jaandarɛ mim
27«Awɔɔ ma, n ʊ: ‹Ɩ bɩ jaan da y.› 28Bɩ mɔɔ y’a hɩrɛ awɔɔ m: Kʊ gʊaa dɩga lʊ ma a hɔɔn n ta zi, a jaan da kan kɩ a heer ʊ.»
29«K’ɩ bɩsɩ mɩnyaa bɩ y’ɩ dam mimbʊnyaa barɛ ma, k’ɩ bɔ ʊ, ɩ zo laatʊ ɩ ma. Bala, a jɩra k’ɩ mɛ vəŋŋə deem n a zaar ba, k’ɩ mɛ bɩ haay bɩ ta sɛhar ʊ y. 30Bɩ, k’ɩ bɩsɩ wɔ bɩ y’ɩ dam mimbʊnyaa barɛ ma, k’ɩ zɛ ra ɩ zo laatʊ ɩ ma. A jɩra k’ɩ mɛ vəŋŋə deem n a zaar ba, k’ɩ mɛ bɩ haay bɩ ta sɛhar ʊ y.»
La a lʊ ra mim
(Matiyee 19.9; Markɩ 10.11-12; Likki 16.18)
31«N y’a ya, n n a hɩ sɔ, n ʊ: ‹Kʊ gʊaa la a lʊ ra k’an wɔsaalʊmaci ka ʊ.› 32Bɩ mɔɔ y’a hɩrɛ awɔɔ m: Kʊ gʊaa la a lʊ ra, bɩ jaan bɛɛ a a da y, lʊ bɩ da an nawʊm jaandarɛ ma. Bɩ, kʊ gʊaa lʊ k’a gʊ a zim ma sa, jaan a da.»
Wersire mim
33«Awɔɔ ma, n n a hɩ wɔɔ yaabɔɔ m, n ʊ: ‹Ɩ bɩ ɩ lerbɔrɛ to y, b’a ka kʊ hɔ k’ɩbɩɩ ler bɔ Zuuba m ɩ ɩ wer si bɩ n kʊ yɩ.› 34Bɩ mɔɔ y’a hɩrɛ awɔɔ m, a b’a wer si fɩɩga y: A b’a wer si brama tɔ nɩ y, bala, Woso cirbəəduu m bɩ. 35A b’a wer si tara tɔ nɩ y, bala, a gam cɩntarahɔ m bɩ, a b’a wer si Zerizalɛm tɔ nɩ y, bala, cir gʊta bɩ kʊ m bɩ. 36Ɩ b’ɩ wer si ɩ mim tɔ nɩ y, bala ɩbɩɩ b’ɩ dam ma ɩ ka minkə deem n a ba kunkum gɛɛ fu y. 37K’awɔɔ ɩ meer barɛ, kʊ ɩɩn… m, k’a hɩ, a ʊ: ɩɩn… m. Kʊ ayy… m, k’a hɩ, a ʊ: ayy… m. Meerbaa k’a n’a nam ma bɩ, a to a ʊ a Bʊnyaabarɛzaa5.37 Bʊnyaabarɛzaa: a lɛ taa k’a hɩ a ʊ: «Sʊtaana». bɩ zi.»
Zɩmbɔkʊma mim
38«Awɔɔ ma, n n a hɩ, n ʊ: ‹Mɩnyaa nɩ sompim mɩnyaa bɩncɛ ʊ, sɔ nɩ sompim sɔ bɩncɛ ʊ.› 39Bɩ mɔɔ y’a hɩrɛ awɔɔ m, kʊ gʊaa a ba awɔɔ m bʊnyaa, a b’a bʊnyaa ba m sɔ y. Bɩ, kʊ gʊaa a wɔ ta ɩ bɩsɩ paasɩ rɛ, k’ɩ ɩ jɩsa paasɩ bɩ ka ʊ k’an a ta rɛ. 40Kʊ gʊaa ʊ, k’a dʊdɔ ka kan ɩ kɩ, k’a ɩ huudaara yɔ ɩ m, k’ɩ to k’an ɩ huukuurə sa sɔ. 41Kʊ gʊaa paŋŋa ba ɩ ma, k’a ɩ da tarɛ ma ganjɩbɔʊrɛ tisi kan a kɩ, k’ɩ ta ganjɩbɔʊrɛ tisi hɩɩya kan kɩ. 42Kʊ gʊaa hɔ yɛ ɩ han, k’ɩ ka ʊ. Kʊ gʊaa ʊ, k’a zɩm sa ɩ zi, ɩ bɩ ɩ gu han y.»
Jɩnnɔ ŋʊarɛ
43«Awɔɔ ma, n n a hɩ, n ʊ: ‹K’ɩ ɩ gʊaa ŋʊa, k’ɩ sɔ ɩ jɩm m.› 44Bɩ mɔɔ y’a hɩrɛ awɔɔ m: K’a a jɩnnɔ ŋʊa, k’a yaa da Woso m gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ fɩr karɛ awɔɔ ma rɔ wɔɔ tɔ ma. 45Ncɩnaaʊ bɩ, awɔɔ yɩm awɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ nyɩnɔ paan…rɔ. Bala, a a ka woso nɩ gum gʊɔɔ bʊnyaarɔ wɔɔ ra kan gʊɔɔ mɩŋŋɔɔ wɔɔ kɩ. A a ka sɔ, la nɩ bam gʊɔɔ mɩŋŋɔɔ ra kan gʊɔɔ bʊnyaarɔ wɔɔ kɩ. 46Bɩ, k’awɔɔ ɩ gʊɔɔ kʊ ŋ n’awɔɔ ŋʊam nɔ wɔɔ ŋʊarɛ, a nyɔɔdʊ ɩ ka? Bala, yawʊrsinno wɔɔ y’a barɛ ncɩnaaʊ sɔ. 47Bɩ, k’awɔɔ ɩ yaa darɛ a danyɩnɔ m bala, bɔ awɔɔ n’a bam, an nɩ yɩrɛ a hɔ? Kɩfɩɩrɔ wɔɔ bɩr a barɛ ncɩnaaʊ sɔ ra? 48K’a maam, k’a yɩ mɩŋŋa paan… amba awɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ n mɩŋŋa paan… bɩ m.»
6Ganwʊrɛ karɛ
1«A b’a ka k’a a zibəəro mɩŋŋɔɔ ba, kʊ gʊɔɔ n dɩga a ma y. K’awɔɔ ŋ ba kʊ ŋ nɩ dɩga a ma, awɔɔ bɩ ganwʊrɛ yɩm awɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ zi y. 2K’ɩbɩɩ ɩ hɔ kam cicirzaa ʊ, ɩ bɩ hɔ ba kʊ gʊaa haay n a dɔ, ŋ ʊ, ɩbɩɩ ɩ hɔ kam gʊaa ʊ, amba zambʊzannɔ kʊ ŋ n’a bam sokʊmacɛrɔ ʊ kan zaa birero ʊ kɩ, kʊ gʊɔɔ n a lɛ bɔ a ʊ rɔ wɔɔ nɩ y. Mɔɔ y’a hɩrɛ awɔɔ m, ŋ y’a ganwʊrɛ yɩ. 3B’ɩbɩɩ, k’ɩ ɩ gan wʊrɛ, k’ɩ jɩsa wɔ bɩ bɩ hɔ k’ɩ bɩsɩ wɔ n’a bam bɩ dɔ y. 4K’ɩ ganwʊrɛ bɩ nyaakʊm da ɩ ka, ɩ Zɩ k’a nɩ hɔ nyaakʊndarɛ yɩm bɩ ganwʊrɛ karɛ ɩ ʊ.»
Yaadarɛ
5«K’awɔɔ ɩ yaa darɛ, a bɩ yɩ am zambʊzannɔ hɔ bɩ nɩ y. Kʊ ŋ lɛ n taa kʊ gʊɔɔ n a yɩ bɩ, jɩm ŋ tɩr a ʊ sokʊmacɛrɔ wɔɔ ʊ, kan zaarɔ zɛkʊrajɩrɔ kɩ ʊ, ŋn’ɩ bɩr yaa darɛ. Mɔɔ y’a hɩrɛ awɔɔ m, sɩra m, ŋ y’a ganwʊrɛ yɩ. 6B’ɩbɩɩ, k’ɩ lɛ taa kɩ yaa da, gasʊ ɩ cɛ ʊ ɩ lɛ ta, ɩ yaa da ɩ Zɩ Woso k’a nɩ b’ʊ bɩ m, b’ɩbɩɩ Zɩ k’a nɩ lɛɛ k’a nyaakʊm da bɩ yɩm bɩ, a y’ɩbɩɩ zibəə k’ɩbɩɩ nyaakʊm da bɩ ganwʊrɛ karɛ ɩ ʊ. 7K’awɔɔ ɩ yaa darɛ, a bɩ meer ba gʊta am kɩfɩɩrɔ hɔ bɩ nɩ y. A hɔɔn ŋn’a darɛ, ŋ ʊ, k’a meer ba gʊta, Woso y’a yaadarɛ mam. 8A b’a ba am ŋ hɔ bɩ nɩ y. Bala, awɔɔ Zɩ Woso bɩ lɛɛ ka an hɔ k’awɔɔ lɛ n taa bɩ dɔ, awɔɔ n bɔkarɛ, an n’a yɛm han.»
9«K’awɔɔ k’a yaa da, k’a da ncɩnaaʊ:
Wɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ,
k’ɩ tɔ n lɛbɔʊrɛ yɩ,
10k’ɩ cirbəə n bʊr,
k’ɩ hɔɔnhɔ n ba tara burə ʊ,
amba an nɩ bam arzana ʊ bɩ m.
11Wɔɔ her hɔbɩrɛ ka wɔɔ ʊ.
12Wɔɔ kʊrɔmarɔ sugur ka wɔɔ ʊ,
amba wɔɔ n’ʊ muno kʊrɔmarɔ sugur karɛ ŋ ʊ bɩ m.
13Dɔ wɔɔ ma k’ʊ bɩ yɛ ʊ ʊ do makra bʊnyaa nɔ ʊ y,
bɩ wɔɔ yɔ Bʊnyaabarɛzaa bɩ wɔ ʊ.
[Bala, ɩbɩɩ y’ɩ so cirbəə ʊ kan paŋŋa kɩ, lɛbɔʊrɛ kɩ dɔɔraa k’a nyarɛ ba ʊ nɔ ʊ.»]
14«Kʊ sɩra nɩ, k’awɔɔ gʊɔɔ kʊrɔmarɔ sugur ka ŋ ʊ, awɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ sugur karɛ awɔɔ ʊ sɔ. 15Bɩ, k’awɔɔ bɩr sugur kam gʊɔɔ ʊ, awɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ b’awɔɔ kʊrɔmarɔ sugur karɛ awɔɔ ʊ sɔ y.»
Lɛkʊsɩrɛ
16«K’awɔɔ y’a lɛ kʊsɩrɛ, a bɩ tɩr a meer zɩnzar kʊ ʊ, am zambʊzannɔ hɔ bɩ nɩ y. A meer ŋ tɩr a zɩnzar kʊ ʊ, kʊ gʊɔɔ n a dɔ, ŋ ʊ, a a lɛ kʊsɩ. Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m: ŋ y’a ganwʊrɛ yɩ. 17K’ɩbɩɩ y’ɩ lɛ kʊsɩrɛ, k’ɩ hi da ɩ meer ʊ, ɩ tidəər zɛ ɩ mim ma, 18kʊ gʊɔɔ b’a dɔ, ŋ ʊ, ɩ lɛ ɩ kʊsɩ y. Bɩ, k’ɩ Zɩ k’a nɩ lɛɛ k’a nyaakʊm da ʊ bɩ n a dɔ a deem. B’a y’ɩ ganwʊrɛ karɛ ɩ ʊ.»
Arzaka k’a nɩ arzana ʊ
19«A b’a ka arzaka ma durnya burə ʊ naa ʊ y. Bala, bɛɛ kan muku kɩ y’a zarm, konno ɩ cɛlɛ yarm, ŋn’a sarɛ. 20Bɩ k’ɩ ka arzana arzaka ma. Bala, muku kan bɛɛ kɩ ba b’ʊ k’a zar y, konno ba b’ʊ k’a cɛlɛ yar, k’a sa y. 21Bala, lɛɛ k’ɩ arzaka n ta ʊ b’ɩ heer n ta ʊ sɔ.»
22«Mɛsim fɩtɩrɛ m mɩnyaa m. K’ɩ mɩnyaa mɩŋŋa ɩbɩɩ mɛ bɩ haay ɩ lɛɛgure ʊ. 23Bɩ k’ɩ mɩnyaa bɩ mɩŋŋa y, ɩbɩɩ mɛ bɩ haay nyɩntam monsigə ʊ. K’a ɩ yɩrɛ ɩ ʊ, lɛɛgure k’ɩbɩɩ n ta m bɩ monsigə nɩ, monsigə bɩ do yɩm gʊta bidə.»
Woso gɛɛ busoo
24«Gʊaa ba ʊ an b’a dam ma, an zuubɔɔ hɩɩyɔɔ zi ba y. A deem ŋʊam, an sɔ deem m, gɛɛ, an a zɛ kʊ ra kan deem kɩ, an kaanm deem m. Awɔɔ b’a dam ma, a zu Woso ʊ, k’a a ya, a zu busoo ʊ y.»
25«Bɩ y’a ka, mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m: a b’a heer kɔ a mɩsɩrbaa bɩ hɔbɩrɛ mim ma y. B’a b’a heer kɔ huu mim ma sɔ y. Mɩsɩrbaa n lɛ da hɔbɩrɛ m na? Mɛsim bɩ n lɛ da huu m na? 26K’a dɩga bɛnnɔ ma: ŋ bɩr hɔ duure y, bɩ ŋ bɩr hɔ darɛ y, ŋ bɩr hɔ zarm sɩ ʊ y, b’awɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ yɩ ŋ tʊrm! Awɔɔ n lɛ da ŋ nɩ gallɛm hɔka ra? 27Nka n’a dam ma, an a mɩsɩrbaa da ra poore tɔkkɛ a hɔɔn k’a n’a dam ma gʊta minto? 28Bɔ y’a ka, awɔɔ n’a heer kɔm huu mim ma? K’a dɩga pooyaa hɔvuro ma, ŋ yɩ mam, bɩ ŋ bɩr zi barɛ, bɩ ŋ bɩr huu barɛ y. 29Bɩ mɔɔ ʊ kʊ m a hɩ awɔɔ m, Salomɔɔn mɩŋŋa, b’a kan a cirbəə bɩ kɩ, a n huu du a ma, am ŋ deem hɔ bɩ nɩ y. 30Bɩ, kʊ Woso ɩ huu dum pooyaa bur ma ncɩnaaʊ, bɩ ta an a ʊ her kʊ sɛ n b’a bɩ booti m, a bɩ huu dure awɔɔ ma an lɛ da brɔɔ m na? Sɩrakarɛ poore zannɔ! 31K’a maam, a b’a heer kɔ a bɩr a hɩrɛ, a ʊ: Bɔ wɔɔ n’a bɩrɛ? Bɔ wɔɔ n’a mire? Bɔ wɔɔ n’a dure ʊ ma? 32Naa do haay kɩfɩɩrɔ wɔɔ n’a karɛ ŋ ma kʊsɩ-kʊsɩ, b’awɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ b’a dɔ, a ʊ, awɔɔ lɛ taa ŋ ma. 33K’a lɛɛ ka a ka Woso cirbəə bɩ ma, kan a tɩrgabaa kɩ. Maam bɩ, Woso hɔ k’a gɔɔta bɩ karɛ awɔɔ ʊ. 34Naa minto bɩ, a b’a heer kɔ booti mim ma y. Booti dɩgarɛ a mɩŋŋa mim ma. Dɔmɩm biyəə y’a mɩŋŋa mim m.»
7Kʊ dʊdɔyarlɛ
1«A bɩ gʊaa dʊdɔ yar y, kʊ Woso b’a dʊdɔ yar y. 2K’awɔɔ gʊaa dʊdɔ yar lʊnlɔ, awɔɔ dʊdɔ yar n nawʊm maam sɔ, hɔganhɔ k’awɔɔ n ta m gʊɔɔ minto bɩ, bɩ nɩ nyɩntam hɔganhɔ awɔɔ minto sɔ. 3A lɔ ɩbɩɩ nɩ bur k’a n’ɩ mim mɩm ʊ bɩ yɩrɛ, an bɔkarɛ kusə n’ɩbɩɩ mɩm ʊ, b’ɩ bɩr a yɩrɛ? 4Ɩbɩɩ y’a bam lɔ, ɩ hɩ ɩ danyɩ m, ɩ ʊ, jɩm kʊ m bur bɔ ɩ mɩm ʊ, an bɔkarɛ kusə n’ɩbɩɩ mɩm ʊ! 5Zambʊzaa, kusə bɩ bɔ ɩ mɩm ʊ cɩna, k’ɩ dɔ ɩ lɛɛ yɩ mɩŋŋa, ɩ bur bɩ bɔ ɩ danyɩ bɩ mɩm ʊ.
6A bɩ hɔ mɩŋŋa ka jino ʊ y, kʊ n bɛɛ m, ŋ y’a bɔrɛ, ŋn’awɔɔ bɩ. A bɩ hɔ wɩsɩ sa a ka kurkuuro ʊ y, kʊ n bɛɛ m, ŋ tʊntɔm la.
Hɔyɛrɛ Woso han
7K’a hɔ yɛ, n y’a karɛ awɔɔ ʊ. K’awɔɔ a ka ma, awɔɔ y’a yɩm. K’awɔɔ cɛlɛ zɛ, n y’a gʊrɛ awɔɔ m. 8Bala, kʊ gʊaa hɔ yɛ, a y’a yɩm. K’a a ka ma, a y’a yɩm. Kʊ gʊaa cɛlɛ zɛ, n y’a gʊm nɩ. 9Gʊaa y’awɔɔ bire ʊ a nyɩ nɩ bur yɛm han, an jaa ka ʊ ra? 10Gɛɛ, k’a zɔ yɛ han, a mɩm kaŋ ʊ ra? 11Awɔɔ k’an bʊnyaa ncɩnaaʊ a bɔkarɛ a hɔɔ mɩŋŋɔɔ ka a nyɩnɔ ʊ dɔ, awɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ bɛɛ lɛ da ra? A hɔɔ mɩŋŋɔɔ kam gʊɔɔ kʊ ŋ n’a yɛm han rɔ wɔɔ ʊ.
12Ncɩnaaʊ bɩ, hɔ k’awɔɔ lɛ n taa haay kʊ gʊɔɔ n a ba awɔɔ m bɩ, k’a ba ŋ nɩ sɔ. Moyiisi lɛrɔ wɔɔ haay kan wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ ciro wɔɔ kɩ a hɩ.
Zaa poore
13K’a gasʊ cɛlɛ fɔɔrɛ bɩ m, bala, cɛlɛ gʊta bɩ kan zaa zanta bɩ kɩ bɩ, ta ŋ nawʊm nyaanlɛ bɩncɛ ʊ. Gʊɔɔ gʊta yɩ ŋ sam. 14Bɩ, cɛlɛ fɔɔrɛ bɩ kan zaa kʊsɩ bɩ kɩ bɩ, ta ŋ nawʊm mɩsɩrbaa bɩncɛ ʊ. Gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ ŋ yɩm nɔ wɔɔ bɩ gʊta y.
Gɔ dɔ n nawʊrɛ a nyɩ ma
15K’a dundo a zi kan ŋʊaarlɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ kɩ, bʊr ŋ tɩr a ʊ awɔɔ zi, am seero hɔ bɩ m, an bɔkarɛ poojino kʊsɩrɔ m. 16Ŋ zibəəro awɔɔ nɩ ŋ dɔm ma. N bɩr tʊgɔ nyɩ nɔm laa gɔ ra y, n bɩr sɔɔn nyɩ nɔm laazankʊrɛ ra y. 17Gɔ mɩŋŋa bɩ, nyɩ mɩŋŋa an n’a dam, gɔ bʊnyaa bɩ, nyɩ bʊnyaa an n’a dam sɔ. 18Gɔ mɩŋŋa b’a dam ma an nyɩ bʊnyaa da y, gɔ bʊnyaa b’a dam ma, an nyɩ mɩŋŋa da sɔ y. 19Gɔ haay k’a bɩr nyɩ mɩŋŋa dam bɩ, a zɛ n nawʊm la, n n’a dam sɛ ʊ. 20Ncɩnaaʊ bɩ ŋ zibəəro awɔɔ nɩ ŋ dɔm ma.
Karɩndanyɩnɔ paan…rɔ
21Gʊaa haay k’a n’a hɩm mɔɔ ma: ‹Zuuba, Zuuba› bɩ bɛɛ nɩ gasʊm Woso cirbəə ʊ y. Bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ mɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ hɔɔnhɔ bam nɔ wɔɔ m. 22Dʊdɔkarɛ hinni ʊ, gʊɔɔ gʊta y’a hɩrɛ: ‹Zuuba, Zuuba, ɩbɩɩ tɔ minto, wɔɔ Woso lɛ si ʊ so ra. Ɩbɩɩ tɔ ma wɔɔ la zinəro ra. Wɔɔ hoserlo ba gʊta ɩbɩɩ tɔ minto.› 23Bɩ mɔɔ y’a hɩrɛ ŋ nɩ, mɔɔ ʊ: ‹Mɔɔ n awɔɔ dɔ fɩɩga y. K’a a hʊr mɔɔ jɩr ʊ, mimbʊnyaabənno!›
Cɛ jɩr k’an mɩŋŋa
24Ncɩnaaʊ bɩ, gʊaa k’a nɩ mɔɔ meerbaa kʊ mɔɔ ba naa mam bɩ, an nɩ zi bam nɩ bɩ, bɔ a ʊ kʊ ʊ kan gʊaa k’a hɔɔn n ta ʊ, an a cɛ dɔ ci burə ʊ kɩ. 25La n ba, hi n yar, hɩnhɛr n hɔn kan paŋŋa kɩ, an a mom cɛ b’ʊ, a n a da y. Bala, a jɩr bɩ da n y’a ʊ ci burə ʊ. 26Bɩ gʊaa k’a nɩ mɔɔ meerbaa kʊ mɔɔ ba naa mam b’a bɩr zi bam nɩ bɩ, gʊaa bɩ do bɔ a ʊ kʊ ʊ kan gʊaa yarma k’a cɛ dɔ nyɩntaa burə ʊ kɩ. 27La n ba, hi n yar, hɩnhɛr n hɔn kan paŋŋa kɩ, an a mom cɛ b’ʊ, cɛ bɩ n wurgə, a hɔsɩ n gɔɔta y.»
28Yeezuu k’a hɔ dɩnda ncɩnaaʊ an a nya bɩ, gʊɔɔ cir gʊta kʊ ŋ nɩ b’ʊ rɔ wɔɔ zɛ kədə a hɔdɩndarɛ bɩ minto. 29Bala, Yeezuu bɩr hɔ dɩndarɛ am ŋ wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ hɔ bɩ nɩ y. Woso paŋŋa an nɩ hɔ bɩ dɩndam nɩ.
8Kusimə waarɛ
(Markɩ 1.40-45; Likki 5.12-16)
1Yeezuu k’a a to ci bɩ mim ʊ bɩ, gʊɔɔ cir gʊta zu a jɛ ʊ. 2Kusimə n b’a zɔ ma, an kukurə zɛ a taa, an a hɩ m, a ʊ: «Zuuba, k’ɩ lɛ taa, ɩ ɩ da ma, ɩ mɔɔ waa, ɩ dintim naa do gʊ mɔɔ ma.» 3Yeezuu n a wɔ hʊr, an a da ma, an a hɩ, a ʊ: «Mɔɔ lɛ taa, ɩ waa. Kʊ dintim bɩ n gʊ ɩ ma.» Lɛɛm bɩ, a kusiməbaa bɩ nya ma. 4A m bɩ, Yeezuu n a hɩ m, a ʊ: «Ɩ b’a hɩ gɔsɩ nɩ y, bɩ ta ɩ yaa n’ɩ hɩnka wosocɛmannɩbər bɩ m, k’ɩ ganwʊrɛ kʊ Moyiisi lɛ ka kʊ n n a ba bɩ ka, k’an nyɩnta ɩbɩɩ waarɛ bɩ kasɛtɩ gʊaa haay minto.»
Yeezuu kan Kapɛrnawum
sʊrdaa zɔrɔ cir kɩ
5Yeezuu k’a nɩ gasʊm Kapɛrnawum ʊ bɩ, sʊrdaarɔ cir bʊr zi, an a hɩ m, a ʊ: 6«Zuuba, mɔɔ zibəənyɩ nɩ wʊtam har ʊ, a mɛ n ga, an nɩ fɩr yɩm gʊta.» 7Yeezuu n a hɩ m, a ʊ: «Mɔɔ tam, m aa a waa.» 8Bɩ sʊrdaarɔ cir b’a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Zuuba, mɔɔ n m ga m, k’ɩbɩɩ n gasʊ mɔɔ har ʊ y, meerbaanyɩ ba deem bala, mɔɔ zibəənyɩ bɩ y’a waam! 9Lɛɛzannɔ y’a so mɔɔ mɩŋŋa ʊ, mɔɔ nɩ m so sʊrdaarɔ ʊ. Kʊ mɔɔ hɩ deem m, mɔɔ ʊ: ‹Ta!›, b’a ta. Kʊ mɔɔ hɩ a vanta m, mɔɔ ʊ: ‹Bʊr!›, b’a bʊr. Kʊ mɔɔ m ya, m a hɩ m zibəənyɩ m, mɔɔ ʊ: ‹Naa ba!›, b’a a ba.» 10Yeezuu k’a naa ma bɩ, a dɩga gʊaa bɩ ma, an zɛ kədə, an a hɩ gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ zum kʊ ʊ kan kɩ rɔ wɔɔ m, a ʊ: «Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, mɔɔ n sɩrakarɛ naa do lɔɔ yɩ Israyɛl gʊaa zi y. 11A hɩ mɔɔ n nawʊrɛ awɔɔ m, gʊɔɔ y’a tom gʊta dɔjɩr ʊ kan meer kɩ ŋnɩ bɩ nyɩnta kan Abraham kɩ Izakkɩ kɩ, Zakɔɔb kɩ, ŋnɩ hɔ bɩ Woso cirbəə b’ʊ. 12Gʊɔɔ kʊ n lɛɛ ka n ŋ bɔ ʊ Woso cirbəə bɩ minto rɔ wɔɔ, n brɔɔ nyɔɔm garga ra monsigə ʊ. Nyikəre kan sɔsʊrɛ kɩ nyɩntam b’ʊ.» 13Meerbaa naa do jɛ ʊ, Yeezuu a hɩ sʊrdaarɔ cir bɩ m, a ʊ: «Doo har ʊ, k’an ba ɩbɩɩ m, amba ɩbɩɩ sɩra ka mɔɔ ʊ bɩ m.» Wakatɩ bɩ do ʊ lɛɛm bɩ, zibəənyɩ b’a waa.
Pɩyɛɛr dində waarɛ
(Markɩ 1.29-34; Likki 4.38-41)
14Yeezuu k’a gasʊ Pɩyɛɛr har ʊ bɩ, a Pɩyɛɛr dində yɩ an nɩ wʊtam mɛmarɛ m. 15A n a wɔ da a wɔ ma mɛmarɛ bɩ n bɔ a mɛ ʊ, an wuti an nyasʊ Yeezuu m.
Yaabazannɔ waarɛ
16Yirbəə k’a da bɩ, n bʊr gʊɔɔ m gʊta zinəro n ta ŋ nɩ. Yeezuu meer ba bala an la zinəro wɔɔ ra, an yaabazannɔ wɔɔ waa haay. 17Yɩ a ʊ ncɩnaaʊ, kʊ hɔ kʊ wosolɛsinnɩsorazaa Ezayii a hɩ bɩ n kʊ yɩ. A a hɩ, a ʊ:
A ɩ hɔ haay k’a nɩ fɩr kam wɔɔ mɛsim ma bɩ sa,
an wɔɔ yaabarɔ gʊ wɔɔ ma.
Gʊɔɔ kʊ ŋ n’a ŋʊam k’a zu Yeezuu ʊ
18Yeezuu k’a gʊɔɔ cir gʊta yɩ, ŋnɩ bɩr a ma bɩ, a lɛ ka a ʊ, k’a ta higʊta bɩ gəm deem la. 19Wosocikarɩnsaamba deem n a zɔ ma, an a hɩ m, a ʊ: «Karɩnsaamba, mɔɔ zure ɩbɩɩ jɛ ʊ lɛɛ haay k’ɩbɩɩ nɩ taŋ ʊ b’ʊ.» 20Yeezuu n a hɩ m, a ʊ: «Sɛɛʊnrɔ ɩ yaarɔ m, bɛnnɔ ɩ cɛlɩŋŋarɔ m, bɩ Gʊaanyɩ bɩ ba bɩncɛ m k’a a mim cɩnta ʊ y.» 21Karɩndanyɩ vanta n a hɩ m, a ʊ: «Zuuba, zaa ka m ʊ, kʊ m aa nɩ m zɩ gər bir, kʊ m a dɔ m bʊr.» 22Bɩ, Yeezuu a hɩ m, a ʊ: «Zu mɔɔ ʊ, k’ɩ gəəno to kʊ ŋ n’a gəəno bir.»
(Markɩ 4.35-41; Likki 8.22-25)
23Yeezuu gasʊ kɔɔlʊʊ ʊ, a karɩndanyɩnɔ n zu a jɛ ʊ. 24Lɛɛm bɩ, hɩnhɛr gʊta wuti hi bɩ burə ʊ, an a ŋʊa k’a ka kʊ hi m kɔɔlʊʊ bɩ mom. Yeezuu n bɔkarɛ, an nɩ hinceem bam. 25Karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a zɔ ma, ŋn’a gu, ŋn’a hɩ m, ŋ ʊ: «Zuuba, wɔɔ yɔ! Kʊ m bɛɛ m wɔɔ gɩngam!» 26A n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Bɔ m, awɔɔ nɩ nyi barɛ, sɩrakarɛ poore zannɔ!» A n wuti an jɩm, an həən si hɩnhɛr bɩ ma kan higʊta bɩ kɩ. Lɛɛ bɩ n zɛ sɩɩ… 27Ŋ n zɛ kədə, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Bɩ gʊaa bɩ kara n naa, baa hɩnhɛr kan hi kɩ n n’a lɛ sire?»
Gʊɔɔ kʊ zinəro n ta ŋ nɩ waarɛ
28Yeezuu k’a lee ku higʊta bɩ tʊr deem ʊ Gadara zannɔ kʊ ʊ b’ʊ bɩ, a m bɩ, gʊɔɔ hɩɩyɔɔ kʊ zinəro n ta ŋ nɩ n bɔ gəənoyaarɔ ʊ, ŋnɩ b’a zɛ ʊ. Gʊɔɔ wɔɔ duro nyɩnta bʊnyaa gʊta. Naa minto bɩ, gɔsɩ b’a dam ma, an cem lɛɛ bɩ do ʊ y. 29Ŋ n a sɩŋŋɩda ba, ŋn’ɩ zee dam, ŋ ʊ: «Bɔ ɩbɩɩ lɛ n taa k’ɩ ba wɔɔ nɩ Woso Nyɩ? Bʊr ɩbɩɩ ʊ k’ɩ bɩ fɩr ka wɔɔ ma, bɩ wɔɔ fɩryɩrɛ dɔmɩm bɩ n a ku cɩna ra?» 30A n bɔkarɛ, kurkuuro cir gʊta ɩ nyɩnta laatʊ b’ʊ, ŋn’ɩ hɔ bɩrɛ. 31Zinəro wɔɔ n’a yɛm Yeezuu han gʊta, ŋ ʊ: «K’ɩ la wɔɔ ra, k’ɩ wɔɔ nyɔɔ kurkuuro wɔɔ mɛ ʊ.» 32Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «K’a ta!» Ŋ nɩ bɔ gʊɔɔ wɔɔ mɛ ʊ, ŋnɩ gasʊ kurkuuro wɔɔ mɛ ʊ. A m bɩ, kurkuuro cir gʊta bɩ n bra si, ŋnɩ zer, ŋn’a zar higʊta b’ʊ, ŋnɩ gɩnga. 33Kurkuuro dundonno wɔɔ n bra si, ŋn’aa hɔ k’a ba bɩ hɩ kʊnɔ ʊ b’ʊ, kan hɔ k’a ba gʊɔɔ kʊ zinəro n ta ŋ nɩ rɔ wɔɔ n bɩ kɩ. 34A m bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ kʊnɔ ʊ b’ʊ haay rɔ wɔɔ n bɔ, ŋn’ɩ tam k’a yaa Yeezuu zɛ ʊ. A yɩ kʊ ŋ y’a ʊ bɩ, ŋ y’a yɛ han gʊta k’an bɔ a kʊ b’ʊ.
9Mɛgarɛzaa waarɛ
1Naa jɛ ʊ bɩ, Yeezuu gasʊ kɔɔlʊʊ ʊ, an a wusigə, an higʊta bɩ zɛ ra an ta a kʊ ʊ. 2N n mɛgarɛzaa busu wʊtarahɔ ra, n nɩ bʊr m Yeezuu zi. K’a gʊɔɔ kʊ ŋ bʊr m nɔ wɔɔ sɩrakarɛ yɩ bɩ, a a hɩ mɛgarɛzaa bɩ m, a ʊ: «M nyɩnnɩ, ɩ tɔ ʊ, ɩ ɩ mimbʊnyaarɔ wɔɔ sugur yɩ.» 3Wosocikarɩnsaambɔɔ gɔsɩnnɔ nyɩnta b’ʊ, ŋn’a hɩrɛ a heer ʊ, ŋ ʊ: «Gʊaa naa do ɩ Woso sʊnsɔ wʊrɛ!» 4Yeezuu k’a hɔ k’a nɩ ŋ heer ʊ bɩ dɔ bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Bɔ minto, awɔɔ n’a hɔɔn darɛ ncɩnaaʊ? 5Kara m zanta? Mɔɔ n b’a hɩm lʊgɔ bɩ m, mɔɔ ʊ: Ɩ ɩ mimbʊnyaarɔ sugur yɩ bɩ m gɛ, gɛɛ, ɩ wuti ɩ ɩ wʊtarahɔ bɩ gʊr, ɩ ta bɩ nɩ? 6Bɩ kɛɛrɛ bɩ, awɔɔ y’a dɔrɛ, a ʊ: Gʊaanyɩ b’ɩ lɛ m tara burə ʊ, k’a gʊɔɔ mimbʊnyaarɔ sugur ka ŋ ʊ.» A n a hɩ lʊgɔ bɩ m, a ʊ: «Wuti, ɩ ɩ wʊtarahɔ bɩ gʊr ɩ doo!» 7Gʊaa bɩ n wuti an doo. 8Gʊɔɔ cir gʊta kʊ ŋ naa yɩ bɩ, ŋ da bɔ ʊ, ŋn’a lɛ bɔ Woso ʊ, k’a paŋŋa naa do ka gʊɔɔ ʊ bɩ minto.
Matiyee har hɔbɩrɛ
(Markɩ 2.13-17; Likki 5.27-32)
9Yeezuu k’a nɩ tam bɩ, a a to, an gʊaa yɩ an nɩ nyɩntam yawʊrsire bɩncɛ b’ʊ, a tɔ m Matiyee, an a hɩ m, a ʊ: «Zu mɔɔ ʊ!» A n wuti an zu a jɛ ʊ. 10Kʊ Yeezuu nɩ nyɩntam Matiyee har ʊ b’ʊ k’a hɔ bɩ bɩ, yawʊrsinno kan mimbʊnyaabənno kɩ nyɩnta b’ʊ gʊta kan kɩ, kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ. 11Farizɛɛnrɔ wɔɔ kʊ ŋ naa yɩ bɩ, ŋ y’a hɩrɛ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, ŋ ʊ: «A lɔ, awɔɔ karɩnsaamba bɩ nɩ hɔbɩrɛ bɩm kan yawʊrsinno kɩ, mimbʊnyaabənno kɩ?» 12Yeezuu k’a naa ma bɩ, a a hɩ, a ʊ: «Laafɩɩzannɔ lɛ baa lɔɔtɔr ma y, yaabazannɔ lɛ n taa lɔɔtɔr ma. 13K’a ta, a yaa a ka meerbaa naa do jɩ ma: ‹Cicirzɛrɛ mɔɔ lɛ n taa, mannɩ barɛ bɛɛ y›. Mɔɔ n bʊr kʊ m bɩ gʊɔɔ mɩŋŋɔɔ bir y. Bʊr mɔɔ ʊ kʊ m bɩ mimbʊnyaabənno bir.»
Hɔ daa kan hɔ gusire kɩ
bɩr zum kʊ ʊ y
(Markɩ 2.18-22; Likki 5.33-39)
14Zaan karɩndanyɩnɔ a zɔ Yeezuu ma, ŋnɩ laaka da han, ŋ ʊ: «Bɔ minto m, wɔɔ kan farizɛɛnrɔ wɔɔ kɩ, wɔɔ n’ʊ lɛ kʊsɩm, b’ɩbɩɩ hɔɔ wɔɔ bɩr a kʊsɩrɛ?» 15Yeezuu n a nyɩ bɔ ŋ nʊ, a ʊ: «Kʊ gʊaa ɩ lʊsarɛ cibsa barɛ, lʊ bɩ zim bɩ nɩ gʊɔɔ wɔɔ bireyaa ʊ, gʊɔɔ wɔɔ y’a dam ma, ŋnɩ heerzarlɛ ba ra? Bɩ dɔmɩm niŋŋə ʊ, n zɛm bɩ lʊ bɩ zim bɩ gʊ ŋ ma, ŋ y’a lɛ kʊsɩm dɔmɩm bɩ do ʊ. 16Gʊaa ba ʊ, an nɩ pɛɛra daa kər sam, an n’a tam huu gusire rɛ y. Bala, pɛɛra daa kər bɩ huu gusire bɩ gaam an a kaansʊ, an lɛ da biisi ra. 17Gʊaa ba ʊ, an nɩ dɩvɛn daa sam k’a tɔ hibɔɔnrɔ gusinno ʊ y. Kʊ m bɛɛ m, hibɔɔnrɔ wɔɔ hɩnhaanm, dɩvɛn bɩ n a lo hibɔɔnrɔ wɔɔ n a zaar ba. Bɩ dɩvɛn daa bɩ tɔ n tɩr a ʊ hibɔɔnrɔ daarɔ ʊ, dɩvɛn bɩ kan hibɔɔnrɔ wɔɔ kɩ b’a zaarbarɛ y.»
Zɩɩfʊrɔ sokʊmacɛ cir nyɩmbʊɛɛrɛ waarɛ, kan lʊ k’a wɔ da Yeezuu huu ma kɩ
(Markɩ 5.21-43; Likki 8.40-56)
18K’a nɩ meer barɛ ncɩnaaʊ kan gʊɔɔ wɔɔ kɩ bɩ, zɩɩfʊrɔ sokʊmacɛ cir deem n a zɔ ma, an sʊnta a taa, an n’a hɩm nɩ, a ʊ: «Mɔɔ nyɩmbʊɛɛrɛ ɩ ga, a n maasɩrɛ ba cɩna y. Bɩ, bʊr ɩ wɔ ka a mim la, k’an a mɩm bɔ ʊ.» 19Yeezuu n wuti kan a karɩndanyɩnɔ kɩ, ŋnɩ zu a jɛ ʊ. 20Bɩ, lʊ n ta ʊ, ma n’a dam zi a dɔɔraa bueerehɩɩya hɔ m naa, an a zɔ Yeezuu ma jɛ ʊ, an a wɔ da Yeezuu huu lɛ ma. 21Bala, lʊ bɩ y’a hɩrɛ a heer ʊ, a ʊ: «Kʊ mɔɔ m wɔ da a huu lɛ ma tɔkkɛ, mɔɔ yɩ m waam.» 22Bɩ, Yeezuu a bɔ an dɩga a jɛ ʊ, an lʊ bɩ yɩ an a hɩ m, a ʊ: «Mɔɔ nyɩnnɩ, ɩ heer ba kookoo, ɩ sɩrakarɛ y’ɩ bʊmbɔ». Lɛɛm bɩ, lʊ b’a waa wakatɩ bɩ do ʊ. 23Yeezuu k’a lee ku zɩɩfʊrɔ sokʊmacɛ cir bɩ har ʊ bɩ, k’a hirpenno wɔɔ yɩ kan gʊaa cir bɩ bʊgʊr barɛ kɩ bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: 24«K’a bɔ, nyɩmbʊɛɛrɛ bɩ n ga y. Hinceem a a ba.» Gʊɔɔ wɔɔ nɩ yaa wʊm ma. 25Kʊ n bɔ gʊɔɔ wɔɔ m bɩ, a gasʊ zi, an nyɩ bɩ sa a wɔ ma, a m bɩ, nyɩmbʊɛɛrɛ bɩ n wuti. 26Mim naa do n ta lɛ haay ʊ kʊ bɩ do ʊ.
Bʊʊrɔ hɩɩyɔɔ waarɛ
27Yeezuu k’a hʊr b’ʊ bɩ, bʊʊrɔ hɩɩyɔɔ ɩ b’a zɛ ʊ, ŋnɩ zu a jɛ ʊ, ŋn’ɩ baa dam, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Wɔɔ cicir zɛ *Davɩd Nyɩ!» 28Yeezuu k’a lee ku har ʊ bɩ, bʊʊrɔ wɔɔ a zɔ ma, an ŋ lar, a ʊ: «Awɔɔ sɩra ka a ʊ, mɔɔ yɩ m dam ma, m naa ba ra?» Ŋ n a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «Ɩɩn…, Zuuba.» 29A m naa, Yeezuu n a wɔ da ŋ mɩnyaarɔ wɔɔ ma, an a hɩ, a ʊ: «Hɔ k’awɔɔ sɩra ka k’a yɩ bɩ, k’a yɩ maam.» 30Ŋ mɩnyaarɔ wɔɔ n gʊ. Yeezuu n lɛ ka ŋ ʊ paŋŋa m, a ʊ: «K’a dundo a zi! A b’a ka gʊaa n a dɔ y!» 31Bɩ gʊɔɔ wɔɔ kʊ ŋ bɔ bɩ, ŋ y’a sɩŋŋɩda sa lɛɛm, ŋn’a mim dɩndam kʊ b’ʊ haay.
Yeezuu bəətir waa
32Yeezuu k’a n’a hʊrm bɩ, n bʊr gʊaa m zinə n ta m, an a ba bəətir. 33Yeezuu k’a la zinə bɩ ra bɩ, bəətir b’a sɩŋŋɩda sa, an nɩ meer bam. Gʊɔɔ cir gʊta bɩ zɛ kədə. Ŋ n’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Hɔ naa do lɔɔ n ba cɩna Israyɛl kʊ naa ʊ y!» 34Bɩ farizɛɛnrɔ wɔɔ y’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Zinəro jɩtaarɛ bɩ nɩ paŋŋa kaŋ ʊ, an nɩ lam zinəro wɔɔ ra.»
Yeezuu ɩ gʊɔɔ cir gʊta cicir zɛm
35Yeezuu ɩ bɩrm kʊnɔrɔ wɔɔ ʊ kan bɔlɛɛmarɔ kʊrɔ wɔɔ kɩ, an nɩ hɔ dɩndarɛ ŋ sokʊmacɛrɔ wɔɔ ʊ, an nɩ Woso cirbəə lemim nyɩnta pa dam sɔ, an nɩ yaaba do haay waam kan kʊsɩ do haay kɩ. 36K’a gʊɔɔ cir gʊta bɩ yɩ bɩ, ŋ cicir a nyasʊ, bala, gʊɔɔ wɔɔ ɩ heerzarlɛ nɔ ʊ kan kɔrɛ kɩ, amba hɔbɩsɩrɔ kʊ ŋ ba dundor m bɩ m. 37A n a hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʊ: «Mɔsa zibəə bɩ gʊta, bɩ zibəənyɩnɔ wɔɔ bɩ gʊta y. 38Naa minto bɩ, k’a yɛ Wutuzaa bɩ han k’an zibəənyɩnɔ nyɔɔ a mɔsa zibəə bɩ tɔ ma.»
10Kristazibəəzannɔ bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ
(Markɩ 3.13-19; Likki 6.12-16)
1Yeezuu a karɩndanyɩnɔ bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ bir, an paŋŋa ka ŋ ʊ, kʊ ŋ n’a da zinəro wɔɔ ma, kʊ ŋ nɩ la ŋ la, kʊ ŋ nɩ yaaba do haay waa, kan kʊsɩ do haay kɩ. 2Kristazibəəzannɔ bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ tɔrɔ ba n nɩ: Lɛɛkarɛ zaa bɩ tɔ m, Sɩmɔɔn, n n’a hɩm ma Pɩyɛɛr, kan a danzaa Andɩr kɩ, Zebedee nyɩnɔ Zakkɩ kan a danzaa Zaan kɩ. 3Filipi kan Bartelemii kɩ, Toma kan yawʊrsirezaa Matiyee kɩ, Alfee nyɩ Zakkɩ kan Tade kɩ. 4Sɩmɔɔn *Zelɔtɩ, kan Zidas Iskarɩyɔtɩ kɩ, b’ɩ Yeezuu da jɩnnɔ wɔ ʊ bɩ.
5Yeezuu bueerehɩɩyɔɔ nɔɔn duro nyɔɔ, an lɛ ka ŋ ʊ, a ʊ: «A bɩ kɩfɩɩrɔ zaa sa y, b’a bɩ gasʊ Samarii zannɔ kʊ ʊ y. 6Bɩ k’a ta Israyɛl do zi, gʊɔɔ kʊ ŋ bɔ kʊ ʊ kan hɔbɩsɩrɔ kʊ ŋ nyaam nɔ wɔɔ kɩ zi. 7K’awɔɔ ɩ tam k’a bɩr a pa darɛ, a ʊ: Woso cirbəə b’a zɔ. 8K’a yaabazannɔ waa, k’a gəəno mɩm bɔ ʊ, k’a kusiməro waa, a dintim gʊ ŋ ma, k’a la zinəro ra. A ka n y’a ʊ awɔɔ ʊ vam, k’a ka vam sɔ.
9A bɩ sarma sa, b’a bɩ busoo sa sɔ y. A bɩ bɔɔlʊgʊ zar a mɔr ʊ sɔ y. 10A bɩ hɩra sa zaa bɩ sarɛ minto, b’a bɩ huu sa hɩɩya y. A bɩ kʊsɔ kan bara kɩ sa y, bala, zibəəzaa b’a ga m, an hɔbɩrɛ yɩ. 11K’awɔɔ gasʊ kʊ poore ʊ gɛɛ kʊ gʊta ʊ, k’a laaka da, kʊ gʊaa ta ʊ a lɛ n taa k’awɔɔ si a har ʊ, k’a gɔɔta b’ʊ k’an ta an awɔɔ hʊrlɛ ku. 12K’awɔɔ ta k’a gasʊ har b’ʊ, k’a hɩ, a ʊ: ‹Laafɩɩ n bɩr kan awɔɔ kɩ.› 13Kʊ har bɩ do a ga m, k’awɔɔ laafɩɩ n nyɩnta kan kɩ. Bɩ, k’a n a ga m, k’awɔɔ laafɩɩ n a wusigə awɔɔ zi. 14Har bɩ do nɔ ʊ kʊ ŋ n awɔɔ si, kʊ ŋ n a tʊr ka awɔɔ meerbaa bɩ ma, ŋn’a si sɔ, k’a ɩ bɔm har bɩ do ʊ, gɛɛ kʊ bɩ do ʊ, k’a taanyisi gʊ a gannɔ ma. 15Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m: dʊdɔkarɛ hinni ʊ, kʊ naa do fɩryɩrɛ yɩm gʊta an lɛ da Sodɔm kan Gomɔɔr kɩ kʊ ra.»
Fɩryɩrɛ k’a nɩ zɛm bɩ mim
(Markɩ 13.9-13; Likki 21.12-17)
16«K’a tʊr ka mɩŋŋa, awɔɔ nyɔɔ mɔɔ nawʊm am seero hɔ bɩ m poojino bireyaa ʊ. Bɩ minto bɩ, k’a hɔɔn ka mɩŋŋa, am mɩnnɔ hɔ bɩ m. K’a yɩ gʊɔɔ kʊ ŋ mim ba ʊ y, am cirpʊnnɔ hɔ bɩ m. 17K’a dundo a zi kan gʊɔɔ kɩ, bala, ŋ y’awɔɔ gʊrm, ŋnɩ ta awɔɔ m dʊdɔkənno zi. Ŋ y’awɔɔ zɛm madɩɩrɔ m a sokʊmacɛrɔ ʊ. 18Ŋ tarɛ awɔɔ m kʊrɔ lɛɛzannɔ kan cinno kɩ taa mɔɔ tɔ ma. Naa nɩ nyɩntam kasɛtɩ ŋ mɩŋŋɔɔ kan kɩfɩɩrɔ wɔɔ kɩ lɛɛ. 19Kʊ ŋ bɩ ta awɔɔ m brɔɔ lɛɛ, a b’a hɔɔn da k’awɔɔ meer bam lʊnlɔ, gɛɛ, bɔ awɔɔ n n’a hɩrɛ y. Hɔ k’awɔɔ n’a hɩm bɩ, n y’a karɛ awɔɔ ʊ dɔmɩm bɩ do ʊ. 20Bala, awɔɔ bɛɛ n nɩ meer barɛ a zim y, awɔɔ Zɩ Sɛnt-Ɛspri n nɩ meer k’awɔɔ n n’a bam bɩ darɛ awɔɔ lɛ ʊ. 21Danyɩnɔ kʊ kam zɛ ma. Zɩ y’a nyɩ karɛ, n n a zɛ. Nyɩnɔ wutire ŋnɩ jɩm kan a zɩrɔ kɩ, ŋnɩ ŋ ka, ŋnɩ ŋ zɩnzɛ. 22Gʊaa haay sɔrɛ awɔɔ m mɔɔ tɔ ma. Bɩ gʊaa k’a jɩm kɔɔkɔɔ an ta an fɩryɩrɛ bɩ nyarɛ ku bɩ bʊmbɔrɛ yɩm. 23Kʊ ŋ fɩr ka awɔɔ ma kʊ niŋŋə ʊ, k’a a si a ta kʊ vanta ʊ. Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, awɔɔ bɩ Israyɛl kʊnɔrɔ wɔɔ nyarɛ Gʊaanyɩ bɩ m bɔkarɛ, an bʊr y. 24Karɩndanyɩ bɩ n lɛ da a karɩnsaamba ra y, zibəənyɩ bɩ n lɛ da a zuuba ra sɔ y. 25Karɩndanyɩ a ga m, an yɩ am a karɩnsaamba m. Zibəənyɩ a ga m, an yɩ am a zuuba m. Kʊ n har bɩ zaa bɩ ba zinəro jɩtaarɛ, awɔɔ hɔɔn ʊ naa, n b’a bam har bɩ nyɩnɔ wɔɔ m ncɩnaaʊ ra?
26Ncɩnaaʊ bɩ, a bɩ nyi ba gʊɔɔ nɩ y. Bala, hɔ ba ʊ, an a nyaakʊm da, n ba yɩrɛ y. Mim ba ʊ, an a nyaakʊm da, n b’a dɔrɛ y. 27Hɔ kʊ mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m monsigə ʊ bɩ, k’a hɩ garga ra, hɔ k’awɔɔ n’a mam sɔ awɔɔ y’a minto bɩ, k’a pa da kʊ gʊaa haay n a ma. 28A bɩ nyi ba gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ mɛsim zɛm gər, bɩ ŋ b’a dam ma, ŋnɩ gʊaa nyi zɛ rɔ wɔɔ nɩ y. K’a nyi ba Woso m. Bɩ y’a da ma, an mɛsim kan nyi kɩ zaar ba sɛhar ʊ. 29N bɩr bɛnnɔ hɛɛnm hɩɩya wacɩr la? A n bɔkarɛ deem taan… bɩr gam k’awɔɔ Zɩ bɛɛ zaa ka y. 30B’awɔɔ, ŋ y’awɔɔ minkə bɩ lɛ dɔ. 31K’a maam, a bɩ nyi ba y. Awɔɔ gore ta ʊ, an lɛ da bɛnnɔ haay ra.
32Kʊ gʊaa a hɩ gʊɔɔ lɛɛ, a ʊ, a mɔɔ dɔ, mɔɔ y’a hɩrɛ m Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ m, mɔɔ ʊ, mɔɔ zaa dɔ sɔ. 33Bɩ, kʊ gʊaa bɩsɩ ka mɔɔ ma gʊɔɔ lɛɛ, mɔɔ bɩsɩ karɛ a zaa ma sɔ mɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ lɛɛ.
Laafɩɩ bɛɛ bʊr y, yarbarɛ m
34A b’a hɔɔn da, a ʊ, bʊr mɔɔ ʊ kʊ laafɩɩ n nyɩnta ʊ tara burə ʊ y. Mɔɔ n bʊr kʊ laafɩɩ n nyɩnta ʊ y. Bʊr mɔɔ ʊ zoobarɛ m. 35Bʊr mɔɔ ʊ, kʊ m gʊaa gʊ a zɩ ma, kʊ m nyɩmbʊɛɛrɛ gʊ a da ma, kʊ m lʊ gʊ a nyar ma. 36Gʊaa har gʊɔɔ n nɩ yɩrɛ a jɩnnɔ.
37Kʊ gʊaa a zɩ ŋʊa gɛɛ a da an lɛ da mɔɔ m, gʊaa bɩ do n a ga m, an yɩ mɔɔ gʊaa y. Kʊ gʊaa a nyɩyar gɛɛ a nyɩmbʊɛɛrɛ ŋʊa an lɛ da mɔɔ m, gʊaa bɩ do n a ga m, an yɩ mɔɔ gʊaa sɔ y. 38Kʊ gʊaa n a gɔdarkʊra busu an zu mɔɔ ʊ, a n a ga m, an yɩ mɔɔ gʊaa y. 39Kʊ gʊaa lɛ taa k’a a meeyaa bʊmbɔ, a b’a meeyaa bʊmbɔrɛ yɩrɛ y. Bɩ gʊaa k’a yɛ zɛ ma mɔɔ tɔ ma bɩ bʊmbɔrɛ yɩm.»
Ganwʊrɛ yɩrɛ
40«Kʊ gʊaa awɔɔ si, mɔɔ a m si. Mɔɔ si k’a ʊ bɩ, bɔzaa ɩ mɔɔ nyɔɔ b’a a si. 41Kʊ gʊaa wosolɛsinnɩsorazaa si k’an wosolɛsinnɩsorazaa bɩ minto, a wosolɛsinnɩsorazaa ganwʊrɛ yɩm. Kʊ gʊaa gʊaa tɩrga si a tɩrgabaa tɔ ma, a gʊaa tɩrga ganwʊrɛ yɩm. 42Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, kʊ gʊaa hi ka hɩnnɩ ʊ tɔkkɛ nyɩnɔ poorero nɔɔn duro deem ʊ, kʊ mɔɔ karɩndanyɩ m bɩ tɔ ma, gʊaa bɩ do bɩ kʊrɔm ganwʊrɛ ma y.»
11Zaan-Batiisi gʊɔɔ nyɔɔ Yeezuu zi
1Yeezuu k’a hɔ dɩnda a karɩndanyɩnɔ bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ m an a nya bɩ, a a hʊr lɛɛ bɩ do ʊ k’a yaa Woso lemim pa da, k’a hɔ dɩnda sɔ kʊrɔ kʊ ŋ nɩ b’ʊ rɔ wɔɔ ʊ. 2Zaan k’a nɩ lɔnnɔcɛ ʊ b’a to an Krista zibəəro wɔɔ mim ma, an a karɩndanyɩnɔ gɔsɩnnɔ nyɔɔ, 3kʊ ŋ n aa laaka da han, ŋ ʊ: «Ɩbɩɩ ŋn’ɩ dɔrɛ ɩ zɛrɛ ma bɩ gɛɛ, gʊaa vanta nɩ?» 4Yeezuu n a nyɩ bɔ ŋ nʊ, a ʊ: «K’a ta a yaa hɔ k’awɔɔ n’a mam, an n’a yɩm naa dɩnda Zaan m: 5Bʊʊrɔ mɩm ɩ lɛɛ yɩm, lʊgɔrɔ ɩ tam, kusimoo y’a waam, dintim nɩ gʊrɛ ŋ ma, tikkiro ɩ meerbaa mam, gəəno y’a mɩm bɔŋ ʊ, lemim nyɩnta ɩ hɩm ŋʊazannɔ m. 6Mimbirenyɩntazaa m gʊaa k’a n a sɩrakarɛ to mɔɔ minto bɩ m.»
7Zaan karɩndanyɩnɔ wɔɔ kʊ ŋ y’a hʊr bɩ, Yeezuu a sɩŋŋɩda ba, an n’a hɩm zamaa bɩ m, a ʊ: «Nka awɔɔ ta a yaa dɩga a poohɔɔn ʊ? Hɩnhɛr awɔɔ yɩ, an nɩ niigə gɔ yəŋŋəm gɛ? 8Bɔ awɔɔ ta a yaa dɩga a paan…? Gʊaa m, an huu wɩsɩ da a ra gɛ? Gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ huu wɩsɩrɔ darɛ a ra rɔ wɔɔ ɩ cinno harlɔ ʊ. 9Nka awɔɔ ta a yaa dɩga a? Wosolɛsinnɩsorazaa m gɛ? Ɩɩn…, mɔɔ y’a hɩ awɔɔ m, a lɛ da wosolɛsinnɩsorazaa ra. 10Zaan mim n y’a gʊrsɩra ba Wosoci nɔ ʊ, n ʊ: ‹Mɔɔ nɩ m zibəəzaa nyɔɔrɛ ɩbɩɩ lɛɛ, k’an ɩbɩɩ zaa banka.› 11Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, lannɔ nyɩnɔ barla gʊaa ba ʊ an lɛ da Zaan-Batiisi ra y. A n bɔkarɛ gʊaa k’an poore Woso cirbəə nɔ ʊ bɩ lɛ da m. 12A n a sɩŋŋɩda sa Zaan-Batiisi Woso lemim padarɛ dɔmɩnnɔ ʊ, an lee ku dɩɩtaa naa ma bɩ, arzana bɩ gasʊ n nawʊŋ ʊ paŋŋa m, tʊntɔʊrɛzannɔ n’a soŋ ʊ. 13Wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ haay kan Moyiisi lɛrɔ wɔɔ kɩ Woso cirbəə bɩ mim dɩnda, an ta an Zaan dɔmɩm ku. 14K’a dɔ mɩŋŋa a ʊ, *Elii niŋŋə kʊ n ʊ a zɛm bɩ m Zaan m. 15Gʊaa k’a nɩ tʊr m k’an a ma! 16Kʊ m her gʊɔɔ nɔɔn makra ba kan bɔ kɩ? Bɔ ŋ y’a ʊ kʊ ʊ kan nyɩnɔ kʊ ŋ yaa nyɩnta daasɩyaa ʊ, ŋn’a to, ŋn’ɩ kʊ bimbirm, ŋ ʊ:
17Wɔɔ hir hɛ awɔɔ m,
b’awɔɔ n sar ba y!
Wɔɔ zɛlaa lɔ awɔɔ m,
b’awɔɔ n nyi ka y!
18Bala, Zaan k’a bʊr bɩ, a bɩr hɔ bɩrɛ y, a bɩr dɩvɛn mim sɔ y. N n a hɩrɛ, n ʊ: zinə n ta m. 19Gʊaanyɩ bɩ bʊr, an nɩ hɔ bɩm, an nɩ hɔ mim, n n’a hɩm ma, n ʊ: Naa do naa, nɔzaa m, bɩ, bɛɛmir m sɔ. Yawʊrsinno kan mimbʊnyaabənno kɩ hannyɩ m. Bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ yɛm Woso Mindɔrɛ bɩ ma rɔ wɔɔ a dɔ ŋ ʊ, Woso Mindɔrɛ bɩ tɩrga.»
20A m naa, Yeezuu n a sɩŋŋɩda sa, an nɩ nyaa bam kan kʊrɔ k’a hoserlo ba ʊ gʊta bɩ ŋ n a bɔ a taam nɔ wɔɔ kɩ. 21«Korazɛn, ɩbɩɩ kʊsɩ yɩm! Bɛtsayɩdaa, ɩbɩɩ kʊsɩ yɩm sɔ! Bala, hoserlo kʊ ŋ ba awɔɔ bireyaa ʊ rɔ wɔɔ, kʊ ba ŋ y’a ʊ Tiir kʊ ʊ kan Sidɔn kʊ kɩ, k’an naa brɔɔ huu yiiro gʊr ŋnɩ ŋ ka a ra ŋnɩ suu lo a ra, k’a hɩnka a ʊ, a lɛ taa k’a a bɔ a taam. 22Bɩ y’a ka, mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m: dʊdɔkarɛ hinni ʊ, awɔɔ fɩryɩrɛ nyɩntam kʊsɩ, an lɛ da Tiir kan Sidɔn kɩ m.
23B’ɩbɩɩ, Kapɛrnawum, ɩbɩɩ y’ɩ busure ɩ lee ku brama ra?
Ɩbɩɩ zerm ɩ gasʊ gəənokʊ ʊ!
Bala, kʊ hoserlo kʊ ŋ ba ɩbɩɩ zi rɔ wɔɔ, kʊ ba ŋ y’a ʊ Sodɔm kʊ ʊ, k’an naa a gɔɔta an ta ʊ her dɔmɩm ʊ. 24Naa y’a ka, mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m: dʊdɔkarɛ dɔmɩm ʊ, ɩbɩɩ fɩryɩrɛ yɩm kʊsɩ an lɛ da Sodɔm hɔ ra.»
Zɩ kan Nyɩ kɩ
25Dɔmɩm bɩ do ʊ bɩ, Yeezuu meer ba, a ʊ: «Zɩ k’a a so tara ʊ kan brama kɩ, mɔɔ ɩ yaa darɛ ɩbɩɩ m barka, k’ɩbɩɩ hɔɔ nɔɔn duro nyaakʊm da gʊɔɔ hɔɔnzannɔ m kan hɔdonno kɩ m, ɩ bɔkarɛ, ɩ ŋ hɩnka nyɩnɔ poorero m bɩ minto. 26Ɩɩn…, Zɩ, ɩbɩɩ y’a ŋʊa ɩ ba ncɩnaaʊ.
27Mɔɔ Zɩ hɔ haay ka mɔɔ ʊ. Zɩ bɩ y’a deem ɩ Nyɩ bɩ dɔ. Nyɩ bɩ y’a deem ɩ Zɩ bɩ dɔ kan gʊɔɔ k’a lɛ n taa k’a hɩnka ŋ nɩ rɔ wɔɔ kɩ bala.
28K’a bʊr mɔɔ zi, awɔɔ haay k’awɔɔ mɔr gorezaa busu an n’a kɔm nɔ wɔɔ, mɔɔ hoonsire karɛ awɔɔ ʊ. 29K’a zu mɔɔ ʊ, k’a mɔɔ hɔdɩndarɛ si, bala, mɔɔ bʊgʊ-bʊgʊ, mɩŋŋazerlezaa m mɔɔ m. Bɩ, awɔɔ nyiro wɔɔ hoonsire yɩm. 30Bala, zuuba k’an kʊsɩ bɛɛ m mɔɔ nɩ y. Mɔr kʊ mɔɔ n’a karɛ awɔɔ ʊ bɩ gore ba ʊ sɔ y.»
12Sabaa hinni bɩsɩkarɛ
1Dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʊ, sabaa hinni ʊ, Yeezuu bɔ hɔsɩrarɔ ʊ, nɔ n a karɩndanyɩnɔ wɔɔ nyasʊ, ŋn’a sɩŋŋɩda ba, ŋn’ɩ hɔyaa yɩnyarm ŋn’a tiŋŋəre, ŋn’a sʊm. 2Farizɛɛnrɔ wɔɔ kʊ ŋ naa yɩ bɩ, ŋ y’a hɩ Yeezuu m, ŋ ʊ: «Dɩga ɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ ma, hɔ k’a n a ga barɛ m *sabaa hinni ʊ bɩ ŋn’a bam.» 3Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Mim k’a pakra ba Davɩd m kan a gʊɔɔ kɩ bɩ dɔmɩm ʊ, hɔ niŋŋə k’a a ba, nɔ k’a a nyasʊ bɩ, 4gasʊ k’a ʊ Woso zɛʊjɩ bɩncɛ ʊ, an mannɩ bur bɩ gʊr an a bɩ, kan a gʊɔɔ wɔɔ kɩ, bɩ lɛ ba ʊ kʊ ŋ n’a bɩ kʊ wosocɛmannɩbənno wɔɔ bɛɛ m bala bɩ, awɔɔ n a karɩnda ba ra? 5Gɛɛ, awɔɔ n a karɩnda ba Moyiisi lɛrɔ ci b’ʊ, n ʊ: Woso zɛʊjɩ bɩncɛ ʊ b’ʊ bɩ, wosocɛmannɩbənno wɔɔ bɩr zum sabaa hinni b’ʊ y, bɩ kʊrɔma bɛɛ nɩ y. 6Bɩ, mɔɔ y’a hɩrɛ awɔɔ m, Gʊaa ɩ naa ʊ, an lɛ da Wosocɛ bɩ ra. 7N ʊ: cicirzɛrɛ mɔɔ lɛ n taa, mannɩbarɛ bɛɛ y, k’awɔɔ meerbaa naa do jɩ ma, awɔɔ bɩ gʊɔɔ nɔɔn duro dʊdɔ yarlɛ y, bala, ŋ n kʊrɔma y. 8Bala, Gʊaanyɩ bɩ m sabaa hinni bɩ minzaa.»
Wɔgərzaa
9Cem kʊ Yeezuu ʊ b’ʊ bɩ, ta a ʊ, an aa gasʊ ŋ sokʊmacɛ ʊ. 10Lɛɛ bɩ do ʊ bɩ, gʊaa n nɩ b’ʊ, a wɔ deem n ga. Ŋ n laaka da Yeezuu han, ŋ ʊ: «A a ga m, kʊ n nɩ gʊaa waa *sabaa hinni ʊ ra?» A hɩ ŋ y’a ʊ ncɩnaaʊ, k’a Yeezuu ku, a mim ka ra. 11Bɩ, Yeezuu a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Nka n’awɔɔ bire ʊ, a ser deem bala n n’a dam yaa ʊ sabaa hinni ʊ, b’a bɩ tarɛ an aa a bɔ yaa b’ʊ? 12Gʊaa n lɛ da ser m denter la? K’a maam, a a ga m, kʊ n nɩ zi mɩŋŋa ba gʊaa m sabaa hinni ʊ.» 13A m bɩ, an a hɩ wɔgərzaa bɩ m, a ʊ: «Ɩ wɔ bɩ hʊr!» Gʊaa bɩ n a hʊr, a wɔ bɩ n a banka mɩŋŋa am deem bɩ hɔ bɩ m. 14Farizɛɛnrɔ wɔɔ kʊ ŋ bɔ sokʊmacɛ b’ʊ bɩ, ŋ y’a dɩnda k’a ka zaa ma k’a Yeezuu ku a zɛ.
Zibəənyɩ kʊ Woso a bɔ ʊ
15Yeezuu k’a naa ma bɩ, a a hʊr lɛɛ bɩ do ʊ, gʊaa cir gʊta n zu a jɛ ʊ, an yaabazannɔ wɔɔ waa haay. 16A n n’a hɩrɛ ŋ nɩ mɩŋŋa, a ʊ: A b’a ka gɔsɩ n a dɔ y. 17Kʊ hɔ kʊ wosolɛsinnɩsorazaa Ezayii a hɩ bɩ n kʊ yɩ. A a hɩ, a ʊ:
18Mɔɔ Zibəənyɩ kʊ mɔɔ bɔ ʊ bɩ ba n nɩ.
Gʊaa kʊ mɔɔ n’a ŋʊam kan m heer kɩ haay bɩ,
mɔɔ yɩ m Ɛspri bɩ kaŋ ʊ.
A mɔɔ lɛrɔ hɩ m do gʊta m.
19A b’a kam nyaa ma y.
A bɩ zee darɛ y.
Gɔsɩ b’a leer mam zaarɔ bire ʊ y.
20A bɩ niigə gɔ paŋŋawarzaa darɛ y.
A bɩ fɩtɩrɛ k’a sɛ paŋŋa ba ʊ bɩ lihire y.
A ba a nawʊrɛ ncɩnaaʊ, an ta an paŋŋa ka tɩrgabaa ʊ.
21Do haay sɩra kaŋ ʊ.
Yeezuu kan Bɛlzebul kɩ
(Markɩ 3.22-30; Likki 11.14-23)
22Bɩ jɛ ʊ bɩ, n bʊr gʊaa m Yeezuu zi, zinə n ta m, an a ba bʊʊ, bəətirbaa n ta m sɔ. Yeezuu n a waa, a n nɩ meerbarɛ, a mɩm n nɩ lɛɛ yɩm sɔ. 23Gʊaa cir bɩ zɛ kədə, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «*Davɩd Nyɩ bɛɛ m na?» 24Bɩ farizɛɛnrɔ wɔɔ kʊ ŋ naa ma bɩ, ŋ y’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Naa do k’an naa, la a nawʊm zinəro ra, zinəro jɩtaarɛ Bɛlzebul paŋŋa m bala.»
25Yeezuu k’a hɔ kʊ ŋ n’a hɔɔn dam ma bɩ dɔ bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Kʊ k’a gʊɔɔ bɩr kʊ mam bɩ y’a darɛ. Kʊnɔ gɛɛ, har kʊ kʊmarɛ ba ʊ bɩ y’a dam sɔ. 26Kʊ Sʊtaana bʊr an nɩ lam Sʊtaana ra, gʊngʊrɛ m bɩ. A kʊ bɩ y’a dam ma, an jɩm dʊntɔ ra? 27Bɩ kʊ Bɛlzebul paŋŋa y’a ka mɔɔ nɩ lam zinəro ra, awɔɔ karɩndanyɩnɔ wɔɔ la kʊ ŋ nawʊrɛ ŋ la sɔ bɩ, ŋ paŋŋa b’a to ka? Bɩ y’a ka ŋ mɩŋŋɔɔ n n’awɔɔ dʊdɔ karɛ. 28Bɩ kʊ Woso *Sɛnt-Ɛspri paŋŋa y’a ka mɔɔ nɩ lam zinəro ra, k’a maam k’a dɔ a ʊ, Woso cirbəə bɩ lee ku awɔɔ zi. 29A n ta ʊ sɔ bɩ, gʊaa ba ʊ, an b’a dam ma, an gasʊ gʊaa paŋŋazaa har ʊ, k’a mɔrlɔ gʊr, k’a n ser ka, an a kʊsɩ, an bɔkarɛ, an gasʊ, an mɔrlɔ wɔɔ gʊr y. 30Gʊaa k’a ba kan mɔɔ kɩ bɩ, mɔɔ jɩm m. Gʊaa k’a bɩr a dam mɔɔ han an a so kʊ ma bɩ, a hɩsɩga a nawʊm.»
31«Naa y’a ka, mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, Woso mimbʊnyaarɔ haay kan sʊnsɔrɔ haay kɩ sugur kam gʊɔɔ ʊ. Bɩ, gʊaa biyəə k’a nɩ Sɛnt-Ɛspri sʊnsɔ wʊm bɩ, a b’a sugur yɩm fɩɩga y. 32Kʊ gʊaa meer ba Gʊaanyɩ bɩ ma, a y’a sugur yɩm, bɩ k’a meer ba Sɛnt-Ɛspri ma, a b’a sugur yɩm tara burə ʊ naa ʊ, b’a b’a yɩm booti hinni ʊ sɔ y.»
Gɔ kan a nyɩ kɩ
33«K’a dɔ a ʊ: gɔ mɩŋŋa bɩ, nyɩ mɩŋŋa a n’a dam. Gɔ bʊnyaa bɩ nɩ nyɩ bʊnyaa dam. N gɔ biyəə dɔ a nyɩ ma. 34Mɩnnɔ kʊsɩrɔ, awɔɔ y’a bam lɔ k’a mim mɩŋŋa hɩ a kʊsɩrabaa bɩ nɔ ʊ? Bala, hɔ k’a gʊaa heer han b’a lɛ n’a hɩm. 35Gʊaa mɩŋŋa k’a n’a mɩŋŋabaa m bɩ, bɔ an nawʊm mim mɩŋŋa m a heer ʊ. Gʊaa bʊnyaa k’a n’a bʊnyaabaa m bɩ, bɔ an nawʊm mim bʊnyaa m a heer ʊ sɔ. 36Bɩ, mɔɔ y’a hɩrɛ awɔɔ m, mɔɔ ʊ: Meerbaa k’a nyɔɔdʊ ba ʊ haay kʊ gʊaa n’a bam bɩ, Woso y’a larm ma. 37Bala, ɩbɩɩ meerbaa n n’ɩ bʊmbɔrɛ, ɩ meerbaa n n’ɩ dam mim ʊ sɔ.»
Gʊɔɔ ɩ hoser yɛrɛ
(Markɩ 8.11-12; Likki 11.29-32)
38Naa kur bɩ, wosocikarɩnsaambɔɔ kan farizɛɛnrɔ kɩ a sɩŋŋɩda ba, ŋn’a hɩ Yeezuu m, ŋ ʊ: «Karɩnsaamba, wɔɔ lɛ taa k’ɩ hoser ba k’ʊ a yɩ.» 39A n a nyɩ bɔ ŋ nʊ, a ʊ: «Her naa gʊɔɔ wɔɔ, gʊɔɔ bʊnyaarɔ m, ŋ bɩr Woso lɛ sire y, ŋ y’a kam makra ma, bɩ kʊ makra bɩ nɩ, ŋ bɩ makra vanta yɩrɛ kʊ wosolɛsinnɩsorazaa Zonas makra bɩ bɛɛ y. 40Bala, Zonas k’a gɔɔta zɔ gʊta nɔ ʊ hi ʊ dɔmɩm kaakʊ bɩ, sinuu ʊ kan a gunuu ʊ kɩ bɩ, Gʊaanyɩ bɩ gɔɔtam maam sɔ tara noom ʊ dɔmɩm kaakʊ, sinuu ʊ kan a gunuu ʊ kɩ. 41Dʊdɔkarɛ hinni ʊ, Niniivɩ gʊɔɔ wutire, ŋnɩ her gʊɔɔ nɔɔn da lɛ ʊ, ŋnɩ ŋ gumə war bɩ hɩnka ŋ nɩ. Bala, Niniivɩ gʊɔɔ wɔɔ a bɔ a taam ŋnɩ sugur yɛ Zonas Woso lemim padarɛ ma. Bɩ naa ʊ bɩ, gʊaa ta ʊ an lɛ da Zonas ra. 42Dʊdɔkarɛ hinni ʊ, lʊ cir k’a a to jɩsadɔpaasɩ ma an bʊr k’a b’a tʊr ka Salomɔɔn mindɔrɛ meerbaa ma bɩ, a zamaana naa do gumə war bɩ hɩnkarɛ ŋ nɩ. Bala, a to a ʊ kʊ laatʊrɛ ʊ, an bʊr k’a b’a tʊr ka ma, an bɔkarɛ, gʊaa ɩ naa ʊ an lɛ da Salomɔɔn ra.»
Zinə k’a a ya, an nɩ zɛm gʊaa zi
43«Kʊ zinə bɔ gʊaa mɛ ʊ, a da an nawʊm lɛɛ gəəro zi, k’a a ka hoonsire bɩncɛ ma, bɩ k’a bɩr a yɩrɛ, 44b’a hɩ a heer ʊ, a ʊ: ‹Mɔɔ yɩ m wusigəre m bɩncɛ gusire ʊ.› K’a yaa leeku bɩ, a yaa dɩga a gɔsɩ n a so cɛ b’ʊ, bɩ dintim ba b’ʊ sɔ y. Hɔ haay ɩ cɛ b’ʊ, a bɩncɛrɔ ʊ mɩŋŋa. 45K’a yɩ ncɩnaaʊ, b’a ta an aa zinəro vantɔɔ gaa saanhɩna, ŋ bʊnyaabaa n lɛ da a mɩŋŋa ra, ŋnɩ bɩ gasʊ, ŋn’a so gʊaa bɩ do ʊ. Gʊaa bɩ do mim bɩ bʊnyaabaa lɛ dam biisi hɔ ra. Zamaana naa do k’an bʊnyaa naa, a mim yɩrɛ ncɩnaaʊ sɔ.»
Yeezuu danyɩnɔ mim
(Markɩ 3.31-35; Likki 8.19-21)
46Yeezuu k’a nɩ meer bam kan gʊɔɔ cir bɩ kɩ bɩ, a da kan a danyɩnɔ kɩ bʊr, ŋnɩ jɩm garga ra, ŋn’a ŋʊam k’a meer ba kan kɩ. [47Gʊaa n a hɩ Yeezuu m, a ʊ: «Ɩ da kan ɩ danyɩnɔ kɩ ɩ garga ra, ŋ lɛ n taa k’a meer ba kan ɩ kɩ.»] 48Yeezuu n a nyɩ bɔ gʊaa bɩ nʊ, a ʊ: «Nka m mɔɔ da? Nkɔɔ m mɔɔ danyɩnɔ?» 49A n bɔkarɛ, an a wɔ nyɔɔ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ ma, an a hɩ, a ʊ: «Mɔɔ da bɩ ba n nɩ, kan mɔɔ danyɩnɔ wɔɔ kɩ. 50Gʊaa niŋŋə k’a nɩ mɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ hɔɔnhɔ bam bɩ, mɔɔ danyɩ m, mɔɔ danlʊ m, mɔɔ da m.»
13Hɔduure hɔbɔkʊrɛnoom darɛ
1Hinni bɩ dɔ ʊ bɩ, Yeezuu bɔ har ʊ, an aa nyɩnta higʊta bɩ lɛ ra, 2zamaa cir gʊta a so kʊ ma a jɩr ʊ. A m bɩ, Yeezuu n kɔ, an aa nyɩnta kɔɔlʊʊ ʊ, zamaa bɩ haay n nɩ jɩnɩm hi bɩ lɛ ra. 3A hɔ dɩnda ŋ nɩ gʊta hɔbɔkʊrɛnoom darɛ nɔ ʊ, an a hɩ, a ʊ: «Gʊaa ɩ bɔ, k’a hɔ duu. 4A duu k’a nawʊm bɩ, gɔsɩnnɔ n a lo zaa gʊr ma, bɛnnɔ n bʊr, ŋnɩ b’a bɩ haay. 5Gɔsɩnnɔ n a lo jaarɔ bɩncɛ ʊ, taa n nyɩnta b’ʊ gʊta y. Hɔyaa bɩ n bɔ lɛɛm, kʊ taa ba b’ʊ gʊta bɩ minto. 6Woso k’a der bɩ, a na hɔka bɩ ma, an ga, k’a məsi ba ʊ bɩ tɔ ma. 7Gɔsɩnnɔ n a zar laa gaa ʊ, laa bɩ n haan, an ŋ zɩnzɛ. 8Gɔsɩnnɔ n a lo lɛɛ mɩŋŋa ʊ, ŋnɩ haan, ŋnɩ ma, ŋnɩ nyɩ da. A yaa deem yaa ka zɔrɔ, deem busɔrdɩ, deem bukərku. 9Gʊaa k’a nɩ tʊr m bɩ, k’an a tʊr ka ma.»
Bɔ minto m, Yeezuu n tɩr meer ba hɔbɔkʊrɛnoom darɛ nɩ?
10Karɩndanyɩnɔ wɔɔ a zɔ Yeezuu ma, ŋn’a hɩ m, ŋ ʊ: «Bɔ m, ɩbɩɩ n tɩr meer ba kan ŋ kɩ hɔbɔkʊrɛnoom nɩ?» 11A n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Woso a ka k’awɔɔ n Woso cirbəə bɩ minno kʊ ŋ y’a nyaakʊm da rɔ wɔɔ dɔ, b’a n a ka nawɔnnɔ ʊ y. 12Bala, gʊaa k’an ta hɔ m bɩ, n y’a yarɛ n n a ka ʊ, a hɔ n yɩ gʊta, bɩ gʊaa k’a ba m bɩ, baa hɔ k’an ta m bɩ, n bɩ yɔm nɩ. 13Naa y’a ka mɔɔ nɩ meer bam kan ŋ kɩ hɔbɔkʊrɛnoom m. Bala, ŋ yɩ dɩgam, bɩ ŋ bɩr lɛɛ yɩrɛ y. Ŋ y’a tʊr kam, bɩ ŋ bɩr a marɛ, ŋ bɩr a jɩ mam sɔ y. 14Kʊ hɔ kʊ Ezayii a hɩ bɩ n kʊ yɩ ŋ minto. A ʊ:
Awɔɔ mim mam gʊta,
b’awɔɔ b’a jɩ marɛ y.
Awɔɔ dɩgam mɩŋŋa,
b’awɔɔ bɩ lɛɛ yɩrɛ y.
15Bala, do naa do heer a ta.
Ŋ tʊr bɩr mim marɛ y,
ŋ y’a mɩnyaarɔ tɩnta,
k’a bɩ lɛɛ yɩ, k’a bɩ mim ma y,
k’a heer bɩ mim jɩ ma y,
k’a bɩ sugur yɛ, a a bɔ a taam kʊ mɔɔ n a waa y!
16B’awɔɔ, awɔɔ jɩra: awɔɔ mɩnyaarɔ ɩ lɛɛ yɩm, awɔɔ tʊʊrɔ ɩ mim mam! 17Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, wosolɛsinnɩsorazannɔ gʊta kan gʊɔɔ tɩrgɔɔ gʊta kɩ a ŋʊa, k’a hɔ k’awɔɔ n’a yɩm naa yɩ, bɩ ŋ n a yɩ y. K’a hɔ k’awɔɔ n’a mam naa ma, bɩ ŋ n a ma y.»
Hɔduure hɔbɔkʊrɛnoom bɩ jɩ hɩrɛ
(Markɩ 4.13-20; Likki 8.11-15)
18«K’a tʊr ka hɔduure hɔbɔkʊrɛnoom bɩ jɩ ma. 19Hɔyaa k’a nɩ zaa lezi bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ Woso cirbəə lemim bɩ mam, bɩ ŋ bɩr a jɩ mam nɔ wɔɔ m. Bala, lɛɛm bɩ, Sʊtaana lemim kʊ n y’a duu ŋ heer ʊ bɩ si ŋ han. 20Hɔyaa k’a nɩ jaarɔ bɩncɛ ʊ bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ Woso lemim bɩ marɛ, ŋn’a sim lɛɛm kan heernyɔɔ kɩ rɔ wɔɔ m brɔɔ m. 21Bɩ, ŋ mɩŋŋɔɔ məsi ba ʊ y, hindeem gʊɔɔ m. Kʊ heerzar gɛɛ fɩryɩrɛ bʊr Woso lemim bɩ tɔ ma, bɩ ŋ y’a do lɛɛm. 22Hɔyaa k’a nɩ laarɔ bireyaa ʊ bɩ, gʊɔɔ m, ŋnɩ Woso lemim bɩ ma, durnya hɔɔndama kan a arzaka lɛtaama kɩ ŋ lemim bɩ zɛ, a bɩr nyɩ darɛ y. 23Hɔyaa k’a nɩ lɛɛ mɩŋŋa ʊ bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ Woso lemim bɩ ma, ŋn’a jɩ ma rɔ wɔɔ m: Ŋ n’ɩ nyɩ dam. A yaa deem ɩ nyɩ dam zɔrɔ, deem busɔrdɩ, deem bukərku.»
24Yeezuu a ya, an hɔbɔkʊrɛnoom vanta da, a ʊ: «Woso cirbəə bɔ kʊ ʊ kan gʊaa k’a hɔdo mɩŋŋa duu a hɔsɩra ʊ bɩ kɩ. 25Gum k’a bɩ da gʊɔɔ nɩ hinceem bam bɩ, gʊaa bɩ jɩm deem n bʊr, an bɩ sʊr duu hɔyaa bɩ barla, an a hʊr. 26Hɔyaa bɩ k’a bɩ bɔ, an ma, an yaa ka bɩ, sʊr bɩ n bɔ sɔ. 27Hɔsɩrazaa bɩ zibəənyɩnɔ n b’a hɩ m, ŋ ʊ: ‹Zuuba, hɔdo mɩŋŋa bɛɛ ɩbɩɩ duu ɩ hɔsɩra b’ʊ ra? A a ba lɔ kɛɛrɛ sʊr n bʊr, an ta ʊ?› 28A n a nyɩ bɔ ŋ nʊ, a ʊ: ‹Jɩm deem ɩ hɔ naa do ba›. A m naa, zibəənyɩnɔ wɔɔ n a lar, ŋ ʊ: ‹Ɩbɩɩ lɛ taa k’ʊ ta, ʊ aa sʊr bɩ wʊnwʊr la?› A n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: 29‹Ayy… Bala, k’awɔɔ k’a sʊr bɩ wʊnwʊr, awɔɔ cenle a hɔka bɩ wʊnwʊr sɔ. 30K’a ŋ to kʊ ŋ nɩ ma kan kʊ kɩ, k’an ta, an aa hɔdarɛ dɔmɩm ku. Hɔdarɛ dɔmɩm ʊ bɩ, mɔɔ y’a hɩm zibənno wɔɔ m, mɔɔ ʊ: K’a lɛɛ ka a sʊr bɩ gʊr, a kʊsɩ, a da sɛ ʊ, k’a bɔkarɛ a hɔyaa bɩ gʊr a zar m sɩ ʊ.› »
(Markɩ 4.30-32; Likki 13.18-19)
31Yeezuu a ya, an hɔbɔkʊrɛnoom vanta da ŋ nɩ, a ʊ: «Woso cirbəə bɩ bɔ kʊ ʊ kan hɔ kʊ n n’a hɩm ma mutardɩ yaa, kʊ gʊaa n’a sam, an n’a duum a hɔsɩra ʊ bɩ kɩ. 32A m hɔdo haay rɔ wɔɔ poore. Bɩ, kʊ n y’a duu an bɔ, ma an nawʊm, an nɩ lɛ dam hɔyaa haay ra: a ba an nawʊm gɔ gʊta, bɛnnɔ n b’a dam ma, ŋnɩ cɛ kɩnka a vəŋŋəro ma.»
Nyʊnyɔɔ hɔbɔkʊrɛnoom darɛ
33A a ya an hɔbɔkʊrɛnoom da ŋ nɩ, a ʊ: «Woso cirbəə bɩ bɔ kʊ rɛ kan nyʊnyɔɔ kɩ. Lʊ n a sa, an a tʊntɔ kan nyisi kɩ mɔr gʊta lɛ ma kaakʊ. Nyisi bɩ n ta an der.»
Bɔ m, Yeezuu nɩ hɔbɔkʊrɛnoom darɛ
34Minno nɔɔn duro haay hɩ Yeezuu n nawʊrɛ ŋ nɩ hɔbɔkʊrɛnoom m. A bɩr hɔsɩ hɩm gʊɔɔ cir bɩ m, k’a hɩ bɛɛ a nawʊm hɔbɔkʊrɛnoom nɩ y. 35Kʊ hɔ kʊ wosolɛsinnɩsorazaa b’a hɩ bɩ n kʊ yɩ. A a hɩ, a ʊ:
Mɔɔ yɩ m lɛ gʊrɛ,
m hɔbɔkʊrɛnoom da ŋ nɩ,
m hɔ k’a nyaakʊm da durnya sɩŋŋɩda ʊ tee… bɩ hɩ ŋ nɩ.
Yeezuu ɩ sʊr hɔbɔkʊrɛnoom bɩ
jɩ hɩrɛ
36Yeezuu k’a zamaa cir bɩ to, an doo bɩ, a karɩndanyɩnɔ wɔɔ a zɔ ma, ŋn’a hɩ m, ŋ ʊ: «Sʊr hɔbɔkʊrɛnoom bɩ jɩ dɩnda wɔɔ m.» 37A n a nyɩ bɔ ŋ nʊ, a ʊ: «Gʊaa k’a nɩ hɔ mɩŋŋa do duum bɩ, Gʊaanyɩ bɩ m. 38Hɔsɩra bɩ, durnya m. Hɔdo mɩŋŋa bɩ, Woso cirbəə nyɩnɔ wɔɔ m. Sʊr bɩ, Sʊtaana nyɩnɔ m. 39Jɩm k’a sʊr bɩ duu bɩ, Sʊtaana m. Hɔdarɛ bɩ, durnya nyarɛ m. Hɔdənno wɔɔ, malɛɛkarɔ m. 40Amba kʊ ŋ nɩ sʊr gʊrm ŋn’a dam sɛ ʊ bɩ, yɩ a nawʊrɛ ncɩnaaʊ durnya nyarɛ hinni ʊ: 41Gʊaanyɩ bɩ y’a malɛɛkarɔ nyɔɔrɛ, ŋnɩ hɔ haay k’a nɩ gʊɔɔ gʊm Woso ma rɔ wɔɔ gʊr Woso cirbəə bɩ nɔ ʊ. Ŋ mimbʊnyaabənno wɔɔ gʊrm sɔ, ŋnɩ bɔ ŋ nɩ, 42ŋn’aa ŋ zar sɛhar ʊ. Ŋ nyi kam b’ʊ, ŋn’a sɔ sʊ. 43Bɩ, gʊɔɔ tɩrgarɔ wɔɔ gure am wosogure hɔ bɩ m, ŋ Zɩ bɩ cirbəə nɔ ʊ b’ʊ. Gʊaa k’a nɩ tʊr m, k’a n’a tʊr ka ma.»
Arzaka k’a a nyaakʊm da
44«Woso cirbəə bɩ bɔ kʊ rɛ kan arzaka gʊta kʊ n y’a nyaakʊm da hɔsɩra ʊ bɩ kɩ, gʊaa n sʊr la: a n so ra, an a nyaakʊm da. K’a heer nyɔɔ bɩ, an a hʊr, an aa hɔ haay k’an ta m nɔ wɔɔ hɛɛ, an hɔsɩra bɩ do si m.»
45«Woso cirbəə b’a ya an bɔ kʊ rɛ kan terbarɛzaa k’a n’a kam nyɛɛnyaarɔ mɩŋŋɔɔ ma kɩ. 46K’a nyɛɛnyaa wɩsɩ yɩ, a busoo nɩ yɩm gʊta bɩ, an ta, an aa hɔ haay k’an ta m nɔ wɔɔ hɛɛ, an b’a si m.»
Zaŋŋa hɔbɔkʊrɛnoom
47«Woso cirbəə b’a ya, an bɔ kʊ rɛ kan zaŋŋa kʊ ŋ n’a zom hi ʊ, an nɩ zɔ do haay gʊrlɛ an nɩ bɔm nɩ bɩ kɩ. 48Kʊ zɔnɔ a han bɩ n y’a gaa, n n bɔ m hi bɩ lɛ ra. N n bɔkarɛ, ŋnɩ nyɩnta, ŋnɩ zɔnɔ mɩŋŋɔɔ wɔɔ nyʊkɔ ʊ, ŋnɩ ŋ zar mɔr ʊ, ŋnɩ zɔnɔ bʊnyaarɔ wɔɔ lo. 49Yɩ a nawʊrɛ ncɩnaaʊ durnya nyarɛ hinni ʊ. Malɛɛkarɔ zɛm bɩ gʊɔɔ bʊnyaarɔ wɔɔ gʊ gʊɔɔ tɩrgarɔ wɔɔ ma, 50ŋnɩ ŋ zar sɛhar ʊ. Ŋ nyi kam b’ʊ, ŋn’a sɔ sʊ.»
51Yeezuu n a karɩndanyɩnɔ wɔɔ lar, a ʊ: «Awɔɔ naa haay woo… ma mɩŋŋa ra?» Ŋ ʊ: «Ɩɩn…» 52A n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Ncɩnaaʊ bɩ, wosocikarɩnsaamba biyəə k’a n’a bam Woso cirbəə kʊ bɩ karɩndanyɩ bɩ, bɔ a ʊ kʊ rɛ kan harzaa k’a nɩ hɔ gusire kan hɔ daa kɩ bɔrɛ a arzaka ʊ bɩ kɩ.»
Nazarɛtɩ gʊɔɔ n sɩra ka Yeezuu ʊ y
53Yeezuu k’a hɔbɔkʊrɛnoonno nɔɔn duro da an ŋ nya bɩ, a a hʊr lɛɛ bɩ do ʊ, 54an doo kʊ k’a tʊr ʊ b’ʊ. A n a sɩŋŋɩda sa, an nɩ hɔ dɩndam kʊ bɩ do sokʊmacɛ b’ʊ, zamaa bɩ n zɛ kədə a hɔdɩndarɛ bɩ tɔ ma. Ŋ n’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Awɔɔ a to mindɔrɛ naa do m ka? A a ba lɔ, an nɩ hoserlo barɛ? 55Gɔwurezaa bɩ nyɩ bɛɛ n’awɔɔ m na? Maarii nyɩ bɛɛ n’awɔɔ m na? Zakkɩ, Zozɛf, Sɩmɔɔn, Ziidi, a danyɩnɔ bɛɛ m nawɔnnɔ ra? 56Awɔɔ danlʊrɔ ba wɔɔ bire ʊ naa ʊ ra? A a ba lɔ kɛɛrɛ, an n’a dam naa do haay barɛ ma?» 57Naa do a ka, ŋ n kaanm Yeezuu m. A m naa, Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Wosolɛsinnɩsorazaa ɩ daʊrɛ yɩm bɩncɛ haay ʊ, b’a bɩr a yɩm a kʊ ʊ, a bɩr a yɩm a har ʊ sɔ y.» 58Yeezuu n hoser ba b’ʊ gʊta y, ŋ sɩrakarɛwar bɩ tɔ ma.
14Zaan-Batiisi zɛ
1Dɔmɩm bɩ do ʊ bɩ, cir Hɩrɔɔdɩ Yeezuu mim ma, bala a tɔ bɔ lɛɛ haay ʊ. 2A n n’a hɩrɛ a zibəənyɩnɔ m, a ʊ: «Gʊaa naa do, Zaan-Batiisi m! K’a a mɩm bɔ ʊ gəəno bire ʊ bɩ y’a ka, an paŋŋa yɩ, an nɩ hoserlo barɛ.» 3Kʊ sɩra nɩ, Hɩrɔɔdɩ a ka, ŋnɩ Zaan nyasʊ, ŋn’a sur, ŋn’a du lɔnnɔcɛ ʊ, a dam Filipi lʊ k’an ta m, a tɔ m Hɩrɔdɩyaadɩ bɩ minto. 4Bala, Zaan a hɩ Hɩrɔɔdɩ m, a ʊ: «A n a ga m k’ɩbɩɩ n a ba ɩ lʊ y!» 5Hɩrɔɔdɩ a ŋʊa k’a Zaan zɛ gər, b’a ɩ nyi bam gʊɔɔ wɔɔ m. Bala, brɔɔ haay ɩ dɩgam Zaan ma, ŋ ʊ: Wosolɛsinnɩsorazaa m. 6Bɩ, Hɩrɔɔdɩ yɩrɛ dɔmɩm cibsa hinni ʊ, Hɩrɔdɩyaadɩ nyɩmbʊɛɛrɛ sar ba gʊɔɔ kʊ n yɩ ŋ bir cibsa ma rɔ wɔɔ lɛɛ, an Hɩrɔɔdɩ nɔ yɩ. 7Hɩrɔɔdɩ n a wer si, a ʊ: hɔ k’a lɛ n taa haay bɩ, a y’a kaŋ ʊ. 8Nyɩmbʊɛɛrɛ bɩ da bɩ n a nyʊnnyɔɔta, a ʊ: «A n Zaan-Batiisi mim yɛ laaga burə ʊ.» Nyɩmbʊɛɛrɛ bɩ n a yɛ maam sɔ. 9Cir bɩ heer n a zar, b’a b’a dam ma, an a gu y, k’a wer si hɔbɩrɛbinno wɔɔ bire ʊ bɩ minto. A m bɩ, an lɛ ka kʊ n n’a ka ʊ. 10A n gʊaa deem nyɔɔ, an aa Zaan mim gʊ ma lɔnnɔcɛ ʊ b’ʊ, 11an bʊr m laaga ʊ, an b’a ka nyɩmbʊɛɛrɛ b’ʊ, an a si, an aa a ka a da ʊ. 12Zaan karɩndanyɩnɔ wɔɔ n bʊr, ŋnɩ bɩ Zaan gər bɩ sa, ŋn’aa bir, ŋnɩ bɔkarɛ ŋn’aa hɔ k’a a ba bɩ hɩ Yeezuu m.
Yeezuu gʊɔɔyaarɔ tʊr tisi soor
(Markɩ 6.30-44; Likki 9.10-17; Zaan 6.1-14)
13Yeezuu k’a mim naa do ma bɩ, a a hʊr lɛɛ bɩ do ʊ, an da kɔɔlʊʊ ʊ k’a ta toore ma a deem. Gʊɔɔ cir kʊ ŋ naa yɩ bɩ, ŋ y’a hʊr a kʊrɔ ʊ a gam ma, k’a zu a jɛ ʊ. 14Yeezuu k’a bɔ kɔɔlʊʊ b’ʊ bɩ, a gʊaa cir yɩ gʊta, gʊɔɔ wɔɔ cicir n a nyasʊ, an a sɩŋŋɩda sa, an nɩ ŋ yaabazannɔ waarɛ. 15Yirbəə k’a da bɩ, a karɩndanyɩnɔ wɔɔ a zɔ ma, ŋn’a hɩ m, ŋ ʊ: «Gum da, bɩ pooyaa m naa, gʊɔɔ wɔɔ da zaa ra kʊ ŋ nɩ ta kʊrɔ wɔɔ ʊ, ŋn’aa hɔbɩrɛ si, ŋn’a bɩ!» 16Bɩ, Yeezuu a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «A n a ga m, ŋn’a hʊr y. K’a hɔbɩrɛ ka ŋ ʊ a zim.» 17A m bɩ, ŋn’a hɩ m, ŋ ʊ: «Bur soor kan zɔnɔ kɩ hɩɩya wɔɔ n ta m naa ʊ.» 18Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «K’a ŋ ka m ʊ naa ʊ». 19A n lɛ ka, kʊ gʊɔɔ wɔɔ n nyɩnta bur bɩ ra, an bur soorlɔ wɔɔ si kan zɔ hɩɩya bɩ kɩ a wɔ ʊ, an dɩga brama, an barka da Woso m. A n buuro wɔɔ zɩnzɛ ra, an a ka a karɩndanyɩnɔ wɔɔ ʊ, kʊ ŋ n’a ka zamaa b’ʊ. 20Gʊɔɔ wɔɔ haay a bɩ, an ŋ ka. Karɩndanyɩnɔ wɔɔ bur kan zɔ kɩ kuuro kʊ ŋ gɔɔta rɔ wɔɔ gʊr kasɩ lɛ ma bueerehɩɩya. 21Gʊɔɔ kʊ ŋ hɔ bɩ bɩ rɔ wɔɔ, yaarɔ wɔɔ lɛ a zɔ tisi soor ma. N n lannɔ kan nyɩnɔ kɩ lɛ sa y.
Yeezuu ɩ tam hi burə ʊ
22Lɛɛm bɩ, Yeezuu a ka karɩndanyɩnɔ wɔɔ n da kɔɔlʊʊ b’ʊ, kʊ ŋ nɩ bra higʊta bɩ gəm deem la, k’a gɔɔta a zamaa bɩ da zaa ra. 23K’a zamaa bɩ da zaa ra an a nya bɩ, a a hʊr a deem, an ta ci ra, k’a yaa da. Yirbəə k’a da bɩ, a gɔɔta b’ʊ a deem. 24Kɔɔlʊʊ bɩ n a gʊ hi bɩ lɛ bɩ ma, an ta laatʊ hi bɩ bire ʊ. Bala, hɩnhɛr y’a nyam kɔɔlʊʊ bɩ zi, hikurero wɔɔ n’a monɩm kɔɔlʊʊ b’ʊ 25Dɔ k’a bʊr an nɩ mɛm bɩ, a wuti an tɔ hi bɩ ra, an nɩ tarɛ ŋ zi. 26Kʊ karɩndanyɩnɔ wɔɔ a yɩ an nɩ tam hi bɩ ra bɩ, nyibəə gasʊ ŋ ʊ, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Toor m!» Ŋ n’ɩ zee dam. 27Lɛɛm bɩ, Yeezuu meer ba kan ŋ kɩ, a ʊ: «K’a sɩra ka, mɔɔ m, a da bɩ bɔ ʊ y!» 28Pɩyɛɛr n a hɩ m, a ʊ: «Zuuba, k’ɩbɩɩ m paan… k’ɩ lɛ ka kʊ m bʊr ɩ zi hi bɩ burə ʊ.» 29Yeezuu n a hɩ m, a ʊ: «Bʊr.» Pɩyɛɛr n bɔ kɔɔlʊʊ b’ʊ, an nɩ tɔm hi bɩ ra k’a ta Yeezuu zi. 30K’a hɩnhɛr bɩ yɩ an nɩ hɔnm kan paŋŋa kɩ bɩ, a da bɔ ʊ, hi bɩ n’a monɩm, an zee da, a ʊ: «Zuuba, m bɔ lɛ m!» 31Lɛɛm bɩ, Yeezuu a wɔ nyɔɔ an a nyasʊ, an a hɩ m, a ʊ: «Ɩbɩɩ sɩrakarɛ poore! A lɔ ɩbɩɩ n sɩnsɩm ka?» 32Ŋ n’a da kʊ ʊ, ŋnɩ gasʊ kɔɔlʊʊ b’ʊ hɩnhɛr bɩ n jɩm. 33Gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ kɔɔlʊʊ b’ʊ rɔ wɔɔ kukurə zɛ a taa, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Woso Nyɩ n’ɩbɩɩ m paan….»
Zenezarɛtɩ yaabazannɔ waarɛ
34Kʊ ŋ higʊta bɩ zɛ ra bɩ, ŋ yaa lee ku Zenezarɛtɩ ʊ. 35Kʊ bɩ do gʊɔɔ wɔɔ kʊ ŋ Yeezuu yɩ, ŋn’a dɔ bɩ, ŋ yaa a hɩ kʊ b’ʊ haay kan kʊrɔ jɩnjɛɛnnɔ wɔɔ kɩ, ŋ ʊ, a bʊr. Ŋ n bʊr yaabazannɔ wɔɔ m haay Yeezuu zi. 36Ŋ n a yɛ han, k’a a wɔ da a huu lɛ tɔkkɛ ma. Bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ y’a wɔ da ma rɔ wɔɔ waarɛ yɩ haay.
15Woso lɛrɔ kan yɩnnɩbayɩ kɩ
1Farizɛɛnrɔ kan wosocikarɩnsaambɔɔ gɔsɩnnɔ kɩ a to Zerizalɛm ʊ, ŋnɩ bʊr Yeezuu zi, ŋnɩ b’a hɩ m, ŋ ʊ: 2«Bɔ m, ɩbɩɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ bɩr zum wɔɔ yaabɔɔ yɩnnɩbayɩrɔ wɔɔ ʊ? Ŋ n’ɩ hɔ bɩm, bɩ ŋ n a wɔ hir y. A n a ga nɩ y.» 3Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «B’awɔɔ, a lɔ awɔɔ bɩr zum Woso lɛrɔ wɔɔ ʊ, a bɔkarɛ, an nɩ zum a yɩnnɩbayɩrɔ wɔɔ ʊ? 4Woso a hɩ, a ʊ: ‹Ɩ zɩ kan ɩ da kɩ da ʊ. Bɩ gʊaa k’a zɩ bɔ ʊ gɛɛ a da a bɔ ʊ, pakra m, kʊ n n a zɛ gər.› 5B’awɔɔ ʊ, kʊ gʊaa a hɩ a zɩ m, gɛɛ a da m, a ʊ: ‹Daahan kʊ mɔɔ m ga m, m a ka ɩbɩɩ ʊ bɩ, Woso hɔ nɩ.› 6Pakra bɛɛ m kʊ gʊaa bɩ do m a da a zɩ kan a da kɩ han y. Woso lemim bɩ zar awɔɔ nawʊrɛ ncɩnaaʊ a yɩnnɩbayɩrɔ wɔɔ minto. 7Zambʊzannɔ, Ezayii gumə ta ʊ, an awɔɔ mim hɩ, a ʊ:
8Gʊɔɔ nɔɔn duro, mɔɔ da ŋ nawʊŋ ʊ a lɛ m, bɩ ŋ heer laatʊ mɔɔ ma.
9Daʊrɛ kʊ ŋ n’a kam mɔɔ ʊ bɩ, vam m.
Bala, durnya mim ŋn’a dɩndam gʊɔɔ m, ɩ ʊ Woso hɔ m.»
Hɔ k’a nɩ dintim kam gʊaa ma
10Bɩ jɛ ʊ bɩ, Yeezuu zamaa bɩ bir, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «K’a tʊr ka mɩŋŋa k’a jɩ ma! 11Hɔ k’a nɩ gasʊm gʊaa lɛ ʊ an ta a nɔ ʊ bɩ bɛɛ nɩ dintim kam ma y, bɩ hɔ k’a nɩ bɔm gʊaa lɛ ʊ bɩ nɩ dintim kam ma.» 12A m naa, karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a zɔ ma, ŋn’a hɩ m, ŋ ʊ: «Farizɛɛnrɔ wɔɔ kʊ ŋ naa ma bɩ, ɩbɩɩ dɔ ɩ ʊ, a busu ŋ ma ra?» 13A n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Hɔ haay kʊ mɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ n a sɔɔn bɩ, n y’a wʊrm. 14K’a ŋ to, bʊʊrɔ nɩ bʊʊrɔ gaam. Bɩ, kʊ bʊʊ bʊr, an nɩ bʊʊ gaarɛ, ŋ gʊaa hɩɩya haay y’a zarm yaa ʊ!» 15Pɩyɛɛr n a hɩ m, a ʊ: «Hɔbɔkʊrɛnoom naa do jɩ hɩ ʊ m.» 16Yeezuu n a hɩ, a ʊ: «Awɔɔ gɔɔta, awɔɔ n a jɩ dɔ ra? 17Awɔɔ n a dɔ, a ʊ, hɔ haay k’a nɩ gasʊm gʊaa lɛ ʊ, an nɩ tarɛ a nɔ ʊ bɩ, ta an nawʊm, an nɩ bɔm garga ra ra? 18Bɩ, hɔ k’a nɩ bɔm gʊaa lɛ ʊ bɩ, a to a nawʊm gʊaa heer ʊ, bɩ nɩ dintim kam ma. 19Bala, gʊaa heer hɔɔndarɛ bʊnyaarɔ wɔɔ nɩ bɔŋ ʊ: gərzɛrɛ, jaandarɛ, koorbarɛ, gʊɔɔ tɔ zarlɛ, kan sʊnsɔwʊrɛ kɩ. 20Nawɔnnɔ nɩ dintim kam gʊaa ma, bɩ hɔbɩrɛ bɩ, ɩ n ɩ wɔ hir bɩ bɩr dintim kam gʊaa ma y.»
Yeezuu bɔ Zidee kʊ ʊ
21Yeezuu k’a cem b’ʊ bɩ, a ta Tiir kan Sidɔn kɩ kʊrɔ wɔɔ ʊ. 22Lʊ nɩ b’ʊ an ta Yeezuu zi, zɩɩfʊ bɛɛ nɩ y, Kanaan do nyɩ m, an a hɩ Yeezuu m, a ʊ: «M cicir zɛ Zuuba, *Davɩd Nyɩ, mɔɔ nyɩmbʊɛɛrɛ zinə n ta m, an nɩ fɩr kam ma gʊta.» 23Yeezuu n a nyɩ bɔ nʊ y. A karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a zɔ ma, ŋn’a yɛ han, ŋ ʊ: «La lʊ naa do ra, bala, a ɩ wɔɔ kɔm kan a zeedarɛ kɩ.» 24Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Mɔɔ nyɔɔ n y’a ʊ Israyɛl gʊɔɔ kʊ ŋ bɔ kʊ ʊ kan seero kʊ ŋ nyaam nɔ wɔɔ kɩ zi.» 25Bɩ, lʊ b’a gu an bɩ kukurə zɛ a taa, an a hɩ m, a ʊ: «Zuuba, bʊr ɩ da mɔɔ han!» 26Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «A n a ga m, n nɩ nyɩnɔ hɔbɩrɛ sa, n n a ka jinnyɩnɔ ʊ y.» 27Lʊ bɩ n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Sɩra m, Zuuba, baa jinnyɩnɔ wɔɔ ɩ hɔbɩrɛ bʊtʊ k’a a lo ŋ zuubarɔ wɔɔ taa bɩ gʊrlɛ, ŋn’a bɩrɛ.» 28A m naa Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Lʊ, ɩ sɩrakarɛ gandaa ʊ! Ɩ hɔ k’ɩ lɛ n taa bɩ yɩm!» Lɛɛm bɩ, a nyɩmbʊɛɛrɛ b’a waa wakatɩ bɩ do ʊ.
Yeezuu yaabazannɔ waa gʊta
29Yeezuu a hʊr b’ʊ, an ta Galilee higʊta lɛ ra, an aa der ci ra, an nyɩnta. 30Gʊɔɔ cir gʊta bʊr zi, lʊgɔrɔ m, bʊʊrɔ m, gandeenzannɔ m, bəətinno kan yaabazannɔ vantɔɔ kɩ m, ŋnɩ bɩ ŋ nyɩnta Yeezuu taa, an ŋ waa. 31Gʊɔɔ wɔɔ n zɛ kədə, kʊ bəətinno nɩ meer barɛ, gandeenzannɔ n a gannɔ yɩ, lʊgɔrɔ nɩ tam mɩŋŋa, bʊʊrɔ nɩ lɛɛ yɩm bɩ minto. Ŋ y’a lɛ bɔ Israyɛl Woso ʊ.
Yeezuu gʊɔɔyaarɔ tʊr tisi si
32Yeezuu a karɩndanyɩnɔ wɔɔ bir an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Zamaa bɩ cicir ɩ mɔɔ zɛm, bala, a dɔmɩm kaakʊ hɔ m naa, ŋ nɩ kan mɔɔ kɩ, hɔsɩ ba ŋ ʊ, ŋn’a bɩrɛ y. Mɔɔ lɛ baa kʊ m ŋ da zaa ra kan nɔ kɩ y. Kʊ n bɛɛ nɩ, ŋ y’a dundom zaa ra.» 33Karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a hɩ m, ŋ ʊ: «K’ʊ bur yɩ ka pooyaa ʊ naa ʊ, ʊ a ka gʊɔɔ cir naa ʊ, k’an ŋ ka?» 34Yeezuu n ŋ lar, a ʊ: «Bur karɔ n ta awɔɔ ʊ?» Ŋ n a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «Saanhɩna kan zɔ poorenyɩnɔ kɩ.» 35A n lɛ ka kʊ zamaa bɩ n nyɩnta tara ʊ. 36A n bur saanhɩna bɩ sa kan zɔnɔ wɔɔ kɩ an yaa da Woso m barka, an n’a zɩnzɛm la, an n’a kam a karɩndanyɩnɔ wɔɔ ʊ, ŋn’a kam, zamaa b’ʊ. 37Ŋ n a bɩ, an ŋ ka, an a yɔ, ŋn’a kuuro gʊr kasɩ lɛ ma saanhɩna. 38Zamaa bɩ gʊɔɔyaarɔ a zɔ tisi si ma, n n lannɔ kan nyɩnɔ kɩ lɛ sa y. 39Bɩ jɛ ʊ bɩ, Yeezuu ŋ da zaa ra, an da kɔɔlʊʊ b’ʊ an ta Magadaan ʊ.
16Hoser yɛrɛ
(Markɩ 8.11-13; Likki 12.54-56)
1Farizɛɛnrɔ kan sadisɛɛnrɔ kɩ a zɔ Yeezuu ma, ŋnɩ hoser yɛ han, k’a makra ba. 2Yeezuu n a nyɩ bɔ ŋ nʊ, a ʊ: «Kʊ woso lɛ a zo, b’awɔɔ ʊ, lɛɛ yɩm mɩŋŋa, bala, brama bɩ piin…. 3Dɔgta m, b’awɔɔ ʊ la bam her, bala, brama bɩ piin… b’a kundə sɔ. Awɔɔ brama mim dɔ, b’awɔɔ b’a dam ma a hɔɔ kʊ ŋ nɩ bam dɩɩtaa rɔ wɔɔ jɩ dɔ y. 4Her gʊɔɔ bʊnyaarɔ kʊ ŋ bɩr Woso lɛ sim nɔ wɔɔ ɩ hoser yɛrɛ, bɩ ŋ bɩ hoser vanta yɩrɛ kʊ Zonas hɔ bɩ bɛɛ y.» A n a gʊ ŋ ma, an cem.
Farizɛɛnrɔ kan sadisɛɛnrɔ kɩ nyʊnyɔɔ
5A hʊr kʊ Yeezuu ʊ kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ ŋnɩ bra higʊta bɩ gəm deem bɩ ra bɩ, bur tɔ bɔ karɩndanyɩnɔ wɔɔ nɔ ʊ. 6Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «K’a dundo a zi, k’a a ba laatʊ farizɛɛnrɔ kan sadisɛɛnrɔ kɩ nyʊnyɔɔ bɩ ma.» 7Ŋ n bɔkarɛ, ŋn’a hɩm kʊ m, ŋ ʊ: «Kʊ wɔɔ n bur sa bɩ y’a ka an naa hɩ.» 8Yeezuu n a dɔ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «A lɔ awɔɔ n’a hɩm kʊ m, a ʊ: kʊ wɔɔ n bur sa bɩ minto nɩ? Awɔɔ sɩrakarɛ bɩ gʊta y! 9Awɔɔ gɔɔta a bɩr naa jɩ dɔm na? Kʊ mɔɔ bur soor zɩnzɛ ra, m a ka gʊɔɔyaarɔ tisi soor ʊ bɩ, a tɔ b’awɔɔ nɔ ʊ ra? Awɔɔ kuuro gʊr kasɩ lɛ ma karɔ? 10Bɩ, kʊ mɔɔ bur saanhɩna zɩnzɛ ra m a ka gʊaa tisi si ʊ bɩ, kasɩ lɛ ma karɔ awɔɔ kuuro gʊr ʊ? A tɔ b’awɔɔ nɔ ʊ ra? 11A a ba lɔ awɔɔ n a jɩ ma, a ʊ, bur bɛɛ mɔɔ n’a hɩm ma? K’a dundo a zi kan farizɛɛnrɔ, sadisɛɛnrɔ nyʊnyɔɔ bɩ kɩ.» 12A m naa, karɩndanyɩnɔ wɔɔ n bɔkarɛ, ŋn’a jɩ ma, ŋn’a dɔ ŋ ʊ, bur barɛ nyʊnyɔɔ bɛɛ an n’a hɩm ma y. Farizɛɛnrɔ kan sadisɛɛnrɔ kɩ hɔdɩndarɛ an n’a hɩm ma.
Pɩyɛɛr kasɛtɩ karɛ
(Markɩ 8.27-30; Likki 9.18-21)
13Ŋ yaa lee ku kʊ kʊ n n’a hɩm ma, ŋ ʊ: Filipi-Sezaaree kʊrɔ wɔɔ ʊ. Yeezuu laaka da a karɩndanyɩnɔ wɔɔ han, a ʊ: «Gʊɔɔ wɔɔ y’a hɩrɛ, ŋ ʊ: nka m Gʊaanyɩ bɩ nɩ?» 14Ŋ n a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «Gɔsɩnnɔ y’a hɩrɛ, ŋ ʊ: Zaan-Batiisi m, nawɔnnɔ ʊ: *Elii m, gɔsɩnnɔ a ya, ŋ ʊ: Zeremii m, gɛɛ, wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ deem m.» 15A n ŋ lar, a ʊ: «B’awɔɔ, awɔɔ y’a hɩrɛ, a ʊ: nka m mɔɔ nɩ?» 16Pɩyɛɛr n meerbaa bɩ si, an a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Krista bɩ n’ɩbɩɩ m, Woso k’an mɩsɩr bɩ nyɩ.» 17Yeezuu n a hɩ m, a ʊ: «Mimbirenyɩntazaa n’ɩbɩɩ m, Sɩmɔɔn, Zonas nyɩnnɩ, bala, gʊaa bɛɛ sɩra naa do hɩnka ɩbɩɩ nɩ y. Mɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ m. 18Bɩ, mɔɔ y’a hɩrɛ ɩbɩɩ m, Pɩyɛɛr16.18 Pɩyɛɛr, a lɛ taa k’a hɩ, a ʊ: «ci». n’ɩbɩɩ m, bɩ ci naa do mɔɔ n nɩ m sokʊma bɩ dɔrɛ a burə ʊ. Zɛ kan a paŋŋa kɩ bɩ bʊrm la y. 19Mɔɔ Woso cirbəə cɛnyɩrɔ karɛ ɩbɩɩ ʊ, hɔ haay k’ɩbɩɩ n n’a kʊsɩm tara burə ʊ bɩ, n y’a kʊsɩm arzana ʊ, hɔ haay k’ɩbɩɩ n n’a hʊrm tara burə ʊ bɩ, n y’a hʊrm arzana ʊ.» 20Naa do jɛ ʊ, a lɛ ka ŋ ʊ mɩŋŋa, a ʊ: ŋ b’a hɩ gɔsɩ m, ŋ ʊ, Krista n’awɔɔ nɩ y.
Yeezuu fɩryɩrɛ mim
(Markɩ 8.31–9.1; Likki 9.22-27)
21A n a sa wakatɩ bɩ do ma, Yeezuu a sɩŋŋɩda sa, an nɩ hɔ dɩndarɛ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʊ: «Pakra m, kʊ m ta Zerizalɛm ʊ kʊ m aa fɩr yɩ gʊta gʊɔɔgusinno kan wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ, wosocikarɩnsaambɔɔ kɩ wɔ ʊ. Ŋ mɔɔ zɛm gər. B’a dɔmɩm kaakʊ hinni ʊ, Woso mɔɔ mɩm bɔŋ ʊ.» 22Pɩyɛɛr n Yeezuu gaa, an bɔ m toore ma, an nɩ nyaa bam kan kɩ, a ʊ. «Woso dɔrɛ ɩ ma kan naa kɩ Zuuba, mim naa do b’ɩ b’ɩ yɩrɛ y.» 23Bɩ, Yeezuu a bɔ, an a hɩ Pɩyɛɛr m, a ʊ: «Ɩ jɛ bɔ mɔɔ jɩr ʊ! Sʊtaana, mɔɔ makra ɩbɩɩ n’a bam, ɩbɩɩ hɔɔndarɛ bɩ n bɔ kʊ ʊ kan Woso hɔ kɩ y. Gʊɔɔ hɔɔndarɛ m.»
Yeezuu zaa zure
24Bɩ kur bɩ, Yeezuu a hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʊ: «Kʊ gʊaa lɛ taa k’a zu mɔɔ ʊ, k’an sɔ a mɩŋŋa m, k’an a gɔdarkʊra busu, an zu mɔɔ ʊ. 25Bala, kʊ gʊaa lɛ taa k’a a meeyaa bʊmbɔ, a b’a meeyaa bʊmbɔrɛ yɩrɛ y. Bɩ, kʊ gʊaa ga mɔɔ tɔ ma a y’a meeyaa bʊmbɔrɛ yɩrɛ. 26Bɩ, kʊ gʊaa a so durnya hɔ haay ʊ, an bɔkarɛ an kʊrɔ mɩsɩrbaa k’a nyarɛ ba ʊ bɩ ma, a nyɔɔdʊ ɩ ka? Gɛɛ gʊaa y’a mɩsɩrbaa lʊrm kan bɔ kɩ? 27Bala, Gʊaanyɩ bɩ zɛrɛ a Zɩ lɛbɔʊrɛ nɔ ʊ kan a malɛɛkarɔ kɩ. Dɔmɩm bɩ do ʊ bɩ, a gʊaa biyəə zibəə nyɔɔdʊ kaŋ ʊ.» 28Yeezuu a ya, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ naa ʊ naa, gɔsɩnnɔ zɛ b’a kure, kʊ ŋ n Gʊaanyɩ bɩ yɩ an bʊr a cirbəə nɔ ʊ y.»
17Yeezuu lʊrlɛ
1Dɔmɩm sɔrdɩ kur bɩ, Yeezuu Pɩyɛɛr gaa, kan Zakkɩ kɩ a danzaa Zaan kɩ, an bɔ ŋ nɩ toore ma a minto, ci jintə mim ʊ. 2A n a lʊr ŋ mɩm ʊ. A meer nɩ yɔm am wosogure hɔ bɩ m, a huuro wɔɔ nɩ nyakɩ bɔm, ŋn’a ba fu fɩrr…. 3*Elii n a hɩnka ŋ nɩ kan Moyiisi kɩ, ŋn’ɩ meer bam kan Yeezuu kɩ. 4Pɩyɛɛr n a hɩ Yeezuu m, a ʊ: «Zuuba, kʊ wɔɔ ɩ naa ʊ, a mɩŋŋa. K’ɩ lɛ taa, kʊ m bur ba kaakʊ: ɩbɩɩ hɔ deem, Moyiisi hɔ deem, Elii hɔ deem.» 5K’a nɩ meer barɛ ncɩnaaʊ bɩ, warkʊ k’a nɩ yɔm bʊr an b’a ku ŋ la. Meerbaa n a to warkʊ bɩ nɔ ʊ, a ʊ: «Ba mɔɔ Nyɩ m na. Mɔɔ ŋʊa gʊta. A mɔɔ nɔ yɩ paan…. K’a a tʊr ka ma.» 6Karɩndanyɩnɔ wɔɔ kʊ ŋ naa ma bɩ, ŋ y’a dundo, ŋn’a meer kunku tara ma, dabɔʊ gʊta k’a ŋ nyasʊ bɩ minto. 7Yeezuu n a zɔ ŋ ma, an a wɔ da ŋ ma, an a hɩ, a ʊ: «K’a wuti, a da bɩ bɔ ʊ y!» 8Kʊ ŋ y’a bɔ ŋnɩ dɩga bɩ, ŋ n gɔsɩ yɩ dɔ, kʊ Yeezuu y’a deem bɛɛ y. 9Kʊ ŋ n’ɩ zerm ci bɩ ra bɩ, a lɛ ka ŋ ʊ, a ʊ: «Hɔ k’awɔɔ yɩ naa, a b’a hɩ gɔsɩ nɩ y, k’an ta, an Gʊaanyɩ bɩ mɩmbɔʊrɛ ku gəəno bire ʊ.»
N Yeezuu lar Elii mim ma
10A karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a lar, ŋ ʊ: «Bɔ m wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ ʊ, Elii lɛɛkarɛ an bʊr?» 11Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Sɩra m, Elii nɩ lɛɛkarɛ an bʊr k’a bɩ hɔ haay banka. 12Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, Elii bʊr kara, bɩ ŋ n a dɔ y, a hɔɔnhɔ ŋ y’a ba m. Gʊaanyɩ bɩ fɩr yɩrɛ ŋ wɔ ʊ maam sɔ.»
(Markɩ 9.14-29; Likki 9.37-43a)
13A m naa, karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a dɔ, ŋ ʊ, Zaan-Batiisi an n’a hɩm ma.
Yeezuu zinə bɔ nyɩ mɛ ʊ
14Kʊ ŋ lee ku zamaa cir gʊta bɩ zi bɩ, gʊaa a zɔ Yeezuu ma, an kukurə zɛ a taa, an a hɩ m, a ʊ: 15«Karɩnsaamba, m nyɩnnɩ cicir zɛ, hɔɔ n’a zɛm, an nɩ fɩr yɩm gʊta, a tɩr a da sɛ ʊ, gɛɛ hi ʊ. 16Mɔɔ n bʊr m ɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ zi, bɩ, ŋ n a da ma, ŋn’a waa y.» 17Yeezuu n meerbaa bɩ sa, a ʊ: «Zamaana sɩrakarɛwar zannɔ, gʊɔɔ bʊnyaarɔ, mɔɔ dɔmɩm bam karɔ kan awɔɔ kɩ? Dɔmɩm karɔ mɔɔ nɩ m yarɛ, m yɛ kɔrɛ ma awɔɔ minto? K’a bʊr m mɔɔ zi.» 18Yeezuu n həən si zinə bɩ ma, an bɔ nyɩ bɩ mɛ ʊ, nyɩ bɩ n laafɩɩ yɩ wakatɩ bɩ do ʊ. 19Karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a zɔ Yeezuu ma, ŋn’a lar a deem, ŋ ʊ: «Bɔ y’a ka wɔɔ n ʊ da ma, ʊ la zinə bɩ ra?» 20A n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Awɔɔ sɩrakarɛ k’an poore bɩ m. Bala, sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, k’awɔɔ sɩrakarɛ bɔ kʊ ʊ kan mutardɩ yaa kɩ, awɔɔ y’a hɩm ci naa do m, a ʊ: wuti, ɩ ta lɛɛ naa do ʊ! A wutire an ta, awɔɔ bɩ jɩram hɔsɩ barɛ ra y. [21Bɩ, zinə ncɩnaaʊ bɩ, hɔ ba ʊ an b’a dam ma an a ka, an bɔ, kʊ yaadarɛ bɛɛ kan lɛkʊsɩrɛ kɩ y.]»
Yeezuu a ya, an n’a zɛ mim dɩndam
(Markɩ 9.30-32; Likki 9.43b-45)
22Hindeem ʊ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ kʊ ŋ y’a so kʊ ma haay Galilee ʊ bɩ, Yeezuu a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «N Gʊaanyɩ bɩ dam gʊɔɔ wɔ ʊ. 23Ŋ y’a zɛm, b’a dɔmɩm kaakʊ hinni ʊ, Woso y’a mɩm bɔŋ ʊ.» Meerbaa naa do ŋ heer zar gʊta.
Yawʊr karɛ
24Kʊ Yeezuu kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ lee ku Kapɛrnawum ʊ bɩ, Wosocɛ yawʊrsinno a zɔ Pɩyɛɛr ma, ŋn’a lar, ŋ ʊ: «Awɔɔ karɩnsaamba bɩ bɩr Wosocɛ yawʊr kam na?» 25Pɩyɛɛr n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «A y’a kam.» Pɩyɛɛr k’a lee ku har ʊ bɩ, Yeezuu lɛɛ ka m an a lar, a ʊ: «Sɩmɔɔn, kan ɩbɩɩ kɩ, nkɔɔ durnya cinno nɔɔm nɩ yawʊr sire ŋ han? Ŋ nyɩnɔ m gɛɛ, saanɔɔ nɩ?» 26Pɩyɛɛr n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Saanɔɔ m.» Yeezuu n a hɩ m, a ʊ: «K’a maam ŋ nyɩnɔ wɔɔ ba ŋ barla y. 27Bɩ k’ʊ lɛ baa kʊ ŋ n’a hɩ, ŋ ʊ, ʊ ʊ zar a ma bɩ, ta higʊta b’ʊ, ɩ yaa ka zo hi b’ʊ. Zɔ niŋŋə k’a nɩ lɛɛ kam an ka bɩ mom bɩ, bɔ zɔ bɩ do m, ɩ lɛ gʊ, ɩbɩɩ busoo yɩrɛ a lɛ b’ʊ, an nɩ mɔɔ kan ɩbɩɩ kɩ yawʊr karɛ bɔm. K’ɩ bɔ ʊ, ɩ b’a ka yawʊrsinno wɔɔ ʊ.»
18Nka m jɩtaarɛ?
(Markɩ 9.33-37; Likki 9.46-48)
1Wakatɩ bɩ do ʊ bɩ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ a zɔ Yeezuu ma, ŋn’a lar, ŋ ʊ: «Nka m jɩtaarɛ Woso cirbəə bɩ nɔ ʊ?» 2Yeezuu n nyɩ poore bir an a jɩm ŋ bire ʊ, 3an bɔkarɛ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, k’awɔɔ n a lʊr a a ba, am nyɩ poore hɔ bɩ nɩ, awɔɔ bɩ gasʊm Woso cirbəə b’ʊ y. 4Gʊaa k’a n’a mɩŋŋa zerm am nyɩ hɔ bɩ m bɩ, bɩ zaa n jɩtaarɛ Woso cirbəə b’ʊ. 5Gʊaa k’a nyɩ poore si mɔɔ tɔ ma am nyɩ naa do m bɩ, mɔɔ mɩŋŋa a yɩ m si.»
Dundoazi mim
6«Bɩ, kʊ gʊaa a ka nyɩnɔ kʊ ŋ sɩra ka mɔɔ rɔ nɔɔn duro gʊaa deem n a do mimbʊnyaa nɔ ʊ, kʊ n jɛnlajaa gʊta kʊsɩ a wer ma, n n a da higʊta ʊ, a jɩra. 7Kʊsɩ nɩ kan durnya kɩ, kʊ minno n ta ʊ, ŋn’ɩ gʊɔɔ dom mimbʊnyaa nɔ ʊ bɩ minto. Minno wɔɔ duro bɩ nyam durnya nɔ ʊ y, bɩ kʊsɩ ɩ kan gʊaa k’a ka ŋn’ɩ zɛm bɩ kɩ. 8K’ɩ wɔ gɛɛ, ɩ gam y’ɩ dam mimbʊnyaa barɛ ma, k’ɩ zɛ ra, ɩ zo laatʊ ɩ ma k’ɩ gasʊ mɩsɩrbaa k’a nyarɛ ba ʊ b’ʊ, ɩ wɔ deem m, gɛɛ ɩ gam deem m, bɩ jɩra, gasʊ k’ɩbɩɩ nawʊrɛ ɩ wɔ hɩɩya m, gɛɛ ɩ gam hɩɩya m sɛhar k’a lihire ba ʊ bɩ nɔ ʊ bɩ m. 9K’ɩ mɩnyaa y’ɩ dam mimbʊnyaa barɛ ma, k’ɩ bɔ ʊ ɩ zo laatʊ ɩ ma, k’ɩ gasʊ ɩ mɩnyaa deem m mɩsɩrbaa k’a nyarɛ ba ʊ bɩ nɔ ʊ, bɩ jɩra, gasʊ k’ɩbɩɩ nawʊrɛ ɩ mɩm hɩɩya m sɛhar ʊ bɩ m.
Ser k’a nyaam hɔbɔkʊrɛnoom darɛ
10K’a dundo a zi, a b’a ka a nyɩnɔ nɔɔn duro gʊaa deem bɔ ʊ y. Bala, sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, arzana ʊ bɩ, ŋ malɛɛkarɔ ɩ mɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ mɛ yɩm wakatɩ haay. [11Bala Gʊaanyɩ bɩ, bʊr a ʊ, k’a gʊɔɔ kʊ ŋ nyaam nɔ wɔɔ bʊmbɔ.] 12Awɔɔ y’a hɔɔn dam lʊnlɔ? Kʊ gʊaa ɩ seero m zɔrɔ, deem n a bɔ ʊ an nyaam, a bɩ bunɛɛhʊ a yaa nɛɛhʊ rɔ wɔɔ tom zigi ra, an ta an aa a ka deem k’a nyaam bɩ ma ra? 13K’a ser bɩ yɩ, a heer yɩm nyɩnta kan kɩ an lɛ da bunɛɛhʊ a yaa nɛɛhʊ rɔ kʊ ŋ n nyaam nɔ wɔɔ ra. 14Awɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ lɛ baa sɔ kʊ nyɩnɔ nɔɔn duro gʊaa deem n nyaam y.
Kʊ bɔ zaa ʊ mim
15K’ɩ danyɩ a zar ɩ ma, k’ɩ ta zi, ɩ yaa hɔ k’a ba ɩbɩɩ m bɩ hɩ m, ɩbɩɩ kan kɩ a hɩɩya. K’a ɩbɩɩ mim bɩ si, k’ɩ dɔ ɩ ʊ, awɔɔ a zɛ kʊ ra. 16Bɩ, k’a n a tʊr ka ɩ ma, k’ɩ gʊaa na ɩ ma deem gɛɛ hɩɩya, amba Wosoci a hɩ, a ʊ: ‹Gʊaa hɩɩya gɛɛ kaakʊ y’a ga mim kasɛtɩ barɛ m.› 17Kʊ gʊaa bɩ lɛ baa k’a tʊr ka brɔɔ ma sɔ, k’ɩ hɩ kristagʊɔɔ sokʊma bɩ m. K’a ʊ a b’a tʊr kam kristagʊɔɔ sokʊma bɩ ma, k’ɩ dɩga ma kɩfɩr gɛɛ, yawʊrsirezaa. 18Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m: hɔ haay, k’awɔɔ n’a gum ma tara burə ʊ naa ʊ, n y’a gum ma sɔ Woso cirbəə nɔ ʊ. Hɔ haay k’awɔɔ nɩ yɛm ma tara burə ʊ, n yɛm ma sɔ Woso cirbəə nɔ ʊ. 19Mɔɔ m ya, m n’a hɩrɛ awɔɔ m sɔ: K’awɔɔ gʊaa hɩɩya a zɛ kʊ ra tara burə ʊ naa ʊ, k’a hɔ niŋŋə haay yɛ yaadarɛ nɔ ʊ, mɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ hɔ bɩ do karɛ ŋ ʊ. 20Bala, lɛɛ kʊ gʊɔɔ a so kʊ ma ʊ hɩɩya gɛɛ kaakʊ mɔɔ tɔ ma bɩ, mɔɔ yɩ ŋ bireyaa ʊ.»
Sugur ka kʊ ʊ mim
21Pɩyɛɛr n a zɔ Yeezuu ma, an a hɩ m, a ʊ: «Zuuba, kʊ mɔɔ danyɩ a zar mɔɔ ma, gallɛm karɔ mɔɔ nɩ sugur kaŋ ʊ? Gallɛm saanhɩna gɛɛ?» 22Yeezuu n a hɩ m, a ʊ: «Mɔɔ n a hɩ ɩbɩɩ m, mɔɔ ʊ gallɛm saanhɩna y, bɩ, gallɛm busaanhɩna a gallɛm saanhɩna.»
Zibəənyɩ k’a n yɛ sugur ma hɔbɔkʊrɛnoom
23«Naa do minto bɩ, Woso cirbəə bɩ bɔ kʊ rɛ kan cir k’a wuti k’a a zibəənyɩnɔ lar ŋ zibəə ma. 24A sɩŋŋɩda k’a k’a ba bɩ, bʊr n y’a ʊ zibəənyɩ deem m, an ta talan18.24 Talan deem: Dɔɔraa buhɩra zibəə busoo m. waa bu zɩm m. 25Bɩ, gʊaa bɩ ba hɔsɩ m an b’a zɩm bɩ karɛ y. A m bɩ, cir bɩ n lɛ ka, kʊ n nɩ gʊaa bɩ hɛɛ kan a lʊ kɩ, a nyɩnɔ kɩ, kan hɔ niŋŋə k’an ta m haay kɩ, k’a cɩnta zɩm bɩ bɩncɛ ʊ. 26A m naa, zibəənyɩ bɩ n kukurə zɛ cir bɩ taa, an cicir ba a lɛ ra, a ʊ: ‹M cicir zɛ, mɔɔ yɩ m zɩm bɩ kam haay!› 27Gʊaa bɩ cicir n cir bɩ nyasʊ, an zɩm bɩ to m, an a da zaa ra. 28Zibəənyɩ bɩ n bɔ, an a muno wɔɔ deem zɛ ʊ zaa ra, a zɩm n ta ra *deniyee zɔrɔ, an a wɔ so a bʊkɔ ʊ, an n’a ŋʊam k’a hoonsi ta rɛ, an n’a hɩm nɩ, a ʊ: ‹M zɩm bɩ ka m ʊ.› 29A mim bɩ n kukurə zɛ a taa, an cicir ba a lɛ ra, a ʊ: ‹M cicir zɛ, mɔɔ yɩ m zɩm bɩ kam.› 30Bɩ, gʊaa b’a gu, an ta, an aa a ka, n n a du lɔnnɔcɛ ʊ, k’an tolle ba, an zɩm bɩ ka, an a nya. 31Zibəənyɩnɔ mɩsɩrɔ wɔɔ kʊ ŋ naa yɩ bɩ, ŋ heer a zar gʊta, ŋnɩ ta, ŋn’aa hɔ haay woo… k’a ba bɩ hɩ cir bɩ m. 32Cir bɩ n zibəənyɩ bɩ bir an a hɩ m, a ʊ: ‹Zibəənyɩ bʊnyaa, mɔɔ ɩ zɩm bɩ to ɩbɩɩ m haay, k’ɩbɩɩ cicir ba mɔɔ lɛ ra bɩ minto. 33Ɩbɩɩ n ɩ da ma sɔ, ɩ ɩ mim bɩ cicir zɛ, amba mɔɔ ɩbɩɩ cicir zɛ bɩ n na?› 34Cir bɩ nɔ n ma ʊ gʊta, an gʊaa bɩ du lɔnnɔcɛ ʊ k’an fɩr yɩ, k’an zɩm bɩ ka haay.» 35Yeezuu n a ya, an a na ma, a ʊ: «Mɔɔ Zɩ k’a nɩ arzana ʊ bɩ y’a barɛ awɔɔ m ncɩnaaʊ, k’awɔɔ bɩr sugur kam kʊ ʊ kan a heer kɩ haay y.»
19La a lʊ ra mim
1Yeezuu k’a naa do dɩnda haay bɩ, a a hʊr Galilee ʊ, an ta Zidee ʊ, Zʊrdɛn kur. 2Zamaa cir gʊta zu a jɛ ʊ, an ŋ yaabazannɔ waa b’ʊ. 3Farizɛɛnrɔ n a zɔ ma, k’a nyasʊ meerbaa nɔ ʊ, ŋnɩ laaka da han, ŋ ʊ: «Gʊaa a da ma, an la a lʊ ra, baa kʊ mim kara m na?» 4A n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Awɔɔ n a karɩnda ba Wosoci b’ʊ ra? A ʊ: ‹A sɩŋŋɩda ʊ bɩ, Woso gʊaa da kan lʊ kɩ.› 5A n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: ‹Bɩ y’a ka: gʊaa y’a gʊrɛ a zɩ kan a da kɩ ma, an a zɛ kʊ ra kan a lʊ kɩ, ŋ gʊaa hɩɩya bɩ n a ba deem.› 6Ncɩnaaʊ bɩ, ŋ bɩ hɩɩya dɔ y, ŋ deem. Bɩ, gʊaa bɩ hɔ kʊ Woso a zɛ kʊ ra bɩ gʊngʊm kʊ ma y.» 7Farizɛɛnrɔ wɔɔ n a lar, ŋ ʊ: «Bɔ m Moyiisi ʊ, n nɩ harcɩntarɛ kaansʊrɛ ci ba, kʊ n nɩ bɔkarɛ n nɩ la lʊ ra?» 8Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Awɔɔ heerkarɛ minto y’a ka Moyiisi n lɛ ka k’awɔɔ n la a lannɔ ra. Bɩ, durnya sɩŋŋɩda ʊ bɩ, ncɩnaaʊ bɛɛ y. 9Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m: kʊ gʊaa la a lʊ ra, bɩ lʊ bɩ n jaan da y, an lʊ vanta sa, gʊaa bɩ do, jaandarɛzaa m.»
10Karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a hɩ m, ŋ ʊ: «Kʊ gʊaa kan a lʊ kɩ mim b’ɩ yɩrɛ ncɩnaaʊ, kʊ gʊaa n lʊ sa y, a jɩra.» 11Yeezuu n a nyɩ bɔ ŋ nʊ, a ʊ: «Gʊaa haay bɛɛ nɩ hɔdɩndarɛ naa do sire y, bɩ gʊɔɔ kʊ Woso paŋŋa ka ŋ ʊ kʊ ŋ n’a si rɔ wɔɔ, brɔɔ y’a sim. 12Minno y’a hʊnhɔ y’a karɛ gʊɔɔ bɩr lʊ sire y: Gʊɔɔ ta ʊ, yɩ kʊ ŋ y’a ʊ bɩ, ŋ b’a dam ma ŋnɩ lʊ si y, gɔsɩnnɔ ta ʊ, gʊɔɔ y’a ba ŋ nɩ, gɔsɩnnɔ n ta ʊ, ŋ bɩr lʊ sire y Woso cirbəə bɩ minto. Gʊaa k’a n’a dam ma, an meerbaa naa do si bɩ, k’an a si.»
Nyɩnɔ poorero barkadaʊrɛ
(Markɩ 10.13-16; Likki 18.15-17)
13Gʊɔɔ bʊr nyɩnɔ poorero m Yeezuu zi, k’an a wɔ ka ŋ mim la, an yaa da ŋ tɔ ma, bɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ n yɛ gʊɔɔ wɔɔ nɩ y, ŋn’a bam kan ŋ kɩ. 14Yeezuu k’a naa yɩ bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «K’a nyɩnɔ poorero wɔɔ to, ŋnɩ bʊr mɔɔ zi, a b’a ta ŋ nɩ tolle y. Bala, gʊɔɔ kʊ ŋ bɔ kʊ ʊ kan nawɔnnɔ kɩ rɔ wɔɔ, ŋ hɔ m Woso cirbəə bɩ m.» 15A n a wɔ ka nyɩnɔ wɔɔ mim la, an a hʊr lɛɛ bɩ do ʊ.
Yeezuu kan arzakazaa kɩ
(Markɩ 10.17-31; Likki 18.18-30)
16Bɩ kur bɩ, gʊaa a zɔ Yeezuu ma, an a lar, a ʊ: «Karɩnsaamba, bɔ mɩŋŋa mɔɔ n’a barɛ m mɩsɩrbaa k’a nyarɛ ba ʊ bɩ yɩ?» 17Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Bɔ m, ɩbɩɩ nɩ mɔɔ larm hɔ mɩŋŋa mim ma? Gʊaa mɩŋŋa ba ʊ kʊ Woso deem bɛɛ y. K’ɩbɩɩ lɛ taa k’ɩ gasʊ mɩsɩrbaa k’a nyarɛ ba ʊ bɩ nɔ ʊ, k’ɩ zu Woso lɛrɔ wɔɔ ʊ.» 18Gʊaa bɩ n laaka da Yeezuu han, a ʊ: «Karɔɔ m Woso lɛrɔ wɔɔ barla?» Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Ɩ bɩ gər zɛ y, ɩ bɩ jaan da y, ɩ bɩ koor ba y, ɩ bɩ kasɛtɩ ŋʊaar ba ɩ ka ɩ mim la y, 19ɩ zɩ kan ɩ da kɩ da ʊ, ɩ ɩ mim ŋʊa amba ɩ ɩ mɩŋŋa ŋʊa bɩ m.» 20Nyukumbueere bɩ n a hɩ m, a ʊ: «Mɔɔ zu lɛrɔ nɔɔn duro haay ʊ, bɔ ɩ gɔɔta mɔɔ n’a barɛ?» 21Yeezuu n a hɩ m, a ʊ: «K’ɩbɩɩ lɛ taa k’ɩ yɩ mɩŋŋa paan… k’ɩ ta ɩ yaa hɔ k’a n’ɩbɩɩ ʊ haay bɩ hɛɛ, ɩ busoo bɩ ka ŋʊazannɔ ʊ. Maam bɩ, ɩbɩɩ arzaka yɩm arzana ʊ. K’ɩ bʊr, ɩ bɩr zum mɔɔ ʊ.» 22Bɩ, nyukumbueere bɩ k’a naa ma bɩ, a heer a zar gʊta, an a hʊr kan heerzar kɩ, bala, arzakazaa gʊta m.
23A m naa, Yeezuu n a hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʊ: «Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m: a wer ta ʊ kʊ arzakazaa n gasʊ Woso cirbəə nɔ ʊ. 24Mɔɔ m ya, m n’a hɩrɛ: Yoonde gasʊ huuka yaa ʊ zanta, an lɛ da arzakazaa gasʊ Woso cirbəə bɩ nɔ ʊ m.» 25Karɩndanyɩnɔ wɔɔ n zɛ kədə meerbaa naa do minto, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Bɩ nka n’a dam ma kɛɛrɛ an bʊmbɔrɛ yɩ?» 26Yeezuu n dɩga ŋ ma, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Gʊɔɔ b’a dam ma y, bɩ, Woso a da hɔ haay ma.»
27Pɩyɛɛr n meerbaa bɩ sa, a ʊ: «Dɩga, wɔɔ hɔ haay to k’ʊ zu ɩbɩɩ ʊ, a nyɩntam wɔɔ ma lɔ?» 28Yeezuu n a hɩ m, a ʊ: «Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m: kʊ Gʊaanyɩ bɩ bʊr an nɩ nyɩntam a cirbəəduu paŋŋazaa bɩ ra durnya daa b’ʊ, awɔɔ bueerehɩɩyɔɔ k’a zu mɔɔ ʊ naa, awɔɔ nyɩntam sɔ duuro ra kan mɔɔ kɩ k’ʊ Israyɛl do bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ dʊdɔ ka. 29Bɩ, gʊaa haay k’a gʊ a harlɔ ma, gɛɛ a danyɩnɔ ma, a danlʊrɔ ma gɛɛ a zɩ kan a da kɩ ma, a nyɩnɔ ma, a hɔsɩrarɔ ma mɔɔ tɔ ma bɩ, a nawɔnnɔ haay yɩm gallɛm zɔrɔ kan mɩsɩrbaa k’a nyarɛ ba ʊ bɩ kɩ. 30Bɩ, lɛɛkarɛzannɔ gʊta nyɩntam jɛzannɔ, jɛzannɔ gʊta n nyɩnta lɛɛkarɛzannɔ.»
20Dɩvɛnsɩra zibəəzannɔ
1«Woso cirbəə bɩ bɔ kʊ rɛ kan gʊaa k’a wuti dɔgta mɩŋŋa m, k’a gʊɔɔ sa a dɩvɛnsɩra zibəə ma bɩ kɩ. 2A n lɛ sa kan zibəəzannɔ wɔɔ kɩ k’a *deniyee deem ka ŋ ʊ hindeem zibəə busoo. A n ŋ nyɔɔ a hɔsɩra b’ʊ. 3A n a ya, an a bɔ dɔgta wakatɩ nɛɛhʊ ma an gʊɔɔ gɔsɩnnɔ yɩ, ŋn’ɩ jɩnɩm daasɩyaa ʊ, bɩ ŋ ba zibəə nɩ y. 4A n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: ‹K’a ta mɔɔ hɔsɩra b’ʊ sɔ, mɔɔ y’awɔɔ zibəə busoo k’a a ga m karɛ awɔɔ ʊ.› 5Ŋ n ta hɔsɩra b’ʊ. A n a ya, an bɔ sinsebir ʊ kan yirbəə wakatɩ kaakʊ kɩ ma, an a ya, an a ba maam sɔ. 6Yirbəə wakatɩ soor k’a a ku bɩ, a a ya, an bɔ, an gʊɔɔ vantɔɔ yɩ ŋn’ɩ jɩnɩm daasɩyaa b’ʊ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: ‹Bɔ m, awɔɔ n gɔɔta naa ʊ dɔgta m saa…, b’awɔɔ ba zibəə nɩ y?› 7Gʊɔɔ wɔɔ n a hɩ m, ŋ ʊ: ‹Gɔsɩ n wɔɔ sa zibəə ma y.› A n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: ‹K’a ta mɔɔ hɔsɩra b’ʊ sɔ a yaa zi ba.› 8Lɛɛ k’a bʊr k’a lihi bɩ, dɩvɛnsɩra zaa b’a hɩ a zibəədɩgamazaa bɩ m, a ʊ: ‹Zibəəzannɔ wɔɔ bir, ɩ ŋ busoo ka ŋ ʊ. A sɩŋŋɩda ba gʊɔɔ kʊ ŋ bʊr jɛ ʊ rɔ wɔɔ ma, k’ɩ nyambʊr lɛɛkarɛzannɔ wɔɔ ma.› 9Gʊɔɔ kʊ ŋ bʊr yirbəə wakatɩ soor ma rɔ wɔɔ a zɔ, n nɩ deniyee deem-deem ka ŋ ʊ. 10Lɛɛkarɛzannɔ wɔɔ kʊ ŋ y’a zɔ bɩ, ŋ y’a hɔɔn darɛ ŋ ʊ, a y’a yɩrɛ an lɛ da. Bɩ, deniyee deem-deem ŋ y’a ka ŋ ʊ sɔ. 11Busoo bɩ kʊ ŋ n’a sim bɩ, ŋn’ɩ kukur bam hɔsɩrazaa bɩ ma. 12Ŋ ʊ: ‹Gʊɔɔ nɔɔn duro, bʊr ŋ y’a ʊ jɛ ʊ, ŋ n zi ba wakatɩ deem taan…, ɩbɩɩ n bɔkarɛ, ɩ busoo ka ŋ ʊ hɔdeem kan wɔɔ kɩ, bɩ zi wɔɔ ba, ʊ kɔ dɔgta m tee… woso n wɔ wɔɔ ʊ, am sɛ hɔ bɩ m!› 13Hɔsɩrazaa bɩ n a hɩ ŋ gʊaa deem m, a ʊ: ‹M gʊaa, mɔɔ n tu ta ɩbɩɩ rɛ y, ɩbɩɩ n lɛ sa kan mɔɔ kɩ kʊ m deniyee deem ka ɩ ʊ hindeem zibəə busoo ra? 14Ɩ zibəə busoo si k’ɩ hʊr. Mɔɔ lɛ taa kʊ m busoo ka gʊaa k’a bʊr jɛ ʊ naa ʊ, amba mɔɔ lɛ n taa kʊ m a ka ɩbɩɩ ʊ naa m. 15Mɔɔ ba lɛ m kʊ m m hɔɔnhɔ ba m busoo m na? Gɛɛ nɔntaama n ta ɩbɩɩ m kʊ mɔɔ m mɩŋŋa bɩ minto ra!› » 16Yeezuu n a ya, an a hɩ, a ʊ: «Ncɩnaaʊ bɩ, jɛzannɔ yɩm lɛɛkarɛzannɔ, lɛɛkarɛzannɔ n yɩ jɛzannɔ.»
Yeezuu a ya, an n’a zɛ kan a mɩmbɔʊrɛ kɩ mim dɩndam
(Markɩ 10.32-34; Likki 18.31-34)
17Yeezuu a hʊr, an nɩ tam Zerizalɛm ʊ. A n karɩndanyɩnɔ bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ gaa a hɔ, ŋn’ɩ tarɛ, an n’a hɩrɛ ŋ nɩ, a ʊ: 18«K’a tʊr ka, ta kʊ wɔɔ nawʊm Zerizalɛm ʊ naa, bɩ n nɩ zɛm bɩ Gʊaanyɩ bɩ nyasʊ ʊ, n n a ka wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ ʊ kan wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ kɩ. Brɔɔ n a ka zɛ ma. 19Ŋ y’a kam kɩfɩɩrɔ ʊ, brɔɔ n yaa wʊ ma, ŋn’a zɛ madɩr m, ŋn’a wɔ gɔdarkʊra ma, b’a dɔmɩm kaakʊ hinni ʊ, Woso y’a mɩm bɔŋ ʊ gəəno bire ʊ.»
Zakkɩ kan Zaan kɩ da hɔ yɛrɛ
20Zebedee nyɩnɔ da a zɔ Yeezuu ma kan a nyɩnɔ wɔɔ kɩ, an kukurə zɛ a taa, k’a hɔ yɛ han. 21Yeezuu n a lar, a ʊ: «Bɔ ɩ lɛ n taa?» A n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Lɛ ka kʊ mɔɔ nyɩnɔ hɩɩyɔɔ nɔɔm n bɩ nyɩnta ɩbɩɩ cirbəə bɩ nɔ ʊ. Deem ɩ bɩsɩ, deem ɩ jɩsa.» 22Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Awɔɔ n hɔ k’a n’a yɛm bɩ dɔ y. Awɔɔ y’a dam ma, a fɩryɩrɛ kʊ mɔɔ n n’a yɩm bɩ yɩ ra?» Ŋ n a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «Wɔɔ ʊ da ma.» 23Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Fɩryɩrɛ kʊ mɔɔ n n’a yɩm bɩ, awɔɔ y’a yɩrɛ. Bɩ, k’a gɔɔta mɔɔ jɩsa kan mɔɔ bɩsɩ bɩ kɩ nyɩntarɛ nɩ, mɔɔ n m da ma, m zaa ka y, bala, mɔɔ n m so ŋ ʊ y. N zɛm bɩ ŋ ka gʊɔɔ kʊ mɔɔ Zɩ bɩncɛrɔ wɔɔ banka ŋ minto rɔ wɔɔ ʊ.» 24Karɩndanyɩnɔ buro kʊ ŋ gɔɔta rɔ wɔɔ kʊ ŋ naa ma bɩ, ŋ nɔ ma ʊ kan danyɩnɔ hɩɩyɔɔ wɔɔ kɩ. 25Yeezuu n ŋ bir, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Awɔɔ dɔ, a ʊ: gʊɔɔ k’awɔɔ nɩ dɩgarɛ ŋ ma kɩfɩɩrɔ wɔɔ, ŋ cinno ɩ paŋŋa barɛ ŋ ma, paŋŋazannɔ n n’a hɔɔnhɔ bam gʊɔɔ wɔɔ ma sɔ. 26B’a n a ga m, an yɩ ncɩnaaʊ awɔɔ bire ʊ y. Bɩ, kʊ gʊaa lɛ taa k’a yɩ jɩtaarɛ awɔɔ bire ʊ, k’an a ba awɔɔ zibəənyɩ. 27Bɩ, kʊ gʊaa lɛ taa k’a yɩ lɛɛkarɛzaa awɔɔ bire ʊ, k’an a ba awɔɔ lɔ. 28Bala, Gʊaanyɩ bɩ n bʊr kʊ gʊɔɔ n’a hɔɔnhɔ ba y, bʊr a ʊ k’a b’a ba gʊɔɔ zibəənyɩ, k’a ga, kʊ gʊɔɔ gʊta n bʊmbɔrɛ yɩ.»
Zeriko bʊʊrɔ hɩɩyɔɔ waarɛ
(Markɩ 10.46-52; Likki 18.35-43)
29Bɔ kʊ ŋ y’a ʊ Zeriko ʊ bɩ, gʊaa cir gʊta zu Yeezuu jɛ ʊ. 30Bʊʊrɔ nyɩnta hɩɩya zaa bɩ lezi. Kʊ ŋ y’a ma, ŋ ʊ: Yeezuu n nɩ cenim bɩ, ŋn’a sɩŋŋɩda ba ŋn’ɩ zee dam, ŋ ʊ. «Karɩnsaamba, *Davɩd Nyɩ, wɔɔ cicir zɛ!» 31Gʊɔɔ wɔɔ nɩ bʊgʊr barɛ ŋ ma, ŋ ʊ, ŋn’a tʊr ka, bɩ ŋ y’a banka ŋn’a da ra: «Karɩnsaamba, Davɩd Nyɩ, wɔɔ cicir zɛ!» 32Yeezuu n jɩm, an ŋ bir, an ŋ lar, a ʊ: «Awɔɔ lɛ n taa kʊ m bɔ ba awɔɔ minto?» 33Ŋ n a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «Karɩnsaamba, a ka kʊ wɔɔ n lɛɛ yɩ.» 34Yeezuu n ŋ cicir zɛ, an a wɔ da ŋ mɩnyaarɔ wɔɔ ma. Lɛɛm bɩ, gʊɔɔ hɩɩyɔɔ wɔɔ ɩ lɛɛ yɩrɛ, ŋn’ɩ zum Yeezuu ʊ.
21Yeezuu gasʊ Zerizalɛm ʊ
(Markɩ 11.1-11; Likki 19.28-40; Zaan 12.12-19)
1Kʊ ŋ y’a zɔ Zerizalɛm ma, ŋn’a zɔ Bɛtfazee jɩr ʊ Oliviyee ci mim ʊ bɩ, Yeezuu a karɩndanyɩnɔ nyɔɔ hɩɩya. 2A n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «K’a ta kʊ k’a n’awɔɔ lɛɛ naa ʊ. Awɔɔ brada yɩrɛ, n n a kʊsɩ kan a nyɩnnɩ kɩ, k’a hʊr a bʊr ŋ nɩ. 3Kʊ gʊaa awɔɔ lar a hʊrlɛ zaa ma, k’a hɩ m a ʊ: Zuuba lɛ n taa. B’a yɩ ŋ tore ŋnɩ bʊr.» 4Ba mim naa do ʊ kʊ wosolɛsinnɩsorazaa bɩ hɔ k’a hɩ naa n kʊ yɩ. A ʊ:
5K’a hɩ *Siyɔn zannɔ m, a ʊ:
K’a dɩga a cir k’a nɩ zɛrɛ a zi mɩŋŋazerle m,
an da bra ʊ, brapoo m, brada nyɩnnɩ m.
6Karɩndanyɩnɔ wɔɔ n ta, ŋnɩ hɔ kʊ Yeezuu a hɩ ŋ nɩ bɩ ba. 7Ŋ n bʊr brada bɩ m kan a nyɩnnɩ bɩ kɩ, ŋn’a huuro ka ŋ la, Yeezuu n da ʊ. 8Gʊɔɔ gʊta n a huuro ka zaa bɩ ra, gɔsɩnnɔ n gɔ lɛɛ yɩnyar ŋn’a ka zaa bɩ ra sɔ. 9Gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ Yeezuu lɛɛ kan gʊɔɔ kʊ ŋ n’a jɛ ʊ rɔ wɔɔ kɩ ɩ zee darɛ, ŋ ʊ:
«*Hozaana *Davɩd Nyɩ!
Gʊaa k’a nɩ zɛm Zuuba tɔ ma bɩ n barka yɩ!
Woso n lɛbɔʊrɛ yɩ arzana ʊ!»
10Yeezuu k’a gasʊ Zerizalɛm ʊ bɩ, kʊ bɩ gʊɔɔ wɔɔ haay ŋn’ɩ bɩrlɛ a mim ma, ŋn’ɩ laaka dam, ŋ ʊ: «Gʊaa naa do nka nɩ?» 11Zamaa bɩ n’a nyɩ bɔŋ ʊ, ŋ ʊ: «Wosolɛsinnɩsorazaa Yeezuu m, a to a ʊ Nazarɛtɩ ʊ, Galilee kʊ ʊ.»
Yeezuu ɩ lam hɔheenno ra
Zerizalɛm Wosocɛ ʊ
(Markɩ 11.15-19; Likki 19.45-48; Zaan 2.13-22)
12Yeezuu n gasʊ Wosocɛ ʊ b’ʊ, an nɩ lam gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ hɔ hɛɛnm, ŋn’ɩ hɔ sim nɔ wɔɔ ra. A busoolʊrlɛzannɔ taabɩrlɔ hɩnhɩsɩga kan cirpʊnnɔ hɛɛnno nyɩntaragɔrɔ kɩ. 13A n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «N n a gʊrsɩra ba Wosoci ʊ, n ʊ: ‹N mɔɔ cɛ bɩ birm yaadarɛcɛ› ra? Awɔɔ n bɔkarɛ a sa, a ba konno nyaakʊndajɩ!» 14Bʊʊrɔ kan kusiməro kɩ n a zɔ Yeezuu ma Wosocɛ ʊ b’ʊ an ŋ waa. 15Wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ kan wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ kɩ heer n yɩ nyɩnta kan Yeezuu kɩ y, kʊ ŋ y’a yɩ an nɩ zi gʊta barɛ, kan nyɩnɔ kʊ ŋ nɩ zee dam Wosocɛ ʊ b’ʊ, ŋ ʊ: «Hozaana, Davɩd Nyɩ!» 16Ŋ n a hɩ Yeezuu m, ŋ ʊ: «Ɩbɩɩ ɩ hɔ kʊ ŋ n’a hɩm bɩ mam na?» Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Ɩɩn…, awɔɔ n a karɩnda ba fɩɩga Wosoci b’ʊ, n ʊ: ‹Ɩbɩɩ ka nyɩnɔ kan banfinnirɔ kɩ n n’a lɛ bɔrɛ ɩbɩɩ ʊ› ra?» 17A m bɩ, Yeezuu n ŋ to b’ʊ, an a hʊr an bɔ kʊnɔ ʊ b’ʊ, an ta Betanii ʊ dɔ n mɛ m b’ʊ.
Yeezuu lɛ kʊsɩ da sɔɔn ʊ
18Yeezuu k’a wusigə dɔgta mɩŋŋa m, an nɩ tam kʊnɔ ʊ b’ʊ bɩ, nɔ a nyasʊ. 19A n sɔɔn yɩ zaa bɩ lezi, an a zɔ ma b’a n hɔsɩ yɩ ma k’a lɛɛ bɛɛ bala y. A m bɩ, an a hɩ sɔɔn bɩ m, a ʊ: «Ɩbɩɩ b’ɩ yarɛ ɩ nyɩ da dɔ y!» Lɛɛm bɩ, sɔɔn bɩ ga. 20Karɩndanyɩnɔ wɔɔ kʊ ŋ naa yɩ bɩ, ŋ zɛ kədə, ŋnɩ laaka da Yeezuu han, ŋ ʊ: «A a ba lɔ sɔɔn bɩ n ga lɛɛm ncɩnaaʊ?» 21Yeezuu n a nyɩ bɔ ŋ nʊ, a ʊ: «Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m: k’awɔɔ sɩra ka, bɩ bɩsɩkarɛ b’awɔɔ heer ʊ, awɔɔ mɔɔ zi kʊ mɔɔ ba sɔɔn naa do m bɩ bam. B’awɔɔ a da ma sɔ, a hɩ ci naa do m, a ʊ, ɩ bɔɔta naa ʊ, ɩ ɩ da higʊta ʊ. A bam maam. 22K’awɔɔ sɩra ka, hɔ haay k’awɔɔ n n’a yɛm yaadarɛ nɔ ʊ haay bɩ, Woso yɩ ŋ karɛ awɔɔ ʊ.»
Yeezuu paŋŋa bɩ, a to a ʊ ka?
(Markɩ 11.27-33; Likki 20.1-8)
23Yeezuu k’a gasʊ Wosocɛ ʊ b’ʊ bɩ, a a sɩŋŋɩda ba, an nɩ hɔ dɩndam. Wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ kan gʊɔɔgusinno kɩ a zɔ Yeezuu ma, ŋn’a lar, ŋ ʊ: «Lɛ kara ɩbɩɩ n ta m k’ɩ naa ba? Nka ɩ lɛ bɩ do ka ɩ b’ʊ?» 24Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Kʊ m awɔɔ lar mim deem ma, deem bala, k’awɔɔ nyɩ bɔ ʊ, kʊ m bɔkarɛ, m lɛ kʊ mɔɔ n ta m bɩ jɩ hɩ awɔɔ m. 25Batɛm kʊ Zaan n n’a kam bɩ, a to a ʊ Woso zi gɛɛ, gʊɔɔ zi?» Ŋ nɩ bɩsɩ kam kan kʊ kɩ, ŋ ʊ: «Kʊ wɔɔ ʊ a to a ʊ Woso zi, a y’a hɩrɛ, a ʊ: Bɔ minto m, wɔɔ n sɩra ka ʊ? 26Bɩ kʊ wɔɔ ʊ gʊɔɔ zi, wɔɔ ɩ nyi bam zamaa bɩ kʊ ŋ Zaan dɔ wosolɛsinnɩsorazaa paan… bɩ, ŋ bɩ yɛm kan ʊ kɩ y.» 27A m naa, ŋn’a nyɩ bɔ Yeezuu nʊ, ŋ ʊ: «Wɔɔ n a dɔ y.» Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Mɔɔ bɩ lɛ kʊ mɔɔ n ta m, m nɩ naa bam bɩ jɩ hɩrɛ awɔɔ m sɔ y.»
Gʊaa nyɩnɔ hɩɩyɔɔ hɔbɔkʊrɛnoom
28«Awɔɔ y’a hɔɔn dam mim naa do ma lɔ? Gʊaa ɩ nyɩnta nyɩnɔ m hɩɩya. A n a hɩ lɛɛkarɛzaa bɩ m, a ʊ: ‹M nyɩnnɩ, ta her ɩ yaa zi ba mɔɔ *dɩvɛnsɩra ʊ.› 29Nyɩ bɩ n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: ‹Mɔɔ bɩ tarɛ y.› Maasɩrɛ k’a ba bɩ, a a hɔɔndarɛ lʊr an ta hɔsɩra b’ʊ. 30Gʊaa bɩ n a ya, an a hɩ nyɩ vanta bɩ m maam sɔ. Nyɩ bɩ do ʊ: ‹Ɩɩn…, baaba,› b’a n ta y. 31Nyɩnɔ hɩɩyɔɔ nɔɔn duro bire ʊ bɩ, nka y’a zɩ bɩ hɔɔnhɔ ba?» Ŋ n a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «Lɛɛkarɛzaa bɩ m». Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, yawʊrsinno kan lannɔ kʊ ŋ n’a mɩŋŋa hɛɛnm nɔ kɩ lɛɛkarɛ awɔɔ m Woso cirbəə bɩ nɔ ʊ. 32Bala, Zaan-Batiisi bʊr awɔɔ zi, an zaa mɩŋŋa hɩnka awɔɔ m, b’awɔɔ n a mim si y. Bɩ, yawʊrsinno kan lannɔ kʊ ŋ n’a mɩŋŋa hɛɛnm nɔ kɩ a mim si. Awɔɔ naa yɩ, b’awɔɔ gɔɔta awɔɔ n a bɔ a taam k’a mim si y.»
Wutu dɔmazannɔ bʊnyaarɔ hɔbɔkʊrɛnoom
(Markɩ 12.1-12; Likki 20.9-19)
33«K’a tʊr ka hɔbɔkʊrɛnoom vanta ma: Gʊaa ɩ nyɩnta, an dɩvɛn gɔ sɔɔn, an lambaar da ma, an yaa hɔn, k’a bɩr dɩvɛn bɩ hi bɔŋ ʊ, an bɛŋŋʊ dɔ sɔ k’a tɩr dɔ hɔsɩra bɩ ma. A n a sa, an a da gʊɔɔ wɔ ʊ, kʊ ŋ n’a zi ba, k’a b’a nyɔɔdʊ bɩ jir. A n a hʊr, an ta kʊ ʊ. 34Dɩvɛn mɔsa k’a ku bɩ, an a zibəənyɩnɔ nyɔɔ hɔsɩra bɩ zibənno wɔɔ zi, kʊ ŋ n’aa a hɔ si, ŋnɩ b’a ka a ʊ. 35Zibəənyɩnɔ wɔɔ n ŋ nyasʊ, ŋnɩ deem dundu, ŋnɩ deem zɛ gər, ŋnɩ deem bɩmba jaarɔ m, ŋn’a zɛ, an ga. 36Hɔsɩrazaa bɩ n a ya, an zibəənyɩnɔ nyɔɔ gʊta an lɛ da biisi bɩ m. Bɩ, zibənno wɔɔ a ya ŋnɩ hɔ kʊ ŋ y’a ba lɛɛkarɛzannɔ wɔɔ m bɩ ba nawɔnnɔ m sɔ. 37A nyarɛ ma bɩ, a nyɩyar a nyɔɔ, an n’a hɔɔn darɛ, a ʊ, kʊ mɔɔ nyɩ m naa, ŋ y’a daŋ ʊ. 38Bɩ, zibənno wɔɔ kʊ ŋ y’a to ŋnɩ nyɩ bɩ yɩ bɩ, ŋn’a dɩndam kan kʊ kɩ, ŋ ʊ: ‹Naa n nɩ zɛm b’a so a zɩ arzaka b’ʊ. K’a bʊr, k’ʊ a zɛ, k’ʊ ʊ so arzaka b’ʊ!› 39Ŋ n a nyasʊ, ŋnɩ bɔ m hɔsɩra b’ʊ, ŋn’a zɛ gər.» 40Yeezuu n laaka da ŋ han, a ʊ: «Kʊ dɩvɛnsɩrazaa bɩ bʊr, bɔ an n’a bam zibənno wɔɔ nɩ?» 41Ŋ n a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «A gʊɔɔ bʊnyaarɔ nɔɔn duro zɩnzɛm, a bɩ ŋ cicir zɛrɛ y, an hɔsɩra bɩ ka gʊɔɔ vantɔɔ ʊ ŋn’a zi ba, ŋn’a hɔ ka ʊ a dɔmɩm ʊ.» 42Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Awɔɔ n hɔ kʊ Wosoci b’a hɩ bɩ karɩnda ba ra? A a hɩ, a ʊ:
Jaa kʊ cɛdonno wɔɔ a zo bɩ
y’a ba cɛ bɩ jɩr jaa paŋŋazaa.
Hɔ kʊ Zuuba a ba bɩ n naa do,
wɔɔ nɩ dɩgam ma hɔ mɩŋŋa gʊta.
43Bɩ y’a ka, mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, mɔɔ ʊ, n Woso cirbəə bɩ yɔrɛ awɔɔ m, n n a ka do vanta ʊ an cirbəə bɩ zibəə k’a a ga m bɩ ba. [44Kʊ gʊaa a do jaa naa do ra, a hɩsɩga dam, bɩ kʊ jaa b’a da gʊaa ra a gʊaa bɩ do hɔɔnsɩrɛ.]» 45Wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ kan farizɛɛnrɔ wɔɔ kɩ kʊ ŋ Yeezuu hɔbɔkʊrɛnoonno nɔɔn duro ma bɩ, ŋ y’a dɔ ŋ ʊ, a hɩ a nawʊrɛ a ma. 46Ŋ n’a kam ma k’a nyasʊ, bɩ, ŋ yɩ nyi bam zamaa bɩ m, bala, zamaa b’ɩ dɩgam Yeezuu ma wosolɛsinnɩsorazaa.
22Harcɩntarɛ cibsa hɔbɩrɛ gʊta hɔbɔkʊrɛnoom
1Yeezuu a ya, an hɔbɔkʊrɛnoom da ŋ nɩ, a ʊ: 2«Woso cirbəə bɔ kʊ rɛ kan cir k’a a nyɩnnɩ lʊsarɛ cibsa ba kɩ. 3A n a zibəənyɩnɔ nyɔɔ kʊ ŋ n’aa gʊɔɔ k’a hɩ ŋ nɩ kʊ ŋ nɩ bɩ cibsa bɩ rɔ wɔɔ bir, ŋnɩ bɔkarɛ ŋ ʊ, a bɩ zɛrɛ y. 4A n a ya, an zibəənyɩnɔ vantɔɔ nyɔɔ an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: ‹K’a yaa hɩ gʊɔɔ kʊ mɔɔ ŋ bir cibsa bɩ ma rɔ wɔɔ m, a ʊ: mɔɔ cibsa bɩ banka m a nya, mɔɔ m dono zɩnzɛ kan m hɔbɩsɩrɔ gʊtɔɔ kɩ, hɔ haay banka, k’a bʊr cibsa bɩ ma kɛɛrɛ.› 5Bɩ, gʊɔɔ wɔɔ n dɩga cibsa birle bɩ ma hɔsɩ y, ŋn’a hʊr ŋnɩ ta a zibəəjɩrɔ ʊ, naa n ta hɔsɩra ʊ, naa n ta daasɩ ʊ mɔdrɔ hɛɛjɩ ʊ. 6Ŋ n gɔɔta rɔ wɔɔ n zibəənyɩnɔ wɔɔ nyasʊ, ŋnɩ nyannɩ da ŋ ma, ŋnɩ bɔkarɛ, ŋnɩ ŋ zɩnzɛ. 7Cir bɩ nɔ n ma ʊ, an sʊrdaarɔ nyɔɔ ŋn’aa gərzenno nɔɔn duro zɩnzɛ, ŋnɩ sɛ da ŋ kʊ bɩ ma. 8A m naa, an a hɩ a zibəənyɩnɔ m, a ʊ: ‹Cibsa bɩ hɔbɩrɛ bɩ bankarɛ nya, bɩ gʊɔɔ kʊ mɔɔ hɩ ŋ nɩ rɔ wɔɔ n a ga kʊ ʊ ba y. 9K’a ta zaazɛkʊrarɔ wɔɔ ra, kʊ nka awɔɔ yɩ, k’a hɩ m k’an bʊr cibsa bɩ ma.› 10A zibəənyɩnɔ wɔɔ n a hʊr, ŋnɩ zaarɔ sa ŋnɩ gʊɔɔ kʊ ŋ yɩ ŋ yɩ rɔ wɔɔ so kʊ ma, gʊɔɔ mɩŋŋɔɔ, kan gʊɔɔ bʊnyaarɔ kɩ. Gʊɔɔ n cɛ kʊ n nɩ cibsa bɩ baŋ ʊ bɩ han. 11Cir bɩ gasʊ k’a dɩga gʊɔɔ kʊ ŋ bʊr cibsa bɩ ma rɔ wɔɔ ma, an a to, an gʊaa yɩ, gʊaa bɩ do n harcɩntarɛ cibsa huu du a ma y. 12A n a hɩ m, a ʊ: ‹Ɩbɩɩ ba lɔ ɩ gasʊ naa ʊ, b’ɩbɩɩ ba harcɩntarɛ cibsa huu nɩ?› Bɩ gʊaa bɩ n a nyɩ bɔ ʊ y. 13A m bɩ, cir bɩ n a hɩ zibəənyɩnɔ wɔɔ m, a ʊ: ‹K’a gannɔ kan a wɔrɔ kɩ kʊsɩ a zo garga ra, monsigə ʊ. Lɛɛ bɩ do an nɩ nyi kaŋ ʊ, an a sɔ sʊ.› » 14Yeezuu n a ya, an a hɩ, a ʊ: «N gʊɔɔ bir gʊta, bɩ, n nɩ ŋ nyʊkɔ ʊ rɔ wɔɔ poore.»
Rɔm cir yawʊr sire mim
(Markɩ 12.13-17; Likki 20.20-26)
15Naa jɛ ʊ bɩ, farizɛɛnrɔ ta, ŋn’aa a so kʊ ma, k’a a ka zaa k’a nɩ Yeezuu nyasʊm ma a meerbaa nɔ ʊ bɩ dɔ. 16Ŋ n a karɩndanyɩnɔ kan Hɩrɔɔdɩ jɛzannɔ kɩ nyɔɔ Yeezuu zi, kʊ ŋ n’aa hɩ m, ŋ ʊ: «Karɩnsaamba, wɔɔ dɔ wɔɔ ʊ sɩra ɩbɩɩ n’a hɩm, Woso zaa ɩbɩɩ n’a dɩndam sɩra bɩncɛ ʊ, ɩbɩɩ bɩr nyi bam gʊɔɔ nɩ y, b’ɩbɩɩ bɩr gʊɔɔ nyʊkɔŋ ʊ sɔ y. 17Bɩ minto bɩ, ɩ hɔɔnhɔ hɩ wɔɔ m, wɔɔ lɛ bɩ zaa ka k’ʊ Rɔm cir yawʊr ka ʊ gɛɛ, ʊ b’a ka ʊ gɛ?» 18Bɩ, kʊ Yeezuu ŋ zambʊ bɩ dɔ bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Zambʊzannɔ! Bɔ m, awɔɔ nɩ mɔɔ makra barɛ? 19K’a busoo kʊ n nɩ Rɔm cir yawʊr kam nɩ bɩ hɩnka m m.» Ŋ n deniyee deem hɩnka m. 20Yeezuu n ŋ lar, a ʊ: «Gʊaa mim kʊ n y’a da ʊ naa kan gʊrsɩra naa do kɩ, nka hɔɔ nɩ?» 21Ŋ ʊ: «Rɔm cir hɔɔ m.» A n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «K’a maam k’a hɔ kʊ Rɔm cir hɔ m bɩ ka ʊ, k’a hɔ kʊ Woso hɔ m bɩ ka ʊ sɔ.» 22Meerbaa naa do a ka ŋ n zɛ kədə, ŋn’a hʊr, ŋnɩ Yeezuu to.
Gəəno mɩmbɔʊrɛ mim
(Markɩ 12.18-27; Likki 20.27-40)
23Hinni bɩ do ʊ bɩ, sadisɛɛnrɔ gɔsɩnnɔ bʊr Yeezuu zi. Bala, sadisɛɛnrɔ wɔɔ ʊ gəəno mɩmbɔʊrɛ b’a ʊ y. Ŋ n laaka da Yeezuu han, ŋ ʊ: 24«Karɩnsaamba, Moyiisi a gʊrsɩra ba an a ka wɔɔ ʊ, a ʊ, kʊ gʊaa cɛmba ta ʊ, an ga an a lʊ to, b’a nyɩ ba ʊ y, k’a dam n lʊ bɩ si, k’an nyɩ yɩ kan kɩ a cɛmba bɩ minto. 25A n bɔkarɛ, danyɩnɔ ɩ nyɩnta saanhɩna wɔɔ bire ʊ, lɛɛkarɛzaa bɩ n lʊ sa an ga, b’a n nyɩ yɩ kan lʊ bɩ kɩ y. 26A hɩɩya hɔ bɩ n lʊ bɩ si, an ga, an lʊ bɩ to b’a n nyɩ yɩ kan kɩ y. A kaakʊ hɔ bɩ maam sɔ, saanhɩnarɔ wɔɔ haay ŋ gɩnga bɩ ŋ n nyɩ yɩ kan lʊ bɩ kɩ y. 27Ŋ haay kur bɩ, lʊ bɩ n ga sɔ. 28Gəəno mɩmbɔʊrɛ dɔmɩm ʊ, kʊ ŋ y’a mɩm bɔ ʊ, nka y’a so lʊ b’ʊ ŋ bireyaa ʊ? Bala, gʊɔɔ saanhɩnarɔ wɔɔ haay lʊ bɩ si.» 29Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «K’awɔɔ n gʊrsɩra mɩŋŋɔɔ wɔɔ dɔ kan Woso paŋŋa kɩ bɩ y’a ka awɔɔ n’a nyʊnnyɔɔm. 30Bala, gəəno mɩmbɔʊrɛ dɔmɩm ʊ, yar bɩr lʊ sarɛ y, lʊ bɩr yar sarɛ y, bɔ ŋ y’a ʊ kʊ ʊ kan malɛɛkarɔ kʊ ŋ nɩ brama rɔ wɔɔ kɩ. 31Bɩ, kʊ gəəno mɩmbɔʊrɛ mim nɩ, awɔɔ n hɔ kʊ Woso a hɩ awɔɔ m bɩ karɩnda ba ra? A a hɩ, a ʊ: 32‹Abraham kan Izakkɩ kɩ, Zakɔɔb kɩ Woso m mɔɔ m.› Gəəno Woso bɛɛ y, gʊɔɔ mɩsɩɩrɔ Woso m.» 33Yeezuu hɔdɩndarɛ naa do cem zamaa bɩ hɔɔndarɛ han.
Lɛ k’a lɛ da lɛrɔ wɔɔ m haay
(Markɩ 12.28-34; Likki 10.25-28)
34Farizɛɛnrɔ wɔɔ kʊ ŋ y’a ma, ŋ ʊ, Yeezuu a ka sadisɛɛnrɔ wɔɔ b’a dam ma ŋn’a ya ŋnɩ meer ba bɩ, ŋ y’a so kʊ ma. 35Ŋ gʊaa deem kʊ wosocikarɩnsaamba gʊta m bɩ laaka da Yeezuu han, k’a makra ba. 36A ʊ: «Karɩnsaamba, lɛrɔ wɔɔ haay bire ʊ, kara ɩ lɛ da?» 37Yeezuu n a nyɩ bɔ nʊ, a ʊ: « ‹K’ɩ Zuuba Woso ŋʊa kan ɩ heer kɩ haay, kan ɩ nyi kɩ haay, kan ɩ hɔɔndarɛ kɩ haay.› 38Lɛ k’a lɛ da, a m lɛ gʊta bɩ m naa do. 39Lɛ hɩɩya hɔ k’a gʊtabaa lɛɛkarɛ hɔ bɩ ku bɩ m naa do: ‹K’ɩ mim ŋʊa amba ɩ mɩŋŋa m.› 40Moyiisi lɛrɔ wɔɔ haay kan wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ meerbaarɔ kɩ haay məsi m lɛrɔ hɩɩyɔɔ nɔɔn duro m.»
Krista bɩ, nka nyɩ nɩ?
(Markɩ 12.35-37; Likki 20.41-44)
41Farizɛɛnrɔ wɔɔ kʊ ŋ y’a so kʊ ma bɩ, Yeezuu laaka da ŋ han, a ʊ: 42«Awɔɔ y’a hɔɔn dam Krista ma lʊnlɔ? Nka nyɩ nɩ?» Ŋ n a hɩ m, ŋ ʊ: «*Davɩd Nyɩ m.» 43Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «B’a yɩ lɔ, Sɛnt-Ɛspri n a ka Davɩd n a bir a Zuuba? Bala, Davɩd b’a hɩ, a ʊ:
44Zuuba Woso a hɩ mɔɔ zuuba m,
a ʊ: nyɩnta mɔɔ bɩsɩ ʊ,
kʊ m tolle ba m a ka, k’ɩ jɩnnɔ wɔɔ n nyɩnta ɩ gam taa.
45K’a ɩ yɩrɛ ɩ ʊ Davɩd y’a birm a Zuuba, yɩ an nawʊm lɔ kɛɛrɛ kʊ Krista n yɩ *Davɩd Nyɩ?» 46Gɔsɩ n a da ma, an a nyɩ bɔ nʊ y. Hinni bɩ do tɛkka ma, gʊaa ba ʊ dɔ, a heer n kookoo k’a lar mim ma y.
23Wosocikarɩnsaambɔɔ kan farizɛɛnrɔ kɩ zambʊ mim
(Markɩ 12.38-39; Likki 11.43,46; 20.45-46)
1Yeezuu a sɩŋŋɩda ba, an nɩ meer bam kan zamaa bɩ kɩ, a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: 2«Wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ kan farizɛɛnrɔ wɔɔ kɩ, Moyiisi lɛrɔ wɔɔ ŋn’a hɩnkam gʊɔɔ m. 3Bɩ minto bɩ, awɔɔ a ga m, a sɩra ka ŋ ʊ, a hɔ kʊ ŋ n’a hɩrɛ awɔɔ m haay bɩ ba, b’a bɩ zu ŋ zibəə ʊ y. Bala, ŋ bɩr hɔ kʊ ŋ n’a dɩndam gʊɔɔ m bɩ barɛ y. 4Ŋ tɩr mɔr gorezaa kʊsɩ ŋn’a ka gʊaa mee, bɩ ŋ bɩr a wɔ dam ma k’a a da a zaa han, an a busu y. 5Ziro kʊ ŋ nɩ ŋ bam haay rɔ wɔɔ ba ŋ nawʊm kʊ gʊɔɔ m dɩga a ma, bɩ y’a ka, Wosoci lemim kʊ ŋ tɩr a kʊsɩ a tusə ma gɛɛ a za ma bɩ ba ŋ tɩr a ʊ jintə, ŋ tɩr pɛɛra lensəzannɔ dɔ a huuro rɛ, k’an bɩr yɩm. 6Lɛɛ mɩŋŋɔɔ ŋ tɩr a ka ma cibsarɔ bɩncɛ ʊ, sokʊma bɩncɛ ʊ, lɛɛ wɩsɩ ŋ tɩr a kam ma. 7A ŋʊa ŋ tɩr a ʊ kʊ ŋ nɩ bɩr yaa darɛ a m mɩŋŋa gʊɔɔ gaa ʊ, kʊ gʊɔɔ n bɩr a birm karɩnsaamba. 8B’awɔɔ, a bɩ yɛ kʊ n n’a bir karɩnsaamba y, bala, danyɩnɔ n’awɔɔ m haay, awɔɔ karɩnsaamba bɩ deem. 9A bɩ gɔsɩ bir tara burə ʊ a ʊ, a Zɩ y, bala, awɔɔ Zɩ bɩ deem, an nɩ arzana ʊ bɩ. 10A b’a ka ma kʊ n n’a bir jɩtaarɛ y. Bala, awɔɔ jɩtaarɛ bɩ deem, Krista m. 11Gʊaa k’a lɛ da awɔɔ bire ʊ bɩ, k’an yɩ awɔɔ zibəənyɩ. 12Kʊ gʊaa a mɩŋŋa busu, Woso y’a zerm. Kʊ gʊaa a mɩŋŋa zer, Woso y’a busum.»
Yeezuu ɩ meer bam wosocikarɩnsaambɔɔ kan farizɛɛnrɔ wɔɔ kɩ ma
(Markɩ 12.40; Likki 11.39-42,44,52; 20.47)
13«Kʊsɩ ɩ kan awɔɔ kɩ, awɔɔ wosocikarɩnsaambɔɔ kan farizɛɛnrɔ zambʊzannɔ kɩ, awɔɔ ɩ Woso cirbəə bɩ lɛ tam kʊ gʊɔɔ bɩ gasʊ y. Awɔɔ mɩŋŋɔɔ bɩr gasʊrɛ y, bɩ gʊɔɔ kʊ ŋ lɛ n taa k’a gasʊ rɔ wɔɔ, awɔɔ bɩr brɔɔ tore ŋn’ɩ gasʊrɛ y.
[14Kʊsɩ ɩ kan awɔɔ kɩ awɔɔ wosocikarɩnsaambɔɔ kan farizɛɛnrɔ zambʊzannɔ kɩ, awɔɔ ɩ zonno hɔ kʊ ŋ nɩ ta m bɩ yɔrɛ ŋ nɩ, a a ya, a gaa, an nɩ yaa jintoo dam kʊ n n’a hɩ a ma gʊɔɔ mɩŋŋɔɔ. Naa minto m, awɔɔ hʊnhʊrlɛ n nɩ yɩm maam-maam.]
15Kʊsɩ ɩ kan awɔɔ kɩ, awɔɔ, wosocikarɩnsaambɔɔ kan farizɛɛnrɔ zambʊzannɔ kɩ, awɔɔ ɩ tam kʊrɔ ʊ tara burə ʊ kan kɔɔlʊʊ nɔ ʊ kɩ an n’a kam gʊaa deem taan… ma k’an zu awɔɔ lɛrɔ wɔɔ ʊ, bɩ k’awɔɔ ku b’awɔɔ ka an yɩ sɛhar gʊaa gallɛm hɩɩya an lɛ da awɔɔ m.
16Kʊsɩ ɩ kan awɔɔ kɩ, awɔɔ k’an bʊʊrɔ, an nɩ zaa hɩnkam gʊɔɔ m, awɔɔ y’a hɩrɛ, a ʊ: ‹Kʊ gʊaa ler bɔ Wosocɛ bɩ tɔ ma hɔsɩ bɛɛ nɩ y, bɩ k’a ler bɔ Wosocɛ bɩ sarma bɩ tɔ ma pakra m k’an hɔ k’a hɩ bɩ ba.› 17Hɔɔnwarzannɔ, bʊʊrɔ n’awɔɔ m! Kara ɩ lɛ da a mim nɩ? Sarma bɩ m gɛɛ, Wosocɛ k’a ka sarma bɩ nɩ yɩm Woso hɔ bɩ nɩ? 18Awɔɔ a ya, an n’a hɩrɛ, a ʊ: ‹Kʊ gʊaa ler bɔ mannɩduu ma hɔsɩ bɛɛ y, bɩ k’a ler bɔ mannɩhɔ k’a n’a burə ʊ bɩ ma, pakra m k’an hɔ k’a hɩ bɩ ba.› 19Bʊʊrɔ n’awɔɔ m! Kara ɩ lɛ da? Mannɩhɔ bɩ n gɛɛ, mannɩduu k’a nɩ mannɩhɔ bɩ kam Woso ʊ bɩ nɩ? 20Gʊaa k’a nɩ ler bɔm mannɩduu bɩ ma bɩ, ler bɔ a nawʊm duu bɩ ma, kan hɔ niŋŋə haay k’a nɩ duu bɩ burə ʊ bɩ kɩ. 21Gʊaa k’a nɩ ler bɔm Wosocɛ bɩ ma bɩ, ler bɔ a nawʊm Wosocɛ bɩ ma, kan Woso k’a nɩ cɛ b’ʊ bɩ kɩ. 22Gʊaa k’a nɩ ler bɔm arzana ma, ler bɔ a nawʊm Woso duu bɩ ma kan Woso mɩŋŋa k’a nyɩnta ra bɩ kɩ.
23Kʊsɩ ɩ kan awɔɔ kɩ, wosocikarɩnsaambɔɔ kan farizɛɛnrɔ zambʊzannɔ kɩ, awɔɔ ɩ dʊlɛɛrɔ bu hɔ ganwʊrɛ bɔŋ ʊ an n’a kam Woso ʊ, a bɔkarɛ, a hɔ k’an mɩŋŋa Woso lɛrɔ wɔɔ nɔ ʊ bɩ to, amba: Tɩrgabaa, mɩŋŋabaa, kan sɩrabarɛ kɩ, nawɔnnɔ awɔɔ a ga m, a ŋ ba, a ŋ gɔɔtarɔ wɔɔ ba sɔ. 24Awɔɔ k’an bʊʊrɔ, an nɩ zaa hɩnkam bɩ, awɔɔ y’a hɔ mire sʊrm k’a mɛɛm bɔ ʊ, b’awɔɔ ɩ yoonde monɩm.
25Kʊsɩ ɩ kan awɔɔ kɩ, wosocikarɩnsaambɔɔ kan farizɛɛnrɔ zambʊzannɔ kɩ, awɔɔ ɩ hɔmihɔ kan hɔbɩrɛ mɔr burə kɩ sʊrgɔm, k’a dintim gʊ ŋ ma. Bɩ, ŋ nɔ rɔ wɔɔ, awɔɔ koorbaa zibəə kan a hɔɔndarɛ bʊnyaarɔ kɩ yɩ ŋ han. 26Farizɛn, bʊʊ n’ɩbɩɩ m, lɛɛ ka ɩ hɔmihɔ bɩ nɔ sʊrgɔ, a burə bɩ hu bɔm sɔ.
27Kʊsɩ ɩ kan awɔɔ kɩ, wosocikarɩnsaambɔɔ kan farizɛɛnrɔ zambʊzannɔ kɩ, bɔ awɔɔ ʊ kʊ rɛ kan gəənoyaarɔ huro kɩ, ŋ burə gʊɛrɛ n ta ʊ, an bɔkarɛ, ŋ nɔ ʊ b’ʊ bɩ, yaarɔ kan hɔɔ vənno do haay kɩ yɩ ŋ han. 28Awɔɔ do m bɩ, gʊɔɔ ɩ dɩgarɛ a ma gʊɔɔ mɩŋŋɔɔ, an bɔkarɛ zambʊ kan bʊnyaabaa kɩ y’awɔɔ heer han.»
29«Kʊsɩ ɩ kan awɔɔ kɩ, wosocikarɩnsaambɔɔ kan farizɛɛnrɔ zambʊzannɔ kɩ, gəənoyaarɔ awɔɔ nɩ ŋ bankam mɩŋŋa wosolɛsinnɩsorazannɔ minto, gʊɔɔ tɩrgɔɔ wɔɔ awɔɔ nɩ ŋ yaarɔ gʊɛrɛ dam ma. 30A bɔkarɛ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: ‹Kʊ wɔɔ ɩ nyɩnta ʊ yaabɔɔ dɔmɩm ʊ, wɔɔ b’ʊ zɛm kʊ ra kan ŋ kɩ, ʊ wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ zɩnzɛ y.› 31Naa minto bɩ, awɔɔ mɩŋŋɔɔ nɩ kasɛtɩ karɛ a ʊ, gʊɔɔ kʊ ŋ wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ zɩnzɛ rɔ wɔɔ nyɩnɔ n’awɔɔ m. 32K’a maam, k’a a tʊntɔ ʊ, k’a hɔ k’awɔɔ yaabɔɔ a sɩŋŋɩda ba bɩ nyambʊr. 33Mɩnnɔ, cɩrkarɔ do n’awɔɔ m! Awɔɔ y’a hɔɔn dam lɔ, k’a a da ma, a a si Woso k’awɔɔ dʊdɔ yar, an awɔɔ da sɛhar ʊ bɩ lɛɛ? 34Bɩ y’a ka, mɔɔ wosolɛsinnɩsorazannɔ, hɔɔnzannɔ kan wosocikarɩnsaambɔɔ kɩ nyɔɔrɛ awɔɔ zi. Awɔɔ nɔɔn zɩnzɛm, a gɔsɩnnɔ wɔ gɔdarkʊrarɔ ma, awɔɔ nɔɔn zɛm madɩɩrɔ m a sokʊmacɛrɔ ʊ, a fɩr ka ŋ ma kʊrɔ ʊ. 35Naa minto bɩ, awɔɔ hʊnhʊrlɛ yɩm gʊɔɔ tɩrgɔɔ k’awɔɔ ŋ zɩnzɛ rɔ wɔɔ minto, an a sɩŋŋɩda sa gʊaa tɩrga Abɛl zɛrɛ ma, an ta an aa Baraki nyɩ Zakarii k’awɔɔ zɛ Wosocɛ bɩ bɩncɛ paan… bɩ kan mannɩduu bɩ kɩ bire ʊ bɩ ma. 36Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, hʊnhʊrlɛ k’a a ga m gʊɔɔ zɩnzɛrɛ naa do minto bɩ, her zamaana naa do n nɩ hʊnhʊrlɛ bɩ do yɩm.»
Yeezuu heerzarlɛ Zerizalɛm minto
37«Zerizalɛm, Zerizalɛm, ɩbɩɩ k’ɩ nɩ wosolɛsinnɩsorazannɔ zɩnzɛm, ɩ nɩ gʊɔɔ kʊ Woso ŋ nyɔɔ ɩ ma rɔ wɔɔ bɩmbam jaarɔ m bɩ! Mɔɔ gallɛm karɔ m a ŋʊa kʊ m ɩ ɩ zamaa so kʊ ma m taa amba kʊrda tɩr a nyɩnɔ so kʊ ma a zarɔ taa bɩ m, b’awɔɔ n yɛ! 38Bɩ kɛɛrɛ naa, ‹N y’a bɔrɛ awɔɔ cɛ b’ʊ.› 39Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m: an a sɩŋŋɩda sa naa ma, awɔɔ b’a yarɛ a mɔɔ yɩ y, k’awɔɔ m b’a hɩ, a ʊ: ‹Barka ɩ gʊaa k’a nɩ zɛm Zuuba tɔ ma bɩ mim ʊ!› »
24Yeezuu ɩ Wosocɛ bɩ wurgəre mim dɩndam
1Yeezuu k’a bɔ Wosocɛ b’ʊ k’a a hʊr bɩ, a karɩndanyɩnɔ wɔɔ a zɔ ma ŋn’ɩ Wosocɛ bɩ dɔrɛ mim hɩm nɩ. 2A n a nyɩ bɔ ŋ nʊ, a ʊ: «Naa k’awɔɔ n’a yɩm haay naa, sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m: jaa deem bɩ gɔɔtarɛ a mim burə ʊ y. Ŋ haay zɛm bɩ wurgə.»
(Markɩ 13.3-13; Likki 21.7-19)
3Yeezuu k’a nɩ nyɩntam Oliviyee ci mim ʊ bɩ, a karɩndanyɩnɔ a zɔ ma a minto, ŋn’a lar, ŋ ʊ: «A hɩ wɔɔ m, ba naa do nawʊm brɔ? Makra kara n n’ɩbɩɩ zɛrɛ hɩnkarɛ kan durnya nyarɛ kɩ?» 4Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «K’a dundo a zi kʊ gɔsɩ b’awɔɔ nyʊnnyɔɔ y. 5Bala, gʊɔɔ zɛm gʊta, ŋnɩ meer ba mɔɔ tɔ m, ŋ ʊ: ‹Mɔɔ m Krista,› bɩ ŋ gʊɔɔ nyʊnnyɔɔm gʊta. 6Awɔɔ yarbarɛ mim mam, kan yarbarɛ k’a n’a dam ma an bɩ wuti bɩ mim kɩ, a bɩ dabɔʊ ba y. Bala, pakra m, kʊ naa haay n ba, bɩ durnya bɩ nyarɛ bɛɛ m cɩna y. 7Do deem gʊɔɔ wutire ŋnɩ yar ba kan do vanta kɩ, tara deem zannɔ wutire ŋnɩ yar ba kan tara vanta zannɔ kɩ, nɔ nyɩntam kʊrɔ ʊ, bɩncɛrɔ niŋŋoo nyiŋŋəm. 8Naa do haay bɩ, bɔ a ʊ kʊ rɛ kan lʊ nyɩ yɩrɛ fɩryɩrɛ sɩŋŋɩda kɩ. 9Bɩ, n y’awɔɔ gʊrm, ŋnɩ fɩr ka awɔɔ ma, ŋn’a zɩnzɛ. Doro haay sɔrɛ awɔɔ m mɔɔ minto. 10Dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʊ gʊɔɔ gʊta sɩrakarɛ tom, ŋnɩ ŋʊaar ba kʊ m, ŋnɩ sɔ kʊ m. 11Ŋʊaarlɛsinnɩsorazannɔ zɛm gʊta ŋnɩ gʊɔɔ gʊta nyʊnnyɔɔ. 12Mimbʊnyaa pasɩm gʊta, an a ka gʊaa cir gʊta ŋʊarɛ n nyɔɔ. 13Bɩ, gʊaa k’a nyasʊ a sɩrakarɛ m kaŋŋɩda an ta an fɩryɩrɛ bɩ nyarɛ ku bɩ, bɩ zaa bʊmbɔrɛ yɩm. 14Ŋ Woso lemim nyɩnta naa do pa dam durnya haay nɔ ʊ, k’an nyɩnta kasɛtɩ, doro minto. Naa jɛ, durnya nyarɛ n nɩ zɛŋ ʊ.»
Heerzar gʊta
(Markɩ 13.14-23; Likki 21.20-24)
15«K’awɔɔ bɩ ‹Gʊaa kʊ hɔzaarbarɛzaa bʊnyaa m bɩ yɩ›, wosolɛsinnɩsorazaa Danɩyɛl n a hɩ ma bɩ, an nɩ nyɩntam lɛɛ mɩŋŋa kʊ Woso bɩncɛ m, b’a n a ga nɩ y, gʊaa k’a nɩ karɩnda bam bɩ, k’a n’a jɩ ma mɩŋŋa. 16Ncɩnaaʊ bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ Zidee ʊ bɩ, kʊ ŋ n’a si, ŋnɩ ta ciro ʊ. 17Gʊaa k’a n’a cɛ mim ʊ bɩ, a b’a ka zerle ma k’a gasʊ a cɛ ʊ a hɔsɩ sa y. 18Gʊaa k’a n’a hɔsɩra ʊ sɔ bɩ, a bɩ doo k’a yaa a huu sa y. 19Dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʊ, a yɩm kʊsɩ lannɔ jɩsɩzannɔ wɔɔ ma, kan lannɔ kʊ ŋ nɩ nyɔ karɛ a nyɩnɔ ʊ rɔ wɔɔ kɩ. 20K’a yaa da Woso m k’awɔɔ sire bɩ bɩ nyɩnta la barɛ dɔmɩnnɔ ʊ gɛɛ, *sabaa hinni ʊ y. 21Bala, a nyɩntam fɩryɩrɛ gʊta dɔmɩnnɔ an lɛ da fɩryɩrɛ haay ra, an a sa durnya sɩŋŋɩda ma an naa ma ku, naa lɔɔ n nyɩnta ʊ y, b’a bɩ nyɩntaŋ ʊ fɩɩga y. 22Kʊ Woso bɛɛ dɔmɩnnɔ nɔɔn duro bɔrɛ, gɔsɩ bɩ larɛ y. Bɩ, a ŋ bɔrɛ a gʊɔɔ k’a ŋ nyʊkɔ ʊ rɔ wɔɔ minto. 23Kʊ gʊaa a hɩ awɔɔ m, a ʊ: Krista ɩ naa ʊ, gɛɛ, a ɩ bra ʊ, a b’a si y. 24Bala, kristarɔ ŋʊaarzannɔ kan ŋʊaarlɛsinnɩsorazannɔ kɩ nyɩntaŋ ʊ gʊta. Ŋ hoserlo bam kan makrarɔ kɩ, k’an yɩ ʊ, a a da ma, a gʊɔɔ kʊ Woso ŋ nyʊkɔ ʊ rɔ wɔɔ nyʊnnyɔɔ. 25K’a tʊr ka mɩŋŋa, mɔɔ ser ka m a hɩ awɔɔ m. 26Kʊ n b’a hɩ awɔɔ m, n ʊ, k’a dɩga, a ɩ poo ʊ, a bɩ ta y, gɛɛ kʊ n y’a hɩ awɔɔ m, n ʊ, a a nyaakʊm da naa ʊ, a b’a si y. 27Amba brama tɩr nyakɩ bɔ dɔjɩr ʊ an ta meer ʊ bɩ, Gʊaanyɩ bɩ zɛm maam sɔ. 28Lɛɛ kʊ hɔgər n ta ʊ bɩ, gɔbɩrgʊrɔ n n’a som kʊ ma ʊ.»
(Markɩ 13.24-27; Likki 21.25-28)
29«Kʊ fɩr gʊta dɔmɩnnɔ wɔɔ bɩ cem,
woso bɩ gum dɔ y,
mom bɩ gum sɔ y,
monyaarɔ surm,
brama hɔɔpaŋŋazannɔ haay nyiŋŋəm.
30Dɔmɩm bɩ do ʊ bɩ, Gʊaanyɩ bɩ makra y’a hɩnkam brama. ‹Do haay n nyi ka. Ŋ Gʊaanyɩ bɩ yɩrɛ an a to brama warkʊ mim ʊ› kan paŋŋa kɩ, lɛbɔʊrɛ gʊta nɔ ʊ. 31‹Ŋ hir gʊta bɩ hɛm, an a malɛɛkarɔ nyɔɔ durnya gʊrga siro wɔɔ ʊ, kʊ ŋ nɩ gʊɔɔ k’a ŋ nyʊkɔ ʊ rɔ wɔɔ so kʊ ma, an a sa durnya lɛ ma an ta a cɩntarɛ ma.› »
(Markɩ 13.28-31; Likki 21.29-33)
32«K’a makra sa sɔɔn ma: k’awɔɔ b’a yɩ, an lɛɛ daa da, a lɛɛ nɩ kure, awɔɔ dɔ a ʊ, siire a zɔ. 33A maam sɔ, k’awɔɔ bɩ minno nɔɔn duro yɩ, k’a dɔ a ʊ Gʊaanyɩ bɩ zɛrɛ a zɔ, bɩ, yɩ an nawʊm maam sɔ. 34Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, zamaana naa do bɩ cenim, kʊ nawɔnnɔ haay bɛɛ ba y. 35Brama kan tara kɩ cenim, bɩ mɔɔ meerbaarɔ wɔɔ bɩ cenle y.»
Gɔsɩ n Gʊaanyɩ bɩ zɛrɛ dɔmɩm dɔ y
(Markɩ 13.32-37; Likki 17.26-30,34-36)
36«A n ta ʊ bɩ, gɔsɩ n dɔmɩm bɩ do kan a wakatɩ kɩ dɔ y. Baa, malɛɛkarɔ kʊ ŋ nɩ brama rɔ wɔɔ n a dɔ y, Nyɩ bɩ n a dɔ sɔ y. Zɩ bɩ y’a dɔ a deem. 37Hɔ k’a ba Nowee24.37 Nowee mim: K’a dɩga Sɩŋŋɩda Ci 6.5-8 bɩncɛ ʊ. dɔmɩm ʊ bɩ nyɩntaŋ ʊ sɔ Gʊaanyɩ bɩ zɛrɛ dɔmɩm ʊ. 38Kʊ sɩra nɩ, an lɛɛ ka kʊ hi m durnya bɩ Nowee dɔmɩm b’ʊ bɩ, gʊɔɔ wɔɔ ɩ hɔbɩrɛ bɩm, ŋn’ɩ hɔ mim, ŋn’ɩ lʊ kam cɛ ʊ, ŋn’a nyɩnɔ kam gʊɔɔ ʊ ŋnɩ ŋ kam cɛ ʊ, an ta an aa dɔmɩm kʊ Nowee gasʊ kɔɔlʊʊ b’ʊ bɩ ku. 39Ŋ n a zu a ʊ, ŋ n a dɔ ŋ ʊ hɔsɩ ɩ barɛ y, hi bɩ n tolle ba an bɩ cem ŋ nɩ haay. A yɩrɛ ncɩnaaʊ Gʊaanyɩ bɩ zɛrɛ dɔmɩm ʊ. 40Kʊ gʊaa hɩɩya ɩ hɔsɩra ʊ: n deem gaam, n nɩ deem to. 41Kʊ lannɔ hɩɩya ŋn’ɩ jaa lɔm, n deem gaam, n nɩ deem to. 42Naa minto bɩ, a b’a zu a ʊ y, bala, awɔɔ n dɔmɩm k’awɔɔ Zuuba n nɩ zɛŋ ʊ bɩ dɔ y. 43K’a mim naa do jɩ ma mɩŋŋa. Kʊ harzaa b’a dɔ a ʊ, koor bɩ zɛm gunuu wakatɩ naa do ma, a bɩ hinceem barɛ y, a bɩ koor bɩ tore an gasʊ a cɛ b’ʊ y. 44Bɩ y’a ka, awɔɔ sɔ k’a a banka, bala, Gʊaanyɩ bɩ zɛm wakatɩ k’awɔɔ bɩr a hɔɔn dam ma b’ʊ y.»
Zibəənyɩ mɩŋŋa mim
45«Zibəənyɩ kara n mɩŋŋa, a hɔɔn n ta ʊ? Zibəənyɩ lɛɛzaa zibəə ka ʊ, a ʊ, an dɩga zibəənyɩnɔ mɩsɩrɔ wɔɔ ma mɩŋŋa k’a nɩ ŋ hɔbɩrɛ kaŋ ʊ a dɔmɩm ʊ. 46Zibəənyɩ bɩ do nyɩntam mimbirenyɩntazaa, k’a lɛɛzaa b’a wusigə an bʊr har ʊ, an b’a ku an nɩ zibəə k’a ka ʊ bɩ barɛ. 47Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, lɛɛzaa bɩ y’a kam an yɩ a har bɩ haay arzaka dɔmazaa. 48Bɩ, kʊ zibəənyɩ bʊnyaa m, a y’a hɩrɛ a heer ʊ, a ʊ, mɔɔ Zuuba maasɩrɛ ba a bɩr zɛrɛ y. 49A n wuti, an a muno wɔɔ zɛ, an hɔ bɩ, an bɛɛ mi kan bɛɛminno kɩ. 50B’a Zuuba bɩ zɛm dɔmɩm kʊ zibəənyɩ bɩ bɩr dɔm ma b’ʊ, kan wakatɩ k’a n a dɔ bɩ kɩ ʊ. 51A zibəənyɩ bɩ hʊnhʊrm mɩŋŋa, an zambʊzannɔ fɩryɩrɛ ka ma, bɩncɛ niŋŋə k’a nɩ nyi kaŋ ʊ, an a sɔ sʊ ʊ b’ʊ.»
25Nyɩmbɔnnɔ bu hɔbɔkʊrɛnoom
1«Woso cirbəə bɩ bɔ kʊ rɛ kan nyɩmbɔnnɔ buro kʊ ŋ y’a fɩtɩrɛrɔ gʊr, ŋnɩ bɔ k’a yaa n’a zim zɛ ʊ kɩ. 2Soor hɔɔn ɩ ba ʊ y, soor hɔɔn n ta ʊ. 3Ŋ hɔɔn ba ʊ rɔ wɔɔ n a fɩtɩrɛrɔ gʊr, bɩ ŋ n nyɔɔ tɔ mɔr ʊ, ŋn’a sa y. 4Bɩ, ŋ hɔɔn n ta ʊ rɔ wɔɔ, brɔɔ nyɔɔ tɔ mɔdrɔ ʊ ŋn’a na a fɩtɩrɛrɔ wɔɔ ma. 5Bɩ, zim bɩ bɔkarɛ an maasɩrɛ ba a bɩr zɛrɛ y. Hinceem n nyɩmbɔnnɔ bu rɔ wɔɔ nyasʊ, ŋnɩ hinceem ba. 6Gunuu wakatɩ bueerehɩɩya k’a b’a ku bɩ, zee n bɔ, a ʊ: ‹Zim bɩ ba n nɩ! K’a bɔ a yaa a zɛ ʊ!› 7A m naa, nyɩmbɔnnɔ bu rɔ wɔɔ n gu, ŋn’a fɩtɩrɛrɔ bankarɛ. 8Ŋ hɔɔn ba ʊ rɔ wɔɔ n’a hɩm, ŋ ʊ: ‹K’a nyɔɔ bɩ ka wɔɔ ʊ poore, bala, wɔɔ fɩtɩrɛrɔ wɔɔ ɩ lihim.› 9Ŋ hɔɔn ta ʊ rɔ wɔɔ n a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: ‹Ayy…, bala, a bɩ gʊta y, a bɩ wɔɔ bɔm kan awɔɔ kɩ y. K’a ta a yaa n a hɔ si a hɛɛrɛzannɔ wɔɔ zi.› 10Ŋ hɔɔn ba ʊ rɔ wɔɔ n ta k’a yaa nyɔɔ bɩ si, a hʊr kʊ ŋ y’a ʊ bɩ, zim bɩ gɔɔta an bʊr ŋ jɛ ʊ, nyɩmbɔnnɔ kʊ ŋ y’a banka rɔ wɔɔ n gasʊ kan kɩ harcɩntarɛ cibsa cɛ ʊ b’ʊ, n nɩ cɛlɛ bɩ gaa, n n a ta a nyɩ m. 11Maasɩrɛ k’a ba bɩ, nyɩmbɔnnɔ kʊ ŋ gɔɔta rɔ wɔɔ bʊr, ŋn’ɩ zee darɛ, ŋ ʊ: ‹Karɩnsaamba, karɩnsaamba, cɛ bɩ gʊ wɔɔ m!› 12Bɩ, b’a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: ‹Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, mɔɔ n awɔɔ dɔ y.› »
13Yeezuu n a ya, an a hɩ, a ʊ: «A bɩ hinceem ba y, bala, awɔɔ n dɔmɩm bɩ kan wakatɩ bɩ kɩ dɔ y.»
Zibəənyɩnɔ kaakʊrɔ hɔbɔkʊrɛnoom
14«Woso cirbəə b’a ya, an bɔ kʊ rɛ kan gʊaa k’a n’a ŋʊam k’a ta kʊ ʊ, an a zibəənyɩnɔ bir, an a arzaka ka ŋ ʊ kʊ ŋ nɩ dɔ ma bɩ kɩ. 15A n talan25.15 Talan deem: Dɔɔraa buhɩra zibəə busoo m. soor ka deem ʊ, an talan hɩɩya ka naa do ʊ, an talan deem ka a vanta ʊ. Gʊaa biyəə n n’a dam ma an zi ba m b’a ka ʊ, an bɔkarɛ, an cem. 16Gʊaa k’a talan soor bɩ yɩ bɩ n ta an ter ba m, an talan soor vanta yɩ an a na ma. 17Gʊaa k’a talan hɩɩya yɩ bɩ n ta an ter ba m sɔ, an talan hɩɩya yɩ an a na ma. 18Bɩ, gʊaa k’a talan deem yɩ bɩ, ta a ʊ, an aa yaa hɔn, an a zuuba bɩ busoo nyaakʊm da ʊ. 19Zibəənyɩnɔ wɔɔ zuuba bɩ, k’a ta tee… bɩ, a a bɔ an bʊr, an n’a busoo bɩ mim laaka darɛ ŋ han. 20Gʊaa k’a talan soor yɩ bɩ n a zɔ, an talan soor k’a yɩ an a na ma bɩ hɩnka, an a hɩ, a ʊ: ‹Zuuba, talan soor ɩbɩɩ ka mɔɔ ʊ hɔɔ, talan soor vanta ba mɔɔ yɩ na.› 21A zuuba bɩ n a hɩ m, a ʊ: ‹Zibəənyɩ mɩŋŋa k’an tɩrga n’ɩbɩɩ m, a mɩŋŋa, ɩbɩɩ sɩra zi ba hɔ poore nɔ ʊ, mɔɔ hɔ gʊta zibəə karɛ ɩ ʊ, bʊr ɩ heernyɔɔ ba kan mɔɔ kɩ.› 22Zibəənyɩ k’a talan hɩɩya yɩ bɩ n a zɔ, an a hɩ, a ʊ: ‹Talan hɩɩya ɩbɩɩ ka mɔɔ ʊ, talan hɩɩya vanta ba mɔɔ yɩ na.› 23A zuuba bɩ n a hɩ m, a ʊ: ‹Zibəənyɩ mɩŋŋa k’an tɩrga n’ɩbɩɩ m, ɩbɩɩ sɩra zi ba hɔ poore nɔ ʊ, mɔɔ hɔ gʊta zibəə karɛ ɩ ʊ, bʊr ɩ heernyɔɔ ba kan mɔɔ kɩ.› 24Zibəənyɩ k’a talan deem yɩ bɩ n a zɔ, an a hɩ, a ʊ: ‹Zuuba, mɔɔ dɔ mɔɔ ʊ gʊaa kʊsɩ n’ɩbɩɩ m, lɛɛ k’ɩbɩɩ n hɔ duu ʊ bɩ ɩbɩɩ nɩ hɔ daŋ ʊ, lɛɛ k’ɩbɩɩ n hɔ sɔɔn ʊ bɩ ɩbɩɩ nɩ hɔ saŋ ʊ. 25Nyibəə mɔɔ nyasʊ, mɔɔ n ta m aa ɩ busoo bɩ biitə tara ʊ, dɩga, ɩ busoo bɩ ba n nɩ.› 26A zuuba bɩ n a nyɩ bɔ nʊ, a ʊ: ‹Zibəənyɩ bʊnyaa yakʊzaa ra! Ɩbɩɩ dɔ mɩŋŋa ɩ ʊ, mɔɔ ɩ hɔ dam lɛɛ kʊ mɔɔ n hɔ duu ʊ, m nɩ hɔ sam lɛɛ kʊ mɔɔ n hɔ sɔɔn ʊ. 27A dɔ k’ɩbɩɩ ʊ maam bɩ, mɔɔ busoo bɩ cɩnta ɩbɩɩ nawʊm busoocɩntarɛcɛ ʊ, mɔɔ wusigəre ma, mɔɔ yɩ m busoo bɩ sam kan nyɔɔdʊ kɩ. 28Naa minto bɩ, k’a busoo talan deem k’an ta m bɩ yɔm, a ka talan bu zaa b’ʊ. 29Bala, gʊaa k’an ta hɔ m bɩ, n y’a kam bɩ zaa ʊ, an a na ma, a hɔ m yɩ gʊta. Bɩ gʊaa k’a bam bɩ, baa hɔ k’an ta m bɩ, n bɩ yɔm nɩ. 30Bɩ, k’a zibəənyɩ hɔ vam naa do zo garga ra monsigə ʊ. Lɛɛ bɩ do an nɩ baa daŋ ʊ, an a sɔ sʊ.› »
Durnya gʊɔɔ haay dʊdɔkarɛ
31«Kʊ Gʊaanyɩ bʊr a cirbəə nɔ ʊ kan malɛɛkarɔ wɔɔ kɩ haay, a nyɩntam a cirbəəduu paŋŋazaa bɩ ra. 32Durnya kʊrɔ haay gʊɔɔ y’a som kʊ ma a lɛɛ, an gʊɔɔ gʊngʊ a hɔ, amba hɔbɩsɩrɔ dundor tɩr seero gʊ biiro ma bɩ m. 33A seero wɔɔ nyɔɔrɛ a bɩsɩ, an biiro wɔɔ nyɔɔ a jɩsa. 34Cir bɩ y’a hɩrɛ a bɩsɩ ra zannɔ wɔɔ m, a ʊ: ‹Awɔɔ kʊ mɔɔ Zɩ barka n nɩ kan a kɩ bɩ, k’a bʊr, a cirbəə kʊ Woso a banka awɔɔ minto durnya darɛ sɩŋŋɩda ʊ bɩ si. 35Bala, nɔ mɔɔ zɛ, awɔɔ n hɔbɩrɛ ka mɔɔ ʊ, mɩsɩ mɔɔ zɛ, awɔɔ n hi ka mɔɔ ʊ, mɔɔ bʊr awɔɔ zi saana, awɔɔ mɔɔ si a har ʊ, 36mɔɔ nyɩnta dɩgɩ, awɔɔ n huu du mɔɔ ma, mɔɔ n nyɩnta laafɩɩ y, awɔɔ bɩ dɩga mɔɔ ma, mɔɔ nyɩnta lɔnnɔcɛ ʊ, awɔɔ m bʊr mɔɔ zi b’ʊ.› 37Meerbaa naa do jɛ ʊ, gʊɔɔ tɩrgɔɔ wɔɔ y’a hɩrɛ, ŋ ʊ: ‹Zuuba, wɔɔ ɩbɩɩ yɩ brɔɔ nɔ n’ɩbɩɩ zɛrɛ, ʊ hɔbɩrɛ ka ɩbɩɩ ʊ, gɛɛ mɩsɩ n’ɩ zɛrɛ, ʊ hi ka ɩ ʊ? 38Wɔɔ ɩbɩɩ yɩ brɔɔ saana, ʊ ɩbɩɩ si ʊ har ʊ, gɛɛ ɩbɩɩ n dɩgɩ, ʊ huu du ɩ ma? 39Wɔɔ ɩbɩɩ yɩ brɔɔ ɩ nɩ yaaba m, gɛɛ ɩ nɩ lɔnnɔcɛ ʊ, ʊ ta, ʊ aa dɩga ɩ ma?› 40Cir bɩ y’a hɩrɛ, a ʊ: ‹Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, hɔɔ nɔɔn duro k’awɔɔ n n’a bam gʊɔɔ poorero nɔɔn gʊaa deem m bɩ, kʊ ŋ nɩ mɔɔ danyɩnɔ wɔɔ bɩ, a ba awɔɔ nawʊm mɔɔ m.› 41Naa jɛ ʊ, a y’a hɩm jɩsa ra zannɔ wɔɔ m, a ʊ: ‹K’a jɩ bɔ mɔɔ ma a ta laatʊ, awɔɔ kʊ Woso lerbɔrɛ bʊnyaa n’a jɛ ʊ, k’a ta sɛ k’a lihire ba ʊ, n n a banka Sʊtaana kan a malɛɛkarɔ kɩ minto b’ʊ. 42Bala, nɔ mɔɔ zɛ, b’awɔɔ n hɔbɩrɛ ka mɔɔ ʊ y, mɩsɩ mɔɔ zɛ, b’awɔɔ n hi ka mɔɔ ʊ y, 43mɔɔ nyɩnta saana, awɔɔ n mɔɔ si a har ʊ y, mɔɔ nyɩnta dɩgɩ, awɔɔ n huu du mɔɔ ma y, mɔɔ n nyɩnta laafɩɩ y, awɔɔ n bɩ dɩga mɔɔ ma y, mɔɔ nyɩnta lɔnnɔcɛ ʊ, awɔɔ n bɩ dɩga mɔɔ ma sɔ y.› 44Brɔɔ y’a hɩm nɩ, ŋ ʊ: ‹Zuuba, wɔɔ ɩbɩɩ yɩ brɔɔ nɔ n’ɩ zɛrɛ, mɩsɩ n’ɩ zɛrɛ, gɛɛ saana, ɩ n dɩgɩ, ɩ nɩ yaaba m, ɩ nɩ lɔnnɔcɛ ʊ, wɔɔ n dɩga ɩbɩɩ ma, k’ʊ da ɩ han?› 45Cir bɩ y’a hɩrɛ ŋ nɩ, a ʊ: ‹Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, k’awɔɔ n a ba gʊɔɔ poorero nɔɔn duro gʊaa deem m bɩ, awɔɔ n a ba mɔɔ m sɔ y.› 46Ncɩnaaʊ bɩ, ŋ y’a hʊrlɛ ŋnɩ ta hʊnhʊrlɛ k’a nyarɛ ba ʊ bɩ nɔ ʊ, bɩ gʊɔɔ tɩrgɔɔ wɔɔ tam mɩsɩrbaa k’a nyarɛ ba ʊ bɩ nɔ ʊ.»
26Lɛɛzannɔ y’a kam Yeezuu nyasʊrɛ ma
(Markɩ 14.1-2; Likki 22.1-2; Zaan 11.45-53)
1Yeezuu k’a meerbaarɔ nɔɔn duro ba haay bɩ, a a hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʊ: «Awɔɔ dɔ a ʊ pakkɩ cibsa n zizer. 2N Gʊaanyɩ bɩ nyasʊrɛ, n n a zɛ gɔdarkʊra ma.» 3A m naa, wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ, kan kʊ bɩ gʊɔɔgusinno wɔɔ kɩ n a so kʊ ma wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ *Kayiifʊ har ʊ. 4Ŋ n kʊ ma k’a Yeezuu nyasʊ hɔɔnkarɛ m, a zɛ gər. 5Ŋ n’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Ʊ b’a nyasʊ cibsa bɩ bire ʊ y, kʊ m bɛɛ zɛkʊma nyɩntam zamaa bɩ bire ʊ.»
Lʊ tidəər zɛ Yeezuu ma Betanii ʊ
6Yeezuu k’a ta Sɩmɔɔn kʊ n n’a birm kusimə bɩ har ʊ, Betanii ʊ bɩ, 7Yeezuu k’a nyɩnta an nɩ hɔ bɩm bɩ, lʊ n a zɔ ma tidəər k’a lɛ n kʊsɩ m albatɩr jaa gedre ʊ, an a burgu Yeezuu mim la. 8Karɩndanyɩnɔ wɔɔ kʊ ŋ naa yɩ bɩ, ŋ nɔ n yɩ y, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Bɔ noonkahɔma n naa? 9N y’a da ma, n nɩ tidəər naa do hɛɛ busoo gʊta ma, n n a ka ŋʊazannɔ ʊ.» 10Yeezuu k’a a dɔ a ʊ, ŋ yɩ meer barɛ ncɩnaaʊ bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Bɔ m, awɔɔ nɩ lʊ naa do heer kɔrɛ? Zibəə mɩŋŋa a a ba mɔɔ m naa. 11Ŋʊazannɔ gɔɔtarɛ ŋnɩ bɩr kan awɔɔ kɩ tee…, bɩ mɔɔ ba kan awɔɔ kɩ tee… y. 12Tidəər naa do k’a a burgu mɔɔ ra naa, mɔɔ gər birle a a banka. 13Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, lɛɛ haay kʊ gʊɔɔ n nɩ lemim nyɩnta naa do dɩndaŋ ʊ durnya lɛɛ haay ʊ bɩ, ŋ lʊ naa do zi k’a a ba bɩ tɔ darɛ a nɔ ʊ, ŋn’a dɩnda.»
Zidas lɛ taa k’a Yeezuu nyasʊ a ka
(Markɩ 14.10-11; Likki 22.3-6)
14Bɩ kur bɩ, Zidas Iskarɩyɔtɩ karɩndanyɩnɔ bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ gʊaa deem bɩ ta wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ zi. 15A n aa a hɩ ŋ nɩ, a ʊ, awɔɔ: «Bɔ hɔ awɔɔ n n’a kam mɔɔ ʊ, kʊ mɔɔ Yeezuu nyasʊ m a ka a ʊ?» Brɔɔ n wanzurfu busooyaa lɛ sa bukərku, ŋn’a ka ʊ. 16Dɔmɩm bɩ do tɛkka ʊ, Zidas y’a kam toore mɩŋŋa ma k’a Yeezuu nyasʊ a ka ŋ ʊ.
Yeezuu ɩ pakkɩ hɔbɩrɛ bɩm kan a karɩndanyɩnɔ kɩ
(Markɩ 14.12-21; Likki 22.7-14,21-23; Zaan 13.21-30)
17Bur kʊ n nɩ nyʊnyɔɔ da ʊ cibsa lɛɛkarɛ dɔmɩm ma bɩ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ bʊr Yeezuu zi, ŋn’a lar, ŋ ʊ: «Ɩbɩɩ lɛ n taa kʊ aa pakkɩ hɔbɩrɛ banka lɛɛ kara ʊ ɩbɩɩ minto?» 18Yeezuu n a nyɩ bɔ ŋ nʊ, a ʊ: «K’a ta kʊnɔ ʊ b’ʊ niŋŋəzaa naa zi, a hɩ m, a ʊ: Karɩnsaamba ʊ, mɔɔ dɔmɩm a zɔ, ɩbɩɩ har mɔɔ n nɩ pakkɩ bɩ bɩŋ ʊ kan ŋ karɩndanyɩnɔ kɩ.» 19Karɩndanyɩnɔ wɔɔ hɔ kʊ Yeezuu a hɩ ŋ nɩ bɩ ba, ŋnɩ pakkɩ hɔbɩrɛ bɩ banka.
20Yirbəə k’a da bɩ, Yeezuu nyɩnta k’a hɔ bɩ kan bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ kɩ. 21Hɔbɩrɛ bɩ kʊ ŋ n’a bɩm bɩ, Yeezuu n a hɩ, a ʊ: «Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m, awɔɔ gʊaa deem mɔɔ nyasʊrɛ, an mɔɔ ka.» 22Karɩndanyɩnɔ wɔɔ heer n a zar, ŋn’ɩ laaka dam han deem-deem, ŋ ʊ: «Yɩ a nawʊm mɔɔ ra, Zuuba?» 23Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Gʊaa k’a a wɔ nyɔɔ laaga b’ʊ kan mɔɔ kɩ, bɩ m. 24Gʊaanyɩ bɩ garɛ amba hɔ kʊ ŋ y’a gʊrsɩra ba a tɔ ma bɩ m, bɩ gʊaa k’a nɩ Gʊaanyɩ bɩ nyasʊm k’a ka bɩ kʊsɩ yɩrɛ. Kʊ gʊaa bɩ do ɩ nɩ yɩ, a jɩra m.» 25Zidas k’a nɩ zɛm b’a nyasʊ an a ka bɩ n a lar, a ʊ: «Mɔɔ m gɛɛ karɩnsaamba?» Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Ɩbɩɩ y’a hɩ ɩ zi m.»
Yeezuu hɔbɩrɛ jɛzaa
(Markɩ 14.22-26; Likki 22.15-20; 1 Korɛntɩ zannɔ 11.23-25)
26Hɔbɩrɛ bɩ kʊ ŋ n’a bɩm bɩ, Yeezuu bur sa an barka da Woso m, an a zɩnzɛ ra, an bɔkarɛ an a ka a karɩndanyɩnɔ wɔɔ ʊ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «K’a si a bɩ, naa do naa mɔɔ mɛ m.» 27Bɩ kur bɩ, an hɔmire sa, an barka da Woso m, an bɔkarɛ an a ka a karɩndanyɩnɔ wɔɔ ʊ, an a hɩ, a ʊ: «Awɔɔ haay k’a mi. 28Bala, mɔɔ ma n naa, gʊaasɩbabaa ma m, an a lo gʊɔɔ ciiro minto, mimbʊnyaarɔ sugur yɩrɛ minto. 29A hɩ mɔɔ nawʊrɛ awɔɔ m, mɔɔ bɩ m yarɛ m dɩvɛn daa mi dʊntɔ y, an ta an dɔmɩm kʊ mɔɔ n a mim kan awɔɔ kɩ m Zɩ cirbəə nɔ ʊ bɩ ku.» 30Kʊ ŋ cibsa bɩ laarɔ lɔ ŋn’a nya bɩ, ŋ y’a hʊr ŋnɩ ta Oliviyee ci ra.
Yeezuu ɩ Pɩyɛɛr bɩsɩkarɛ mim hɩm
(Markɩ 14.27-31; Likki 22.31-34; Zaan 13.36-38)
31Bɩ kur bɩ, Yeezuu a hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʊ: «Gum naa do ʊ bala, awɔɔ haay y’a sɩrakarɛ tom mɔɔ minto, bala, n y’a gʊrsɩra ba Wosoci nɔ ʊ, n ʊ: ‹Mɔɔ seero dundor bɩ zɛm, seero wɔɔ n hɩsɩga da.› 32Bɩ kʊ mɔɔ bɩ m mɩm bɔ ʊ, mɔɔ lɛɛkarɛ awɔɔ lɛɛ Galilee ʊ.» 33Pɩyɛɛr n meerbaa bɩ sa, an a hɩ m, a ʊ: «Baa kʊ nawɔnnɔ haay a sɩrakarɛ to, mɔɔ bɩ m sɩrakarɛ tore y.» 34Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Sɩra mɔɔ n’a hɩrɛ ɩbɩɩ m: Gum naa do ʊ bala, an lɛɛ ka koo baadarɛ m, ɩbɩɩ bɩsɩ kam mɔɔ ma gallɛm kaakʊ ɩ ʊ, ɩ n mɔɔ dɔ y.» 35Pɩyɛɛr n a hɩ m, a ʊ: «Baa kʊ ga mɔɔ nawʊm kan ɩbɩɩ kɩ, bɩ m. Mɔɔ bɩ bɩsɩ karɛ ɩbɩɩ ma y.» A muno wɔɔ haay n a hɩ maam sɔ.
Yeezuu yaadarɛ Gɛtsemanee ʊ
(Markɩ 14.32-42; Likki 22.39-46)
36Bɩ kur bɩ, Yeezuu ta kan a karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ lɛɛ kʊ n n’a birm Gɛtsemanee ʊ b’ʊ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «K’a nyɩnta naa ʊ, kʊ m aa yaa da lɛɛ naa do ʊ kʊ m bʊr.» 37A n Pɩyɛɛr gaa kan Zebedee nyɩnɔ hɩɩyɔɔ wɔɔ kɩ. Heerzar kan dabɔʊ kɩ gasʊ ʊ. 38A n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Mɔɔ heer a zar an a zɔ zɛ ma, k’a gɔɔta naa ʊ, a bɩ hinceem ba y.» 39A n ta lɛɛ poore, an a do an a meer ku tara ma, an nɩ yaa darɛ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «M Zɩ, kʊ fɩryɩrɛ naa do y’a dam ma an a gʊ mɔɔ ma, k’ɩ gʊ m ma. Kan naa kɩ haay ɩ bɩ mɔɔ hɔɔnhɔ ba y, ɩ hɔɔnhɔ ba.» 40A n a wusigə, an bʊr karɩndanyɩnɔ kaakʊrɔ wɔɔ zi, a bɩ dɩga a ŋ hinceem ba. A n a hɩ Pɩyɛɛr m, a ʊ: «Ncɩnaaʊ bɩ, awɔɔ n a da a mɩŋŋa ma a jɩm wakatɩ deem nɔ ʊ tɔkkɛ kan mɔɔ kɩ y! 41K’a yaa da, a bɩ hinceem ba y, a yaa n a do makra nɔ ʊ. Gʊaa heer lɛ taa, b’a mɛsim paŋŋa ba ʊ y.» 42A n a ya, an a bɔ a hɩɩya hɔ ma, an yaa da, a ʊ: «M Zɩ, kʊ pakra m kʊ fɩryɩrɛ naa do n mɔɔ yɩ, k’an yɩ maam, k’ɩ hɔɔnhɔ n kʊ yɩ.» 43A n a ya, an a bɔ an bʊr karɩndanyɩnɔ wɔɔ zi, an bɩ ŋ yɩ ŋn’ɩ hinceem barɛ, hinceem k’a nɩ ŋ zɛm bɩ minto m. 44Yeezuu n a ya, an a gʊ ŋ ma a kaakʊ hɔ ma, an aa so a yaadarɛ bɩ ra. 45A n a bɔ an bʊr karɩndanyɩnɔ wɔɔ zi, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Awɔɔ gɔɔta an nɩ hinceem bam, an nɩ hoon sim na? K’a dɩga a wakatɩ a ku, n Gʊaanyɩ bɩ nyasʊrɛ, n n a ka mimbʊnyaabənno ʊ. 46K’a wuti! K’ʊ ʊ hʊr! Gʊaa k’a nɩ mɔɔ nyasʊm k’a mɔɔ ka bɩ lee ku.»
Yeezuu nyasʊrɛ
(Markɩ 14.43-50; Likki 22.47-53; Zaan 18.3-12)
47K’a gɔɔta an nɩ meer bam bɩ, karɩndanyɩnɔ bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ gʊaa deem Zidas bɩ lee ku. Bʊr a ʊ kan zamaa cir gʊta kɩ, ŋn’ɩ kargʊrɔ m kan bənkənno kɩ. Wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ kan zɩɩfʊrɔ gʊɔɔgusinno wɔɔ kɩ yɩ ŋ nyɔɔ. 48Zidas bɩ lɛɛ ka an hɔ k’a n’a bam ŋnɩ Yeezuu dɔ ŋn’a nyasʊ bɩ makra hɩnka ŋ nɩ, a ʊ: «Gʊaa kʊ mɔɔ n nɩ yaa dam nɩ kan daʊrɛ kɩ bɩ, gʊaa bɩ do m, k’a nyasʊ.» 49Zidas n a zɔ Yeezuu ma lɛɛm, an a hɩ m, a ʊ: «Karɩnsaamba, mɔɔ ɩ yaa darɛ ɩbɩɩ m!» A n bɔkarɛ, an yaa da m. 50Yeezuu n a hɩ m, a ʊ: «M gʊaasɩba, hɔ k’ɩ bʊr, kɩ b’a ba bɩ ba.» A m naa, gʊɔɔ wɔɔ n a zɔ Yeezuu ma, ŋn’a nyasʊ. 51Bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ kan Yeezuu kɩ rɔ wɔɔ gʊaa deem a kargʊ gaa ʊ, an wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ zibəənyɩ deem sakʊ, an a tʊr gʊ ma. 52Yeezuu n a hɩ m, a ʊ: «Ɩ kargʊ bɩ du a caan ʊ, bala, gʊaa niŋŋə k’a nɩ yar bam kargʊ m bɩ, kargʊ n n’a zɛm gər. 53Ɩbɩɩ n a dɔ ɩ ʊ, mɔɔ n da ma, m m Zɩ bir, an malɛɛkarɔ tisi bam hɔka-hɔka nyɔɔ mɔɔ m lɛɛm na? 54Bɩ k’a yɩ ncɩnaaʊ, Wosoci bɩ meerbaa y’a bam lɔ, an kʊ yɩ? Bala, a a hɩ, a ʊ: Pakra m k’an yɩ ncɩnaaʊ.» 55Yeezuu n a ya, an a hɩ gʊaa cir bɩ m, a ʊ: «Bʊr awɔɔ ʊ kargʊrɔ m kan bannɔ kɩ k’a bɩ mɔɔ nyasʊ, ɩ ʊ, dazaamazaa m mɔɔ nɩ! Mɔɔ nyɩnta Wosocɛ ʊ b’ʊ dɔmɩm haay, m nɩ hɔ dɩndam, b’awɔɔ n mɔɔ nyasʊ y. 56Bɩ naa do haay naa, ba a ʊ kʊ wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ meerbaarɔ kʊ ŋ nɩ Wosoci b’ʊ rɔ wɔɔ n kʊ yɩ.» A m naa, karɩndanyɩnɔ wɔɔ haay n a si, ŋn’a bɔ Yeezuu ʊ.
N ta Yeezuu m dʊdɔkənno taa
(Markɩ 14.53-65; Likki 22.54-55,63-71; Zaan 18.13-14,19-24)
57Gʊɔɔ kʊ ŋ Yeezuu nyasʊ rɔ wɔɔ ta m wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ *Kayiifʊ har ʊ. Lɛɛ bɩ do wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ a so kʊ ma ʊ, kan gʊɔɔgusinno wɔɔ kɩ. 58Pɩyɛɛr n zu Yeezuu jɛ ʊ laatʊ, an ta an aa lee ku wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ har ʊ. A n gasʊ har b’ʊ, an aa nyɩnta kan hallɛdɔmazannɔ wɔɔ kɩ, k’a dɩga mim bɩ nyambʊrlɛ ma. 59Wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ kan dʊdɔkənno wɔɔ haay kɩ y’a kam mim ma k’a ka Yeezuu ra, k’a ku a dʊdɔ yar, a ka kʊ n n a zɛ gər. 60Bɩ, ŋ bɩr mim yɩrɛ y, baa kʊ gʊɔɔ bʊr gʊta ŋnɩ ŋʊaar ba k’a ka ra bɩ, ŋ n a da ma, ŋnɩ hɔsɩ yɩ k’a ka ra y. Gʊɔɔ hɩɩyɔɔ ɩ bɔkarɛ ŋnɩ bʊr. 61Ŋ n a hɩ, ŋ ʊ: «Gʊaa naa do a hɩ, a ʊ: Mɔɔ m da ma, m Wosocɛ bɩ wurgə, m m ya, m a dɔ dɔmɩm kaakʊ nɔ ʊ.» 62Wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ n wuti, an a hɩ Yeezuu m, a ʊ: «Ɩbɩɩ bɩr a nyɩ bɔŋ ʊ ra? Bɔ mim gʊɔɔ nɔɔn duro n a hɩrɛ ɩbɩɩ minto na?» 63Bɩ, Yeezuu bɩr hɔsɩ hɩrɛ y. Wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ n a ya, an lɛ ka ʊ, a ʊ: «Ɩ wer si Woso k’an mɩsɩr bɩ tɔ ma, sɩra hɩ wɔɔ m, ɩbɩɩ m Krista Woso Nyɩ bɩ gɛ?» 64Yeezuu n a nyɩ bɔ nʊ, a ʊ: «Ɩbɩɩ n’a hɩrɛ, bɩ mɔɔ y’a hɩrɛ awɔɔ m, an a sɩŋŋɩda sa naa ma kɛɛrɛ bɩ, awɔɔ Gʊaanyɩ bɩ yɩrɛ an nyɩnta Woso paŋŋazaa bɩ bɩsɩ ra, awɔɔ y’a yɩm sɔ, an bɩr zɛm warkʊ mim ʊ.» 65A m naa, wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ nɔ n ma ʊ, an a huuro kɩnkaansʊ, an a hɩ, a ʊ: «Woso sʊnsɔ a a wʊ, kasɛtɩzannɔ zibəə a ya an ta wɔɔ ma ra? Awɔɔ Woso sʊnsɔ k’a wʊ bɩ ma. 66Awɔɔ y’a hɔɔn dam lɔ kɛɛrɛ?» Ŋ n a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «A a ga zɛ m.» 67Ŋ n lihi da a meer ma, ŋn’a wɔrɔ hunhuŋŋu ŋn’a zɛrɛ, gɔsɩnnɔ n n’a wɔ tɩntam lɛ, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: 68«Wosolɛsinnɩsorazaa zi ba, ɩ hɩ wɔɔ m, Krista, nka y’ɩ zɛ?»
Pɩyɛɛr bɩsɩ karɛ
(Markɩ 14.66-72; Likki 22.56-62; Zaan 18.15-18,25-27)
69Kʊ Pɩyɛɛr nɩ nyɩntam tɩnsara b’ʊ bɩ, wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ zibəənyɩlʊrɔ wɔɔ gʊaa deem a zɔ ma, an a hɩ m, a ʊ: «Ɩbɩɩ ɩ kan Galilee gʊaa Yeezuu bɩ kɩ sɔ!» 70Pɩyɛɛr n bɩsɩ ka gʊaa haay lɛɛ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «Mɔɔ n hɔ k’ɩbɩɩ ʊ k’ɩ hɩ naa jɩ dɔ y.» 71A n a hʊr b’ʊ, an nɩ tam har bɩ lɛ ma, zibəənyɩlʊ vanta n a yɩ, an a hɩ gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ b’ʊ rɔ wɔɔ m, a ʊ: «Gʊaa naa do nyɩnta kan Nazarɛtɩ Yeezuu bɩ kɩ.» 72Pɩyɛɛr n a ya, an bɩsɩ ka Yeezuu ma, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «Mɔɔ m wer si, mɔɔ n gʊaa naa do dɔ y.» 73Kʊ maasɩrɛ ba poore bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ b’ʊ rɔ wɔɔ a zɔ Pɩyɛɛr ma, ŋn’a hɩ m, ŋ ʊ: «Kʊ sɩra m, ŋ gʊaa n’ɩbɩɩ m sɔ, ɩbɩɩ meerbaa y’ɩ tojɩ hɩnkarɛ.» 74Pɩyɛɛr n a sɩŋŋɩda ba, an n’a wer sim, an n’a tarɛ a rɛ, a ʊ: «Mɔɔ n gʊaa naa do dɔ y!» Lɛɛm bɩ, koo n baa da. 75Pɩyɛɛr n mim kʊ Yeezuu a hɩ m bɩ tɔ da a nɔ ʊ: «Ɩbɩɩ bɩsɩ kam mɔɔ ma gallɛm kaakʊ koo n bɔkarɛ, an baa da.» A n bɔ, an nɩ nyi kam kan heer zar gʊta kɩ.
27N ta Yeezuu m Pɩlatɩ taa
(Markɩ 15.1; Likki 23.1-2; Zaan 18.28-32)
1Dɔ k’a mɛ dɔgta mɩŋŋa m bɩ, wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ kan tara bɩ gʊɔɔgusinno kɩ lɛ sa k’a Yeezuu ka zɛ ma. 2Ŋ n a sur, ŋnɩ ta m, ŋn’aa ka Rɔm lɛɛzaa Pɩlatɩ b’ʊ.
Zidas Iskarɩyɔtɩ kʊ gʊaa bɩ garɛ
3Zidas Yeezuu nyasʊ an a ka, bɩ, k’a b’a yɩ ŋnɩ Yeezuu dʊdɔ yar k’a zɛ gər bɩ, a kʊrkʊr da, an a bɔ an a wanzurfu busooyaa bukərku rɔ wɔɔ ka wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ ʊ kan gʊɔɔgusinno wɔɔ kɩ ʊ. 4A n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Gʊaa k’a n hɔsɩ ba naa kʊ mɔɔ ka ŋn’a zɛ naa, mimbʊnyaa mɔɔ ba.» Bɩ brɔɔ a nyɩ bɔ nʊ, ŋ ʊ: «Kara ɩ pakra ba wɔɔ ma? Ɩbɩɩ mim m!» 5A n aa busoo bɩ lo Wosocɛ b’ʊ, an a hʊr, an ta an aa bar da a ma. 6Wosocɛmannɩbənno wɔɔ n busoo bɩ gʊr, ŋn’a hɩ, ŋ ʊ: «Wɔɔ lɛrɔ wɔɔ nɔ ʊ, a n a ga m, kʊ wɔɔ n busoo naa do zar Wosocɛ bɩ busoo ra y, bala, gərzɛrɛ busoo m.» 7Ŋ nɩ kʊ ma, ŋnɩ busoo bɩ sa ŋnɩ mɔrdor hɔsɩra si m, k’an yɩ saanɔɔ gəənoyaa. 8Bɩ y’a ka, n n hɔsɩra bɩ do tɔ ka, n ʊ: ‹Ma sɩra,› an ta, an her dɔmɩm ku. 9-10A m naa, wosolɛsinnɩsorazaa Zeremii meerbaa k’a ba bɩ n kʊ yɩ: ‹Ŋ wanzurfu bukərku bɩ sa, ŋnɩ mɔrdor bɩ hɔsɩra bɩ si m, amba Zuuba a hɩ mɔɔ m bɩ m. Gʊaa kʊ Israyɛl nyɩnɔ kʊ ma, ŋn’a ter ba bɩ busoo m.›
Pɩlatɩ ɩ Yeezuu larm
(Markɩ 15.2-5; Likki 23.3-5; Zaan 18.33-38)
11Bɩ, Yeezuu yaa jɩm lɛɛzaa Pɩlatɩ lɛɛ. Bɩ n a lar, a ʊ: «Zɩɩfʊrɔ cir n’ɩbɩɩ m gɛ?» Yeezuu n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Ɩbɩɩ hɩ ɩ zim.» 12Bɩ, wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ kan gʊɔɔgusinno wɔɔ kɩ ɩ mim kam Yeezuu ra, b’a n hɔsɩ nyɩ bɔ ʊ y. 13Pɩlatɩ n a hɩ m, a ʊ: «Ɩbɩɩ bɩr minno kʊ ŋ nɩ ŋ karɛ ɩ ra bɩ mam na?» 14Bɩ, Yeezuu n deem taan… nyɩ bɔ ʊ y, naa do a ka cir bɩ n zɛ kədə.
(Markɩ 15.6-15; Likki 23.13-25; Zaan 18.39–19.16)
15Pakkɩ cibsa biyəə ma, lɛɛzaa Pɩlatɩ bɩ tɩr lɔ kʊ zamaa bɩ lɛ n taa bɩ bɔ, an a ka ŋ ʊ. 16A n bɔkarɛ lɔ deem ɩ nyɩnta b’ʊ, lɔ wɩsɩ, a tɔ m Barabas. 17Pɩlatɩ n laaka da gʊaa cir k’a so kʊ ma b’ʊ bɩ han, a ʊ: «Nka awɔɔ lɛ n taa kʊ mɔɔ n wɔ saa ma, Barabas gɛɛ, Yeezuu kʊ n n’a birm Krista bɩ nɩ?» 18Bala, Pɩlatɩ a dɔ mɩŋŋa a ʊ Yeezuu nyasʊ ŋ y’a ʊ ŋn’a ka a ʊ jɩmbaa minto. 19Pɩlatɩ k’a nɩ nyɩntam dʊdɔkarɛ bɩncɛ ʊ bɩ, a laarɛ nyɔɔ da ma, kʊ n n a hɩ m, n ʊ: «Ɩ bɩ gasʊ gʊaa tɩrga naa do mim ʊ y. Bala, gunuu ʊ bɩ, mɔɔ fɩr yɩ nɩnnarɛ nɔ ʊ a minto.» 20Wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ kan gʊɔɔgusinno wɔɔ k’ɩ gʊaa cir bɩ nyʊnnyɔɔm, kʊ ŋ nɩ Barabas bɔrɛ yɛ, kʊ ŋ nɩ Yeezuu garɛ yɛ. 21Lɛɛzaa Pɩlatɩ bɩ n a ya, an ŋ lar, a ʊ: «Ŋ gʊaa hɩɩya bɩ barla bɩ, kara awɔɔ lɛ n taa kʊ m bɔ m a ka a ʊ?» Ŋ n a hɩ, ŋ ʊ: «Barabas.» 22Pɩlatɩ n laaka da ŋ han, a ʊ: «Bɩ bɔ mɔɔ n’a bam Yeezuu kʊ n n’a birm Krista bɩ nɩ?» Ŋ haay n a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «A wɔ gɔdarkʊra ma!» 23Pɩlatɩ n laaka da, a ʊ: «Mimbʊnyaa kara a a ba?» Ŋ n zee da kan paŋŋa kɩ, ŋ ʊ: «A wɔ gɔdarkʊra ma!» 24Pɩlatɩ k’a n’a yɩrɛ, a ʊ, awɔɔ b’a dam mim bɩ bankarɛ ma bɩ, bɩ zamaa bɩ y’a ŋʊam k’a lɛɛ zɛ kʊ ma bɩ, a hi kusi, an a wɔ hir m zamaa bɩ lɛɛ, an a hɩ, a ʊ: «Mɔɔ ba gʊaa naa do zɛrɛ barla y, awɔɔ mim m!» 25Zamaa bɩ haay n a nyɩ bɔ ʊ: «K’a zɛrɛ mim n wɔɔ yɩ, kan ʊ nyɩnɔ kɩ.» 26A m naa do, Pɩlatɩ n Barabas bɔ, an a ka ŋnɩ Yeezuu zɛ madɩr m, an a ka kʊ n n a wɔ gɔdarkʊra ma.
Sʊrdaarɔ ɩ yaa wʊm Yeezuu ma
27Pɩlatɩ sʊrdaarɔ wɔɔ n ta Yeezuu m lɛɛzaa bɩ har ʊ b’ʊ, sʊrdaarɔ wɔɔ haay n a so kʊ ma ŋnɩ bɩr Yeezuu ma, 28ŋn’a huuro bɔ ma, ŋnɩ zaba piinə du ma, 29ŋnɩ laa waa ŋn’a ku a mim ma, ŋ ʊ, cinno firgə m, ŋnɩ bənkə da a bɩsɩ wɔ ʊ, ŋnɩ kukurə zɛ a taa ŋn’ɩ yaa wʊm ma, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Wɔɔ ɩ yaa darɛ ɩbɩɩ m zɩɩfʊrɔ cir!» 30Ŋ n’ɩ lihi dɩndam ma, ŋn’ɩ bənkə bɩ sarɛ ŋn’a zɛm nɩ a mim ma. 31Kʊ ŋ yaa wʊ ma ŋn’a nya bɩ, ŋ zaba bɩ bɔ ma, ŋn’a huuro wɔɔ du ma, ŋn’a hʊr m k’a yaa wɔ gɔdarkʊra ma.
Ŋ Yeezuu wɔ gɔdarkʊra ma
(Markɩ 15.21-32; Likki 23.26-43; Zaan 19.17-27)
32Bɔ kʊ ŋ y’a ʊ kʊ b’ʊ bɩ, ŋ Sirɛnnɩ gʊaa kʊ n n’a birm Sɩmɔɔn bɩ zɛ ʊ, sʊrdaarɔ wɔɔ n paŋŋa ba ma, an Yeezuu gɔdarkʊra bɩ busu. 33Ŋ n lee ku lɛɛ kʊ ŋ n’a birm Golgotaa b’ʊ, a jɩ ʊ k’a hɩ a ʊ, ‹Minkorgo bɩncɛ.› 34Ŋ n dɩvɛn war kʊ ma kan hɔ hɛɛnr kɩ, ŋn’a ka ʊ, k’an a mi. K’a da a lɛ ma bɩ, a n a ŋʊa an a mi y. 35Ŋ n a wɔ gɔdarkʊra ma, ŋnɩ pʊɛɛga da a huuro wɔɔ ma ŋnɩ ŋ jir. 36Ŋ n a gaa, ŋnɩ nyɩnta b’ʊ, ŋn’ɩ dɔm ma. 37Ŋ n Yeezuu zɛ bɩ jɩ gʊrsɩra ba warga ma, Yeezuu mim la gɔdarkʊra bɩ ma, ŋ ʊ: ‹Yeezuu m naa, zɩɩfʊrɔ cir m.› 38Ŋ konno wɔ hɩɩya gɔdarkʊra ma Yeezuu jɩr ʊ, deem a bɩsɩ, deem a jɩsa. 39Gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ cenim b’ʊ rɔ wɔɔ n’a mim zukə zɛrɛ, ŋn’a sʊnsɔ wʊrɛ. 40Ŋ n’a hɩm Yeezuu m, ŋ ʊ: «Ɩbɩɩ k’ɩ n’ɩ dam ma, ɩ Wosocɛ bɩ wurgə, ɩ ya, ɩ dɔ dɔmɩm kaakʊ nɔ ʊ bɩ, ɩ bʊmbɔ ɩ zim kʊ Woso Nyɩ n’ɩbɩɩ m, k’ɩ zer gɔdarkʊra bɩ ma!» 41Wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ kan wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ kɩ, gʊɔɔgusinno wɔɔ kɩ ɩ yaa wʊm ma sɔ, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: 42«A gʊɔɔ vantɔɔ bʊmbɔ, b’a b’a dam ma, an a mɩŋŋa bʊmbɔ y. Kʊ Israyɛl cir nɩ, k’an zer gɔdarkʊra bɩ ra kɛɛrɛ, k’ʊ sɩra ka ʊ. 43A sɩra ka Woso ʊ, an a hɩ a ʊ, Woso Nyɩ n’a mɩ, kɛɛrɛ bɩ, kʊ Woso y’a ŋʊarɛ, k’a n a yɔ wa.» 44Konno kʊ ŋ yɩ ŋ wɔ gɔdarkʊra ma a jɩr ʊ rɔ wɔɔ y’a sʊnsɔ wʊm sɔ.
Yeezuu zɛ
(Markɩ 15.33-41; Likki 23.44-49; Zaan 19.28-30)
45Sinsebir k’a da bɩ, monsigə gʊta zɛ tara burə ʊ, an ta an wakatɩ kaakʊ ku yirbəəre m. 46Yirbəə wakatɩ kaakʊ zeezi bɩ, Yeezuu zee gʊta da, a ʊ: «Eloyii, Eloyii, lama sabaktaani?» A lɛ taa k’a hɩ, a ʊ: «Mɔɔ Woso, mɔɔ Woso, bɔ m, ɩ ɩ bɔ mɔɔ ʊ?» 47Gʊɔɔ gɔsɩnnɔ kʊ ŋ nyɩnta b’ʊ rɔ wɔɔ naa ma, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «A ɩ *Elii birm!» 48Ŋ gʊaa deem n bra si, an aa hɔ mafʊ-mafʊda sa, an a nyɔɔ hɔ hɛɛnr ma an a da bənkə ma, an a ka Yeezuu ʊ k’an a mi. 49Bɩ, a muno wɔɔ y’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Jɩm cɩna, k’ʊ dɩga a Elii zɛm b’a bʊmbɔ gɛ?» 50Yeezuu n a ya, an zee gʊta da, an ga. 51Lɛɛm bɩ, Wosocɛ bɩ pɛɛra bɩ n zɛ kumbir, an a sa mim ʊ an b’a zɛ tara ma. Tara n nyiŋŋə, ciro n wunwu, 52gəənoyaarɔ n a gʊngʊ. Wosogʊɔɔ kʊ ŋ gɩnga rɔ wɔɔ gɔsɩnnɔ n a mɩm bʊmbɔ ʊ gʊta. 53Ŋ n bɔ yaarɔ wɔɔ ʊ, Yeezuu k’a b’a mɩm bɔ ʊ bɩ hinni ʊ, ŋnɩ gasʊ Zerizalɛm ʊ, kʊ mɩŋŋa b’ʊ, gʊɔɔ gʊta nɩ ŋ yɩ. 54Sʊrdaa zɔrɔ cir, kan sʊrdaarɔ kʊ ŋ nɩ dɔm Yeezuu ma rɔ wɔɔ tara bɩ nyiŋŋəre yɩ, kan hɔ k’a nyɩnta an ba haay bɩ kɩ, ŋ da n bɔ ʊ gʊta, ŋn’a hɩ, ŋ ʊ: «Sɩra m, Woso Nyɩ m paan…»
55Lannɔ nyɩnta b’ʊ guta, ŋn’a to laatʊ ŋn’ɩ dɩgam, zu ŋ y’a ʊ Yeezuu jɛ ʊ Galilee ʊ tee…, ŋn’a dam han. 56Magdalaa Maarii nyɩnta ŋ barla, kan Maarii, Zakkɩ kan Zozɛf kɩ da bɩ, kan Zebedee nyɩnɔ da kɩ.
Yeezuu birle
(Markɩ 15.42-47; Likki 23.50-56; Zaan 19.38-42)
57Woso lɛ k’a b’a zo bɩ, Arimatee kʊ gʊaa arzakazaa deem k’a tɔ m Zozɛf bʊr, Yeezuu karɩndanyɩ deem m sɔ. 58A n ta Pɩlatɩ zi, an aa Yeezuu gər bɩ yɛ han. Pɩlatɩ n lɛ ka, n n a ka ʊ. 59A n gər bɩ sa, an pɛɛra fɛʊda burgu ma, 60an a da a mɩŋŋa yaa daa k’a hɔ ci ʊ b’ʊ, an jaa gʊta gərgu an a ta rɛ, an a hʊr. 61Magdalaa kʊ Maarii kan Maarii vanta bɩ k’ɩ nyɩntam b’ʊ, ŋn’a meer nya yaa bɩ rɛ.
N yɩ dɔm yaa bɩ ma
62*Sabaa bankarɛ hinni k’a cem dɔ n mɛ bɩ, wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ kan farizɛɛnrɔ wɔɔ kɩ zu kʊ ʊ ŋnɩ ta Pɩlatɩ zi. 63Ŋ n a hɩ, ŋ ʊ: «Wɔɔ lɛɛzaa, ŋʊaarzaa naa do k’a nyɩnta an a hɩ, a ʊ: Dɔmɩm kaakʊ hinni ʊ, mɔɔ yɩ m mɩm bɔŋ ʊ bɩ, a tɔ ɩ wɔɔ nɔ ʊ. 64Lɛ ka kʊ n n dɔ yaa bɩ ma, k’an ta an dɔmɩm kaakʊ bɩ ku, k’a karɩndanyɩnɔ wɔɔ b’a da ma, ŋnɩ bʊr, ŋn’a gər bɩ kʊna, ŋn’a hɩ zamaa bɩ m, ŋ ʊ: A a mɩm bɔ ʊ gəəno bire ʊ y. Kʊ m bɛɛ m, ŋʊaar naa do lɛ dam lɛɛkarɛ hɔ bɩ m.» 65Pɩlatɩ n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Awɔɔ ɩ sʊrdaarɔ m, k’a ta a ka ŋnɩ dɔ yaa bɩ ma amba awɔɔ a da ma bɩ m.» 66Ŋ n a hʊr, ŋnɩ ta, ŋn’aa jaa k’a ta yaa bɩ lɛ bɩ kʊsɩ, ŋnɩ gʊɔɔ da a dɔma ʊ.
28Yeezuu mɩmbɔʊrɛ
(Markɩ 16.1-10; Likki 24.1-12; Zaan 20.1-10)
1Sabaa hinni bɩ k’a cem bɩ, hatʊ hinni ʊ wutigʊta m bɩ, Magdalaa Maarii kan Maarii deem bɩ kɩ bʊr, ŋnɩ bɩ dɩga yaa bɩ ma. 2Tara n nyiŋŋə lɛɛm, Zuuba malɛɛka n a to brama an zer, an bɩ jaa bɩ gərgu an a gʊ yaa bɩ rɛ, an nyɩnta ra. 3A mɛ n bɔ kʊ ʊ kan brama nyakɩ kɩ, a huu bɩ fu am lajaa hɔ bɩ m. 4Sʊrdaarɔ wɔɔ da n bɔ ʊ, ŋ mɛ nɩ hinkəm, ŋn’a ba ɩ ʊ, gɩnga ŋ y’a ʊ. 5Bɩ, malɛɛka bɩ meer ba kan lannɔ wɔɔ kɩ, a ʊ: «A da bɩ bɔ ʊ y. Mɔɔ dɔ mɔɔ ʊ Yeezuu kʊ n y’a wɔ gɔdarkʊra ma bɩ awɔɔ n’a kam ma. 6A ba naa ʊ dɔ y, a a mɩm bɔ ʊ amba a lɛɛ ka an a hɩ bɩ m, k’a bʊr a dɩga lɛɛ k’a nɩ wʊtaŋ ʊ hɔɔ bɩ ma. 7Bɩ, k’a ta zɔɔ a yaa hɩ a karɩndanyɩnɔ wɔɔ m, a ʊ: A a mɩm bɔ ʊ, bɩ, a ɩ lɛɛkarɛ awɔɔ lɛɛ Galilee ʊ, lɛɛ bɩ do awɔɔ naa yɩ ʊ, naa do mɔɔ kʊ m a hɩ awɔɔ m.» 8Lannɔ wɔɔ a hʊr yaa bɩ ra zɔɔ-zɔɔ, kan dabɔʊ kɩ heernyɔɔ gʊta kɩ, ŋn’a si, k’a yaa mim bɩ hɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ m. 9Bɩ, Yeezuu bʊr an ŋ zɛ ʊ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Mɔɔ ɩ yaa darɛ awɔɔ m.» Lannɔ wɔɔ n a zɔ ma ŋn’a gannɔ nyɩnnyasʊ, ŋnɩ kukurə zɛ a taa. 10Yeezuu n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «A da bɩ bɔ ʊ y. K’a ta a yaa hɩ mɔɔ danyɩnɔ wɔɔ m, ŋnɩ ta Galilee ʊ, ŋ mɔɔ yɩm b’ʊ.» 11Kʊ ŋn’ɩ tam bɩ, sʊrdaarɔ gɔsɩnnɔ bʊr kʊnɔ ʊ b’ʊ, ŋnɩ bɩ hɔ k’a ba haay bɩ sa, ŋn’a dɩnda wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ m. 12Brɔɔ n a so kʊ ma, kan gʊɔɔgusinno wɔɔ kɩ, ŋnɩ kʊ ma, ŋnɩ busoo ka sʊrdaarɔ wɔɔ ʊ gʊta. 13Ŋ nɩ lɛ ka ŋ ʊ, ŋ ʊ: «K’a hɩ a ʊ, a karɩndanyɩnɔ ɩ bʊr gunuu ʊ, ŋnɩ b’a gər bɩ kʊna, bɩ ma bɩ, wɔɔ hinceem ba. 14Bɩ, kʊ lɛɛzaa b’a ma, wɔɔ y’a dɩndarɛ dɔm, mim b’a nɔrɛ awɔɔ ma y.» 15Sʊrdaarɔ wɔɔ n busoo bɩ si, ŋnɩ hɔ kʊ ŋ y’a dɩnda ŋ nɩ bɩ ba, mim naa do n bɔ lɛɛ haay ʊ zɩɩfʊrɔ wɔɔ bire ʊ, an ta an lee ku her dɔmɩm ʊ.
Yeezuu hɩnkarɛ
(Markɩ 16.14-18; Likki 24.36-49; Zaan 20.19-23; Zibəəzannɔ Ci 1.6-8)
16Karɩndanyɩnɔ bueeredeem nɔ wɔɔ n a hʊr, ŋnɩ ta Galilee ʊ, ci kʊ Yeezuu a hɩ ŋ nɩ a ʊ, ŋnɩ ta ra bɩ burə ʊ. 17Kʊ ŋ yaa yɩ bɩ, ŋnɩ kukurə zɛ, bɩ gɔsɩnnɔ sɩnsɩm ka. 18Yeezuu n a zɔ ŋ ma, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «N paŋŋa do haay ka mɔɔ ʊ, brama kan tara kɩ burə ʊ. 19Bɩ, k’a ta doro haay zi, a yaa gʊɔɔ wɔɔ ba mɔɔ karɩndanyɩnɔ, a batɛm ka ŋ ʊ, Zɩ kan Nyɩ kɩ Sɛnt-Ɛspri kɩ tɔ ma. 20A hɔ kʊ mɔɔ dɩnda awɔɔ m haay bɩ dɩnda ŋ nɩ, kʊ ŋ nɩ zu ʊ. Bɩ mɔɔ ba n bɩr kan awɔɔ kɩ dɔmɩm haay nɔ ʊ, k’an ta an durnya nyarɛ ku.»