Krista
ZIBƏƏZANNƆ CI
Krista Zibəəzannɔ wɔɔ zibəəro Ci bɩ
gasʊʊrɛ
Likki k’a lemim nyɩnta ci bɩ ba bɩ ci hɩɩya hɔ m naa do.
Ci bɩ ba a ʊ, an nɩ Yeezuu k’a nɩ kan a gʊɔɔ wɔɔ kɩ Sɛnt-Ɛspri paŋŋa m bɩ mim dɩndam. Bala, Yeezu k’a a busu an ta arzana ʊ bɩ, Sɛnt-Ɛspri ɩ bʊr an nɩ kan karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ.
Ci b’ɩ kristagʊɔɔ sokʊma sɩŋŋɩda hɩnkam wɔɔ m. A sɩŋŋɩda k’a sa Zerizalɛm ʊ Pɩyɛɛr nɩ lɛɛ an tolle ba an ta do vantɔɔ kʊrɔ ʊ bɩ an n’a dɩndam, kan Pol mɩsɩrbaa kan a zibəə mim kɩ. Ci b’ɩ zibəə kʊ Krista a to a gʊɔɔ m kʊ ŋ n’a ba bɩ mim hɩ m sɔ, a cɩnta k’a ʊ, k’a gʊɔɔ wɔɔ n ta lɛɛ haay ʊ ŋnɩ lemim nyɩnta pa da bɩ.
1Gasʊʊrɛ
1Teofil, m lɛɛkarɛ ci bɩ nɔ ʊ, mɔɔ Yeezuu zibəə haay k’a ba kan hɔ haay k’a dɩnda bɩ da ʊ, an a sa a sɩŋŋɩda ʊ, 2an ta, an hinni k’a zibəəzannɔ bɔ ʊ, an a lɛrɔ ka ŋ ʊ, kan *Sɛnt-Ɛspri paŋŋa kɩ, an ta an a dɔmɩm k’a der ʊ arzana ʊ bɩ ku. 3Brɔɔ a a hɩnka ŋ nɩ mɩsɩr a zɛ bɩ kur, kan makrarɔ gʊtɔɔ kʊ ŋ bɩsɩkarɛ ba ʊ kɩ, a ʊ: a a mɩm bɔ ʊ, a m mɩsɩr. A kasɛtɩ nyɩnta ʊ gʊta. Dɔmɩm busi nɔ ʊ, a a hɩnka ŋ nɩ, an nɩ Woso cirbəə bɩ mim dɩndarɛ ŋ nɩ. 4A nyɩnta an nɩ hɔbɩrɛ bɩm kan ŋ kɩ hindeem ʊ, an lɛ ka ŋ ʊ, a ʊ: ŋ bɩ bɔ Zerizalɛm nɔ ʊ y, bɩ kʊ ŋ nɩ gɔɔta ŋnɩ dɔ Zɩ Woso lerbɔrɛ bɩ ma. «Hɔ niŋŋə k’awɔɔ ma, mɔɔ n a hɩ m lɛ m bɩ. 5Zaan hi batɛm ka denter, b’awɔɔ, naa kan dɔmɩm poore kɩ, awɔɔ batɛm sim Sɛnt-Ɛspri nɔ ʊ.»
Yeezuu ɩ derm arzana ʊ
6Ŋ nyɩnta, ŋn’a zɛ kʊ ra, ŋnɩ laaka naa do da han, ŋ ʊ: «Zuuba, naa ma ɩbɩɩ n nɩ Israyɛl cirbəə bɩ bankaŋ ʊ gɛ?» 7A n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Awɔɔ n a ga m k’a dɔmɩnnɔ kan wakatɩrɔ kɩ kʊ Zɩ Woso a cɩnta a mɩŋŋa paŋŋa m bɩ dɔ y. 8Bɩ, awɔɔ paŋŋa yɩrɛ, Sɛnt-Ɛspri hɔ m, an nɩ zɛm bɩ zer awɔɔ mim ʊ, a paŋŋa karɛ awɔɔ ʊ. Awɔɔ nyɩntam mɔɔ kasɛtɩzannɔ Zerizalɛm ʊ, Zidee haay kan Samarii kɩ haay, kan tara lɛ cɩnta jɩ kɩ.» 9Kʊ Yeezuu minno nɔɔn duro hɩ ŋ nɩ bɩ, a der ŋ mɩnyaa m, warkʊ bʊr an b’a nyaam ŋ lɛɛ. 10Kʊ ŋ gɔɔta ŋn’ɩ dɩgam brama ma bɩ, gʊɔɔ hɩɩyɔɔ bʊr ŋnɩ huu fu du a ma, ŋnɩ bɩ jɩm ŋ jɩr ʊ. 11Ŋ n a hɩ ŋ nɩ, ŋ ʊ: «Galilee gʊɔɔ ra, bɔ minto m, awɔɔ n gɔɔta an nɩ dɩgam brama ncɩnaaʊ? Yeezuu naa do kʊ n y’a bɔ awɔɔ bire ʊ an der brama bɩ y’a bɔrɛ an bʊr maam, amba awɔɔ yɩ an der brama bɩ m.»
Kristazibəəzannɔ
12Kʊ ŋ zer ci kʊ n n’a birm Oliviyee ci bɩ ra bɩ, ŋ y’a wusigə, ŋnɩ ta Zerizalɛm ʊ. Bɩ ci bɩ do, a ga a ʊ *sabaa dɔmɩm tarɛ m, amba n lɛ ka bɩ m. 13Kʊ ŋ yaa lee ku bɩ, ŋ der cɛ k’a nɩ mim ʊ b’ʊ, amba ŋ tɩr a ba biisi bɩ m. Bɩncɛ bɩ do, Pɩyɛɛr kan Zaan kɩ, Zakkɩ kɩ, Andɩr kɩ, Filipi kan Toma kɩ, Bartelemii kan Matiyee kɩ, Alfee nyɩ Zakkɩ kan Sɩmɔɔn kʊ n n’a birm *Zelɔtɩ bɩ kɩ, kan Zakkɩ nyɩ Ziidi kɩ tɩr kʊ zɛ ʊ. 14Ŋ haay a zɛ kʊ ra lɛ deem ŋn’a tɔŋ ʊ kan yaadarɛ kɩ, kan lannɔ gɔsɩnnɔ kɩ Yeezuu da Maarii kɩ, kan Yeezuu danyɩnɔ kɩ.
Matɩyas bɔʊrɛ
15Dɔmɩm bɩ do ʊ, gʊɔɔ a so kʊ ma b’ʊ, ŋ lɛ n a zɔ zɔrɔ buhɩra ma. Pɩyɛɛr n wuti a danyɩnɔ wɔɔ bire ʊ, an a hɩ, a ʊ: 16«M danyɩnɔ, a ga a wʊm kʊ Sɛnt-Ɛspri mim k’a hɩ Davɩd lɛ m Wosoci nɔ ʊ Zidas k’a ka lɛɛ, ŋnɩ Yeezuu nyasʊ bɩ minto bɩ n kʊ yɩ. 17A nyɩnta wɔɔ bire ʊ, an a hɔ jirle hɔ yɩ, wɔɔ zibəə bɩ nɔ ʊ. 18Bɩ, gʊaa bɩ do, zibəə bʊnyaa k’a a ba bɩ, a bɩ busoo bɩ sa, an tara si m. A do a ʊ a nɔ ra, a nɔ bɩ n haan, a nɔbaarɔ haay n bɔ, ŋnɩ sur tara ʊ. 19Zerizalɛm gʊɔɔ haay a dɔ. Bɩ y’a ka ŋn’ɩ tara bɩ birm a lemim m Hakɛldamaa, a lɛ taa k’a hɩ, a ʊ: Ma tara. 20Sɩra m, n y’a gʊrsɩra ba ncɩnaaʊ laarɔ ci nɔ ʊ:
K’a har n gɔɔta zer, kʊ gɔsɩ bɩ nyɩnta ʊ y.
Bɩ, a a ya an a hɩ, a ʊ:
Kʊ gʊaa vanta n a zibəə bɩ sa.
21Gʊɔɔ kʊ ŋ wɔɔ da zaa ʊ lɛɛ haay ʊ dɔmɩm kʊ Zuuba Yeezuu mɩsɩrbaa ba ʊ wɔɔ bire ʊ bɩ, 22an a sa Yeezuu batɛm k’a a si Zaan zi bɩ ma, an ta an dɔmɩm k’a der ʊ arzana ʊ bɩ ku bɩ, a a ga m, kʊ ŋ gʊaa deem n a ba kan wɔɔ kɩ a mɩmbɔʊrɛ kasɛtɩzaa.» 23N ŋ hɩnka hɩɩya, Zozɛf kʊ n n’a birm Barsabas, n nɩ so ra, n n’a tɔ ka Zistus bɩ m kan Matɩyas kɩ. 24Ŋ n yaa da ncɩnaaʊ: «Zuuba, ɩbɩɩ k’ɩ gʊaa haay heer dɔ, dɩga gʊaa hɩɩya naa bire ʊ ɩ gʊaa k’ɩbɩɩ bɔ ʊ bɩ hɩnka wɔɔ m, 25k’an nyɩnta lemim nyɩnta zibəəzaa, bɩncɛ kʊ Zidas a to an ta a bɩncɛ ʊ bɩ.» 26Ŋ n pʊɛɛga da, an jɩm Matɩyas mim ʊ. Bɩ y’a da kristazibəəzannɔ bueeredeenno wɔɔ barla.
2Sɛnt-Ɛspri zerle
1Pantɩkɔtɩ dɔmɩm k’a ku bɩ, ŋ nyɩnta ŋn’a so kʊ ma haay bɩncɛ deem ʊ. 2Lɛɛm bɩ, ŋ bʊgʊr ma am hɩnhɛr gʊta hɔ bɩ m, an a to brama, an bɩ har kʊ ŋ nɩ ta ʊ bɩ han haay. 3Ŋ n hɔ yɩ an bɔ kʊ ʊ kan sɛ nɛɛm kɩ, an a jinjir, an a cɩnta gʊaa biyəə mim ʊ. 4*Sɛnt-Ɛspri nɩ ŋ haay han, ŋn’a sɩŋŋɩda sa, ŋn’ɩ lemim vantɔɔ hɩm amba Sɛnt-Ɛspri a ka ŋ ʊ kʊ ŋ n’a hɩ bɩ m. 5Bala, zɩɩfʊrɔ wosohɔɔnhɔbarɛzannɔ y’a to durnya kʊrɔ haay ʊ, ŋnɩ bʊr, ŋn’ɩ Zerizalɛm ʊ. 6Bʊgʊr bɩ k’a ba bɩ, zamaa b’a so kʊ ma, bɩ, ŋ zɛ kədə, bala, gʊaa biyəə nyɩnta an nɩ ŋ mam, ŋn’ɩ meer barɛ a do lemim m. 7Hɔ k’a nɩ bam b’a ka ŋnɩ zɛ kədə, gʊaa biyəə n a lɛ gu, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Gʊɔɔ nɔɔn duro haay kʊ ŋ nɩ meer bam naa, Galilee gʊɔɔ bɛɛ ra? 8Bɩ, a ba a ʊ lɔ, wɔɔ gʊaa biyəə nɩ ŋ marɛ a do lemim nɩ? 9Partɩ zannɔ kan Mɛɛdɩ zannɔ kɩ, Elamitɩ kan Mezopotamii zannɔ kɩ, Zidee zannɔ kan Kapadɔs zannɔ kɩ, Pɔn zannɔ kan Azii zannɔ kɩ, 10Frizii zannɔ kan Panfilii zannɔ kɩ, Eziptɩ zannɔ kan Libii Sirɛnnɩ zannɔ kɩ, kan Rɔm zannɔ kʊ ŋ nɩ naa ʊ rɔ wɔɔ kɩ. 11Wɔɔ kʊ wɔɔ m Zɩɩfʊrɔ, kan do vantɔɔ gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ zum zɩɩfʊrɔ wɔɔ lɛrɔ wɔɔ rɔ wɔɔ kɩ, Krɛtɩ zannɔ kan Araabɩrɔ kɩ, wɔɔ y’a mam, ŋn’a lɛ bɔm Woso zibəə mɩŋŋa b’ʊ, wɔɔ do lemim m.» 12Mim naa do k’a ba bɩ cem ŋ han haay, ŋn’ɩ bɩsɩ kam kʊ ma, ŋn’a hɩm kʊ m, ŋ ʊ: «Naa lɛ taa k’a hɩ a ʊ lɔ?» 13Gɔsɩnnɔ nyɩnta ŋn’ɩ yaa wʊrɛ ŋ ma, ŋ ʊ: «Bɛɛ yɩ ŋ ka.»
Pɩyɛɛr meerbaa
14Pɩyɛɛr n wuti meerbaa m bueeredeenno kʊ ŋ nyɩnta b’ʊ rɔ wɔɔ bire ʊ, an n’a hɩrɛ ncɩnaaʊ: «Zidee zannɔ, kan awɔɔ haay k’a nɩ Zerizalɛm nɔ ʊ naa ʊ rɔ wɔɔ kɩ, k’a hɔ k’a nɩ bam bɩ jɩ ma mɩŋŋa, k’a tʊr gʊ mɔɔ meerbaa bɩ ma. 15Ayy…, gʊɔɔ nɔɔn duro n bɛɛ mi amba awɔɔ n’a hɔɔn dam ma bɩ nɩ y. Dɔ k’a mɛ naa, wakatɩ kaakʊ wɔɔ n ta ma cɩna. 16Bɩ naa do naa, hɔ kʊ wosolɛsinnɩsorazaa Zowɛl a hɩ bɩ n naa:
17Ba hɔ kʊ Woso a hɩ bɩ n na:
Dɔmɩnnɔ jɛzannɔ nɔ ʊ,
mɔɔ yɩ m Sɛnt-Ɛspri zerm gʊaa haay mim ʊ,
awɔɔ gʊɔɔ yaarɔ kan lannɔ kɩ Woso lɛ sire ŋnɩ so ra,
awɔɔ gʊɔɔ pooro hɔhɩnkarɛrɔ yɩm,
awɔɔ gʊɔɔ gusinno hɔɔ yɩrɛ nɩnnarɛrɔ nɔ ʊ.
18Sɩra m, dɔmɩnnɔ wɔɔ duro nɔ ʊ,
yaarɔ kan lannɔ kʊ ŋ nɩ mɔɔ zi bam nɔ wɔɔ,
mɔɔ yɩ m Sɛnt-Ɛspri bɩ zerle ŋ la, ŋn’ɩ Woso lɛ si ŋnɩ so ra.
19Mɔɔ hɔɔ gʊtɔɔ bam brama,
m makrarɔ ba tara burə ʊ naa ʊ, ma kan sɛ kɩ, siŋŋə kɩ nyɩntaŋ ʊ.
20Woso gure y’a lʊrm an a ba am monsigə hɔ bɩ m,
mom n a lʊr am ma hɔ bɩ m,
kʊ Zuuba dɔmɩm gʊta kan a cirbəə kɩ bɩ n bɔkarɛ, an lee ku.
21Bɩ, gʊaa k’a nɩ Zuuba birm yaadarɛ nɔ ʊ bɩ n nɩ bʊmbɔrɛ yɩm.»
22«Israyɛl zannɔ, k’a tʊr ka mɔɔ meerbaarɔ nɔɔn duro ma: Amba awɔɔ dɔ bɩ nɩ, Nazarɛtɩ Yeezuu bɩ, gʊaa bɩ do Woso a kasɛtɩ ka ʊ awɔɔ zi, an nɩ hoserlo bam, kan hɔ k’awɔɔ n a yɩ cɩna bɩ kɩ, kan makrarɔ kɩ awɔɔ bire ʊ. 23Gʊaa bɩ do, awɔɔ nyasʊ a da gʊɔɔ bʊnyaarɔ wɔ ʊ, ŋn’a wɔ gɔdarkʊra ma, amba Woso lɛɛ ka an a cɩnta a zim a hɔdɔrɛ nɔ ʊ k’an ba bɩ m. 24Bɩ, Woso a mɩm bɔ ʊ, an a bʊmbɔ zɛ kaʊdabaa ma, bala, zɛ b’a dam ma an gɔɔta m a cirbəə nɔ ʊ y. 25Sɩra m, Davɩd a hɩ a minto, a ʊ:
Mɔɔ ɩ Zuuba yɩrɛ m lɛɛ dɔmɩm haay, bala, a ɩ mɔɔ bɩsɩ ra,
kʊ mɔɔ bɩ m da ma, m m do y.
26Mɔɔ heer nyɔɔ sɔ, mɔɔ nɛɛm nɩ heernyɩnta laa lɔm,
mɔɔ mɛ nɩ mɛnyɔɔ dam taaheerlɛ nɔ ʊ an lɛ da.
27Bala, mɔɔ dɔ ɩbɩɩ bɩ mɔɔ nyi to m *gəəno bɩncɛ ʊ y.
Ɩbɩɩ gʊaa paan… m mɔɔ m,
ɩ bɩ mɔɔ tore m vɔn y.
28Ɩbɩɩ mɩsɩrbaa zaa hɩnka mɔɔ m,
ɩbɩɩ y’a kam mɔɔ m heernyɔɔ yɩ ɩ zi.»
29«M danyɩnɔ, zaa ta ʊ kʊ m a hɩ kan heerkoodəbaa kɩ, m a bɔ kʊ zi: Wɔɔ yaaba Davɩd ga, n n a bir, a yaa gɔɔta an nɩ wɔɔ zi naa ʊ her. 30B’a nyɩnta wosolɛsinnɩsorazaa, an a dɔ, a ʊ: Woso a wer si m, a do gʊaa bɔrɛ, an nyɩnta a cirbəəduu ra. 31A lɛɛ ka an Krista mɩmbɔʊrɛ bɩ yɩ, bɩ, a minto y’a ka an a hɩ, a ʊ: N n a to gəəno bɩncɛ ʊ y, b’a mɛsim n vɔnrɛ dɔ y. 32Woso Yeezuu bɩ do mɩm bɔ ʊ, wɔɔ haay, a kasɛtɩzannɔ m wɔɔ m. 33Woso a busu a bɩsɩ ʊ a lɛbɔʊrɛ nɔ ʊ. Sɛnt-Ɛspri k’a Zɩ a ler bɔm bɩ, a a yɩ, an a jir, amba awɔɔ n’a yɩm, an n’a mam sɔ bɩ m. 34Bala, Davɩd k’an der paan… arzana ʊ bɩ, a a hɩ mɩŋŋa, a ʊ:
Zuuba Woso a hɩ mɔɔ Zuuba m:
nyɩnta mɔɔ bɩsɩ ʊ
35an ta an dɔmɩm kʊ mɔɔ n n’ɩbɩɩ jɩnnɔ wɔɔ bam
ɩ gankarahɔ bɩ ku.»
36«Kʊ Israyɛl do haay n a dɔ mɩŋŋa: Yeezuu niŋŋə k’awɔɔ wɔ gɔ ma bɩ, bɩ Woso a ba Zuuba kan Krista kɩ.»
Lɛɛkarɛ kristagʊɔɔ
37Kʊ ŋ heer a zɛ kʊ ma kan minno nɔɔn duro marɛ kɩ bɩ, ŋ Pɩyɛɛr lar kan kristazibəəzannɔ gɔsɩnnɔ wɔɔ kɩ, ŋ ʊ: «Kʊ a ba lɔ, ʊ danyɩnɔ?» 38Pɩyɛɛr n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «K’a a bɔ a mimbʊnyaarɔ ʊ, kʊ gʊaa biyəə m batɛm si Yeezuu tɔ ma a mimbʊnyaarɔ sugur yɩrɛ minto. B’awɔɔ Sɛnt-Ɛspri yɩm ganwʊrɛ. 39Lerbɔrɛ naa do, awɔɔ hɔ m kan a nyɩnɔ kɩ, kan gʊɔɔ haay kʊ ŋ nɩ laatʊ rɔ wɔɔ kɩ, gʊɔɔ haay kʊ Zuuba wɔɔ Woso n nɩ zɛm bɩ ŋ bir lɔ wɔɔ kɩ.» 40Pɩyɛɛr meer ba gʊta, an n’a kasɛtɩ kam, an nɩ ŋ heer bam kookoo, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «K’a a gʊ her gʊɔɔ bʊnyaarɔ nɔɔn ma.» 41Gʊɔɔ kʊ ŋ y’a meerbaarɔ wɔɔ si rɔ wɔɔ ŋ batɛm si. Hinni bɩ do ʊ bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ y’a zɛ kʊ ra kan ŋ kɩ rɔ wɔɔ, ŋ lɛ a zɔ tisi kaakʊ ma.
Lɛɛkarɛ kristagʊɔɔ mɩsɩrbaa
42Ŋ yɛ kristazibəəzannɔ wɔɔ karɩnda bɩ ma, ŋn’ɩ tam lɛɛ dɔmɩm haay, ŋn’a zɛm kʊ ra, ŋn’ɩ Zuuba zɛkʊra hɔbɩrɛ bɩm, ŋn’ɩ yaa darɛ. 43Kristazibəəzannɔ wɔɔ kʊ ŋ nɩ hoserlo bam gʊta kan makrarɔ kɩ bɩ, ŋ haay zɛ kədə. 44Gʊɔɔ haay kʊ ŋ y’a ba sɩrakarɛzannɔ wɔɔ haay a zɛ kʊ ra, ŋn’a hɔ haay zɛm kʊ ra. 45Ŋ y’a wɔhɔɔ hɛɛrɛ kan a arzakarɔ kɩ, k’a bɩ ŋ jir kan kʊ kɩ amba gʊaa biyəə lɛ n taa bɩ m. 46Dɔmɩm haay, ŋ y’a zɛm kʊ ra Wosocɛ ʊ b’ʊ, ŋn’a zɛm kʊ ra a harlɔ ʊ, ŋn’ɩ Yeezuu zɛkʊra hɔ bɩrɛ kan heernyɔɔ kɩ, noonhubaa kɩ. 47Ŋ n’ɩ Woso daŋ ʊ, do bɩ haay n a lɛ bɔrɛ ŋ ʊ. Dɔmɩm biyəə, Zuuba a ka gʊɔɔ nɩ bʊmbɔrɛ yɩrɛ, sokʊmagʊɔɔ wɔɔ lɛ n’a dam la.
3Lʊgɔ waarɛ
1Yirbəə deem m wakatɩ kaakʊ hɔ ma bɩ, yaadarɛ wakatɩ m bɩ, Pɩyɛɛr kan Zaan kɩ ta Wosocɛ ʊ. 2Gʊaa n nɩ b’ʊ, an yɩ lʊgɔ, n n tɩr a busu dɔmɩm haay, n n aa nyɩnta Wosocɛ lɛ kʊ n n’a birm «cɛlɛ gʊɛrɛ-gʊɛrɛ» bɩ ma, k’an hɔ yɩnyɛ gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ gasʊm Wosocɛ ʊ b’ʊ rɔ wɔɔ han. 3K’a Pɩyɛɛr yɩ kan Zaan kɩ, ŋn’ɩ tam k’a gasʊ Wosocɛ ʊ b’ʊ bɩ, a hɔ yɛ ŋ han. 4Pɩyɛɛr kan Zaan kɩ n dɩga a sɩɩ… ŋn’a hɩ m, ŋ ʊ: «Dɩga wɔɔ ma!» 5Gʊaa bɩ nɩ dɩgarɛ ŋ ma, bala, dɔ an nawʊrɛ ŋ ma kʊ ŋ nɩ hɔ ka a ʊ. 6Pɩyɛɛr n a hɩ m, a ʊ: «Mɔɔ ba sarma m gɛɛ wanzur nɩ y. Bɩ, hɔ k’a nɩ mɔɔ ʊ bɩ, mɔɔ y’a karɛ ɩbɩɩ ʊ: Yeezuu Krista, Nazarɛtɩ gʊaa bɩ tɔ ma, wuti ɩ ta!» 7A n a sa a bɩsɩ wɔ ma, an a ka an wuti. Lɛɛm bɩ, gʊaa bɩ gannɔ kan a gankʊyɛrɔ wɔɔ kɩ a bɔ kʊ zi. 8A n wuti brama vugur, an nɩ tam. A n gasʊ kan ŋ kɩ Wosocɛ ʊ b’ʊ, an nɩ tam, an nɩ hinherm, an n’a lɛ bɔm Woso ʊ. 9Zamaa bɩ haay n a yɩ an nɩ tam, an n’a lɛ bɔm Woso ʊ. 10N y’a dɔ: A mɩŋŋa ɩ nyɩnta Wosocɛ lɛ gʊɛrɛ-gʊɛrɛ bɩ lɛ ma an nɩ hɔ yɩnyɛm bɩ. Gʊɔɔ wɔɔ zɛ kədə, ŋ da n bɔ ʊ, hɔ k’a ba gʊaa bɩ m bɩ tɔ ma.
Pɩyɛɛr meerbaa
11Gʊaa bɩ n a ya, an n’a gʊm Pɩyɛɛr ma kan Zaan kɩ y. Zamaa bɩ haay n a si ŋnɩ ta ŋ zi laŋŋa kʊ n n’a birm «Salomɔɔn laŋŋa» bɩ taa. Hɔ k’a ba b’a ka ŋnɩ zɛ kədə. 12Pɩyɛɛr k’a naa yɩ bɩ, a a hɩ zamaa bɩ m, a ʊ: «Israyɛl zannɔ, bɔ m, awɔɔ nɩ zɛm kədə hɔ k’a ba naa ma? Gɛɛ bɔ minto m, awɔɔ nɩ dɩgam wɔɔ ma, ɩ ʊ, gʊaa naa k’a nɩ tam bɩ, wɔɔ paŋŋa gɛɛ wɔɔ mɩŋŋabaa y’a ka, an nɩ tarɛ? 13Abraham, Izakkɩ, kan Zakɔɔb kɩ Woso k’a m wɔɔ zɩrɔ Woso bɩ y’a lɛ bɔ a Zibəənyɩ Yeezuu b’ʊ. Bɩ, awɔɔ nyɩnta a nyasʊ a ka Pɩlatɩ ʊ, an a ŋʊa k’a wɔ saa, awɔɔ n a gu bɩ. 14Awɔɔ, Gʊaa mɩŋŋa k’an tɩrga bɩ, awɔɔ kaanm bɩ m, a yɛ kʊ n nɩ wɔ saa gərzer bɩ ma. 15Mɩsɩrbaa cir b’awɔɔ zɛ, Woso a mɩm bɔ ʊ gəəno bire ʊ, a kasɛtɩzannɔ m wɔɔ m. 16Sɩrakarɛ minto y’a ka Yeezuu tɔ ma, wɔɔ n tɔ naa do hɩ, ʊ yaabazaa k’awɔɔ n nɩ dɩgam ma a dɔ sɔ naa waa. Bɩ, sɩrakarɛ k’a a to Yeezuu zi bɩ y’a ka gʊaa naa n a waa awɔɔ haay bire ʊ.»
17«Sɩra m, m danyɩnɔ, mɔɔ dɔ mɔɔ ʊ badɔ y’a ka awɔɔ n a ba ncɩnaaʊ haay, awɔɔ kan a cinno wɔɔ kɩ. 18Woso mɩŋŋa lɛɛ ka an a hɩ a lɛsinnɩsorazannɔ lɛ m, a ʊ: A Krista bɩ fɩr yɩrɛ, b’a kʊ yɩ maam sɔ. 19K’a a bɔ a mimbʊnyaarɔ ʊ, k’a a bɔ a bʊr Woso zi, k’a a mimbʊnyaarɔ sugur yɩ. 20Zuuba Woso mɛnyɔɔ dɔmɩnnɔ kam, an Yeezuu bʊmbɔrɛzaa niŋŋə k’a banka wɔɔ minto bɩ nyɔɔ. 21K’a nɩ arzana ʊ bɩ, nyɩnta an nawʊm b’ʊ, an dɔ hɔ haay bankarɛ dɔmɩm ma, dɔmɩm niŋŋə kʊ Woso a hɩ a lɛsinnɩsorazannɔ mɩŋŋɔɔ lɛ m biisi bɩ m. 22Moyiisi lɛɛ ka an a hɩ, a ʊ: ‹Zuuba Woso y’a lɛsinnɩsorazaa bɔŋ ʊ awɔɔ danyɩnɔ bire ʊ awɔɔ minto, amba mɔɔ m. K’a tʊr ka hɔ haay k’a n’a hɩm bɩ ma. 23Gʊaa k’a n a tʊr ka wosolɛsinnɩsorazaa bɩ do lemim ma, kʊ n n a bɔ do barla, n n’a zɛ gər.› 24Wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ haay, an a sa Sanwɛl ma kan a jɛzannɔ kɩ dɔmɩnnɔ kʊ wɔɔ n ta ʊ rɔ wɔɔ nɔɔn mim hɩ. 25Awɔɔ m wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ kan gʊaasɩbabaa kʊ Woso a cɩnta kan awɔɔ zɩrɔ kɩ bɩ hɔyɩrɛzannɔ, dɔmɩm k’a hɩ ʊ Abraham m, a ʊ: ‹Ɩbɩɩ yaŋŋɔɔ minto, do haay k’a nɩ tara burə ʊ barka yɩm.› 26Woso k’a Zibəənyɩ bɩ bɔ ʊ bɩ lɛɛ ka an a nyɔɔ awɔɔ zi an a barka zer awɔɔ mim ʊ, an n’a kam awɔɔ gʊaa haay n’a mimbʊnyaarɔ tore.»
4Pɩyɛɛr kan Zaan kɩ dʊdɔkənno taa
1Pɩyɛɛr kan Zaan kɩ kʊ ŋ gɔɔta ŋn’ɩ meer bam kan zamaa bɩ kɩ bɩ, wosocɛmannɩbənno kan Wosocɛ dɔmazannɔ cir bɩ kɩ, kan Sadisɛɛnrɔ kɩ bʊr ŋ zi. 2Ŋ heer busu kan ŋ kɩ, kʊ ŋ nɩ karɩnda dɩndam gʊɔɔ wɔɔ m, ŋn’ɩ Yeezuu mim hɩm gʊɔɔ m kan gəəno mɩmbɔʊrɛ kɩ bɩ minto. 3Ŋ nɩ ŋ gʊr, ŋnɩ ŋ du lɔnnɔcɛ ʊ, bala, gum da, ŋn’a to dɔ n mɛ. 4Gʊɔɔ kʊ ŋ n’a tʊr karɛ ŋ ma rɔ wɔɔ, gʊta a ba sɩrakarɛzannɔ. Ŋ lɛ wuti an a zɔ tisi soor ma.
5Dɔ k’a mɛ bɩ, cinno kʊ ŋ nɩ Zerizalɛm ʊ kan tara bɩ gʊɔɔgusinno kɩ wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ kɩ a zɛ kʊ ra. 6Wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ Hannɩ nyɩnta ʊ kan *Kayiifʊ kɩ, Zaan kan Alɛsandɩr kɩ, kan wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ dogʊɔɔ wɔɔ kɩ haay. 7Ŋ n a ka, ŋnɩ Pɩyɛɛr gaa kan Zaan kɩ, ŋnɩ bʊr ŋ nɩ a taa, ŋn’ɩ ŋ larlɛ, ŋ ʊ: «Bɔ paŋŋa m, gɛɛ nka tɔ awɔɔ yu ma an nɩ naa barɛ?» 8*Sɛnt-Ɛspri k’a Pɩyɛɛr han bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: 9«Kʊ lɛɛzannɔ kan gʊɔɔgusinno kɩ, her naa ʊ bɩ, wɔɔ lar awɔɔ nawʊm hɔ mɩŋŋa kʊ wɔɔ ba lʊgɔ naa do m bɩ minto. Kʊ a hɩ, k’a ba wɔɔ ʊ lɔ gʊaa naa do n a waa gɛ? 10K’a dɔ mɩŋŋa a ʊ, awɔɔ haay kan Israyɛl do haay kɩ, Nazarɛtɩ Yeezuu Krista tɔ minto m. Awɔɔ y’a wɔ gɔdarkʊra ma, Woso n a mɩm bɔ ʊ gəəno bire ʊ, a minto y’a ka gʊaa naa do n a waa, an n’awɔɔ lɛɛ naa ʊ. 11Amba Wosoci a hɩ bɩ m, ‹jaa k’awɔɔ cɛdonno, wɔɔ a bɔ ʊ a zo bɩ, a y’a ba cɛjɩr jaa.› 12Bʊmbɔrɛzaa vanta ba ʊ bɩncɛ vanta ʊ k’a bɛɛ y. Tɔ vanta ba ʊ durnya nɔ ʊ n n a ka gʊɔɔ ʊ k’ʊ ʊ da ma ʊ bʊmbɔrɛ yɩ k’a bɛɛ y.»
13Kʊ ŋ Pɩyɛɛr kan Zaan kɩ heerkoodəbaa bɩ yɩ bɩ, ŋn’a dɔ ŋ ʊ, ŋ n karɩnda ba y, targarɔ m bɩ, ŋ zɛ kədə. Ŋ y’a dɔ kɛɛrɛ, ŋ ʊ Yeezuu zukuuzannɔ m, 14ŋn’ɩ dɩgam gʊaa k’a waa bɩ ma a jɩr ʊ, ŋ n hɔ k’a n’a hɩm bɩ dɔ y. 15Ŋ n lɛ ka, kʊ ŋ nɩ bɔ ŋ nɩ dʊdɔkarɛ bɩncɛ ʊ b’ʊ, ŋnɩ gɔɔta k’a dɩga ŋ mim ma. 16Ŋ n’a hɩm kʊ m, ŋ ʊ: «K’ʊ a ba gʊɔɔ nɔɔn duro n lɔ? Kʊ sɩra nɩ, gʊɔɔ haay kʊ ŋ nɩ Zerizalɛm nɔ ʊ rɔ wɔɔ a dɔ, ŋ ʊ, ŋ hoser ba, bɩ wɔɔ b’ʊ dam ma, ʊ bɩsɩ ka ma y. 17Ʊ ŋ meerbaarɔ wɔɔ da jɩm ʊ, k’a bɩ lee ku lɛɛ haay ʊ y. Ʊ bɔ ŋ lɛɛ, kʊ ŋ b’a ya, ŋnɩ meer ba kan gʊɔɔ wɔɔ kɩ tɔ naa do minto y.»
18Ŋ n a ka, ŋnɩ ŋ bir, ŋnɩ lɛ ka ŋ ʊ, kʊ ŋ b’a ya, ŋnɩ Yeezuu tɔ hɩ, gɛɛ, ŋn’a mim dɩnda y. 19Pɩyɛɛr kan Zaan kɩ n a nyɩ bɔ ŋ nʊ, ŋ ʊ: «Bɔ m mɩŋŋa Woso mɩm ʊ? Ʊ ʊ tʊr ka awɔɔ ma gɛɛ, ʊ ʊ tʊr ka Woso ma? K’a a hɔɔn da ma, a dɩga a. 20Kʊ wɔɔ nɩ, wɔɔ b’ʊ dam ma, ʊ hɔ kʊ wɔɔ yɩ, ʊ a ma bɩ hɩrɛ to y.»
21Kʊ ŋ nɩ nyi bam zamaa bɩ m bɩ, ŋ b’a dam ma, ŋnɩ hɔsɩ ba ŋ nɩ y. Ŋ n a ya, ŋnɩ nyaa ba kan ŋ kɩ, ŋnɩ ŋ to. Bala, gʊaa haay y’a lɛ bɔm Woso ʊ hɔ k’a ba bɩ minto. 22Bɩ, gʊaa k’a waarɛ yɩ hoser naa do barɛ nɔ ʊ bɩ, a dɔɔraa lɛ da busi m.
Sɩrakarɛzannɔ wɔɔ ɩ yaa dam
Woso m
23Kʊ ŋ wɔ saa ŋ ma bɩ, Pɩyɛɛr kan Zaan kɩ ta a muno wɔɔ zi, ŋn’aa hɔ kʊ wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ kan tara gʊɔɔgusinno wɔɔ kɩ a hɩ bɩ dɩnda ŋ nɩ. 24N n a tʊr ka ŋ ma. Ŋ haay n a zɛ kʊ ra deem, ŋn’a hɩ Woso m, ŋ ʊ: «Karɩnsaamba, ɩbɩɩ ‹brama da kan tara kɩ, hi kɩ, kan hɔ haay k’an a nɔ ʊ bɩ kɩ.› 25Ɩbɩɩ Sɛnt-Ɛspri paŋŋa da ɩ zibəənyɩ Davɩd wɔɔ yaaba bɩ lɛ ʊ, minno nɔɔn duro minto:
Bɔ minto kʊrɔ nɩ həən sire ncɩnaaʊ,
zamaa n’a hɔɔn dam,
hɔɔndarɛ vam-vam nɩ?
26Durnya cinno n a zɔ kʊ ma,
kʊrɔ cinno n a so kʊ ma k’a yar ba kan Zuuba Woso kɩ,
a Krista kɩ.
27Sɩra m, Hɩrɔɔdɩ kan Pɔns Pɩlatɩ kɩ a zɛ kʊ ra tara naa do nɔ ʊ, kan do vantɔɔ kɩ Israyɛl zannɔ kɩ, k’a yar ba kan Yeezuu ɩbɩɩ zibəəzaa mɩŋŋa k’ɩbɩɩ bɔ ʊ bɩ kɩ. 28Naa ba ŋ y’a ʊ, k’ɩbɩɩ paŋŋa, ɩ hɔɔnhɔ k’ɩbɩɩ lɛɛ ka ɩ cɩnta bɩ n kʊ yɩ. 29Naa ma kɛɛrɛ bɩ, Zuuba, ɩ tʊr ka ŋ nyaabarɛ meerbaa bɩ ma, k’ɩ ka k’ɩ zibəənyɩnɔ wɔɔ n’ɩ lemim bɩ hɩ kan heerkoodəbaa kɩ. 30Ɩ wɔ hʊr, ɩ ka kʊ yaabazannɔ m waarɛ yɩ, kʊ makrarɔ m ba, kan hoserlo kɩ ɩbɩɩ Zibəənyɩ mɩŋŋa Yeezuu tɔ ma.» 31Kʊ ŋ yaa bɩ da ŋn’a nya bɩ, bɩncɛ niŋŋə kʊ ŋ nɩ ta ʊ bɩ hinkə. Sɛnt-Ɛspri gasʊ ŋ ʊ an ŋ han haay. Ŋ nɩ Woso lemim bɩ pa dam kan heerkoodəbaa kɩ.
Sɩrakarɛzannɔ arzaka jirle
32Zamaa bɩ kʊ ŋ y’a ba sɩrakarɛzannɔ wɔɔ, ŋ heer a ba deem, nyi deem, gʊaa ba ʊ an nɩ hɔ m, a ʊ, awɔɔ y’a so ʊ y. Hɔ haay bɩ zɛ ŋ nawʊm kʊ ra deem. 33Kristazibəəzannɔ wɔɔ ɩ Zuuba Yeezuu mɩmbɔʊrɛ kasɛtɩ karɛ kan paŋŋa gʊta kɩ. Ŋ haay nɩ zi bam Woso barka gʊta kʊ ŋ y’a yɩ bɩ m. 34Gʊaa ba ʊ ŋ bire ʊ an cicirzaa y. Gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ tararɔ m nɔ wɔɔ, gɛɛ, ŋ nɩ harlɔ m nɔ wɔɔ, ŋ hɛɛ ŋ nawʊrɛ, ŋn’ɩ zɛrɛ a busoo kʊ ŋ y’a yɩ bɩ m, 35ŋnɩ b’a ka kristazibəəzannɔ wɔɔ ʊ. Gʊaa biyəə k’a lɛ taa daahan ma bɩ, a y’a yɩrɛ amba a lɛ taa bɩ m.
36Amba Zozɛf kʊ kristazibəəzannɔ wɔɔ a tɔ ka Barnabas bɩ, a lɛ taa k’a hɩ a ʊ «muno heeryurezaa» bɩ n nɩ hɔsɩra m. Levii do gʊaa m, an a to Siipɩr ʊ. 37A n a hɔsɩra bɩ hɛɛ, an a busoo bɩ sa, an b’a ka kristazibəəzannɔ wɔɔ ʊ.
5Ananɩyas kan Safɩɩra kɩ ŋʊaar
1Gʊaa deem n ta ʊ, a tɔ m Ananɩyas, an kʊ ma kan a lʊ Safɩɩra kɩ ŋn’a tara hɛɛ. 2A n kʊ ma kan a lʊ bɩ kɩ, an busoo bɩ bɔ ʊ an a cɩnta, an a mɩsɩ bɩ sa an aa a ka kristazibəəzannɔ wɔɔ ʊ. 3Pɩyɛɛr n a hɩ, a ʊ: «Ananɩyas, bɔ m Sʊtaana n’ɩbɩɩ heer han? Ɩbɩɩ ŋʊaar ba Sɛnt-Ɛspri m, ɩ tara k’ɩbɩɩ hɛɛ bɩ busoo bɩ bɔ ʊ. 4Ɩbɩɩ n ɩ da ma ɩ tara bɩ hɛɛrɛ to, ɩ ba ɩ hɔ ra? Gɛɛ, k’ɩ hɛɛ, ɩ busoo bɩ sa ɩ hɔ k’ɩ lɛ n taa bɩ bam na? A ba ɩbɩɩ ʊ lɔ, ɩ naa da ɩ heer ʊ? Ŋʊaar bɛɛ ɩbɩɩ ba gʊɔɔ nɩ y, a ba ɩbɩɩ ʊ Woso m.»
5Ananɩyas k’a naa ma bɩ, an a do, an ga. Nyibəə gʊta gasʊ gʊɔɔ kʊ ŋ minno nɔɔn duro ma rɔ wɔɔ ʊ. 6Gʊɔɔ pooro n bʊr, ŋnɩ b’a gər bɩ sa, ŋnɩ pɛɛra burgu ma, ŋn’aa a bir.
7A maasɩrɛ ba, an a zɔ wakatɩ kaakʊ ma, a lʊ bɩ n bɩ gasʊ, an a dɔ kʊ bɔ ɩ ba y. 8Pɩyɛɛr n a lar, a ʊ: «Tara bɩ k’awɔɔ hɛɛ bɩ, a lɛ paan… m naa ra?» A n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Ɩɩn…, a lɛ n bɩ bala.» 9Pɩyɛɛr n a ya, an a lar, a ʊ: «A ba awɔɔ lɔ a a lɛ ba deem k’a Zuuba Sɛnt-Ɛspri bɩ makra ba? Ɩ tʊr ka gʊɔɔ kʊ ŋ yaa ɩbɩɩ zim bɩ bir lɔ wɔɔ gam heer ma hallɛ ma, ŋ y’ɩbɩɩ busum sɔ.» 10Lɛɛm bɩ, Safɩɩra a do Pɩyɛɛr jɩr ʊ, an ga. Kʊ gʊɔɔ pooro wɔɔ bʊr bɩ, ŋ bɩ dɩga a a ga, ŋn’a busu k’a yaa bir a zim bɩ jɩr ʊ. 11Dabɔʊ gʊta sɩrakarɛzannɔ wɔɔ nyasʊ haay, kan gʊaa haay k’a minno nɔɔn duro ma bɩ kɩ.
Kristazibəəzannɔ wɔɔ hoserlo barɛ
12Kristazibəəzannɔ wɔɔ ɩ makrarɔ kan hoserlo kɩ bam gʊta zamaa bɩ bire ʊ. Ŋ haay a zɛ kʊ ra deem Salomɔɔn laŋŋa taa b’ʊ. 13Bɩ, gʊaa k’a n sɩra ka Woso ʊ paan… bɩ bɩr yɛm an n’a zɛm kʊ ra kan ŋ kɩ y. Kan bɩ kɩ, zamaa bɩ n n’a lɛ bɔrɛ ŋ ʊ. 14Gʊɔɔ cir gʊta, yaarɔ kan lannɔ kɩ ɩ sɩra kam Zuuba ʊ, ŋn’a zarlɛ ŋ la. 15N n bʊr yaabazannɔ m zaarɔ bire ʊ, ŋnɩ ŋ wʊta gargʊrɔ ʊ gɛɛ gʊraŋŋarɔ ʊ, kʊ Pɩyɛɛr bʊr an nɩ cenim b’ʊ gɛɛ a hinni y’a kam niŋŋoo ra gɛ. 16Gʊɔɔ gʊta n a to yaabazannɔ m Zerizalɛm gʊrgarɔ ʊ kan gʊɔɔ kʊ zinəro nɩ kan ŋ kɩ rɔ wɔɔ kɩ, ŋnɩ bʊr ŋ nɩ, ŋn’a waa haay.
Kristazibəəzannɔ wɔɔ gʊrlɛ
17Dɔmɩm bɩ do ʊ bɩ, wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ kan a jɛzannɔ kɩ, Sadisɛɛnrɔ wɔɔ, wuti kan jɩmbaa heerbusu kɩ. 18Ŋ n a ka, ŋnɩ kristazibəəzannɔ wɔɔ gʊr gʊɔɔ mɩm m, ŋnɩ ŋ du lɔnnɔcɛ ʊ. 19Gunuu ʊ bɩ, Zuuba malɛɛka bʊr, an bɩ lɔnnɔcɛ bɩ lɛ rɔ wɔɔ gʊngʊ, an ŋ bɔ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: 20«K’a ta a yaa jɩm Wosocɛ ʊ b’ʊ, a mɩsɩrbaa daa naa do minno nɔɔn duro haay hɩ zamaa bɩ m.»
21Kʊ ŋ naa ma bɩ, dɔ k’a mɛ bɩ, ŋ ta Wosocɛ ʊ b’ʊ k’a yaa dɩnda gʊɔɔ wɔɔ m. Wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ n lee ku kan a jɛzannɔ wɔɔ kɩ. A n a ka ŋnɩ dʊdɔkənno wɔɔ bir haay, Israyɛl gʊɔɔgusinno wɔɔ haay, an nyɔɔ da kʊ n aa kristazibəəzannɔ wɔɔ bɔ lɔnnɔcɛ ʊ, n nɩ bʊr ŋ nɩ. 22Gʊɔɔ wɔɔ kʊ ŋ ta bɩ, kʊ ŋ yaa lee ku b’ʊ bɩ, ŋ n ŋ yɩ lɔnnɔcɛ ʊ b’ʊ y. Ŋ n a wusigə ŋn’aa a hɩ, ŋ ʊ: 23«Wɔɔ yaa lɔnnɔcɛ bɩ yɩ ŋn’a ta mɩŋŋa, a dɔmazannɔ wɔɔ n nɩ jɩnɩm cɛrɔ wɔɔ lɛ ma. Kʊ wɔɔ gʊ bɩ, wɔɔ n gɔsɩ yɩ a nɔ ʊ y.»
24Wosocɛ dɔmazannɔ cir bɩ k’a naa ma kan wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ kɩ bɩ, ŋ zɛ kədə kristazibəəzannɔ wɔɔ minto, ŋn’a mɩŋŋa larm naa k’a ba ncɩnaaʊ bɩ, a jɩ nyɩntam lɔ? 25Gʊaa n bʊr an b’a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Gʊɔɔ k’awɔɔ n gʊr a ŋ du rɔ wɔɔ ɩ Wosocɛ ʊ ŋn’ɩ hɔ dɩndam gʊɔɔ m.»
26Wosocɛ dɔmazaa bɩ n ta kan a zibəəzannɔ kɩ kristazibəəzannɔ wɔɔ zi, an aa ŋ gaa an bʊr ŋ nɩ. Ŋ n paŋŋa ba ŋ ma y, bala, ŋ y’ɩ nyi bam zamaa bɩ m, ŋ y’a a gʊngʊɛɛn jaarɔ m. 27Ŋ n ŋ gaa, ŋnɩ bɩ ŋ hɩnka dʊdɔkənno wɔɔ m. Wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ n ŋ lar, a ʊ: 28«Wɔɔ hɩ awɔɔ m mɩŋŋa, ʊ ʊ: A b’a ya, a tɔ naa do hɩ a karɩnda nɔ ʊ y, awɔɔ karɩnda bɩ n bɔkarɛ an Zerizalɛm han, a lɛ n taa k’a gʊaa naa do ma bɩ ka wɔɔ mim la.»
29Pɩyɛɛr kan kristazibəəzannɔ wɔɔ kɩ a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «A a ga m, k’ɩ Woso lɛ si, k’ɩ gʊɔɔ to. 30Wɔɔ zɩrɔ Woso, Yeezuu k’awɔɔ zeŋŋə gɔ ma a zɛ gər bɩ, mɩm bɔ ʊ. 31Bɩ, Woso a busu a bɩsɩ ʊ arzana ʊ, an cirbəə ka ʊ, an a ba bʊmbɔrɛzaa, k’an a ka kʊ Israyɛl gʊɔɔ n a bɔ a taam, ŋnɩ ŋ sugur yɩ. 32Minno nɔɔn duro kasɛtɩzannɔ m wɔɔ m, wɔɔ kan *Sɛnt-Ɛspri kʊ Woso a ka gʊɔɔ kʊ n n’a lɛ sim nɔ wɔɔ ʊ kɩ.» 33Minno nɔɔn duro ŋ heer busu, ŋn’a hɔɔn darɛ ŋ zɩnzɛrɛ ma. 34Gʊaa deem n wuti dʊdɔkənno wɔɔ bire ʊ. Farizɛn m, a tɔ m Gamalɩyɛl, wosocikarɩnsaamba m, gʊɔɔ wɔɔ n’a daŋ ʊ. A n lɛ ka kʊ ŋ nɩ bɔ kristazibəəzannɔ wɔɔ m cɩna, 35an a hɩ, a ʊ: «Israyɛl zannɔ, k’a dundo a zi mɩŋŋa kan hɔ k’awɔɔ k’a ba gʊɔɔ nɔɔn duro m bɩ kɩ. 36Dɔɔraarɔ kʊ ŋ cem dɩɩtaa rɔ nɔɔn nɔ ʊ, Tedas a hɩnka wɔɔ m, a ʊ: Gʊaa gʊta n’awɔɔ m. A n gʊɔɔ gaa, an ŋ so kʊ ma, ŋ lɛ n a zɔ zɔrsi ma. Ŋ y’a mɩŋŋa zɛ, a karɩndanyɩnɔ wɔɔ haay hɩsɩga da. Gɔsɩ n gɔɔta y. 37Bɩ jɛ ʊ, lɛsarɛ dɔmɩm ʊ, Galilee gʊaa Zidas a hɩnka wɔɔ m. Gʊɔɔ gʊta nɩ zure a jɛ ʊ. Bɩ mɩŋŋa ga sɔ, gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ zure a jɛ ʊ rɔ wɔɔ n hɩsɩga da. 38Bɩ y’a ka, mɔɔ n’a hɩrɛ awɔɔ m kɛɛrɛ, k’a gʊɔɔ nɔɔn duro to kʊ ŋ nɩ cem, a bɩ hɔsɩ ba ŋ nɩ y. Meerbaa naa do kan zibəə naa do kɩ, kʊ gʊɔɔ hɔɔ nɩ, ŋ nyaanlɛ a zim. 39Bɩ kʊ Woso hɔɔ nɩ, awɔɔ b’a dam ma a ka, ŋ n nyaam nɩ y. K’a dundo a zi, a b’a ka, a bɩ yar ba kan Woso kɩ y.»
Ŋ yɛ Gamalɩyɛl meerbaa bɩ ma. 40Ŋ nɩ kristazibəəzannɔ wɔɔ bir, ŋn’a ka, ŋnɩ ŋ zɛ madɩɩrɔ m, ŋn’a hɩ ŋ nɩ, ŋ ʊ, ŋ b’a ya, ŋnɩ Yeezuu tɔ hɩ y, ŋnɩ wɔ saa ŋ ma. 41Kristazibəəzannɔ wɔɔ n bɔ dʊdɔkarɛ bɩncɛ ʊ b’ʊ kan heernyɔɔ kɩ, kʊ Woso yɛ ŋn’a ga fɩryɩrɛ m Yeezuu tɔ ma bɩ minto. 42Dɔmɩm biyəə, amba Wosocɛ ʊ gɛɛ har ʊ, ŋ bɩr Yeezuu Krista lemim nyɩnta bɩ dɩndarɛ kan a padarɛ kɩ tore y.
6Kristazibəəzannɔ daahanzannɔ bɔʊrɛ
1Dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʊ bɩ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ lɛ y’a dam la, zɩɩfʊrɔ kʊ ŋ nɩ grɛkkɩ lemim hɩm nɔ wɔɔ n wuti kukur barɛ m kan kʊ bɩ zɩɩfʊrɔ wɔɔ kɩ. Bala, ŋ dɔmɩm haay hɔ jirle bɩ, ŋ bɩr a karɛ ŋ zonno wɔɔ ʊ y. 2Bueerehɩɩyɔɔ wɔɔ n zamaa sɩrakarɛzannɔ wɔɔ so kʊ ma ŋn’a hɩ ŋ nɩ, ŋ ʊ: «A n a ga m k’ʊ wɔ saa Woso lemim nyɩnta pa darɛ ma, k’ʊ hɔbɩrɛ jir y. 3M danyɩnɔ, k’a ka gʊɔɔ yaarɔ mɩŋŋɔɔ ma a bire ʊ saanhɩna, Sɛnt-Ɛspri n ŋ heer han kan mindɔrɛ kɩ, k’ʊ zibəə naa do ka ŋ ʊ. 4Kʊ wɔɔ nɩ, wɔɔ ba n bɩr ʊ tɔŋ ʊ kan yaadarɛ kɩ, ʊ bɩr Woso lemim nyɩnta bɩ pa dam.» 5Zamaa bɩ haay yɛ meerbaa naa do ma: ŋ n Etɩyɛnnɩ bɔ ʊ, gʊaa m, sɩrakarɛ n a heer han kan Sɛnt-Ɛspri kɩ, kan Filipi kɩ, Prokɔɔr kɩ, Nikanɔɔr kɩ, Timɔn kan Parmenas kɩ, kan Antɩyɔs gʊaa Nikola k’a nɩ zum zɩɩfʊrɔ wɔɔ lɛrɔ wɔɔ ʊ bɩ kɩ. 6Ŋ nɩ ŋ hɩnka kristazibəəzannɔ wɔɔ m, ŋnɩ yaa da, ŋn’a wɔ ka ŋ mim la.
7Woso lemim bɩ padarɛ n’a dam la, karɩndanyɩnɔ wɔɔ lɛ n’a dam la gʊta Zerizalɛm ʊ. Wosocɛmannɩbənno gʊta nyɩnta ŋn’ɩ zum sɩrakarɛ zaa b’ʊ.
Etɩyɛnnɩ nyasʊrɛ
8Barka kan paŋŋa kɩ kʊ ŋ Etɩyɛnnɩ han bɩ, a nyɩnta an nɩ hoserlo kan makrarɔ gʊtɔɔ kɩ bam zamaa bɩ bire ʊ. 9Gʊɔɔ gɔsɩnnɔ n wuti meerbaa m kan Etɩyɛnnɩ kɩ: Nyɩnta ŋ y’a ʊ lɔnnɔ, ŋnɩ wɔ saa ŋ ma, ŋ sokʊmacɛ bɩ n a hɔ. Sirɛnnɩ kʊ zɩɩfʊrɔ nyɩnta ŋ barla kan Alɛsandrii zannɔ kɩ, Silisii zannɔ kɩ, Azii zannɔ kɩ. Ŋ n a sɩŋŋɩda sa ŋn’ɩ bɩsɩ kam kan Etɩyɛnnɩ kɩ, 10Sɛnt-Ɛspri k’a a ka Etɩyɛnnɩ nɩ meer bam kan mindɔrɛ kɩ bɩ, ŋ bɩr a dam ma ŋn’a meerbaa bɩ nyɩ bɔŋ ʊ y. 11Ŋ n zambʊ ba, ŋn’a ka gʊɔɔ ma kʊ ŋ n’a hɩ, ŋ ʊ: «Wɔɔ ma, an nɩ Woso sʊnsɔ wʊm kan Moyiisi kɩ.» 12Nyɩnta a ʊ ncɩnaaʊ, ŋnɩ zamaa bɩ, gʊɔɔgusinno wɔɔ, kan wosocikarɩnsaambɔɔ wɔɔ kɩ nyʊnnyɔɔta ŋnɩ bɩ daata zɛ Etɩyɛnnɩ la, ŋn’a nyasʊ ŋnɩ ta m dʊdɔkənno taa. 13Bɩ ŋ yaa kasɛtɩ ŋʊaarzannɔ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «Gʊaa naa do bɩr wɔɔ Wosocɛ bɩ kan lɛrɔ wɔɔ kɩ sʊnsɔ wʊrɛ tore y. 14Wɔɔ ʊ ya, ʊ a ma an n’a hɩrɛ a ʊ, Nazarɛtɩ Yeezuu naa do n nɩ zɛm bɩ bɩncɛ naa do wurgə, an Moyiisi lɛrɔ k’a ŋ ka wɔɔ ʊ rɔ wɔɔ lʊr.» 15Gʊaa haay k’a nɩ nyɩntam dʊdɔkarɛ bɩncɛ ʊ b’ʊ bɩ, dɩga ŋ nawʊm ma, ŋn’a meer yɩ an bɔ kʊ ʊ kan malɛɛka hɔ kɩ.
7Etɩyɛnnɩ meerbaa
1Wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ n a lar, a ʊ: «Sɩra m naa gɛ?» 2Etɩyɛnnɩ n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «K’a a tʊr ka, m danyɩnɔ kan ŋ zɩrɔ kɩ. Woso k’a a so cirbəə ʊ b’a hɩnka wɔɔ yaaba Abraham m, dɔmɩm k’a nyɩnta ʊ Mezopotamii ʊ, an bɔkarɛ an ta Haaran ʊ b’ʊ. 3A n a hɩ m, a ʊ: ‹Ɩ gʊ ɩ kʊ bɩ ma, kan ɩ harzannɔ kɩ, ɩ ta tara kʊ mɔɔ n n’a hɩnkarɛ ɩbɩɩ m b’ʊ.› 4Abraham n a gʊ Kalde zannɔ kʊ bɩ ma, k’a yaa nyɩnta Haaran ʊ. B’ʊ bɩ, a zɩ garɛ kur bɩ, Woso n a bɔ kʊ bɩ do nɔ ʊ, an bɩ nyɩnta kʊ k’awɔɔ n ta ʊ heer naa ʊ. 5A n tara ka ʊ k’an a so ʊ kʊ bɩ do ʊ y, b’a gam cɩnta jɩ ba ʊ y. B’a a ler bɔ m k’a ka ʊ k’an a so ʊ kan a yaŋŋarɔ kɩ, baa k’a n nyɩ yɩ bɩ kɩ. 6Woso n a hɩ, a ʊ: ‹A dogʊɔɔ nyɩntam do vanta tara ra, bɩ ŋ gasʊm lɔmbaa ʊ, ŋ fɩr karɛ ŋ ma dɔɔraa zɔrsi.› 7Woso n a hɩ, a ʊ: ‹Do niŋŋə k’a ŋ ba lɔnnɔrɔ wɔɔ, mɔɔ yɩ m dʊdɔ kam. Bɩ kur kɛɛrɛ bɩ, ŋ bɔm, ŋnɩ yaa da mɔɔ m bɩncɛ naa do ʊ.› 8A n gʊaasɩbabaa da kan kɩ baŋŋʊgasʊrɛ nɔ ʊ. Bɩ minto y’a ka, Abraham k’a Izakkɩ yɩ bɩ, an a gasʊ baŋŋʊ ʊ a yɩrɛ dɔmɩm sinnyə hɔ ma, Izakkɩ n a ba maam sɔ kan Zakɔɔb kɩ. Zakɔɔb n a ba a nyɩnɔ bueerehɩɩyɔɔ kʊ ŋ y’a ba wɔɔ zɩrɔ wɔɔ m maam sɔ.»
9«Wɔɔ zɩrɔ wɔɔ n bɔkarɛ ŋnɩ sɔ Zozɛf m, ŋn’a hɛɛ. N n a gaa n nɩ ta m Eziptɩ ʊ. Bɩ, Woso nyɩnta kan kɩ. 10A n a bɔ a fɩr do haay nɔ ʊ, an hɔɔn ka ʊ kan barka kɩ Eziptɩ cir Farawɔn taa. Bɩ m Zozɛf ba Eziptɩ lɛɛzaa, an a so Eziptɩ ʊ kan a har kɩ haay. 11Nɔ gʊta n b’a da Eziptɩ kʊ ʊ haay ʊ, kan Kanaan kʊ kɩ ʊ. Fɩryɩrɛ bɩ paŋŋa nyɩnta ʊ, wɔɔ zɩrɔ wɔɔ n hɔbɩrɛ yɩ ŋn’a bɩrɛ y. 12Kʊ ŋ y’a ma, ŋ ʊ hɔbɩrɛ ɩ Eziptɩ tara ra bɩ, Zakɔɔb a nyɩnɔ, wɔɔ zɩrɔ wɔɔ nyɔɔ ŋ lɛɛkarɛ hɔ ma. 13A hɩɩya hɔ ma bɩ, Zozɛf a hɩnka a danyɩnɔ wɔɔ m. Bɩ Farawɔn a danyɩnɔ wɔɔ dɔ ma ʊ. 14Bɩ m, Zozɛf n nyɔɔ da, ŋn’aa a zɩ Zakɔɔb gaa kan a dogʊɔɔ kɩ. Ŋ y’a zɛ kʊ ra haay gʊaa busaanhɩna a yaa soor. 15Zakɔɔb n ta Eziptɩ ʊ, an aa ga b’ʊ kan wɔɔ zɩrɔ wɔɔ kɩ. 16Ŋ n ŋ gʊr, ŋnɩ ta ŋ nɩ Sikɛm ʊ ŋn’aa ŋ bir yaa kʊ Abraham a si busoo m Emɔɔr nyɩnɔ zi, Sikɛm tara ra b’ʊ.»
17«Woso lerbɔrɛ k’a ba kan Abraham kɩ kan kʊ yɩ bɩ dɔmɩm k’a n’a zɔm bɩ, zamaa bɩ lɛ a da ra, ŋn’a ba gʊta Eziptɩ tara ra, 18an ta an Eziptɩ cir vanta k’a bɩ cirbəə bɩ, b’a n Zozɛf dɔ bɩ ku. 19Cir bɩ do nyɩnta bʊnyaa, an zambʊ ba wɔɔ do bɩ ma. A paŋŋa ba wɔɔ zɩrɔ wɔɔ ma, an a ka ŋn’a a nyɩnɔ poorero gʊr, ŋn’aa ŋ lo kʊ ŋ nɩ gɩnga. 20Dɔmɩm bɩ do Moyiisi yɩ ʊ. A gʊɛrɛ nyɩnta ʊ Woso mɩm ʊ. A tʊr n y’a ʊ mom kaakʊ a zɩ har ʊ. 21Bɩ kʊ ŋ y’a zo bɩ, Farawɔn nyɩmbʊɛɛrɛ bɩ y’a busu an a tʊr, an a ba a nyɩ. 22Moyiisi n Eziptɩ zannɔ wɔɔ hɔɔn dɩnda haay, a meerbaarɔ kan a zibəəro kɩ paŋŋa nyɩnta ʊ.»
23«K’a dɔɔraa busi ku bɩ, a a hɔɔn da a ʊ, k’a dɩga a danyɩnɔ Israyɛl zannɔ wɔɔ ma. 24K’a deem yɩ Eziptɩ gʊaa nɩ fɩr kam ma bɩ, k’a ʊ k’a a da a danyɩ k’a nɩ fɩr yɩm bɩ han a bʊmbɔ bɩ, an Eziptɩ gʊaa bɩ zɛ, an ga. 25A hɔɔn a da a ʊ a danyɩnɔ wɔɔ y’a dɔrɛ ŋ ʊ, Woso y’a bɔ ʊ k’a bɩ ŋ bʊmbɔ, bɩ ŋ n a jɩ ma y. 26A dɔ k’a mɛ bɩ, a a danyɩnɔ hɩɩyɔɔ yɩ ŋnɩ kʊ zɛm, an a zɔ k’a ŋ bʊmbɔ kʊ ʊ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: ‹M hannyɩnɔ, danyɩnɔ n’awɔɔ m kan kʊ kɩ, bɔ minto, awɔɔ nɩ kʊ zɛrɛ?› 27Bɔzaa nɩ fɩr karɛ a mim bɩ ma bɩ n a wɔ nya Moyiisi cɩ ʊ, an kaanm m, an a hɩ m, a ʊ: ‹Nka y’ɩbɩɩ ba wɔɔ cir, k’ɩ nyɩnta wɔɔ dʊdɔkarɛzaa? 28Ɩbɩɩ lɛ n taa k’ɩ mɔɔ zɛ amba ɩbɩɩ Eziptɩ zannɔ gʊaa bɩ zɛ jim bɩ m na?› 29Moyiisi k’a naa ma bɩ, an a si, an aa a nyaakʊm da kʊ vanta ʊ, Madɩyan tara ra. B’a nyɩnɔ yɩ ʊ hɩɩya.»
30«Dɔɔraa busi kur bɩ, malɛɛka a hɩnka m Sinayii ci poohɔɔn ʊ tutugu ʊ, sɛ nɔ ʊ. 31Moyiisi k’a naa yɩ bɩ, a zɛ kədə, an a zɔ k’a dɩga a. A Zuuba Woso leer ma, an n’a hɩrɛ, a ʊ: 32‹Ɩbɩɩ zɩrɔ Abraham kan Izakkɩ kɩ Zakɔɔb kɩ Woso m mɔɔ m.› Moyiisi da n bɔ ʊ, a mɛ nɩ nyiŋŋəm, a n yɛ k’a a ya, a a mɩm busu a dɩga y. 33Zuuba n a hɩ m, a ʊ: ‹Ɩ kʊsɔrɔ bɔ ɩ gam ʊ, bala, bɩncɛ k’ɩbɩɩ n nɩ jɩnɩŋ ʊ naa, bɩncɛ mɩŋŋa m, bala mɔɔ ɩ naa ʊ. 34Mɔɔ m gʊɔɔ wɔɔ cicir yɩ Eziptɩ tara ra, mɔɔ ŋ zeedarɛ ma, mɔɔ n zer kʊ m ŋ bʊmbɔ. Naa ma kɛɛrɛ bɩ, mɔɔ lɛ n taa kʊ m ɩ nyɔɔ Eziptɩ kʊ ʊ.› »
35«Moyiisi bɩ do ŋ kaanm m ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: ‹Nka y’ɩbɩɩ ba cir, dʊdɔkarɛzaa sɔ?› Bɩ, Woso a nyɔɔ k’an bɩr cir, bʊmbɔrɛzaa sɔ kan malɛɛka k’a hɩnka m tutugu nɔ ʊ bɩ daahan kɩ. 36Bɩ yɩ ŋ gaa, an bɔ ŋ nɩ kan hoserlo barɛ kɩ, makrarɔ kɩ Eziptɩ tara ra, higʊta piinə bɩncɛ ʊ, poohɔɔn ʊ, dɔɔraa busi. 37Moyiisi mɩŋŋa y’a hɩ Israyɛl zannɔ m, a ʊ: ‹Woso y’a lɛsinnɩsorazaa bɔŋ ʊ awɔɔ danyɩnɔ bire ʊ, amba mɔɔ m, an a ka awɔɔ ʊ.› 38A mɩŋŋa ɩ nyɩnta kan Israyɛl zannɔ wɔɔ kɩ poohɔɔn ʊ, malɛɛka n meer ba kan kɩ Sinayii ci mim ʊ. A n mɩsɩrbaa lemim si an a ka wɔɔ ʊ. 39Wɔɔ zɩrɔ wɔɔ n yɛ k’a lɛ si y. Ŋ kaanm m, ŋn’a ŋʊa k’a a bɔ a ta Eziptɩ tara ra.»
40«Ŋ n a hɩ Aarɔn m, ŋ ʊ: ‹wosoro ba ɩ ŋ ka wɔɔ ʊ, kʊ ŋ nɩ bɩr ʊ lɛɛ. Bala, Moyiisi naa do k’a wɔɔ gaa an bɔ wɔɔ m Eziptɩ ʊ naa, wɔɔ n a dɔ kʊ bɔ ɩ ba nɩ y.› 41Ŋ n hɔ ba an bɔ kʊ ʊ kan dinnyɛɛm kɩ, dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʊ, ŋnɩ mannɩ ba ma, ŋnɩ hɔ kʊ ŋ y’a ba bɩ cibsa ba kan heernyɔɔ kɩ. 42Woso n kaanm ŋ nɩ, an ŋ to ŋn’ɩ brama monyaarɔ daŋ ʊ, amba ŋ y’a gʊrsɩra ba wosolɛsinnɩsorazannɔ ci ʊ bɩ m:
Israyɛl zannɔ, mɔɔ awɔɔ ganwʊrɛ gɛɛ mannɩhɔ ka m ʊ
dɔɔraa busi nɔ ʊ, poohɔɔn ʊ ra?
43Awɔɔ wosobaawɔm Molok cɛ kʊ n y’a ba huu m bɩ busu
kan awɔɔ woso Refan monyaa kɩ,
hɔɔbarɛrɔ, awɔɔ ŋ ba, k’a bɩr ŋ daŋ ʊ.
Naa tɔ ma bɩ, mɔɔ tarɛ awɔɔ m
lɔmbaa ʊ laatʊ *Babɩlɔnnɩ ma.»
44«Wɔɔ zɩrɔ kʊ ŋ nyɩnta poohɔɔn ʊ rɔ wɔɔ, ŋ nyɩnta Woso taʊrɛ kasɛtɩ cɛ m. Ba a ʊ, amba Woso meer ba kan Moyiisi kɩ an a hɩ m bɩ m. A ʊ: ‹A ba amba hɔ niŋŋə k’ɩbɩɩ yɩ bɩ m.› 45Wɔɔ zɩrɔ wɔɔ kʊ ŋ y’a si bɩ, ŋ gasʊ m tara kʊ Zoziye ka ŋ lɛɛ, ŋnɩ yar ba ʊ Woso m la do vantɔɔ ra ŋn’a so ʊ naa ʊ. Bɩ, a gɔɔta ʊ, an ta, an Davɩd dɔmɩm ku. 46Davɩd barka yɩ Woso taa, Zakɔɔb Woso bɩ, an zaa yɛ han k’a cɛ dɔ a ka ʊ. 47Salomɔɔn ɩ cɛ bɩ dɔ an a ka ʊ.
48Bɩ Woso k’a lɛ da haay bɩ bɩr nyɩntam cɛrɔ kʊ gʊɔɔ ŋ dɔ rɔ wɔɔ ʊ y. Amba wosolɛsinnɩsorazaa a da a ci nɔ ʊ bɩ m:
49Zuuba Woso a hɩ:
Mɔɔ nyɩntajɩ bɩncɛ m arzana m,
tara m mɔɔ gankarahɔ.
Cɛ kara awɔɔ k’a dɔ a ka mɔɔ ʊ?
Mɔɔ mɛnyɔɔdarɛ bɩncɛ m kara?
50Mɔɔ wɔ bɛɛ hɔ haay naa ba ra?»
51«Tʊrgarɛ zannɔ n’awɔɔ m, awɔɔ heer kan awɔɔ tʊr kɩ bɩr Woso mim sire y. Awɔɔ nɩ bɩsɩ kam Sɛnt-Ɛspri ma dɔmɩm haay. Awɔɔ kan a zɩrɔ wɔɔ kɩ hɔdeem. 52Wosolɛsinnɩsorazaa bɩ kara ɩ nyɩnta ʊ awɔɔ zɩrɔ wɔɔ n fɩr ka ma? Ŋ mɩŋŋɔɔ ɩ gʊɔɔ gɔsɩnnɔ kʊ ŋ lɛɛ ka ŋnɩ Gʊaa tɩrga bɩ zɛrɛ bɩ hɩ rɔ wɔɔ zɩnzɛ, gʊaa bɩ do awɔɔ zambʊ ba ma, a zɛ. 53Woso malɛɛkarɔ nyɔɔ ŋnɩ bɩ Woso lɛrɔ hɩ awɔɔ m, b’awɔɔ n zu ʊ y.»
Etɩyɛnnɩ zɛ
54Minno nɔɔn duro ŋ heer busu, ŋn’a sɔ sʊrɛ Etɩyɛnnɩ minto. 55Bɩ Sɛnt-Ɛspri k’a Etɩyɛnnɩ han bɩ, an a bɔɔta, an dɩga brama, an Woso lɛbɔʊrɛ yɩ, Yeezuu nɩ jɩnɩm Woso bɩsɩ ʊ. 56A n a hɩ, a ʊ: «Ba mɔɔ arzana yɩ an a gʊ, mɔɔ n Gʊaanyɩ bɩ yɩ an nɩ jɩnɩm Woso bɩsɩ ʊ na.» 57Ŋ n zee da, ŋn’a wɔ tɩnta a tʊʊrɔ rɛ. Ŋ haay wuti, ŋnɩ Etɩyɛnnɩ nyasʊ, 58ŋnɩ bɔ m tara bɩ nɔ ʊ, ŋn’a gʊngʊɛɛnm jaa m. Kasɛtɩzannɔ wɔɔ, a huuro wɔɔ kuntə ŋ y’a ʊ gʊaa poo kʊ n n’a birm Sol bɩ jɩr ʊ. 59Kʊ ŋ nɩ Etɩyɛnnɩ gʊngʊɛɛnm bɩ, a ɩ yaa darɛ an n’a hɩrɛ, a ʊ: «Zuuba Yeezuu mɔɔ nyi si!» 60A n sʊnta, an zee gʊta da, a ʊ: «Zuuba, ɩ bɩ ŋ mimbʊnyaa naa do taar ka ŋ ʊ y.» Naa k’a hɩ bɩ, an ga.
81Sol y’a hɔɔn darɛ a ʊ, Etɩyɛnnɩ garɛ bɩ mɩŋŋa.
Sol ɩ fɩr kam sokʊma ma
Hinni bɩ do ʊ bɩ, gʊɔɔ wɔɔ fɩr ka Zerizalɛm sokʊma bɩ ma. Sokʊmagʊɔɔ wɔɔ haay hɩsɩga da ŋnɩ ta Zidee kan Samarii kɩ gʊrgarɔ ʊ, kʊ bɩ m, kristazibəəzannɔ wɔɔ m bala. 2Gʊɔɔ kʊ ŋ sɩra ka Krista ʊ paan… rɔ wɔɔ ɩ Etɩyɛnnɩ busu ŋn’a bir, ŋnɩ nyi ka gʊta a minto. 3Sol bɩ, sokʊma bɩ wurgə an nawʊm, an nɩ gasʊm harlɔ ʊ, an nɩ yaarɔ gʊrm kan lannɔ kɩ, an nɩ ŋ dum lɔnnɔcɛ ʊ. 4Bɔɔ y’a hɩsɩga rɔ wɔɔ ɩ tam kʊrɔ ʊ, ŋn’ɩ lemim nyɩnta bɩ pa dam.
Ŋ yɩ Woso lemim nyɩnta pa dam Samarii ʊ
5Filipi ta Samarii kʊ deem nɔ ʊ, an nɩ Krista pa dam. 6Zamaa bɩ haay n a zɛ kʊ ra, ŋn’a tʊr kam Filipi meerbaa bɩ ma. Bala, ŋ y’a hoserlo k’a nɩ ŋ bam nɔ wɔɔ mam, ŋn’a yɩrɛ. 7Zinəro gʊta ɩ bɔm gʊɔɔ kʊ ŋ gasʊ ŋ ʊ rɔ mɛ ʊ kan zee gʊta darɛ kɩ. Lʊgɔrɔ kan paŋŋawarzannɔ kɩ a waa. 8Heernyɔɔ nyɩnta ʊ gʊta tara bɩ do nɔ ʊ.
9Bɩ, gʊaa ɩ nyɩnta kʊ bɩ nɔ ʊ, a tɔ m Sɩmɔɔn, nyɩsɩzaa m, an nɩ nyibəə dam Samarii zannɔ wɔɔ ma. A y’a hɩrɛ a zi m, a ʊ gʊaa gʊta naa a mɩ. 10Gʊaa haay nɩ tam zi, gʊɔɔ gʊtɔɔ kan gʊɔɔ poorero kɩ. Ŋ n a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Gʊaa bɩ do, Woso paŋŋa kʊ n n’a birm paŋŋa gʊta bɩ m.» 11Gʊɔɔ wɔɔ y’a tʊr karɛ a lemim ma, bala, a ka k’a ʊ gʊɔɔ wɔɔ nɩ zɛm kədə a nyɩsɩrɔ wɔɔ tɔ ma bɩ, a dɔmɩm laatʊ. 12Bɩ, kʊ ŋ Filipi Woso cirbəə lemim nyɩnta padarɛ bɩ si kan Yeezuu Krista tɔ kɩ bɩ, ŋ batɛm si, lannɔ kan yaarɔ kɩ. 13Bɩ kur bɩ, Sɩmɔɔn mɩŋŋa n a ba sɩrakarɛzaa sɔ, an batɛm si, an nɩ zum kʊ ʊ kan Filipi kɩ. Hoserlo kan makrarɔ kɩ k’a nɩ ŋ yɩm bɩ, a n zɛ kədə.
14Kʊ ŋ y’a ma ŋ ʊ Samarii zannɔ Woso lemim bɩ si bɩ, kristazibəəzannɔ kʊ ŋ nyɩnta Zerizalɛm nɔ ʊ rɔ wɔɔ Pɩyɛɛr nyɔɔ kan Zaan kɩ. 15Kʊ ŋ lee ku b’ʊ bɩ, ŋ yaa da Samarii zannɔ wɔɔ minto kʊ *Sɛnt-Ɛspri n zer, kʊ ŋ n a da ma ŋn’a si. 16Sɩra m, Sɛnt-Ɛspri n zer ŋ gʊaa deem taan… ra cɩna y. Batɛm ŋ y’a si Zuuba Yeezuu tɔ ma bala. 17Pɩyɛɛr kan Zaan kɩ n’a wɔ kam Samarii zannɔ wɔɔ ra, ŋn’ɩ Sɛnt-Ɛspri sim. 18Sɩmɔɔn k’a yɩ kristazibəəzannɔ wɔɔ n’awɔɔ kam gʊɔɔ wɔɔ mim la, ŋnɩ Sɛnt-Ɛspri sim bɩ, a a cɩnta k’a busoo ka ŋ ʊ. 19A n n’a hɩrɛ, a ʊ: «K’a paŋŋa naa do ka m ʊ sɔ, gʊɔɔ kʊ mɔɔ n nɩ zɛm, kʊ m bɩ m wɔ ka ŋ la rɔ wɔɔ, kʊ ŋ nɩ Sɛnt-Ɛspri si.» 20Pɩyɛɛr n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «K’ɩbɩɩ busoo bɩ n a zar kan ɩbɩɩ mɩŋŋa kɩ, ɩbɩɩ k’ɩ ɩ hɔɔn da ɩ ʊ, n y’a dam ma, ŋnɩ Woso ganwʊrɛ si busoo m bɩ minto. 21Hɔ k’a nɩ bam naa ʊ naa, ɩbɩɩ bɩ hɔsɩ yɩrɛ a nɔ ʊ y, bala, ɩbɩɩ heer bɩ tɩrga Woso taa y. 22Ɩ bɔ ɩ taam ɩ kʊsɩrabaa bɩ minto, k’ɩ yaa da Zuuba m. Hɔɔndarɛ k’a bʊr ɩbɩɩ heer ʊ bɩ, n y’a sugur karɛ ɩ ʊ barɛm. 23Sɩra m, mɔɔ yɩ, jɩmbaa heerbusu kan mimbʊnyaa lɔmbaa kɩ nɔ ɩbɩɩ n ta ʊ.» 24Sɩmɔɔn n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «K’a yaa da Zuuba m mɔɔ minto, hɔ k’awɔɔ hɩ mɔɔ m bɩ, kʊ hɔsɩ bɩ ba mɔɔ nɩ y.»
25Pɩyɛɛr kan Zaan kɩ kʊ ŋ kasɛtɩ bɩ ka, ŋnɩ Zuuba lemim bɩ pa da bɩ, ŋ y’a wusigə Zerizalɛm ʊ, ŋn’ɩ lemim nyɩnta bɩ pa dam Samarii gʊrgarɔ ʊ gʊta.
Filipi kan Etiyopii gʊaa kɩ
26Zuuba malɛɛka deem meer ba kan Filipi kɩ, an a hɩ m, a ʊ: «Wuti ɩ ta jɩsa zeezi, ɩ zaa k’a bɔ Zerizalɛm ʊ an nɩ tam Gazaa ʊ bɩ sa. Zaa bɩ do, poohɔɔn m.» 27Filipi n wuti lɛɛm an ta. Bala, Etiyopii gʊaa deem, lannɔdɔmazaa, k’a m Etiyopii zannɔ lʊcir Kandasɩ arzaka dɔmazaa bɩ ta Zerizalɛm ʊ, an aa yaa da, 28an a bɔ an nɩ doom. Nyɩnta a ʊ a tɛrkʊ nɔ ʊ, an nɩ wosolɛsinnɩsorazaa Ezayii ci karɩnda bam. 29Sɛnt-Ɛspri n a hɩ Filipi m, a ʊ: «Ta zɔɔ, ɩ tɛrkʊ bɩ ku.» 30Filipi n bra si, an wosolɛsinnɩsorazaa Ezayii ci karɩnda barɛ ma Etiyopii gʊaa bɩ lɛ ʊ, an a hɩ m, a ʊ: «Hɔ k’ɩbɩɩ n’a karɩnda bam naa, ɩbɩɩ y’a jɩ mam paan… ra?» 31A n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Kʊ m a ba lɔ m a jɩ ma, kʊ gʊaa ba ʊ an n’a jɩ dɩndam mɔɔ nɩ?» A n Filipi bir, a ʊ, an bɩ nyɩnta a jɩr ʊ. 32Wosoci bɩ bɩncɛ naa do an n’a karɩnda barɛ:
Amba, serda kʊ n bʊr m k’a b’a bʊkɔ bɔ ʊ,
amba, sinnyɛɛm bəətir kʊ n n’a ka zɩnzɛm la,
ncɩnaaʊ a bɩr meer barɛ y.
33Kʊ n y’a da nyannɩ ʊ bɩ,
a n gumə yɩ dʊdɔkənno zi y.
Nka n nɩ naa do mim dɩndarɛ?
Bala, n y’a mɩsɩrbaa bɔ durnya ʊ.
34Etiyopii gʊaa bɩ n a hɩ Filipi m, a ʊ: «Nka wosolɛsinnɩsorazaa bɩ n n’a mim dɩndarɛ? K’ɩ hɩ m m. A hɔ an n’a dɩndam gɛɛ, gʊaa vanta hɔ nɩ?» 35Filipi n a lɛ gʊ, an zu Wosoci bɩ meerbaa b’ʊ, an Yeezuu lemim nyɩnta bɩ hɩ m. 36Kʊ ŋn’ɩ tam bɩ, ŋ yaa hi ku, Etiyopii gʊaa bɩ n a hɩ, a ʊ: «Ba hi m na. Bɔ n n’a tam mɔɔ m tolle kʊ m bɩ batɛm si?» [37Filipi n a hɩ m, a ʊ: «K’ɩbɩɩ sɩra ka kan ɩ heer kɩ haay, ɩbɩɩ ɩ da ma ɩ batɛm si.» Gʊaa bɩ n a nyɩ bɔ n’ʊ, a ʊ: «Mɔɔ sɩra ka, mɔɔ ʊ: Yeezuu Krista bɩ, Woso Nyɩ m.»] 38A n lɛ ka, n nɩ tɛrkʊ bɩ da jɩm ʊ. Filipi kan Etiyopii gʊaa bɩ kɩ, ŋ hɩɩya haay gasʊ hi b’ʊ, Filipi n batɛm ka ʊ. 39Kʊ ŋ bɔ hi bɩ nɔ ʊ bɩ, Sɛnt-Ɛspri Filipi gaa an cenim, Etiyopii gʊaa bɩ n a ya, an n’a yɩrɛ y, an a zaa sa kan heernyɔɔ kɩ. 40Kʊ Filipi nɩ, a yɩ n yaa ʊ Azɔttɩ kʊ ʊ, an nɩ lemim nyɩnta bɩ pa dam kʊrɔ haay ʊ an nɩ cenim, an nɩ tam Sezaree kʊ ʊ.
9Sol birdarɛ
(Zibəəzannɔ Ci 22.6-16; 26.12-18)
1Sol k’a gɔɔta an nɩ fɩr kam Zuuba karɩndanyɩnɔ wɔɔ ma, a lɛ n taa k’a ŋ zɩnzɛ bɩ, a ta wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ bɩ zi, 2an aa yɛ han, k’an ciro ba Damas zɩɩfʊrɔ sokʊmacɛrɔ wɔɔ minto, k’a yaa gʊɔɔ yɩ, ŋn’ɩ zum zaa daa b’ʊ, kʊ lʊ m gɛɛ yar nɩ, k’a nyasʊ a sur, a bʊr m Zerizalɛm ʊ.
3A zaa sa, an nɩ tarɛ, an aa a zɔ Damas ma. Lɛɛm bɩ, lɛɛgure a to mim ʊ, an yɔ, an a ku ra. 4A n a do tara ʊ, an a to, an leer ma, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «Sol, Sol, bɔ minto, ɩ nɩ fɩr kam mɔɔ ma?» 5A n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Nka n’ɩbɩɩ nɩ, Zuuba?» «Mɔɔ m Yeezuu, gʊaa k’ɩbɩɩ nɩ fɩr kam ma bɩ. 6Bɩ, wuti, ɩ gasʊ tara nɔ ʊ b’ʊ, n hɔ k’ɩbɩɩ ɩ ga m, ɩ ba bɩ hɩrɛ ɩbɩɩ m.»
7Gʊɔɔ kʊ ŋ zu kʊ ʊ kan kɩ rɔ wɔɔ jɩm, dabɔʊ bɩ n a ka, ŋ n a dɔ kʊ bɔ an n’a hɩrɛ y. Ŋ yɩ leer bɩ mam, bɩ ŋ bɩr gɔsɩ yɩrɛ y. 8Sol n wuti tara ʊ b’ʊ, baa kan a mɩnyaa gaa ra bɩ kɩ haay, a bɩr lɛɛ yɩrɛ y. A zukuuzannɔ wɔɔ n a gaa a wɔ ma, ŋnɩ gasʊ m Damas ʊ. 9A n gɔɔta b’ʊ kan mɩm war bɩ kɩ dɔmɩm kaakʊ, a n hɔsɩ bɩ, b’a n hi mi sɔ y.
10Karɩndanyɩ deem ɩ nyɩnta Damas ʊ b’ʊ, a tɔ m Ananɩyas. Zuuba n a bir hɔhɩnkarɛ nɔ ʊ: «Ananɩyas!» A n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Zuuba, ba mɔɔ n na!» 11Zuuba n a ya, an a hɩ, a ʊ: «Ɩ zaa kʊ n n’a birm ‹Zaa tɩrga› bɩ sa, ɩ ta Zidas har ʊ, ɩ gʊaa kʊ n n’a birm Sol bɩ laaka da. Tarsɩ gʊaa m. A ɩ b’ʊ, an nɩ yaa dam, 12a gʊaa k’a tɔ m Ananɩyas bɩ yɩ hɔhɩnkarɛ nɔ ʊ, an gasʊ, an a wɔ ka ra k’a mɩm n lɛɛ yɩ.» 13Ananɩyas n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Zuuba, mɔɔ ma mɩŋŋa, gʊɔɔ nɩ gʊaa naa do mim dɩndam, ŋn’a zibəəro bʊnyaarɔ k’a ŋ ba ɩbɩɩ gʊɔɔ wɔɔ m bɩ mim dɩndam sɔ Zerizalɛm nɔ ʊ. 14Bɩ, wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ zaa ka ʊ an bʊr naa ʊ, k’a bɩ gʊɔɔ haay kʊ ŋ nɩ yaa darɛ ɩbɩɩ tɔ ma rɔ wɔɔ sur.» 15Bɩ, Zuuba a hɩ m, a ʊ: «Ta bala, gʊaa naa do makra hɔ m, mɔɔ n a bɔ ʊ k’an mɔɔ tɔ hɩ kɩfɩɩrɔ kan cinno kɩ, Israyɛl zannɔ kɩ bire ʊ. 16Bɩ, mɔɔ mɩŋŋa fɩryɩrɛ do haay k’a n’a yɩm mɔɔ tɔ minto bɩ hɩnkam nɩ.» 17Ananɩyas n ta, an aa gasʊ har ʊ b’ʊ, an a wɔrɔ ka ra, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «M danyɩ Sol, Zuuba Yeezuu niŋŋə k’a hɩnka ɩbɩɩ m, ɩ zaa sa, ɩ nɩ zɛm b’ɩ mɔɔ nyɔɔ, kʊ m b’a ka k’ɩ mɩm n lɛɛ yɩ, kʊ Sɛnt-Ɛspri n’ɩbɩɩ heer han.» 18Lɛɛm bɩ, bɔ a kʊ ʊ ɩ ʊ zɔ kapra y’a to a mɩm ʊ an sur tara ʊ, a mɩm nɩ lɛɛ yɩm. A n wuti, an batɛm si. 19Bɩ, Sol k’a hɔbɩrɛ bɩ bɩ, a a ya, an paŋŋa yɩ.
Sol ɩ hɔ dɩndam Damas ʊ
A gɔɔta an dɔmɩnnɔ ba kan karɩndanyɩnɔ kʊ ŋ nɩ Damas nɔ ʊ rɔ wɔɔ kɩ poore, 20bɩ, a a hɩ zɩɩfʊrɔ sokʊmacɛrɔ wɔɔ ʊ lɛɛm, a ʊ Yeezuu bɩ Woso Nyɩ m. 21Gʊɔɔ haay kʊ ŋ n’a tʊr kam ma rɔ wɔɔ zɛ kədə, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Gʊaa naa do bɛɛ nyɩnta an nɩ fɩr kam gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ yaa dam tɔ naa do minto Zerizalɛm ʊ rɔ wɔɔ ma bɩ ra? Bʊr bɛɛ a ʊ tɔkkɛ k’a bɩ ŋ gʊr, a ŋ sur a ta ŋ nɩ wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ zi ra?» 22Bɩ, Sol paŋŋa y’a dam la, an nɩ bʊr m zɩɩfʊrɔ kʊ ŋ nɩ Damas ʊ b’ʊ rɔ wɔɔ ra kan a meerbaa bɩ kɩ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: Yeezuu bɩ, a m *Krista. 23K’a maasɩrɛ ba bɩ, zɩɩfʊrɔ wɔɔ duro a dɩnda kan kʊ kɩ, k’a Sol zɛ k’an ga. 24Sol n hɔ kʊ ŋ ʊ k’a ba bɩ dɔ. Ŋ nɩ dɔ tara bɩ cɛlɛrɔ wɔɔ ma sinuu ʊ kan gunuu ʊ kɩ, k’a a da ma, a ku a zɛ. 25Bɩ, gunuu deem ʊ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ a da kasɩ ʊ, ŋn’a busu, ŋn’a zer bar m pəŋŋə bɩ kur.
Sol ɩ Zerizalɛm ʊ
26Sol k’a lee ku Zerizalɛm ʊ bɩ, a a ŋʊa k’a a zɛ kʊ ra kan karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ. Bɩ, ŋ haay ɩ nyi bam nɩ, bala ŋ n yɛ, ŋn’a si paan… karɩndanyɩ y. 27Barnabas n a gaa, an ta m kristazibəəzannɔ wɔɔ zi, an Zuuba k’a hɩnka m hɔ niŋŋə zaa bire ʊ bɩ dɩnda ŋ nɩ, kan meerbaa niŋŋə k’a ba bɩ kɩ. A Yeezuu tɔ dɩnda Damas ʊ kan sɩra kɩ. 28Bɩ kur kɛɛrɛ bɩ, Sol ɩ minkarɛ ŋ nɩ, an nɩ zum kʊ ʊ kan ŋ kɩ Zerizalɛm ʊ, an nɩ Zuuba tɔ hɩm kan nyɛɛsʊm kɩ. 29A tɩr kan zɩɩfʊrɔ kʊ ŋ nɩ grɛkkɩ lemim hɩm nɔ wɔɔ kɩ, ŋn’ɩ bɩr bɩsɩ kam kan kʊ kɩ. Brɔɔ n bɔkarɛ ŋn’a kam ma k’a zɛ gər. 30Danyɩnɔ wɔɔ kʊ ŋ naa ma bɩ, ŋ y’a gaa, ŋnɩ ta m Sezaree ʊ, b’ʊ bɩ ŋ y’a ka, an ta Tarsɩ ʊ. 31Sɩrakarɛzannɔ kʊ ŋ nɩ Zidee ʊ kan Galilee kɩ, Samarii kɩ ʊ rɔ wɔɔ ɩ mɩsɩrbaa bam kan laafɩɩ kɩ, ŋn’ɩ paŋŋa yɩm, ŋn’ɩ tam kan Zuuba nyibəə kɩ, Sɛnt-Ɛspri paŋŋa minto y’a ka, ŋ lɛ n n’a dam la.
Enee waarɛ yɩ
32Pɩyɛɛr k’a nɩ bɩrm lɛɛ haay ʊ bɩ, a ta wosogʊɔɔ kʊ ŋ nɩ Lida ʊ rɔ wɔɔ zi. 33A n aa gʊaa yɩ b’ʊ a tɔ m Enee. Yɩnyar a ʊ an nɩ wʊtam kan mɛgarɛ kɩ a gargʊ burə ʊ dɔɔraa sinnyə. 34Pɩyɛɛr n a hɩ m, a ʊ: «Enee, Yeezuu Krista y’ɩ waam. Wuti, ɩ ɩ wʊtarahɔ bɩ gʊr ɩ zi m.» A n wuti lɛɛm sɔ. 35Lida gʊɔɔ wɔɔ haay kan Sarɔɔn kʊ bɩncɛ fapɩda zannɔ wɔɔ kɩ bɩ kʊ ŋ naa yɩ bɩ, ŋ y’a bɔ a taam, ŋnɩ zu Zuuba ʊ.
Tabɩta mɩmbɔʊrɛ
36Lʊ ɩ nyɩnta ʊ Zoppee ʊ, karɩndanyɩ m, a tɔ m Tabɩta, a lɛ taa k’a hɩ, a ʊ: ‹Dɔrkas› grɛkkɩ lemim m. (A jɩ k’a hɩ a ʊ: ‹Mee›). A ziro mɩŋŋɔɔ ba gʊta, an n’a dam cicirzannɔ han sɔ. 37Bala, dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʊ, a yaaba zɛ, an ga. Kʊ ŋ y’a gər bɩ zʊr, ŋn’a nya bɩ, ŋ yaa a wʊta cɛ nɔ k’a nɩ mim ʊ b’ʊ. 38Lida k’an jɩnjɛɛm Zoppee ma bɩ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ a ma ŋ ʊ, Pɩyɛɛr ta b’ʊ. Ŋ nɩ gʊɔɔ yaarɔ hɩɩyɔɔ nyɔɔ ma kʊ ŋ n’aa a bir ncɩnaaʊ: «Ɩ tɔ ʊ ɩ wɔɔ zɛ ʊ dɩɩtaa-dɩɩtaa.» 39Lɛɛm bɩ, Pɩyɛɛr wuti, an zu kʊ ʊ kan ŋ kɩ. K’a yaa lee ku bɩ, ŋ y’a ka an ta cɛ k’a nɩ mim ʊ b’ʊ, zonno wɔɔ haay n jɩm a lɛɛ, ŋn’ɩ nyi karɛ. Ŋ nɩ huuro kan gɔbgarɔ kɩ kʊ Dɔrkas nyɩnta an nɩ bam dɔmɩm k’a nyɩnta ʊ kan ŋ kɩ rɔ wɔɔ hɩnka m. 40Pɩyɛɛr n a ka gʊaa haay n bɔ, an sʊnta, an yaa da. A n a wusigə an a nya gər bɩ rɛ, an a hɩ, a ʊ: «Tabɩta, wuti!» A n a mɩm gʊ, k’a Pɩyɛɛr yɩ bɩ, a wuti an nyɩnta. 41Pɩyɛɛr n a wɔ dɔ rɛ, an wuti an jɩm. A n wosogʊɔɔ wɔɔ bir kan zonno wɔɔ kɩ, an a hɩnka ŋ nɩ mɩsɩr. 42Zoppee zannɔ haay a ma, gʊɔɔ gʊta n sɩra ka Zuuba ʊ. 43Pɩyɛɛr gɔɔta an maasɩrɛ ba Zoppee ʊ, zappa kʊ n n’a birm Sɩmɔɔn bɩ har ʊ.
10Pɩyɛɛr kan Kɔrnɛy kɩ
1Gʊaa ɩ nyɩnta Sezaree ʊ, a tɔ m Kɔrnɛy. Sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzaa m. Sʊrdaarɔ zɔrsɔddɩ zɛkʊra kʊ n n’a birm «Italik» bɩ barla an ta ʊ. 2Gʊaa m an sɩra ka Woso ʊ paan…, an nɩ nyi bam Woso m kan a har zannɔ kɩ haay. A y’a dam zɩɩfʊrɔ cicirzannɔ gʊtɔɔ han, an nɩ yaa dam Woso m dɔmɩm haay. 3Hindeem ʊ, wakatɩ kaakʊ zeezi yirbəə n bɩ, a Woso malɛɛka yɩ paan… Makra nɔ ʊ, an gasʊ a har ʊ, an n’a birm, a ʊ: «Kɔrnɛy!» 4Kɔrnɛy n dɩga ma sɩɩ…, dabɔʊ n a nyasʊ, an a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «A lɔ, Zuuba?» Malɛɛka bɩ n a hɩ m, a ʊ: «Ɩbɩɩ yaadarɛrɔ kan ɩ zibəəro mɩŋŋɔɔ k’ɩbɩɩ ba rɔ wɔɔ kɩ minto, Woso a hɔɔn da ɩbɩɩ ma. 5Bɩ, naa ma bɩ, gʊɔɔ nyɔɔ Zoppee ʊ kʊ ŋ n’aa Sɩmɔɔn, gʊaa niŋŋə kʊ n so ra, n n’a tɔ ka Pɩyɛɛr bɩ gaa ŋnɩ bʊr m. 6Zer a ʊ Sɩmɔɔn vanta k’an zappa bɩ har ʊ higʊta lɛ ra.»
7Malɛɛka k’a meer ba kan kɩ bɩ k’a nyaam bɩ, Kɔrnɛy a zibəənyɩnɔ bir hɩɩya kan a sʊrdaarɔ gʊaa deem k’a sɩra ka Woso ʊ paan… bɩ kɩ, 8an mim haay k’a ba bɩ dɩnda ŋ nɩ, an ŋ nyɔɔ Zoppee ʊ.
9Bɩ dɔ k’a mɛ bɩ, kʊ ŋ zaa sa ŋn’ɩ tam bɩ, ŋ y’a zɔ kʊ bɩ ma. Bɩ ma bɩ, Pɩyɛɛr der cɛ bɩ bɛŋŋʊ ra k’a yaa da. Nyɩnta a ʊ sinuu zeezi. 10Bɩ jɛ ʊ, nɔ a nyasʊ, an nyɩnta an a ŋʊa k’a hɔbɩrɛ bɩ. N nɩ hɔbɩrɛ bam k’a ka ʊ. Lɛɛm bɩ, a hɔhɩnkarɛ yɩ. 11A n brama yɩ an a gʊ, hɔ niŋŋə n a to brama, an bɔ kʊ ʊ kan pɛɛra gʊta kɩ, n n a bɔ kʊ ʊ, an b’a cɩnta tara ʊ. 12A nɔ ʊ bɩ, hɔmɩsɩr do haay n ta ʊ: hɔ gam si, bɔɔ n n’a gaatam tara ʊ, kan bɔɔ n nɩ werm brama rɔ wɔɔ kɩ. 13Leer n a hɩ m, a ʊ: «Pɩyɛɛr, aya, ŋ zɩnzɛ, ɩ ŋ bɩ!» Pɩyɛɛr n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: 14«Ayo Zuuba, mɔɔ mɩsɩrbaa nɔ ʊ, mɔɔ n hɔ bʊnyaa kan dintim hɔ kɩ bɩ cɩna y. Wɔɔ do sɩhɔ m.» 15Leer n a ya, an a hɩ m a hɩɩya hɔ ma, a ʊ: «Hɔ kʊ Woso dintim gʊ ma bɩ, ɩ b’a bir dintim hɔ y.» 16Naa do ba gallɛm kaakʊ, hɔ bɩ n a bɔ, an ta brama lɛɛm.
17Pɩyɛɛr n a mɩŋŋa lar a hɔɔn ʊ gallɛm hɔka hɔhɩnkarɛ naa do jɩ ma. Lɛɛm bɩ, Kɔrnɛy zibəəzannɔ kʊ ŋ laaka da jɩsa kan bɩsɩ kɩ Sɩmɔɔn har ma rɔ wɔɔ lee ku hallɛ ma. 18Ŋ nɩ bir darɛ, k’a a dɔ kʊ Sɩmɔɔn kʊ n so ra, n n a tɔ ka Pɩyɛɛr bɩ, zer a ʊ har bɩ do ʊ gɛ. 19Pɩyɛɛr n gɔɔta an n’a hɔɔn dam hɔhɩnkarɛ k’a a yɩ bɩ ma. Sɛnt-Ɛspri n a hɩ m, a ʊ: «Ba gʊɔɔ kaakʊrɔ n n’a karɛ ɩ ma na. 20Zer zɔɔ-zɔɔ ɩ zaa sa kan ŋ kɩ, ɩ bɩ bɩsɩ ka y. Bala, mɔɔ yɩ ŋ nyɔɔ.» 21Pɩyɛɛr n zer, an gʊɔɔ wɔɔ zɛ ʊ, an a hɩ, a ʊ: «Mɔɔ ba n nɩ. Mɔɔ awɔɔ n’a karɛ m ma bɩ. Bɔ minto y’a ka awɔɔ n bʊr naa ʊ?» 22Ŋ n’a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «Sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzaa Kɔrnɛy k’an gʊaa tɩrga, an nɩ nyi bam Woso m, a tɔ n nɩ lɛbɔʊrɛ yɩm zɩɩfʊrɔ do barla bɩ, Woso malɛɛka a hɩnka m, a ʊ, an a ka, k’ɩbɩɩ m bʊr a har ʊ, k’a b’a tʊr ka ɩ ma.» 23Pɩyɛɛr n ŋ si, an a ka ŋnɩ gasʊ, an wʊtaʊrɛcɛ ka ŋ ʊ. Bɩ, dɔ k’a mɛ bɩ, a cem kan ŋ kɩ, kan Zoppee danyɩnɔ gɔsɩnnɔ kɩ. 24Ŋ lee ku Sezaree ʊ, dɔmɩm hɩɩya hinni ʊ. Kɔrnɛy n a banka, an nɩ dɔrɛ ŋ ma. A a do gʊɔɔ bir kan a gʊaasɩbɔɔ paan…rɔ wɔɔ kɩ. 25Dɔmɩm kʊ Pɩyɛɛr lee ku ma bɩ, Kɔrnɛy wuti, an a zɛ ʊ, an sʊnta a taa, an a da ʊ. 26Pɩyɛɛr n a wɔ dɔrɛ, an a busu brama, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «Wuti! Gʊaa m mɔɔ m sɔ.»
27Ŋ n sʊʊra ba kan kʊ kɩ, ŋn’ɩ gasʊm. K’a bɩ sʊr gʊɔɔ ma, ŋn’a zɛ kʊ ra gʊta bɩ, 28a a hɩ, a ʊ: «Awɔɔ dɔ a ʊ a cisə ba kan zɩɩfʊ kɩ k’an a zɛ kʊ ra kan saana kɩ, gɛɛ an gasʊ a har ʊ ra! Bɩ, Woso a hɩnka mɔɔ m, a ʊ, mɔɔ n m ga m, kʊ m dɩga gɔsɩ ma, m a ba hɔ bʊnyaa gɛɛ dintim zaa y. 29Bɩ y’a ka, k’ɩbɩɩ mɔɔ bir bɩ, mɔɔ n bɩsɩ ka zɛrɛ ma y. Bɩ naa ma bɩ, mɔɔ lɛ n taa kʊ m m birle bɩ jɩ dɔ.» 30Kɔrnɛy n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «A dɔmɩm kaakʊ her, ncɩnaaʊ nyi m, mɔɔ n nɩ yaa darɛ m har ʊ yirbəə wakatɩ kaakʊ ma. Lɛɛm bɩ, gʊaa n a hɩnka mɔɔ lɛɛ, a huuro n nɩ gum, 31an a hɩ mɔɔ m, a ʊ: Kɔrnɛy, n y’ɩbɩɩ yaadarɛ si, bɩ Woso ɩbɩɩ ganwʊrɛrɔ k’ɩbɩɩ ŋ ka cicirzannɔ ʊ rɔ wɔɔ tɔ da a nɔ ʊ. 32Bɩ minto bɩ, gʊaa nyɔɔ Zoppee ʊ k’an aa gʊaa k’a tɔ m Sɩmɔɔn n nɩ so ra, n n a tɔ ka Pɩyɛɛr bɩ bir, k’an bʊr naa ʊ. Zer a ʊ Zoppee zappa k’a tɔ m Sɩmɔɔn bɩ har ʊ, higʊta lɛ ra. 33Bɩ y’a ka, mɔɔ n nyɔɔ da lɛɛm kʊ n n’ɩbɩɩ bir, ɩbɩɩ yɛ sɔ, k’ɩ bʊr wɔɔ zi. Ba wɔɔ n’ɩbɩɩ taa naa ʊ haay na, k’ʊ ʊ tʊr ka hɔ haay kʊ Zuuba a hɩ ɩbɩɩ m k’ɩ hɩ wɔɔ m bɩ ma.»
Pɩyɛɛr meerbaa Kɔrnɛy har ʊ
34Pɩyɛɛr n bɔkarɛ, an a lɛ gʊ, an a hɩ, a ʊ: «Sɩra m, mɔɔ dɔ kɛɛrɛ mɔɔ ʊ, Woso bɩr gʊɔɔ jirə bɔrɛ y. 35Bɩ do haay nɔ ʊ, gʊaa k’a nɩ nyi bam nɩ, an nɩ tɩrgabaa zi bam bɩ, a y’a sire a jɩr ʊ. 36Woso a mɩŋŋa lemim nyɔɔ Israyɛl zannɔ ma, an Yeezuu Krista k’an gʊɔɔ haay Zuuba bɩ laafɩɩ lemim nyɩnta bɩ hɩ. 37Awɔɔ hɔ niŋŋə k’a ba Zidee kʊ haay ʊ bɩ dɔ. A sɩŋŋɩda a sa Galilee ʊ Zaan batɛm lemim hɩrɛ bɩ jɛ ʊ. 38Nazarɛtɩ Yeezuu bɩ do, awɔɔ dɔ a ʊ, bɩ Woso a bɔ ʊ, an Sɛnt-Ɛspri kan a paŋŋa kɩ zer a mim ʊ. A bɔ lɛɛ haay ʊ, an mɩŋŋabaa zi ba, an nɩ gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ Sʊtaana lɔmbaa nɔ ʊ rɔ wɔɔ waam, bala, Woso ɩ kan kɩ. 39A zibəə haay k’a a ba zɩɩfʊrɔ kʊ ʊ, kan Zerizalɛm kɩ ʊ bɩ, a kasɛtɩzannɔ m wɔɔ m. Ŋ y’a zeŋŋə gɔ ma, ŋn’a zɛ gər. 40Woso a mɩm bɔ ʊ a dɔmɩm kaakʊ hɔ ma, an lɛ ka ʊ k’an a taʊrɛ hɩnka. 41Gʊaa haay bɛɛ a a hɩnka nɩ y, a hɩnka a ʊ kasɛtɩzannɔ kʊ Woso lɛɛ ka an ŋ bɔ ʊ rɔ wɔɔ m, wɔɔ k’ʊ hɔ bɩ, ʊ hɔ mi kan kɩ a mɩmbɔʊrɛ kur gəəno bire ʊ rɔ wɔɔ. 42A lɛ ka wɔɔ ʊ kɛɛrɛ k’ʊ a hɩ do bɩ m, k’ʊ a kasɛtɩ naa do ka, ʊ ʊ: A mɩŋŋa Woso a bɔ ʊ kan nyɩnta mɩsɩɩrɔ kan gəəno kɩ dʊdɔkər. 43A mɩŋŋa wosolɛsinnɩsorazannɔ n’a kasɛtɩ kam, ŋ ʊ: Gʊaa haay k’a sɩra ka ʊ bɩ y’a mimbʊnyaarɔ sugur yɩrɛ, a tɔ ma.»
Sɛnt-Ɛspri zer do vantɔɔ gʊɔɔ ra
44Kʊ Pɩyɛɛr gɔɔta an nɩ meer bɩ bam bɩ, Sɛnt-Ɛspri bɩ zer gʊaa haay k’a nyɩnta an n’a tʊr kam meerbaa bɩ ma rɔ wɔɔ ra. 45Zɩɩfʊrɔ sɩrakarɛzannɔ kʊ ŋ Pɩyɛɛr da zaa ʊ rɔ wɔɔ zɛ kədə, kʊ ŋ Sɛnt-Ɛspri ganwʊrɛ yɩ an zer do vantɔɔ gʊɔɔ gʊta ra sɔ bɩ minto. 46Ŋ gʊɔɔ wɔɔ duro ma, ŋn’ɩ meer bam do y’a hʊnhɔ lemim m, ŋn’a lɛ bɔm Woso ʊ. Pɩyɛɛr n a ya, an a hɩ, a ʊ: 47«Gʊaa y’a dam ma, an a ta tolle, a ʊ, ŋ bɩ batɛm ka hi m gʊɔɔ nɔɔn duro ʊ ra? Ŋ y’a ba, am wɔɔ hɔ bɩ m, ŋnɩ Sɛnt-Ɛspri yɩ ra!» 48A n lɛ ka, kʊ n nɩ batɛm ka ŋ ʊ Yeezuu Krista tɔ ma, ŋn’a yɛ han k’a n a ya, an gɔɔta kan a kɩ dɔmɩm poore nɔ ʊ.
11Pɩyɛɛr ɩ hɔ k’a ba bɩ dɩndam Zerizalɛm ʊ
1Kristazibəəzannɔ kan danyɩnɔ wɔɔ kɩ kʊ ŋ nyɩnta Zidee ʊ rɔ wɔɔ a ma ŋ ʊ, do vantɔɔ gʊɔɔ wɔɔ Woso lemim bɩ si kɛɛrɛ. 2Kʊ Pɩyɛɛr a bɔ an ta Zerizalɛm ʊ bɩ, zɩɩfʊrɔ sɩrakarɛzannɔ wɔɔ a sɩŋŋɩda sa, ŋn’ɩ bɩsɩ kam kan kɩ, ŋ ʊ: 3«Ɩbɩɩ gasʊ gʊɔɔ kʊ ŋ n gasʊ baŋŋʊ ʊ rɔ wɔɔ zi, ɩ hɔbɩrɛ bɩ kan ŋ kɩ!» 4Pɩyɛɛr n a bɔ, an mim bɩ sa a jɩ ma deem-deem, an n’a hɩrɛ ŋ nɩ, a ʊ:
5«Nyɩnta mɔɔ ʊ Zoppee kʊ nɔ ʊ, m nɩ yaa dam, mɔɔ m hɔhɩnkarɛ yɩ. Hɔ niŋŋə y’a to brama, an nɩ zerm, an bɔ kʊ ʊ kan pɛɛra gʊta kɩ, n n a bɔ kʊ ʊ, an bɩ lee ku mɔɔ zi. 6Kʊ mɔɔ nɩ dɩgam ma sɩɩ… bɩ, mɔɔ tara burə hɔɔ yɩ, ŋ gam n si-si, poohɔɔ, bɔɔ n’a gaatam nɔ, kan bɔɔ nɩ werm brama rɔ kɩ. 7Mɔɔ leer ma, an n’a hɩm mɔɔ m, a ʊ: Pɩyɛɛr, wuti, ɩ ŋ zɩnzɛ, ɩ ŋ sʊ. 8Mɔɔ n a hɩ, mɔɔ ʊ: Fɩɩgaa Zuuba, mɔɔ mɩsɩrbaa nɔ ʊ, hɔ bʊnyaa gɛɛ dintim hɔ n gasʊ mɔɔ lɛ ʊ y. 9Leer bɩ n a ya, an a to brama, an n’a hɩm mɔɔ m a hɩɩya hɔ ma, a ʊ: Hɔ kʊ Woso dintim gʊ ma bɩ, ɩ b’a bir dintim hɔ y. 10Naa do ba gallɛm kaakʊ, a haay n a bɔ, an ta brama. 11Lɛɛm bɩ, gʊaa kaakʊ a hɩnka har kʊ wɔɔ n ta ʊ b’ʊ. Ŋ bɔ ŋ y’a ʊ Sezaree ʊ, ŋnɩ ŋ nyɔɔ mɔɔ ma. 12Sɛnt-Ɛspri n a hɩ mɔɔ m, a ʊ, m ta kan ŋ kɩ, bɩ, m bɩ bɩsɩ ka y. Danyɩnɔ sɔrdɩrɔ nɔɔn duro mɔɔ da zaa ʊ, wɔɔ n aa gasʊ gʊaa kʊ n y’a hɩ ma bɩ har ʊ. 13A n malɛɛka bɩ k’a a hɩnka hɔ niŋŋə a har ʊ bɩ sa, an a dɩnda wɔɔ m, an n’a hɩrɛ, a ʊ: Gʊaa nyɔɔ Zoppee ʊ k’an a ka kʊ Sɩmɔɔn kʊ n so ra, n n a tɔ ka Pɩyɛɛr bɩ n bʊr. 14A minno kʊ ŋ n’a kam ɩbɩɩ n bʊmbɔrɛ yɩ kan ɩ har gʊɔɔ kɩ bɩ dɩndarɛ ɩbɩɩ m. 15Kʊ mɔɔ meerbaa bɩ sa bɩ, Sɛnt-Ɛspri zer ŋ la, amb’a a ba wɔɔ m a sɩŋŋɩda ʊ bɩ m. 16Mɔɔ hɔ kʊ Zuuba a hɩ bɩ tɔ da m nɔ ʊ, a ʊ: Zaan hi batɛm ka denter, b’awɔɔ, awɔɔ batɛm sim Sɛnt-Ɛspri nɔ ʊ. 17Kʊ Woso ganwʊrɛ deem ka gʊɔɔ nɔɔn duro ʊ ncɩnaaʊ amb’a a ka wɔɔ ʊ, dɔmɩm kʊ wɔɔ sɩra ka Zuuba Yeezuu Krista ʊ bɩ, nka m mɔɔ m kʊ m m ta Woso m tolle k’a b’a zi ba?» 18Naa k’a a hɩ bɩ, gʊɔɔ wɔɔ heer a da, ŋn’a lɛ bɔm Woso ʊ, ŋ ʊ: «Woso heerlʊrlɛ k’a nɩ mɩsɩrbaa kam bɩ ka do vantɔɔ haay ʊ sɔ.»
Antɩyɔs sokʊma cɩntarɛ
19Gʊɔɔ kʊ ŋ y’a si, ŋnɩ hɩsɩga da fɩr kʊ ŋ y’a yɩ Etɩyɛnnɩ garɛ kur bɩ, ŋ ta Fenisii ʊ kan Siipɩr kɩ, Antɩyɔs kɩ ʊ. Ŋ bɩr Woso lemim bɩ pa dam gɔsɩ vanta m, kʊ zɩɩfʊrɔ wɔɔ bɛɛ bala y. 20Bɩ, Siipɩr zannɔ kan Sirɛnnɩ zannɔ kɩ gɔsɩnnɔ yɩ ŋ barla, kʊ ŋ lee ku Antɩyɔs ʊ, ŋnɩ Zuuba Yeezuu lemim nyɩnta bɩ pa da grɛkkɩ zannɔ wɔɔ m sɔ. 21Zuuba paŋŋa nyɩnta an nɩ kan ŋ kɩ, hallɩ gʊɔɔ kʊ ŋ sɩra ka ŋn’a bɔ ŋnɩ zu Zuuba ʊ rɔ wɔɔ lɛ n’a dam la gʊta.
22Zerizalɛm sɩrakarɛzannɔ wɔɔ mim naa do dɩndarɛ ma, n n Barnabas nyɔɔ Antɩyɔs ʊ. 23K’a lee ku, an Woso barka bɩ yɩ, an nɩ zi bam bɩ, a heer yɩ nyɩnta, an ŋ dʊndɔ haay, kʊ ŋ heer n gɔɔta an bɩr kan Zuuba kɩ kɔɔkɔɔ. 24Nyɩnta a ʊ gʊaa tɩrga, Sɛnt-Ɛspri n a han kan sɩrakarɛ kɩ. Gʊɔɔ gʊta n zu Zuuba zaa ʊ.
25Barnabas ta Tarsɩ ʊ k’a yaa a ka Sol ma. 26A n aa a yɩ, an a gaa, an bʊr m Antɩyɔs ʊ. Ŋ nɩ dɔɔraa deem ba kan kʊ kɩ, ŋn’ɩ zi bam sokʊma bɩ do ʊ, ŋn’ɩ hɔ dɩndam gʊɔɔ gʊta m. Antɩyɔs ʊ n lɛɛ ka ʊ, n nɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ bir kristagʊɔɔ.
N Barnabas kan Sol kɩ nyɔɔ Zerizalɛm ʊ
27Dɔmɩnnɔ wɔɔ duro ʊ bɩ, wosolɛsinnɩsorazannɔ a to Zerizalɛm ʊ, ŋnɩ ta Antɩyɔs ʊ. 28Ŋ gʊaa deem kʊ n n’a birm Agabus bɩ wuti, an a hɩ Sɛnt-Ɛspri paŋŋa m, a ʊ: nɔ gʊta n’a dam tara burə ʊ jilli. A nyɩnta ʊ denter, cir Kloodɩ dɔmɩm ʊ. 29Karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a cɩnta kan kʊ kɩ, gʊaa biyəə kan a wɔhɔ kɩ, k’a nyɔɔ a danyɩnɔ kʊ ŋ nɩ Zidee ʊ rɔ wɔɔ daahan minto. 30Bɩ ŋ y’a ba, ŋnɩ Barnabas kan Sol kɩ bɔ ʊ, ŋnɩ ŋ nyɔɔ gʊɔɔgusinno wɔɔ ma kan daahan bɩ kɩ.
12N Zakkɩ zɛ gər. N n Pɩyɛɛr du lɔnnɔcɛ ʊ
1Bɩ ma bɩ, cir *Hɩrɔɔdɩ a ka, ŋnɩ gʊɔɔ gɔsɩnnɔ kʊ ŋ nɩ zum Yeezuu ʊ rɔ wɔɔ gʊr, k’a fɩr ka ŋ ma. 2A a ka, n n Zaan danyɩ Zakkɩ bɩ zɛ kargʊ m. 3K’a dɩga a zɩɩfʊrɔ wɔɔ heer nyɔɔ mim naa do ma bɩ, a a ya, an a ka, ŋnɩ Pɩyɛɛr nyasʊ. Nyɩnta a ʊ, bur kʊ n n nyʊnyɔɔ da ma *cibsa dɔmɩm ʊ. 4K’a a ka, ŋn’a nyasʊ, ŋn’a du lɔnnɔcɛ ʊ bɩ, a a ka sʊrdaarɔ n dɔ ma gʊaa bueeresɔrdɩ, ŋn’a sinsim kʊ m si-si, k’a b’a dʊdɔ ka pakkɩ cenle kur gʊɔɔ lɛɛ.
5Dɔmɩm kʊ Pɩyɛɛr nɩ lɔnnɔcɛ ʊ bɩ, sokʊma bɩ y’a tɔŋ ʊ kan Woso yaadarɛ kɩ kʊsɩ-kʊsɩ a minto. 6N Pɩyɛɛr kʊsɩ baŋŋarɔ m hɩɩya. A dɔ k’a nɩ mɛm kʊ Hɩrɔɔdɩ n a bɔ bɩ, gum bɩ do ʊ, Pɩyɛɛr ɩ hinceem bam sʊrdaa hɩɩya bire ʊ, sʊrdaarɔ nɩ dɔm lɔnnɔcɛ bɩ lɛ ma. 7Lɛɛm bɩ, Zuuba malɛɛka sʊr zɛ, lɛɛgure n cɛ bɩ han haay. Malɛɛka bɩ n Pɩyɛɛr zɛ pa-pa a boon ma, an a gu, a ʊ: «Wuti zɔɔ-zɔɔ!» Baŋŋarɔ wɔɔ n a hʊnhʊr Pɩyɛɛr wɔrɔ wɔɔ ma. 8Malɛɛka bɩ n a ya, an a hɩ m, a ʊ: «Ɩ hɔsoaʊ bɩ sa, ɩ so ɩ ʊ, k’ɩ ɩ kʊsɔrɔ wɔɔ da ʊ!» A n a ba maam. Malɛɛka bɩ n a ya, an a hɩ, a ʊ: «Ɩ zaba bɩ sa, ɩ da ɩ ra, k’ɩ zu mɔɔ ʊ!» 9Pɩyɛɛr n bɔ, an zu a jɛ ʊ. B’a n a dɔ a ʊ, hɔ kʊ malɛɛka b’a ba bɩ, sɩra nɩ y, a ɩ dɩgam ma a ʊ makra awɔɔ yɩ. 10Ŋ n lɛɛ ka, ŋnɩ cem lɛɛkarɛ bɩncɛ bɩ han kan a dɔmazannɔ kɩ, ŋn’a ya, ŋnɩ cem a hɩɩya hɔ bɩ han, ŋn’a lee ku pɔyaa cɛlɛ k’a nya kʊ bɩ rɛ bɩ ma. A n a gʊ a zim ŋ lɛɛ. Kʊ ŋ bɔ garga ra bɩ, ŋnɩ ta, ŋn’aa zada bɩ ku, lɛɛm bɩ, malɛɛka b’a gʊ Pɩyɛɛr ma. 11Pɩyɛɛr hɔɔn n zer kɛɛrɛ. A n a hɩ, a ʊ: «Naa ma bɩ, mɔɔ dɔ kɛɛrɛ. Sɩra m, Zuuba a malɛɛka nyɔɔ, an bɩ mɔɔ bɔ Hɩrɔɔdɩ wɔ ʊ kan zɩɩfʊrɔ kɩ, kan hɔ haay kʊ zɩɩfʊrɔ wɔɔ a cɩnta k’a ba mɔɔ m bɩ kɩ.» 12K’a hɔɔn bɩ zer bɩ, a a hʊr, an ta Zaan kʊ n so ra, n n a tɔ ka Markɩ bɩ da Maarii har ʊ. B’ʊ bɩ, gʊɔɔ gʊta nyɩnta b’ʊ, ŋn’ɩ yaa dam. 13K’a cɛlɛ bɩ zɛ bɩ, Zibəənyɩlʊ k’a tɔ m Rode bɩ bʊr k’a bɩ dɩga a. 14A Pɩyɛɛr leer dɔ, kan heernyɔɔ kɩ, cɛlɛ bɩ gʊrɛ tɔ bɔ a nɔ ʊ, an a wusigə an bra si, k’a yaa hɩ a ʊ, Pɩyɛɛr bʊr, an nɩ cɛlɛ ma. 15Ŋ n a hɩ m, ŋ ʊ: «Ɩbɩɩ mim y’a wusigə ra?» A n gɔɔta, an n’a hɔ bɩ ra, a ʊ sɩra m. Ŋ n a hɩ, ŋ ʊ: A malɛɛka bɛɛ ra? 16Pɩyɛɛr n gɔɔta, an nɩ cɛlɛ bɩ zɛm. Ŋ n kɔ ŋn’a gʊ, kʊ ŋ y’a yɩ bɩ, ŋ n zɛ kədə. 17A n meer ba a wɔ m, a ʊ, ŋnɩ zɛ pi. Hɔ kʊ Zuuba a ba, an a bɔ lɔnnɔcɛ ʊ bɩ, a bɩ jɩsa an n’a dɩndarɛ ŋ nɩ, an b’a nyambʊr, a ʊ: «K’a ta, a yaa hɩ *Zakkɩ m kan danyɩnɔ wɔɔ kɩ.» A n bɔ, an ta bɩncɛ vanta ʊ. 18Dɔmɩrɛ ma bɩ, tatʊr gʊta nyɩnta ʊ sʊrdaarɔ wɔɔ bire ʊ. Ŋ n a dɔ kʊ Pɩyɛɛr a ba lɔ y? 19Hɩrɔɔdɩ n a ka, ŋn’a ka ma, bɩ ŋ n a yɩ y. A n a ka, ŋnɩ sʊrdaarɔ wɔɔ lar, an lɛ ka a ʊ, ŋnɩ ŋ zɩnzɛ. Bɩ jɛ ʊ bɩ, Pɩyɛɛr a to Zidee ʊ, an ta Sezaree ʊ, an aa gɔɔta b’ʊ dɔmɩm poore nɔ ʊ.
Hɩrɔɔdɩ zɛ
20Hɩrɔɔdɩ heer wuti kan Tiir zannɔ kɩ, Sidɔn zannɔ kɩ. Brɔɔ n a lɛ ba deem, ŋnɩ bʊr k’a b’a yɩ. Ŋ n gʊaasɩbabaa da cirhar dɩgamazaa Blastus ma, ŋn’a zɛ kʊ ra, ŋnɩ bʊr k’a bɩ kʊ ma. Bala, ŋ kʊ bɩ hɔbɩrɛ bɩ, bɔ a nawʊm cir bɩ kʊ b’ʊ. 21Dɔmɩm kʊ ŋ y’a bɔ ʊ bɩ k’a a ku bɩ, Hɩrɔɔdɩ a cirbəəhuu da a ra, an nyɩnta duu burə ʊ, an nɩ gʊtabaa meer bam kan gʊɔɔ wɔɔ kɩ, 22ŋn’ɩ zee dam Hɩrɔɔdɩ mim ʊ, ŋ ʊ: «Woso leer n naa, gʊaa hɔ bɛɛ y!» 23Lɛɛm bɩ, Zuuba malɛɛka Hɩrɔɔdɩ zɛ, k’a n a lɛ bɔ Woso ʊ bɩ minto. Mukuno n a bɩ, an ga. 24Dɔmɩm bɩ do ʊ, Woso lemim y’a dam la, karɩndanyɩnɔ wɔɔ lɛ n n’a zum la. 25Barnabas kan Sol kɩ kʊ ŋ y’a dɔ, ŋ ʊ, a zi bɩ ba an nya Zerizalɛm ʊ bɩ, ŋ y’a bɔ ŋn’ɩ tam Antɩyɔs ʊ. Ŋ Zaan kʊ n so ra ŋn’a tɔ ka Markɩ bɩ gaa kan a kɩ, ŋnɩ ta m.
13Barnabas kan Sol kɩ nyɔɔrɛ
1Sokʊma kʊ n y’a cɩnta Antɩyɔs ʊ bɩ, wosolɛsinnɩsorazannɔ ɩ nyɩnta b’ʊ kan karɩnsaambɔɔ kɩ: Barnabas, Sɩmɩnyɔɔ kʊ n n’a birm Nizɛɛr bɩ kɩ, Sirɛnnɩ Lusiyus kɩ, kan cir Hɩrɔɔdɩ Antipas nyɩbaa zukuuzaa Manayɛn kɩ, Sol kɩ. 2Hindeem ʊ, kʊ ŋ nɩ yaa dam Zuuba m, ŋn’a lɛ kʊsɩm bɩ, Sɛnt-Ɛspri a hɩ, a ʊ: «K’a Barnabas kan Sol kɩ bɔ ʊ a hɔ, zibəə kʊ mɔɔ ŋ bir ma bɩ minto.»
3Kʊ ŋ y’a lɛ kʊsɩ, ŋnɩ yaa da ŋn’a nya bɩ, ŋ y’a wɔ ka ŋ la, ŋnɩ ŋ da zaa ra.
Barnabas kan Sol kɩ ta Siipɩr ʊ
4Kʊ Sɛnt-Ɛspri ŋ nyɔɔ bɩ, Barnabas kan Sol kɩ zer Selesii ʊ, ŋnɩ da kɔɔlʊʊ b’ʊ, ŋn’ɩ ta Siipɩr ʊ, kʊ m bɩ, hi m bɩr ma. 5Kʊ ŋ lee ku Salamin ʊ bɩ, ŋ Woso lemim pa da zɩɩfʊrɔ sokʊmacɛrɔ ʊ. Zaan nyɩnta kan ŋ kɩ, an n’a darɛ ŋ han.
6Kʊ ŋ y’a da tara kʊ hi bɩr ma haay bɩ zi, ŋnɩ lee ku Pafɔs ʊ bɩ, ŋ yaa nyɩsɩzaa deem zɛ ʊ. Ŋʊaarlɛsinnɩsorazaa m, zɩɩfʊ m, ŋn’a birm Bar-Yeezuu. 7A nyɩnta tara bɩ do lɛɛzaa Sɛrziyus Polus, k’a nyɩnta gʊaa hɔɔnzaa bɩ jɩrmazannɔ wɔɔ barla. Tara bɩ lɛɛzaa bɩ m Barnabas kan Sol kɩ bir, bala, a nyɩnta an a ŋʊa k’a Woso lemim bɩ ma. 8Nyɩsɩzaa bɩ do kʊ n n’a birm Elimas, grɛkkɩ lemim bʊʊrɔzaa, bɩ n yɛ ŋ nɩ y, an n’a kam ma k’a a ka kʊ tara bɩ lɛɛzaa bɩ bɩ sɩra ka y. 9Sol kʊ n n’a birm Pol bɩ kʊ Sɛnt-Ɛspri a han b’ɩ dɩgam ma sɩɩ…, 10an n’a hɩm nɩ, a ʊ: «Ɩbɩɩ k’ɩ hɔɔn bʊnyaa ka, kan ŋʊaarbaa kɩ bɩ, Sʊtaana nyɩ ra, sɩra jɩm naa, ɩbɩɩ bɩ Zuuba zaa tɩrga bɩ zarlɛ tom na? 11Ba Zuuba wɔ n n’ɩbɩɩ ra na: ɩbɩɩ y’ɩ bam bʊʊ dɔmɩm poore nɔ ʊ, ɩbɩɩ b’ɩ yarɛ ɩ woso gure yɩ y.»
Lɛɛm bɩ, monsigə kan gunuu kɩ a ku ra, an n’a bɩrm lɛɛ haay ʊ, an n’a kam gʊaa ma k’an a gaa. 12Tara bɩ lɛɛzaa bɩ k’a naa yɩ bɩ, a a ba sɩrakarɛzaa, bala, Zuuba karɩnda bɩ gasʊ a hɔɔn ʊ paan….
Pol meerbaa Pisidii Antɩyɔs ʊ
13Pol kan a zukuuzannɔ wɔɔ kɩ a hʊr Pafɔs ʊ, ŋnɩ da kɔɔlʊʊ ʊ, ŋnɩ ta Panfilii kʊ Pɛrzee ʊ. Bɩ, Zaan a gʊ ŋ ma, an a wusigə Zerizalɛm ʊ. 14Ŋ n a hʊr Pɛrzee ʊ, ŋn’a zaa sa, ŋn’aa lee ku Pisidii Antɩyɔs ʊ. Ŋ n gasʊ sokʊmacɛ ʊ *sabaa hinni ʊ, ŋnɩ nyɩnta. 15Kʊ ŋ lɛrɔ kan wosolɛsinnɩsorazannɔ kɩ ciro karɩnda ba, ŋn’a nya bɩ, sokʊmacɛ cinno wɔɔ a ka, ŋn’a hɩ ŋ nɩ, ŋ ʊ: «Ʊ danyɩnɔ, k’awɔɔ ɩ dʊndɔ m k’a ka gʊɔɔ wɔɔ m, zaa ta ʊ!» 16Pol n wuti, an a wɔ busu, a ʊ: «Israyɛl zannɔ kan awɔɔ k’a nɩ nyi bam Woso m nɔ wɔɔ kɩ, k’a tʊr ka mɔɔ ma. 17Wɔɔ do Israyɛl Woso bɩ wɔɔ zɩrɔ bɔ ʊ. Do k’a nyɩnta Eziptɩ ʊ bɩ, a a da ra gʊta, bɩ, kan a wɔ paŋŋa kɩ, a a ka ŋnɩ bɔ, 18a hɔbɩrɛ ka ŋ ʊ poohɔɔn ʊ dɔɔraa busi nɔ ʊ. 19Bɩ jɛ ʊ bɩ, a do saanhɩna zɩnzɛ Kanaan kʊ ʊ, an a ka, ŋna so ŋ tararɔ wɔɔ ʊ. 20A ga kʊ ʊ naa haay a ba kan dɔɔraa zɔrsi busoor kɩ.
Bɩ kur bɩ, a dʊdɔkənno ka ŋ ʊ an ta, an wosolɛsinnɩsorazaa Sanwɛl ku. 21Ŋ n cir yɛ, Woso n Bɛnzamɛn do gʊaa Kis nyɩ Sol ka ŋ ʊ. A cirbəə bɩrɛ dɔɔraa busi ku. 22Woso n wɔ saa bɩ ma, an Davɩd bɔ ʊ, an a ka ŋ ʊ k’an yɩ cir. A n a kasɛtɩ ka b’ʊ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: ‹Mɔɔ Zesee nyɩ Davɩd yɩ, mɔɔ heer gʊaa m, an nɩ hɔ kʊ mɔɔ lɛ n taa haay bɩ bam.› 23Amba Woso k’a ler bɔ bɩ, a Yeezuu bɔ Davɩd do nɔ ʊ k’an yɩ Israyɛl bʊmbɔrɛzaa. 24K’a n bʊr cɩna bɩ, Zaan lɛɛ ka an bɩ mimbʊnyaarɔ tore batɛm pa da Israyɛl zannɔ m haay. 25Zaan zibəə k’a bʊr an nɩ nyam bɩ, a a hɩ, a ʊ: Awɔɔ y’a hɔɔn dam a ʊ, nka m mɔɔ nɩ? Gʊaa k’awɔɔ nɩ dɔm ma bɩ bɛɛ m mɔɔ nɩ y. Bɩ, gʊaa ɩ zɛm mɔɔ kur, bɩ mɔɔ n m ga m, m a kʊsɔrɔ bar hʊr y.»
26«M danyɩnɔ, Abraham donyɩnɔ, kan bɔɔ nɩ nyi bam Woso m awɔɔ bire ʊ rɔ wɔɔ kɩ, bʊmbɔrɛ lemim naa do nyɔɔ n y’a ʊ wɔɔ minto. 27Zerizalɛm zannɔ kan a cinno kɩ n Yeezuu dɔ y. Ŋ n wosolɛsinnɩsorazannɔ lemim kʊ n n’a karɩnda bam sabaa biyəə hinni ʊ bɩ jɩ ma sɔ y. Bɩ, kʊ ŋ y’a nyasʊ, ŋn’a ka zɛ ma bɩ, ŋ y’a ka wosolɛsinnɩsorazannɔ lemim bɩ n kʊ yɩ. 28Kʊ ŋ n mim yɩ a gʊr zi an a ga zɛ m bɩ, ŋ y’a yɛ Pɩlatɩ han k’an a ka kʊ n n’a zɛ gər. 29Bɩ, kʊ ŋ hɔ kʊ n y’a gʊrsɩra ba a minto bɩ ba an nya bɩ, gʊɔɔ a zer gɔ bɩ ma, ŋn’a da yaa ʊ. 30Bɩ, Woso a mɩm bɔ ʊ gəəno bire ʊ. 31Bɩ, a a hɩnka dɔmɩm gʊta nɔ ʊ gʊɔɔ kʊ ŋ zu kʊ ʊ kan kɩ Galilee ʊ, ŋnɩ ta Zerizalɛm ʊ rɔ wɔɔ m, brɔɔ m kasɛtɩzannɔ kɛɛrɛ gʊɔɔ lɛɛ.» 32«Bɩ wɔɔ sɔ, lemim nyɩnta naa do, wɔɔ n’a pa darɛ awɔɔ m, lerbɔrɛ kʊ Woso a bɔ wɔɔ zɩrɔ m bɩ, 33Woso a ba wɔɔ mɩŋŋɔɔ minto, wɔɔ k’ʊ nɩ ŋ nyɩnɔ bɩ minto, a Yeezuu mɩm bɔ ʊ amb’a n y’a gʊrsɩra ba laarɔ ci ʊ, laa hɩɩya hɔ nɔ ʊ bɩ m:
Mɔɔ nyɩ n’ɩbɩɩ m,
her naa, mɔɔ n’ɩbɩɩ Zɩ.
34Woso a mɩm bɔ ʊ gəəno bire ʊ, k’a b’a da ma, an vɔn y, a mɩŋŋa y’a hɩ, a ʊ:
Mɔɔ Davɩd hɔɔmɩŋŋɔɔ
kʊ ŋ nɩ ta ʊ paan… rɔ wɔɔ
karɛ awɔɔ ʊ.
35Bɩ minto y’a ka, an n’a hɩm lɛɛ vanta ʊ laarɔ ci ʊ:
A b’a gʊaa mɩŋŋa bɩ tore, an vɔn y.
36Bala, Davɩd k’a Woso zi bɩ ba a dɔmɩm ʊ bɩ, a bɩ ga, ŋn’a bir a zɩrɔ zi, a mɛsim n vɔn. 37Bɩ gʊaa kʊ Woso a mɩm bɔ ʊ bɩ, a mɛsim n vɔn y. 38M danyɩnɔ, k’a dɔ mɩŋŋa a ʊ, gʊaa bɩ do minto y’a ka mimbʊnyaarɔ sugur pa n nɩ dam awɔɔ bire ʊ. 39A mɩŋŋa minto, gʊaa biyəə k’a nɩ sɩra kaŋ ʊ bɩ, a y’a mimbʊnyaarɔ haay sugur yɩrɛ, bɩ lɛ kʊ Moyiisi a ka bɩ b’a dam ma an a ka awɔɔ ʊ y. 40K’a dundo a zi, kʊ hɔsɩ bɩ ba awɔɔ m amba hɔ kʊ wosolɛsinnɩsorazannɔ a hɩ bɩ nɩ y. Ŋ y’a hɩ, ŋ ʊ:
41K’a dɩga a, sɔ gʊɔɔ m zannɔ,
k’a zɛ kədə, k’a nyaam!
Mɔɔ zi bam awɔɔ dɔmɩm ʊ,
zibəə m, awɔɔ n nɩ bɩsɩ kam ma,
baa kʊ gʊaa a dɩnda awɔɔ m.»
42Pol kan Barnabas kɩ kʊ ŋ bʊr ŋn’ɩ bɔm bɩ, ŋ y’a yɛ ŋ han gʊta, kʊ ŋ nɩ so minno nɔɔn duro ra sabaa k’a nɩ zɛm bɩ ma. 43Gʊɔɔ wɔɔ kʊ ŋ hɩsɩga da bɩ, zɩɩfʊrɔ gʊta kan do vantɔɔ gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ zum zɩɩfʊrɔ wɔɔ lɛrɔ wɔɔ ʊ rɔ wɔɔ kɩ, Pol kan Barnabas kɩ da zaa ʊ. Sʊʊra kʊ ŋ n’a bam bɩ, ŋ yɩ ŋ dʊndɔm, kʊ ŋ nɩ gɔɔta Woso barka nɔ ʊ.
Pol kan Barnabas k’ɩ do vantɔɔ zi
44Sabaa k’a nya ʊ bɩ k’a ku bɩ, tara bɩ zannɔ haay a zɛ kʊ ra k’a a tʊr ka Woso lemim ma. 45Zɩɩfʊrɔ kʊ ŋ gʊɔɔ wɔɔ yɩ gʊta ncɩnaaʊ bɩ, jɩmbaa ŋ heer han, ŋn’ɩ Pol meerbaarɔ wɔɔ nyɩ bʊmbɔŋ ʊ, ŋn’a sʊnsɔ wʊrɛ. 46Pol kan Barnabas kɩ a heer ba kookoo, ŋn’a hɩ ŋ nɩ, ŋ ʊ: «Awɔɔ Woso lemim b’a ga m, an lɛɛ ka, an hɩ awɔɔ m! K’awɔɔ kaanm Woso lemim bɩ m bɩ, awɔɔ a mɩŋŋɔɔ dʊdɔ yar kan mɩsɩrbaa k’a nyarɛ ba ʊ bɩ kɩ, a hɩnka a ʊ: awɔɔ lɛ baa k’a yɩ y. Kɛɛrɛ naa, ʊ wusigə wɔɔ nawʊm do vantɔɔ zi. 47Bala, lɛ kʊ Zuuba a ka wɔɔ bɩ n naa:
Mɔɔ ɩbɩɩ bɔ ʊ
k’ɩ yɩ lɛɛgure do gʊta minto,
k’ɩ bʊmbɔrɛ ganwʊrɛ bɩ sa,
ɩ ta m durnya lɛ cɩnta jɩ ʊ.»
48Kʊ ŋ minno nɔɔn duro ma bɩ, do vantɔɔ gʊɔɔ wɔɔ, kan heernyɔɔ kɩ, ŋ y’a lɛ bɔm Zuuba Woso lemim ʊ. Bɩ, gʊɔɔ haay kʊ ŋ nɩ mɩsɩrbaa k’a nyarɛ ba ʊ bɩ yɩm nɔ wɔɔ sɩra ka.
49Zuuba lemim bɩ lee ku lɛɛ haay ʊ. 50Zɩɩfʊrɔ wɔɔ n bɔkarɛ ŋn’ɩ lannɔ tɔzannɔ kʊ ŋ nɩ Woso daŋ ʊ paan… rɔ wɔɔ nyʊnnyɔɔta kan tara gʊɔɔgusinno wɔɔ kɩ k’a fɩr ka Pol ma kan Barnabas kɩ, k’a la ŋ la, kʊ ŋ nɩ bɔ a tara bɩ ra. 51Brɔɔ n taanyisi gʊngʊ a gannɔ ma ŋ minto, ŋnɩ ta Ikonɩyɔm ʊ. 52Kʊ karɩndanyɩnɔ wɔɔ nɩ, Sɛnt-Ɛspri kan heernyɔɔ kɩ ŋ heer han.
14Pol kan Barnabas kɩ ta Ikonɩyɔm ʊ
1Ikonɩyɔm ʊ bɩ, ŋ y’a ba am biisi hɔ bɩ m. Pol ta kan Barnabas kɩ, ŋn’aa gasʊ zɩɩfʊrɔ sokʊmacɛ ʊ. Ŋ meerbaa b’a ka, gʊɔɔ gʊta kʊ ŋ nɩ zɩɩfʊrɔ kan grɛkkɩrɔ kɩ n a ba sɩrakarɛzannɔ. 2Bɩ, zɩɩfʊrɔ niŋŋoo kʊ ŋ n yɛ sɩrakarɛ bɩ ma rɔ wɔɔ do vantɔɔ gʊɔɔ wɔɔ nyʊnnyɔɔta, ŋ heer nɩ busum kan danyɩnɔ wɔɔ kɩ. 3Pol kan Barnabas kɩ gɔɔta b’ʊ tee…, ŋn’ɩ meer bam kan heerkoodəbaa kɩ Zuuba minto. Zuuba a kasɛtɩ ka ŋ ʊ. Bala, a mɩŋŋa yɩ ŋ meerbaa sɩra hɩnka, an a ka, ŋn’a da ma, ŋn’ɩ hoserlo bam kan makrarɔ kɩ. 4Tara nɔ zannɔ wɔɔ n a jir lɛ hɩɩya: gɔsɩnnɔ nɩ kan zɩɩfʊrɔ wɔɔ kɩ, gɔsɩnnɔ nɩ kan kristazibəəzannɔ wɔɔ kɩ.
5Do vantɔɔ gʊɔɔ wɔɔ kan zɩɩfʊrɔ wɔɔ kɩ, a cinno kɩ, lɛ sa k’a zibəə bʊnyaa ba kristazibəəzannɔ wɔɔ m, k’a ŋ gʊngʊɛɛn jaarɔ m. 6Kʊ Barnabas kan Pol kɩ hɔ kʊ ŋ ʊ k’a ba bɩ dɔ bɩ, ŋ y’a si, ŋnɩ ta Likawonii kʊrɔ ʊ, Listɩr kan Derbe kɩ, kan ŋ bɔlɛɛmarɔ kɩ. 7B’ʊ sɔ bɩ, ŋ y’ɩ lemim nyɩnta bɩ pa darɛ.
Listɩr kʊ lʊgɔ waarɛ
8Listɩr kʊ gʊaa deem n ta ʊ, a b’a dam ma an jɩm a gannɔ ra y. Yɩ a ʊ lʊgɔbaa bɩ m, a n ta fɩɩgaa y. 9Hindeem ʊ, an nyɩnta an n’a tʊr kam Pol meerbaa ma. Pol nɩ dɩgam ma sɩɩ…. K’a yɩ a nɩ sɩrakarɛ m k’a laafɩɩ yɩ bɩ, 10a a hɩ kan paŋŋa kɩ, a ʊ: «Wuti ɩ jɩm, ɩ gannɔ ra!» Gʊaa bɩ n wuti lɛ deem, an nɩ tam. 11Gʊɔɔ wɔɔ kʊ ŋ hɔ kʊ Pol a ba bɩ yɩ bɩ, ŋ y’a leer busu brama, ŋn’a hɩm Likawonii lemim m, ŋ ʊ: «Wosoro y’a ba gʊɔɔ, ŋnɩ zer wɔɔ bire ʊ.» 12Ŋ n’ɩ Barnabas birm ‹*Zes›, ŋn’ɩ Pol birm ‹*Hermɛs›, bala, a ɩ nyɩnta meerbaazaa. 13Zes yaadarɛcɛ bɩ, pəŋŋə kʊ n y’a bɩr kʊ bɩ ma bɩ lɛ ma n ta ʊ. A mannɩbər b’a ka ŋnɩ ta ŋʊannɔ m, ŋnɩ lɛɛrɔ waa, ŋn’a dɩnda ŋ wer, ŋnɩ ta ŋ nɩ kʊ bɩ lɛ ma. A n a zɛ kʊ ra kan gʊɔɔ wɔɔ kɩ, k’a mannɩ ba. 14Kristazibəəzannɔ Barnabas kan Pol kɩ kʊ ŋ mim naa do ma bɩ, ŋ heer a zar gʊta, ŋn’a huuro kɩnkaansʊm, ŋnɩ bra si, ŋn’ɩ tam gʊɔɔ wɔɔ zi kan zee kɩ. 15Ŋ ʊ: «Gʊɔɔ ra, bɔ awɔɔ n’a bam naa? Wɔɔ, gʊɔɔ m wɔɔ m sɔ am awɔɔ hɔ bɩ m! Lemim nyɩnta kʊ wɔɔ n’a pa darɛ awɔɔ m naa, k’a wɔ saa hɔbaarɔ nɩbɩɩrɔ nɔɔn duro ma, k’a zu Woso k’an mɩsɩr, an brama da kan tara kɩ, higʊta kɩ kan hɔ haay k’an a nɔ ʊ bɩ kɩ b’ʊ. 16Kʊ biisi bɩ nɩ, a do haay to, ŋn’ɩ zure a zaarɔ ʊ, 17b’a hɔ mɩŋŋa ba awɔɔ m, bala, a lahi ka awɔɔ ʊ, kan mɔsa kɩ, a hɔbɩrɛ ka awɔɔ ʊ, an n’awɔɔ heer nyɔɔm.» 18Meerbaarɔ nɔɔn duro bʊraama ka gʊɔɔ wɔɔ ʊ. B’a n nyɩnta naanaa k’a gʊɔɔ wɔɔ da jɩm ʊ kʊ ŋ bɩ mannɩ bɩ ba y.
19Bɩ jɛ ʊ bɩ, zɩɩfʊrɔ y’a to Antɩyɔs ʊ kan Ikonɩyɔm kɩ, ŋnɩ bɩ gʊɔɔ wɔɔ nyʊnnyɔɔta. Ŋ n Pol gʊngʊɛɛn jaarɔ m, ŋn’a gɩngaata, ŋnɩ bɔ m tara nɔ ʊ, ŋn’ɩ dɩgam ma, ŋ ʊ, ga a ʊ. 20Bɩ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ kʊ ŋ y’a zɛ kʊ ra, ŋnɩ bɩr ma bɩ, a wuti, an gasʊ tara nɔ ʊ. Dɔ k’a mɛ bɩ, a a hʊr kan Barnabas kɩ, ŋnɩ ta Derbe ʊ.
Ŋ y’a wusigə Siirii Antɩyɔs ʊ
21Kʊ ŋ lemim nyɩnta bɩ pa da Derbe ʊ ŋnɩ karɩndanyɩnɔ yɩ gʊta bɩ, ŋ y’a bɔ, ŋnɩ bɔ Listɩr ʊ, Ikonɩyɔm kan Pisidii Antɩyɔs kɩ ʊ. 22Ŋ karɩndanyɩnɔ wɔɔ heer yo, ŋnɩ ŋ dʊndɔ kʊ ŋ nɩ gɔɔta a sɩrakarɛ nɔ ʊ, ŋn’a hɩ, ŋ ʊ: «A a ga m, wɔɔ n fɩr yɩ gʊta, k’ʊ bɔkarɛ, ʊ gasʊ Woso cirbəə nɔ ʊ.» 23Ŋ lɛɛzannɔ bɔ ʊ kristagʊɔɔ sokʊma biyəə nɔ ʊ, ŋnɩ yaarɔ da ŋn’a lɛ kʊsɩ, ŋnɩ yaa da lɛɛzannɔ wɔɔ tɔ ma, ŋnɩ ŋ da Zuuba kʊ ŋ sɩra ka ʊ bɩ wɔ ʊ.
24Ŋ bɔ Pisidii ʊ, ŋnɩ ta Panfilii ʊ, 25ŋnɩ lemim nyɩnta bɩ pa da Pɛrzee ʊ, ŋnɩ cem, ŋnɩ ta Atalɩyaa ʊ. 26Ŋ n a to b’ʊ, ŋnɩ da kɔɔlʊʊ ʊ, ŋnɩ ta Antɩyɔs ʊ, tara niŋŋə kʊ ŋ y’a yɛ ʊ Woso han, k’a nɩ ŋ barka da ʊ zibəə kʊ ŋ y’a ba naa minto b’ʊ. 27Kʊ ŋ lee ku bɩ, ŋ sokʊma bɩ bir, ŋnɩ hɔ haay kʊ Woso a da ŋ han ŋn’a ba bɩ dɩnda ŋ nɩ, an lɛ da bɩ, hɔ kʊ Woso a ba, do vantɔɔ ŋn’a ba sɩrakarɛzannɔ bɩ. 28Ŋ maasɩrɛ ba b’ʊ kan karɩndanyɩnɔ wɔɔ kɩ.
15Bakʊmarɛ baŋŋʊ minto Antɩyɔs ʊ
1Gʊɔɔ gɔsɩnnɔ y’a to Zidee ʊ, ŋnɩ bɩ karɩnda ba danyɩnɔ wɔɔ m, ŋ ʊ: «K’awɔɔ n gasʊ baŋŋʊ b’ʊ, a zu Moyiisi yɩnnɩbayɩ zibəə b’ʊ, awɔɔ bɩ bʊmbɔrɛ yɩrɛ y.» 2Mim naa do wuti bʊgʊr gʊta m kan bɩsɩkarɛ kɩ gʊɔɔ wɔɔ kan Pol kɩ Barnabas kɩ bire ʊ. Danyɩnɔ wɔɔ n a cɩnta kʊ Pol kan Barnabas kɩ, gʊɔɔ gɔsɩnnɔ kɩ n ta Zerizalɛm ʊ kʊ ŋ n’aa kristazibəəzannɔ wɔɔ yɩ kan kristagʊɔɔ lɛɛzannɔ wɔɔ kɩ mim naa do minto. 3Antɩyɔs kristagʊɔɔ sokʊma bɩ n dɩga ŋ zaa sarɛ mim ma. Ŋ bɔ Fenisii ʊ kan Samarii kɩ, ŋn’ɩ do vantɔɔ gʊɔɔ heerlʊrlɛ mim dɩndam, b’a yɩ heernyɔɔ gʊta kan ʊ danyɩnɔ wɔɔ kɩ haay. 4Kʊ ŋ lee ku Zerizalɛm ʊ bɩ, sokʊma a nya ŋ zi, an ŋ si, kristazibəəzannɔ kan kristagʊɔɔ lɛɛzannɔ kɩ, ŋnɩ hɔ kʊ Woso a da ŋ han ŋn’a ba bɩ sa, ŋn’a dɩnda ŋ nɩ. 5Farizɛɛnrɔ sɩrakarɛzannɔ wuti ŋn’a hɩ ŋ ʊ, a a ga m kʊ ŋ nɩ do vantɔɔ gʊɔɔ wɔɔ gasʊ baŋŋʊ ʊ, kʊ ŋ nɩ lɛ ka, kʊ ŋ nɩ zu Moyiisi lɛrɔ wɔɔ ʊ.
Bɩsɩ bɩ karɛ bʊmbɔ kʊ zi
6Kristazibəəzannɔ wɔɔ kan kristagʊɔɔ lɛɛzannɔ wɔɔ kɩ a so kʊ ma, k’a dɩga mim naa do ma. 7Kʊ ŋ bɩsɩ bɩ ka tee… bɩ, Pɩyɛɛr wuti an a hɩ, a ʊ: «M danyɩnɔ, awɔɔ dɔ a ʊ, a sɩŋŋɩda ʊ bɩ, Woso mɔɔ bɔ ʊ awɔɔ bire ʊ, kʊ do vantɔɔ gʊɔɔ m lemim nyɩnta bɩ ma mɔɔ lɛ m, kʊ ŋ n’a si. 8Woso k’a heerlɔ wɔɔ dɔ bɩ, a kasɛtɩ ka ŋ ʊ, an Sɛnt-Ɛspri bɩ ka ŋ ʊ, amba a a ka wɔɔ ʊ bɩ m. 9Woso n ŋ gʊ wɔɔ ma poore tɔkkɛ y, sɩrakarɛ minto y’a ka an ŋ heerlɔ wɔɔ sʊrgɔ. 10Kɛɛrɛ bɩ, bɔ minto y’a ka, an nɩ Woso makra barɛ? A n nɩ mɔr gorezaa bɩ kam karɩndanyɩnɔ wɔɔ ra, bɩ wɔɔ zɩrɔ kan wɔɔ mɩŋŋɔɔ kɩ n a da ma, ʊ n’a busure? 11Bɩ, wɔɔ si wɔɔ ʊ, Zuuba Yeezuu barka minto y’a ka wɔɔ n bʊmbɔrɛ yɩ, am ŋ hɔ bɩ m.»
12Ŋ haay n zɛ pi, ŋn’a tʊr kam Pol kan Barnabas kɩ ma, brɔɔ nɩ hoserlo kan makrarɔ kɩ kʊ Woso a ka ŋ nɩ ba haay do vantɔɔ kʊ ʊ bɩ dɩndarɛ ŋ nɩ. 13Kʊ ŋ y’a nya bɩ, Zakkɩ meerbaa bɩ si, a ʊ: «M danyɩnɔ, k’a tʊr ka mɔɔ ma. 14Sɩmɩnyɔɔ hɔ kʊ Woso a ba a sɩŋŋɩda ʊ, k’a dɩga a do ma, a bɔ ʊ gʊɔɔ kʊ ŋ ba zɩɩfʊrɔ wɔɔ barla bɩ tɔ da wɔɔ nɔ ʊ. 15Bɩ wosolɛsinnɩsorazannɔ yɛ bɩ ma sɔ, bala, n y’a gʊrsɩra ba Wosoci ʊ, n ʊ:
16Bɩ jɛ ʊ bɩ, mɔɔ zɛm bɩ Davɩd har k’a a da bɩ banka m a dɔ,
zeero kʊ ŋ gɔɔta rɔ wɔɔ,
mɔɔ yɩ m yarɛ, m ŋ dɔ,
m ŋ jɩm brama.
17Kʊ gʊɔɔ kʊ ŋ gɔɔta rɔ wɔɔ
n a ka Zuuba ma,
kan do vantɔɔ haay kʊ ŋ nɩ mɛm mɔɔ tɔ ma rɔ wɔɔ kɩ.
18Zuuba ɩ naa hɩ, a y’a ka ŋnɩ hɔɔ nɔɔn duro dɔ biisi hɔɔ tee….
19Bɩ minto y’a ka mɔɔ m hɔɔn da, mɔɔ ʊ, a n a ga m, wɔɔ n fɩr ka do vantɔɔ gʊɔɔ kʊ ŋ yɛ Woso ma rɔ wɔɔ ma y. 20Ʊ ci ba ŋ ma, ʊ a hɩ ŋ nɩ, ʊ ʊ, ŋ bɩ *wosobaawɔnnɔ mannɩbarɛ sim sʊ y, ŋ bɩ jaan da y, ŋ bɩ hɔ gər sim sʊ, kan ma kɩ sɔ y. 21Sɩra m, a dɔɔraa laatʊ, gʊɔɔ ɩ tara nɔ biyəə ʊ, ŋnɩ Moyiisi lɛrɔ karɩnda bam *sabaa hinni haay ʊ ŋ sokʊmacɛrɔ ʊ.»
N ci ba, n n a nyɔɔ gʊɔɔ kʊ ŋ bɩ zɩɩfʊrɔ wɔɔ ma
22Kristazibəəzannɔ wɔɔ kan kristagʊɔɔ lɛɛzannɔ wɔɔ kɩ, sokʊma bɩ kɩ, a cɩnta k’a gʊɔɔ bɔ ʊ a barla a ŋ nyɔɔ kan Pol kɩ Barnabas kɩ Antɩyɔs ʊ. Nyɩnta a ʊ Ziidi kʊ n n’a birm Barsabas, kan Silas kɩ, gʊɔɔ m, ŋ nɩ daʊrɛ m danyɩnɔ wɔɔ bire ʊ. 23Ŋ n ci naa do ka ŋ ʊ:
«Kristazibəəzannɔ kan kristagʊɔɔ lɛɛzannɔ kɩ, ʊ danyɩnɔ kɩ ɩ yaa darɛ a danyɩnɔ do vantɔɔ kʊ ŋ nɩ Antɩyɔs ʊ kan Siirii kɩ, Silisii kɩ rɔ wɔɔ m. 24Wɔɔ ma ŋ ʊ, wɔɔ gʊɔɔ gɔsɩnnɔ ɩ b’awɔɔ wʊnwar kʊ ma, ŋn’awɔɔ heer zar, ŋnɩ dabɔʊ da awɔɔ ma kan a meerbaarɔ kɩ, bɩ wɔɔ n ŋ nyɔɔ y. 25Wɔɔ ʊ lɛ ba deem, ʊ a cɩnta k’ʊ gʊɔɔ bɔ ʊ, ʊ ŋ nyɔɔ kan ʊ gʊaasɩbɔɔ paan…rɔ Barnabas kan Pol kɩ. 26Gʊɔɔ m, ŋn’a mɩsɩrbaa ka zɛ ma, Zuuba Yeezuu Krista tɔ ma. 27Bɩ minto y’a ka, wɔɔ n nɩ Ziidi kan Silas kɩ nyɔɔrɛ awɔɔ ma, kʊ ŋ nɩ bɩ minno nɔɔn duro hɩ awɔɔ m a lɛ m. 28Sɛnt-Ɛspri kan wɔɔ mɩŋŋɔɔ kɩ, wɔɔ ʊ hɔɔn da, ʊ ʊ, a n a ga m, k’ʊ ʊ ya, ʊ mɔr gorezaa vanta ka awɔɔ ra, kʊ mim pakrarɔ nɔɔn duro bɛɛ y: 29A bɩ wosobaawɔnnɔ mannɩbarɛ sim sʊ y, kan ma kɩ, hɔɔ gəəro kɩ, b’a bɩ jaan da sɔ y. K’awɔɔ zu naa haay ʊ, awɔɔ ba mɩŋŋa. Woso y’a darɛ a han.»
30Gʊɔɔ kʊ n yɩ ŋ bɔ ʊ rɔ wɔɔ, a leer so, ŋn’a hʊr, ŋnɩ ta Antɩyɔs ʊ, ŋn’aa gʊɔɔ wɔɔ so kʊ ma, ŋnɩ ci bɩ ka ŋ ʊ. 31Ci bɩ karɩnda bɩ barɛ ŋ heer nyɔɔ, kʊ ŋ dʊndɔrɛ ncɩnaaʊ yɩ bɩ minto. 32Ziidi kan Silas kɩ kʊ ŋ nɩ wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ, ŋ danyɩnɔ wɔɔ dʊndɔ kan meerbaarɔ kɩ, ŋnɩ ŋ paŋŋa da ra. 33Ŋ gɔɔta b’ʊ dɔmɩm poore, danyɩnɔ wɔɔ n bɩ zaa ka ŋ ʊ, ŋn’a bɔ ŋnɩ ta gʊɔɔ kʊ ŋ yɩ nyɔɔ rɔ wɔɔ zi.15.33 Ci gɔsɩnnɔ ɩ naa daŋ ʊ: Silas a hɔɔn da an gɔɔta, Ziidi n cem a deem.35Kʊ Barnabas kan Pol kɩ nɩ, ŋ gɔɔta Antɩyɔs ʊ, ŋn’ɩ hɔ dɩndarɛ, ŋn’ɩ Zuuba lemim nyɩnta bɩ pa dam kan gʊɔɔ gʊta kɩ sɔ.
N Pol kan Silas kɩ nyɔɔ
36K’a yɩ poore bɩ kur bɩ, Pol a hɩ Barnabas m, a ʊ: «Ʊ ʊ wusigə, ʊ aa dɩga ʊ danyɩnɔ wɔɔ ma kʊ biyəə kʊ wɔɔ Zuuba lemim nyɩnta pa da ʊ b’ʊ. K’ʊ dɩga a kʊ ŋ y’a bam lɔ gɛ.» 37Barnabas n a ŋʊa k’a Zaan kʊ n n’a birm Markɩ bɩ gaa a ta m. 38Bɩ, Pol n yɛ k’a gaa y, bala, a nyɩnta an nɩ zum kʊ ʊ kan ŋ kɩ, an a gʊ ŋ ma Panfilii ʊ, a n a ya, an zi ba kan ŋ kɩ y. 39Ŋ bɩsɩ ka kan kʊ kɩ maam-maam, bɩsɩ bɩ n bɩ ŋ gʊngʊ kʊ ma gʊaa biyəə n ta a lɛ, a lɛ. Barnabas Markɩ gaa, an da kɔɔlʊʊ ʊ an ta Siipɩr ʊ. 40Pol n Silas gaa, danyɩnɔ wɔɔ n yaa da, kʊ Zuuba n a barka ka ŋ ʊ. Ŋ n cem. 41Pol bɔ Siirii kan Silisii kɩ kʊrɔ ʊ, an nɩ kristagʊɔɔ sokʊmarɔ wɔɔ paŋŋa dam la.
16Timote a zɛ kʊ ra kan Pol kɩ Silas kɩ
1Pol kan Silas kɩ ta ŋn’aa lee ku Derbe ʊ, ŋnɩ cem ŋnɩ ta Listɩr ʊ. Karɩndanyɩ deem n nɩ b’ʊ, a tɔ m Timote, a da bɩ zɩɩfʊ m, an a ba sɩrakarɛzaa, a zɩ bɩ grɛkkɩ m. 2A danyɩnɔ kʊ ŋ nɩ Listɩr ʊ kan Ikonɩyɔm kɩ rɔ wɔɔ y’a lɛ bɔrɛ a tɔ ʊ. 3Pol n a ŋʊa k’a gaa. A n a gaa, an a gasʊ baŋŋʊ ʊ zɩɩfʊrɔ kʊ ŋ nɩ b’ʊ rɔ wɔɔ minto, bala, ŋ haay a dɔ, ŋ ʊ, a zɩ bɩ grɛkkɩ m. 4Tara nɔ rɔ kʊ ŋ nɩ bɔrɛ ŋ ʊ rɔ wɔɔ, ŋ yɩ lɛrɔ kʊ Zerizalɛm kristazibəəzannɔ wɔɔ a cɩnta kan kristagʊɔɔ lɛɛzannɔ wɔɔ kɩ bɩ hɩrɛ ŋ nɩ, ŋn’a yɛrɛ ŋ han kʊ ŋ nɩ zu ŋ ʊ mɩŋŋa. 5Kristagʊɔɔ sokʊmarɔ wɔɔ sɩrakarɛ paŋŋa n’a dam la, ŋ lɛ n’a dam la dɔmɩm biyəə.
N Pol bir Masedʊan ʊ
6Pol kan Silas kɩ bɔ Frizii ʊ kan Galasii kɩ, Sɛnt-Ɛspri n a ta ŋ nɩ tolle, kʊ ŋ bɩ lemim bɩ pa da Azii ʊ y. 7Kʊ ŋ lee ku Mizii jireyaa ʊ bɩ, ŋ y’a ŋʊa k’a ta Bitinii ʊ, bɩ, Yeezuu Ɛspri bɩ ŋ da jɩm ʊ. 8Ŋ n cem, ŋnɩ bra Mizii ʊ, ŋn’aa lee ku Trowas ʊ. 9Gum deem ʊ, Pol Woso hɔhɩnkarɛ yɩ: Masedʊan gʊaa deem y’a hɩnka m, an jɩm brama, an n’a wɔ zɩnzɛm nɩ, a ʊ: «Bʊr Masedʊan ʊ, ɩbɩɩ ɩ da wɔɔ han!» 10Pol hɔhɩnkarɛ bɩ yɩrɛ jɛ ʊ bɩ, wɔɔ wuti zɔɔ-zɔɔ k’ʊ ta Masedʊan ʊ, bala, wɔɔ si wɔɔ ʊ Woso n nɩ wɔɔ birm kʊ aa lemim nyɩnta pa da b’ʊ.
Lidii batɛm sire Filipii ʊ
11Da kʊ wɔɔ ʊ kɔɔlʊʊ ʊ Trowas ʊ bɩ, wɔɔ ta tɩrga kan Samotrasɩ kɩ. A dɔ k’a mɛ bɩ, wɔɔ ta Neyapolis ʊ. 12Ʊ ʊ to b’ʊ, ʊ ta Filipii ʊ, ʊ gam ma, Masedʊan kʊrɔ haay tara nɔ gʊta m bɩ. A gʊɔɔ wɔɔ n a so a mɩŋŋa ʊ am Rɔm zannɔ paan…rɔ wɔɔ hɔ bɩ m. Wɔɔ dɔmɩm poore ba tara nɔ bɩ do ʊ. 13*Sabaa hinni ʊ, wɔɔ bɔ tara nɔ ʊ, ʊ ta bɔrkɔ lɛ ra. Bɩncɛ bɩ do ʊ bɩ, wɔɔ ʊ hɔɔn da, ʊ ʊ, yaadarɛ bɩncɛ nyɩntam b’ʊ. Kʊ wɔɔ nyɩnta bɩ, wɔɔ Yeezuu mim dɩnda kan lannɔ kʊ ŋ y’a so kʊ ma b’ʊ rɔ wɔɔ kɩ. 14Ŋ gʊaa deem k’a tɔ m Lidii, garhuuro hɛɛrɛzaa m, bɩ nyɩnta, an n’a tʊr kam wɔɔ ma. Tɩyatɩɩr kʊ nyɩ m, an nɩ Woso daŋ ʊ. Zuuba a heer gʊ k’an bʊr a ma, an a tʊr ka Pol meerbaa bɩ ma. 15K’a batɛm si bɩ, a mɩŋŋa kan a har gʊɔɔ kɩ bɩ, a a yɛ wɔɔ han, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «K’awɔɔ y’a hɔɔn darɛ a ʊ, mɔɔ ɩ zum Zuuba ʊ, k’a bʊr, a bɩ wʊta mɔɔ har ʊ.» A n ma wɔɔ ma, wɔɔ n kɔ ʊ yɛ.
N Pol nyasʊ Filipii ʊ
16Hindeem ʊ, wɔɔ nɩ tam yaadarɛ bɩncɛ ʊ, lʊpoo n bɩ wɔɔ zɛ ʊ, lɔ m, bʊʊrɔzaa m. A wɔ bɩ kure ɩ busoo karɛ a zuubɔɔ wɔɔ ʊ. 17A n nɩ zum wɔɔ jɛ ʊ, Pol kan wɔɔ kɩ, an nɩ zee darɛ, a ʊ: «Gʊɔɔ nɔɔn duro Woso k’a lɛ da haay zibəənyɩnɔ m. Bʊmbɔrɛ zaa ŋ n’a pa darɛ awɔɔ m.» 18A ba a ʊ, ncɩnaaʊ dɔmɩm gʊta nɔ ʊ. Pol n bɩ kɔ, an a bɔ, an a hɩ zinə bɩ m, a ʊ: «Yeezuu Krista tɔ ma, mɔɔ lɛ ka ɩbɩɩ ʊ: bɔ lʊ naa do mɛ ʊ!» Lɛɛm bɩ, a bɔ a mɛ ʊ. 19A zuubɔɔ wɔɔ kʊ ŋ y’a yɩ a busoo bɩ yɩrɛ n a zɛ ra bɩ, ŋ Pol nyasʊ kan Silas kɩ, ŋnɩ ŋ gɩngaata, ŋnɩ ta ŋ nɩ daasɩ ʊ, jɩtannɔ taa. 20Brɔɔ n ŋ gaa, ŋn’aa ŋ hɩnka dʊdɔkənno m, ŋ ʊ: «Gʊɔɔ nɔɔn duro nɩ wɔɔ kʊ naa nyankʊrɛ. Zɩɩfʊrɔ m. 21Ŋ nɩ hɔ k’a bɩr zum wɔɔ Rɔm zannɔ lɛrɔ ʊ bɩ dɩndam.» 22Zamaa n wuti nyaa m kan Pol rɔ kɩ. Dʊdɔkənno wɔɔ n lɛ ka, ŋnɩ ŋ huuro bʊmbɔ ŋ ma, ŋnɩ ŋ zɛ madɩɩrɔ m. 23Ŋ zɛ kʊ ŋ y’a ʊ gʊta bɩ, ŋ bɔkarɛ, ŋnɩ ŋ du lɔnnɔcɛ ʊ. Ŋ n lɛ ka lɔnnɔcɛ dɔmazaa b’ʊ kan dɩga ŋ ma mɩŋŋa. 24Gʊaa kʊ ŋ lɛ naa do ka ʊ bɩ, a yɩ ŋ du cɛnɔzaa b’ʊ, an ŋ da gɔ ʊ. 25Dibsir k’a da bɩ, Pol kan Silas kɩ ɩ yaa dam, ŋn’ɩ Woso lɛbɔʊrɛ laa lɔm, lɔnnɔ vantɔɔ wɔɔ n’a tʊr karɛ ŋ ma. 26Tara n nyiŋŋə lɛ deem, a nyiŋŋəre bɩ paŋŋa n cɛ jɩr bɩ yinyi. Cɛ bɩ lɛrɔ wɔɔ haay n gʊngʊ lɛɛm, lɔnnɔ wɔɔ haay baŋŋarɔ wɔɔ n sur pəŋŋə bɩ ma. 27Lɔnnɔcɛ dɔmazaa bɩ n wuti hinceem ma, a lɔnnɔcɛ lɛrɔ wɔɔ yɩ ŋn’ɩ gʊm, a hɔɔn ʊ bɩ lɔnnɔ wɔɔ a si ŋ y’a ʊ. A n a kargʊ gaa ʊ, k’a a mɩŋŋa zɛ m. 28Pol n zee da kan paŋŋa kɩ, a ʊ: «Ɩ bɩ hɔsɩ ba ɩ mɩŋŋa nɩ y. Wɔɔ haay ta ʊ.» 29Lɔnnɔcɛ dɔmazaa bɩ n sɛ yɛ, an bra si, an gasʊ, an aa sʊnta Pol kan Silas kɩ taa mɛhinkə m. 30A n ŋ gaa, an bɔ ŋ nɩ garga ra, an n’a hɩrɛ ŋ nɩ, a ʊ: «Gʊɔɔ ra, mɔɔ y’a bam lɔ kʊ m bʊmbɔrɛ yɩ?» 31Ŋ n a nyɩ bɔ nʊ, ŋ ʊ: «Sɩra ka Zuuba Yeezuu ʊ, ɩ bʊmbɔrɛ yɩm, ɩbɩɩ kan ɩ har gʊɔɔ kɩ.» 32Ŋ n Zuuba lemim bɩ dɩnda m, kan gʊɔɔ haay kʊ ŋ n’a har ʊ rɔ wɔɔ kɩ. 33Lɔnnɔcɛ dɔmazaa bɩ n ŋ gaa gunuu ʊ b’ʊ lɛɛm, k’a yaa ŋ nyinno sʊrgɔ. Wakatɩ bɩ do ʊ sɔ bɩ, a batɛm si kan a har gʊɔɔ kɩ haay. 34A n ŋ gaa, an ta ŋ nɩ a cɛ ʊ, an hɔbɩrɛ ka ŋ ʊ, an n’a heer nyɔɔm kan a har gʊɔɔ wɔɔ kɩ, k’a sɩra ka Woso ʊ bɩ tɔ ma.
35Dɔ k’a mɛ bɩ, dʊdɔkənno wɔɔ a dɔmazannɔ nyɔɔ kʊ ŋ n’aa a hɩ lɔnnɔcɛ dɔmazaa bɩ m, kan wɔ saa gʊɔɔ wɔɔ ma. 36Lɔnnɔcɛ dɔmazaa bɩ n mim naa do hɩ Pol m, a ʊ: «Dʊdɔkənno wɔɔ nyɔɔ da, ŋ ʊ, ŋnɩ wɔ saa awɔɔ ma. Ncɩnaaʊ bɩ, k’a bɔ a doo kan laafɩɩ kɩ.» 37Bɩ Pol a hɩ, a ʊ: «Ŋ y’a ka, ŋnɩ wɔɔ zɛ zamaa bire ʊ, bɩ ŋ n wɔɔ dʊdɔ ka y, wɔɔ kʊ wɔɔ n Rɔm zannɔ, ŋn’a ka, ŋnɩ wɔɔ du lɔnnɔcɛ ʊ. Ŋ n bɔkarɛ, ŋn’a ŋʊam k’a a kʊna, a wɔɔ bɔ. Bɩ bɩ kʊ yɩrɛ y. Ŋ n bʊr a zim, ŋnɩ bɩ wɔɔ bɔ.» 38Gʊɔɔ wɔɔ n a wusigə, ŋn’aa naa haay hɩ dʊdɔkənno wɔɔ m, nyibəə n gasʊ ŋ ʊ, kʊ y’a hɩ ŋ nɩ, ŋ ʊ Rɔm zannɔ n a mɩ bɩ minto. 39Ŋ n bʊr, ŋnɩ bɩ sugur yɛ ŋ han, ŋnɩ ŋ bɔ, ŋn’a yɛ ŋ han, kʊ ŋ nɩ bɔ tara bɩ nɔ ʊ. 40Kʊ ŋ bɔ lɔnnɔcɛ ʊ b’ʊ bɩ, Pol kan Silas kɩ ta, ŋn’aa Lidii yɩ, ŋnɩ danyɩnɔ wɔɔ yɩ ŋnɩ ŋ heer ba kookoo, ŋnɩ cem.
17Pol ta Tesaloniki kan Beree kɩ ʊ
1Ŋ bɔ Anfipolis ʊ kan Apolonii kɩ, ŋn’aa lee ku Tesaloniki ʊ. Zɩɩfʊrɔ wɔɔ sokʊmacɛ n nɩ b’ʊ. 2Amb’a tɩr a ba biisi bɩ, Pol ta, an aa ŋ yɩ, an sʊʊra ba kan ŋ kɩ *sabaa hinni ʊ, an a ta kʊ rɛ gallɛm kaakʊ, an nɩ Wosoci bɩ 3bɔrɛ ŋ nɩ kʊ zi, a ʊ Krista a ga m, an fɩr yɩ, an ga, an a mɩm bɔ ʊ gəəno bire ʊ. A n n’a hɩrɛ, a ʊ: «Krista kʊ mɔɔ n’a pa darɛ awɔɔ m bɩ, Yeezuu m.»
4Zɩɩfʊrɔ gɔsɩnnɔ yɛ, ŋn’a zɛ kʊ ra kan Pol kɩ Silas kɩ, kan grɛkkɩrɔ kʊ ŋ nɩ Woso daŋ ʊ rɔ wɔɔ kɩ gʊta, kan lannɔ tɔzannɔ kɩ gʊta.
5Zɩɩfʊrɔ wuti kan jɩmbaa heerbusu kɩ, ŋnɩ gʊɔɔ nɩbɩɩrɔ gaa zaa bire ʊ, ŋn’a ka tara bɩ gʊɔɔ wɔɔ n yar, ŋnɩ taranɔ bɩ nya kʊ rɛ. Ŋ n ta Zasɔn har ʊ, ŋn’a kam Pol ma kan Silas kɩ, k’a ŋ gaa a ta ŋ nɩ gʊɔɔ wɔɔ taa. 6Kʊ ŋ n ŋ yɩ bɩ, ŋ Zasɔn gaa kan danyɩnɔ gɔsɩnnɔ kɩ, ŋnɩ ta ŋ nɩ dʊdɔkənno taa, ŋn’ɩ zee darɛ, ŋ ʊ: «Gʊɔɔ nɔɔn duro nɩ durnya bɩ dam, ŋnɩ cem ŋnɩ bʊr naa ʊ kɛɛrɛ, 7Zasɔn n ŋ si a har ʊ. Ŋ haay kaanm Rɔm cir lɛ m, ŋ ʊ, cir vanta n ta ʊ, a tɔ m Yeezuu.»
8Zeero nɔɔn duro gʊɔɔ wɔɔ da bɔ ʊ, kan dʊdɔkənno wɔɔ kɩ, 9ŋnɩ busoo si Zasɔn kan danyɩnɔ wɔɔ kɩ han, ŋn’a cɩnta, ŋnɩ bɔkarɛ, ŋnɩ wɔ saa ŋ ma.
N Pol kan Silas kɩ si mɩŋŋa Beree ʊ
10Lɛɛm bɩ, danyɩnɔ wɔɔ a ka Pol kan Silas kɩ n cem kan Beree kʊ kɩ gunuu ʊ. Kʊ ŋ lee ku bɩ, ŋ ta zɩɩfʊrɔ sokʊmacɛ ʊ. 11Zɩɩfʊrɔ kʊ ŋ nɩ b’ʊ rɔ wɔɔ mɩŋŋa, an lɛ da Tesaloniki zannɔ wɔɔ ra. Ŋ lemim bɩ si kan a heer kɩ haay. Dɔmɩm haay, ŋ yɩ dɩgam Wosoci b’ʊ, k’a dɩga a hɔ kʊ ŋ n’a hɩm bɩ sɩra m gɛ. 12Gʊta a ba sɩrakarɛzannɔ ŋ bire ʊ kan grɛkkɩ lannɔ tɔzannɔ kɩ, gʊɔɔyaarɔ kɩ gʊta. 13Tesaloniki zɩɩfʊrɔ wɔɔ kʊ ŋ y’a ma, ŋ ʊ, Pol ɩ Beree ʊ an nɩ Woso lemim pa dam bɩ, ŋ lee ku b’ʊ, k’a a ya, a gʊɔɔ nyʊnnyɔɔta. 14Danyɩnɔ wɔɔ n a ba zɔɔ, ŋnɩ Pol da zaa ra an ta kan higʊta bɩ lɛ ra kɩ, bɩ ma bɩ, Silas kan Timote kɩ gɔɔta b’ʊ. 15Gʊɔɔ kʊ ŋ Pol da zaa ʊ rɔ wɔɔ a gaa ŋnɩ ta m Atɛnnɩ ʊ, ŋn’a wusigə kan Pol lɛ kɩ, kʊ Silas kan Timote kɩ n a jɩ sa zɔɔ-zɔɔ.
Pol ɩ Atɛnnɩ ʊ
16Pol k’a nɩ dɔrɛ ŋ ma Atɛnnɩ ʊ bɩ, a heer a zar kan *wosobaawɔnnɔ kʊ ŋ nɩ tara bɩ nɔ ʊ, ŋnɩ ŋ daŋ ʊ rɔ wɔɔ kɩ minto. 17A n gasʊ sokʊmacɛ deem ʊ, an nɩ meer bam kan zɩɩfʊrɔ wɔɔ kɩ, kan gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ Woso daŋ ʊ rɔ wɔɔ kɩ, dɔmɩm haay daasɩrɔ ʊ, a y’a bam kan gʊaa haay k’a nɩ zɛm bɩ kɩ. 18Hɔɔnkamazannɔ, Epikiriyɛɛnrɔ kan Stoyisɛɛnrɔ17.18 Epikiriyɛɛnrɔ: gʊɔɔ kʊ ŋ n’a kam durnya nyɩntabaa ma rɔ wɔɔ m brɔɔ. Ŋ n’a hɩm sɔ, ŋ ʊ, Hɔsɩ bɛɛ y’a so durnya b’ʊ y. Hɔ haay bɩ, ba an nawʊm bala. Stoyisɛɛnrɔ: gʊɔɔ kʊ ŋ yɛ mim kʊsɩ ma rɔ wɔɔ m brɔɔ. Ŋ n’a kam ma, k’a hɔ k’a so durnya ʊ jilli bɩ dɔ. kɩ, nyɩnta b’ʊ ŋn’ɩ sʊʊra bam kan kɩ. Gɔsɩnnɔ n’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Para-paradarɛzaa naa do ʊ lɔ?» Gɔsɩnnɔ ʊ: «Wosoro daarɔ an nɩ ŋ pa darɛ!» Kʊ sɩra nɩ, Pol ɩ Yeezuu pa dam, kan a mɩmbɔʊrɛ kɩ.
19Ŋ n a nyasʊ k’a ta m ci kʊ n n’a birm Arewopaazɩ bɩ mim ʊ. Ŋ n a hɩ, ŋ ʊ: «Ɩbɩɩ ɩ da ma, ɩ karɩnda daa k’ɩbɩɩ n’a bam naa jɩ dɩnda wɔɔ n na? 20Bala, ɩbɩɩ ɩ minno daarɔ dɩndam wɔɔ m, bɩ y’a ka wɔɔ lɛ n taa k’ʊ ŋ jɩ dɔ.» 21Atɛnnɩ zannɔ wɔɔ kan saanarɔ kɩ bɩr hɔsɩ bam, kʊ minno daarɔ dɩndarɛ kan a tʊr ka ma kɩ bɛɛ y.
22Pol n jɩm brama Arewopaazɩ ʊ b’ʊ, a ʊ: «Atɛnnɩ zannɔ, dɩga kʊ mɔɔ nawʊm awɔɔ ma naa, sɩrakarɛzannɔ gʊtɔɔ n’awɔɔ m. 23Kʊ mɔɔ m da awɔɔ kʊ bɩ zi bɩ, hɔ haay k’a n’awɔɔ yaadarɛ mɔr bɩ, mɔɔ yɩ. Mɔɔ yɩ, n n a gʊrsɩra ba mannɩduu niŋŋə ma ncɩnaaʊ: ‹Woso kʊ gʊaa n a dɔ minto.› Hɔ k’awɔɔ n’a daŋ ʊ, b’awɔɔ n a dɔ bɩ, bɩ mɔɔ bʊr kʊ m b’a pa da awɔɔ m naa. 24Woso k’a durnya da, kan hɔ haay k’a n’a nɔ ʊ bɩ kɩ, a m brama kan tara kɩ Zuuba. A bɩr gasʊm wosocɛrɔ kʊ gʊɔɔ a dɔ a wɔ m nɔ wɔɔ nɔ ʊ y. 25Hɔsɩ zibəə ba ma y. A bɩr a kam ma kʊ gʊaa n a da a han hɔ niŋŋə ma y. Bala, a n nɩ mɩsɩrbaa, hoonsi, kan hɔ haay kɩ kam gʊaa haay ʊ. 26K’an gʊaa deem mɛ kɩ, a do haay da kʊ ŋ nɩ bɩr tara burə lɛɛ haay ʊ. A dɔmɩnnɔ bɔ kʊ zi gʊɔɔ minto, kan ŋ tararɔ jirə kɩ, 27kʊ ŋ n’a da ma, ŋn’a wɔ dɩnda, ŋn’a ka Woso ma, gɛɛ ŋ y’a yɩm gɛ, an bɔkarɛ a bɩ laatʊ wɔɔ gʊaa biyəə ma y. 28Bala,
A mɩŋŋa zi wɔɔ mɩsɩrbaa n ta ʊ, ʊ nɩ tarɛ, ʊ nɩ meeyaa m.
Amba awɔɔ gʊrsɩrabənno gɔsɩnnɔ a hɩ bɩ m: ‹A dogʊɔɔ m wɔɔ m.› 29Kʊ Woso dogʊɔɔ m wɔɔ m bɩ, wɔɔ n ʊ ga m, ʊ ʊ hɔɔn da, ʊ ʊ, Woso bɩ sarma nɩ, gɛɛ wanzurfu, gɛɛ jaa kʊ gʊaa a banka, an a bɔ ʊ a hɔɔn ʊ bɩ nɩ y. 30Bɩ, Woso n a ya, an nɩ dɩgam dɔmɩm kʊ gʊɔɔ wɔɔ nɩ badɔ nɔ ʊ bɩ ma y. A y’a hɩrɛ ŋ nɩ kɛɛrɛ, kʊ ŋ haay n a bɔ a mimbʊnyaarɔ ʊ bɩncɛ haay ʊ. 31A dɔmɩm deem bɔ ʊ, an a cɩnta, kʊ gʊaa k’a bɔ ʊ bɩ n bɩ durnya dʊdɔ ka kan sɩra kɩ. Bɩ, a a kasɛtɩ hɩnka gʊɔɔ haay m, an a mɩm bɔ ʊ gəəno bire ʊ.»
32Gəəno mɩmbɔʊrɛ mim kʊ ŋ b’a ma bɩ, gɔsɩnnɔ ɩ yaa wʊm Pol ma, niŋŋoo n n’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «K’ʊ mim naa do minto m, wɔɔ y’ʊ yarɛ, ʊ tʊr ka ɩbɩɩ ma dɔmɩm vanta ʊ.»
33A yɩ ncɩnaaʊ, Pol n a gʊ ŋ ma. 34Gɔsɩnnɔ n bɔkarɛ, ŋnɩ yɛ a meerbaa bɩ ma, ŋn’a ba sɩrakarɛzannɔ. Arewopaazɩzaa Denii nyɩnta ʊ, kan lʊ deem kʊ n n’a birm Damariisi bɩ kɩ, kan gɔsɩnnɔ kɩ sɔ.
18Korɛntɩ kristagʊɔɔ sokʊma cɩntarɛ
1Bɩ jɛ ʊ bɩ, Pol a hʊr Atɛnnɩ ʊ, an ta Korɛntɩ ʊ. 2B’ʊ bɩ, a zɩɩfʊ deem zɛ ʊ, a tɔ m Akilas. Pɔn kʊ gʊaa m, an a to Italii ʊ lɛɛm an bʊr kan a lʊ Prisil kɩ. Kʊ sɩra nɩ, cir Kloodɩ lɛ ka, kʊ zɩɩfʊrɔ haay n bɔ *Rɔm ʊ. Pol n kʊ ma kan ŋ kɩ, 3bɩ, kʊ wɔzibəə deem ŋ n’a bam bɩ, (zappabaa m,) a zer ŋ har ʊ, ŋn’ɩ zi bɩ bam kan kʊ kɩ. Huucɛrɔ pɛɛrarɔ18.3 pɛɛrarɔ wɔɔ ba ŋ nawʊm biiro ka m. ŋn’ɩ ŋ barɛ. 4*Sabaa hinni haay, a ɩ karɩnda dɩndam zɩɩfʊrɔ sokʊmacɛ b’ʊ, an n’a tɔŋ ʊ kan zɩɩfʊrɔ wɔɔ kɩ grɛkkɩrɔ wɔɔ kɩ, kʊ ŋ n’a si. 5Silas kan Timote kɩ kʊ ŋ y’a to Masedʊan ʊ, ŋnɩ lee ku bɩ, ŋ bɩ dɩga a Pol ɩ karɩnda bam, an n’a hɩm zɩɩfʊrɔ wɔɔ m, a ʊ Krista bɩ, Yeezuu m. 6Zɩɩfʊrɔ wɔɔ bɩsɩ ka kan Pol kɩ, ŋnɩ meerbaa bʊnyaa ba. Pol n a huuro zɛ fər, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «K’awɔɔ n bʊmbɔrɛ yɩ, a taar y’awɔɔ mim ʊ. Mɔɔ mim bɛɛ m bɩ dɔ y. Naa ma kɛɛrɛ bɩ, ta mɔɔ nawʊm do vantɔɔ zi.»
7A n a hʊr bɩncɛ bɩ do ʊ, an ta gʊaa kʊ n n’a birm Titiyus Zistus bɩ har ʊ. Woso daʊrɛzaa m, a har bɩ n jɩnjɛɛm sokʊmacɛ bɩ ma. 8Krispus k’a m sokʊmacɛ bɩ cir b’a ba sɩrakarɛzaa kan a har gʊɔɔ kɩ haay. Korɛntɩ zannɔ gʊtɔɔ, kʊ ŋ n’a tʊr kam Pol ma rɔ wɔɔ, a ba sɩrakarɛzannɔ sɔ, ŋnɩ batɛm si.
9Gum deem ʊ, Zuuba a hɩ Pol m, a hɔhɩnkarɛ nɔ ʊ, a ʊ: «Ɩ da bɩ bɔ ʊ y, ɩ bɩr a hɩm, ɩ bɩ zɛ pi y. 10Kʊ sɩra nɩ, mɔɔ ɩ kan ɩbɩɩ kɩ, bɩ gʊaa ba ʊ, an n’ɩbɩɩ nyasʊm k’a fɩr ka ɩ ma y, bala, mɔɔ gʊɔɔ ta ʊ gʊta tara naa do nɔ ʊ.» 11Pol dɔɔraa ba b’ʊ deem kan a kur kɩ, an nɩ Woso lemim dɩndarɛ ŋ bire ʊ.
N Pol nyasʊ, n nɩ ta m Galɩyɔn taa
12Dɔmɩm kʊ Galɩyɔn nyɩnta ʊ Akayii tara lɛɛzaa bɩ, zɩɩfʊrɔ wɔɔ a lɛ ba deem, ŋnɩ wuti jɩmbaa m kan Pol kɩ, ŋn’a gaa, ŋnɩ ta m Galɩyɔn dʊdɔkarɛ bɩncɛ ʊ, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: 13«Gʊaa naa do, karɩnda an n’a bam gʊɔɔ m, a ʊ, gʊɔɔ n yaa da Woso m kan yaadarɛ k’a n a gaakʊmba kan wɔɔ lɛrɔ kɩ.» 14Pol ʊ k’a nyɩ bɔ ʊ, Galɩyɔn n a nyɩ bɔ zɩɩfʊrɔ wɔɔ nʊ, a ʊ: «Zɩɩfʊrɔ ra, kʊ zi niŋŋə a ba a bɩ tɩrga, gɛɛ zibəə bʊnyaa a ba, mɔɔ yɩ m tʊr karɛ awɔɔ ma, bala, a a yɔ. 15Bɩ, k’awɔɔ bɩsɩ bɩ karɛ bɩ, meerbaa m, gɛɛ tɔrɔ m, gɛɛ awɔɔ mɩŋŋɔɔ lɛrɔ m bɩ, pakra a ba awɔɔ m. Mɔɔ lɛ baa kʊ m nyɩnta minno nɔɔn duro dʊdɔkər y.» 16A n la ŋ la dʊdɔkarɛ bɩncɛ ʊ b’ʊ. 17Ŋ haay n Sɔstɛn, sokʊmacɛ cir bɩ nyasʊ, ŋn’a zɛ dʊdɔkarɛ bɩncɛ ʊ b’ʊ, bɩ, Galɩyɔn n a war hɔbaa naa do ma y.
Pol a bɔ an ta Antɩyɔs ʊ
18Pol a ya, an maasɩrɛ ba Korɛntɩ ʊ. Bɩ jɛ ʊ bɩ, a a gʊ danyɩnɔ wɔɔ ma, an da kɔɔlʊʊ ʊ, k’a ta Siirii ʊ. Akilas kan Prisil kɩ zu kʊ ʊ kan kɩ. Pol a mim zɩnzɛra Sɛnkrɛs ʊ, bala, a ler bɔ Woso m. 19Ŋ lee ku Efɛɛzɩ ʊ. B’ʊ bɩ, Pol a gʊ a zukuuzannɔ wɔɔ ma. A ta, an aa gasʊ zɩɩfʊrɔ sokʊmacɛ ʊ b’ʊ, an nɩ bɩsɩ kam kan ŋ kɩ. 20Brɔɔ n a yɛ han kan a dɔmɩm bɩ zu ra, an a gu, 21an a gʊ ŋ ma, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «Mɔɔ zɛm bɩ bʊr awɔɔ zi dɔmɩm niŋŋə ʊ, kʊ Woso yɛ.» A n da kɔɔlʊʊ ʊ, Efɛɛzɩ ʊ. 22K’a lee ku Sezaree ʊ an bɔ kɔɔlʊʊ b’ʊ bɩ, a cem an ta Zerizalɛm ʊ, an aa yaa da danyɩnɔ wɔɔ m, an cem an ta Antɩyɔs ʊ, 23an aa maasɩrɛ ba b’ʊ poore. A n cem, an ta Galasii kan Frizii kɩ gʊrgarɔ haay ʊ, an nɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ haay heer bam kookoo.
Apolɔs ta Efɛɛzɩ ʊ kan Korɛntɩ kɩ ʊ
24Zɩɩfʊ deem kʊ n n’a birm Apolɔs, an yɩ Alɛsandrii ʊ bɩ lee ku Efɛɛzɩ ʊ. Hɔɔn zaa m, an mim dɔ. A n Wosoci bɩ dɔ sɔ. 25Zuuba zaa b’a dɩnda zʊr-zʊr, a y’a pa darɛ kan a heer kɩ haay, an nɩ karɩnda dɩndam gʊɔɔ m, an nɩ hɔ haay k’a ba Yeezuu minto bɩ dɩndam, an nɩ zure a zaa ʊ. Bɩ, batɛm kʊ Zaan nyɩnta an a kam b’a dɔ bala. 26A n nɩ meer bam kan wɩsɩrabaa kɩ sokʊmacɛ ʊ b’ʊ. Prisil kan Akilas kɩ kʊ ŋ y’a meerbaa ma bɩ, ŋ y’a gaa, ŋnɩ Woso zaa bɩ dɩnda m zʊr-zʊr, ŋn’a paŋŋa da ra. 27K’a nyɩnta, an n’a ŋʊam k’a ta Akayii ʊ bɩ, danyɩnɔ wɔɔ ʊ: A a ga m. Ŋ n ci ba karɩndanyɩnɔ wɔɔ ma, kʊ ŋ n’a si mɩŋŋa. K’a lee ku b’ʊ bɩ, a daahan gʊta ka gɔsɩnnɔ ʊ, gʊɔɔ kʊ Woso barka minto ŋ sɩra ka Yeezuu ʊ rɔ wɔɔ. 28Bala, a meerbaa bɩ paŋŋa bʊr zɩɩfʊrɔ wɔɔ ra gʊɔɔ wɔɔ bire ʊ, a ɩ Wosoci bɩ jɩ hɩrɛ ŋ nɩ sɩrɩɩ-sɩrɩɩ, a ʊ: Krista bɩ, Yeezuu m.
19Pol lee ku Efɛɛzɩ ʊ
1Dɔmɩm kʊ Apolɔs nyɩnta ʊ Korɛntɩ ʊ bɩ, Pol bɔ kʊ bɩ gʊrgarɔ kʊ ŋ nɩ cigaarɔ wɔɔ ʊ, an ta Efɛɛzɩ ʊ, an karɩndanyɩnɔ gɔsɩnnɔ yɩ b’ʊ, 2an ŋ lar, a ʊ: «K’awɔɔ a ba sɩrakarɛzannɔ bɩ, awɔɔ Sɛnt-Ɛspri si ra?» Ŋ n a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «Wɔɔ n Sɛnt-Ɛspri mim ma cɩna y.» 3Pol n laaka da, a ʊ: «Batɛm kara awɔɔ si kɛɛrɛ?» Ŋ n a nyɩ bɔ ʊ, ŋ ʊ: «Zaan batɛm bɩ m.» 4Pol n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Zaan nyɩnta, an nɩ heerlʊrlɛ batɛm kam, an n’a hɩm gʊɔɔ m kʊ ŋ nɩ sɩra ka gʊaa k’a nɩ zɛm bɩ bʊr awɔɔ jɛ ʊ b’ʊ. A lɛ taa k’a hɩ, a ʊ: Yeezuu.» 5Kʊ ŋ naa ma bɩ, ŋ batɛm si Zuuba Yeezuu tɔ ma. 6Pol n a wɔrɔ ka ŋ la, Sɛnt-Ɛspri n zer ŋ la, ŋn’ɩ meer bam leminno vantɔɔ m, ŋn’ɩ Woso lɛ si ŋn’ɩ som la. 7Gʊɔɔ kʊ ŋ nyɩnta b’ʊ rɔ wɔɔ lɛ a zɔ bueerehɩɩya ma.
Pol ɩ karɩnda bam Efɛɛzɩ ʊ
8Pol tɩr ta sokʊmacɛ ʊ, an bɩr Woso cirbəə bɩ mim dɩndam kan wɩsɩrabaa kɩ, an ta an mom kaakʊ ku. Kʊ gʊɔɔ kʊ ŋ n’a tʊr kam nɔ wɔɔ n a si sɩra. 9Gɔsɩnnɔ kʊ ŋ heer ka, ŋ bɩr yɛm k’a si bɩ, ŋ nyɩnta, ŋn’ɩ Yeezuu zaa bɩ sʊnsɔ wʊm gʊɔɔ bire ʊ. Pol n bɔ ŋ bire ʊ, an karɩndanyɩnɔ wɔɔ gaa a hɔ, an ta ŋ nɩ Tiranɔsɩ karɩndacɛ ʊ, an nɩ hɔ dɩndarɛ ŋ nɩ dɔmɩm haay. 10A ba a ʊ ncɩnaaʊ an ta, an dɔɔraa hɩɩya ku, bɩ minto y’a ka Azii zannɔ, zɩɩfʊrɔ, kan grɛkkɩrɔ kɩ n a ku, ŋnɩ Zuuba lemim bɩ ma.
Seva nyɩnɔ
11Woso n nɩ hoserlo kʊ ŋ lɔɔ ba ʊ bam kan Pol kɩ. 12Baa kʊ n pɛɛra gɛɛ huu a nɔ a mɛ ma, n a nɔ yaabazannɔ ma, ŋ yɩ laafɩɩ yɩrɛ, zinəro wɔɔ nɩ bɔrɛ ŋ mɛ ʊ. 13Zɩɩfʊrɔ gʊɔɔ n ta ʊ ŋnɩ bɩmbɩrm, ŋn’a dam ma, ŋn’ɩ lam zinəro ra. Hindeem ʊ ŋ n’a ŋʊa k’a la zinəro ra gʊɔɔ mɛ ʊ Zuuba Yeezuu tɔ m. Ŋ n’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Mɔɔ y’a hɩrɛ awɔɔ m Yeezuu kʊ Pol n n’a pa dam bɩ tɔ ma, k’a bɔ!» 14Zɩɩfʊrɔ wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ deem kʊ n n’a birm Seva b’ɩ nyɩnɔ m saanhɩna, ŋn’ɩ zibəə naa do barɛ. 15Zinə n a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Mɔɔ Yeezuu dɔ, kʊ nka m Pol m, mɔɔ dɔ. B’awɔɔ, nkɔɔ n’awɔɔ nɩ?» 16Gʊaa kʊ zinə n a mɛ ʊ bɩ n der ŋ ma haay, an a da ŋ ma, an fɩr ka ŋ ma, ŋnɩ bra si, ŋnɩ bɔ har ʊ b’ʊ dɩgɩ, kan nyinno kɩ. 17Efɛɛzɩ kʊ jilli, zɩɩfʊrɔ kan grɛkkɩrɔ kɩ kʊ ŋ nɩ b’ʊ rɔ wɔɔ haay mim naa do ma. Nyibəə n gasʊ ŋ haay ʊ, ŋn’a lɛ bɔ Zuuba Yeezuu tɔ ʊ. 18Gʊɔɔ kʊ ŋ sɩra ka ʊ rɔ wɔɔ barla, gʊta bʊr, ŋn’a leer busu brama, ŋn’a minno bɔrɛ a lɛ ma. 19Gʊɔɔ gʊta kʊ ŋ gɔɔta, ŋn’a mɩŋŋa ka wɔkure ʊ rɔ wɔɔ a ciro wɔɔ gʊr, ŋnɩ bɩ ŋ so kʊ ra, ŋnɩ sɛ nya ŋ ʊ, gʊaa haay taa. Ciro wɔɔ haay kʊ ŋ y’a busoo lɛ zɛ bɩ, a wanzurfu busoo ma waa busoor. 20Ncɩnaaʊ bɩ, kan Zuuba paŋŋa kɩ, lemim bɩ nɩ tam lɛɛ, a paŋŋa n’a dam la.
Efɛɛzɩ a zɛ kʊ ma
21Minno nɔɔn duro kʊ ŋ cem bɩ, Pol a cɩnta a hɔɔn ʊ, k’a bɔ Masedʊan ʊ kan Akayii kɩ ʊ, a ta Zerizalɛm ʊ. A n n’a hɩrɛ, a ʊ: «K’a lee ku b’ʊ, k’a cem a ta Rɔm ʊ.» 22A a daahanzannɔ hɩɩyɔɔ Timote kan Erastɩ kɩ nyɔɔ Masedʊan ʊ, a mɩŋŋa n gɔɔta Azii ʊ an maasɩrɛ ba poore. 23Dɔmɩm bɩ do ʊ, nyaarɔ gʊtɔɔ bɩ wuti ŋnɩ ba Zuuba zaa bɩ minto. 24Nyɔkka deem n nɩ b’ʊ a tɔ m Demetrus, an nɩ Artemis yaadarɛcɛ nyʊgɔrɔ bam wanzurfu m kan nyɔkkarɔ vantɔɔ kɩ, ŋn’ɩ busoo yɩm gʊta. 25A nyɔkkarɔ wɔɔ duro so kʊ ma kan tar deem zibəəzannɔ kɩ, a ʊ: «M gʊaasɩbɔɔ, awɔɔ dɔ a ʊ, wɔɔ wɔzibəə naa do nɩ hɔbɩrɛ kam wɔɔ ʊ. 26B’awɔɔ yɩ, an n’a mam: Efɛɛzɩ nɔ bɛɛ m bala y, Azii ʊ haay Pol naa do n’a dɩndam gʊɔɔ haay m, a ʊ, wosoro kʊ wɔɔ nɩ ŋ barɛ ʊ wɔ m nɔɔn duro, wosoro bɛɛ y. Gʊɔɔ gʊta ŋn’ɩ zure a hɔ b’ʊ. 27Wɔɔ zibəə bɩ zarlɛ minto bɩ bɛɛ wɔɔ nɩ nyi bam nɩ bala y, wɔɔ wosolʊ gʊta Artemis cɛ bɩ bɔʊrɛ m. Bala, Artemis kʊ Azii zannɔ kan durnya naa haay kɩ n’a daŋ ʊ bɩ, a bɩ daʊrɛ yɩm dɔ y.»
28Kʊ ŋ naa ma bɩ, ŋ heer busu, ŋnɩ zee da, ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Efɛɛzɩ zannɔ Artemis n gʊta!» 29Mim naa do a kərgu kʊnɔ bɩ haay ra, an a zɛ kʊ ma, ŋnɩ bra si, ŋnɩ ta sarbarɛ bɩncɛ ʊ b’ʊ, ŋnɩ Masedʊan zannɔ Gayus kan Aristarkɩ kɩ kʊ ŋ nɩ Pol zukuuzannɔ wɔɔ nyasʊ, ŋnɩ ta ŋ nɩ. 30Pol n a cɩnta, k’a ta sokʊma bɩ bɩncɛ ʊ. Bɩ, karɩndanyɩnɔ wɔɔ n a to an ta y. 31Azii cinno gɔsɩnnɔ k’a gʊaasɩbɔɔ m nɔ wɔɔ nyɔɔ da kʊ n n’a hɩ m, ŋ ʊ: a b’a ka a mim ma, a ʊ, ta a ʊ sarbarɛ bɩncɛ ʊ b’ʊ y. 32Lɛɛ bɩ n a ba bʊrgʊ. Gʊaa biyəə n’a hɔɔnhɔ hɩm, tatʊr ŋ n’a bam bala, gʊɔɔ gʊta n a dɔ kʊ bɔ minto m, a a so kʊ ma y. 33Gʊɔɔ ɩ nyɩnta sokʊma bɩ bire ʊ, ŋnɩ mim bɩ dɩnda Alɛsandɩr kʊ zɩɩfʊrɔ wɔɔ a bɔ ʊ n a ka lɛɛ bɩ m. Alɛsandɩr n a wɔ busu, k’a meer ba kan zamaa bɩ kɩ. 34Kʊ ŋ y’a dɔ, ŋ ʊ zɩɩfʊ m bɩ, ŋ haay a lɛ ba deem, ŋn’ɩ zee dam. Ŋ zee bɩ darɛ wakatɩ hɩɩya ku. Ŋ ʊ: «Efɛɛzɩ zannɔ Artemis n gʊta!»
35Gʊrsɩrabər b’a gu an a da ma, an gʊɔɔ wɔɔ da bar ʊ, a ʊ: «Efɛɛzɩ zannɔ, gʊaa ta ʊ, a n a dɔ, a ʊ, Efɛɛzɩ kʊ zannɔ nɩ dɔm Artemis gʊta cɛ bɩ ma, kan a jaa k’a a to brama an a da bɩ kɩ ra? 36Kʊ ŋ n bɩsɩ ka hɔ naa do ma bɩ, a a ga m, awɔɔ m bʊr a ma, a b’a ka, a ba zɔɔ-zɔɔ y. 37Awɔɔ bʊr gʊɔɔ m naa ʊ, ŋ n mim zu ʊ wɔɔ wosolʊ bɩ ma y, ŋ n a sʊnsɔ wʊ sɔ y. 38Kʊ Demetrus kan zibənno wɔɔ kɩ ɩ mim m kan gʊaa kɩ, dʊdɔkarɛ dɔmɩm ta ʊ. Taralɛɛzannɔ ta ʊ. K’a ta kʊ m dʊdɔkarɛ bɩncɛ ʊ. 39Kʊ minno gɔsɩnnɔ ta ʊ kʊ kʊ bɩ gʊɔɔ a so kʊ ma, ŋ dɩgam minno wɔɔ duro ma. 40Her naa, mim b’a da ma, an yɩ bʊnyaa kan wɔɔ kɩ. Bala, n y’a da ma, n nɩ mim ka wɔɔ ra sokʊma naa do minto. Sokʊma naa do jɩ ba ʊ y, kʊ n wɔɔ lar wɔɔ bɩ hɔsɩ yɩm ʊ a hɩ y.» 41Bɩ, naa k’a hɩ bɩ, a gʊɔɔ wɔɔ da zaa ra.
20Pol a bɔ an ta Masedʊan ʊ
1Bʊgʊr bɩ k’a b’a da bar ʊ bɩ, Pol karɩndanyɩnɔ wɔɔ so kʊ ma, a nɩ ŋ dʊndɔ. Bɩ jɛ ʊ bɩ, a a leer so ŋ nɩ, an Masedʊan zaa sa. 2A a da a gʊrgarɔ zi, an danyɩnɔ wɔɔ dʊndɔ gʊta, an bɔkarɛ an lee ku Grɛsɩ20.2 Akayii bɩ n n’a birm Grɛsɩ sɔ. K’a dɩga Zibəəzannɔ Ci 18.12, 19.21 bɩncɛ ʊ. ʊ, 3an aa nyɩnta b’ʊ mom kaakʊ. Dɔmɩm k’a nɩ daŋ ʊ kɔɔlʊʊ ʊ k’a ta Siirii ʊ bɩ, zɩɩfʊrɔ wɔɔ kʊ ŋ kʊ ma k’a nyasʊ bɩ, a a hɔɔn da, an a bɔ an bɔ Masedʊan ʊ. 4Gʊɔɔ kʊ ŋ zu kʊ ʊ kan kɩ rɔ wɔɔ, Beree kʊ gʊaa Piirus nyɩ Sopatrɔs kan Tesaloniki kʊ gʊɔɔ Aristarkɩ kan Sekundus kɩ, Derbe kʊ gʊaa Gayus kɩ, kan Timote kɩ, kan Azii kʊ gʊɔɔ Tisikkɩ kɩ, Trofim kɩ sɔ. 5Gʊɔɔ nɔɔn duro lɛɛ ka lɛɛ, ŋnɩ ta, ŋn’ɩ dɔm wɔɔ ma Trowas ʊ. 6Kʊ wɔɔ nɩ, wɔɔ ʊ hʊr Filipii ʊ, bur kʊ n n nyʊnyɔɔ da ma bɩ dɔmɩnnɔ kur, ʊ da kɔɔlʊʊ ʊ k’ʊ aa n ŋ ku. Dɔmɩm soor jɛ ʊ bɩ, wɔɔ lee ku Trowas ʊ. Wɔɔ n gɔɔta b’ʊ dɔmɩm saanhɩna.
Pol gʊaa mɩm bɔ ʊ Trowas ʊ
7Hatʊ hinni ʊ, wɔɔ ʊ zɛ kʊ ra, k’ʊ bur zɩnzɛ ra. A dɔ k’a nɩ mɛm kʊ Pol n a hʊr bɩ, a meerbaa sa, an n’a bam kan danyɩnɔ wɔɔ kɩ, meerbaa bɩ maasɩrɛ ba, an ta an a zɔ dibsir zeezi ma. 8Fɩtɩrɛrɔ nyɩnta ʊ gʊta cɛmim kaakʊ hɔ kʊ wɔɔ ʊ so kʊ ma ʊ b’ʊ. 9Nyukumbueere deem k’a tɔ m Etikɩ bɩ nyɩnta cɛ bɩ tokoro lɛ ra, hinceem gʊta n a nyasʊ. Bɩ ma bɩ, Pol meerbaa bɩ n nya y. Hinceem bɩ k’a a nyasʊ gʊta bɩ, a bra cɛmim kaakʊ hɔ b’ʊ, an a da tara ʊ. Kʊ ŋ bʊr k’a b’a busu bɩ, ŋ yaa dɩga a a ga. 10Pol n zer, an bra si an ta zi, an aa a busu a za ʊ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «A da bɩ bɔ ʊ y. A mɩsɩr!» 11Pol k’a a bɔ an der bɩ, a bur bɩ zɛ ra, an a bɩ. Bɩ jɛ ʊ bɩ, a meerbaa bɩ maasɩrɛ ba an ta an wutigʊta ku. Bɩ kur bɩ, a cem. 12Bɩ, nyukumbueere k’a mɩm bɔ ʊ bɩ, ŋ y’a gaa, ŋnɩ doo m. B’a yɩ heernyɔɔ gʊta, ŋ haay minto.
Pol bɔ Trowas ʊ, an ta Milɛ ʊ
13Wɔɔ kɔɔlʊʊ sa, ʊ lɛɛ ka lɛɛ, k’ʊ aa zer Asɔs ʊ, kʊ aa Pol k’a zaa sa a gam ma bɩ zɛ ʊ b’ʊ, ʊ a busu, amba a cɩnta bɩ m. 14K’a wɔɔ zɛ ʊ Asɔs ʊ bɩ, wɔɔ busu kɔɔlʊʊ b’ʊ k’ʊ ta Mitilɛnnɩ ʊ. 15B’ʊ bɩ, dɔ k’a mɛ bɩ, wɔɔ da kɔɔlʊʊ b’ʊ, ʊ ʊ zɔ Kiyo ma. A dɔmɩm hɩɩya hinni ʊ, wɔɔ bɔ Samɔs ʊ, bɩ dɔ k’a mɛ bɩ, wɔɔ jɩm poore Trogiliyɔn ʊ, ʊ cem, ʊ lee ku Milɛ ʊ. 16Pol a cɩnta k’a bɩ jɩm Efɛɛzɩ ʊ y, k’a lɛ baa k’a maasɩrɛ ba Azii ʊ bɩ minto. Nyɩnta a ʊ, an n’a bam zɔɔ-zɔɔ k’a a da ma, k’a lee ku Zerizalɛm ʊ, Pantɩkɔtɩ dɔmɩm bɩ minto.
Pol a leer so Efɛɛzɩ kristagʊɔɔ lɛɛzannɔ m
17Pol a to Milɛ ʊ, an Efɛɛzɩ kristagʊɔɔ sokʊma lɛɛzannɔ wɔɔ bir. 18Kʊ ŋ b’a zɛ ʊ bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Awɔɔ mɩsɩrbaa kʊ mɔɔ ba dɔmɩm haay, mɔɔ leekure sɩŋŋɩda ʊ Azii ʊ bɩ dɔ. 19Mɔɔ Zuuba zi ba kan mɩŋŋa zerle kɩ, kan nyifeer kɩ, kan fɩryɩrɛ do haay kʊ zɩɩfʊrɔ a cɩnta k’a mɔɔ nyasʊ, a mɔɔ zɛ bɩ kɩ. 20Mɔɔ n hɔsɩ k’a zibəə m ta awɔɔ ma bɩ nyaakʊm da awɔɔ nɩ y. Mɔɔ lemim nyɩnta pa da, m hɔ dɩnda awɔɔ m gʊɔɔ bire ʊ, amba harlɔ ʊ. 21Mɔɔ kasɛtɩ ka, m zɩɩfʊrɔ kan grɛkkɩrɔ kɩ bir, kʊ ŋ n’a bɔ a taam ŋnɩ zu Woso ʊ, kʊ ŋ nɩ sɩra ka wɔɔ Zuuba Yeezuu ʊ. 22Bɩ naa ma bɩ, Sɛnt-Ɛspri mɔɔ ba a lɔ, kʊ m zaa sa, m ta Zerizalɛm ʊ. Mɔɔ n a dɔ kʊ bɔ n n’aa ba mɔɔ m b’ʊ y. 23Kan bɩ kɩ haay, Sɛnt-Ɛspri a hɩ mɔɔ m, kʊ haay kʊ mɔɔ nɩ bɔŋ ʊ, a ʊ, baŋŋarɔ kan fɩryɩrɛ kɩ ɩ dɔm mɔɔ ma. 24Bɩ, mɔɔ bɩr kɔm sɩ ma, m mɩŋŋa mɩsɩrbaa minto y. Mɔɔ lɛ n taa bɩ, kʊ m zu m zaa ʊ mɩŋŋa, kan zibəə kʊ Zuuba Yeezuu a ka mɔɔ ʊ bɩ kɩ. Kʊ m Woso barka lemim nyɩnta bɩ kasɛtɩ ka.»
25«Mɔɔ dɔ mɩŋŋa kɛɛrɛ, mɔɔ ʊ, awɔɔ b’a yarɛ a mɔɔ meer yɩ y, awɔɔ haay, awɔɔ kʊ mɔɔ bɔ, m Woso cirbəə pa da a m nɔ wɔɔ. 26Mɔɔ m da ma, m a hɩ awɔɔ taa her: Awɔɔ gɔsɩ taar ba mɔɔ mim ʊ y. 27Mɔɔ n hɔsɩ nyaakʊm da awɔɔ m fɩɩga y. A n lɛ da bɩ, mɔɔ hɔ kʊ Woso a cɩnta haay k’a ba bɩ hɩ awɔɔ m. 28Bɩ minto bɩ, k’a dundo a mɩŋŋɔɔ zi, kan bakʊ bɩ haay kʊ Sɛnt-Ɛspri awɔɔ ba a dɔmazannɔ wɔɔ kɩ, k’a nyɩnta Woso gʊɔɔ sokʊma k’a cɩnta kan a mɩŋŋa ma kɩ bɩ dundonno. 29Mɔɔ dɔ mɩŋŋa, mɔɔ ʊ, mɔɔ hʊrlɛ jɛ ʊ, poojino bʊnyaarɔ gasʊrɛ awɔɔ zi, ŋnɩ bakʊ bɩ zar. 30Baa gʊɔɔ bɔrɛ awɔɔ mɩŋŋɔɔ barla, ŋnɩ karɩndanyɩnɔ wɔɔ hɔɔn lʊr kan meerbaa bʊnyaarɔ kɩ, ŋnɩ ŋ da a tar la. 31Bɩ minto bɩ, k’a dundo a zi, k’a tɔ da a nɔ ʊ: Dɔɔraa kaakʊ nɔ ʊ, mɔɔ awɔɔ gʊaa biyəə dʊndɔ gunuu ʊ kan a sinuu ʊ kɩ, m nyifeer nɔ ʊ, bɩ mɔɔ n mɛnyɔɔ da y. 32Bɩ naa ma kɛɛrɛ bɩ, mɔɔ awɔɔ ka Woso ʊ kan a meerbaa barka k’a paŋŋa n ta ʊ, an n’a dam ma, an awɔɔ sɩrakarɛ da ra, k’a b’a zɛ kʊ ra kan wosogʊɔɔ wɔɔ kɩ hɔjirle nɔ ʊ. 33Mɔɔ hɔɔn n a ka gɔsɩ wanzurfu zi, gɛɛ sarma, gɛɛ huu y. 34Awɔɔ mɩŋŋɔɔ a dɔ a ʊ, m wɔ naa mɔɔ zi ba m, m a yɩ, an a ga mɔɔ m kan m zukuuzannɔ kɩ. 35Mɔɔ hɔ haay hɩnka awɔɔ m, k’ɩ zi ba ncɩnaaʊ, ɩ hɔ yɩrɛ, ɩ ɩ dam paŋŋawarzannɔ han, k’a Zuuba Yeezuu minno k’a ŋ hɩ rɔ wɔɔ tɔ da a nɔ ʊ sɔ: Hɔ ka gʊaa ʊ jɩra gʊaa n’a ka ɩ ʊ m.»
36K’a minno nɔɔn duro hɩ bɩ, a sʊnta kan ŋ kɩ haay an yaa da. 37Ŋ haay n zɛ nyi da ʊ, ŋn’a burgu Pol wer ma. 38K’a hɩ, a ʊ, awɔɔ b’a yarɛ a mɔɔ meer yɩ bɩ, yɩ ŋ heer zar an lɛ da. Bɩ jɛ ʊ bɩ, ŋnɩ zu kʊ ʊ kan kɩ, ŋn’aa a da zaa ʊ kɔɔlʊʊ bɩ jir ʊ.
21Pol ɩ tam Zerizalɛm zeezi
1Kʊ wɔɔ ʊ gʊ ŋ ma bɩ, wɔɔ da kɔɔlʊʊ ʊ, ʊ ta tɩrga kan Kɔɔs kɩ. Bɩ dɔ k’a mɛ bɩ, wɔɔ ta Rodɛs ʊ, ʊ ʊ to b’ʊ, ʊ ta Pataraa ʊ. 2Kʊ wɔɔ kɔɔlʊʊ yɩ an nɩ tam Fenisii ʊ bɩ, wɔɔ da ʊ, ʊ cem. 3Kʊ wɔɔ ta, ʊ n’ʊ zɔm Siipɩr ma bɩ, wɔɔ da, ʊ jɩsa ʊ, ʊ ta Siirii ʊ, ʊ aa zer Tiir ʊ bɩncɛ niŋŋə kʊ kɔɔlʊʊ bɩ n’a mɔr bɩ zerŋ ʊ b’ʊ. 4Wɔɔ gɔɔta b’ʊ dɔmɩm saanhɩna, bala, wɔɔ sʊr karɩndanyɩnɔ ma b’ʊ. Kan Sɛnt-Ɛspri paŋŋa kɩ, brɔɔ a hɩ Pol m, ŋ ʊ, a bɩ ta Zerizalɛm ʊ y. 5Wɔɔ cenle dɔmɩm k’a ku bɩ, wɔɔ ʊ wusigə. K’ʊ wɔɔ nɩ tam bɩ, ŋ haay wɔɔ da zaa ʊ, lannɔ kan nyɩnɔ kɩ, ŋnɩ bɔ tara nɔ b’ʊ. Wɔɔ n sʊnta hi bɩ lɛ ra, ʊ yaa da. 6Ʊ ʊ leer so kʊ m kɛɛrɛ, ʊ da kɔɔlʊʊ b’ʊ, ŋn’a wusigə, ŋnɩ doo. 7Kʊ wɔɔ kɔɔlʊʊ bɩ sa Tiir ʊ b’ʊ bɩ, wɔɔ yaa lee ku Potolemayiisi ʊ. Kʊ wɔɔ yaa da danyɩnɔ wɔɔ m, ʊ a nya bɩ, wɔɔ gɔɔta b’ʊ kan ŋ kɩ dɔmɩm deem. 8A dɔ k’a mɛ bɩ, wɔɔ ʊ hʊr, ʊ ta Sezaree ʊ, ʊ aa zer lemim nyɩnta padarɛzaa Filipi har ʊ. Saanhɩnarɔ21.8 K’a dɩga Zibəəzannɔ Ci 6.3 bɩncɛ ʊ. kʊ n nyɩnta n nɩ ŋ bɔ ʊ Zerizalɛm ʊ rɔ wɔɔ gʊaa deem m. Wɔɔ n gɔɔta kan kɩ b’ʊ. 9A nyɩmbɔnnɔ si, ŋ n yar dɔ y. Ŋ n’ɩ wosolɛ sire ŋn’ɩ som la. 10Kʊ wɔɔ gɔɔta b’ʊ an maasɩrɛ ba bɩ, wosolɛsinnɩsorazaa deem bɩ lee ku, Zidee kʊ gʊaa m, a tɔ m Agabus. 11K’a bɩ wɔɔ yɩ bɩ, a Pol hɔsoaʊ bɩ sa, an a gannɔ sur m kan a wɔrɔ kɩ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «Hɔ kʊ Sɛnt-Ɛspri n’a hɩm bɩ ba n nɩ. Ba hɔ kʊ n n’a bam hɔsoaʊ naa do zaa bɩ m Zerizalɛm ʊ na: Zɩɩfʊrɔ y’a nyasʊm, ŋn’a sur, ŋn’a da do vantɔɔ gʊɔɔ wɔ ʊ!» 12Wɔɔ kan kʊ bɩ danyɩnɔ wɔɔ kɩ, wɔɔ yɛ Pol han k’a bɩ ta Zerizalɛm ʊ b’ʊ y. 13A n a nyɩ bɔ wɔɔ nʊ, a ʊ: «Bɔ minto awɔɔ nɩ nyi karɛ, an nɩ mɔɔ heer zarlɛ? Mɔɔ surle bɛɛ mɔɔ yɛ ma bala y. Baa kʊ garɛ m Zerizalɛm ʊ Zuuba Yeezuu tɔ ma, mɔɔ yɛ.» 14K’a bɩr yɛm kʊ ŋ nɩ bʊr a la bɩ, wɔɔ n yɛ, ʊ ta mim bɩ m laatʊ y, ʊ n n’a hɩrɛ, ʊ ʊ: «Kʊ Zuuba hɔɔnhɔ n ba!»
15Dɔmɩnnɔ wɔɔ duro nyarɛ ma bɩ, kʊ wɔɔ ʊ banka ʊ nya bɩ, wɔɔ ta Zerizalɛm ʊ. 16Sezaree karɩndanyɩnɔ kʊ ŋ nɩ tam k’a yaa wɔɔ da zaa ʊ rɔ wɔɔ, ta wɔɔ m ʊ aa zer Siipɩr gʊaa Mɩnasɔɔn har ʊ. Karɩndanyɩ m, a dɔmɩm laatʊ.
Pol Zakkɩ zɛ ʊ Zerizalɛm ʊ
17Kʊ wɔɔ lee ku Zerizalɛm ʊ bɩ, danyɩnɔ wɔɔ wɔɔ si kan heernyɔɔ kɩ. 18Dɔ k’a mɛ bɩ, Pol ta kan wɔɔ kɩ Zakkɩ har ʊ. Bɩncɛ bɩ do kristagʊɔɔ lɛɛzannɔ wɔɔ nyɩnta ŋn’a so kʊ ma ʊ sɔ. 19Pol k’a yaa da ŋ nɩ bɩ, a hɔ haay kʊ Woso a ka, an a ba do vantɔɔ bire ʊ bɩ jɩ sa deem-deem, an n’a dɩndarɛ ŋ nɩ. 20Gʊɔɔ kʊ ŋ n’a tʊr kam Pol ma rɔ wɔɔ, y’a lɛ bɔm Woso ʊ, ŋn’a hɩm nɩ, ŋ ʊ: «Ʊ danyɩ, zɩɩfʊrɔ wɔɔ tisi-tisi a ba sɩrakarɛzannɔ, bɩ ŋ haay lɛrɔ wɔɔ nyasʊ kɔɔkɔɔ. 21Bɩ, ŋ y’a ma ŋn’ɩbɩɩ mim dɩndam, ŋ ʊ, ɩbɩɩ ɩ hɔ dɩndam zɩɩfʊrɔ kʊ ŋ nɩ do vantɔɔ bire ʊ rɔ wɔɔ m, kʊ ŋ nɩ wɔ saa Moyiisi lɛrɔ wɔɔ ma, kʊ ŋ b’a ya, ŋn’a nyɩnɔ gasʊ baŋŋʊ y, kʊ ŋ nɩ yɩnnɩbayɩ bɩ to. 22Kʊ a ba lɔ? Gʊɔɔ wɔɔ y’a marɛ, ŋ ʊ, ɩbɩɩ bʊr. 23Hɔ kʊ wɔɔ n’a hɩrɛ ɩbɩɩ m bɩ ba. Wɔɔ ɩ gʊɔɔyaarɔ m si, ŋnɩ ler bɔ Woso m. 24Ŋ gaa, ɩ dintim gʊ ɩ ma kan ŋ kɩ, k’ɩ da ŋ han kan busoo kɩ, kʊ ŋ n’a lerbɔrɛ nyambʊr m, ŋn’a a da ma, ŋn’a mim bɔ. Ncɩnaaʊ bɩ, gʊaa haay y’a dɔrɛ ŋ ʊ, hɔ haay kʊ ŋ y’a ma ɩbɩɩ minto bɩ, ŋʊaar m, b’ɩbɩɩ mɩŋŋa ɩ zum lɛrɔ wɔɔ ʊ, ɩ nɩ ŋ sim mɩŋŋa. 25Kʊ do vantɔɔ gʊɔɔ kʊ ŋ y’a ba sɩrakarɛzannɔ wɔɔ nɩ, wɔɔ hɔ kʊ wɔɔ cɩnta bɩ ci ba ŋ ma: ‹Ŋ bɩ *wosobaawɔnnɔ mannɩbarɛ sim sʊ y, kan ma kɩ, kan hɔ gər sim kɩ, bɩ ŋ bɩ jaan da y.› » 26Bɩ dɔ k’a mɛ bɩ, Pol gʊɔɔ wɔɔ gaa, an dintim gʊ a ma sɩŋŋɩda sa hɔdeem kan ŋ kɩ. A n ta Wosocɛ ʊ, k’a dintim gʊ a ma bɩ nyarɛ dɔmɩm cɩnta, k’an yɩ hindeem ʊ kan gʊɔɔ kʊ ŋ yaa ler bɔ Woso m nɔ wɔɔ ganwʊrɛ karɛ kɩ.
N Pol nyasʊ Wosocɛ ʊ
27Kʊ dɔmɩm saanhɩna b’a zɔ nyarɛ ma bɩ, Azii zɩɩfʊrɔ wɔɔ kʊ ŋ y’a ka a hɔɔn zi ŋn’a yɩ Wosocɛ ʊ b’ʊ bɩ, ŋ gʊɔɔ wɔɔ nyʊnnyɔɔ, ŋnɩ Pol nyasʊ Wosocɛ ʊ b’ʊ. 28Ŋ n’ɩ zee darɛ, ŋ ʊ: «Israyɛl zannɔ, k’a bʊr a da wɔɔ han! Ba gʊaa k’a bɩmbɩr lɛɛ haay ʊ, an n’a dɩndam zɩɩfʊrɔ wɔɔ m, a ʊ, ŋn’ɩ kaanm a do m kan lɛrɔ kɩ, Wosocɛ naa do kɩ bɩ n na. A bɔɔla m, an gasʊ grɛkkɩrɔ m Wosocɛ ʊ b’ʊ, an nɩ dintim kam bɩncɛ mɩŋŋa naa do ma ncɩnaaʊ.» 29Bala, ŋ nyɩnta, ŋnɩ Efɛɛzɩ kʊ gʊaa Trofim yɩ tara nɔ ʊ b’ʊ kan Pol kɩ. Ŋ n’a hɔɔn darɛ, ŋ ʊ Pol bɩ, a gaa a ʊ, an gasʊ m Wosocɛ ʊ b’ʊ. 30Tara bɩ n yar jilli, gʊɔɔ n bra si, ŋnɩ bʊr yuu…. Ŋ n Pol nyasʊ, ŋnɩ bɔ m Wosocɛ ʊ b’ʊ, ŋnɩ cɛlɛrɔ wɔɔ tɩnta lɛɛm. 31Ŋ n’a kam ma k’a zɛ gər, sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ n mim naa do ma, ŋ ʊ: «Zerizalɛm haay a zɛ kʊ ma.» 32A n sʊrdaarɔ wɔɔ bir lɛɛm, an ŋ so kʊ ma kan sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzannɔ wɔɔ kɩ, an a ka ŋnɩ la gʊɔɔ wɔɔ ra ŋnɩ bɔ. Kʊ gʊɔɔ wɔɔ sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ yɩ kan a sʊrdaarɔ wɔɔ kɩ bɩ, ŋ Pol zɛrɛ to. 33Sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ n a zɔ, an Pol nyasʊ, an lɛ ka, a ʊ, ŋn’a sur baŋŋa m hɩɩya. A n a lar a ʊ, kʊ nka n’awɔɔ m, bɩ, kʊ bɔ a ba sɔ. 34Bɩ, gʊɔɔ wɔɔ bire ʊ, gʊaa biyəə nɩ zee darɛ, ŋ bɩr mim zaa deem hɩrɛ y. Kʊ sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ bɩr hɔsɩ jɩ mam paan… bʊgʊr bɩ minto bɩ, a lɛ ka a ʊ, ŋnɩ Pol gaa ŋnɩ ta m sʊrdaarɔ wʊtajɩ ʊ b’ʊ. 35Kʊ Pol yaa lee ku derlɛ bɩncɛ bɩ ra bɩ, sʊrdaarɔ wɔɔ a busu, gʊɔɔ wɔɔ kʊ ŋ n’a tɔŋ ʊ k’a ku bɩ minto. 36Bala, zamaa bɩ haay ɩ zure a jɛ ʊ kan zee kɩ, ŋ ʊ: «K’a zɛ gər.»
Pol ɩ meer bam kan zɩɩfʊrɔ kɩ
37Dɔmɩm kʊ ŋ ʊ, k’a gasʊ m sʊrdaarɔ wʊtajɩ ʊ bɩ, Pol a hɩ sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ m, a ʊ: «Mɔɔ n da ma, m meer ba kan ɩbɩɩ kɩ ra?» Sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Ɩbɩɩ ɩ grɛkkɩ lemim mam na? 38Ɩbɩɩ bɛɛ m Eziptɩ gʊaa niŋŋə k’a gʊɔɔ zɩnzɛrɛ zannɔ gaa dɔmɩnnɔ kʊ ŋ cem dɩɩtaa-dɩɩtaa rɔ nɔɔn nɔ ʊ, gʊaa tisi si, ɩ ta ŋ nɩ poohɔɔn ʊ bɩ ra?» Pol n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Mɔɔ gɛɛ? Zɩɩfʊ n mɔɔ m, m to mɔɔ ʊ Silisii kʊ Tarsɩ ʊ. Tara gʊta nyɩ n mɔɔ m. 39K’ɩ sugur ba, ɩ zaa ka m ʊ, kʊ m meer ba kan zamaa bɩ kɩ.» 40A n zaa ka ʊ, Pol n wuti an jɩm brama zerjɩ bɩ ra, an a wɔ busu zamaa bɩ m, ŋnɩ zɛ sɩɩ…, an meerbaa bɩ sa ebree lemim m, an n’a hɩrɛ ŋ nɩ, a ʊ:
221«M danyɩnɔ, kan m zɩrɔ kɩ, k’a tʊr ka, kʊ m m gumə mim dɩnda awɔɔ m kɛɛrɛ.» 2Kʊ ŋ Pol ma an ebree lemim sa k’a hɩ bɩ, ŋ bʊgʊr bɩ to haay. 3«Zɩɩfʊ n mɔɔ m, yɩ mɔɔ Silisii kʊ Tarsɩ ʊ, bɩ tʊr mɔɔ ʊ naa ʊ, tara naa do nɔ ʊ. Gamalɩyɛl ɩ wɔɔ zɩrɔ wɔɔ lɛrɔ wɔɔ dɩnda mɔɔ m zʊr-zʊr. Mɔɔ nyɩnta m Woso zuure nyasʊ kɔɔkɔɔ, amba awɔɔ haay m her naa m. 4Mɔɔ nyɩnta, m fɩr ka gʊɔɔ ma karɩnda naa do zuure ma, m gɔsɩnnɔ zɩnzɛ, m gɔsɩnnɔ sur, m ŋ du lɔnnɔcɛ ʊ, lannɔ kan yaarɔ kɩ. 5Wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ kan do bɩ jɩtannɔ wɔɔ kɩ a da ma, ŋn’a kasɛtɩ ka. Ciro mɔɔ ŋ si ŋ han wɔɔ danyɩnɔ zɩɩfʊrɔ kʊ ŋ nɩ Damas ʊ rɔ wɔɔ minto. Bɩ mɔɔ ɩ tam Damas ʊ, kʊ m aa sɩrakarɛzannɔ kʊ ŋ nyɩnta b’ʊ rɔ wɔɔ sur, m bʊr ŋ nɩ Zerizalɛm ʊ, kʊ ŋ nɩ bɩ fɩr ka ŋ ma.
Pol y’a mɩŋŋa heerlʊrlɛ mim dɩndam
(Zibəəzannɔ Ci 9.1-19; 26.12-18)
6Mɔɔ m zaa sa, m nɩ tarɛ, m m zɔ Damas ma. Lɛɛm bɩ, sinuu zeezi, lɛɛgure gʊta n a to brama an b’a ku mɔɔ ra. 7Mɔɔ n m do tara ʊ, mɔɔ nɩ leer marɛ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: ‹Sol, Sol, bɔ minto ɩ nɩ fɩr kam mɔɔ ma?› 8Mɔɔ n a nyɩ bɔ ʊ, mɔɔ ʊ: ‹Nka n’ɩbɩɩ nɩ, Zuuba?› Leer bɩ n a ya, an a hɩ, a ʊ: ‹Nazarɛtɩ Yeezuu m mɔɔ m, mɔɔ ɩbɩɩ nɩ fɩr karɛ m ma.› 9Mɔɔ zukuuzannɔ wɔɔ lɛɛgure bɩ yɩ mɩŋŋa, bɩ ŋ bɩr leer k’a nɩ meer bam kan mɔɔ kɩ bɩ marɛ y. 10Mɔɔ n laaka da: ‹Bɔ mɔɔ m ga m, m a ba Zuuba?› Zuuba n a nyɩ bɔ mɔɔ nʊ, a ʊ: ‹Wuti, ɩ ta Damas ʊ. K’ɩ lee ku b’ʊ, hɔ k’ɩbɩɩ ɩ ga m, ɩ ba bɩ, n y’a hɩrɛ ɩbɩɩ m deem-deem.› 11Bɩ, kʊ lɛɛgure naa do mɔɔ mɩm bɩ ta bɩ, mɔɔ zukuuzannɔ wɔɔ a wɔ dɔ mɔɔ rɛ, mɔɔ n lee ku Damas ʊ. 12Gʊaa niŋŋə n nɩ b’ʊ, a tɔ m Ananɩyas. A nyɩnta gʊaa mɩŋŋa, an nɩ lɛrɔ wɔɔ sim mɩŋŋa, zɩɩfʊrɔ kʊ ŋ nɩ b’ʊ rɔ wɔɔ n’a lɛ bɔŋ ʊ. 13A n bʊr, an bɩ mɔɔ yɩ, an a hɩ mɔɔ m, a ʊ: ‹M danyɩ Sol, k’ɩ mɩm n lɛɛ yɩ!› Lɛɛm bɩ, mɔɔ mɩm a gʊ, m a yɩ. 14A n a hɩ mɔɔ m, a ʊ: ‹Wɔɔ zɩrɔ Woso ɩ bɔ ʊ, k’ɩ hɔɔnhɔ dɔ, k’ɩ Gʊaa tɩrga bɩ yɩ, k’ɩ mɩŋŋa lɛ meerbaa ma. 15Sɩra m, ɩbɩɩ ɩ ga m, ɩ bɩr kasɛtɩzaa a minto gʊaa haay taa kan hɔ haay k’ɩbɩɩ yɩ, ɩ ma sɔ bɩ kɩ. 16Bɔ minto, ɩ nɩ sɩnsɩm karɛ? Aya! Wuti ɩ batɛm si, k’ɩ tɔ bir, ɩ ɩ mimbʊnyaarɔ dintim gʊ ɩ ma.› 17Kʊ mɔɔ m wusigə Zerizalɛm ʊ bɩ, hindeem ʊ, mɔɔ nɩ yaa dam Wosocɛ ʊ, 18mɔɔ n Zuuba yɩ hɔhɩnkarɛ nɔ ʊ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: ‹A ba zɔɔ, ɩ ɩ hʊr Zerizalɛm ʊ, bala, ŋ bɩ mɔɔ kasɛtɩ k’ɩbɩɩ n’a kam bɩ sire y.› 19Mɔɔ n a nyɩ bɔ ʊ, mɔɔ ʊ: ‹Zuuba, ŋ y’a dɔ mɩŋŋa, ŋ ʊ, mɔɔ ɩ nyɩnta, m nɩ tam sokʊmacɛrɔ ʊ, m nɩ gʊɔɔ kʊ ŋ sɩra ka ɩbɩɩ ʊ rɔ wɔɔ gʊrm, m a ka, ŋn’ɩ ŋ dum lɔnnɔcɛ ʊ, ŋn’ɩ ŋ zɛm madɩɩrɔ m. 20Ɩbɩɩ kasɛtɩzaa Etɩyɛnnɩ ma k’a bra tara ra bɩ, mɔɔ mɩŋŋa nyɩnta b’ʊ sɔ, m m zɛ kʊ ra kan gʊɔɔ kʊ ŋ n’a zɛm nɔ wɔɔ kɩ, m dɔ ŋ huuro ma.› 21A n a hɩ mɔɔ m, a ʊ: ‹Ta, ɩbɩɩ nyɔɔ mɔɔ nawʊm do vantɔɔ kʊrɔ ʊ.› »
22Zɩɩfʊrɔ wɔɔ kʊ ŋ y’a tʊr ka Pol ma, an ta an meerbaarɔ nɔɔn duro ku bɩ, ŋ wuti, ŋn’ɩ zee dam, ŋ ʊ: «K’a gʊaa ncɩnaaʊ bɩ bɔ durnya ʊ! A n a ga m, an bɩr mɩsɩr y.» 23Kʊ ŋ nɩ zee dam bɩ, ŋ y’a huuro bɔ a ra, ŋnɩ taa gʊr, ŋn’a nyɔɔm brama, 24sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ n lɛ ka, kʊ ŋ nɩ gasʊ Pol m, sʊrdaarɔ wʊtajɩ b’ʊ, ŋn’a zɛ, k’a laaka da han a dɔ, kʊ bɔ minto m zɩɩfʊrɔ wɔɔ nɩ zee darɛ awɔɔ ma gɛ. 25Kʊ ŋ n’a bankam k’a Pol wʊta k’a zɛ bɩ, a a hɩ sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzaa k’a nɩ zibəə ʊ b’ʊ bɩ m, a ʊ: «Rɔm zannɔ gʊaa kʊ ŋ n’a dʊdɔ ka bɩ, awɔɔ a ga m a zɛ madɩr m na?» 26Sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzaa k’a naa ma bɩ, a ta an aa hɩ sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ m, a ʊ: «Bɔ ɩbɩɩ k’ɩ ba naa? Gʊaa bɩ, Rɔm zannɔ gʊaa m!» 27Sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ n a bɔ, an bɩ Pol lar, a ʊ: «Rɔm zannɔ gʊaa n’ɩbɩɩ m paan… ra, k’ɩ hɩ m m?» Pol n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Ɩɩn…» 28Sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ n a hɩ m, a ʊ: «Mɔɔ busoo bɔ gʊta kʊ m bɔkarɛ, m m ba Rɔm zannɔ gʊaa.» Pol n a hɩ m, a ʊ: «Mɔɔ naa, yɩ mɔɔ a nɔ ʊ.» 29Lɛɛm bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ nyɩnta k’a Pol zɛ rɔ wɔɔ a to. Sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ k’a a dɔ a ʊ, Rɔm zannɔ gʊaa m Pol m, awɔɔ n a sur bɩ, dabɔʊ a nyasʊ.
Pol ɩ dʊdɔkənno taa
30Dɔ k’a mɛ bɩ, sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ k’a lɛ n taa k’a a dɔ paan… kʊ bɔ minto m, zɩɩfʊrɔ wɔɔ nɩ mim kam Pol ra bɩ, a a ka, ŋnɩ baŋŋarɔ wɔɔ bʊmbɔ ma. A n a ka, ŋnɩ wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ bir kan dʊdɔkənno wɔɔ kɩ, an ŋ so kʊ ma, an a ka Pol n bʊr ŋ taa.
231Pol n dɩga dʊdɔkənno wɔɔ ma sɩɩ…, an a hɩ, a ʊ: «M danyɩnɔ, mɔɔ mɩsɩrbaa ba kan noom fu kɩ Woso mɩm ʊ, an ta, an her naa ku.» 2Bɩ, wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ Ananɩyas lɛ ka a gʊɔɔ kʊ ŋ n’a jɩr ʊ rɔ wɔɔ ʊ, a ʊ, ŋn’a zɛ a lɛ ma. Pol n a hɩ m, a ʊ: 3«Ɩbɩɩ Woso n n’ɩ zɛm, noonkundəzaa ra! Nyɩnta ɩbɩɩ ʊ naa ʊ, ɩ zu lɛrɔ ʊ, k’ɩ mɔɔ dʊdɔ ka, ɩ bɔkarɛ ɩ kaanm lɛrɔ wɔɔ m, ɩ lɛ ka kʊ ŋ nɩ mɔɔ zɛ ra?» 4Gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ b’ʊ rɔ wɔɔ n həən si ma, ŋ ʊ: «Wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ b’ɩbɩɩ n’a sʊnsɔ wʊm naa ra?» Pol n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: 5«Mɔɔ n a dɔ mɔɔ ʊ wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ nɩ y, m danyɩnɔ. Kʊ sɩra nɩ, n y’a gʊrsɩra ba, n ʊ: ‹Ɩ b’ɩ do cir sʊnsɔ wʊ y.› » 6Pol k’a b’a dɔ, a ʊ, gʊɔɔ wɔɔ sadisɛɛnrɔ m kan farizɛɛnrɔ kɩ bɩ, a a leer busu brama dʊdɔkənno wɔɔ bire ʊ, a ʊ: «Farizɛn m mɔɔ m, m danyɩnɔ, farizɛɛnrɔ nyɩ m mɔɔ m. Kʊ mɔɔ si mɔɔ ʊ gəəno y’a mɩm bɔŋ ʊ bɩ y’a ka ŋn’ɩ mɔɔ dʊdɔ kam.» 7K’a meer naa do ba an a nya bɩ, nyaa wuti farizɛɛnrɔ wɔɔ bire ʊ kan sadisɛɛnrɔ wɔɔ kɩ. Zamaa bɩ n a gʊngʊ. 8Sadisɛɛnrɔ wɔɔ ʊ, gəəno mɩmbɔʊrɛ ba ʊ y, malɛɛka ba ʊ, nyi ba ʊ sɔ y. Farizɛɛnrɔ n bɔkarɛ, ŋn’a sim, ŋ ʊ, ŋ ta ʊ. 9Bʊgʊr paan… nyɩnta ʊ. Wosocikarɩnsaambɔɔ gɔsɩnnɔ wuti farizɛɛnrɔ wɔɔ bire ʊ ŋnɩ meer ba kan heerbusu kɩ, ŋ ʊ: «Wɔɔ n gʊaa naa do kʊrɔ ma yɩ y. Kʊ nyi ɩ meer ba kan kɩ, gɛɛ malɛɛka, wɔɔ n a dɔ y.» 10Kʊ nyaa bɩ nɩ paŋŋa yɩm bɩ, sʊrdaa tisi lɛɛzaa b’ɩ nyi bam, ŋ y’a Pol kɩnkaansʊ. A lɛ ka kʊ gʊɔɔ n a bɔ bire ʊ, ŋnɩ ta m sʊrdaarɔ wʊtajɩ ʊ b’ʊ. 11Gunuu bɩ do ʊ, Zuuba a hɩnka Pol m, a ʊ: «Ɩ da bɩ bɔ ʊ, amba ɩbɩɩ mɔɔ kasɛtɩ ka Zerizalɛm ʊ bɩ, ɩbɩɩ mɔɔ kasɛtɩ kam Rɔm ʊ maam sɔ.»
Zɩɩfʊrɔ lɛ taa k’a Pol zɛ gər
12Dɔ k’a mɛ bɩ, zɩɩfʊrɔ wɔɔ a dɩnda ŋn’a zɛ kan kʊ kɩ, ŋn’a wer si k’a bɩ hɔ bɩ, a hɔ mi k’a n Pol zɛ gər y. 13Kutim-kutim naa do nɔ ʊ, gʊɔɔ wɔɔ lɛ lɛ da busi ra, ŋn’a wer bɩ si. 14Ŋ n ta, ŋn’aa wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ yɩ kan jɩtannɔ wɔɔ kɩ, ŋn’a hɩ ŋ nɩ, ŋ ʊ: «Wɔɔ ʊ wer si, ʊ ʊ, kʊ wɔɔ n Pol zɛ gər y, wɔɔ bɩ hɔ bɩrɛ y. 15Kɛɛrɛ bɩ, awɔɔ kan dʊdɔkənno wɔɔ kɩ, k’a kʊ yɩ, k’a hɩ sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ m k’an a gaa, an a ka a ʊ, ɩ ʊ, awɔɔ lɛ n taa k’a b’a banka a lar. Kʊ wɔɔ nɩ, hɔ kʊ wɔɔ n n’a bam, ʊ a ku, ʊ a zɛ b’a n lee ku bɩ, wɔɔ ɩ bɩ dɔ.» 16Pol danlʊ nyɩ n minno nɔɔn duro ma. A n ta sʊrdaarɔ wʊtajɩ ʊ, an aa gasʊ, an a hɩ Pol m. 17Pol n sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzaa deem bir, an a hɩ m, a ʊ: «Nyukumbueere naa gaa, ɩ ta m sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ zi, a lɛ n taa k’a meer ba kan kɩ.» 18Sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzaa bɩ n a gaa, an ta m sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ zi, an a hɩ m, a ʊ: «Lɔ Pol b’ɩ mɔɔ bir, an a yɛ mɔɔ han, kʊ m nyukumbueere naa do gaa, m bʊr m ɩbɩɩ zi. A lɛ n taa k’a meer ba kan ɩbɩɩ kɩ.» 19Sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ n a gaa a wɔ ma, an bɔ m toore ma, an a lar, a ʊ: «Bɔ ɩbɩɩ ʊ k’ɩ hɩ mɔɔ nɩ?» Nyukumbueere bɩ n a hɩ m, a ʊ: 20«Zɩɩfʊrɔ wɔɔ a dɩnda ŋn’a zɛ kan kʊ kɩ, k’a yɛ ɩbɩɩ han, k’ɩ Pol gaa ɩ bʊrm booti m dʊdɔkənno wɔɔ taa, ɩ ʊ, ŋ lɛ n taa k’a banka a lar a mim bɩ jɩ ma mɩŋŋa k’a a dɔ. 21Ɩ bɩ ŋ meerbaa bɩ si y. Ŋ lɛ dam gʊaa busi ra, ŋnɩ kunku ma. Ŋ y’a wer si k’a bɩ hɔsɩ bɩ, a bɩ hi mi k’awɔɔ n Pol zɛ gər y. Ŋ y’a banka, ŋnɩ nya, ŋn’ɩ dɔrɛ ɩbɩɩ zaakarɛ ma.» 22Sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ n nyukumbueere bɩ da zaa ra, an a hɩ m, a ʊ: «Ɩ b’a hɩ gɔsɩ nɩ, ɩ ʊ, ɩ hɔ naa do hɩ mɔɔ nɩ y.»
N ta Pol m Sezaree ʊ
23Sʊrdaa tisi lɛɛzaa bɩ n sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzannɔ bir hɩɩya, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «K’a a banka, k’a ta Sezaree ʊ yirbəə wakatɩ nɛɛhʊ ma, sʊrdaarɔ zɔɔhɩra, siirozannɔ busaanhɩna, kannɩzannɔ zɔɔhɩra. 24K’a siiro banka, kʊ Pol n da ŋ ʊ an lee ku kan laafɩɩ kɩ tara lɛɛzaa Feligsi zi.» 25A n ci ba, an a hɩ ncɩnaaʊ:
26«Mɔɔ Klodiyus Liziyas nɩ yaa dam tara lɛɛzaa mɩŋŋa Feligsi m. 27Zɩɩfʊrɔ ɩ gʊaa kʊ mɔɔ n’a nyɔɔrɛ ɩbɩɩ zi naa nyasʊ ŋn’a ŋʊam k’a zɛ. Kʊ mɔɔ b’a ma ŋ ʊ Rɔm gʊaa m bɩ, mɔɔ ta kan m sʊrdaarɔ kɩ, m aa yɔ. 28Kʊ mɔɔ lɛ n taa kʊ m mim kʊ ŋ y’a ka ra bɩ dɔ bɩ, mɔɔ ka ŋnɩ ta m ŋ dʊdɔkənno taa. 29Mɔɔ bɩ dɩga a, bɩsɩ ŋ n’a kam, a lɛrɔ wɔɔ ma, ŋnɩ mim ka ra. B’a n hɔsɩ ba, an a ga zɛ m, gɛɛ ŋn’a sur baŋŋarɔ nɩ y. 30Bɩ, kʊ mɔɔ ma ŋ ʊ, zɩɩfʊrɔ wɔɔ ɩ dundom zi k’a zɛ bɩ y’a ka, mɔɔ n’a nyɔɔrɛ ɩbɩɩ zi zɔɔ-zɔɔ. Mɔɔ hɩ gʊɔɔ kʊ ŋ mim ka ra rɔ wɔɔ m sɔ, kʊ ŋ nɩ bʊr ɩbɩɩ zi, ŋnɩ b’a gumə lemim hɩ.»
31Sʊrdaarɔ wɔɔ n lɛ kʊ n y’a ka ŋ ʊ bɩ si, ŋnɩ Pol gaa, ŋnɩ ta m gunuu ʊ Antipatris ʊ. 32Dɔ k’a mɛ bɩ, kannɩzannɔ wɔɔ m Pol to siirozannɔ wɔɔ m, ŋn’a wusigə, ŋnɩ bʊr sʊrdaarɔ wʊtajɩ ʊ b’ʊ. 33Kʊ ŋ yaa lee ku Sezaree ʊ bɩ, siirozannɔ wɔɔ ci bɩ ka tara lɛɛzaa b’ʊ, ŋnɩ Pol hɩnka m sɔ. 34Tara lɛɛzaa bɩ n ci bɩ karɩnda ba, an laaka da kʊ Pol bɩ, a to a ʊ gʊrga kara ʊ gɛ. K’a a dɔ a ʊ, a to a ʊ Silisii ʊ bɩ, a a hɩ m, a ʊ: 35«Gʊɔɔ k’ʊ ŋ mim ka ɩbɩɩ ra bɩ, kʊ ŋ bʊr, mɔɔ yɩ m tʊr karɛ ɩbɩɩ meerbaa ma.» A n lɛ ka, a ʊ, ŋnɩ dɔ ma naa ʊ, hargʊta kʊ Hɩrɔɔdɩ a dɔ b’ʊ.
24Pol meer ba Feligsi taa
1Dɔmɩm soor jɛ ʊ bɩ, wosocɛmannɩbər jɩtaarɛ Ananɩyas kan jɩtannɔ kɩ, meerbaa dɔrɛzaa deem Tɛrtulus kɩ bʊr. Ŋ n ta Pol mim bɩ m tara lɛɛzaa Feligsi taa. 2Bɩ m Pol bir, Tɛrtulus n a sɩŋŋɩda sa, an nɩ mim karɛ a lɛ m, a ʊ: «Feligsi mɩŋŋa, ɩbɩɩ minto y’a ka wɔɔ n laafɩɩ yɩ gʊta, lʊnlʊrlɛrɔ k’ɩbɩɩ ŋ ba wɔɔ bire ʊ wɔɔ do naa minto, bɩ tɔ ma. 3Dɔmɩm haay, lɛɛ haay ʊ, Feligsi mɩŋŋa, wɔɔ ɩ barka darɛ ɩbɩɩ m zibəəro mɩŋŋɔɔ nɔɔn duro minto. 4Kʊ mɔɔ lɛ baa kʊ m ɩbɩɩ kɔ gʊta bɩ, meerbaa bɩ bɩ gʊta y. Meerbaa nyɩntam poore, bɩ mɔɔ y’a yɛrɛ ɩbɩɩ han, kʊ bamɩŋŋazaa n’ɩbɩɩ m bɩ, wɔɔ dɔ, wɔɔ ʊ, ɩbɩɩ y’ɩ tʊr kam ma kan bʊraama k’ɩbɩɩ n tam wɔɔ n a dɔ bɩ kɩ. 5Wɔɔ yɩ gʊaa naa do, minzaa m. A nyaa zɛ an n’a dam durnya naa zɩɩfʊrɔ haay bire ʊ. Nazarɛtɩ gʊngʊrɛzannɔ wɔɔ karɩnda jɩtaarɛ deem m. 6A a ŋʊa k’a wɔɔ Wosocɛ bɩ zar, bɩ y’a ka wɔɔ n a nyasʊ. [7Wɔɔ ʊ kʊ a dʊdɔ ka, ʊ lɛrɔ wɔɔ nɔ ʊ. Sʊrdaa tisi lɛɛzaa Liziyas n a ma, an b’a bɔ wɔɔ bire ʊ kan paŋŋa gʊta kɩ, an lɛ ka gʊɔɔ kʊ ŋ mim ka ra rɔ wɔɔ ʊ, kʊ ŋ nɩ bʊr ɩbɩɩ zi.] 8Ɩbɩɩ ɩ da ma, ɩ lar ɩ zim: Ɩbɩɩ hɔ niŋŋə k’a ka wɔɔ nɩ mim kam la bɩ jɩ dɔm.» 9Zɩɩfʊrɔ wɔɔ n yo meerbaa naa do ra, ŋ ʊ, sɩra m.
Pol meerbaa
10Tara lɛɛzaa b’a wɔ busu, an zaa ka Pol ʊ, k’an meer ba. Pol n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Mɔɔ dɔ mɔɔ ʊ, ɩbɩɩ ɩ so gʊrga naa do dʊdɔ karɛ ʊ a dɔɔraa laatʊ, mɔɔ heer nyɩnta sɔ, kʊ m m meer ba. 11K’ɩbɩɩ lɛ taa, ɩbɩɩ ɩ da ma, ɩ laaka da. Ta kʊ mɔɔ ʊ Zerizalɛm ʊ bɩ, a dɔmɩm n lɛ da bueerehɩɩya ra y, mɔɔ ta Zerizalɛm ʊ, kʊ m aa yaa da. 12Gɔsɩ n mɔɔ yɩ m nɩ bɩsɩ kam Wosocɛ ʊ kan gʊaa kɩ, gɛɛ, m nyaa zɛ m a da sokʊmacɛ ʊ, gɛɛ, lɛɛ vanta ʊ tara nɔ ʊ y. 13Gʊɔɔ nɔɔn duro b’a dam ma, ŋnɩ hɔsɩ yɩ ŋn’a ka mɔɔ ra, ŋ ʊ sɩra nɩ y. 14Ba hɔ kʊ mɔɔ dɔ bɩ n na: Wɔɔ zɩrɔ Woso zi mɔɔ n’a bam, m nɩ zum Zuuba Yeezuu zaa kʊ ŋ ʊ gʊngʊrɛzaa m b’ʊ. Kʊ zaa bɩ do nɩ, mɔɔ ɩ hɔ haay kʊ n y’a gʊrsɩra ba lɛrɔ ci nɔ ʊ bɩ sim kan wosolɛsinnɩsorazannɔ ciro kɩ. 15Mɔɔ ta Woso taafeerle naa do m, mɔɔ ʊ: Gʊɔɔ mɩŋŋɔɔ kan gʊɔɔ bʊnyaarɔ kɩ y’a mɩm bɔŋ ʊ. Ŋ mɩŋŋɔɔ maam sɔ. 16Bɩ minto y’a ka, mɔɔ nɩ m tɔŋ ʊ dɔmɩm haay kʊ m bɩ mim zu ʊ Woso ma kan gʊɔɔ kɩ y. Bɩ, naa minto bɩ, dabɔʊ ba mɔɔ ma y. 17Mɔɔ bɔrɛ dɔɔraa laatʊ, m m bɔ, m bʊr kɛɛrɛ, kʊ m bɩ daahan ka m dogʊɔɔ cicirzannɔ ʊ, kʊ m bɩ mannɩ ba sɔ. 18Bɩ, ŋ bɩ mɔɔ yɩ Wosocɛ ʊ, bɩ ma bɩ, mɔɔ dintim gʊ m ma. Gʊaa cir n nyɩnta ʊ y, bɩ bʊgʊr n nyɩnta ʊ sɔ y, 19kʊ Azii zɩɩfʊrɔ gɔsɩnnɔ bɛɛ nyɩnta b’ʊ y. Brɔɔ y’a ga m, ŋn’a hɩnka ɩbɩɩ taa, ŋnɩ mim yɩ ŋn’a ka mɔɔ ra, hɔ kʊ mɔɔ ba bɩ minto. 20Gɛɛ k’a bɛɛ m bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ naa ʊ rɔ wɔɔ a da ma, ŋnɩ hɔ kʊ mɔɔ ba, ŋnɩ ta mɔɔ m dʊdɔkənno wɔɔ taa bɩ hɩ. 21Hɔ deem naa mɔɔ jɩm brama, m zee da, m a hɩ ŋ bire ʊ: Gəəno mɩmbɔʊrɛ minto y’a ka, ŋn’ɩ mɔɔ dʊdɔ karɛ awɔɔ taa her.»
22Bala, Feligsi Zuuba Yeezuu zaa bɩ mim dɔ. N gʊɔɔ wɔɔ da zaa ra, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «Kʊ sʊrdaa tisi lɛɛzaa Liziyas bɩ bʊr naa ʊ, mɔɔ y’awɔɔ mim bɩ dʊdɔ karɛ.» 23A n lɛ ka sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzaa b’ʊ, a ʊ, an dɔ Pol ma, b’a b’a du y. A b’a ta a gʊaasɩba sɩ m tolle, a nyasʊm minto y.
Pol ɩ lɔnnɔcɛ ʊ
24Dɔmɩm k’a cem poore bɩ, Feligsi nyɩnta kan Drusil a lʊ kʊ zɩɩfʊ m bɩ kɩ. A n a ka, ŋnɩ Pol bir k’an Krista sɩrakarɛ mim dɩnda a m. 25Bɩ, Pol k’a nɩ meer bɩ bam an nɩ tam tɩrgabaa, bʊraama, dʊdɔ k’a nɩ zɛm bɩ kɩ bɩncɛ ʊ bɩ, Feligsi da bɔ ʊ, an Pol meerbaa bɩ zɛ ra, a ʊ: «Naa ma bɩ, ɩ wusigə, ɩ ta ɩ bɩncɛ ʊ. Mɔɔ zɛm b’ɩ bir dɔmɩm niŋŋə ʊ.» 26Feligsi nyɩnta an n’a hɔɔn darɛ, a ʊ, Pol busoo karɛ a ʊ. Bɩ y’a ka an tɩr nyɔɔ da, ŋn’aa bir hallɩ gallɛm gʊta k’a bɩ sʊʊra ba. 27Dɔɔraa hɩɩya k’a cem bɩ, Pɔrsiyus Fɛstus ɩ Feligsi bɩncɛ sa. Feligsi k’a lɛ n taa k’a bɩr mɩŋŋa zɩɩfʊrɔ wɔɔ mɩm ʊ bɩ, a Pol to lɔnnɔcɛ ʊ b’ʊ.
25Pol lɛ taa a dʊdɔ bɩ ma Rɔm cir taa
1Bala, Fɛstus k’a lee ku a gʊrga ʊ b’ʊ bɩ, a dɔmɩm kaakʊ kur bɩ, a a hʊr Sezaree ʊ, an ta Zerizalɛm ʊ. 2B’ʊ bɩ, wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ kan zɩɩfʊrɔ gʊɔɔ gʊtɔɔ kɩ bʊr k’a mim ka Pol ra a taa. Ŋ n a yɛ Fɛstus han, k’an sugur ba a m, 3an zaa ka, kʊ n nɩ ta Pol m Zerizalɛm ʊ. Bala, ŋ y’a dɩnda, ŋn’a zɛ kan kʊ kɩ a minto, k’a bɩ daata zɛ ra, a ku a zɛ gər zaa ra. 4Fɛstus n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ, Pol gɔɔtam Sezaree lɔnnɔcɛ ʊ. Bɩ, kan bɩ kɩ haay, k’a yɩ poore, a y’a bɔrɛ a ta b’ʊ. 5«A a ya, an a hɩ a ʊ, gʊɔɔ kʊ ŋ mim bɩ dɔ mɩŋŋa, awɔɔ bire ʊ rɔ wɔɔ, ŋnɩ zu kʊ ʊ kan mɔɔ kɩ, k’ʊ ta Sezaree ʊ, kʊ hɔ niŋŋə ta an ta ʊ gʊaa naa do minto, kʊ ŋ nɩ bʊr ŋnɩ mim ka ra.» 6Fɛstus n maasɩrɛ ba ŋ bire ʊ y, a n lɛ da dɔmɩm sinnyə m gɛɛ bu nɩ y. K’a lee ku Sezaree ʊ bɩ, a dɔ k’a mɛ bɩ, a yaa nyɩnta a dʊdɔkarɛ bɩncɛ ʊ, an a ka n n bʊr Pol m. 7Bɩ k’a lee ku b’ʊ bɩ, zɩɩfʊrɔ kʊ ŋ y’a to Zerizalɛm ʊ ŋnɩ bʊr lɔ wɔɔ bɩr ma, ŋnɩ ŋʊaar gʊta ba, ŋ n’a kam la kan minno gʊtɔɔ kɩ, bɩ ŋ b’a dam ma, ŋn’a kasɛtɩ ka y. 8Pol n a gumə mim hɩ sɔ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «Mɔɔ n mim zu ʊ zɩɩfʊrɔ lɛrɔ ma, gɛɛ ŋ Wosocɛ, gɛɛ Rɔm cir ma y.» 9Kʊ Fɛstus lɛ n taa k’a bɩr mɩŋŋa kan zɩɩfʊrɔ wɔɔ kɩ bɩ, a a hɩ Pol m, «Ɩbɩɩ lɛ taa kʊ ŋ nɩ ta ɩbɩɩ m Zerizalɛm ʊ, kʊ m aa ɩ dʊdɔ ka gɛɛ?» 10Pol n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Rɔm cir dʊdɔkarɛ bɩncɛ mɔɔ n ta ʊ naa, naa ʊ ŋn’ɩ mɔɔ dʊdɔ kaŋ ʊ. Ɩbɩɩ mɩŋŋa a dɔ paan…, ɩ ʊ, mɔɔ n mim zu ʊ zɩɩfʊrɔ ma y. 11Kʊ mim mɔɔ zu ʊ paan…, an a ga mɔɔ zɛ m, mɔɔ bɩ m bɔrɛ m kur y. Bɩ, kʊ minno kʊ gʊɔɔ nɔɔn duro a ba, n n’a kam mɔɔ ra b’a jɩ ba ʊ rɔ nɔɔn nɩ, gʊaa ba lɛ m, an n’a dam ma, a n mɔɔ ka ŋ ʊ y. Mɔɔ lɛ taa kʊ m ta Rɔm cir taa.» 12Fɛstus kʊ ma kan a gʊɔɔ wɔɔ kɩ an a hɩ Pol m, a ʊ: «Ɩbɩɩ yɛ k’ɩ ta Rɔm cir taa, ta ɩbɩɩ n nɩ zɛm b’a ʊ b’ʊ.»
Pol ɩ Agripaa kan Berenisi kɩ taa
13Dɔmɩm k’a cem poore bɩ, cir Agripaa kan a danlʊ Berenisi kɩ ta Sezaree ʊ, ŋnɩ ta k’a yaa yaa da Fɛstus m. 14Kʊ ŋn’ɩ maasɩrɛ bam b’ʊ poore bɩ, Fɛstus Pol mim bɩ sa, an a dɩnda cir bɩ m, a ʊ: «Gʊaa n nɩ naa ʊ, Feligsi n a to lɔnnɔcɛ ʊ. 15Dɔmɩm kʊ mɔɔ ta ʊ Zerizalɛm ʊ bɩ, wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ kan zɩɩfʊrɔ jɩtannɔ kɩ bʊr, ŋnɩ bɩ mim ka ra, ŋn’a zɛrɛ yɛrɛ. 16Mɔɔ n a nyɩ bɔ ŋ nʊ, mɔɔ ʊ, Rɔm zannɔ yɩnnɩbayɩ zibəə bɛɛ k’a gʊaa bɔ a ka kʊ ŋ n’a zɛ gər, bɩ gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ mim kam la rɔ wɔɔ ba ʊ, k’an aa a gumə mim dɩnda kan mim kʊ ŋ y’a ka ra bɩ kɩ y. 17Bɩ minto y’a ka, ŋnɩ bʊr naa ʊ, mɔɔ n m ya, m dɔ hɔsɩ ma y, a dɔ k’a mɛ bɩ, mɔɔ n nyɩnta, m dʊdɔkarɛ bɩncɛ ʊ, m a ka, ŋnɩ bʊr gʊaa bɩ m. 18Kʊ ŋ bʊr dʊdɔ bɩ ma bɩ, gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ mim kam la rɔ wɔɔ, ŋ n mim sɩ gurezaa yɩ, ŋn’a ka ra, amba mɔɔ m hɔɔn da ma bɩ nɩ y. 19Ŋ Woso zaa zuure minnɔ m bala, kan gʊaa deem kʊ n n’a birm Yeezuu k’a ga Pol n’a hɩm a ʊ, a mɩsɩr bɩ kɩ. 20Kʊ mɔɔ n hɔ kʊ mɔɔ n n’a bam bɩ dɔ bɩ, mɔɔ yɛ han, k’a lɛ taa k’a ta Zerizalɛm ʊ, kʊ m aa mim bɩ dʊdɔ ka b’ʊ. 21Bɩ kʊ Pol a hɩ a ʊ, a lɛ n taa k’a gɔɔta lɔnnɔcɛ ʊ, an ta an dɔmɩm kʊ cir gʊta n n’a mim bɩ dʊdɔ kam ma bɩ ku bɩ, mɔɔ lɛ ka, kʊ ŋ nɩ dɔ ma, an ta, an dɔmɩm kʊ mɔɔ n’a nyɔɔŋ ʊ Rɔm cir zi bɩ ku.» 22Agripaa n a hɩ Fɛstus m, a ʊ: «Mɔɔ lɛ n taa kʊ n gʊaa naa do meerbaa ma sɔ.» Fɛstus n a nyɩ bɔ ʊ, a ʊ: «Booti m bala, ɩbɩɩ y’ɩ tʊr karɛ a meerbaa ma.»
23Dɔ k’a mɛ bɩ, Agripaa kan Berenisi kɩ lee ku dʊdɔkarɛ bɩncɛ ʊ b’ʊ kan cirbəə gʊta kɩ, sʊrdaarɔ jɩtannɔ yɩ ŋ da zaa ʊ kan tara bɩ gʊɔɔ gʊtɔɔ kɩ. Fɛstus n lɛ ka, ŋnɩ bʊr Pol m. 24Fɛstus n meerbaa sa, a ʊ: «Cir Agripaa kan awɔɔ haay woo…, k’a nɩ naa ʊ bɩ, awɔɔ ɩ gʊaa naa do yɩrɛ. Zɩɩfʊrɔ wɔɔ haay bɩ mɔɔ yɩ a minto Zerizalɛm ʊ, an ta an lee ku naa ʊ kan zee kɩ, ŋ ʊ, ŋ b’a ya, ŋn’a to mɩsɩr y. 25Kʊ mɔɔ nɩ, mɔɔ n zibəə bʊnyaa yɩ, an a ba, an a ga a zɛ nɩ y. Bɩ, k’a ʊ, k’a lee ku Rɔm cir zi bɩ, mɔɔ cɩnta, kʊ m a nyɔɔ b’ʊ. 26Bɩ kʊ mɔɔ ba meerbaa m paan…, kʊ m a gʊrsɩra ba cir gʊta ma k’an Pol mim bɩ dɔ bɩ, bɩ minto y’a ka, mɔɔ n a ka, an bʊr awɔɔ taa, an lɛ da ɩbɩɩ taa naa ʊ cir Agripaa, kʊ wɔɔ lar, naa jɛ ʊ, mɔɔ hɔsɩ yɩrɛ, m a gʊrsɩra ba Rɔm cir ma. 27Kʊ mɔɔ lɔ nyɔɔ ncɩnaaʊ, bɩ mɔɔ n a kʊrɔma k’an a mim ʊ bɩ yɩ, yarmabaa zibəə m.»
26Pol meerbaa Agripaa taa
1Agripaa n a hɩ Pol m, a ʊ: «Zaa ta ʊ k’ɩ meer ba kɛɛrɛ, ɩ ɩ mɩŋŋa bʊmbɔ.» Pol n a wɔ busu, an a gumə lemim hɩ, a ʊ: 2«Mɔɔ heer nyɔɔ, cir Agripaa, kʊ mɔɔ zaa yɩ kʊ m meer ba ɩbɩɩ taa her, kʊ m m gumə mim dɩnda, mim haay kʊ zɩɩfʊrɔ mɔɔ a ka wɔɔ ra bɩ minto. 3Bala, ɩbɩɩ minkə ŋ bɩsɩkarɛ gʊta m kan ŋ yɩnnɩbayɩ zibəə kɩ. Bɩ y’a ka, mɔɔ n’a yɛrɛ ɩbɩɩ han, k’ɩ tʊr ka mɔɔ meerbaa ma kan bʊraama kɩ. 4Mɔɔ mɩsɩrbaa k’a nyɩnta hɔ niŋŋə, m nyɩbaa ma, kan nyɩnta kʊ mɔɔ ʊ hɔ niŋŋə, m dogʊɔɔ bire ʊ Zerizalɛm ʊ bɩ kɩ, zɩɩfʊrɔ wɔɔ haay a dɔ. 5Kʊ ŋ lɛ taa, ŋ y’a da ma, ŋn’a kasɛtɩ ka, ŋ y’a dɔ a dɔɔraa laatʊ, ŋ ʊ, farizɛn m mɔɔ m. Gʊɔɔ niŋŋoo kʊ ŋ nɩ yɛm wɔɔ Woso zaa zuure ma paan…, an lɛ da ŋ haay ra rɔ wɔɔ. 6Bɩ her naa, kʊ mɔɔ Woso lerbɔrɛ k’a ba wɔɔ zɩrɔ m bɩ si bɩ, bɩ y’a ba mɔɔ dʊdɔ her. 7Wɔɔ do haryaa bueerehɩɩya b’ɩ yaa dam Woso m sinuu ʊ kan a gunuu ʊ kɩ, ŋ bɩr a tore y. Kʊ ŋn’ɩ dɔm lerbɔrɛ bɩ do ma bɩ minto. Kʊ mɔɔ lerbɔrɛ naa do ta m heer lɛ bɩ y’a ka, m cir Agripaa, zɩɩfʊrɔ wɔɔ nɩ mim kam mɔɔ ra. 8Bɔ minto m, b’awɔɔ n a si a ʊ, Woso ɩ gəəno mɩm bɔŋ ʊ?
9Kʊ mɔɔ nɩ, mɔɔ nyɩnta m a si mɩŋŋa mɔɔ ʊ lɛ m, kʊ m yar ba kan Nazarɛtɩ Yeezuu bɩ tɔ bɩ kɩ, paŋŋa do haay m. 10Bɩ, bɩ mɔɔ ba Zerizalɛm ʊ, wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ ɩ lɛ naa do ka mɔɔ ʊ. Mɔɔ mɩŋŋa sɩrakarɛzannɔ gʊr gʊta, m m du lɔnnɔcɛ ʊ. Gʊɔɔ kʊ n yɩ ŋ zɩnzɛ rɔ wɔɔ, mɔɔ hɩ mɔɔ ʊ, a a ga m. 11Gallɛm gʊta, mɔɔ ta sokʊmacɛrɔ ʊ, m fɩr ka ŋ ma, m paŋŋa ba ŋ ma, kʊ ŋ nɩ Yeezuu sʊnsɔ wʊ. Bɩ, kan jɩmbaa heerbusu gʊta kɩ, mɔɔ yɩ ŋ jɩ bɔm tararɔ gɔsɩnnɔ ra, m nɩ fɩr karɛ ŋ ma.
Pol y’a heerlʊrlɛ mim dɩndam
(Zibəəzannɔ Ci 9.1-19; 22.6-16)
12Bɩ minto y’a ka, hindeem ʊ, wosocɛmannɩbənno jɩtannɔ wɔɔ n zaa ka mɔɔ ʊ kan paŋŋa haay kɩ, kʊ m ta Damas ʊ mim naa do minto. 13Cir, kʊ mɔɔ nɩ tam bɩ, kʊ sinuu b’a zɔ bɩ, mɔɔ lɛɛgure yɩ, an a to brama, a gure n lɛ da wosogure ra, an b’a ku mɔɔ ra kan m zukuuzannɔ wɔɔ kɩ. 14Wɔɔ haay, wɔɔ ʊ dundo tara ʊ, mɔɔ n leer ma, an n’a hɩm mɔɔ m ebree lemim m, a ʊ: Sol, Sol, bɔ minto, ɩ nɩ fɩr kam mɔɔ ma? A ba ɩbɩɩ nawʊrɛ, ɩ mɩŋŋa m! 15Mɔɔ n a nyɩ bɔ ʊ, mɔɔ ʊ: ‹Nka n’ɩbɩɩ nɩ, Zuuba?› Zuuba n a ya, an a hɩ, a ʊ: ‹Yeezuu m mɔɔ m, mɔɔ ɩbɩɩ n nɩ fɩr karɛ ŋ ma. 16Bɩ, wuti ɩ jɩm! Ba hɔ k’a ka mɔɔ n m hɩnka ɩbɩɩ m bɩ n na: Mɔɔ ɩbɩɩ bɔ ʊ k’ɩ nyɩnta mɔɔ zibəənyɩ, mɔɔ kasɛtɩzaa kan hɔ niŋŋə k’ɩbɩɩ mɔɔ yɩ ʊ naa kɩ, kan a vantɔɔ kʊ mɔɔ n nɩ zɛm bɩ m hɩnka ɩbɩɩ m nɔ wɔɔ kɩ. 17Mɔɔ lɛɛ kam m ɩbɩɩ bʊmbɔ ɩ do kan do vantɔɔ kʊ mɔɔ n n’ɩbɩɩ nyɔɔrɛ ŋ ma rɔ wɔɔ kɩ wɔ ʊ, 18k’ɩ yaa nɩ ŋ mɩm gʊ, k’ɩ ŋ bɔ monsigə nɔ ʊ, ɩ ta ŋ nɩ lɛɛgure ʊ, k’ɩ bɔ ŋ nɩ Sʊtaana lɔmbaa nɔ ʊ, ɩ ta ŋ nɩ Woso zi, kʊ ŋ n sɩra ka mɔɔ ʊ, kʊ ŋ n’a mimbʊnyaarɔ sugur yɩ, bɩ, kʊ ŋ nɩ hɔjirle yɩ, kan gʊɔɔ kʊ ŋ y’a mɩŋŋɔɔ ka Woso ʊ rɔ wɔɔ kɩ.›
19Bɩ tɛkka ma, cir Agripaa, mɔɔ n bɩsɩ ka hɔ kʊ Zuuba a hɩ mɔɔ m hɔhɩnkarɛ naa do nɔ ʊ bɩ ma y. 20A sa mɔɔ ʊ Damas zannɔ ma kan Zerizalɛm zannɔ kɩ, an lɛ da, Zidee jilli kʊ zannɔ kɩ, bɩ jɛ ʊ kan do vantɔɔ kʊ gʊɔɔ kɩ, m a dɩnda kʊ ŋ n’a bɔ a taam, ŋnɩ yɛ Woso ma, kʊ ŋ n’a mimbʊnyaarɔ sugur yɩ, kʊ ŋ nɩ mɩsɩrbaa ba, k’an zu kʊ ʊ kan ŋ heerlʊrlɛ bɩ kɩ. 21Bɩ minto y’a ka, mɔɔ nɩ Wosocɛ ʊ, zɩɩfʊrɔ wɔɔ n bɩ mɔɔ nyasʊ, ŋn’a gɩnga k’a mɔɔ mee bɔ ʊ. 22Woso n ku mɔɔ ra mɩŋŋa, an ta an dɔmɩm naa do ku. Mɔɔ gɔɔta m nɩ kasɛtɩ kam gʊɔɔ poorero kan gʊɔɔ gʊtɔɔ kɩ taa. Wosolɛsinnɩsorazannɔ kan Moyiisi kɩ lɛɛ ka ŋnɩ hɔ k’a nɩ zɛm bɩ hɩ. Mɔɔ bɩr hɔsɩ vanta hɩrɛ, an lɛ da bɩ ra y. 23Ŋ ʊ: ‹Krista fɩr yɩrɛ, b’a lɛɛ kam an a mɩm bɔ ʊ gəəno bire ʊ, an nɩ lɛɛgure pa dam zɩɩfʊrɔ m kan do vantɔɔ gʊɔɔ kɩ.› »
24Pol k’a lee ku bɩncɛ naa do ʊ a meerbaa nɔ ʊ bɩ, Fɛstus a leer busu, an a hɩ, a ʊ: «Hɔɔzaa n’ɩbɩɩ naa Pol! Ɩbɩɩ hɔdɔrɛ maam-maam bɩ y’ɩbɩɩ bam hɔɔzaa!» 25Pol n a hɩ, a ʊ: «Hɔɔzaa bɛɛ m mɔɔ nɩ y, Fɛstus mɩŋŋa, sɩra meerbaa mɔɔ n’a bam, hɔɔntaʊrɛ m. 26Cir Agripaa bɩ minno nɔɔn duro dɔ mɩŋŋa haay, bɩ y’a ka, mɔɔ m dam ma, m meer ba a lɛɛ kan heerkoodəbaa kɩ. Mɔɔ si mɔɔ ʊ, hɔsɩ n ba a mɩm ma sɛɛrɛ y. Bala, minno nɔɔn duro n ba gʊrga k’a nyaakʊm da ʊ y. 27Cir Agripaa, ɩbɩɩ wosolɛsinnɩsorazannɔ mim si ra? Mɔɔ dɔ mɔɔ ʊ, ɩbɩɩ ŋ mim si» 28Agripaa n a hɩ Pol m, a ʊ: «Kan ɩbɩɩ meerbaa bɩ kɩ, gɔɔta a ʊ poore, k’ɩbɩɩ n mɔɔ ba kristagʊaa ra?» 29Pol n a hɩ, a ʊ: «K’a a ŋʊa, an gɔɔta poore gɛɛ gʊta, mɔɔ ŋʊa, kʊ Woso yɛ, a bɩ nyɩntarɛ ɩbɩɩ bala y, gʊɔɔ haay kʊ ŋ n’a tʊr kam mɔɔ meerbaa ma her lɔ wɔɔ, awɔɔ y’a bam amba mɔɔ m, bɩ baŋŋarɔ kʊ ŋ nɩ mɔɔ wɔ ma rɔ nɔɔn duro bɩ nyɩntarɛ awɔɔ wɔ ma y.»
30Cir bɩ n wuti kan tara lɛɛzaa bɩ kɩ, Berenisi kɩ, kan gʊɔɔ kʊ ŋ nɩ nyɩntam kan ŋ kɩ rɔ wɔɔ kɩ. 31Kʊ ŋn’a hʊrm bɩ, ŋ sʊʊra ba kan kʊ kɩ ŋn’a hɩrɛ, ŋ ʊ: «Gʊaa naa do n hɔsɩ ba, an a ga zɛ m gɛɛ baŋŋarɔ nɩ y.» 32Agripaa n a hɩ Fɛstus m, a ʊ: «Kʊ gʊaa naa do bɛɛ y’a ŋʊa k’a ta mim bɩ m Rɔm cir taa, a a ga m, ŋnɩ wɔ saa.»
27Rɔm tarɛ
1Kʊ ŋ y’a cɩnta kʊ wɔɔ n da kɔɔlʊʊ ʊ, ʊ ta Italii ʊ bɩ, ŋ Pol kan lɔnnɔ gɔsɩnnɔ kɩ da sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzaa k’a tɔ m Zuliyus bɩ wɔ ʊ, sʊrdaarɔ zɔrsɔddɩ zɛkʊra kʊ n n’a birm Ogista zɛkʊra, bɩ y’a so ʊ. 2Wɔɔ da kɔɔlʊʊ ʊ k’a a to Adramitɩyɔm an nɩ tam Azii kʊrɔ kʊ ŋ nɩ hi lɛ ra rɔ wɔɔ ʊ. Aristarkɩ ɩ nyɩnta kan wɔɔ kɩ. Masedʊan kʊ Tesaloniki gʊaa m. 3Dɔ k’a mɛ bɩ, wɔɔ lee ku Sidɔn ʊ, bɩ kʊ jɩnlɛ poore m bɩ, Zuliyus a ba Pol m mɩŋŋa. A zaa ka ʊ, k’an aa dɩga a gʊaasɩbarɔ ma, brɔɔ n nyasʊ m. 4Kʊ wɔɔ bɔ b’ʊ bɩ, wɔɔ da kɔɔlʊʊ b’ʊ, ʊ bɔ Siipɩr jɩr ʊ, k’a n’a ta wɔɔ m hɩnhɛr bɩ k’a nya wɔɔ rɛ bɩ minto. 5A m bɩ, wɔɔ n higʊta k’a nɩ Silisii kan Panfilii kɩ jɩr ʊ bɩ zɛ ra, ʊ aa lee ku Lisii kʊ Miir ʊ. 6Sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzaa bɩ k’a Alɛsandrii kɔɔlʊʊ yɩ b’ʊ an nɩ tam Italii ʊ bɩ, a a ka wɔɔ n da ʊ. 7Kɔɔlʊʊ bɩ n ta poore-poore dɔmɩm gʊta nɔ ʊ, ʊ aa lee ku kan kɔrɛ kɩ Kinɩdɩ ʊ. Hɩnhɛr bɩ k’a nya wɔɔ rɛ bɩ, wɔɔ b’ʊ dam ma, ʊ ta tɩrga bɩ, wɔɔ bɔ Salmonɛ jɩr ʊ, ʊ aa bɔ Krɛtɩ jɩr ʊ, k’a n’a ta wɔɔ m hɩnhɛr bɩ minto. 8Wɔɔ fɩr yɩ kan kɔɔlʊʊ bɩ kɩ, ʊ bɔkarɛ ʊ aa lee ku bɩncɛ kʊ n n’a birm Jɩnjɩ-Mɩŋŋa b’ʊ, Lazaya kʊ jɩr ʊ.
9Dɔmɩnnɔ cem gʊta, kɔɔlʊʊ bɩ tarɛ nyibəə n ta ʊ, bɩ ma bɩ, lɛkʊsɩrɛ dɔmɩm cem. Pol n ŋ dʊndɔ, a ʊ: 10«M gʊaasɩbɔɔ, mɔɔ dɔ mɔɔ ʊ tarɛ naa do hɔ zarm gʊta, a nyaanɩm gʊɔɔ gʊta m, kɔɔlʊʊ bɩ bɛɛ bala kan mɔr bɩ kɩ y, wɔɔ mɩŋŋɔɔ kɩ sɔ.» 11Sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzaa bɩ, a tʊr an n’a kam gʊaa k’a nɩ kɔɔlʊʊ bɩ bram bɩ ma kan kɔɔlʊʊ bɩ zaa hɔnyɩ kɩ ma, an lɛ da Pol meerbaa bɩ ra. 12Bɩncɛ niŋŋə kʊ wɔɔ jɩm ʊ bɩ, k’a bɩ bɩncɛ mɩŋŋa nyɛɛm dɔmɩm ʊ bɩ, ŋ gʊɔɔ gʊta a zɛ kʊ ra, ŋn’a lɛ ba deem k’a zu zaa ʊ, kʊ dɩga a, k’ʊ lee kum jɩnjɩ k’a nɩ Krɛtɩ kʊ Fenigsi ʊ b’ʊ, k’an a ta wɔɔ m nyɛɛm hɩnhɛr minto. K’ʊ nyɩnta b’ʊ nyɛɛm dɔmɩm ʊ.
Hɩnhɛr gʊta wuti higʊta bɩ burə ʊ
13Hɩnhɛr poore wuti jɩsa, bɩ minto y’a ka, ŋn’a hɔɔn da, ŋ ʊ, a y’a dam ma, a zaa sa. Ŋ kɔɔlʊʊ bɩ hʊr, ŋn’a na Krɛtɩ gəm b’ʊ, ŋn’ɩ tam. 14K’a yɩ poore bɩ, hɩnhɛr gʊta kʊ n n’a birm Erakilɔn27.14 Erakilɔn: a tɔ bɩ lɛ taa k’a hɩ, a ʊ: bɩsɩdɔpaasɩ kan meer kɩ zeezi. bɩ wuti tara bɩ zeezi, an bʊr kan paŋŋa kɩ, an b’a ku ŋ la. 15A n kɔɔlʊʊ bɩ gaa an cenim, wɔɔ b’ʊ dam ma, ʊ a bɔ y. Wɔɔ n a to an a gaa, an nɩ tam nɩ, kʊ lɛɛ ka m, ʊ n a dɔ y. 16K’a nɩ tam zɔɔ-zɔɔ bɩ, wɔɔ yaa lee ku tara poore k’a nɩ hi bire ʊ, n n’a birm Koda bɩ jɩr ʊ, an a ta wɔɔ m hɩnhɛr bɩ minto. Wɔɔ ʊ tɔ ʊ kan kɔrɛ gʊta kɩ, ʊ ʊ da ma, ʊ kɔɔlʊʊ poore bɩ gaa, ʊ a bɔ hi b’ʊ, ʊ a da kɔɔlʊʊ gʊta b’ʊ. 17Kʊ ŋ kɔɔlʊʊ poore bɩ gaa ŋn’a da kɔɔlʊʊ b’ʊ an nya bɩ, ŋ bar sunso kɔɔlʊʊ gʊta b’ʊ kɛɛrɛ.27.17 kʊ hɩnhɛr b’a kɩnkaansʊ y. Kʊ ŋ nɩ nyi bam kɔɔlʊʊ bɩ yaa wɔ Sɩrtɩ nyɩntaa b’ʊ bɩ, ŋnɩ hɔ kʊsɩ kɔɔlʊʊ bɩ jɛ ma, ŋn’a da hi b’ʊ, k’a n’a tarɛ bɩ bɔrɛ, ŋn’a to an nɩ tarɛ a hɔɔnhɔ ma. 18Bɩ dɔ k’a mɛ bɩ, hɩnhɛr gʊta bɩ k’a nɩ fɩr kam wɔɔ ma tee… bɩ, ŋ mɔrlɔ kʊ ŋ yɩ da kɔɔlʊʊ b’ʊ rɔ wɔɔ waa ʊ, ŋnɩ ŋ zar higʊta b’ʊ. 19A dɔmɩm kaakʊ hinni ʊ bɩ, kɔɔlʊʊ bɩ zibəəzannɔ wɔɔ kɔɔlʊʊ bɩ mɔdrɔ wɔɔ zar hi b’ʊ a zim. 20Woso kan monyaarɔ kɩ n a hɩnka dɔmɩnnɔ wɔɔ nɔ ʊ y, bɩ hɩnhɛr bɩ hɔnrɛ bʊnyaabaa gɔɔta an nɩ fɩr kam wɔɔ ma. Wɔɔ n a dɔ kʊ wɔɔ bɔrɛ y.
21A dɔmɩm laatʊ, ŋ n hɔbɩrɛ bɩ y. Pol n wuti an jɩm brama ŋ bire ʊ, an a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Awɔɔ yɩ ra, gʊɔɔ, kʊ mɔɔ dʊndɔrɛ b’awɔɔ si, ʊ n ʊ hʊr Krɛtɩ ʊ, fɩr kʊ wɔɔ yɩ naa kan mɔr k’a zar naa kɩ bɩ wɔɔ yɩrɛ y. 22Bɩ naa ma bɩ, mɔɔ y’a yɛrɛ awɔɔ han, k’a heer ba kookoo. Awɔɔ gʊaa deem taan… bɩ garɛ y, kɔɔlʊʊ bɩ y’a deem n n’a zarm bala. 23Woso k’a a so mɔɔ ʊ, mɔɔ n’a zi bam bɩ malɛɛka a hɩnka mɔɔ m gum naa ʊ bala, an a hɩ mɔɔ m, a ʊ: 24Ɩ da bɩ bɔ ʊ y, Pol. A a ga m, ɩbɩɩ m ta Rɔm cir taa, bɩ Woso gʊɔɔ k’ɩbɩɩ nɩ zum kʊ ʊ kan ŋ kɩ rɔ wɔɔ meeyaa da ɩbɩɩ wɔ ʊ. 25Ncɩnaaʊ bɩ, yaarɔ, k’a heer ba kookoo! Mɔɔ sɩra ka Woso ʊ, a bam amba a a hɩ mɔɔ m bɩ m. 26Wɔɔ yaa nʊ lo tara niŋŋə k’a nɩ hi bire ʊ bɩ ra.»
27A gunuu bueeresi hɔ, wɔɔ nyaam ʊ higʊta bɩ burə ʊ. Dibsir k’a a zɔ bɩ, kɔɔlʊʊ bɩ zibəəzannɔ wɔɔ a dɔ a hɔɔn ʊ, ŋ ʊ, wɔɔ ʊ zɔ tara ma. 28Ŋ n higʊta bɩ nɔ makra ba mɛtɩr busi, kʊ ŋ ta lɛɛ poore bɩ, ŋ y’a ya, ŋn’a makra ba ŋn’a yɩ mɛtɩr bukərku. 29Kʊ ŋn’ɩ nyi bam kɔɔlʊʊ bɩ yaa a zɛ ci ma bɩ, ŋ pɔyaa gorezannɔ zo si, ŋn’a kʊsɩ baŋŋarɔ m jɛ ʊ, ŋn’a yɛm kʊ dɔ n mɛ zɔɔ. 30Kɔɔlʊʊ bɩ zibəəzannɔ hɔ ba ɩ ʊ, a hɩ ŋ y’a ʊ k’a baŋŋarɔ gɔsɩnnɔ zo hi bɩ nɔ ʊ, k’an kɔɔlʊʊ bɩ nyasʊ, ŋn’a nyaakʊm da k’a bra si kan kɔɔlʊʊ poore bɩ kɩ. 31Pol n a hɩ, sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzaa bɩ m kan sʊrdaarɔ wɔɔ kɩ, a ʊ: «Kʊ gʊɔɔ nɔɔn duro n gɔɔta kɔɔlʊʊ bɩ nɔ ʊ, awɔɔ, awɔɔ bɩ bɔrɛ y.» 32Sʊrdaarɔ wɔɔ n kɔɔlʊʊ poore bɩ barlɔ wɔɔ zɩnzɛ ra, ŋn’a to an ta an cem. 33Kʊ ŋn’ɩ dɔm dɔmɩrɛ ma bɩ, Pol gʊaa haay bir, an a yɛ ŋ han, kʊ ŋ nɩ hɔbɩrɛ bɩ, an n’a hɩrɛ, a ʊ: «Awɔɔ dɔmɩm bueeresi her, awɔɔ n hɔ bɩ y. A n nɩ dɔm ma kʊ hɩnhɛr bɩ n a da jɩm ʊ. 34Bɩ minto bɩ, mɔɔ y’a yɛrɛ awɔɔ han k’a hɔ bɩ, awɔɔ laafɩɩ minto m. Bala, minkə deem taan… bɩ nyaanɩm gʊaa mim ʊ naa ʊ y.»
35K’a naa hɩ bɩ, a bur sa, an barka da Woso m gʊaa haay mɩm m, an a zɛ ra, an n’a sʊrɛ. 36Ŋ haay heer n ka bɩ jɛ ʊ, ŋnɩ hɔbɩrɛ bɩ bɩ. 37Wɔɔ haay wuti, gʊaa zɔɔhɩra busaanhɩna yaa sɔrdɩ kɔɔlʊʊ bɩ nɔ ʊ. 38Kʊ hɔbɩrɛ bɩ ŋ ka bɩ, ŋ hɔyaa bɩ waa kɔɔlʊʊ bɩ nɔ ʊ, ŋn’a zar hi b’ʊ, k’a gore bɩ n a bɔrɛ.
39Dɔ k’a mɛ bɩ, kɔɔlʊʊ bɩ zibəəzannɔ wɔɔ n a ya, ŋnɩ tara bɩ dɔ y. Bɩncɛ ŋ y’a yɩ hi bɩ lɛ ra, an zerle bɩncɛ. Ŋ lɛ n taa k’a a da ma, k’a kɔɔlʊʊ bɩ da jɩm ʊ b’ʊ. 40Ŋ n baŋŋarɔ wɔɔ zɩnzɛ, ŋnɩ pɔyaarɔ wɔɔ to hi b’ʊ, kʊ kɔɔlʊʊ bɩ n a da ma, an ta. Ŋ n kɔɔlʊʊ bɩ bɩrlɛ hɔ bɩ ba yɔhɔ-yɔhɔ, ŋnɩ kɔɔlʊʊ bɩ pɛɛra poore bɩ busu, ŋnɩ kɔɔlʊʊ bɩ to, an nɩ tam bɩncɛ gər zeezi. 41Kɔɔlʊʊ bɩ n aa der nyɩntaa dimbir la, lɛɛ bɩ n wɔ, a b’a dam ma a n bɔ y. Bɩ ma bɩ, hikurero wɔɔ b’a jɛ bɩ zɛ, an a kɩnkaansʊ.
42Sʊrdaarɔ wɔɔ n a ŋʊa k’a lɔnnɔ wɔɔ zɩnzɛ, kʊ ŋ gɔsɩnnɔ darɛ dɔ ŋ yaa a si hi bɩ burə ʊ. 43Bɩ, sʊrdaa zɔrɔ lɛɛzaa bɩ k’a ŋʊa k’a Pol bʊmbɔ bɩ, a n yɛ kʊ ŋ nɩ ŋ zɩnzɛ y. A lɛ ka gʊɔɔ kʊ ŋ darɛ dɔ rɔ wɔɔ ʊ, kʊ ŋ nɩ lɛɛ ka, ŋn’a da hi b’ʊ, kʊ ŋ n’aa tara gər bɩ ku. 44Gʊɔɔ kʊ ŋ gɔɔta rɔ wɔɔ dam gɔrɔ ʊ gɛɛ kɔɔlʊʊ bɩ kəəro wɔɔ ʊ. A yɩ ncɩnaaʊ, ŋ haay n lee ku tara ʊ kan laafɩɩ kɩ.
28Pol ɩ Maltɩ ʊ
1Kʊ wɔɔ bɔ mim pakra bɩ nɔ ʊ bɩ, wɔɔ ma ŋ ʊ, tara k’a nɩ hi bire ʊ bɩ tɔ m Maltɩ. 2Tara bɩ zannɔ wɔɔ wɔɔ si kan daʊrɛ gʊta kɩ. Ŋ sɛ gʊta hɛ, ŋnɩ wɔɔ gaa, ŋnɩ wɔɔ zɔ ma, bala, la a sɩŋŋɩda ba, an nɩ barɛ, nyɛɛm n ta ʊ. 3Pol n nyʊkɔ gər gʊr a zangʊrga ʊ, an b’a da sɛ bɩ rɛ. Kʊ sɛ bɩ nɩ nyʊkɔ bɩ bɩm bɩ, cɩrka bɔ sɛ b’ʊ, an a sɔ wɔ Pol wɔ ʊ. 4Tara bɩ zannɔ kʊ ŋ cɩrka bɩ yɩ, an nɩ zeŋŋəm Pol wɔ ma bɩ, ŋ y’a hɩm kʊ m, ŋ ʊ: «Gʊaa naa do nyɩntam gərzer paan… A bɔ hi bɩ nɔ ʊ kan laafɩɩ kɩ, bɩ Woso tɩrgabaazaa lɛ baa a mɩsɩrbaa ma y.» 5Pol n a wɔ vɩga zɛ, cɩrka bɩ n a da sɛ b’ʊ, b’a n busu ma y. 6Ŋ n jɩm, ŋn’ɩ dɩgarɛ a wɔ bɩ ma, a hanrɛ gɛɛ, a y’a dore, an ga lɛɛ nɩ? Bɩ, kʊ ŋ dɩgarɛ bɩ maasɩrɛ ba, bɩ ŋ n hɔsɩ yɩ an ba bɩ, ŋ y’a hɔɔndarɛ bɩ lʊr, ŋ ʊ: «Woso m!»
7Lɛɛ bɩ do ʊ bɩ, tararɔ nyɩnta ʊ, lɛɛkarɛ dʊdɔkər Publiyus y’a so ŋ ʊ. A wɔɔ si, an nyasʊ wɔɔ m mɩŋŋa dɔmɩm kaakʊ. 8A zɩ nyɩnta an nɩ wʊtam kan mɛmarɛ kɩ, yoor kɩ. Pol n ta, an aa dɩga a, an aa a wɔ busu, an a ka ra, an yaa da, an a waa. 9Naa do minto bɩ, tara bɩ gʊɔɔ gɔsɩnnɔ wɔɔ haay kʊ ŋ nɩ yaaba m nɔ wɔɔ ɩ zɛm zi, ŋ n’a waam sɔ. 10Wɔɔ daʊrɛ yɩ gʊta, kʊ wɔɔ ʊ bɔ, ʊ n nɩ cenim bɩ, ŋ hɔ haay k’a zibəə n ta wɔɔ ma rɔ wɔɔ ka wɔɔ ʊ.
Ŋ cem ŋn’ɩ tam Rɔm ʊ
11Mom kaakʊ jɛ ʊ bɩ, wɔɔ da kɔɔlʊʊ k’a gɔɔta tara bɩ do ra b’ʊ nyɛɛm dɔmɩm ʊ. Alɛsandrii kɔɔlʊʊ m, a tɔ m Diyoskiir. 12Wɔɔ zer Sirakɩɩzɩ ʊ k’ʊ hoon si dɔmɩm kaakʊ. 13Kʊ wɔɔ cem b’ʊ bɩ, wɔɔ ʊ da higʊta bɩ lezi, ʊ aa lee ku Regiyo ʊ. Bɩ dɔ k’a mɛ bɩ, hɩnhɛr wuti jɩsa, dɔmɩm hɩɩya hinni ʊ, wɔɔ yaa lee ku Puzɔl ʊ. 14Wɔɔ ʊ danyɩnɔ yɩ b’ʊ, ŋn’a yɛ wɔɔ han k’ʊ gɔɔta kan a kɩ dɔmɩm saanhɩna. Nyɩnta a ʊ ncɩnaaʊ, ʊ bɔkarɛ, ʊ lee ku Rɔm ʊ. 15Wɔɔ danyɩnɔ kʊ ŋ nɩ b’ʊ rɔ wɔɔ kʊ ŋ wɔɔ zɛrɛ bɩ ma bɩ, ŋ bʊr, ŋnɩ bɩ wɔɔ zɛ ʊ bɩncɛ kʊ n n’a birm Apiyus-Daasɩ kan Tavɛrnɩ-Kaakʊ kɩ ʊ. Pol k’a ŋ yɩ bɩ, a barka da Woso m, a heer paŋŋa n a da ra.
Pol ɩ Rɔm ʊ
16Kʊ wɔɔ lee ku Rɔm ʊ bɩ, n zaa ka Pol ʊ, k’an a ka a mɩŋŋa har ma, kʊ sʊrdaa deem n bɩr dɔm ma. 17Dɔmɩm kaakʊ k’a cem bɩ, a Rɔm zɩɩfʊrɔ jɩtannɔ wɔɔ bir, kʊ ŋ nɩ kʊ zɛ ʊ. Kʊ ŋ y’a so kʊ ma bɩ, a a hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «M danyɩnɔ, mɔɔ n hɔsɩ ba m dogʊɔɔ wɔɔ nɩ y, mɔɔ n wɔɔ zɩrɔ wɔɔ yɩnnɩbayɩ zibəəro zar sɔ y. Ŋ mɔɔ ba lɔ Zerizalɛm ʊ, ŋnɩ mɔɔ da Rɔm zannɔ wɔ ʊ. 18Kʊ ŋ laaka dɩnda ŋ nɩ mim bɩ jɩ dɔ kɛɛrɛ bɩ, ŋ y’a ŋʊa k’a wɔ saa mɔɔ ma, bala, ŋ n hɔsɩ yɩ mɔɔ gʊr zi an a ga zɛ nɩ y. 19Zɩɩfʊrɔ wɔɔ kʊ ŋ ʊ, a bɩ yɛm bɩ, bɩ y’a ka mɔɔ n a yɛ kʊ Rɔm cir n mɔɔ dʊdɔ ka. Mɔɔ bɛɛ y’a hɩ, kʊ m mim ka m do ra y. 20Bɩ y’a ka mɔɔ n a yɛ kʊ m awɔɔ yɩ, kʊ m sʊʊra ba kan awɔɔ kɩ. Kʊ sɩra nɩ, Israyɛl taaheerlɛ minto y’a ka, mɔɔ nɩ baŋŋarɔ nɔɔn duro m.» 21Ŋ n a nyɩ bɔ nʊ, ŋ ʊ: «Kʊ wɔɔ nɩ, wɔɔ n ci sɩ yɩ, an a to Zidee ʊ, an n’ɩbɩɩ mim dɩndarɛ y, bɩ, wɔɔ danyɩ sɩ n a to an b’ɩbɩɩ mim dɩnda, gɛɛ tɔbɔrɛ bʊnyaa y. 22Wɔɔ lɛ n taa k’ɩbɩɩ n hɔ k’ɩbɩɩ n’ɩ hɔɔn dam ma bɩ hɩ k’ʊ a ma, bala, lɛɛ haay ʊ, wɔɔ dɔ mɩŋŋa ŋ bɩr yɛm gʊngʊrɛ k’ɩbɩɩ nɩ zuŋ ʊ naa ʊ y.» 23Ŋ n dɔmɩm cɩnta kan kʊ kɩ, ŋnɩ bʊr gʊta, ŋnɩ b’a yɩ a har ʊ. Pol sʊʊra ba kan ŋ kɩ dɔgta m an ta an yirbəə ku. Woso cirbəə bɩ mim a sa an a dɩnda, an Moyiisi lɛrɔ kan wosolɛsinnɩsorazannɔ wɔɔ kɩ mim dɩnda ŋ nɩ, k’a a da ma, kʊ ŋ n’a dɔ, ŋ ʊ, Krista bɩ Yeezuu m. 24Gɔsɩnnɔ hɔ k’a dɩnda bɩ si, niŋŋoo n a si y. 25Kʊ ŋ bʊr ŋn’ɩ cenim bɩ, ŋ n kʊ ma y: Pol n mim deem hɩ ŋ nɩ, a ʊ: «Sɛnt-Ɛspri meer k’a ba kan Ezayii kɩ awɔɔ zɩrɔ minto bɩ, sɩra m. A a hɩ, a ʊ:
26Ta ɩ yaa do naa do yɩ,
ɩ hɩ m, ɩ ʊ:
Awɔɔ y’a tʊr kam mɩŋŋa,
b’awɔɔ b’a jɩ marɛ y.
Awɔɔ dɩgam mɩŋŋa,
b’awɔɔ b’a yɩrɛ y.
27Bala, do naa do heer b’ɩ monsigə ʊ,
ŋ tʊr ga, ŋ lɛ baa k’a lɛɛ yɩ a mɩm nɩ y,
ŋ lɛ baa k’a tʊr n mim ma y,
ŋ lɛ baa k’a heer n a jɩ dɔ y,
ŋ lɛ baa k’a a bɔ a taam k’a zu mɔɔ ʊ, kʊ mɔɔ n ŋ waa y.
Woso n a hɩ bɩ n naa.
28K’a dɔ kɛɛrɛ, a ʊ, Woso bʊmbɔrɛ naa do nyɔɔ n y’a ʊ do vantɔɔ ma, bɩ ŋ y’a sim.» [29Pol k’a meer naa do ba bɩ, zɩɩfʊrɔ wɔɔ a hʊr ŋnɩ bɩsɩ kam gʊta kan kʊ kɩ.] 30Pol mɩsɩrbaa ba ncɩnaaʊ dɔɔraa hɩɩya tɔr b’ʊ, an a mɩŋŋa busoo bɔ, an n’a mɩsɩrbaa ba n nɩ. Gʊɔɔ haay kʊ ŋ nɩ zɛm zi rɔ wɔɔ, a yɩ ŋ sim mɩŋŋa, 31an nɩ Woso cirbəə pa darɛ, an nɩ Zuuba Yeezuu Krista mim dɩndam kan heerkoodəbaa kɩ, bɩ gɔsɩ bɩr a tam nɩ tolle y.