ROMA

1

1 Utus-utus sasaibino doi Roma Mian Bisa mo seseange tukon mo lapamo Mian Bisa uange sulano teali namian. Mian Bisa lapamo piliyo tukon bingkate yaku sulano kubabotilanggene ko Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa. 2 Bilita Monondokoo lapamo Mian Bisa dondiikene doi lounu loolukoo lolo doi nabi-nabi tukon lapamo totulis doi Kitab Moliyous lalomo. 3 Bilita Monondokoo manganai Mian Bisa Napau, nda Temeneno Yesus Kristus. Kalu buno banggapi, yana daano katulunan Daud, 4 bai kalu buno Temeneno yana tokita daano Mian Bisa Napau. Doiya totoimo tukon kuasa mo bolikon langge lolo luwedoi natuboan doi namatean. 5 Lolo doi yana koidan Mian Bisa beekene doi yaku kokalunia moteali rasul, sulano yaku -- tuuk odotiiyo Kristus -- babayo komian doi sasaibino kobangsa sulano namangangga tukon loingiyo. 6 Komo minakisuuti tukon sasaibino kobangsa doiyamo komuyu koidan mo daano doi Roma; komuyu nokon lapamo inuang sulano nateali Yesus Kristus namian. 7 Doiyamo kosababpo yaku batulis doikoo. Kinatauwan Mian Bisa Tamanggita tukon Temeneno Yesus Kristus mobeena balakaat tukon monondokan doikoo. 8 Tumbe-tumbeno loloiyo Yesus Kristus, yaku bakinatauwan doi Mian Bisa sabab Utus-utus sasaibino; sabab posaapon kodunia lapamo molongol baikon komuyu moanggayomo tuuno doi Kristus. 9 Yaku sidutu neneeke komuyu kalu yaku sambeang. Mian Bisa komo sakisiiyo baikon oila daku babilitakene bisa. Yanamo ko Mian Bisa yaku mo leleaniyo tukon noanggu sasaibino tukon babotilanggene ko Bilita Monondok tentang na Pau. 10 Yaku kabiyo tukon tutuu doi Mian Bisa, boliisi yana nayase pataikene yaku diabudodoo moduutiyo komuyu. 11 Sabab yaku yase tuuno mopososuung tukon komuyu sulano yaku moola obosikonggon kokarunia moluwedoi Mian Bisa Na Roh sulano naekeenggele komuyu. 12 Daku makisuut doiyamo sabab kita singgat-singgat lapamo mangangga doi Yesus Kristus, maka kita moola pokoonggoli. 13 Utus-utus! Yaku yase sulano komuyu potoiyo baikon badaang luunggon daku batodangganan moduutiyo komuyu bai sidutu daano koalangan. Yaku yase sulano doi komuyudoo daku limang daano kohasilo bunomo daku balimangan modaano kohasilo doi antara mian mo bolikon Yahudi doi tampat-tampat bailon. 14 Sabab yaku daano daku kawajiban motuuk doi sasaibino kobangsa; mo lapamo mangalati tukon mo akiyoon namangalati, mo daano kona pendidikan mau kai mo akiyoon nadaano kona pendidikan. 15 Doiyamo kosababpo yaku yase tuuno mobabotilanggene do Bilita Monondokoo doi komuyu mo dungol doi Roma koidan. 16 Yaku anggayo tuuno naikon do Bilita Monondokoo, sabab do bilitadoo doiyamo Mian Bisa nabukuanan sulano nasalamatene sasaibino komian mo mangangga; tumbe-tumbeno Yahudi miano, tukon bangsa bailon koidan. 17 Sabab tukon do Bilita Monondokoo, ko Mian Bisa okitakene bulaando kona cara kobanggapi napotaamian tukon Mian Bisa nateali monondok koidan; kona cara doiyamo, mangangga doi Mian Bisa, doi natambuunan polong doi napupusan. Doiya buno pokakana komo totulis doi Kitab Moliyous lalomo, "Mian mo mangangga doi Mian Bisa tobikon kona potaamian tukon Mian Bisa teali monondok koidan tobikon do mianoo naikon tubo!" 18 Doi surgaa Mian Bisa tudoikene kona nggimalan doi sasaibino kolalim tukon banggapi nakulokisan, sabab kokulokisan kubaiyo kobanggapi sulano natingoniiyo kootunggul mobisa tentang Mian Bisa. 19 Oila komo moola banggapi toiyo tentang Mian Bisa lapamo tontong doi banggapi noano lalomo, sabab Mian Bisa susuungo lapamo okitakene doiya doi banggapi. 20 Salataa ko Mian Bisa tealikene kodunia, sipat-sipat Mian Bisa mo aki natokita, doiyamo ndondoong nabunoan Mian Bisa tukon nakuasa posidutukon, lapamo moolamo kobanggapi mangalatikene mololoi sasaibino komo lapamo tinealikon. Jadi kobanggapi sasaibino akiyono tuuno kona alasan sulano naokobisakene kobutongo. 21 Kobanggapi tingoniiyo ko Mian Bisa, bai kobanggapi aki yana buno Mian Bisa tukon aki koidan nabakinatauwan doi yana. Kobalino kobanggapi pikikene komo boli-bolikon; yanila noano teali kalipookan. 22 Yanila lasaiyo kobutongoila pandoi, banggokai yanila longas. 23 Bolikono Mian Bisa posidutukon yanila nasinosubai, baimo kai timbalang-timbalang mo buno mahluk mo moola mate; doiyamo banggapi, tomisi, iyayon mo sangkap koaino, tukon iyayon mo dadul. 24 Tobikon doiya ko Mian Bisa sodiikenemo yanila nakinuasai konoanoila namongiasan sulano nakubaiyo komo kulokis, tobikon yanila lakukanggene kolangge-langge mo manggilit doi butongoila. 25 Mian Bisa mo bisa, yanila soboliyo tukon lobo mo aki nabisa. Bolikon Motealikene baimo domo tinealikonoo doiyamo komo sinosubai tukon yanila nalineleani. Banggokai domo tealikenedoo komo siokai nangginaal posidutukon! Amin. 26 Sabab kobanggapi kubaiyo komo buno doiya, maka ko Mian Bisa sobiikenemo yanila loloiyo konoanoila mo lokis. Yanila naboi-boine akimo natatalik doi mala-malane buno komo biasa doi banggapi, baimo tatalik doi tulano boine. 27 Mau mala-malane koidan; yanila akimo koidan napokokonoi mokubaiyo kona hubungan tukon boine, baimo kai memeetene kotulano malane. Mala-malane kubaiyo kona kokubai mo akamaayo kotulano mala-malane, tobikon yanila mantalima posoboli mo pokakana tukon yanila nakokubai mo lokisoo. 28 Kona sabab kobanggapi aki nalasayo palaluu tingoniiyo ko Mian Bisa, maka ko Mian Bisa sodiikene yanila napikilan nateali lusak, tobikon yanila kubaiyomo kolangge-langge yanila mo aki namoola kubaiyo. 29 Yanila noano moono tukon sasaibino komo lokis, mo aki nakana; moono tukon modokoan, koboanan tukon palasaan mesikit, moono tukon yase mangakate, poakate, batipu, tukon mabatuulikon, yanila yase basalitakene komian bailon, 30 yase mokulokisanggene komian bailon sambuno; yanila sosombong tukon akiyo kona aturan, mo sikitene ko Mian Bisa tukon yase banggal-banggaal. Yanila pandoi moumbolii loloon moboolu sulano namakabai kulokisan. Yanila lungguiyo konaorang tua; 31 yanila aki nayase namangalati komian bailon; yanila aki nataat tukon akiyo kona seang doi banggapi bailon. 32 Yanila toiyo, baikon manurut Mian Bisa naukum, mian mo lakukanggene sasaibino doiya sio nainukum mate. Mau kai nabuno doiya yanila kubaiyo koidan do langge-langgedoo; tukon koidan setujuiyo komian bailon nalakukanggene.

2

1 Tobikon doiya, Utus-utus, indee kai Utus tobikon Utus yase moasalakene komian bailon? Utus akiyo komu oioila sulano mubelayo kobutomu! Sabab kalu Utus asalakene komian bailon, banggokai Utus susuungo kubaiyo kokokubai mo pokakana buno yanila, maka Utus otuwongikene koukuman doi butongo susuungo koidan. 2 Kita toiyo baikon kalu ko Mian Bisa otuwongikene koukuman doi mian mo kubaiyo kokokubai-kokubai mo buno doiya, ko Mian Bisa nakaputusanoo bisa. 3 Bai komuyu, Utus-utus, mokubaiyo susuungo koidan kolangge-langge komuyu mo tuduwo doi mian bailon! Tukon komuyu pikikene komuyu moola lolos doi Mian Bisa naukuman? 4 Kai komuyu pandang enteng ko Mian Bisa namaasi tukon kona monondokan konoano tukon nasabalan mo buno doiya kona babasalan? Tutuu komuyu toiyo baikon ko Mian Bisa tudoikene kona monondokan konoano sabab yana yase sulano komuyu pobadodoloon doi polalim-lalim. 5 Bai komuyu motikas konoamuyu tukon aki poyase babolii. Tobikon doiya komuyu susuumuyumo komo kubaiyo komu ukuman teali tosuungi babalat doi Oloyo Nakiamatan, kalu ko Mian Bisa okitakene kona nggimalan tukon otuwenge kona ukuman mo adil. 6 Sabab ko Mian Bisa naikon soboliyo sasamba komian pokakana tukon nakokubai. 7 Mian Bisa beena tuboan mobisa tukon posidutukon doi yanila mo taat mongkubai monondok sulano namalaat komo monondok, mo inodotii tukon posidutukon. 8 Bai komian mo utama kene kobutongo susuungo tukon aki nayase taat doi Mian Bisa, baimo mololoi mo kulokis, do mianoo Mian Bisa naikon nggimoliiyo tuuno. 9 Sasamba komian mo yase kubaiyo komo lokis naikon sakisaa tukon mondolita; tumbe-tumbeno Yahudi miano, tukon koidan bangsa-bangsa bailon. 10 Bai sasaibino komian mo yase kubaiyo komo monondok naikon binee monondokan tukon inodotiian tukon Mian Bisa beena kasanangan; tumbe-tumbeno doi Yahudi miano, bunomo koidan bangsa bailon. 11 Sabab ko Mian Bisa lakukanggene sasaibino komian pokakana. 12 Mian badaang bangsa bailon baladosa aki natoiyo aturano koagama Yahudi. Jadi yanila inukum bolikon do ukumoo. Bai Yahudi miano baladosa lapamo toiyo do ukumoo; tobikon doiya yanila naikon tinuntut koidan luwedoi ukumoo. 13 Sabab komian pomondokon koidan tukon Mian Bisa, bolikon sabab do mianoo molapamo toiyo koagama Yahudi aturano, bai sabab yana molakukanggene oila komo totulis doi ukumoo lalomo. 14 Mian-mian bangsa bailon aki natingoniiyo koaturan agama Yahudi. Bai kalu yanila namongiasan susuungo mokubai oila do ukumoo napinarentakon, yanilamo noano susuungo komo teali aturan motuuk doi yanila, mau kai yanila naaki natingoniiyo koagama Yahudi naaturan. 15 Yanila nakalakuan otudoikene baikon oila do ukumoo napinarentakon totuliso doi yanila noano. Luwedoi noanoila mosanaang bukutiikanggenemo do langgedoo, sabab yanila susuungo daano kotempono inasalakon tukon daano kotempono yanila napikiran binisakon. 16 Bunomo doiya naikon komo teali doi oloyo mo lapamo tinantukonoo. Doi oloyodoo -- manurut Bilita Monondok yaku mo babotilanggene -- Mian Bisa lolo doi Yesus Kristus, naikon hakimiyo sasaibino kolaasia doi noanggita tukon pikiran sasaibino komian. 17 Bai diabudodoo bulaandomo tukon Utus-utus susuungo? Utus akuiyo kobutomu Yahudi miano. Utus bataani doi agama Yahudi naaturan tukon Utus banggaal modaano kona potaamian Utus tukon Mian Bisa. 18 Utus malaat otunggul-otunggul doi aturano, tobikon Utus toiyo ko Mian Bisa namongiasan tukon toiyo tantukanggene naando komo monondok. 19 Utus anggayo baikon Utus daano mokatuaiyo komian mopiit tukon madialan doi yanila mo daano doi kalipookan; 20 Utus pongotunggul mian mo daano palus kona pikiran, tukon guru mian mo longas. Utus anggayo baikon doi agama Yahudi naaturan lalomo, Utus malaat sasaibino kopangatahuan tukon otunggul mo bisa. 21 Utus otunggule komian bailon; nah, bulaando Utus moaki muotunggule kobutomu susuumu? Utus mongotunggul mian sulano inai napondikuk, banggokai Utus susuungo pondikuk! 22 Utus mongotunggul mian sulano inai nabalolowa, banggokai Utus susuungo balolowa! Utus mesikitene kobapilogotan, banggokai Utus susuungo mangala langge-langge doi bonua-bonua bapilogotan. 23 Utus babanggaalkene baikon Utus daano Musa naukum, banggokai Utus totulaiyo ko Mian Bisa tukon aki muloingiyo kona ukum. 24 Doi Kitab Moliyous lalomo totulis buno naiya, "Tobikon komuyu, Yahudi miano, maka ko Mian Bisa sambuno kinulokisanggon doi antara bangsa-bangsa bailon." 25 Kalu Utus taatiyo koukum agama Yahudi, maka Utus nasunat daano kona guna koidan. Bai kalu Utus aki nabiasa loingiyo kolangge-langge mo pinarentakon doi ukumdoo lalomo, maka Utus nasunat akiyono koanggano tuuno. 26 Kalu meeng komian bolikon Yahudi mo aki nasinunat, mololoi agama Yahudi aturano, bolikon kai ko Mian Bisa naangganano buno mian mo lapamo sinunat? 27 Tukon mian mo aki nasinunatoo naikon asalakene Utus Yahudi miano, sabab Utus daano koagama Yahudi naaturan tukon Utus sinunat, bai Utus lupaiyo do ukumoo. Yanila aki nasinunat, bai yanilamo komo loingiyo koagama Yahudi naaturan. 28 Sabab ko Yahudi miano mo bisa bolikon kai mian mo tongo sambuno balang Yahudi miano; tukon komian mo tutuu sinunat bolikon kai mian mo sinunat secara dunia. 29 Kobalino meeng ko Yahudi miano mo bisa doiyamo mian konoano balajiwa Yahudi; tukon sunat mo bisa doiyamo sunat moluwedoi noanggita Mian Bisa Na Roh mo limange, bolikon mosinasat doi buku lalomo. Mian mobuno doiya mantalima panggaal moluwedoi Mian Bisa, bolikon doi banggapi.

3

1 Kalu buno doiya, oilakai kountungo moteali Yahudi miano? Tukon oila kogunano mololoi kosunat aturano? 2 Tutuu badaang kogunano! Tumbe-tumbeno, sabab doi Yahudi miano ko Mian Bisa monggianggakene kona bantilan-bantilan. 3 Bai bulaando kai kalu kosoobos ko Yahudi miano aki nataatiyo? Oilakai tobikon doiya ko Mian Bisa aki nateali taatiyo? 4 Tantu aki! Sabab tontongo ko Mian Bisa sidutu bisa, mau kai nasasamba komian bakokolii. Doi Kitab Moliyous lalomo totulis, "Siokai Ikoo mutotoi bisa oilamo komo binantil doi lalom, tukon Ikoo manaang salataa Ikoo hinakimi." 5 Bai kalu ko Mian Bisa nakaadilan teali tokita pololokon, tobikon kita kubaiyo komo aki nakana; oilamo komo moola kita bantile? Baikon ko Mian Bisa aki naadil kalu Yana ukume kita? (Takainomo napasadai nia moola secara banggapi.) 6 Takainomo aki! Sabab kalu ko Mian Bisa aki naadil, bulaandomo kai Yana momoola hakimiyo nadunia nia? 7 Bai kalu takainomo kokubai mo aki nakana, oila komo kana tentang Mian Bisa pololokon totingonii tobikon Yana ngginaal, bulaando komian mo kubaiyo kolokisoo daano moinasalakon buno mian mobaladosa? 8 Tukon bulaando kita aki namoola mobantile, "Tadukai kita mokubai lokis sulano nasumbut komo monondok?" Takainomo daano komian mo totulaiyo yaku tukon bantile baikon yaku lapamo bantile buno doiya. Komian mobuno doiya pantaso Mian Bisa naukume. 9 Nah, oilamo kai konda kadudukan buno Yahudi miano lobian kona monondokan kona kadudukan doi bangsa bailon? Tutuu aki! Lapamo yaku lolukenggene baikon mau Yahudi miano mau kai bangsa bailon, sasaibino lapamo dosa kuasaiyo. 10 Bunomo mo totulis doi Kitab Moliyous lalomo, "Akiyo komeeng komian mo talakana, 11 akiyo komeeng komian mo mangalati tukon akiyo komeeng komian mo sosubaiyo ko Mian Bisa. 12 Sasaibino komian lapamo dedeenggene kobutongo doi Mian Bisa; sasaibino lapamo tapa. Akiyo komeeng komian nakokubai mo kana; mau meeng komian aki! 13 Yanila kekeoko buno kibul mo tobuka. Batipuan lomba doi yanila alepo, tukon yanila suungo bibilo sumbetene kobakala-kalaan, buno binda upaso. 14 Yanila suungo moono tukon kutuk tukon ngginimoliiyan. 15 Yanila nanggaisonan mosobit kalu yasemo momasakisaa tukon mangakate mian. 16 Kona manasan tukon susaan, yanila sabukene doi yayaa. 17 Yanila piit doi loloon momonondok, 18 tukon aki naodotiiyo ko Mian Bisa." 19 Diabudodoo kita toiyo baikon sasaibino komo totulis doi agama Yahudi aturano lalomo, daano motuuk doi mian mo daano doi ukumoo nakakuasaan. Tukon bunomo doiya akiyo komeeng komian momoola mebeekon alasan oioila koidan tukon posaapon kodunia moola Mian Bisa natuntute. 20 Sabab akiyo komeeng komian mominoolakon pomondokon tukon Mian Bisa sabab do mianoo kubaiyo kolangge-langge mo talaat doi aturan agama lalomo. Bai do aturano tongo otudoikene doi banggapi baikon kobanggapi baladosa. 21 Bai diabudodoo ko Mian Bisa lapamo otudoikene kololoon bulaando kobanggapi pomondokon tukon Yana; tukon nacaradoo akiyo kona potoikonan tukon aturan agama Yahudi. Buku-buku Musa tukon buku-buku nabi-nabi okitakene do langgedoo, 22 baikon ko Mian Bisa moolakene kobanggapi pomondokon tukon Yana; tongo kalu banggapi mangangga doi Yesus Kristus. Mian Bisa kubaiyo naiya tuuk sasaibino komian mo mangangga doi Kristus; sabab akiyo kona posasalaan: 23 Sasaibino komian lapamo baladosa tukon odoono doi Mian Bisa mo salamatene yanila. 24 Tongo tobikon Mian Bisa namaasi tolong mo beekene tukon cuma-cuma, banggapi napotaamian tukon Mian Bisa teali monondok koidan; kona cara doiyamo: Yesus Kristus sodiiyomo kobanggapi. 25 Mian Bisa kulbankanggene Yesus Kristus sulano tukon dona mateanoo kobanggapi inokitakon tosodiimo doi kasalaan kalu yanila mangangga doi Yana. Mian Bisa kubaiyo buno doiya sulano tudoikene kona kaadilan. Sabab doi lounu loolukoo ko Mian Bisa lapamo okitakene kona sabalan doi banggapi nalalim-lalim tobikon Yana aki naukume yanila. 26 Bai diabudodoo Yana tindokiiyo kolalim sulano okitakene kona adilan. Tukon cara doiya Yana otudoikene baikon kobutongo bisa; tukon sasamba komian mo mangangga doi Yesus, inokitakon pokakana komian mo lapamo pokindok koidan tukon Mian Bisa. 27 Tobikon doiya akiyono koidan konda alasan sulano nda banggal-banggaal. Bulaando mobuno doiya? Oilakai ugaate kita molakukanggene komo totulis doi agama Yahudi aturano? Bolikon. Bai tobikon kita manganggamo. 28 Sabab kona dumbakan daano buno naiya: Mian moinokitakon pokindok koidan tukon Mian Bisa, bolikon sabab Yana lakukanggene oila komo totulis doi aturan agama Yahudi, bai kai sabab Yana mangangga doi Yesus Kristus. 29 Kai naaki do Mian Bisadoo Mian Bisa Yahudi miano tolong? Bolikon kai Yana Mian Bisa bangsa bailon koidan? Oode, takainomo Yana bangsa bailon na Mian Bisa koidan! 30 Sabab ko Mian Bisa tongo meeng. Yanamo komo moolakene ko Yahudi miano pokindok koidan tukon Mian Bisa sabab yanila manganggamo. Tukon Yanamo koidan komo moolakene kobangsa bailon pokindokon koidan tukon Mian Bisa; doiya koidan sabab yanila manganggamo. 31 Oilakai naiya koalatino baikon sabab kita mangangga doi Kristus, kita sakukene koagama Yahudi naaturan? Aki natutuu! Tongo kai tukon nda manganggaanoo, kita odotiiyo do aturano.

4

1 Kalu buno doiya, oilamo komo moola kita bantile tentang Abraham, tumbunggita? Bulaando kai kona pangalaman? 2 Kalu kolangge-langge nakinubai mangaanikene ko Mian Bisa talimayo yana buno mian mo sanaanggene ko Mian Bisa Noano, maka daano koidan kona alasan doi yana sulano nabanggal-banggaal. Bai yana aki namoola banggaal doi Mian Bisa salaano. 3 Doi Kitab Moliyous lalomo totulis, "Abraham mangangga doi Mian Bisa, tukon sabab kona manganggaan nia Mian Bisa talimayo yana buno mian mo sanaanggene ko Mian Bisa Noano." 4 Mian mo balimang, mantalima tambo; tukon dona tambo aki nainaanggon buno meeng kosabeat, sabab doiya daano nahaak. 5 Bai daano komian mo aki namoinikene dona usaha susuungo; yana monggianggakene kobutongo doi Mian Bisa mo okitakene komian baladosa tongosodii doi nakasalaan. Luwedoi namanganggaanoo doiyamo ko Mian Bisa talimayo do mianoo buno mian mo sanaanggene ko Mian Bisa Noano. 6 Bunomo lakon doiya Daud napalaat koidan; doiya kosababpo yana mabantil salamat kinatauwan doi mian mo Mian Bisa lapamo talimayo buno mian mo sanaanggene Konoano, akimo ko Mian Bisa napalaatikanggene do mianoo nakokubai-kokubai. Daud bantile buno naiya, 7 "Salamat kinatauwan komian mo inompuni kona kasalaan-kasalaan tukon nalalim-lalim lapamo Mian Bisa kibule! 8 Salamat kinatauwan komian nalalim-lalim mo aki Temeneno natuntute!" 9 Oilamo kai nabantilan nia salamat kinatauwan naiya tongo inotuuk doi mian mo loingiyo koaturan basunatanoo? Kai koidan doi mian moaki naloingiyo koparaturan basunatan? Lapamo kami bantile loolukonoo baikon Abraham Mian Bisa talimayo buno mian mo sanaanggene ko Mian Bisa noano, sabab Abraham mangangga doi Mian Bisa. 10 Nah, oilamo kai kotempono ko Mian Bisa naokitakanano do langgedoo? Akiyoon kai lapamo Abraham sinunat? Takainomo akiyoon yana nasinunat, bolikon nalapaan. 11 Yana sinunat doibundu, tukon do nasunatoo tongo buno paloosan baikon ko Mian Bisa lapamo natalimayo buno mian mo sanaanggene ko Mian Bisa Noano, sabab mangangga doi Mian Bisa. Yana Mian Bisa talimayo doi tempo yana akiyoon namoloingikon koparaturan sunat. Tukon Abraham teali tama secara rohani doi sasaibino komian mo mangangga doi Mian Bisa, tukon kona sabab Mian Bisa lapamo talimayo buno mian mo sanaanggene Konoano, mau kai yanila aki naloingiyo koparaturan sunat. 12 Abraham koidan tama rohani tuuk mian mo loingiyo koparaturan sunat. Yana tama rohani yanila bolikon tongo sabab yanila moloingi paraturan sunat, bai koidan sabab yanila tubo tukon mangangga doi Mian Bisa, pokakana Abraham doi tempo yana akiyoon natulutiyo koparaturan sunat. 13 Mian Bisa perjanji doi Abraham tukon nakaturunan baikon nadunia nia naikon teali Abraham nalangge. Mian Bisa perjanji buno doiya bolikon sabab Abraham nataatiyano koagama Yahudi aturano, bai sabab yana mangangga doi Mian Bisa tobikon yana Mian Bisa talimayo buno mian mo sanaanggene Konoano. 14 Sabab kalu tongo mian mo taatiyo do aturano agama Yahudi tolong naikon komo talimayo oila ko Mian Bisa nadinandikon, maka do manganggaanoo doi Mian Bisa akiyo kona totuuk tuuno, tukon ko Mian Bisa najanji akiyo. 15 Agama Yahudi aturano lubatene ko Mian Bisa naukuman. Bai kalu aki nadaano koukuman, aki nadaano kopalanggaran. 16 Jadi do Mian Bisadoo najanji luwedoi mian namanganggaan doi Mian Bisa. Doiya teali meeng kotambono doi sasaibino Abraham nakaturunan baikon do janjidoo bineekon doi yanila buno meeng kosabeat doi Mian Bisa; bolikon tongo doi yanila mo taatiyo koaturan agama Yahudi tolong, bai koidan doi yanila mo mangangga doi Mian Bisa pokakana buno Abraham mangangga doi yana. Sabab Abraham daano tamanggita secara rohani. 17 Sabab ko Mian Bisa bantile buno naiya doi Abraham, "Yaku lapamo tealikene Ikoo Tama tuuk doi bangsa badaang." Bunomo lakon doiya ko Mian Bisa nabeekanano do janjidoo doi Abraham, tukon Abraham mangangga doi Yana. Yanamo ko Mian Bisa mo otuboiyo komian momate; Yanamo koidan ko Mian Bisa mo tukon nabantilan tolong kabai oila komo akiyoon nadaano teali daano. 18 Abraham banggadudul moinikene tukon anggayo mau naakiyono komoinian koidan. Tobikon doiya Yana teali Tama doi badaang kobangsa. Buno mo totulis doi Kitab Moliyous lalomo, "Komu katurunan naikon teali badaang tuuno." 19 Abraham doiya kotempono toiyo baikon yana aki namungkin koidan modaano kona katurunan, sabab kobutongo todudulo motuwa tukon kona umur adukono sakat kotaun; baino kai koidan Sarah, nabolokidoo, komba. Bai Abraham namanganggaan aki nabolii. 20 Yana tataap mangangga tukon aki nabata-bata naikon doi Mian Bisa najanji. Tongo namanganggaan tosuungi bukuan, tobikon yana nggaa-nggaale ko Mian Bisa. 21 Yana mangangga tuuno baikon ko Mian Bisa moola lakukanggene oila komo lapamo paladandikene. 22 Doiya kosababpo Abraham Mian Bisa talimayo buno mian mo sanaanggene ko Mian Bisa Noano. 23 Bantilan, "tinalima buno mian mo sanaanggene ko Mian Bisa Noano" totulis bolikon tongo tuuk doi Abraham susuungo tolong, 24 bai koidan tuuk doi kita. Kita koidan naikon tinalima buno mian mo lapamo sanaanggene ko Mian Bisa Noano, sabab kita mangangga doi Mian Bisa mo otuboiyo Yesus, nda Temeneno, doi matean. 25 Yesusoo lapamo sinalakanggon sulano nainakate sabab nda lalim-lalim; maka yana Mian Bisa otuboiyo koidan sulano namoolakene kita pokindokon tukon Mian Bisa.

5

1 Diabudodoo kita lapamo pokindokon koidan tukon Mian Bisa, sabab kita mangangga. Tukon doiyamo kosababpo kita tubo doi podamean lalomo tukon Mian Bisa lolo doi nda Temeneno Yesus Kristus. 2 Sabab kita mangangga doi Yesus, maka Yana moolakene kita molasaiyo ko Mian Bisa namaasi, tukon do maasidoo doiyamo kita tubo diabudodoo. Tobikon doiya kita laba-laba sabab kita daano konda moinian baikon kita naikon daano motoupi kona monondokan Mian Bisa mo beekene! 3 Tukon lobian doiyadoo, kita lakon laba-laba doi sakisaa lalomo, sabab kita toiyo baikon kosakisaa kubaiyo komian teali moonggol, 4 tukon domoonggolanoo naikon kubaiyo komian taane koudian; naiyamo komo sumbetene komoinian. 5 Moinian mo buno naiya aki naikon naokimaayo kita, sabab konoanggita lapamo Mian Bisa totuiyo tukon namaasi. Mian Bisa lakukanggene doiya tukon lolo doi Na Roh, mo lapamo beekene doi kita. 6 Salataa kita daano doi ndondoong akiyono kodaya, Kristus mate tuuk doi kita doi tempo motapaat Mian Bisa motantukanggene; banggokai kita mian mododoon doi Mian Bisa. 7 Mau kai doi meeng-meeng komian mo adil bai maaling komian moyase mate. Ugaatene tuuk doi meeng komian monondok, daano koidan komian mobarani mate. 8 Bai ko Mian Bisa okitakene kona maasi doi kita salataa Kristus mate tuuk kita doi tempodoo kita daano mian mobaladosa. 9 Diabudodoo kita lapamo pokindok koidan tukon Mian Bisa mololoi Kristus namatean; tobikon doiya pasti kita naikon sinalamaton koidan luwedoi Mian Bisa nanggimalan doi Kristus. 10 Kalu doi lounu kita pomusu tukon Mian Bisa, kita pinoodamekon tukon Yana lolo doi Na Pau namatean, baino kai koidan diabudodoo molapamo konda potaamian tukon Mian Bisa mondoko koidan, tantu kita naikon sinalamaton mololoi Kristus natuboan. 11 Tukon lobian doiyadoo, kita laba-laba koidan luwe Mian Bisa namonondokan mololoi nda Temeneno Yesus Kristus. Sabab mololoi Kristus, kita diabudodoo lasaiyo konda potaamian mo monondokoo tukon Mian Bisa. 12 Lalim usok doi dunia lalomo luwedoi meeng komian, tukon luwedoi lalimoo sumbot komatean. Kona akibat, komatean landa doi sasaibino kobanggapi, sabab sasaibino kobanggapi baladosamo. 13 Akiyon koaturan agama Yahudi nabineekon, lalim daanomo doi dunia nia lalomo. Bai kolalim aki natinuntut sabab akiyo koaturan mo moola linumpai. 14 Mau, doi Adam nalounu polong doi Musa nalounu, komatean kuasaiyo sasaibino kobanggapi. Bai komian mo aki namokubai palanggaran tukon cara mo pokakana buno Adam nakinubai, do mianoo turut koidan matean nakuasaiyo. Adam daano timbalan doi yana naikon mo lubat doibundu. 15 Bai domo luailadoo aki napokakana; sabab ko Mian Bisa nabineekon lobian mododoon kona babasalan kalu pinosasalakon tukon Adam napalanggaran kinubai. Meeng komian napalanggaran mangaanikene badaang komian momate. Bulaando koidan lobian babasal kona akibat doi Mian Bisa namaasi tukon natambo kasalamatan bineekon doi madaangan komian, luwe namonondokan Konoano doi meeng komian, doiyamo Yesus Kristus. 16 Mian Bisa natambo koidan lobian odoon kona babasalan doi meeng komian nalalimoo. Sabab sambuno lapa meeng komian lakukanggene do palanggaranoo, tobuat kokaputusan, "salamo". Bai salataa badaango komian mokubaiyo kolalim lubato ko Mian Bisa natambo mo okitakene, "Aki nasala". 17 Tobikon meeng komian napalanggaran, komatean landa doi yayaa lolo doi mianoo momeeng. Bulaando lobian babasal koidan kona akibat oila doi meeng komian bailon nakinubai, doiyamo Yesus Kristus. Luwedoi Yana, ko Mian Bisa beekene kona maasi doi badaang komian, tukon cuma-cuma mominoolakon yanila pokindok koidan tukon Mian Bisa; yanila naikon balakuasa doi dunia luwe Kristus. 18 Jadi, bunomo doiya meeng komian napalanggaran mangaanikene sasaibino kobanggapi inukum, bunomo lakon koidan meeng komian nakokubai mo loingiyo ko Mian Bisa namongiasan, mangaanikene sasaibino komian sinodii doi nakasalaan tukon binee tuboan. 19 Tukon bunomo lakon badaang komian moteali mian mobaladosa sabab meeng komian moaki nataat, bunomo lakon koidan badaang komian mominoolakon pokindokon koidan tukon Mian Bisa sabab meeng komian motaat doi Mian Bisa. 20 Komo beekene koagama Yahudi aturano doiyamo Mian Bisa susuungo. Bai pololokon kobanggapi kakaate motaatiyo do aturano, pololokon yanila lupaiyo tukon baladosa doi Mian Bisa. Mau napololokon kobanggapi kubaiyo kolalim, ko Mian Bisa pololokon seseange yanila. 21 Nah, kita sio nda mate sabab kita kubaiyo kolalim. Bai ko Mian Bisa seseange kita tukon beena loloon doi kita sulano pokindokon koidan tukon Yana. Tukon sabab nda potaamian tukon Mian Bisa lapamo monondok koidan, Yana mebeekon tuboan mobisa tukon posidutukon doi kita luwedoi nda Temeneno, Yesus Kristus.

6

1 Kalu buno doiya, oilakai komo moola kita bantile? Siokai kita momeenggon kubaiyo kolalim sulano napololokon Mian Bisa seseange kita? 2 Tantu aki! Lalim akimo nabalakuasa doi kita, jadi, bulaando namoola kita tubo banggadudul momeenggon kubaiyo kolalim? 3 Utus-utus kai toiyo baikon doi tempo nda sinauwan, kita pomeenggon tukon Kristus Yesus? Naiya koalatino kita pinomeenggon tukon namatean. 4 Tukon do sinauwanoo, kita kinibul tukon Kristus tukon malaing mate posinggat yana, sulano buno Kristus nai notuboiyan doi matean luwe Tama nakuasa mo moliyous, bunomo lakon kita moola ompokoniiyo kotuboan mo boolu. 5 Kalu kita lapamo teali pomeenggon tukon Kristus sabab kita malaing mate posinggat Yana, kita naikon teali meeng tukon Yana koidan sabab kita polaing inotuboi koidan buno Yana. 6 Kita toiyo baikon konda sipat loolukon buno banggapi molapamo inakate posinggat-singgat Kristus doi kayung sempang sulano kokuasa nda sipat mo baladosadoo naminanas; tukon buno doiya kita akimo koidan nda teali ata doi lalimoo. 7 Sabab kalu memeeng komian momate do mianoo inosodiimo doi lalimoo nakuasa. 8 Kalu kita lapamo mate posinggat Kristus, kita anggayo baikon kita koidan naikon tubo posinggat Yana. 9 Sabab kita toiyo baikon Kristus lapamo inotuboi doi matean tukon Yana naikon akimo namate koidan; komatean akimo nakuasaiyo kobutongo. 10 Komatean Kristus mo toupiyo doiyamo do mateanoo doi dosa. Doiya teali idan luunggon tolong tuuk sidutu-posidutukon. Tukon tuboan nalinoloi diabudodoo nia doiyamo tuboan motuuk doi Mian Bisa. 11 Komuyu sio koidan poaanggene kobutomuyu matemo doi lalim, bai tubo doi potaamian mo moonggol tukon Mian Bisa lolo doi Kristus Yesus. 12 Inaimo mosodiikene kolalim nakuasaiyo komu tuboan sulano Utus inai muloingiyo komu mongiasan mo lokis. 13 Inaikai koidan Utus mosalakanggene kobutomu naanggota doi lalim nakuasa sulano napinake doi makisuut-makisuut mo lokis. Bai salakanggene kobutomu doi Mian Bisa buno mian mo lapamo biniyol luwe matean doi tuboan. Salakanggene kobutomu sasaibino doi Mian Bisa sulano napinake tuuk molakukanggene ko Mian Bisa namongiasan. 14 Lalim aki namoola kuasaiyo komuyu sabab komuyu akimo potubo koidan doi aturan agama Yahudi bai tongo luwe Mian Bisa namaasi. 15 Budodoiya, oila kona kasimpulan? Moola kai kita baladosa, sabab kita akimo koidan nda kinuasai agama Yahudi naaturan, baikai luwedoi Mian Bisa namaasi kuasano? Tutuu aki! 16 Komuyu kai toiyo baikon kalu komuyu salakanggene kobutomuyu doi memeeng komian sulano nalakukanggene kona mongiasan maka komuyu daano do mianoo naata komuyu mo taatiyodoo -- kai lalim naata mo babayo komuyu doi matean, kai ata mo taat doi Mian Bisa, tukon kalu buno doiya pokindokon koidan doi Mian Bisa. 17 Bai sukuur doi Mian Bisa! Sabab looluk komuyu teali lalim naata, bai budodoiya komuyu tukon sasaibino konoamuyu taatiyo kootunggul mobisa mo lapamo bineekon doikoo. 18 Komuyu lapamo inosodii doi lalim, tukon budodoiya teali ata motuuk doi Mian Bisa namongiasan. 19 Sabab komu pikilan todudul muyuk, yaku mapake sontoh-sontoh baataan sulano namoola komuyu mangalati. Loolukon komuyu salakanggene kobutomuyu sasaibino buno ata doi langge-langge mo manggilit tukon mo lokis motuuk doi makisuut mo lokis. Bunomo koidan diabudodoo, siokai komuyu posalakanggene kobutomuyu buno ata doi Mian Bisa namongiasan motuuk doi Mian Bisa namakisuut-makisuut mo tantu. 20 Tempo komuyu kinubai ata doi lalim, komuyu akimo pokinuasai doi Mian Bisa namongiasan. 21 Doi tempodoo oila kountungan komuyu mo talimayo doi langge-langge naiya budodoo nia komuyu mamaa molakukanggene? Kokubai-kokubaidoo tongo babayo komatean! 22 Bai diabudodoo komuyu lapamo sinodii doi lalim, tukon teali Mian Bisa naata. Komu untung doiyamo baikon Utus tubo tongo tuuk Mian Bisa tukon do langgedoo lubatene kotuboan mobisa tukon posidutukon. 23 Sabab komatean doiyamo patambo lalim; bai tuboan mobisa tukon posidutukon polaing Kristus Yesus nda Temeneno doiya sabeat Mian Bisa mo beekene tukon cuma-cuma.

7

1 Utus-utusonggu! Utus sasaibino lapamo tingoniiyo koaturan. Jadi, komuyu toiyo baikon aturan nakuasa doi memeeng komian berlaku doi mianoo kalu daano motubo. 2 Meeng koboine mo daanomo kona langkai, andeno tokooton luwe do andeanoo doi nalangkai tongo kalu kona langkai daano motubo. Kalu kona langkai mate, do bolokidoo tosodiimo doi aturano mo tokooton doi nalangkai. 3 Kalu do boinedoo tubo tukon mala-malane bailon doi tempo nalangkai modaano tubo, maka do boinedoo binantil balolowa. Bai kalu nalangkai mate, maka secara aturan, do boinedoo lapamo tosodii. Tukon kalu yana osowaan koidan doi malane bailon, maka yana aki nabololowa. 4 Buno koidan kohallo tukon komuyu, Utus-utusonggu. Doi agama Yahudi naaturan komuyu lapamo mate, sabab komuyu lapamo pinomeenggon tukon Kristus butongo tukon tealimo yana nalangge mo lapamo inotuboi koidan doi matean. Yana inotuboi doi matean sulano kita teali daano kogunano doi Mian Bisa doi nda tuboan lalomo. 5 Sabab, looluk kita tubo loloiyo kobanggapi nasipat-sipat. Doi tempodoo komongiasan mo baladosa, mo sumbot sabab nadaanoan koaturan agama, taaniyo tuuno doi butonggita lalomo. Doiyamo kosababpo kita molakukanggene kolangge-langge mo lubatene komatean. 6 Bai diabudodoo kita akimo nda tokooton doi aturan agama Yahudi. Kita lapamo mate doi aturan loolukonoo mo kuasaiyo kita. Kita akimo koidan tubo tukon cara mo malumbito, loingiyo koaturan mo totulis. Diabudodoo kita tubo menurut cara moboolu Mian Bisa Na Roh mo tudoikene doi kita. 7 Kalu buno doiya, oilamo komo moola kita bantile? Baikon koaturan agama Yahudi kulokis? Tantu aki! Bai do aturano komo otunggule yaku tentang lalim. Yaku aki naikon kutoiyo do modokodoo oila, kalu koaturan agama aki nabantile, "Inaikai momodoko." 8 Luwe agama naaturan, kolalim malaat todanan sulano naosumbete sasaibino kolobo mo minomooton mokinodokoi doi noanggu lalomo; sabab kalu koaturan agama akiyo, maka dolalimoo mate. 9 Yaku looluk daku tuboan akiyoon nadaano koaturan agama. Bai salataa koaturan agama sumbut, kolalim tambuuno tubo tukon yaku mate. 10 Maka do aturan agamadoo, kotumbeno minakisuuti sulano namebee tuboan, tongo olubatene komatean doi yaku. 11 Tobikon luwedoi aturan agamadoo, lalim mangala todanan motipuwo tukon akateyo yaku. 12 Atulan agama moluwedoi Mian Bisa, tukon sasamba koparenta doi aturano lalomo kona lubatan luwedoi Mian Bisa, jadi adil tukon monondok. 13 Nah, oilakai naiya koalatino baikon domo monondokoo olubatene komatean doi yaku? Tantu aki! Do lalimoo komo lubatene komatean. Tukon mapake monondok, kolalim olubatene komatean doi yaku, sulano kosipat-sipat lalim tokita tukon tontong. Luwe Mian Bisa naparenta-parenta, kona bukutii bulaando kona lokisan kolalim. 14 Kita toiyo baikon koaturan agama Yahudi luwedoi Mian Bisa Na Roh; bai yaku nia banggapi molemah. Yaku lapamo binalukon sulano teali lalim naata. 15 Sabab yaku susuunggu aki kumangalatikene daku palabuatan. Langge-langge yaku mo yase kubaiyo, doiya yaku aki kulakukanggene; bai kolangge yaku mo misikitene, doiya komo yaku lakukanggene. 16 Nah, kalu yaku lakukanggene kolangge-langge mo posasala tukon daku iniyas, doiya koalatino yaku akuiyo baikon do aturan agama Yahudidoo monondok. 17 Jadi, bolikono koidan yaku kona tutuuwan komo lakukanggene doiya, bai lalim komo kuasaiyo kobutonggu. 18 Yaku toiyo baikon akiyo komeeng kolangge komo monondok doi butonggu; doiyamo doi kusipat lalomo buno banggapi. Sabab daano daku mongiasan sulano kukubaiyo komo monondok, bai yaku aki kumoola moampakonggene. 19 Yaku aki kukubaiyo komonondok komo yaku yase kubaiyo; baimo kai yaku kubaiyo kolangge-langge mo kulokis, yaku mo aki kuyase kubaiyo. 20 Kalu yaku kubaiyo kolangge-langge yaku mo aki kuyase kubaiyo, doiya koalatino bolikon kai yaku komo kubaiyo do langge-langgedoo, bai lalim mo kuasaiyomo kobutonggu. 21 Jadi, yaku mangala kaputusan baikon naiyamo aturan nia komo taaniyo kokakuasaan; doiyamo baikon kalu yaku yase kubaiyo komo monondok, maka tongo mo kulokis tolong komo sumbut doi yaku. 22 Konoanggu yase naikon ko Mian Bisa naaturan, 23 bai yaku toiyo baikon doi butonggu lalomo daano koidan koaturan bailon mo taaniyo kokakuasaan -- doiyamo aturan mo aki napokokonoi tukon aturan kupikiran monondok mo moola akuiyo. Doiyamo kosababpo yaku tokooton doi aturan lalim mo balakuasa doi butonggu lalomo. 24 - 25 Nah, buno naiya daku ndondoong; yaku taatiyo ko Mian Bisa naaturan tukon daku pikilan, bai tukon daku sipat banggapian, lalim kuasaiyo yaku. Bukan maen kona silakaan yaku nia! Indee kai komo yase salamatene yaku doi butonggu nia mo babayo yaku doi matean? Sukuur doi Mian Bisa! Yana yase salamatene yaku luwedoi Yesus Kristus.

8

1 Budodoiya akiyono koidan koukuman doi yanila mo tubo pomeenggon tukon Kristus Yesus. 2 Sabab ko Mian Bisa Na Roh naaturan mo kubaiyo kita tubo pomeenggon tukon Kristus Yesus lapamo sodiiyo yaku doi aturan mo mangaanikene kolalim tukon matean. 3 Oila komo aki namoola aturan agama lakukanggene, sabab kita banggapi molemah, doiya lapamo Mian Bisa lakukanggene. Mian Bisa kalayomo kolalim nakuasa doi banggapi natabiat lalomo tukon kapatuwe kona Pau susuungo, mo lubat pokakana tukon banggapi mo baladosa, sulano naapuskanggene kolalim. 4 Mian Bisa kubaiyo doiya sulano kona mongiasan inokitakon doi agama Yahudi naaturano moola inampakonggon doi butonggita lalomo mo tubo tulutiyo ko Mian Bisa Na Roh tukon bolikon tulutiyo kobanggapi natabiat. 5 Mian mo tubo motulutiyo kobanggapi natabiat, banggadudul pikikene oila komo iniyas doi banggapi natabiat. Bai komian mo tubo tulutiyo ko Mian Bisa Na Roh, banggadudul pikikene oila ko Mian Bisa Na Roh nainiyas. 6 Kalu komu pikilan banggapi natabiat kuasaiyo, maka kona akibat matean. Bai kalu komu pikiran Mian Bisa Na Roh kuasaiyo, maka kona akibat doiyamo tuboan maka sanaangan tukon Mian Bisa. 7 Mianno napikiran mokinuasai tukon banggapi nasipat, do mianoo pomusu tukon Mian Bisa; sabab do mianoo aki naloingiyo ko Mian Bisa naaturan; tukon takainomo yana aki naloingiyo ko Mian Bisa naaturan. 8 Komian mo tubo moloingiyo kobanggapi nasipat, aki namoola sanaanggene ko Mian Bisa. 9 Bai komuyu aki potubo moloingi kobanggapi nasipat. Komuyu tubo tulutiyo Mian Bisa Na Roh -- kalu, kona tutuuan, Mian Bisa Na Roh tutuu balakuasa doi butomuyu lalomo. Mian mo akiyo Ko Roh Kristus, do mianoo bolikon Kristus namian. 10 Bai kalu Kristus tubo doi butomu lalomo, maka mau kai kobutomu naikon namate sabab lalim, bai ko Mian Bisa Na Roh beena tuboan doikoo, sabab komu potaamian tukon Mian Bisa lapamo monondok. 11 Kalu ko Mian Bisa Na Roh, mo otuboiyo Kristus doi matean, tubo doi butomu lalomo, maka yana mo otuboiyo Kristus doi mateanoo, naikon otuboiyo kobutomu koidan domo moola matedoo. Yana lakukanggene doiya tukon Na Roh mo tubo doikoo. 12 Doiyamo kosababpo, Utus-utus, kita daano konda tanggung jawab; bai bolikon tanggung jawab doi banggapi nasipat; kita aki napalaluu tubo loingiyo kona mongiasan. 13 Sabab kalu komuyu tubo mololoi banggapi nasipat, maka komuyu naikon mate; bai kalu tukon kuasa Mian Bisa Na Roh, komuyu banggadudul moakateyo komu kokubai-kokubai mo baladosa, maka komuyu naikon tubo. 14 Ko mian-mian mo Mian Bisa Na Roh motuntune, daanon Mian Bisa napau-pau. 15 Sabab ko Mian Bisa Na Roh, mo beekene doi komuyu, aki kai nakubaiyo komuyu teali ata tobikon komuyu tubo doi matakutan lalomo. Kobalino do Mian Bisadoo Na Roh tealikene komuyu Mian Bisa napau-pau. Tukon do kuasadoo Mian Bisa Na Roh kita uange do Mian Bisadoo "Tama, oh Tamang-Ku!" 16 Mian Bisa Na Roh polaing-laing tukon kita Na Roh okitakene baikon kita daano Mian Bisa napau-pau. 17 Nah, kalu kitadoo daano napau-pau, maka mau nai kita nia daano napangalus naikon mo mantalima berkat-berkat Mian Bisa mo sadiakene tuuk doi napau-pau. Kita naikon mantalima polaing-laing tukon Kristus oila komo lapamo Mian Bisa sadiayo doi Yana; sabab kalu kita sakisaa polaing Kristus, kita naikon kinabasal koidan polaing Yana. 18 Sasaibino kosakisaawan kita mo toupiyo budodoiya, menurut daku palaat, aki namoola pinosasalakon tukon namonondokan naikon mo inokitakon doi kita. 19 Sasaibino kodunia montotiili tukon poloon tuuno naikon kotempono ko Mian Bisa naokitakanano Na pau-pau. 20 Sabab kodunia sinodiikono sulano nateali manas, bolikon sabab namongiasan susuungo, bai sabab ko Mian Bisa sodiikenemo buno doiya. Mau kai nabuno doiya daano koidan komoinian nia: 21 baikon daano kotempono meeng kodunia naikon inosodii doi kuasa mo manase tukon naikon tulut minaladekakon inakabasal polaing tukon Mian Bisa Na pau-pau. 22 Kita toiyo baikon polong doi tempo naposaapon kodunia bebe sabab sakisaa buno meeng koboloki mosakisaa doi tempo namosuungan pau. 23 Tukon bolikono tongo posaapon kodunia komo bebe; kita susuunggita bebe doi noanggita. Kita lapamo mantalima Mian Bisa Na Roh buno Mian Bisa nasabeat tumbeno, maka kita daano koidan montotiili Mian Bisa nasodiiyano kobutonggita sasaibino tukon tealikene kita Na pau-pau. 24 Sabab tukon moinian, maka kita sinalamaton. Bai kalu oila doi kitadoo momoinikene kita lapamo kitayo, maka doiya bolikono koidan moinian. Sabab indee kai komo daano momoinikene komeeng kolangge mo lapamo kitayo? 25 Bai kalu kita moinikene komeeng kolangge mo akiyoon nda kitayo, maka kita montotiili tukon sabar. 26 Bunomo koidan ko Mian Bisa Na Roh lubat tulunge kita kalu kita lemah. Sabab kita aki nda toiyo bulaando kona tutuuwan konda sambeangan; do Rohdoo susuungo mangadap doi Mian Bisa tuuk mokabiyo doi kita tukon poloonan tuuno tobikon aki namoola nabantile. 27 Maka ko Mian Bisa mo toiyo kobanggapi noano lalomo, mangalatikene do Rohdoo namongiasan; sabab do Rohdoo kabiyo doi Mian Bisa tuuk doi Mian Bisa namian, tukon pokokonoi ko Mian Bisa namongiasan. 28 Kita toiyo baikon ko Mian Bisa ature sasaibino kolangge, tobikon olubatene komo monondok doi mian mo seseange yana tukon mo inuang pokokonoi tukon kona tetel. 29 Yanila mo lapamo Mian Bisa piliyo, lapamo koidan tinantukon doi tempono sulano nateali pokakana tukon na Pau, doiyamo Yesus Kristus. Tukon nabuno doiya do Paudoo teali kotumbeno doi antara badaang koutus-utus. 30 Bunomo doiya ko Mian Bisa nauangano yanila mo lapamo Yana tantukene loolukon; tukon doi yaniladoo mo inuang, minoolakon pokindokon koidan tukon Yana. Tukon yanila mo minoolakon pokindokon koidan tukon Mian Bisa, mangala obos tuboan doi Mian Bisa lalomo susuungo. 31 Oila komo moola binantil budodoiya tentang sasaibino doiya? Kalu Mian Bisa ala doi kita, indee komo moola lawane kita? 32 Na Pau susuungo aki naseseange, bai Yana salakanggene tuuk kita sasaibino nakopontingan; bulaa kai Yana aki naikon nabeekene doi kita sasaibino kolangge bailon? 33 Indee kai komo moola gugate kita Mian Bisa namian lilik, kalu ko Mian Bisa susuungo okitakene baikon kita aki nda sala? 34 Oilakai daano komian mo yase salakene kita? Yesus Kristus naikon komo belayo kita! Yanamo komo lapamo mate, kai inotuboi koidan doi matean tukon daano doi Mian Bisa doi tampat mo balakuasa. 35 Oilakai daano komo moola alangiyo Kristus naseangano kita? Moola kai kokasusaan naalangiyo, kai kasukaran, kai poloilokisan, kai malaalan, kai talalaisan, kai silakaan, kai matean? 36 Doi Kitab Moliyous lalomo totulis buno naiya, "Sasaibino kooloyo kami tubo doi silaka matean lalomo sabab Ikoo. Kami kinubai buno domba naikon mo tinembel." 37 Aki! Tongo doi lalomodoo sasaibino kita malaat kamanangan mo bisa doi Yana mo seseange kita! 38 Sabab yaku anggayo tuuno baikon doi posaapon kodunia, mau matean mau tuboan, mau malaekat mau ponguasa, mau polobosian-polobosian naiya budodoo, mau polobosian-polobosian doi lounu naikon mo lubat kai bukuanan-bukuanan bailon; 39 mau langge-langge doi timbu, mau langge-langge doi dunia lalomo kai oilamo kobailon, sasaibino aki namoola alangiyo ko Mian Bisa moseange kita, buno komo lapamo tudoikene luwe Kristus Yesus, nda Temeneno.

9

1 Oila komo naikon yaku mobantile nia doiya bisa sabab yaku Kristus koona. Yaku aki kubakala-kala. Noanggu lalomo Mian Bisa Na Roh komo lolainge, ekeenggele yaku koidan baikon dakubantilan nia bisa. 2 Yaku susa tuuno tukon konoanggu susa, 3 sabab utus-utusonggu momeeng bangsa tukon yaku. Sabab tuuk yanila, yaku susuunggu yase ko Mian Bisa nakutuke tukon napinooalaason tukon Kristus. 4 Yanila daano mian mo ililik tukon Mian Bisa tealikene yanila Na pau-pau susuungo, tukon okitakene kona kuasa doi yanila. Yana kubaiyo kona perjanjian tukon yanila tukon beena doi yanila agama aturano. Mian Bisa popitoikene doi yanila bulaando yanila sio nabakaleda tukon yanila lapamo koidan mantalima kona perjanjian. 5 Yanila daano tumbunggita nakaturunan. Kristus secara banggapian kona luwean doi yanila nabangsa. Yana lobian tatandak doi sasaibino kobanggapi. Ngginaal ko Mian Bisa sidutu-posidutukon! Amin. 6 Yaku aki kumakisuutiyo mobantile baikon ko Mian Bisa naperjanjian akimo nateali koidan; bai bolikon sasaibino ko Israel miano doiya mian Mian Bisa mo lilike. 7 Aki nasasaibino Abraham nakaturunan Mian Bisa Na pau-pau. Sabab ko Mian Bisa bantile doi Abraham, "Tongo Ishak nakaturunan komo binantil mukaturunan." 8 Doiya koalatino baikon Abraham nakatulunan komo teali Mian Bisa Na pau-pau; doiya tongo nakaturunan mo sinuung sabab Mian Bisa naperjanjian; tukon bolikon sasaibino kona katurunan. 9 Sabab ko Mian Bisa naperjanjian daano buno naiya, "Doi tempo motinantukon, yaku naikon abali, tukon Sarah naikon malaat meeng kopau mamalane." 10 Tukon naiya koidan: Ribka mosuung lua kona pau mala-malane doi meeng kotama, doiyamo Ishak tumbunggita. 11 Akiyoon do paudoo molua nasinuung, Mian Bisa lapamo tantukanggene kona lilikan tuuk doi nabanggadudulan. Mian Bisa napilianoo aki natokooton doi oila komo moola mian lakukanggene, bai tokooton doi Mian Bisa naponguang susuungo. Sabab salataa doi Ribka napau mamalane moluadoo akiyoon namoola kubaiyo kolobo monondok kai mo kulokis, 12 Mian Bisa lapamo bontiikene doi Ribka, "Kolanggongo leleaniyo kopiyoto." 13 Doi Kitab Moliyous lalomo totulis baikon ko Mian Bisa bantile buno naiya, "Yakub yaku seseange, bai Esau yaku misikitene." 14 Oila konda kasimpulan budodoiya? Baikon do Mian Bisadoo aki kai naadil? Takainomo tantumo ko Mian Bisa adil! 15 Sabab ko Mian Bisa bantile doi Musa, "Yaku naikon otudoikene komaasi doi mian mo Yaku yase tudoikene komaasi, tukon Yaku naikon otudoikene koposeangan doi mian Yaku mo yase otudoikene koposeangan." 16 Jadi, ko Mian Bisa nakaputusanoo aki nabaino tokooton doi banggapi namoloyosan kai doi banggapi nakakaatean, bai doi Mian Bisa namonondokan konoano doi namian lilikoo. 17 Sabab doi Kitab Moliyous lalomo totulis, "Mian Bisa bantile doi Tomundo Mesir, ’Yaku tealikene ikoo tomundo tuuk doi meeng komakisuut nia, doiyamo sulano tukon ikoo, Yaku okitakene Ku kakuasaan tukon kubaiyo kosambumu tololongol doi posaapon kodunia.’ " 18 Jadi, ko Mian Bisa mamaasikene memeeng komian, kalu ko Mian Bisa yase buno doiya koidan. Tukon ko Mian Bisa mangaanikene memeeng komian teali matikas konoano, kalu ko Mian Bisa pakituuwo bunodoiya koidan. 19 Nah, Utus naikon bantile doi yaku, "Kalu buno doiya bulaando ko Mian Bisa modaano yase asalakene kobanggapi? Bolikon kai akiyo komeeng komian momoola halangiyo ko Mian Bisa namongiasan?" 20 Bai Utus! Utus tongo banggapi biasa. Tukon Utus aki namoola barani motimbili doi Mian Bisa! Moola kai kopoot bunga mansadai doi mian mo kubaiyo, "Bulaando ikoo mokubaiyo yaku buno naiya?" 21 Bolikon kai komian mo kubaiyo kopoot bungadoo daano konahaak kubaiyo kobuta tobunanoo menurut noano namongiasan? Luwedoi makalambulut kobuta tobunan, do mianoo daano konahaak mokubai lua kokaliangano kopoot bunga: meeng komonondok, tukon kobailon kinduung namonondok. 22 Bunomo koidan lakon tukon oilamo ko Mian Bisa nakinubai. Yana batetel sulano natipase kona nggimalan tukon okitakene kona kakuasaan. Bai yana sabal doi yanila mo sio nainukum sabab kubaiyo yana nggimal. 23 Mian Bisa koidan batetel sulano naotudoikene doi kita komonondokan molobi-lobian mo lubotikene doi kita Na sineang-seang. Kita lapamo sinadiakon sulano nda mantalima do monondokanoo. 24 Kitamo kai komo lapamo inuang, bolikon tongo doi bangsa Yahudi, bai koidan doi bangsa bailon. 25 Sabab doi buku Nabi Hosea lalomo, Mian Bisa bantile, "Mian-mian mo bolikon kumian, naikon kubantile ’Kumian’. Bangsa mo aki kusea-seange, naikon kubantile ’Kukokasi’. 26 Tukon doiyaa kotampato kona binantilan doi mian, ’Komuyu bolikon kumian,’ idoo do mianoo naikon sinombuikon Mian Bisa Na pau-pau mo tubo." 27 Nabi Yesaya bantile tukon tegas manganai bangsa Israel, "Bisa kai koaito kobangsa Israel pokakana kobone doi tobun, tongo soisik tolong komo naikon salamat. 28 Sabab ko Mian Bisa naikon mosobito otuwenge koukuman doi dunia nia antoko." 29 Yesaya bantile buno naiya koidan, "Koandeino ko Mian Bisa Babasal kona kuasa aki naotinggale doi kita kokaturunan, pasti kita sasaibino lapamo teali buno Sodom tukon Gomora." 30 Jadi, kokasimpulano doiyamo nia: Bangsa-bangsa bailon mo bolikon Yahudi aki nakakaate sulano yanila napotaamian tukon Mian Bisa teali monondok koidan. Bai sabab yanila anggayo, maka ko Mian Bisa kubaiyo kopotaamian yanila tukon Yana teali monondok koidan. 31 Kobalino, ko Yahudi miano sidutu kakaate motaatiyo koaturan sulano kona potaamian yanila tukon Mian Bisa teali monondok koidan. Bai yanila aki naberhasil. 32 Bulaando yanila moaki naberhasil? Sabab yanila lakukanggene doiya aki naluwe manganggaan doi Mian Bisa, baimo luwe yanila nakakaatean susuungo. Maka yanila otuwong tasambekon doi "Batu Sambekonan". 33 Manganai do batudoo doi Kitab Moliyous lalomo totulis buno naiya, "Popalatikanggene naiya: Doi Sion lapamo kubinggakene komeeng kobatu naikon mo tealikene komian tasambekon; doiyamo meeng kobatu babasal naikon mo tealikene komian otuwong. Bai mian mo anggayo doi Yana aki naikon napau-pauno konoano."

10

1 Utus-utus! Yaku poloon tuuno sulano daku bangsa nasinalamaton. Tukon yaku tutuu sambeang doi Mian Bisa tuuk doi yanila. 2 Yaku barani bantile baikon yanila samangat tuuno mangangga doi Mian Bisa. Bai yaniladoo nasamangat aki nadasarkanggene motoiyan mo luwedoi Mian Bisa. 3 Yanila aki natoiyo ko Mian Bisa nacara mokubaiyo kobanggapi napotaamian tukon yana moteali monondok koidan. Tukon sabab yanila yase loingiyo yanila nacara susuungo, maka yanila aki namololoi kocara ko Mian Bisa natinudoikon. 4 Aturan agama lapamo Kristus daanokene. Jadi memeeng komian mo mangangga doi Kristus, kona potaamian tukon Mian Bisa tealimo monondok koidan. 5 Musa tulise baikon komian mo pomonondokon tukon Mian Bisa luwedoi agama aturano, do mianoo naikon tubo sabab loingiyo do aturan agamadoo. 6 Bai manganai cara mian pomondokon tukon Mian Bisa luwe manganggaan doi Mian Bisa, Kitab Moliyous bantile buno naiya, "Mau kai naaki Ikoo mubantile doi noamu lalomo, ’Indeemo kai naikon komo liba doi surgaa?’ (alatino babayo Kristus obulus), 7 kai ’Indeemo naikon komo loboson doi dunia mian mate?’ (koalatino bingkate Kristus liba doi matean)." 8 Kona makisuut buno naiya, "Bilita doi Mian Bisadoo loolani tuuno doikoo; doi babamu tukon noamu lalomo." Doiyamo kobilita kami mo babilitakene; bilita baikon komian sio namangangga. 9 Sabab kalu Utus mangaku tukon suumu baikon "Yesus doiyamo Temeneno", tukon Utus mangangga doi noamu lalomo baikon ko Mian Bisa lapamo otuboiyo Yesus doi matean, maka Utus naikon salamat. 10 Sabab tukon mian noano mo mangangga, tobikon ko Mian Bisa talimayo yana buno mian mo pomondokon tukon Mian Bisa. Tukon mian babano momangaku, tobikon yana sinalamaton. 11 Doi Kitab Moliyous totulis, "Mian mo mangangga aki naikon nainokimaa." 12 Doiya tealimo doi sasaibino komian, sabab akiyo kona posasalaan antara Yahudi miano tukon mian bangsa bailon. Mian Bisa mo meengoo daano Temeneno motuuk sasaibino komian. Yana mebee balakaat mo lobi-lobian doi sasaibino komian mo mangkabi tulung doi Yana. 13 Doi Kitab Moliyous lalomo totulis, "Sasaibino komian mo nggeleamon doi Temeneno, naikon salamat." 14 Bai bulaando kai komian momoola nggeleamon doi Temeneno kalu yanila akiyoon namangangga? Tukon bulaando kai yanila momoola mangangga doi Temeneno kalu yanila akiyoon namolongol tentang Yana? Koidan, bulaando kai yanila momoola molongol tentang Temeneno, kalu akiyo komo babilitakene? 15 Tukon bulaando kai komian momoola babayo do bilitadoo kalu yanila aki nabinintokon? Doi Kitab Moliyous lalomo totulis buno naiya, "Bukan maen kona monondokan komian molubat mo babayo ko Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa!" 16 Bai aki nasasaibino komian mantarima do Bilita Monondokoo. Sabab Yesaya bantile, "Temeneno, indee kai komo anggayo komai bilita?" 17 Doiya kosababpo komian moteali mangangga sabab yanila molongol bilita, tukon kobilita linongol sabab daano komian mo babotilanggene tentang Kristus. 18 Bai yaku mansadai: Oilakai bisa yanila akiyoon namolongol do bilitadoo? Pasti lapamo! Sabab doi Kitab Moliyous lalomo totulis buno naiya, "Yanila alalo tololongolo doi posaapon kodunia, yanila nabantilan-bantilan lapamo polong doi lipu bunduno." 19 Yaku mansadai koidan: Oilakai bangsa Israel akiyoon namotoi? Sodiiyomo do pasadaidoo tumbe-tumbeno Musa natimbiliyo. Musa bantile, "Buno naiya ko Mian Bisa nabantilano, ’Yaku naikon kubaiyo komuyu masakit konoamuyu doi bangsa mo bolikon umat tukon yaku naikon kubaiyo komuyu nggimal doi meeng kobangsa mo longas.’ " 20 Yesaya pololokon koidan barani. Yana bantile, "Buno naiya ko Mian Bisa nabantilano, ’Komian mo aki naumboliiyo Yaku, lapamo pososuunggene Yaku; tukon Yaku okitakene Kobutonggu doi yanila mo aki namansadaikene tentang Yaku.’ " 21 Bai manganai bangsa Israel Yesaya bantile, "Buno naiya ko Mian Bisa nabantilan, ’Sasamba kooloyo Yaku ulule kolimanggu doi meeng kobangsa mo matikas konoano tukon aki nataat.’ "

11

1 Yaku mansadai: Oilakai ko Mian Bisa lapamo sakukene Kona mian susuungo? Tantu aki! Yaku susuunggu meeng ko Israel miano katulunan Abraham, tukon doi suku Benyamin. 2 Aki! Mian Bisa aki nasakukene Kona mian mo lapamo Nalilike salataa doi looluk. Utus-utus toiyo oila komo totulis doi Kitab Moliyous lalomo manganai Elia, salataa yana popitoikene kosoal Israel doi Mian Bisa. Elia bantile, 3 "Temeneno, komian lapamo akateyo Komu nabi-nabi tukon momanase kotampat-tampat mososubakonan sosubakon motuuk doi-Koo. Totinggal yaku susuunggu tukon yanila yase akateyo yaku." 4 Oilakai ko Mian Bisa napotimbili doi Elia? Mian Bisa timbiliyo, "Yaku lapamo otinggale kopitu kolono komian motuuk doi butong-Ku susuunggu. Yanila akiyoon nabiasa mososubaiyo ko Dewa Baal." 5 Bunomo koidan budodoiya nia: Daano kosoisik koaito komian mo lapamo Mian Bisa lilike sabab Namaasi. 6 Yana lilike yanila luwe Namaasi tukon bolikon luwe yanila nakokubai. Sabab kalu do Mian Bisadoo namolilikan luwedoi banggapi nakokubai, maka ko Mian Bisa namaasidoo bolikon kai maasi mo bisa. 7 Jadi, bulaandomo? Israel miano aki nalaate oila komo yanila konapo inumbal. Komo malaat tongo meeng kotambuno poipoisik doi mian mo lapamo Mian Bisa lilike. Kobailon sasaibino teali matikas konoano doi Mian Bisa naponguang. 8 Sabab doi Kitab Moliyous lalomo totulis buno naiya, "Ko Mian Bisa kubaiyo yanila noano tukon yanila napikilan kalipookan; tukon polong nai tempo nia yanila matano aki namoola mokita tukon yanila tolingaino aki namoola molongol." 9 Daud bantile koidan, "Sodiiyomo yanila nalame-lamean teali palako doi yanila susuungo, tukon teali buang, tampat yanila naotuwongan tukon manas! 10 Sodiiyomo yanila napokita teali kalipookan sulano yanila aki namoola mokita; tukon sodiiyomo yanila teali aki namoloyos posidutukon." 11 Yaku mansadai koidan: Salataa ko Yahudi miano otuwong, oilakai doiya teali sulano yanila namanas? Aki nabuno doiya! Bai sabab yanila baladosa, maka kobangsa bailon naikon sinalamaton, tobikon mangaanikene ko Yahudi miano masakit konoano doi bangsa bailon. 12 Sabab bangsa Yahudi daano kona sala tukon aki naloloiyo ko Mian Bisa namongiasan, maka bangsa-bangsa bailon Mian Bisa balakaatiyo. Baimo kai kalu kopataamian kobangsa Yahudi tukon Mian Bisa teali monondok koidan; tantu lobian babasal koidan kobalakaat naikon Mian Bisa nabineekon! 13 Bai budodoiya kona monondokan yaku mobasilingan doi Utus-utus mo bolikon Yahudi! Buuniamo, buno meeng korasul motuuk doi bangsa-bangsa mo bolikon Yahudi, yaku holomatiyo tuuno daku limang nia. 14 Yaku moinikene yaku moola osumbutene konoa masakit doi kubangsa susuunggu, sulano tukon doiya loloonoo yaku moola salamatene kosoobos doi yanila. 15 Sabab yanila Mian Bisa tolake, maka kona potaamian kodunia tukon Mian Bisa teali monondok koidan; baimo kai kalu yanila Mian Bisa talimayomo! Tantu doiya pokakanamo buno komian momate tubo koidan! 16 Kalu meeng kopatolo koloti tumbeno lapamo bineekon doi Mian Bisa, doiya koalatino sasaibino kona loti bineekon doi Mian Bisa koidan. Tukon kalu kokayung anggolo daano Mian Bisa koona, doiya koalatino kolanga-langaano daano koona koidan. 17 Kosoobos doi kayung zaitun langa-langaano -- doiyamo Yahudi miano -- molapamo linengei. Tukon doi nalinengeiyanoo inosulikon kokayung zaitun mosolot langaano, doiyamo Utus-utus mo bolikon Yahudi. Utus sinumbokiikon idoo sulano Utus nalasaiyo sasaibino komo monondok luwedoi tuboan rohani Yahudi miano. 18 Tobikon doiya inaikai komuyu moambanggene yanila mo lapamo linengei buno do kayungo langaano. Komuyu sio poneneeke baikon komuyu tongo langaano tolong. Tukon bolikono langaano komo beena kaan doi anggolo, bai anggolo komo beena kaan doi langaano. 19 Bai Utus naikon bantile, "Oode, bai do langa-langaanodoo pinatol sulano yaku moola sinumbokiikon doi batango!" 20 Doiya bisa tuuno. Bai yanila sinakukon sabab aki namangangga, bai kai Utus tinalima sabab Utus mangangga. Jadi inaikai Utus teali banggaal doi yana; kobalino Utus sio mumatakut. 21 Sabab kalu ko Mian Bisa aki nalasayo moseange sulano nasakukene ko Yahudi miano mo buno do kayung-kayungoo langa-langaano tuuno, inai moaanggene yana naikon malasa seang mosakukene ko Utus. 22 Jadi dimbaa kita kitayo bulaa kona monondokan ko Mian Bisa tukon bulaa kona motikasan koidan. Yana tindokiiyo motikas doi yanila mo baladosa, bai Yana monondok konoano doi Utusoo -- asal Utus tataap tubo doi namonondokan. Kalu aki, maka Utus koidan naikon sinakukon. 23 Tukon manganai Yahudi mianodoo, kalu yanila tade doi nasikap moaki namangangga, maka yanila naikon tinarima koidan; sabab ko Mian Bisa balakuasa sulano natarimayo yanila koidan. 24 Utus mo bolikon kona luwean doi Yahudi bangsa modaano buno langaano doi zaitun batango mo solot. Nah, kalu Utus, podangaanikene tukon Utus nasipat, moola nasinumbokiikon doi zaitun batangodoo tuuno, baimo kai koidan ko Yahudi miano mo inandekon tukon zaitun batango tuuno langa-langaano. Tantu lobian kona gampangan koidan doi Mian Bisa sulano naabalinggene yanila doi napo zaitun batango yanila susuungo. 25 Utus-utus! Yaku moinikene komuyu inai molasayo lapamo toiyo sasaibinodoo. Sabab daano komeeng kolangge Mian Bisa mo yase, bai mo akiyoon mian natoiyo. Tukon yaku yase komuyu potoiyo; doiyamo nia: Kosoobos ko Yahudi miano motikas konoano, bai doi yanila nandondoongoo naikon banggadudul tongo polong koaito mian-mian mobolikon Yahudi komo lubat doi Mian Bisa lapamo tasadia. 26 Bunomo lakon sasaibino ko Yahudi miano naikon salamat. Sabab doi Kitab Moliyous lalomo totulis buno naiya, "Tomundo Pasalamat naikon lubat, luwedoi Sion; yana naikon apuse sasaibino kona kulokisan doi Yakub nakatulunan. 27 Yaku naikon boboiyo naperjanjian nia tukon yanila doi tempo yaku ompuniyo yanila nalalim-lalim." 28 Sabab ko Yahudi miano aki nayase mantalima Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa, maka yanila teali Mian Bisa namusu; tukon doiya maka teali kauntungan doi Utus-utus mo bolikon Yahudi. Bai sabab Mian Bisa molilike, maka do Yahudi mianodoo Mian Bisa tataap seseange sabab tumbunoila. 29 Sabab kalu Mian Bisa lilike komian tukon balakaatiyo do mianoo, ko Mian Bisa aki nabiasa abali talike oila komo lapamo yana kubaiyo. 30 Loolukon komuyu aki potaat doi Mian Bisa. Bai diabudodoo ko Mian Bisa lapamo okitakanggene baikon komuyu tongosodiimo doi kasalaan, sabab ko Yahudi miano aki nataat. 31 Bunomo lakon koidan tukon do Yahudi mianodoo. Diabudodoo nia yanila aki nataat doi Mian Bisa, sulano komuyu poinokitakon tongosodiian doi kasalaan. 32 Sabab ko Mian Bisa lapamo sodiikene sasaibino kobanggapi doi naakiyan nataat nakuasaiyo, sulano yana namoola tudoikene kona seangano doi yanila sasaibino. 33 Bisa tuuno ko Mian Bisa nakaasaan! Bisa babasal kona pandoiyan tukon namongotoiyan! Indee kai komo moola selidikiyo kona kaputusan? Indee kai komo moola mangalatikene yana nacara-cara balimangan? 34 Doi Kitab Moliyous lalomo totulis buno naiya, "Indee kai komo toiyo ko Temeneno napikiran? Indee kai komo moola mebee otunggul doi yana? 35 Indee kai komo biasa beena lobo meeng doi Temeneno tobikon namoola tuntute koposobolino?" 36 Mian Bisa komo tealikene sasaibino kolangge. Sasaibino kona luwean doi Mian Bisa tukon doiya tuuk doi Mian Bisa. Tanggaal ko Mian Bisa tuuk sidutu-posidutukon! Amin.

12

1 Utus-utus! Ko Mian Bisa monondok tuuno doi kita. Doiyamo kosababpo yaku kabiyo tukon tutuu sulano komuyu pososubakene kobutomuyu buno meeng kososubakon motubo mo kusus tuuk doi Mian Bisa tukon mo sanaanggene Konoano. Komu manganggaan doi Mian Bisa siokai nabuno doiya. 2 Inai mololoiyo nadunia nia namongiasan. Sodiiyomo ko Mian Bisa nakubaiyo kobutomu teali boolu, sulano komuyu tobolii. Tukon kalu buno doiya komuyu moola toiyo ko Mian Bisa namongiasan -- doiyamo oila komonondok tukon mo sanaanggene Konoano tukon mo talakana. 3 Mian Bisa lapamo beena doi yaku kona monondokan. Doiya kosababpo yaku mongotinau Utus-utus sasaibino: Inaikai molasaiyo kobutomu lobian tatandak doi mo tutuu. Tadukai komuyu ponilaiyo kobutomuyu nandondoong tukon poekependeyo konoamuyu; meeng-meeng komian nilaiyo kobutongo menurut nakamampuan Mian Bisa mo beekene doi yana sabab yana mangangga doi Yesus. 4 Kobutonggita daano badaang kona anggota. Sasamba koanggota daano kona limang susuungo. 5 Bunomo koidan tukon kita. Mau kai kita sasaibino nabadaang, bai kita pokakana meeng kobutonggita sabab kita pomeenggon doi Kristus. Tukon kita meeng-meeng komian potaami meeng tukon bailon buno anggota-anggota doi meeng kobutonggita. 6 Kita meeng-meeng komian daano kona karunia baleleanian mo posasala. Karunia-karuniadoo Mian Bisa beekene doi kita luwe namaasi. Tobikon doiya kita sio nda pakeyo do karunia-karuniadoo. Komian mo daano kona karunia sulano nababilitakene kobilita moluwedoi Mian Bisa sio nababilitakene do bilitadoo moluwedoi Mian Bisa menurut nakamampuan mo daano doi Yana. 7 Mian mo daano kona karunia motuuk motulungian mian bailon, sio natutuuno tulungiyo komian bailon. Mian mo daano kona karunia sulano namongotunggul, sio natu-tuuno mongotunggul. 8 Mian mo daano kona karunia motuuk mobeean samangat doi mian bailon, sio natutuu mobee samangat doi mian bailon. Mian mo daano kona karunia motuuk mendebean doi mian bailon oila komo daano doi yana, sio nalakukanggene doiya tukon noano nasanaangan secara natalakanaan. Mian mo daano kona karunia motuuk katuaiyo sio natutuu katuaiyo. Mian mo daano karunia motuuk motudoikonan seang doi mian bailon, sio nalakukanggene tukon noa sanaang. 9 Seseange tukon sanaang. Misikitene komo lokis, tukon bataani doi oila komo monondok. 10 Siokai Utus-utus poposeanggon meeng tukon bailon tukon polasaiyo buno mian mo montolutus doi meeng kobonua lalomo, siokai komuyu po matailukiyo beena adat. 11 Pobalimang tukon molole. Inai mobea. Balimango motuuk doi Temeneno tukon samangat moluwedoi Mian Bisa Na Roh. 12 Siokai Utus mumoini doi Temeneno tukon laba, sabar doi susaan lalomo, tukon tataap sambeang. 13 Tulungiyo muosukupe ko Salani miano bailon nakapalaluuwan tukon tarimayo Utus-utus mopomeenggon manganggaan Utus mo aki natingoniiyo, tukon noa sanaang doi mubonua lalomo. 14 Kabiyomo doi Mian Bisa sulano Yana nabalakaatiyo komian mo lokis doikoo. Oode, kabiyo ko Mian Bisa nabalakaatiyo yanila, inai mokutuke. 15 Poloingi molaba tukon komian mo laba-laba, tukon kokiil tukon yanila mo kokiil. 16 Potubo pokindok meeng tukon bailon. Inaikai mobati-batinggai, bai pokonoikene kobutomu tukon mian kona kadudukan mo pepende. Inai moaanggene kobutomu lobian pandoi doi natutuuan. 17 Kalu komian kubaiyo lokis doikoo, inaikai mobalase tukon nalokisan. Kubaiyomo oila komo inaanggon monondok doi sasaibino komian. 18 Doikoo tambikon, kakaatemo mumoola laate sulano mutubo dame tukon sasaibino komian. 19 Utus-utusonggu! Inai mobalase konggimalan, sodiiyomo Mian Bisa komo ukume. Sabab doi Kitab Moliyous lalomo totulis, "Yakumo komo balase. Yaku naikon komo ukume yana, Temeneno bantile." 20 Kobalino, kalu komu musu malaal, beena yana kaan; tukon kalu yana molou, beena yana monginum. Sabab tukon kubaiyo mobuno doiya, Utus naikon kubaiyo yana teali mammaa. 21 Inai mosodiikene kobutomu kolokis nalungguiyo, bai siokai Utus mulungguiyo domo lokisoo tukon namonondokan.

13

1 Meeng-meeng komian siokai nataat doi pamarenta, sabab akiyo kopamarenta mo aki namalaat kakuasaan moluwedoi Mian Bisa. Tukon pamarenta mo daano nia budodoo nia, ampakonggene kona kakuasaan mopinarentakon luwedoi Mian Bisa. 2 Doiya kosababpo komian molawane kopamarenta pokakana tukon molawane oila komo lapamo Mian Bisa tantukanggene. Tukon komian mo kubaiyo buno doiya naikon mantalima ukuman. 3 Sabab komian mo kubaiyo komonondokan aki namatakut doi pamarenta. Tongo mian mo kubaiyo kolokis komo sio namatakut. Kalu Utus yase sulano Utus aki mulasayo matakut doi pamarenta, Utus sio mukubaiyo komo monondok, maka Utus naikon ngginaal. 4 Sabab kopamarenta daano Mian Bisa naata mo balimang tuuk mumonondokan. Bai kalu Utus kubaiyo kolokis, takainomo Utus sio mumatakutene doi Yana, sabab bolikon akiyo kotakoso Yana mobalakuasa sulano naukume komian. Yana daano Mian Bisa naata, mo otuwenge ko Mian Bisa naukuman, doi mian mo kubaiyo komo lokis. 5 Doiya kosababpo Utus sio mutaat doi pamarenta -- bolikon tongo sabab Utus aki nayase inukum, bai koidan sabab noamu lalom alalo. 6 Doiyamo koidan kona alasano bulaando Utus mobabeal lulu, sabab kopamarenta daano Mian Bisa napeleleani mo ampakonggene natugasia mo tongo naiya. 7 Jadi bealemo doi pamarenta oilamo komo sio Utus nabeale doi yana. Bealemo kolulu, kalu Utus sio mubabeal lulu; tukon bealemo kolulu kalu Utus sio mubabeal lulu; tukon babealo lulu kalu Utus sio nababeal lulu. Odotiyo yanila mo sio nainodoti tukon holomatiyo yanila mo sio nainolomati. 8 Inaikai mobasamea mau oioila doi indee komiano koidan, alaasene basameaan maasi doi meeng maka bailon. Sabab komian mo seange kotulano banggapi, lapamo lakukene sasaibino Musa naaturan. 9 Sabab koagama Yahudi naaturan, doiyamo: Inai balolowa, inai mangakate, inai pondikuk, inai momemeetene oila komo ano doi mian bailon; sasaibinodoo polaing-laing tukon koaturan-aturan bailon, lapamo pinutusi teali meeng koaturan motolong, doiyamo, "Seseange kotulamu pokakana ikoo moseseange kobutomu susuumu." 10 Mian mo seseange komian bailon, aki naikon nakubaiyo komo lokis doi mianoo. Jadi komian mo seseange kotulano doiya mian mo lapamo lakukanggene sasaibino kosalat agama naaturan. 11 Sangalaasan sasaibinodoo komuyu toiyo baikon nalounu nia daano ikoo mulounu sulano mubangun doi mumooloan. Sabab temponomo sulano kita nda sinalamaton lapamo loolani nia budodoo nia doi tempo mosodo kita tambuun mangangga. 12 Kopopook adukono lapa; tukon naapa doiya koidan naikon modoamo. Jadi, tadumo kai kita nda tade mokubaiyo kokokubai-kokubai mokalipookan. Kita sio nda kindeke kobutonggita tukon tompide momadialan. 13 Kita sio nda kubaiyo kolangge-langge momonondok buno komo biasa mian kubaiyo doi oloyo namadialang; inai mobalamean babasal lobian kona batas, kai malangu. Inai balolowa, kai mobati-batinggai. Inai poakate, kai masakit konoamu. 14 Sodiiyomo ko Temeneno Yesus Kristus komo tantukanggene oilamo komuyu komo sio pokubaiyo. Tukon inai moloingiyo kobanggapi natabiat mo baladosa sulano naambambule kona moot.

14

1 Mian mo aki nayakiniyo naikon oila kona inangga sio natinalima tukon monondok doi antara Utus-utus. Inai mopogagai tukon yana manganai napandirian-pandirian. 2 Daano komian konapandapat baikon yana moola kaane oila komo daano. Bai daano komian bailon mo lemah kona koyakinan; yana lasayo baikon yana tongo moola makaan kaulon-kaulon tolong. 3 Mian mo kaane oila komo daano inai poanggape hina komian mo kaane tongo kinaan motutuu; tukon komian mo makaan tongo kinaan motantu, inaikai koidan posalakene komian mo kaane sasaibino, sabab ko Temeneno lapamo talimayo yana. 4 Indee kai Utus tobikon Utus sio muadiliyo komian bailon naata? Kai do atadoo otuwong kai bangun, doiya daano natuan naurusan. Tukon takainomo do atadoo naikon kokondong kokoloyos, sabab ko Temeneno moola nakubaiyo kokondong kokoloyos. 5 Daano komian bailon rasayo daano komeeng kooloyo motantu molobian kona pentiingan doi oloyo-oloyo bailon, bai komian bailon koidan aanggene baikon do oloyo-oloyodoo pokakanamo. Sodiikenemo meeng-meeng komian natantukanggene konapandapat susuungo. 6 Mian mo pentikanggene kooloyo-oloyo motantu, do mianoo kubaiyo buno doiya sulano naodotiiyo ko Temeneno. Mian mo kaane sasaibino, kubaiyo buno doiya sulano naodotiiyo ko Temeneno, sabab yana bersukuur doi Mian Bisa luwedoi kinaanoo. Bunomo koidan tukon komian mo makaan tongo kinaan motantu; do mianoo koidan odotiiyo ko Temeneno tukon bersukuur doi Mian Bisa. 7 Akiyo komeeng komian doi kita mo tubo tuuk butongo susuungo; tukon akiyo komeeng komian doi kita mo mate tuuk butongo susuungo. 8 Kalu kita tubo, kita tubo tuuk doi Temeneno. Tukon kalu kita mate, kitadoo mate tuuk doi Temeneno. Jadi tubo kai mate, kita daano Temeneno nalangge. 9 Kristus lapamo mate tukon abali tubo. Doiyamo kosababpo Yana teali Temeneno doi mian mo tubo tukon koidan tuuk doi mian mo lapamo mate. 10 Jadi, Utus-utus! Tuuk oila mosalakene utusomu mo pomeenggon manganggaan? Tukon tuuk oila Utus moaanggene yana hina? Kita sasaibino naikon mangadap doi Mian Bisa sulano nda inadili. 11 Doi Kitab Moliyous lalomo totulis, "Kona tutuuwan," Temeneno bantile, "meeng-meeng komian naikon sosuba doi salaanggu; tukon meeng-meeng komian naikon mangaku baikon yakumo ko Mian Bisa." 12 Jadi kita meeng-meeng sio nda mangakukene sasaibino konda kinubai doi Mian Bisa. 13 Tobikon doiya inaikai kita meeng tukon meeng poasalakon. Tadukai nda kakaate sulano komuyu aki pokubaiyo komeeng kolobo mo mangaanikene komeeng koutus mopomeenggon manganggaan togoda tukon baladosa. 14 Sabab Yaku pomeenggon tukon Yesus, maka Yaku anggayo tuuno baikon akiyo komeeng kolangge doi luwean lokis; bai do langgedoo lokis doi meeng-meeng komian, kalu do mianoo aanggenemo lokis. 15 Bai kalu tukon oila Utus nakinaan, meeng koutus mopomeenggon mangangga kinosokiti konoano, maka Utus akimo koidan mutindokiiyo luwedoi seang. Kalu Kristus lapamo mate tuuk meeng-meeng komian, inaimo kai mosodiikene do mianoo nalinusak tongo oila Utus nakinaan. 16 Doiyamo kosababpo inaimo kai mosodiikene oila komo monondok doi komuyu, nainanggon aki namonondok doi mian bailon. 17 Sabab kalu ko Mian Bisa maparenta meeng-meeng komian natuboan, oila komo moola yana kaane kai inume, aki koidan napenting. Komo penting doiyamo baikon do mianoo naloingiyo ko Mian Bisa namongiasan, toupiyo konoa namolinoan, tukon mantarima laba-labaan Mian Bisa Na Roh mo beekene. 18 Mian mo meleleani Kristus secara buno doiya, do mianoo sanaanggene ko Mian Bisa noano, tukon mian-mian bailon hargaiyo. 19 Tobikon doiya konda pinakituu siokai nasidutu tuuk doi langge-langge mo kubaiyo kopomeenggonan tukon pobangun. 20 Inaikai, sabab soal kinaan, Utus lusayo oila komo lapamo Mian Bisa limange. Sasaibino kokinaan takainomo moola kinaan; bai kalu oila Utus nakinaan mangaanikene komian bailon baladosa, maka Utus salamo. 21 Tadukai aki mumakaan sail kai monginum anggur kai lakukanggene kooioila kalu do langgedoo mangaanikene komeeng koutus mopomeenggon mangangga teali baladosa. 22 Sodiiyomo kai oilamo Utus nainanggadoo, Utus lakukanggene doi Mian Bisa salaano tuuk doi Utus susuungo. Komian mo akiyo kona alasan sulano nalasayo kona sala doi oila kona inaanggon kana, do mianoo sanaang. 23 Bai komian mo lasayo mata-matakut sulano nakaane komeeng kolangge, doibundu kaane do kinaanoo, do mianoo Mian Bisa asalakene; sabab do mianoo aki nabolotindak manurut namanganggaan tentang oila komo kakana tukon mo sala. Tukon oilamo komo linakukanggon tukon aki nda yakiniyo doiya lalim.

15

1 Kita mo tutuu anggayomo naikon oilamo kita nainangga, siokai nda sabar doi mian mo lemah kona manganggaan nakabaratan-kabaratan. Inaikai kita yase sanaanggene kobutonggita susuungo. 2 Kobalino kita memeeng sio nda sanaanggene koutusondoo noano tuuk doi namonondokan, sulano kona manganggaan tosuungi moonggol. 3 Sabab Kristus aki napikikene kobutongo nasanaangan susuungo. Doi Kitab Moliyous lalomo totulis buno naiya, "Sasaibino kososibolii mo kinonoikon doikoo lapamo otuwong doi Yaku." 4 Sasaibino komo totulis doi Kitab Moliyous lalomo doiya tuuk otunggul kita. Sabab kootunggul kita mo talimayo doi Kitab Moliyous tealikene kita sabar tukon bukuan tobikon kita moola moini doi Mian Bisa. 5 Boliisi ko Mian Bisa, mo beekene kosabaran tukon pengiburan doi banggapi, tulunge komuyu sulano potubo tukon pomeenggon noa, moloingi contoh Kristus Yesus. 6 Tukon pomeenggon noa Utus sasaibino polaing-laing moola nggaale ko Mian Bisa, Tamanggita Yesus Kristus. 7 Sabab doiya siokai Utus-utus mantarima meeng tukon bailon tukon noa sanaang, buno pokakana Kristus koidan talimayo komuyu sulano pokabasale ko Mian Bisa. 8 Sabab, neneeke, baikon Kristus lapamo leleaniyo ko Yahudi miano sulano naotudoikene baikon ko Mian Bisa satia doi nadaanokanano kona perjanjian doi tumbunggita. 9 Yesus kubaiyo koidan kobangsa-bangsa bailon mokabasale ko Mian Bisa sabab namonondokan Konoano doi yanila. Doi Kitab Moliyous lalomo totulis buno naiya, "Sabab doiya yaku naikon nggaale Ikoo doi antara bangsa-bangsa, yaku naikon mananikene nggaalano motuuk doi sambu-Mu." 10 Daano mototulis buno naiya koidan, "Polaba-labamo polaing ko Mian Bisa namian mo tolilik, hai bangsa-bangsa!" 11 Tukon naiya koidan, "Ponggaale ko Mian Bisa, hei sasaibino kobangsa, siokai sasaibino kobanggapi nanggaale Yana!" 12 Tukon nia koidan Yesaya nabinantil, "Doi Isai naturunan naikon sumbut komeeng komian naikon mo parentayo kobangsa-bangsa; doi Yanamodoo kobangsa-bangsadoo namoinian." 13 Mian Bisa doiyamo kopo moinian. Boliisi Yana naontokiyo konoamu tukon sasaibino kolaba-labaan tukon namonondokan sabab komuyu anggayo doi Yana, sulano tukon ko Mian Bisa Na Roh kuasa komuyu pololokon moini doi Mian Bisa. 14 Utus-utusonggu! Yaku anggayomo baikon daano badaang tuuno kolangge mo monondok doikoo. Komuyu toiyo sasaibino tukon moola mongotunggul meeng maka bailon koidan. 15 Bai manganai langge-langge motantu, yaku ingotiikene komuyu tukon tegas nai suratia lalomo, sabab ko Mian Bisa lapamo beekene doi yaku do tugasoo. 16 Yana lapamo tealikene yaku peleleani Kristus Yesus sulano nainutus doi bangsa-bangsa mo bolikon Yahudi. Tukon yaku motindokio buno imam, mo babilitakene ko Bilita Monondok doi Mian Bisa, sulano komian mo bolikon Yahudi teali meeng kososubakon doi Mian Bisa mo moola Yana tarimayo. Boliisi ko Mian Bisa Na Roh nakubaiyo yanila teali meeng kososubakon mo tongo kusus doi Mian Bisa. 17 Jadi, tobikon yaku lapamo pomeenggon tukon Kristus Yesus, maka yaku moola lasayo banggaal doi kulimang motuuk Mian Bisa. 18 Yaku barani basilingan buno doiya tongo manganai oila komo lapamo Kristus lakukanggene luwedoi yaku motuuk tealikene komian mo bolikon Yahudi taat doi Mian Bisa. Yaku lakukene doiya tukon bantilan-bantilan mau kai tukon palabuatan, 19 mo pinoolainggon tukon langge-langge mominasaingdinggon; sasaibino doiya Mian Bisa Na Roh nakuasa. Bilita Monondok tentang Kristus yaku lapamo pelenggene sasaibino doi mian, tambuun doi Yerusalem polong ke Ilirikum. 20 Daku tetel doiyamo mobabilitakene ko Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa doi lipu-lipu inaando komian moakiyoon namolongol tentang Kristus. Sabab yaku aki kuyase mokekendenge kobalimangan doi pandasi mian bailon mo abese. 21 Doi Kitab Moliyous lalomo totulis, "Mian mo akiyoon namantalima bilita tentang yana, naikon kitayo; tukon yanila mo akiyoon namolongol, naikon mangalati." 22 Doiya kosababpo biasamo yaku tahalangi moduutiyo komuyu. 23 Bai diabudodoo daku limang doi lipu-lipudoo lapamo tolimang. Doi taun-taun lalomo yaku yase duutiyo komuyu. 24 Totiili kalu yaku alon doi mukota doi kuampakonan lalomo doi Spanyol, yaku moinikene moola nda pososuung tukon komuyu tukon polaba-labakon naapa tukon komuyu. Lapamo doiya yaku moinikene komuyu moola tomboniiyo yaku tuuk daku ampakonan doi Spanyoloo. 25 Bai diabudodoo nia yaku yase doi Yerusalem sulano kubabayo kobantuan doi Mian Bisa namian imbali. 26 Sabab ko jemaat-jemaat doi Makedonia tukon Akhaya lapamo satujuiyo sulano namebee sumbangan doi utus-utus mo talalais doi antara Mian Bisa namian doi Yerusalem. 27 Tukon sanaang konoano yanila putusiyomo sulano nakubaiyo doiya. Takainomo kona kanaan yanila sio natulungiyo koutus-utus mo talalais doi Yerusalemoo; sabab luwedoi Yahudi miano do mianoo mobolikon Yahudi lapamo mantarima balakaat-balakaat moluwedoi Mian Bisa. Jadi, do mianoo mobolikon Yahudi patut koidan tulungiyo ko Yahudi miano tukon balakaat-balakaat buat. 28 Kalu yaku lapamo alapayo daku limang nia, tukon salakanggene doi yanila doi Yerusalemoo do sumbanganoo mo lapamo tokombul, maka yaku naikon lenggeto doi lipu Spanyol loloiyo komu kota. 29 Kalu yaku lubat doikoo, pasti yaku lubat tukon badaang kobalakaat doi Kristus motuuk doi komuyu. 30 Demi nda Temeneno Yesus Kristus, tukon demi soyang Mian Bisa Na Roh mo beekene, yaku kabiyo tukon tutuu doikoo, boliisi komuyu potulut sambeang tutuu polaing-laing yaku doi Mian Bisa tuuk doi yaku. 31 Posambeang sulano ko Mian Bisa nasodiiyo yaku doi mian limano mo aki namangangga doi Yudea, tukon sulano daku tugas kubabaano kosumbangan doi Yerusalem natinarima tukon noa sanaang doi Mian Bisa namian imbali. 32 Tukon buno doiya, kalu ko Mian Bisa yase, yaku moola lubat doikoo tukon noa mo sanaang. Tukon yaku naikon malasa tohibul doi komuyu tanga-tangano. 33 Boli-boliisi ko Mian Bisa, mo beekene komonondokan doi banggapi, loolainge Utus sasaibino. Amin.

16

1 Yaku yase tudoikene koutusonggita boine, Febe. Yana motomboniiyo kojemaat doi Kengkrea. 2 Potalimayo yana buno kai meeng komian doi Temeneno namian. Takainomo bunomo doiya ko mian-mian mo mangangga doi Mian Bisa sio namantalima meeng maka bailon. Tulungiyo yana, kalu yana mapalaluu bantuan doi komuyu, sabab yana susuungo lapamo motombonii badaang komian -- tongusokon yaku. 3 Pelenggene daku salam doi Priskila tukon Akwila, tula-tulanggu mo polaing-laing balimang tuuk doi Kristus Yesus. 4 Yanila kabi namate sabab yase salamatene yaku. Yaku bakinatauwan doi yanila -- tukon bolikon tongo yaku, bai sasaibino kojemaat bangsa bailon mo bolikon Yahudi koidan bakinatauwan doi yanila. 5 Pelenggenemo koidan daku salam doi jemaat mo pototongi doi yanila nabonua. Salam doi Epenetus yaku mo seseange. Yanamo komian mo tumbe-tumbeno mangangga doi Kristus doi lipu Asia. 6 Daku salam koidan doi Maria. Yana lapamo balimang buno doiya tuuno tuuk komuyu. 7 Pelenggenemo koidan daku salam doi Andronikus tukon Yunias. Yanila meeng kobenseno tukon yaku tukon biasamo usok talunggu polaing-laing yaku. Akiyoon kumangangga doi Kristus, yanila lapamo mantailuk mangangga. Yanila totingonii doi antara rasul-rasul. 8 Salam doi Ampliatus, yaku mo seseange sabab yana polaing-laing tukon yaku lapamo pomeenggon tukon Temeneno. 9 Pelenggene daku hormat doi Urbanus, tulanggita mo balimang polaing-laing tukon kita tuuk doi Kristus. Koidan daku hormat doi Stakhis yaku mo seseange. 10 Salam doi Apeles. Kona satiaan doi Kristus lapamo tolobukutii. Salam koidan doi Aristobulus pulino, tukon doi Herodion. 11 Yana meeng kobenseno tukon yaku. Koidan salam doi utus-utus mopomenggon manganggamo doi Narkisus pulino lalomo. 12 Daku salam doi Trifena tukon Trifosa mo balimang tuuno moleleaniyo ko Temeneno, tukon doi Persis yaku mo seseange. Yana koidan balimango kobukuan tuuk doi Temeneno. 13 Salam doi Rufus tukon tinano, mo doi yaku buno tinanggu susuunggu. Rufus daano meeng komian Temeneno mopiliyo mo ngginaal. 14 Pelenggenemo daku salam doi Asinkritus, Flegon, Hermes, Patrobas, Hermas tukon sasaibino koutus pomeenggon mangangga mo polaing-laing tukon yanila. 15 Salam doi Filologus tukon Yulia; doi Nereus tukon utuso moluko; doi Olimpas tukon doi sasaibino komian mangangga polaing-laing tukon yanila. 16 Popobee salam-salaman secara monondok buno utus Salani. Sasaibino kojemaat Kristus pelenggene yanila nasalam doi Utus-utus. 17 Utus-utus! Yaku kabiyo tukon tutuu: Pobai-baingotii doi mian mo sumbetene kopoalaasan tukon nggabute komian namanganggaan doi Temeneno. Do langgedoo posasala tukon oila komo lapamo inotunggukon doikoo. Pododoonggon doi mian mobuno doiya. 18 Sabab komian mo kubaiyo buno doiya bolikono balimang motuuk doi Kristus nda Temeneno, bai tuuk akabuse yanila noano susuungo naminooton. Tukon budukan tukon bantilan-bantilan mo maamis, yanila kokoliiyo komian mo aki natoiyo kooioila. 19 Sasaibino komian lapamo toiyo baikon komuyu satia doi otunggul tentang Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa. Tukon yaku sanaang do langgedoo manganai komuyu. Yaku yase sulano komuyu pandoi manganai langge-langge mo monondok, tukon longas manganai langge-langge mo lokis. 20 Mian Bisa mebee monondokan doi banggapi, naikon mosobito mangabos Ibiliis doi mukakuasaan bilito tukon yana manase. Boliisi Utus-utus nasidutu Yesus Kristus nda Temeneno nabalakaatiyo kita! 21 Timotius, tula-tulanggu, pelenggene kona salam doi komuyu. Bunomo koidan Lukius, Yason tukon Sosipater, mo meeng benseno tukon yaku. 22 Komo tulise naiya suratia, yaku Tertius. Yaku mabantil salam montolutusan doi komuyu. 23 Gayus kapatuwe kona salam doikoo. Yaku sambukon doi nabonua tukon mai jemaat koidan bakaleda idoo. Erastus, moabese kodoy doi kota, kapatuwo kona salam doikoo. Bunomo koidan konda utus Kwartus. [ 24 Boliisi konda Temeneno Yesus Kristus nabalakaatiyo Utus sasaibino. Amin.] 25 Tanggaal ko Mian Bisa! Yana balakuasa moekeenggele Utus namanganggaan pokokonoi tukon do Bilita Monondokoo moluwedoi Mian Bisa yaku mo babotilanggene tentang Yesus Kristus. Yaku babotilanggene do bilitadoo pokokonoi tukon oila ko Mian Bisa nainokitakon; doiyamo tentang Mian Bisa natetel mo lapamo doi abad-abad kona malumbitan aki komian natoiyo. 26 Bai diabudodoo luwedoi Mian Bisa naparenta posidutukon, do teteloo lapamo inokitakon tukon binotiikon doi sasaibino kobangsa luwe tulisan-tulisan pala nabi, sulano yanila sasaibino mangangga tukon taat doi Mian Bisa. 27 Yanamo komeeng-meengo ko Mian Bisa, Yana babasal kona pandoiyan. Boliisi Yana nainosuun tatandak sidutu-posidutukon luwedoi Yesus Kristus! Amin. Komai Hormat, Paulus, Kristus Yesus naata