MARKUS
11 Naiyamo ko Bilita Monondok tentang Yesus Kristus, Mian Bisa Napau. 2 Bilita Monondokoo tinambuun pokakana Nabi Yesaya natinulis, buno naiya, " ’Naiyamo Daku binotokon,’ Mian Bisa bantile; ’Yaku bintekene yana loolukon doi Komuyudoo, sulano yana nabukayo kololoon motuuk doi Komuyu.’ 3 Daano komian mowowookon doi padang lalomo, ’Sadiayo kololoon motuuk doi Temeneno; keseayo kololoon mo Nalinoloi.’ " 4 Pokakana domo totulisoo, bunomo doiya koidan Yohanes lubat doi padang lalomo. Yana sauwo komian tukon pelenggene kobilita moluwedoi Mian Bisa. "Komuyu sio pobadodoloon doi polalim-lalim tukon sio po sinau, sulano ko Mian Bisa naompunio komuyu," bunomo doiya Yohanes nabantilan. 5 Sasaibino komian doi lipu Yudea tukon kota Yerusalem miano ampakon mondongolii Yohanes naotunggul. Yanila mangakukene kona lalim-lalim, tukon Yohanes sauwo paisu yanila doi Yordan Paisunobatango. 6 Yohanes napakean unta buluno. Kona pabaang kulit, kona kinaan betek tukon ani dokoto. 7 Yana babilitakene naiya bilita nia, "Sio lapa yaku lubat, naikon lubat komian mo lobian babasal kona kuasa doi yaku. Mau nabaino yaku totuku mobukayo Kona sapatu alosodoo, yaku aki nateali. 8 Yaku sauwo komuyu tukon paisu, bai Yana naikon sauwo komuyu tukon Mian Bisa Na Roh." 9 Doiya kosinggatoo Yesus lubat doi Nasaret lipu Galilea, tukon Yohanes sauwo Yana doi Yordan Paisunobatango. 10 Salataa Yesus sumbot doi paisudoo, Yana kitayo kotimbu tobuka tukon ko Mian Bisa Na Roh obulus pokakana kotomisi lapatiing doi bunggono. 11 Lapa doiya tololongol ko Mian Bisa alalo mobantile, "Ikoomo Daku Pau Sineang. Ikoomo komo kindendeke Konoanggu." 12 Lapa doiya Mian Bisa Na Roh antekene Yesus doi padang lalomo. 13 Sangkap kolono kooloyo Yesus daano idoo, Ibiliis nasobaiyano. Iyayon-iyayon mombosolo daano podungoli idoo tukon Yana, tukon malaekat-malaekat leleaniyo Yana. 14 Salataa Yohanes tinalunggu, Yesus ampakon doi Galilea, tukon babilitakene idoo ko Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa. 15 Konabantilano, "Mosobito naikon ko Mian Bisa natambuune kona maparentaan. Pobadodoloon doi polalim-lalim, tukon anggayomo ko Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa!" 16 Singgatoo Yesus ampakon doi Danau Galilea bibilo, Yana kitayo komian lua mosabang, doiyamo Simon tukon Andreas utuso piyoto. Yanila daano momalako ikan tukon bapukat ikan doi paisudoo. 17 Yesus bantile doi yanila, "Lainge Yaku. Yaku otunggule komuyu poteali popukat mian." 18 Maka yanila polaing tinggale kona pukat tukon lainge Yesus. 19 Yesus ampakon momeenggon, maka kitayo koidan kolua komian montolutus bailon, doiyamo Yakobus tukon Yohanes, Zebedeus nalabuk-labuk. Yanila luaila daano doi duangan lalomo tukon yanila daano mokindendeke kona pai pukat. 20 Yesus banggadudul uange yanila. Tukon yanila tinggalemo kotamano tukon napai mian tinambo doi duanganoo. Maka yanila ampakon lainge Yesus. 21 Yesus tukon Napololaing-pololaing polong doi kota Kapernaum. Doi oloyo Tadean koikoidanggon, Yesus usok doi bonua kaledaan maka tambuune kona mongotunggulan. 22 Ko mian-mian mondongolii Kona otunggul masainding tuuno, Kona mongotunggulan. Sabab, Yana mongotunggul inangga, aki nabuno koguru-guru agama. 23 Doiya kosinggatoo meeng komian mo inusoki ibiliis usok doi bonuadoo kaleda lalomo, tukon wookon, 24 "Eh Yesus, Nasaret miano, Ikoo yase kubaiyo oila doi kami? Ikoo lubat sulano musilakayo kami? Yaku toiyo indee Ikoo: Ikoomo kobito-bito mo moliyous moluwedoi Mian Bisa!" 25 "Tade!" Yesus gilaiyo do ibiliisoo, "Koliato doi mian nia!" 26 Maka do ibiliisoo tika-tikakene do mianoo kokobukuan, doibundu yana dampas doi mianoo maka wookon. 27 Sasaibino komian masainding tuuno, tobikon yanila bantil meeng tukon bailon, "Oh, oila nia? Meeng kootunggul mo boolu! Tukon nainanggaan tukon nakuasa Yana parentayo do ibiliisoo nadampas, tukon yanila loingiyo Yana!" 28 Maka dobilitadoo motuuk doi Yesus tolongol tukon mosobit doi mian badaang doi posaapon kolipu Galilea. 29 Yesus tukon Napololaing-pololaing tinggale do bonuadoo kaleda, tukon ampakon doi Simon tukon Andreas napai bonua. Yakobus tukon Yohanes ampakon koidan polaing yanila. 30 Simon namonianan moluko seselon maligoot doi namooloan. Singgat doiya Yesus tukon Napololaing-pololaing usok doi bonuadoo, doiya langgedoo pinopitoikon doi Yesus. 31 Maka Yesus ampakon doi Simon namonianan, tukon taaniyo kolimano, maka bangune. Kona maligoot tangalin, tukon Yana koidan leleaniyomo yanila. 32 Doi kinobiannoo, sambuno sosoopo kooloyo, mian-mian babayo sasaibino komian mo seselon tukon mo inusoki ibiliis doi Yesus. 33 Sasaibino komian doi kotadoo pototongi doi bonuadoo salaano. 34 Maka Yesus aline komian badaang mo kanakon moisalomo kosesel, tukon koidan siikayo koibiliis mobadaang. Yana aki napataikene do ibiliis-ibiliisoo nabasilingan, sabab yanila toiyo indee miano Yana. 35 Modoakon kooloyo, sodo dodowa soono, Yesus banguno tukon tinggale do bonuadoo. Yesus ampakon doi lipu mo kiis doi kota tonggulungo, tukon sambeang idoo. 36 Bai Simon tukon tula-tulano ampakon umboliiyo Yesus. 37 Tukon salataa yanila pososuunggene, yanila bantile, "Sasaibino komian daano moumboliiyo Tama." 38 Bai Yesus timbiliyo, "Maimo nda banggadudulkene konda ampakonan doi kota-kota bailon doi napokoolanikonan naimbaa. Yaku sio kumongotunggul indaa koidan, sabab doiyamo komakisuuto Yaku modoisumaikon." 39 Tobikon doiya Yesus ampakon doi yayaa posaapon ko Galilea, tukon mongotunggul doi bonua-bonua kaleda tukon siikayo koibiliis. 40 Meeng komian mo takatolon mo minosikiton lubat doi Yesus. Mianoo ladanggene kotuulo, tukon bantile, "Kalu Tama yase, Tama namoola alinaku." 41 Yesus seseange do mianoo. Maka, Yana taape do mianoo tukon bantil, "Yaku yase, mutangalino!" 42 Doiya kosinggato kona takatol lapus tukon tangalin. 43 Maka Yesus sumboliiyo yana ampakon tukon ingotiikene, 44 "Ingate, inai mosalitayo doi inde-indee komiano, bai ampakono doi imam, tukon kabiyo yana natantukanggene ikoo molapamo tangalin. Maka domu tangalinganoo sosubakene komu sosubakon loingikene Musa napinarentahkon, teali meeng kobukutii doi mian-mian baikon ikoo bisa-bisa lapamo tangalin." 45 Bai do mianoo ampakono, tukon momeenggon basalitakene do kadadianoo doi yayaa polong Yesus aki namoola usok doi kota tukon bangokitakonggon. Yana tongo dungol doi kota tonggulungo doi lipu mokiis. Bai komian momeeng lubotiiyo Yana doi yayaa.
21 Bubula kooloyo koidan Yesus abali doi Kapernaum. Maka tololongolo kobilita baikon Yesus modaano doi bonua. 2 Maka badaang komian molubat. Yanila pototongi idoo polong akiyono kodungolan. Doi tataapon moono komian. Maka Yesus pelenggene kobilita moluwedoi Mian Bisa doi yaniladoo. 3 Daano Yana mobasilingan, sangkap komian motanggunge komeeng komian molemat mobinabaikon doi Yesus. 4 Bai padungga komian motodudul badaang, yanila aki namoola koolaniyo. Jadi, yanila lopoyo koato pokonoikene doi Yesus nadaanoan. Sambuno buno doiya, yanila ululemo do mianoo molemat tukon nabalayon. 5 Salataa Yesus kitayo bulaa kona babasalan yanila namaanggaan, Yesus bantile doi mianoo molemat, "Kupau, komu lalim-lalim lapamo tinolos." 6 Moi-moiya koguru agama daano mo osulang idoo yanila tambuuno momansa-mansaday doi noanoila lalomo. 7 "Barani tuuno namian nia basilingan buno doiya! Yana totulaiyo ko Mian Bisa. Indee komo moola telese kolalim kalu bolikon Mian Bisa susuungo?" 8 Doiya kosinggatoo Yesus toiyo yanila napikilan. Maka yana bantile, "Bulaando komuyu mansa-mansaday buno doiya doi noamuyu lalomo? 9 Indeeno kai komo lobian mumuda: kobantilano, ’Mulalim tinoloso’, kai bantilano ’Banguno, bingkate komu balayon tukon ampakono’? 10 Bai budodoiya Yaku okitakene doikoo baikon doi dunia nia bungkono, Manusia na Pau berkuasa telese kolalim." Maka Yesus bantile doi mianoo mo lemat, 11 "Banguno, bingkate komu balayon tukon mulemo!" 12 Yana kokondong soi-soibiton alayo kona balayon maka tobuat yanila sasaibino daano mosakisiiyo. Mianoo masainding maka nggaale ko Mian Bisa. Yanila bantile, "Akiyoon nabiasa kita mokita kajadian mopokakana naiya!" 13 Yesus abali koikoidan doi Danau Galilea bibilo. Badaang komian molubat doi Yana, tukon Yana otunggule yanila. 14 Sodo Yesus naampakonan idoo, Yana kitayo meeng komian kosambuno Lewi pakabi lulu, Alfeus napau, daano moosulang doi bonua baluluan. "Laingaku," Yesus bantile doi yana. Maka Lewi kokondong tukon lainge Yesus. 15 Daano Yesus mo kaan doi Lewi nabonua, badaang kopakabi lulu molubat tukon mian mo inaanggon aki namondok doi masyarakat bai yanila kaan posinggat-singgat Yesus tukon napololaing-pololaing. Sabab badaang doi yanila molainge Yesus. 16 Bubula koguru agama luwedoi Parisi benseno kitayo Yesus kaan posinggat-singgat tukon pakabi-pakabi lulu tukon do mianoo mo inaanggon aki namonondok. Jadi yanila mansadai doi Yesus napololaing, "Bulaando kopo guru mopokaanggon tukon pakabi-pakabi lulu tukon do mianoo mo inaanggon aki namonondok?" 17 Yesus lengele yanila napasadai, maka timbiliyo, "Mian mo makalikodong aki napalaluuwo kodokter; tongo mian mo seselon tolong. Yaku lubat bolikon uange komian mo aanggene kobutongo monondok, bai mian mo inaanggon aki namonondok." 18 Daano kotempo meeng Yohanes Pasaudoo Mian napololaing-pololaing tukon Parisi miano daano moapata. Maka daano komian molubat doi Yesus tukon mansadaikene, "Bulaando pololaing Yohanes Pasau Mian tukon pololaing Parisi miano moapata, bai bulaandokon Tama napololaing moaki?" 19 Yesus timbiliyo, "Doi lamean basowaanan kai mian lubat aki nakaan? Kalu babaabu malane daano polaing yanila, tantu yanila kaan. 20 Bai naikon lubat kotempono meeng babaabuan malanedoo yanila leleiyo. Doiya kosinggato maka nasodo yanila aki nakaan. 21 Akiyo komian mo posiabaikene kotoik motuwamo tukon meeng kotoik patolo boolu, sabab posiabaidoo mangaanikene kona mosiakan do kalambidoo, tobikon mangaanikene babasal kona mosiakan. 22 Bunomo lakon akiyo komian mo batune kona suka boolu doi koitan mo motuwamo. Sabab do sukadoo boolu mangaanikene do koitanoo mapasa. Doibundu lolua tangaison. Kosuka mo boolu sio nabinatun doi koitan mo boolu lalomo!" 23 Doi meeng kooloyo Tadean, salataa Yesus alon doi meeng kogandum asino, pololaing Yesus bapupuimo gandum. 24 Ko Parisi mian-miano mansadai doi Yesus, "Bulaando komu pololaing molupaiyo konda agama atulano, tukon kubaiyo komo pinantanggon doi oloyo Tadean?" 25 - 26 Yesus timbiliyo, "Akiyoon kai nasidutu komuyu basayo oila Daud nakinubai, salataa Abiyatar daano balimang teali imam babasal. Singgatoo Daud tukon namian malaal, tukon akiyo konapoo kinaan, Daud usok doi Temeneno Na Bonua, tukon makaan roti mo lapamo sinosubakon doi Mian Bisa. Tukon do rotidoo beekene doi namianoo. Bai banggokai manurut doi nda agama, tongo imam komo moola kaane do rotidoo." 27 Maka Yesus bantile koidan, "Oloyo Tadean dinaanokon tuuk doi banggapi; bolikon banggapi tuuk oloyo Tadean. 28 Jadi, Manusia na Pau berkuasa, doi oloyo Tadean."
31 Yesus abali koidan doi bonua kaleda. Idoo daano komeeng komian mo lemat kolimano sembeleng. 2 Idoo daano komian mo unggoliiyo Yesus nasalaan, sulano namoola yana kalaakene. Idoo yanila pateekene momeeng Yesus naikon aline komian moseselon doi oloyo Tadean. 3 Yesus bantile doi mian mo lematoo kolimano sembeleng, "Mai kokondong naimbaa, doi salaanggu." 4 Maka Yesus sadaiyo domianoo mo daano idoo, "Manurut nda agama, indee komo moola kinubai doi oloyo Tadean? Kubaiyo komo monondok, kai kubaiyo komo lokis? Salamatene komian, kai mangakate mian?" Yanila tongo aki nabiyok. 5 Yesus nggimal kitayo potikunggon, bai koidan Yesus poloon, sabab yanila todudul matikas konoano. Maka Yesus bantile doi mianoo, "Ulule kolimamu." Do mianoo ulule kolimano tukon dolimanodoo tangalino. 6 Maka do Parisidoo miano tinggale do bonuadoo kaleda, tukon kosobiton pobisalai tukon bubula komian potombonii Herodes, sulano napo akateyo Yesus. 7 Yesus tukon napololaing ampakon bangabalinggon doi Danau Galilea. Badaang tuuno komian doi Galilea taus tunduwo Yesus. Badaang koidan komo lubat doi Yudea, 8 luwedoi Yerusalem, doi lipu Idumea, tukon luwedoi lipu taikon doi tolopot ko Yordan, tukon luwedoi naponggaupan kokota-kota doi Tirus tukon Sidon. Yanila sasaibino lubat doi Yesus, sabab yanila mondongolii langge-langge mo lapamo Yesus kubaiyo. 9 Dopai mian-mianoo buno doiya kona kadaang, maka Yesus bintekene kona pololaing-pololaing masadiakene duangan tuuk doi Yana, sabab inai-inaikene do mianoo badaang nandiyaiyo Yana. 10 Yesus aline buno doiya komian badaang, tobikon sasaibino komian moseselon podipot-dipotimo sulano koolaniyo Yesus namoola taape yana. 11 Tukon komian mo inusoki ibiliis, idan-idan nakitayo Yesus, yana sosuba doi Yesus salaano tukon nggeleamon, "Ikoomo ko Mian Bisa Napau!" 12 Bai Yesus pantane tuuno do ibiliisoo napopitoikene indee Yana. 13 Doibundu Yesus liba doi meeng kobunggul bungkukono, tukon uange komian napinalaluu. Mianoo lubat, 14 maka Yesus lilike doi yaniladoo kosongulo lua komian. Konabantilano, "Yaku lilike komuyu sulano komuyu lolainge Yaku, sulano kubintekene komuyu popelenggene ko Bilita Monondok luwedoi Mian Bisa, 15 tukon komuyu malaat kuasa mosiikayo koibiliis." 16 Naiyamo kosambuno do mianoo mosongulo lua: Simon (mo sinombuikon Petrus), 17 Yakobus tukon Yohanes motolutus, doiyamo Zebedeus napau-pau (yanila nia sinombuikon Boanerges koalatino "duluk napau"), 18 Andreas, Filipus, Bartolomeus, Matius, Tomas, Yakobus Alfeus napau, Tadeus, Simon si Patriot, 19 tukon Yudas Iskariot mo loilokisanggene Yesus. 20 Lapa doiya Yesus mule doi bonua. Bai mian badaang lubat koidan pototongi, Yesus tukon napololaing-pololaingoo aki naloi kaan. 21 Mian-mianoo bantile, "Yana tindomo!" Salataa pulino ndongoliiyo doiya langgedoo, yanila ampakon alayo tukon babayo Yana. 22 Guru-guru agama mo lubat doi Yerusalem bantile, "Yana Beelzebul usokiyomo! Do ibiliisoo kapalano komo beena kuasa doi yana mo siikayo doibiliisoo." 23 Maka Yesus uange do mianoo badaang, tukon salitayo doi yanila bubula koande-andean. "Bulaando kona tealian koibiliis, mosiikayo koibiliis?" Yesus bantile. 24 "Kalu meeng konegara tongoboboso bubula kobense-benseno tukon mo pomusu-musumo do negaradoo akimo namoonggol. 25 Tukon kalu doi meeng kobonua tumbuno akiyono kona pomeenggonan tukon tumbuno bailon pomosikitono maka do bonuadoo tumbuno nggabuto. 26 Kalu doi Ibiliis nabatomundoan lalomo teali tongobos-obos tukon pomusu-musumo, batomundoanoo akimo namalumbit tantu lapuso. 27 Akiyo komeeng komian momoola usok doi meeng komian mo bukuan nabonua lalomo tukon ndikuke kona buat, kalu yana aki naboboiyo loolukon do mianoo mobukuan. Lapa doiya, maka namoola ndikuke kona buat. 28 Potoiyo! Kalu komian mokubai lalim tukon bantile kopoototulaiyan, yana moola nainompuni. 29 Bai kalu yana totulaiyo ko Mian Bisa Na Roh, yana aki namoola inompuni! Sabab do totulaidoo daano komeeng kolalim mo akiyo kona pupusan." ( 30 Yesus bantile buno doiya sabab daano komian bantile baikon Yesus inusoki ibiliis.) 31 Lapa doiya Yesus tinano tukon utus-utuso lubat. Yanila mototiili doi tonggulung mosumbolii mian mouange Yesus. 32 Doiya singgat badaang komian moosulang potikunggon Yesus. Yanila bantile doi yana, "Tama, tina tukon utus-utusomu daano doi tonggulung, yanila umboliiyo Tama." 33 Yesus timbiliyo, "Indee kai kotinanggu? Indee kai koutus-utusonggu?" 34 Lapa doiya Yana mbalenge doi mianoo mo osulang potikunggon maka bantile, "Naiyamo kotinanggu tukon utus-utusonggu! 35 Mian mo loingiyo ko Mian Bisa namongiasan, doiyamo koutus-utusonggu malane, utusonggu moluko, tukon tinanggu."
41 Yesus mongotunggul koidan doi Danau Galilea bibilo. Badaang tuuno komian motokuuniyo Yesus. Tobikon doiya Yana ampakon osulang doi meeng koduangan lalomo doi paisudoo bungkono, tukon do mianoo badaang kokondong doi paisudoo bibilo. 2 Maka Yesus mongotunggul badaang kootunggul doi yanila tukon mangala andean. Buno naiya kona otunggulano yanila. 3 "Pondongoliiyo! Daano komeeng komian mobalimang asi ampakon tipase kona kalibuang. 4 Sambuno yana tipase kona kalibuang, daano kona kalibuang mo otuwong doi loloon. Maka kotomisi lubat kaane kabus do kalibuangoo. 5 Daano koidan komo otuwong doi lipu mo batuwon kobutano soisik. Kalibuangoo mosobit tubo sabab kobutano soisik, 6 bai kalu tatandako kooloyo kosopi-sopiino molooyumo, doibundu motuul tukon mate sabab koanggolo aki naatean kona usokan doi buta lalomo. 7 Daano kokalibuang bailon otuwong doi sonit lalomo. Sonitoo tubo nunungiyo do kalibuangoo sopi-sopiino tobikon aki nasao. 8 Bai daano koidan kokalibuang bailon mo otuwong doi buta mo monondok. Kalibuangoo tubo, teali babasal maka sao, daano komo tolu kolono, daano komo noom kolono, tukon daano komo sakat luunggon nasakat." 9 Salataa lapa salitayo do andeanoo, Yesus bantile, "Komuyu daano kotolingaimuyu, pondongoliiyo!" 10 Salataa Yesus basusuunganggon, mian mo lapamo molongol naotunggul lubat doi Yesus posinggat-singgat tukon songulo lua kona pololaing. Yanila kabiyo Yesus naalatikanggene do andeanoo alatino. 11 Maka Yesus bantile doi yanila, "Komuyu lapamo binee pikilan monondok sulano potoiyo komaanano bulaando ko Mian Bisa naparenta. Bai mian doi tonggulung inotunggul tukon ande-andean, 12 sulano ’Yanila naikon momeenggon palaatikanggene bai aki natoiyo oila komo teali, yanila naikon lengele budoo, bai aki namangalati, naiya teali sulano yanila inai nakitayo tukon alatiyo tukon inai nalubat doi Mian Bisa tukon Mian Bisa naompunio yanila.’ " 13 Doibundu Yesus bantile doi yanila, "Kalu komuyu akipo mangalatikene do andeanoo, bulaando komuyu kopoo toiyano koande-andeanoo bailon? 14 Potipasoo kalibuang doiyamo meeng komian mo babotilanggene kobilita Mian Bisa. 15 Kalibuang mo otuwong doi loloon inandekon mian mo longol bilita tentang bulaando ko Mian Bisa namaparentaan. Sodo lengele, ko Ibiliis lubato tukon alayo oila komo lapamo abese doi yanila noano lalomo. 16 Kalibuang mo otuwong doi lipu mobatuwon inandekon mian mo lengele do bilitadoo, yana talimayo tukon monondok konoano. 17 Bai bilitadoo aki namoonggol doi yanila noano, tobikon aki nataan namamalumbit. Sambuno yanila malaat sakisaa kai poloilokis sabab do bilitadoo, yanila akimo namaangga. 18 Kalibuang mo otuwong doi sonitoo lalomo inandekon mian molongol do bilitadoo, 19 bai matakutene konapo tuboan tukon yase tubo monondok. Konoano nabinantil motuuk doi bubula kolobo mousok doi yanila noano lalomo. Tobikon doiya do bilitadoo moluwedoi Mian Bisa soisik komo tangabos doi yanila noano, tobikon aki nasao. 20 Tukon kalibuang mo otuwong doi buta monondok inandekon mian mo longol do bilitadoo tukon yanila talimayo, yanila sao badaang, daano komo tolu kolono, daano komo noom kolono, tukon daano komo sakat luunggon nasakat kohasilo." 21 Koikoidan Yesus bantile, "Daano sidutu kai komian mosuayo kona posi maka nasunggupe tukon gumbang, kai abese doi koi adeno? Bulaando yana moaki naabese do posidoo doi bangiisonan posi? 22 Akiyo komeeng mo tosookon mo aki natokita; tukon akiyono komo sinookon mo aki natotoi. 23 Tobikon doiya, kalu daano kotolingaimuyu, pondongoliiyo!" 24 Maka Yesus bantile koidan, "Palatikanggene oila komuyu kopo linongol nia! Ukuran komuyu pakeyo motuuk doi mian bailon naikon ko Mian Bisa pakeyo tuuk doi komuyu -- tukon lobian kona kadaang koidan. 25 Sabab komian mo daanomo binee koikoidan lobian badaang; bai mian mo akiyo koona, soisik komo daano doi yana naikon inala koidan." 26 Yesus taame kona salita koidan, "Kalu ko Mian Bisa maparenta buno tomundo, kona bunoan inandekon buno meeng komian mo tipase kona kalibuang doi naasi. 27 Popook yana moolomo, oloyo yana bangun. Kalibuangoo tubomo tukon tealimo babasal. Bai bulaando kona tealian do kalibuang-kalibuangoo tubo tukon teali babasal, do mianoo aki natoiyo. 28 Do butadoo doiyamo komo sumbetene kohasilo: tumbe-tumbeno langaano, lapa doiya bungano, maka saono. 29 Kalu do labuedoo motuwamo, do mianoo tambuuno potoliyo sabab laatemo kona pinupuiyan." 30 "Kalu ko Mian Bisa maparenta, tukon oila komo moola ndapokakanakene?" Yesus sadaiyo koidan. "Oila kopopiyalungo mo moola kita pakeyo motuuk doi bangotunggulkanano? 31 Kalu ko Mian Bisa maparenta, kondondoongo buno naandean nia: Meeng komian momangala meeng komostor batuno maka tiduke doi buta. Mostor batunodoo doiyamo kokalibuang mo poipoisik tuuno doi dunia nia. 32 Bai kalu tubomo, yana tealimo babasal doi lobo mosinakakon bailon. Kolanga-langaano masalimbung kotomisi moola lubat, soop-soop tukon mokubai telea." 33 Bunomo doiya Yesus mongotunggul mian tukon mangala badaang koandean pokakana doiya, sulano yanila namoola mangalati. 34 Yesus sidutu mapake andean kalu Yana otunggule do mianoo. Bai kalu Yana susuungo tukon Napololaing-pololaing, Yana alatikanggene sasaibino doi yanila. 35 Doi kinobianoo koidan, Yesus bantile doi napololaing-pololaing, "Maimo nda talabut imbali paisudoo sembeleng." 36 Maka Yesus lakit doi duanganoo, tukon napololaing-pololaing tinggalemo do mianoo mobadaang doi paisudoo bibilo, maka yanila polokiti doi duanganoo. Duangan-duangan bailon daano idoo. Lapa doiya Yesus tukon napololaing-pololaing talabuto. 37 Aki namalumbit puulo kosokoiy. Bokol pakapapung doi duangan tukon usok doi duangan lalomo tobikon doi duanganoo adukon moono tukon paisu. 38 Doi duanganoo taambikon puus, Yesus daano moolo tukon batangunan. Pololaing-pololaing Yesus bangune Yana. Yanila bantile, "Tama Guru, bulaando Tama mobatadikene kita nda silaka?" 39 Yesus bangun, maka atadeo do sokoiydoo, tukon bantile dopaisudoo, "Tade, molinomo!" Mombuul tade, tukon dopaisudoo teali molino tuuno. 40 Maka Yesus bantile doi napololaing-pololaing, "Bulaando komuyu matakut? Bulaando komuyu akipo anggayo yaku?" 41 Maka yanila teali matakut tukon bantil meeng tukon doi bailon, "Indee kona tutuuwan namian nia, sampe komombuul tukon bokol loingiyo Yana."
51 Lapa doiya Yesus tukon napololaing-pololaing polong doi Danau Galilea sembeleng doi kabupaten Gerasa. 2 Sodo Yesus loboson doi duangan, meeng komalane mo tobuat doi kibul lalomo lubat doi Yesus. 3 Mianoo ibiliis kuasaiyomo tukon kona dungolan doi kibul-kibul. Yana akimo nakinoot koidan; mau nabaino rante. 4 Biasamo koaino tukon limano binoboimo, bai do rante-rantedoo yana bentele, tukon besi doi aino yana lotoyo. Yana bukuan tuuno tobikon akiyo komeeng komian momoola lakoyo. 5 Popook oloyo yana doombaa doisumai doi kibul tukon doi bunggul-bunggul, tukon wowookon tukon pokoloniyo kobutongo tukon batu. 6 Daano moodoon yana kitayo Yesus molubat, yana obulen maka sosuba doi Yesus salaano. 7 Yana wookon babasal konalalo, "Yesus, Mian Bisa Napau Mo Tatandak Tuuno! Bulaando komu kubaiyano yaku nia? Doi Mian Bisa, yaku kabiyo, inai mosakisaayo yaku!" ( 8 Do mianoo bantile buno doiya sabab Yesus bantile doi yana, "Ibiliisoo, dampaso doi mian nia!") 9 Maka Yesus mansadai doi yana, "Indee kai kosambumu?" Mianoo timbiliyo, "Kosambunggu ’Legiun’ -- sabab kami nia badaang tuuno!" 10 Bubula luunggon kona kabiyano tuuno sulano Yesus inai nasumboliiyo do ibiliisoo lokis nadampas doi lipudoo. 11 Loolani do lipudoo badaang tuuno kobabung moumbolii kaan doi bunggul pepelako. 12 Ibiliisoo kabiyo doi Yesus, "Sumboliiyo kami mai usok doi babung-babungoo." 13 Tukon Yesus loingiyo. Jadi, do ibiliisoo tobuato doi mianoo maka usok doi babung-babungoo. Sasaibino do babung-babungoo obulen tukon bakatuwong doi motombing bibilo doi paisudoo lalomo maka molomos -- sasaibino uga-ugaate daano molua koloon kobabung. 14 Pototooli-pototooli do babungoo obulen tukon popitoikene do bilitadoo doi kota tukon kampung. Maka komian ampakon mongkita oila komo lapamo teali. 15 Yanila lubat doi Yesus, maka yanila kitayo do mianoo budodoo mo inusokidoo ibiliis, daano moosulang idoo. Yana lapamo bakalambi, tukon kona pikilan koidan lapamo tanaang. Maka yanila sasaibino teali matakut. 16 Mian badaang mo lapamo sakisiikanggene susuungo dokajadianoo bulaa kokaliangano do mianoo tukon do babung-babungoo yanila basalitakene oila komo lapamo teali. 17 Maka komian modungol doi lipudoo kabiyo sulano Yesus natinggale do lipudoo. 18 Salataa Yesus lakit doi duanganoo lalomo, do mianoo budodoo mo inusoki ibiliis kabiyo doi Yesus, sulano namoola malaing. 19 Bai Yesus aki naloingiyo, Yesus bantile, "Mulemo tukon popitoikene doi utus-utusomu oila komo lapamo Temeneno kubaiyo tuuk doikoo tukon namonondokan Yesus doikoo!" 20 Do mianoo ampakono, tukon basalitakene doi Songulo Kokota doi lipudoo oila komo lapamo Yesus kubaiyo doi yana. Sasaibino komian molengele masainding. 21 Yesus abali koidan doi paisu sembeleng. Doi paisudoo bibilo, badaang komian molubat motokuuniyo potikunggon Yesus. 22 Meeng komian molubat kosambuno Yairus. Yana daano komeeng komian mokatuaiyo kobonua kaleda doi kotadoo. Salataa yana kitayo Yesus, yana sosuba doi Yesus salaano, 23 tukon kabiyo tuuno, "Tama, daku pau molukono babalato kona sesel. Moolakai mulubat tukon mutaape, sulano natubo tukon aki namate!" 24 Maka Yesus ampakono polaing Yairus. Badaang komian motunduwo Yana tukon mian mondobotiyo doi sasaibino kololoon. 25 Doi yaniladoo daano koidan komeeng koboine mo seselon songulomo lua kotaun kosauno nandendekan posuungimo tukon nabolokonan. 26 Kabuso sasaibino kona buat kubaiyo pobeal doi dokter-dokter, bai aki natangalin, bai longo tosuungi kona sesel. 27 Boinedoo badaango luunggon nandongoliiyo doi Yesus. Maka doi mianoo badaang tanga-tangano, yana koolaniyo Yesus doi tonggulungo, 28 sabab yana bapikir, "Mau natongo yaku singgile kona jubah, yaku tangalin!" 29 Yana singgile Yesus najubah, tukon aki namalumbit doimbaa dosaudoo mondendek tademo. Yana lasaiyo baikon yana lapamo tangalin. 30 Doi singgatoo Yesus lasaiyo daano kubukuanan mo tobuat doi butongo. Maka Yana mbalenge do mianoo badaang tukon mansadai, "Indee komo singgile daku jubah?" 31 Napololaing-pololaing bantile, "Tama kitayo susuumu daano badaang komian mo podipot-dipoti. Tukon Tama daano mansadai, indee komo singgile Tama?" 32 Bai Yesus kitayo potikunggon sulano naumboliiyo domianoo mo singgile Yana. 33 Do boinedoo mo toiyomo oila komo tealimo doi butongo, tukon bubusak tukon matakut sosuba doi Yesus salaano tukon akuiyo sasaibino. 34 Maka Yesus bantile doi boinedoo, "Kupau, sabab ikoo anggayo doi Yaku, ikoo tangalin! Ampakono tukon salamat. Ikoo makalikodongo tuuno!" 35 Daano Yesus mobasilingan, bubula kobito-bito lubat doi Yairus nabonua. "Tuan naboine lapamo mate," yanila bontiikene doi Yairus. "Mau naakimo Tuan nakubaiyo susa Tama Guru koidan." 36 Aki namaangga oila do mianoo nabinantil, Yesus bantile doi Yairus, "Inai matakut, anggayomo yaku!" 37 Maka Yesus ampakon banggadudul bai yana aki napataikene meeng komian molainge Yana, alaasene Petrus tukon Yakobus tukon Yohanes montolutus. 38 Salataa yanila polong doi Yairus nabonua, Yesus kitayo kokaadaan monggabut tukon lengele komian mokokiil tukon mandaungan mo bukuan tuuno. 39 Maka Yesus usok tukon bantile doi yanila, "Bulaando komuyu mopelek-pelek tukon kokiil? Do paudoo aki namate; yana tongo moolo!" 40 Yanila kokumbite Yesus. Maka Yesus sumboliiyo yanila sasaibino natobuat. Maka Yana babayo do paudoo tamano tinano tukon tolu kona pololaing usok doi paudoo nakombiang lalomo. 41 Yesus taaniyo do paudoo limano maka bantile doi yana, "Talita kum," kona alati, "Pau molukono, yaku bantile doi ikoo: banguno!" 42 Pau boinedoo polaing bangun, tukon ampakon. (Songulomo lua kotaun kona umur.) Sasaibino komo kitayo do kajadianoo masainding tuuno! 43 Bai Yesus patane tuuno yanila mobasalitakene do langgedoo mau doi inde-indee komiano. Maka bantile, "Beenamo do paudoo kaan."
61 Doi lipudoo, Yesus tukon napololaing-pololaing mule doi Nasaret. 2 Doi oloyo Tadean Yana tambuunemo kona mongotunggulan doi bonua kaleda. Daano badaang komian idoo. Salataa do mianoo lengele Yesus naotunggul, yanila masainding tuuno. Yanila bantile, "Doiyaa namian nia nalaatano sasaibinodoo? Kopandoiyan kaliangano nia bulaando mo daano doi Yana? Bulaando kai Yana momoola kubaiyo komo minasaindinggon? 3 Bolikon kai Yana nia tukang kayu, Maria napau, tukon Yakobus utuso, Yoses, Yudas tukon Simon? Ya, koutus-utuso boine daano modungol dimbaa." Tobikon doiya yanila tolake Yana. 4 Maka Yesus bantile doi yanila, "Meeng konabi inodotii doi yayaa, alaasene doi nalipu sinuungan, tukon utus-utuso tukon pulino." 5 Doi lipudoo Yesus aki namoola mongkubai meeng kolangge mominasaingdinggon tongo aline kobubula komian moseselon tukon bingkakene kolimano doi yanila. 6 Yana masaingding padungga yanila moaki namaangga. Doibundu Yesus ampakon doi kampung-kampung, tukon mongotunggul. 7 Yana monguang songulo lua kona pololaing, maka sumboliiyo yanila polaing lua-lua tukon beena kuasa doi yanila sulano nasiikayo koibiliis. 8 Yana beena otunggul doi yanila, "Inai momakanggi oioila doi ampakonan, tongo tongkat. Inai makanggi kinaan kai pundi sadakaa, kai doy. 9 Pakeyo komu sapatu, bai inai makanggi lua kokalambi." 10 Yana koidan bantile, "Kalu komuyu usok doi meeng kobonua, dungolo idoo polong komuyu otinggale do kotadoo. 11 Bai kalu komuyu polong doi meeng kolipu, tukon domianoo idoo aki nayase talimayo tukon mondongolii komuyu, potinggale do lipudoo. Tukon tipasene koambata doi aimuyu teali tondoon doi yanila!" 12 Maka Yesus napololaing domo songulodoo lua ampakono. Yanila ampakon popitoikene kobilita baikon kobanggapi sio nabadodoloon doi nalalim-lalim. 13 Pololaing-pololaing Yesusoo siikayo badaang koibiliis, solitikene kolisison zaitun doi mian moseselon tukon aline yanila. 14 Bilita-bilita tentang sasaibino komo tealidoo polong koidan doi Tomundo Herodes, sabab Yesus sambuno totoimo doi yayaa. Daano komian mo bantile, "Yohanes Pasau Mian lapamo tubo koidan! Doiyamo kosababpo yana daano kona kuasa mokubai langge mominasa-masaindinggon." 15 Bai komian bailon bantile, "Yana Elia." Daano kobailon bantile, "Yana nabi, pokakana meeng konabi doi loolukoo." 16 Salataa Herodes lengele doiya, yana bantile, "Doiyamo Yohanes Pasau Mian doi loolukoo mo lapamo kumosumboliikene napinatol kooluno. Diabudodoo tubomo koidan!" 17 Sabab akiyoon doiya Herodes lapamo sumboliiyo komian lakoyo Yohanes, tukon usekene doi talunggu lalomo. Herodes kubaiyo buno doiya soal Herodias, utuso naboloki, doiyamo Filipus. Sabab Herodes kilayomo Herodias, 18 tukon doiya langgedoo Yohanes badaang luunggon naotinauwo Herodes buno doiya, "Aki namoola ikoo kilayo koutusomu nabolokidoo!" 19 Doiyamo kosababpo Herodias batuulikene Yohanes tukon yase moakateyo Yohanes, bai yana aki namoola kubaiyo do langgedoo sabab Herodes sembang-sembange. 20 Sabab Herodes lapamo sumboliiyo komian modagaiyo namono-monondok Yohanes nakasalamatan doi talunggu, sabab yana matakutene Yohanes. Yana toiyo Yohanes meeng komian mo monondok Mian Bisa mo sumboliiyo. Tukon kalu Yohanes basilingan, Herodes yase mondongolii, mau kai yana nateali susa tuuno konoano. 21 Doibundu Herodias malaat todanan doi Herodes nakubaiyano kona taun sinuungan. Doiya singgat Herodes kubaiyo kona lamean tuuk sasaibino doi mian mopobbosolii kona sambu doi batomundoan, suludadu-suludadu kapalano tukon katua-katua masyarakat Galilea. 22 Doi lameanoo Herodias napau boine osuleng tukon dona osulenganoo sanaanggene tuuno Herodes noano tukon domianoo molubat. Maka Herodes bantile doi boinedoo, "Indee komu iniyas, kabiyomo. Yaku naikon beekene doikoo!" 23 Maka Herodes janjiyo doi boinedoo tukon totopi. Herodes bantile, "Oila komu kinabi yaku beekonggon, tukon sembeleng daku batomundoan!" 24 Maka do boinedoo tobuat tukon mansadai doi tinano, "Tina, oila komo monondok mo moola yaku kabiyo?" Tinano timbiliyo, "Kabiyo Yohanes Pasau Mian oluno." 25 Do boinedoo polaing abali doi Herodes tukon bantile, "Yaku kabiyo Yohanes Pasau Mian oluno kubineekon diabudodoo doi meeng kodulang bungkono!" 26 Salataa lengele do kakabidoo Herodes susa tuuno konoano. Bai yana aki namoola tolayo do kakabidoo sabab yana lapamo batotopi doi mian molubat salaano. 27 Jadi yana banggadudul maparentakene meeng komian mololainge yana alayo Yohanes Pasaudoo Mian oluno. Maka do suludadudoo ampakon doi talunggu, maka patele Yohanes bulungo. 28 Doibundu yana babayo Yohanes oluno doi meeng kodulang tukon beekene doi boinedoo. Tukon do boinedoo beekene koidan doi tinano. 29 Salataa Yohanes napololaing-pololaing lengele doiya langgedoo, yanila ampakono alayo Yohanes bajano maka yanila tadine. 30 Rasul-rasul Yesus mo sumboliiyodoo doibundu abali koidan, maka pototongi tukon Yesus. Yanila bontiikene doi Yana sasaibino komo lapamo yanila kubaiyo tukon nainotunggukon. 31 Badaang tuuno komian mo lubat tukon moampakon, Yesus tukon napololaing-pololaing aki naloi kaan. Tobikon doiya Yesus bantile doi napololaing-pololaing, "Maimo nda ampakon doi lipu mo kiis, idoo kita moola basusuunganggon tukon komuyu moola balasanaang soisik." 32 Maka doi yaniladoo luwe lakit doi duangan ampakon doi lipu mo kiis. 33 Bai badaango komian molapamo kitayo yanila motinggalemo do lipudoo tukon toiyomo indee miano yanila. Jadi, doi sasaibino kokota doi wilayahdoo, komian obu-obuleng lolo lipu matailukiyo Yesus tukon napololaing-pololaing. 34 Salataa Yesus loboson doi duangan, Yana kitayo komian badaang. Yana seseange doi yanila, sabab yanila pokakana kodomba mo akiyo kopototoolino. Maka Yana atambuunemo kona mongotunggulan badaang kolangge doi yanila. 35 Salataa kinobiano, Yesus napololaing bantile doi Yana, "Loolanimo kona popookan tukon nalipu nia tosusunganggon. 36 Tadukai Tama sumboliiyo na mian-mian nia naampakono, sulano yanila moola mongoli kinaan doi desa-desa tukon kampung-kampung doi napokoolanikonan nia." 37 Bai Yesus timbiliyo, "Komuyumo komo beena kaan yanila." "Oh, oilakai kami sio mai ampakon mongoli roti lua kosakato kodoy perak tuuk mobeena kaan doi mian-mian nia?" buno doiya pololaing-pololaing Yesus nabantilano. 38 Maka Yesus mansadai, "Daano kobulaa koroti modaano doi komuyu? Soba potaus kitayo." Lapa yanila ampakon kitayo, yanila bantile, "Daano kolima koroti tukon daano kolua koikan." 39 Maka Yesus sumboliiyo do mianoo badaang osulang meeng-meeng kotambuno doi bulung mo manampal. 40 Mian-mianoo osulang tukon taatur, meeng-meeng kotambuno. Daano komo sakat komian meeng kotambuno, tukon daano koidan komo lima kolono komian meeng kotambuno. 41 Doibundu Yesus alayo do rotidoo molima tukon do ikanoo molua, maka lelengea doi timbu tukon mangkabi kinatauwan doi Mian Bisa. Lapa doiya, Yana bisi-bisiliyo do rotidoo tukon limano maka beekene doi napololaing-pololaing sulano naobos-obosikene doi mianoo badaang. Tukon do ikanoo molua inobos-obosikon koidan doi yanila sasaibino. 42 Yanila kaan sampe bobosul. 43 Doibundu do kinaanoo labino Yesus napololaing-pololaing pototongikene -- sasaibino daano kosongulo lua kobois momoono. 44 Ko mamalane komo makaan do rotidoo uga-ugaate daano lima koloon. 45 Lapa doiya Yesus sumboliiyo Napololaing-pololaing luwe tukon lolo duangan matailukiyo Yana doi Betsaida doi paisu sembeleng, daano mosumboliiyo do mianoo badaang namule. 46 Salataa Yana sodiiyo mule do mianoo badaang, Yesus ampakon doi bunggul mosambeang. 47 Sambuno popook, Yesus napololaing-pololaing naduangan daanomo doi paisudoo tangano, bai Yesus daano doi buta tina. 48 Yana kitayo yanila susa tuuno moboseyo do duanganoo sabab konapoo duangan posusul kombombuul. Tobikon doiya uga-ugaate antara batong tolu tukon batong noom dodowasoono, Yana lubotiiyo doi yanila tukon ampakon doi paisu bungkono. Tukon Yana kadu-kadukon banggadudul liisiyo yanila. 49 Sambuno yanila kitayo Yana moampakon doi paisu bungkono, yanila aanggene Yana ibiliis, 50 tobikon yanila nggele-nggeleamon momatakut. Sabab yanila sasaibino kitayo Yana tukon yanila pogilakon tuuno. Bai Yesus banggadudul basilingan doi yanila, "Potademo! Yaku Yesus. Inai pomatakut!" 51 Maka Yana lakit doi yanila naduangan, tukon dombombuuloo polaing tade. Yesus Napololaing-pololaing masainding tuuno. 52 Do rotidoo molima minasaindinggon yanila koidan akiyoon namangalatikene. Maaling doi yanila konapo alatiano. 53 Salataa polong doi paisudoo sembeleng, yanila balabu doi Genesaret tokoluano. 54 Salataa yanila tobuat doi duanganoo komian kitayo baikon domo lubatoo doiyamo Yesus. 55 Maka yanila obu-obuleng doi yayaamo doi sasaibino do wilayahdoo, tukon tambuuno yanila mobabayo ko mian-mian momasakit doi Yesus doi yanila nabalayon bunggono. 56 Doi yaando Yesus nalubatan -- mau doi kampung, doi kota kai doi desa -- idoo komian sidutu lubat tukon mangabos mian moseselon doi labotan. Maka yanila kabiyo tukon tutuu sulano do mianoo moseselon naminoolakon mosinggile Yesus najubah, mau natongo bunduno. Sasaibino komo singgile, teali tangalin.
71 Meeng kotambuno ko Parisi miano tukon bubula koguru agama doi Yerusalem, lubat doi Yesus. 2 Yanila kitayo bubula Yesus napololaing kaan tukon aki nakumosiyo kolimano menurut aturan agama, doiyamo kalu akiyoon lolukon nda kumosiyo kolimanggita loingiyo koagama naaturan. 3 Parisi mian-miano, bunomo lakon sasaibino ko Yahudi miano, taat tuuno mololoi adat istiadat yanila naturunan. Yanila aki naikon nakaan kalu akiyoon nakumosiyo kolimano mololoi agama naaturan. 4 Oila komo inoli doi labotan aki nakinaan, kalu akiyoon nakinumosi lolukon. Tukon badaang koaturan bailon doi napoo turunanoo yanila mo taaniyo tutuuno; buno paraturan mokumosian galaas, mangko tukon pakakas tambaga. 5 Tobikon doiya ko Parisi mian-miano tukon guru-guru agamadoo mansadaikene doi Yesus, "Bulaando komu pololaing-pololaing kaan tukon limanoila mo aki nakinumosi? Oila kosababpo yanila moaki namololoi adat istiadat nda turunan?" 6 Yesus timbiliyo, "Komuyu mian kakaadukon! Bisa tuuno oila komo tinantukon Yesaya doi komuyu, doiyamo, ’Buno naiya ko Mian Bisa nabantilan, Mianoo tongo sosubaiyo Yaku tukon bantilan-bantilan, bai yanila noano dodoon doi Yaku. 7 Palasuma yanila sosubaiyo Yaku, sabab paraturan banggapi yanila nainotunggukon, bunekene Daku paraturan!’ 8 Ko Mian Bisa naparenta komuyu akipo tulutiyo, tukon kobanggapi naparaturan-paraturan komuyu taaniyo momoonggol." 9 Maka Yesus bantil koidan, "Komuyu pandoi tuuno, ko Mian Bisa naparenta komuyu tolayo; sulano komuyu moola palataanggene kopo otunggul. 10 Musa lapamo beekene kona parenta nia, ’Odotiiyo kotamamu tukon tinamu,’ tukon ’Indee komiano mobantil-bantile kotamano-tinano sio nainukum mate.’ 11 Bai komuyu otunggukene: Kalu komian bantile doi tamano tinano, ’Oila komo moola yaku beekene doi tamanggu tukon tinanggu, lapamo yaku sosubakene doi Mian Bisa,’ 12 maka komuyu sodiiyo do mianoo doi nakawajiban motulungiyo kotamano-tinano. 13 Jadi tukon muotunggul susuumuyu komuyu beekene doi mian-mian, komuyu akiyenggene ko Mian Bisa nabantilan. Daano badaang kolangge buno nia komuyu mo kubaiyo." 14 Maka Yesus uange do mianoo badaang koidan tukon bantile doi yanila, "Polengele sulano pomangalati! 15 Akiyo kolobo meeng doi tonggulung mo usok doi mian mo moola kubaiyo do mianoo minosikiton. Bai, mo tobuat doi meeng komian, doiyamo komo kubaiyo yana lokis. [ 16 Jadi, kalu daano kotolingaimuyu, pondongoliiyo.]" 17 Salataa Yesus tinggale do mianoo badaang tukon usok doi bonua, Napololaing-pololaing mansadai doi Yana bulaa kokaliangano do andeanoo. 18 Maka Yesus bantile doi yanila, "Oilakai komuyu akiyoon pomangalati? Kai komuyu aki namoola mangalatikene baikon komo usok doi memeeng komian aki namoola kubaiyo do mianoo lokis? 19 Sabab komo usokoo aki naluwe doi noano, bai usok doi tiano, tukon doibundu tobuat koidan." Tukon do bantilan-bantilanoo Yesus tudoikene baikon sasaibino kokinaan moola kinaan. 20 Maka Yesus bantile koidan, "Komo tobuat doi mian, doiyamo komo kanggilitiyo yana. 21 Sabab komo luwedoi lalomo, doiya luwedoi noano lalomo, sumbot kopikilan-pikilan molokis mo tealikene komian kubaiyo kolokis, pondikuk, mangakate, 22 balolowa, bakokolii, sali-salitayo kotulano, tukon kubaiyo kolobo samba mo kulokis, teali batinggai, akiyo kona adat, mosikit konoano, babanggaal, akiyo kootunggul naloloon. 23 Sasaibino domo lokisoo sumbot doi lalom, tukon doiyamo komo tealikene komian lokis." 24 Doibundu Yesus tinggalemo do lipudoo tukon ampakon doi lipu mololani kokota Tirus. Yana usok doi meeng kobonua lalomo tukon aki nayase baikon komian natoiyo Yana modaano idoo. Bai Yana aki namoola seekene kobutongo. 25 Meeng koboloki, kona pau boineno inusoki ibiliis, ndongoliiyo bulaa kokaliangano Yesus. Yana lubat doi Yesus tukon sosuba doi salaano, 26 tukon kabiyo sulano Yesus nasiikayo do ibiliisoo doi paudoo. Do boinedoo bolikon Yahudi miano, sinuung doi lipu Fenisia doi Siria. 27 Yesus bantile doi yana, "Pau-pau sio nabinee kaan lolukon. Aki namonondok moalayo kopau-pau nakinaan maka nasinokulikon koasu." 28 "Tuan," boinedoo timbiliyo, "asu-asu doi meja suukano kaane kokinaan labi-labino do pau-paudoo mo tuwenge!" 29 Maka Yesus bantile doi yana, "Sabab domu potimbilidoo, mulemo; koibiliisoo lapamo toliat doi mupaudoo!" 30 Bolokidoo mulemo. Doi nabonua, yana laate dona paudoo daano moolo, tukon do ibiliisoo bisa-bisa lapamo toliat doi paudoo. 31 Doibundu Yesus tinggale kolipu Tirus, tukon banggadudulkene kona ampakonan loloiyo ko Sidon doi Danau Galilea. Yana mangala loloon loloiyo kolipu Songulo Kota. 32 Idoo mian babakene doi Yana komeeng komian mo ponga bongol. Yanila kabiyo Yesus nabinggakene kolimano doi mianoo bunggono. 33 Yesus babayo do mianoo nabasusuunganggon doi mianoo badaang, maka naabese kolimano saono doi mianoo tolingaino lua-lua lalomo. Maka Yesus tupeiyo, tukon taape do mianoo alepo. 34 Lapa doiya Yesus lelengea doi timbu, maka ansaang kobukuan tukon bantile doi mianoo, "Efata," koalatino, "Tobukamo!" 35 Do mianoo tolingaino tobukamo tukon doalepodoo tealimo abali biasa tukon yana tambuuno mumuda kona basilinganan. 36 Maka Yesus pantane yanila sasaibino sulano naaki nasalitayo do langgedoo mau doi inde-indee komiano. Bai pololokon Yesus pantane pololokon yanila basilinganggene. 37 Tukon sasaibino komian mo molongol masainding tuuno. Yanila bantile, "Sasaibino kona kubaiyano tukon monondok! Tukon Yana kubaiyo komian mobongol teali molongol tukon komian moponga moola basilingan!"
81 Aki namalumbit doimbaa, daano koidan komeeng komian tambuno badaang molubat pototongi. Sabab yanila akiyo kona kinaan, Yesus uange Kona pololaing-pololaing tukon bantile, 2 "Yaku mamaasikene namian nia badaang. Lapamo tolu kooloyo kona kalumbit yanila napolaing-laingan Yaku, tukon diabudodoo yanila akiyono kona kinaan. 3 Kalu Yaku sumboliiyo yanila namule tukon tiano malaal, yanila naikon padut doi loloon tanga. Tukon koidan doi yaniladoo daano komo lubat doi naodoonan." 4 Yesus napololaing-pololaing timbiliyo, "Doi lipu mo tambasiil nia, inaando komian namoola malaat kinaan mosabe motuuk sasaibino namian nia?" 5 "Daano kobulaa kona kadaang koroti doi komuyu?" Yesus mansadai. "Pitu," yanila timbiliyo. 6 Maka Yesus sumboliiyo do mianoo badaang osulang doi buta bunggono, maka Yana alayo do rotidoo mopitu tukon berdoa doi Mian Bisa. Doibundu Yana bisi-bisiliyo do rotidoo tukon limano maka beekene doi Napololaing-pololaing moebe-ebese doi mian-mianoo. Maka Dona pololaing-pololaing lakukanggene. 7 Yanila daano kobubula kona pai ikan popoisik koidan. Yesus doakene doi Mian Bisa do ikan-ikanoo, maka sumboliiyo kona pololaing-pololaing moebe-ebese do ikan-ikanoo koidan. 8 - 9 Yanila kaan polong bobosul -- daano uga-ugaate sangkap koloon komian mo kaan. Doibundu Yesus napololaing-pololaing pototongikene kolabino -- pitu kobois komo moono. Maka Yesus sumboliiyo do mian-mianoo namule, 10 tukon Yana maka Napololaing-pololaing banggadudul lakit doi duangan tukon ampakon doi lipu Dalmanuta. 11 Bubula ko Parisi miano molubat doi Yesus, tukon ponggeeleki Yana sulano tongodinggala. Yanila kabiyo Yesus nakubaiyo komo minasaindinggon salaku meeng kotanda Yana baikon molubat doi Mian Bisa. 12 Yesus basilingan maka timbiliyo, "Oila kosababpo komian natempo nia mokabiyo Yaku kubaiyo komo minasaindinggon? Aki! Yaku aki kumebeekon kotanda mobuno doiya doi yanila!" 13 Maka Yesus tinggale yanila, tukon usok doi duangan lalomo; doibundu Yana ampakono doi paisudoo sembeleng. 14 Yesus Napololaing-pololaing toliminggene momakanggi roti mosabe. Yanila tongo meeng koroti modaano doi duangan. 15 "Pobada-badagai doi Parisi mian-miano naragi tukon Herodes naragi," Yesus bantile doi yanila. 16 Maka Yesus Napololaing-pololaingoo tambuuno mosalitayo do langgedoo. Yanila bantile, "Yana bantile buno doiya, sabab kita akiyo konda roti." 17 Yesus toiyo oila yanila napinobantikon. Tobikon doiya Yana mansadai doi yanila, "Bulaando komuyu mopobantikenggene sabab moakiyo kopo roti? Oilakai komuyu aki potoiyo tukon akiyoon pomangalatikene koidan? Buno doiya kona mokisulan komu pikiran? 18 Komuyu daano komatamuyu -- bulaando moaki pokitayo? Komuyu daano kotolingaimuyu -- bulaando moaki pomolongol? Aki kai komuyu poneneeke 19 naikon do rotidoo molima Yaku mo bisi-bisiliyo motuuk doi lima koloon komian? Bulaando kobois komoono kolabino dokinaanoo komuyu pototongikene?" "Songulo lua," yanila timbiliyo. 20 "Tukon dotempodoo Daku bisi-bisiliyano dorotidoo mopitu motuuk doi sangkap koloon komian," Yesus sadaiyo koidan, "bulaa kobois kolabino dokinaanoo komuyu mo pototongikene?" "Pitu," yanila timbiliyo. 21 "Eh, akiyoon kai komuyu pomangalatikene koidan?" Yesus bantile koidan. 22 Yanila polong doi Betsaida. Idoo komian babayo komeeng komian mopiit doi Yesus, tukon kabiyo sulano Yana nataape do mianoo mopiit sulano naaline. 23 Maka Yesus taaniyo do mianoo mopiit limano tukon tandane yana natobuat doi kotadoo. Doibundu Yesus tupeiyo do mianoo matano. Yana abese kolimano doi mianoo matano, maka sadaiyo doi yana, "Moolamo kai ikoo kitayo komeeng kolobo diabudodoo?" 24 Mianoo kitayo doi salaano, maka bantile, "Oode. Yaku kitayo komian mopapakon; bai yanila tokita buno kayung." 25 Yesus taapene kolimano koidan doi mianoo mopiit. Naiya nia do mianoo mopiit kakabukuan sulano namoolakene mongkita. Komatano mopiit tangalino, tukon yana kitayomo sasaibino tukon tontong tuuno. 26 Maka Yesus bantile doi yana, "Mulemo, tukon inaimo moabali doi kotadoo." 27 Yesus tukon napololaing-pololaing ampakon doi kampung-kampung moloolani ko Kaisarea Filipi. Doi loloon tangano Yesus mansadai doi yanila, "Mololoi komian nabantilano, indee kai na Yaku nia?" 28 Yanila timbiliyo, "Daano komo bantile: Yohanes Pasau Mian; daano koidan komo bantile Elia, tukon kobailon koidan bantile: daano komeeng konabi." 29 "Bai mololoi komuyu susuumuyu, Yaku nia indee?" Yesus mansadai. Petrus timbiliyo, "Tama doiyamo ko Tomundo Pasalamat!" 30 Maka Yesus ingotiikene yanila, sulano naaki napopitoikene doi inde-indee komiano tentang kobutongo. 31 Lapa doiya Yesus tambuunemo kona mongotunggulan doi napololaing-pololaing baikon Manusia na Pau sio nasinakisaa tuuno, tukon binamusukon doi tua-tua, imam-imam kapalano, tukon guru-guru agama. Yana sio nainakate, bai doi oloyo kotoluno Yana tubo koidan. 32 Tukon tontong tuuno Yesus popitoikene do langgedoo doi Napololaing-pololaing. Maka Petrus kedele Yesus doi bibilo, tukon anukene Yana. 33 Maka Yesus mbaleng tukon kitayo Kona pololaing-pololaing, maka anukene Petrus, "Saakon naimbaa, Ponggoda! Komu pikiranoo pikiran banggapi; bolikon Mian Bisa Napikiran!" 34 Doibundu Yesus monguang mian badaang mo daano idoo posinggat-singgat tukon Napololaing-pololaing. Maka Yana bantile doi yanila, "Komian mo yase lainge Yaku sio natoliminggene kona limang susuungo, doibundu tanggunge kona kayung sempang, tukon banggadudul lolainge Yaku. 35 Sabab komian mo yase salamatene kona tuboan, naikon lapus kona tuboan. Bai komian mo salakanggene kona tuboan motuuk doi Yaku tukon motuuk doi Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa, komo salamatene. 36 Oila kona linaat doi meeng-meeng komian, kalu sasaibino nadunia nia teali nalobo, bai yana lapus kona tuboan? 37 Moola kai do tuboanoo sinoboli tukon langge-langge? 38 Kalu meeng-meeng komian mamaa momangakukene Yaku tukon kuotunggul doi tempo nia molokis, Manusia na Pau koidan mamaa mangakukene do mianoo, doi tempo nalubatan naikon tukon Tamano nakuasa, linolaing malaekat-malaekat mo moliyous."
91 "Potoiyo!" Yesus bantile. "Doi komuyu nia nimbaa daano komo aki naikon namate, kalu akiyoon nakitayo ko Mian Bisa nabapamarentaan tukon kuasa!" 2 Noom kooloyo molapa Yesus babayo Petrus tukon Yakobus tukon utuso Yohanes, basusunganggon doi meeng kobunggo mo tatandak. Doi yanila matano salaano tobolii kobutongo. 3 Kona pakean teali moute didilengan. Aki nadaano komeeng komian mobabusoiy nai dunia nia mo moola babusoi kona moutean mobuno doiya. 4 Doibundu Dona pololaingoo motolu kitayo Yesus mopobasalitai Elia tukon Musa. 5 Maka Petrus bantile doi Yesus, "Tama Guru, monondok tuuno kita naimbaa. Tadukai kami mokokondong tolu kosabua: komeeng tuuk doi Tama, komeeng tuuk doi Musa, tukon komeeng koidan tuuk doi Elia." 6 Kona bisaan Petrus aki natoiyo oila komo yana sio nabantile, sabab yana tukon dotulanodoo molua daano momatakut tuuno. 7 Doibundu kobunom sunggupiyo yanila tukon doi bunomo tololongol kolalo mo bantile, "Naiyamo Daku Pau Yaku mo Seange. Polengele Yana!" 8 Moso-mosobit yanila mbaleng potikunggon doi yaniladoo, tukon akimo koidan napokitayo indee komiano komo daano idoo komo polaing yanila, tongo Yesus susuungo. 9 Singgatoo yanila obulus doi bunggulo, Yesus ingotiikene yanila, "Inai po popitoikene doi indee komiano oila kopo kinita budodoo kalu Manusia na Pau akiyoon nainotuboi doi matean." 10 Yanila loingiyo tuuno do tetebadoo, bai doi yaniladoo susuungo yanila tambuuno mobasilinganggene oila Yesus namakisuut tukon "tubo doi namatean". 11 Maka yanila mansadai doi Yana, "Bulaando guru-guru agama mobantile baikon Elia lubat matailukon?" 12 Yesus timbiliyo, "Elia takainomo lubat matailukon sulano naalapayo sasaibino kolangge. Bai bulaando kai dolanggedoo tukon Manusia na Pau? Oila kosababpo doi Kitab Moliyous lalomo totulis baikon Yana naikon badaang kona sakisaa tukon komian totulaiyo? 13 Bai Yaku bantile doikoo: Elia lapamo lubat, tukon komian nakubaiyano doi yana baino oilamo konapo mongiasan. Doiya pokokonoi tuuno tukon komo lapamo totulis doi Kitab Moliyous lalomo tentang kobutongo." 14 Salataa Yesus tukon Dona pololaing motolu lapamo pototongi koidan tukon Napololaing-pololaing bailon, yanila kitayo badaang komian idoo. Bubula koguru agama daano ponggeeleki tukon Yesus Napololaing-pololaingoo. 15 Sambuno do mianoo kitayo Yesus, yanila masainding, maka obu-obuleng lobotiyo Yana. 16 "Oila komuyu kopo pinonggeelekikon tukon do guru-guru agamadoo?" Yesus sadaiyo doi Napololaing-pololaing. 17 Meeng komian doi mianoo badaang timbiliyo, "Tama Guru, yaku babayo daku pau doi Tama. Yana ponga sabab inusoki roh molokis. 18 Kalu rohdoo usokiyomo yana, kobutongo tika-tikakene doi buta, kobabano babiyoi, kongolingo pongolitikene, tukon kobutongo teali aki nabiyok. Yaku kabiyo Tama napololaing-pololaing nasiikayo roh molokisoo, bai yanila aki namoola kubaiyo." 19 Bai Yesus bantile doi yanila, "Bulaando komuyu nia! Komuyu tutuu mian mo aki namaangga. Polong oila kotempono Yaku sio dungol podungoli komuyu tukon sabar doi yanila? Babayo do paudoo doisumai!" 20 Yanila babayomo paudoo doi Yesus. Sambuno roh molokisoo kitayo Yesus, yana kubaiyo do paudoo butongo sintok-sintok tobikon do paudoo otuwong tonggoi-nggoling doi buta. Kobabano babiyoi. 21 Maka Yesus sadaiyo doi paudoo tamano, "Bulaamo kona kalumbit yana kona bunoan naiya?" "Salataamo doi napau-paunoan!" tamano napotimbili. 22 "Biasamo ibiliisoo umboliiyo moakateyo yana tukon mootuwenge doi aung lalomo kai doi paisu lalomo. Bai kalu Tama moola tulunge, Tama moola museange kami tukon tulungiyo kami!" 23 "Oila komu binantil? Kalu Tama moola?" Yesus timbiliyo. "Sasaibino moola, asal komian maangga!" 24 Banggadudul do paudoo tamano nggeleamon, "Temeneno, yaku maangga, bai daku maanggaan soisik. Tulungiyo yaku sulano nalobian daku maanggaan koidan!" 25 Sambuno Yesus kitayo baikon domianoo badaang tambuuno lubat pototongi, Yana maparentakene roh molokisoo tukon bantile, "Roh bongol tukon ponga, Yaku bintekene ikoo toliat nai pau nia tukon inaimo koidan mousok doi paudoo!" 26 Do ibiliisoo nggeleamon, maka kubaiyo do paudoo butongo sintok-sintok, doibundu kokoliato doi paudoo. Paudoo tokita pokakanamo kobajan tobikon sasaibino komian bantile, "Yana matemo!" 27 Bai Yesus taaniyo kolimano tukon tomboniiyo yana mobangun. Do paudoo polaing bangun. 28 Salataa Yesus daanomo doi bonuadoo, Kona pololaing-pololaing lubat basusuunganggon doi Yana tukon mansadai, "Oila kosababpo kami aki namoola mosiikayo roh molokisoo?" 29 Yesus timbiliyo, "Do Roh Molokis mobuno doiya aki namoola siniika tukon mau nabulaa konda kokubai, kacuali kita berdoa." 30 Yesus tukon Napololaing-pololaing tinggale do lipudoo tukon ampakon banggadudul loloiyo ko Galilea. Yesus aki nayase komian motoiyo naando Yana nadaanoan, 31 sabab Yana daano mootunggule Kona pololaing-pololaing. "Manusia na Pau sinalakanggon doi banggapi nakuasa," bunomo doiya Yesus nabantilano, "tukon Yana inakate, bai doi oloyo kotoluno Yana tubo!" 32 Napololaing-pololaing aki natoiyo Yesus nai notunggukon, bai yanila matakut momansadai doi Yana. 33 Yanila polong doi Kapernaum. Salataa daanomo doi bonua, Yesus mansadai doi Napololaing-pololaing, "Indee dopo pinoonggeelekikonoo doi loloon tangano budodoo?" 34 Yanila aki natimbiliyo, sabab doi loloon tanganodoo yanila pogagaikene tentang indee komo babasal. 35 Yesus osulang, maka uange Dona pololaing mosongulo lua. Yana bantile doi yanila, "Mian mo yase teali nomor satu, yana sio nateali mataibundukon tukon sio nateali peleleani sasaibino komian." 36 Doibundu Yesus mangala meeng kopau poipoisik, tukon kekendenge do paudoo doi yanila sasaibino salaano. Yesus lambine do paudoo tukon bantile doi Napololaing-pololaing, 37 "Mian mo talimayo meeng kopau pokakana naiya tobikon Yaku, koalatino talimayo Yaku. Tukon komian mo talimayo Yaku, yana aki natongo talimayo Yaku, bai talimayo koidan Yana mo bintekene Yaku." 38 Maka Yohanes bantile doi Yesus, "Tama Guru, kami kitayo komeeng komian mosiikayo koibiliis tukon Tama sambuno. Tukon kami pantane sabab yana bolikon tulanggita." 39 Bai Yesus bantile, "Inai mopantane yana, sabab akiyo komeeng komian mo moola mokubai lobo mominasaindinggon tukon sambu-Nggu, doiya tolongo kulokisana-Ku. 40 Sabab mian mo aki naliitiyo kita, koalatino pomeenggon kita. 41 Poneneeke! Mian mo beena komuyu monginum sabab komuyu pololaing Tomundo Pasalamat, yana tutuu talimayo kona tambo." 42 "Indee komo mangaanikene sala komeeng komian doi mian-mian mo poipoisik nia akimo naanggayo koidan doi Yaku, tadukai kalu kobatu gilingan binoboikon doi bulungo, tukon yana sinakukon doi tobun lalomo. 43 Kalu kolimamu kubaiyo ikoo baladosa, patele do limamudoo! Tadukai ikoo tubo tukon Mian Bisa mau naakiyo kolimamu sembeleng kalu baino ikoo tukon lua-lua kolimamu usok doi naraka, doiyamo aung mo akiyo kona posoan. [ 44 Imbali koaung aki namoola poso, tukon kobesuk aki namoola mate.] 45 Tukon kalu koaimuyu kubaiyo ikoo baladosa, patele do aimudoo. Tadukai ikoo tubo tukon Mian Bisa mau naakiyo koaimu sembeleng, kalu baino ikoo tukon aimu lua-lua sinakukon doi naraka lalomo. [ 46 Imbali koaung aki namoola poso tukon kobesuk aki namoola mate.] 47 Kalu komatamu mangaanikene ikoo baladosa, suwete do matamudoo! Tadukai ikoo usok doi Mian Bisa na Dunia Boolu mau natongo meeng komatamu, kalu baino kai ikoo tukon lua-lua komatamu sinakukon doi naraka lalomo. 48 Imbali koaung aki namoola poso tukon kobesuk aki namoola mate. 49 Meeng-meeng komian kinindok tukon aung, pokakana kososubakon mokinoliyousi tukon timuson. 50 Timusonoo monondok, bai kalu tealimo matabal, moola kai nakinotono koidan? Jadi, tobikon doiya komuyu teali pokakana kotimuson -- potubo pototongi tukon monondok."
101 Doibundu Yesus tinggalemo do lipudoo tukon ampakon doi lipu Yudea tukon doi lipu Yordan Paisunobatango sembeleng. Mian madaang lubat koidan pototongi potikunggon Yesus. Tukon buno kakabiasaan Yesus mongotunggul yanila. 2 Bubula ko Parisi miano lubat koidan sulano naodinggalayo Yesus. Yanila mansadai, "Mololoi paraturan nda agama, kabudoon moola komian motinggale kona boloki?" 3 Yesus timbiliyo, "Musa beena parenta oila doi komuyu?" 4 "Musa pataikene komian moola tinggale kona boloki, asal namokubai surat potinggalan looluk," yanila timbiliyo. 5 "Musa tulise do parentadoo sabab komuyu todudul maaling kopo inotunggulan," Yesus bantile doi yanila. 6 "Bai doi tumbeno doi temponodoo ko Mian Bisa napasitakaano kobanggapi, kobinantilan baikon ko ’Mian Bisa tealikene yanila mala-malane tukon boine. 7 Doiya kosababpo komala-malane tinggale kotinano-tamano tukon pomeenggon kona boloki, maka domo luailadoo tealimo meeng.’ 8 Jadi, yanila bolikono lua komian, bai tealimo meeng. 9 Doiya kosababpo, oila komo lapamo Mian Bisa pomeenggene akimo namoola kobanggapi potinggakene!" 10 Lapamo yanila usok doi bonua, Kona pololaing-pololaing mansadai doi Yesus tentang do langgedoo. 11 Yesus bantile doi yanila, "Indee komo tinggale kona boloki, maka naosowaan tukon boine bailon, do mianoo pololowai tukon dona bolokidoo tumbeno. 12 Bunomo lakon doiya boinedoo mo tinggale kona langkai maka naosowaan doi malane bailon, yanadoo balolowa." 13 Daano komian mobabayo kona labuk-labuk doi Yesus sulano Yesus Nataape tukon balakaatiyo yanila. Bai Yesus Napololaing-pololaing nggimoliiyo do mianoo. 14 Salataa yana kitayo, Yesus nggimal maka bantile doi Napololaing-pololaing, "Sodiikenemo do labuk-labukoo nalubat doi Yaku! Inai popantane yanila, sabab ko mian-mian mobuno naiya komo teali Mian Bisa namian. 15 Neneeke naiya! Indee komo aki nalubat doi Mian Bisa buno napau nia meeng, aki nateali Mian Bisa namian." 16 Salataa lapa bantile buno doiya, Yesus lebeke do pau-paudoo, doibundu Yana binggakene Kolimano doi yanila meeng-meeng tukon balakaatiyo yanila. 17 Singgatoo Yesus banggadudulkene Kona ampakonan, meeng komian lubat obu-obuleng kupayo Yesus. Do mianoo sosuba doi Yesus salaano tukon mansadai, "Guru mo monondok, yaku sio oila daku kinubai sulano namoola mantalima tuboan sidutu-posidutukon?" 18 "Bulaando ikoo mobantile Yaku monondok?" Yesus sadaiyo. "Akiyo komonondok, tongo Mian Bisa susuungo. 19 Ikoo lapamo toiyo ko Mian Bisa naparenta, ’Inai mangakate, inai balolowa, inai pondikuk, inai moteali sakisii mokala-kala, inai bakokolii, odotiiyo kotamamu tukon tinamu.’ " 20 "Tama Guru," do mianoo nabantilan, "sasaibino do parentadoo yaku lapamo tulutiyo daano doi kupaumalanekonan." 21 Yesus mbalenge do mianoo tukon seange maka bantile, "Baimo meeng kolobo koidan ikoo mo daanokene. Ampakono mubalukene sasaibino komu langge; beekenemo kodoyno doi mian motalalais, tukon ikoo malaat buat doi surgaa. Lapamo doiya lubato lainge yaku." 22 Sambuno lengele doi Yesus nabantilan mobuno doiya, do mianoo susa maka tinggale do lipudoo tukon susa tuuno konoano sabab yana kaasa tuuno. 23 Maka Yesus mbalenge Kona pololaing-pololaing maka bantile doi yanila, "Maaling tuuno komian mokaasa nateali Mian Bisa namian!" 24 Napololaing-pololaing masainding molongol Yesus nasilinganoo. Bai Yesus bantile koidan, "Daku labuk-labuk, takainomo maaling kotealian Mian Bisa naumat! 25 Tadukai meeng kounta moola usok doi pakaut buango kalu baino meeng komian mokaasa usok doi Mian Bisa na Dunia Boolu." 26 Yesus nabantilan-bantilanoo tealikene Kona pololaing-pololaing masainding, tobikon yanila posadai meeng tukon bailon, "Kalu buno doiya, indee komo moola salamat?" 27 Yesus mbalenge yanila tukon timbiliyo, "Doi banggapi dolanggedoo aki nateali bai doi Mian Bisa akiyo komo aki nateali, sasaibino moola nateali doi Mian Bisa." 28 Maka Petrus bantile, "Kitayo, kami lapamo tinggale sasaibino komai langge-langge tukon lainge Tama." 29 Yesus bantile, "Poanggayomo: komian mo lapamo tinggale kona bonua antoko kai utuso mala-malane, kai moluko, kai tinano, kai tamano, kai napau-pau, kai nalabue asino tobikon Yaku tukon sabab Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa, 30 do mianoo mantalima lobian badaang naiya loonu nia budodoo. Yana malaat sakat luunggon lobian badaang kobonua, utus mala-malane, utus boi-boine, tinano, labuk-labuk, labue asino, -- tukon sakisaawan koidan. Tukon sio doi loonu naikon mo lubat, do mianoo naikon mantalima tuboan moakiyo kona pupusan. 31 Bai badaang komian naiya budodoo nia kotumbeno naikon teali doibundu tukon badaang komian nia budodoo modoi bundukon teali mo mantailukon." 32 Yesus tukon Napololaing-pololaing daano doi naampakonan doi Yerusalem, Yesus ampakon doi muka, tukon Napololaing-pololaing pakadak sasaibino. Tukon komian mo lainge yanila doibundu matakut. Doibundu Yesus uange koidan Kona pololaing-pololaing basusuunganggon tukon bontiikene doi yanila oila komo teali naikon doi butongo. 33 "Polengele," Konabantilano, "kita nia budodoo daano sasalaane ko Yerusalem. Imbali Manusia na Pau naikon nasinalakanggonan doi imam-imam kapalano tukon guru-guru agama. Yana naikon inukum mate, doibundu sinalakanggon doi mian-mian mobolikon Yahudi. 34 Yanila sosiboliiyo Yana, Yana tinupei, Yana sinakisaa, tukon pinakukon doi kayung sempang. Bai doi oloyo kotoluno Yana naikon tubo." 35 Maka Yakobus tukon Yohanes, doiyamo Zebedeus napau-pau lubat doi Yesus. "Tama Guru," yanila bantile, "daano komeeng kolobo kami mo yase Tama nalakukanggene doi kami." 36 "Oila kopo iniyas Kukubaiyo doi komuyu?" Yesus mansadai. 37 Yanila timbiliyo, "Kami yase osulang doi Tama bakalingano tukon bobono, kalu baikon Tama nabatomundoan mondoko." 38 "Komuyu aki potoiyo oila kopoo kinabi," Yesus bantile doi yanila, "Kai moola poinume Daku galaas sakisaawan naikon Yaku mo inume tukon usok doi sakisaawan tuuno lalomo Yaku mousokiyo?" 39 "Moola," yanila timbiliyo. Maka Yesus bantile koidan doi yanila, "Bisa komuyu momoola inume dogalaasoo sakisaawan Yaku moinume tukon usok doi sakisaanan tuuno Yaku mousokiyo. 40 Bai tentang komo osulang doi bakalinga-Nggu kai doi bobo-Nggu, doiya bolikon Kuhaak motantukanggene. Mian Bisa komo tantukanggene inde-indee naikon komo osulang doi tampat-tampatoo." 41 Salataa Yesus napololaing-pololaing domo songulodoo bailon lengele do langgedoo, yanila nggimoliiyo doi Yakobus tukon doi Yohanes. 42 Jadi Yesus uange yanila sasaibino, maka bantile, "Komuyu toiyo baikon kokatua-katua bangsa mo aki natingoniiyo ko Mian Bisa pipiike kona mian. Tukon mobabasakene yanila pipiike yanila. 43 Bai komuyu aki namoola buno doiya! Kobalino komian mo yase teali babasal doi komuyu, yana sio nateali peleleani ikoo. 44 Tukon mian mo yase teali mantailukon doi komuyu, sio nateali ata doi sasaibino. 45 Sabab mau Manusia na Pau kai aki nalubat sulano nalineleani. Yana lubat sulano nameleleani tukon sulano nasalakanggene Kodilino sulano natongosobii komian badaang." 46 Yanila polong doi Yerikho. Tukon dotempodoo Yesus tukon Napololaing-pololaing tukon domianoo badaang tinggalemo do kotadoo, meeng komian piit daano moosulang bakai-kabi doi loloon bibilo. Kosambuno Bartimeus, Timeus napau. 47 Salataa yana lengele baikon domo alonoo doiyamo Yesus Nasaret miano, yana nggeleamon, "Yesus, Daud Napau! Seseange yaku!" 48 Yana ngginimolii doi mian badaang tukon sinumbolii inai napelek. Bai yana pololokon kabasale kona nggeleamonan, "Daud Napau, seseange yaku!" 49 Maka Yesus tade tukon bantile, "Uangemo yana." Jadi yanila uangemo do mianoo mopiit. Yanila bantile doi yana, "Inai mobiyok! Ikoo Yesus uange, banguno!" 50 Mianoo mopiit sakukene kona jubah, tukon moso-mosobit kokondong tukon ampakon doi Yesus. 51 "Oila komu iniyas Yaku mokubaiyo tuuk doikoo?" Yesus sadaiyo doi yana. Do mianoo mopiit timbiliyo, "Tama Guru, yaku yase momokita." 52 "Ampakono," Yesus bantile, "tobikon ikoo anggayo doi Yaku, ikoo tangalino." Doiya kosinggatoo koidan do mianoo mopiit moolamo mokita. Maka yana laingemo Yesus doi loloon.
111 Sambuno lolani ko Yerusalem, yanila polong doi kota Betfage tukon Betania, doi Zaitun Bunggulo eaako. Idoo lua komian Kona pololaing Yesus bintekene naloolukon. 2 "Ampakono doi kampungoo nda sinasalaan," Yesus bantile doi yanila. "Kalu komuyu usok doi kampungoo, komuyu naikon kitayo komeeng kokeledai napau modaano tokooton, mo akiyoon nabiasa komian molokitiyo. Sodiiyo do keledaidoo, tukon babayo doisumai. 3 Tukon kalu daano komian momansadai doikoo oila kosababpo komuyu mosodiiyo do kaladaidoo, bontiikenemo, ’Temeneno komo palaluuwo, tukon Yana mosobit naabalinggene.’ " 4 Yesus napololaing moluadoo ampakono, tukon laate komeeng do keledaidoo napau modaano tokooton doi bonua tataapono doi loloon bibilo. Maka yanila sodiiyo do keledaidoo. 5 Domianoo mo kokondong idoo sadaiyo yanila, "He, bulaando komuyu? Bulaa kai komuyu mosodiiyo do keledaidoo napau?" 6 Yanila timbiliyo bulaandomo komo lapamo Yesus tetebakene doi yanila. Maka do mianoo sodiikenemo yanila mobabayo do keledaidoo. 7 Salataa polong doi Yesus, do keledaidoo bungguto yanila omobosiiyo tukon napai kalambi, maka Yesus lokitiyo doibunggono. 8 Badaang komian moambasene yanila najubah doi loloon, daano koidan komo atambune doi loloon tangano kokayung panga-pangano yanila mo alayo doi asi. 9 Ko mian-mian mo ampakon mantailukon tukon komian mo tuundu doi tonggulungo sasaibino wowookon, "Nggaale ko Mian Bisa! Binalakaati Yana mo lubat tukon Temeneno sambuno! 10 Tubomo kona batomundoan naikon mo lubat -- Daud nabatomundoan tumbunggita looluk! Nggaale ko Mian Bisa Mo Tatandak Tuuno!" 11 Doibundu Yesus polong doi Yerusalem, maka usok doi Temeneno Na Bonua. Idoo Yana nunuiyo potikunggon. Bai sabab loolanimo Kona popookan, doibundu luwe ampakon doi Betania polaing-laing tukon songulo lua Kona pololaing. 12 Modoakon kooloyono, sambuno yanila tinggale ko Betania, Yesus malaal. 13 Daano modoon Yana kitayo komeeng koara batango koloono masalimbung. Jadi Yana ampakon doi kayungo sulano nakitayo kai daano kosaono. Bai sambuno Yana polong doi kayungo uuno Yana aki namalaat saono tongo loono, sabab doiya singgat akiyoon nalaate Kona saowan. 14 Maka Yesus bantile doi aradoo batango, "Mulaimo diabudodoo akiyo komeeng komian mo makaan saono doikoo koikoidan!" Yesus Napololaing-pololaing lengele dobuntilano. 15 Doibundu yanila polong doi Yerusalem, tukon Yesus ampakon koidan doi Temeneno Nabonua. Idoo Yana siikayo sasaibino komian mo poboluki doi lipudoo. Yana buanggeyo komeja-meja doi mian posoboli doy, tukon bangku-bangku mabalukanan tomisi lapatiing. 16 Tukon akiyo komeeng komian mo pinataikon makanggi oilakai mololoiyo ko Temeneno Na Bonua kintalodoo. 17 Doibundu Yesus mongotunggul mian-mian idoo. Yana bantile, "Doi Kitab Moliyous lalomo totulis buno naiya: Mian Bisa bantile, ’Daku bonua sinombuikon bonua sambeyangan sasaibino kobangsa.’ Bai komuyu tealikene mian napoakatean nadungolan!" 18 Imam-imam kapalano tukon guru-guru agama lengele do bantilanoo. Maka yanila tambuun momoumbolii loloon sulano naakateo Yesus. Yanila matakut doi Yana, sabab sasaibino komian masainding momondongolii kona otunggul. 19 Adukono kalipookan Yesus tukon Napololaing-pololaing otinggalemo do kotadoo. 20 Modoakon dodowasoono, salataa yanila alon doi aradoo batango, yanila kitayo do kayungo matemo polong doi anggol-anggolo. 21 Maka Petrus neneeke dolobodoo moteali akiyoon nameeng kooloyo. Maka Petrus bantile doi Yesus, "Tama Guru, soba kitayo! Aradoo batango Tama mo kutuke matemo!" 22 Yesus timbiliyo, "Anggayomo ko Mian Bisa. 23 Bisa komuyu moola pobantile doi bunggul nia, ’Tobingkat tukon tasakukon doi tobun lalomo!’ Maka do langgedoo komuyu naikon kubaiyo; asal komuyu aki posasaaki, tukon komuyu anggayo baikon oila dopo binantiloo bisa-bisa teali. 24 Tobikon doiya neneeke naiya: Kalu komuyu sambeyang tukon mangkabi meeng kolangge, anggayomo ko Mian Bisa molapamo beekene doi komuyu oila kopo kinabi, maka komuyu naikon talimayomo. 25 Tukon kalu komuyu berdoa, bai konoamuyu aki nasanaang doi meeng komian, ompunio do mianoo looluk, sulano ko Tamamu doi surgaa naompunio kopo lalim-lalim. [ 26 Kalu komuyu aki poompunio komian bailon, ko Tamamu doi surgaa koidan aki naompunio komu lalim-lalim.]" 27 Yanila abali koidan doi Yerusalem. Tukon singgatoo Yesus ampakon boilingiyo ko Temeneno Na Bonua lalomo, imam-imam kapalano, guru-guru agama tukon tua-tua Yahudi lubat doi Yana. 28 Yanila mansadai, "Oila kona pokok Ikoo molakukene sasaibino nia? Indee komo beena haak doi-Koo?" 29 Yesus timbiliyo, "Yaku koidan yase mansadai doi komuyu. Potimbiliyomo tukon Yaku naikon bontiikene doikoo tukon indee nahaak Yaku mokubaiyo nalangge-langge nia. 30 Yohanes mansau mian tukon indee nahaak, Mian Bisa kai banggapi?" 31 Maka doimam-imam kapalanodoo tukon tua-tua Yahudi tambuun moposadai doi yaniladoo. Yanila bantile, "Kalu kita bantile, ’Tukon Mian Bisa nahaak,’ Yana naikon bantile, ’Bulaando komuyu moaki poanggayo doi Yohanes?’ 32 Bai nda bantile koidan, ’Tongo banggapi nahaak.’ " Sabab yanila matakutene komian badaang, sabab sasaibino komian toiyo Yohanes meeng konabi. 33 Jadi, yanila timbiliyo, "Kami aki mbai toiyo." Maka Yesus bantile doi yanila, "Kalu buno doiya, mau Yaku bai aki kuyase mobontiikon doikoo tukon indee nahaak Yaku mokubaiyo sasaibino nia."
121 Doibundu Yesus tambuuno mobasilingan tukon andean doi imam-imam kapalano, guru-guru agama tukon tua-tua Yahudi. Yesus bantile, "Daano komeeng komian masakai meeng koanggul asino, maka pagare potikunggon. Lapa doiya yana makali buang teali alat mopiisan anggur, maka yana kekendenge komeeng kosandung batotoolian. Lapa doiya yana monggisabekene do angguroo asino doi bubula kopolimangoo maka ampakon doi lipu bailon. 2 Salataa laate kotempono bapupuiyan anggur saono, do mianoo sumboliiyo komeeng kona peleleani doi polimang-polimang asidoo, sulano natalimayo kona obos. 3 Bai do polimang-polimangoo lakoyo do peleleanidoo. Doibundu yanila bobokiiyo, maka sumboliiyo yana mule tukon akiyo kona kinanggi. 4 Maka do asidoo tumbuno sumboliiyo koidan komeeng komian kona peleleani bailon. Bai do polimang-polimangoo bobokiiyo do peleleanidoo oluno, maka siikayo tukon totosiiyo. 5 Do asidoo tumbuno sumboliiyo koidan komeeng kona peleleani bailon. Bai yanila akateyo do peleleanidoo. Tukon buno doiya momeenggon konapo lakukanano doi bubula kopeleleani bailon: daano komo binobokii tukon daano koidan komo inakate. 6 Indee do asidoo tumbuno nasinumbolii koidan diabudodoo? Baimo meeng komian, doiyamo napau susuungo yana mo seange. Jadi doibundu yana sumboliiyo dona paudoo doi polimang-polimang asidoo. ’Tantu daku pau naikon inodotii,’ kona pikikanano. 7 Bai do polimang-polimangoo pobantikon meeng tukon bailon, ’Naiyamo komo kuasaiyo. Mai nda akateyo yana, sulano kita nda malaat naobos!’ 8 Maka do paudoo linako, maka inakate. Kobajano yanila sakukene doi asidoo tonggulungo." 9 Maka Yesus mansadai, "Oilamo do asidoo tumbuno nakinubai? Tantu yana lubat tukon akateyo do polimang-polimangoo, maka nasalakanggene do asidoo doi polimang-polimang bailon. 10 Komuyu tantu lapamo pobacayo naiya ayat nia doi Kitab Moliyous lalomo, ’Batu mo akimo natapake doi mobakubai bangunan lapamo teali batu mo monondok. 11 Naiyamo ko Temeneno nakokubai; bukan maen kona monondokan!’ " 12 Maka kolaka-lakai Yahudi miano mo molongol do andeanoo, moumbolii akal molakoyo Yesus, sabab yanila toiyo do andeanoo Yesus konoikene doi yanila. Bai yanila matakutene komian mobadaang. Jadi, yanila ampakon tinggale Yesus. 13 Bubula ko Parisi miano tukon anggota mololoiyo Herodes sinumbolii modinggalayo Yesus tukon pasadai-pasadai. 14 Yanila lubat doi Yesus tukon bantile, "Tama Guru, kami toiyo Tama monondok tukon aki napopusinggon inde-inde komian napandapat. Tama mongotunggul tukon natutuuwan ko Mian Bisa namongiasan doi banggapi, sabab Tama aki nalilike komian. Eh, coba Tama bantile doi kami, ’Mololoi peraturan nda agama, moola kai nda babeal lulu doi Tomundo kai aki? Siokai nda babeal do luludoo kai aki?’ " 15 Yesus toiyo yanila nakakaadukonan. Yana timbiliyo, "Oila kosababpo komuyu mo yase odinggalayo Yaku? Coba pokitakene doi Yaku komeeng kodoy perak." 16 Maka yanila beekene doi Yana komeeng kodoy perak. Maka Yesus mansadai, "Gambar tukon indee sambuno naiya?" "Tomundo," yanila timbiliyo. 17 "Eh, kalu buno doiya," Yesus bantile, "beekene doi Tomundo oila ko Tomundo koona, tukon doi Mian Bisa oila komo Mian Bisa koona." Yanila masainding molengele Yana. 18 Bubula komian doi Saduki tulano lubat doi Yesus. (Yanila daano tongusokon doi mo bapandapat mian momate akimo naikon natubo koidan.) 19 "Tama Guru," yanila bantile doi Yesus, "Musa tulise kona peraturan nia tuuk doi kita: ’Kalu meeng komala-malane mate tukon akiyo kona pau, maka koutuso sio nakilayo dobalunodoo sulano nadaano kona katurunan doi mianoo mo lapamo mate.’ 20 Daano kopitu komian montolutus. Kolanggongo osowaan, maka mate akiyo kona pau. 21 Doibundu kokoluano osowaan tukon baluno, bai yana mate akiyo kona pau. Langgedoo mo pokakana teali koidan doi utuso kotoluno, 22 tukon banggadudul polong doi kopituno. Doibundu do boinedoo susuungo mate koidan. 23 Doibundu komian momate natuboan koidan, indee kai naboloki do boinedoo? Sabab domo pitu-pituiladoo lapamo pooala tukon yana!" 24 Yesus timbiliyo, "Komuyu sala tuuno. Sabab komuyu aki pomangalatikene ko Kitab Moliyous mau ko Mian Bisa nakuasa. 25 Sabab kalu naikon komian momate tubomo koidan, yanila akimo naosowaan koidan, bai yanila tubo pokakana komalaekat doi surgaa. 26 Tukon tentang komian momate nainotuboiyan koidan, akiyoon baanggon komuyu pobacayo doi Musa nakitab lalomo tentang do mosolotoo mo mosua? Doi ayat-ayatoo lalomo totulis baikon ko Mian Bisa bantile doi Musa, ’Yakumo Abraham na Mian Bisa, Ishak na Mian Bisa, tukon Yakub na Mian Bisa.’ 27 Do Mian Bisadoo bolikon Mian Bisa mian momate. Yana Mian Bisa doi mian motubo. Komuyu salamo tuuno!" 28 Maka lubat komeeng koguru agama mondongolii Yesus napobasalitaiyan tukon do mianoo motongusokon Saduki miano. Guru agamadoo kitayo Yesus lapamo timbiliyo do mianoo tukon monondok. Maka yana mansadai doi Yesus, "Parenta yaando komo penting doi sasaibino koparenta?" 29 Yesus timbiliyo, "Parenta tumbeno, doiyamo: ’Polengele, eh bangsa Israel! Konda Temeneno Mian Bisa, Temenenodoo meeng. 30 Seange kai konda Temeneno Mian Bisa tukon sasaibino konoamu, tukon sasaibino kobutomu tukon sasaibino komu pikiran tukon sasaibino komu bukuanan.’ 31 Parenta koluano doiyamo: ’Seseange kotulamu, buno ikoo seseange kobutomu susuumu.’ Akiyono koidan koparenta bailon mo lobian tuuno doi moluadoo koparenta." 32 Maka do guru agamadoo bantile doi Yesus, "Kana tuuno, Tama Guru! Takainomo bisa Tama nabinantil: Ko Temeneno Mian Bisa mo momeeng, tukon akiyono koidan ko Mian Bisa bailon. 33 Tukon kobanggapi sio naseseange ko Mian Bisa tukon sasaibino konoano, tukon sasaibino kona pikiran tukon sasaibino kona bukuanan. Tukon yanadoo sio naseseange kotulano, buno butongo susuungo. Doiya lobian kona monondokan doi mososubakonan sosubakon mosinua tukon sosubakon-sosubakon bailon doi Mian Bisa." 34 Yesus kitayo baikon do guru agamadoo lapamo timbiliyo tukon monondok tuuno. Tukon Yesus bantile doi yana, "Ikoo kabimo teali Mian Bisa namian." Lapa doiya akiyono komeeng komian mo barani koidan sumbetene kona pasadai doi Yesus. 35 Daano mongotunggul doi Temeneno Na Bonua, Yesus mansadai, "Bulaando ko guru-guru agama moola bantile baikon do Tomundo Pasalamatoo Daud naturunan? 36 Padahal Daud susuungo -- sabab Mian Bisa Na Roh komo bontilio -- bantilan, ’Temeneno bantil doi ku Temeneno: osulang doi bakalinga-Nggu taikon sulano-Ku kubaiyo Komu musu-musu sosuba doi-Koo.’ 37 Jadi kalu Daud mabantil do Tomundodoo Pasalamat ’Temeneno’, bulaando kona tealian Yana mobaino Daud naturunan?" Mianoo badaang mo daano doi Temeneno Na Bonua sanaang momondongolii Yesus momongotunggul. 38 Yana bantile doi yanila, "Pobada-badagai doi guru-guru agama. Yanila yase papaakon tukon najubah mo bulusan tukon yase moinodotii doi labotan. 39 Yanila yase moosulang doi osulangan mo inodotii doi bonua kaledaan lalomo tukon doi lamean-lamean. 40 Yanila kokoliiyo kobalu-balu tukon alayo kona langge-langge doi nabonua. Tukon sulano napo tutupiyo do napo kulokisanoo, yanila sambeyang bulu-bulusan. Yanila babalat kona ukuman!" 41 Sambuno osulang posalaanggon tukon dopetidoo sosubakon doi Temeneno Na Bonua, Yesus palatikanggene komian momongusokon doy doi petidoo lalomo. Badaang komian mokaasa momongusokon doy mobadaang; 42 maka komeeng kobalu mo talalais lubat koidan. Yana mongusokon lua kodoy tambaga, doiyamo doy rimis mo soisik koanggano. 43 Maka Yesus uange Kona pololaing-pololaing maka bantile doi yanila, "Popalaatikanggene naiya: Do baludoo mo talalais momongusokon doy doi petidoo lalomo lobiyoniio konabadaangan luwedoi miano bailon momongusakon doy mobadaang. 44 Sabab yanila sasaibino mebee doi nabuat nalobianan. Bai do baludoo mau kai natodudulo kona talalaisan yana mebeekon komo daano doi yana -- sabab doiyamo yana palaluu sulano natubo."
131 Salataa Yesus tinggale ko Temeneno Na Bonua, meeng komian doi Napololaing-pololaing bantile, "Tama Guru, coba kitayo do bangunan-bangunanoo. Palaatikanggene kobatu-batuno. Bukan maen kona monondokan!" 2 Yesus timbiliyo, "Ikoo kitayo do bangunan-bangunanoo mo babasal, bolikon? Akiyo komeeng kobatu doi bangunan-bangunanoo mototinggal tosusun doi natangabosan. Sasaibino naikon minanas." 3 Doibundu Yesus ampakon doi Zaitun Bunggulo, tukon osulang doi osulangan posalaanggon tukon Temeneno Na Bonua. Maka Petrus, Yakobus, Yohanes, tukon Andreas lubat doi Yana sulano napobasilingan tukon Yana salaku peribadi. 4 "Coba Tama bontiikene doi kami," yanila bantile doi yana, "Oila kotempono sasaibinodoo naikon kona tealian? Tukon oila kopaloosano kona tokitaan kalu laatemo kotempono?" 5 "Pobaingotii," Yesus timbiliyo, "inai komuyu pokinoikolii. 6 Badaang komian molubat tukon pakeyo Kosambunggu tukon bantile, ’Yakumo Yana!’ maka kokoliiyo komian badaang. 7 Kalu komuyu molongol sinapan-sinapan alalo doi paraangan tukon bilita poakatean, inai pomatakut. Do lobo-lobodoo sio nateali, bai doiya aki naberarti baikon laatemo kona kiamatan. 8 Kobangsa meeng poakate tukon molawane kobangsa bailon. Negara bailon lobosio konegara bailon. Doi yayaa teali koleali tukon malaalan. Sasaibino doiya sodo natambuunan tolong, buno meeng koboine mo toupiyo kona masakitan doi namosuungan. 9 Komuyu pobaingotii, sabab komuyu naikon linako tukon sinalakanggon doi pangadilan agama. Komuyu naikon binobokii doi bonua-bonua kaleda. Komuyu naikon binaba mangadap doi sambu-sambu tukon tomundo-tomundo sabab komuyu Kupololaing. Tukon doiyamo komu kasampatan sulano mumebee teteba doi yanila tentang Yaku. 10 Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisadoo sio nabinabilitakon looluk doi sasaibino kobangsa. 11 Tukon kalu komuyu linako tukon binaba doi sambu, inai pomatakut tentang oila komuyu mo bantile. Kalu laatemo kotempono komuyu mobasilingan, bantile kai oila komo pinopitoikon doikoo doiya kosinggatoo. Sabab bantilan-bantilan komuyu mo bantiledoo bolikon mubantilan susuumu, bai lubat doi Mian Bisa Na Roh. 12 Mian kulokisene koutuso susuungo sulano nainakate. Doiyamo komo teali doi tama tukon napau. Pau-pau naikon apese kotinano-tamano, tukon salakanggene yanila nainakate. 13 Komuyu minosikiton doi sasaibino komian sabab komuyu Kupololaing. Bai komian mo bataanggon polong doi napupusan, naikon sinalamaton." 14 "Komuyu naikon kitayo ’Kokulokisan Mobananas’ tentang doi tampat mo pinantanggon yana. (Catatan doi mobacayo: Palaatikanggene oila koalatino!) Doiya kosinggatoo komian mo daano doi Yudea sio naobulen doi bunggul. 15 Mian moano doi nabonua bunggono inai naobulus tukon usok doi nabonua lalomo sulano naalayo kona langge-langge. 16 Mian mo daano doi nalabue asino inai naabali moalayo kona jubah. 17 Bukan maen kona susaan doi oloyodoo doi boi-boine mo tianan tukon tina mo daano mosusuwo konapau! 18 Poberdoa sulano do lobo-lobodoo inai nateali doi timul lalomo. 19 Doi oloyo-oloyo mo susadoo naikon daano komeeng kosusa moakiyoon nabiasa teali, salataa ko Mian Bisa natealikanano nadunia nia polong naiya budodoo, tukon akimo koidan nateali. 20 Kalu baikon ko Mian Bisa aki nakependeyo do loonudoo, maka akiyo komeeng komian mo salamat. Bai tobikon Namian, Mian Bisa kependeyo do loonudoo. 21 Doiya kosinggatoo kalu meeng komian bantile doi komuyu, ’Kitayo, Tomundodoo Pasalamat daano dimbaa!’ kai ’Kitayo, Yana daano idoo!’ -- inaikai poanggayo do mianoo. 22 Sabab pasalamat-pasalamat mokala-kala tukon nabi-nabi mokala-kala naikon lubat. Yanila naikon kubaiyo kokubai-kokubai mobolikon langge tukon mominasaindinggon-minasaindinggon sulano natipuwo kalu moola, mau Mian Bisa namian koidan. 23 Jadi, pobadagai! Sasaibinodoo lapamo Yaku bontiikene doikoo mau naakiyoon do lobodoo nateali." 24 "Salataa do loonudoo susaan, kooloyo teali kalipookan, tukon kobituwon akiyono koidan kolaango. 25 Bituwon-bituwon pauno tuwong luwedoi timbu, tukon komo kuasaiyo kodapang teali nggalanggabut. 26 Doiya kosinggato Manusia na Pau kinita lubat doi bunom lalomo tukon kuasa mobabasal tukon nanggaanganan. 27 Yana naikon utuse kona malaekat-malaekat sulano napototongikene kona mian linilik doi sangkap kolipu pasuno, doi lipu-lipu bunduno tukon doi timbu-timbu bunduno." 28 "Alayo otunggul doaradoo batango. Kalu kopanga-pangano manampal tukon mantalamuyuk, tukon tambuuno mosopii, komuyu toiyo baikon kopintal moonas loolanimo. 29 Bunomo doiya kalu komuyu kitayo do langge-langgedoo moteali, komuyu toiyo baikon kotempono loolanimo tuuno. 30 Potoiyo! Sasaibino nalanggenia naikon teali akiyoon komian mo tubo nia budodoo namate sasaibino. 31 Timbu tukon buta naikon lapus, bai Daku bantilan tataap sidutu-posidutukon." 32 "Mau kai nabuno doiya, kiyo komeeng komian motoiyo kooloyono kai kojaamo. Malaekat-malaekat doi surgaa aki tukon Paudoo aki, tongo Tama komo toiyo. 33 Jadi komuyu sio pobada-badagai tukon pobaingotii, sabab komuyu aki potoiyo oila kotempono. 34 Kondondoongo inandekon komeeng komian mo tinggale kona bonua maka ampakon doi lipu mo odoon. Yana mosumbolii doi napeleleani-peleleani nauluse kona bonua, tukon beena limang doi yanila suwe-suwele. Doi pototooli tataapon, yana bateteba sulano nabadagai mono-monondok. 35 Tobikon doiya komuyu sio pobada-badagai, sabab komuyu aki potoiyo oila kooloyono do bonua tumbunodoo naikon kona abalian -- uga-ugaate doi nakinobianan, ugaate doi popook tangano, ugaate doi oloyo naalanian komodoa, kai doi oloyo nasumbotan. 36 Kalu sosinggoton Yana lubat, inai Yana nalaate komuyu daano momoolo. 37 Oila Daku binantil nia doikoo, Yaku bantile koidan doi sasaibino komian: pobada-badagai!"
141 Lua kooloyo koidan Oloyo Paskah tukon Lamekanano ko Roti Moakiyo ko Ragino. Imam-imam kapalano tukon guru-guru agama daano moumbolii loloon sulano nalakoyo Yesus tukon aki natotoi, tukon sulano nainakate Yana. 2 "Bai inai nda kubaiyo doiya doi lamean tempono," yanila bantile, "sabab naaki nateali koponggimakonan." 3 Sambuno Yesus daano doi Betania, doi Simon nabonua doi lolukoo moseselon kokulito mo minatakuton, meeng koboine lubat doi Yana. Yana makanggi meeng kobotol pualam koantoko lisison mobabangi mo maaling, kinubai doi wangi anggolo. Singgatoo Yesus daano moosulang kaan, do boinedoo pasayo do botoloo maka kundongiikene do lisison babangi doi Yesus oluno. 4 Bubula komian mo daano idoo teali nggimal tukon bantile meeng tukon doi bailon, "Oila kona totuuk do lisisonnoo mobabangi modinadaat? 5 Do lisisonnoo moola binalukon tukon lobian koolino tolu kosakato kodoy suasa, tukon kodoyno bineekon doi mian motalalais!" Maka yanila nggimoliiyo do boinedoo. 6 Bai Yesus bantile, "Sodiiyomo yana! Bulaando komuyu mokubaiyo susa yana? Yana kubaiyo komeeng komonondokan tukon tanggaal doi Yaku. 7 Mian motalalais sidutu daano doi komuyudoo. Sampa-sampa kotempo kalu komuyu yase, komuyu moola tulunge yanila. Bai Yaku aki nasidutu polaing-laing komuyu. 8 Boine nia lapamo lakukanggene komo moola yana lakukanggene. Yana lapamo masadiakene Yaku lisison mobabangi motuuk doi Kukinibulan mau naakiyoon nalaate kotempono. 9 Poanggayomo! Doi posaapon kodunia, naando ko Bilita Monondokoo moluwedoi Mian Bisa binabotilanggon, boinedoo nakokubai binasalitakon koidan teali tondoon doi yana." 10 Maka Yudas Iskariot, meeng komian doi songulodoo lua Yesus napololaing, ampakon doi imam-imam kapalano tukon namakisuut moloilokise Yesus doi yanila. 11 Yanila sanaang tuuno molengele doi Yudas namakisuutoo, tukon janjiyo naikon mobeena doy doi Yudas. Maka doi Yudas koidan tambuuno moumbolii kasampatan sulano naloilokise Yesus. 12 Doi oloyo tumbeno doi Lamekanano ko Roti Moakiyo ko Ragino -- doitempo komian namokolotan domba Paskah -- pololaing-pololaing Yesus mansadai doi Yana, "Naando kai Tama naiyasano kami mosadiayo kokinaan Paskah motuuk doi Tama?" 13 Maka Yesus sumboliiyo kolua komian doi yanila, "Poampakon doi kota, indaa meeng komala-malane mo daano makanggi meeng koselekan moono paisu, naikon pososuung tukon komuyu. Polainge yana 14 doi bonua yana mo usokiyo tukon bontiikene doi bonuadoo tumbuno, ’Tama Guru mansadai, naando kona tampat Yana tukon Napololaing-pololaing naikon konapo makaanan kinaan Paskah.’ 15 Do mianoo naikon tudoikene doikoo komeeng koruangan doi babo mo babasal. Do ruanganoo lapamo inatur, cukup tukon pakakaso doi lalom. Sadiayomo sasaibino indaa tuuk doi kita." 16 Maka Yesus napololaing luailadoo ampakono doi kota. Imbali yanila laate sasaibino bisa bunomo do Yesus nabantilanodoo. Maka yaniladoo masadiakene kokinaan Paskah. 17 Popookoo, Yesus lubat tukon domo songulodoo lua Kona pololaing. 18 Tukon yanila daano moosulang kaan, Yesus bantile, "Pondongoliiyo: meeng komian doi antara komuyu, diabudodoo nia mo kaan pososinggat Yaku naikon komo loilokise Yaku." 19 Molongol doiya, Yesus napololaing-pololaing teali poloon tuuno. Maka memeeng komian tambuun mansadai doi Yesus, "Tantu bolikon yaku Tama naminakisuuti?" 20 Yesus timbiliyo, "Yana meeng komian doi komuyudoo mo songulo lua nia, mo kaan meeng kopinggan tukon Yaku. 21 Takainomo Manusia na Pau naikon mate pokakana komo totulis doi Kitab Moliyous lalomo. Bai bukan maen kona silakaan domianoo mo kulokisanggene ko Manusia na Pau! Kona monondokan tadukai domianoo kalu yana aki nasinuung!" 22 Salataa yanila daano mokaan, Yesus mangala roti tukon sambeang doi Mian Bisa. Doibundu Yana bisi-bisiliyo do rotidoo tukon lima-No, maka beekene doi Napololaing-pololaing maka Yana bantile, "Alayomo tukon kaanemo, naiyamo kobuto-Nggu." 23 Lapa doiya Yana mangala meeng kogalaas koanggur. Yana sambeang doi Mian Bisa, maka beekene do galaasoo doi Napololaing-pololaing. Doibundu yanila sasaibino monginum do angguroo. 24 Lapa doiya Yesus bantile, "Naiyamo kosaunggu mo sahkanggene ko Mian Bisa naperjanjian, sau mo kinundang motuuk doi mian badaang. 25 Poanggayomo: Yaku akimo naikon kumonginum naiya anggur nia koidan, polong doi singgatoo Yaku monginum anggur boolu polaing komuyu doi Tama-Nggu na Dunia Boolu." 26 Doibundu yanila manyanyikene komeeng konyanyian nggaalano ko Temeneno. Tukon sambuno lapa doiya yanila ampakon doi Zaitun Bunggulo. 27 Doibundu Yesus bantil doi yanila, "Komuyu sasaibino dampas mootinggale Yaku. Sabab doi Kitab Moliyous lalomo totulis, ’Mian Bisa naikon akateyo kona pototooli, tukon kona domba tambuno meeng malapaaso.’ 28 Bai salataa Yaku inotuboi koidan, Yaku ampakono matailukiyo komuyu doi Galilea." 29 "Aki," Petrus timbiliyo, "sodiiyomo yanila sasaibino naotinggale Tama, yaku tutuu aki." 30 "Neneeke," Yesus bantile, "napopook nia koidan, akiyoon komanuk nakokuuwa lua luunggon, ikoo tolumo luunggon muakiyenggene Yaku." 31 Petrus timbiliyo tukon togaas, "Sodiiyomo yaku sio kumate posinggat-singgat tukon Tama, tutuu yaku aki naikon kubantile baikon yaku aki kutingoniiyo Tama!" Tukon pololaing-pololaing bailon bantile buno doiya. 32 Yanila polong doi meeng kotampat kosambuno Getsemani, tukon Yesus bantile doi napololaing-pololaing, "Osulang dimbaa Yaku daano moampakon sambeang." 33 Maka Yesus tobiyo Petrus, Yakobus, tukon Yohanes ampakon polaing-laing tukon Yana. Yana tambuun nemiiyo poloon tukon susa. 34 "Noanggu poloon tuuno," Yesus bantile doi yanila, "Kurasayo buno Yaku yase tongo mate. Dungolo dimbaa tukon pobadagai!" 35 Yesus ampakon lobian odoon soisik maka totuku doi buta tukon sambeang. Doi sambeyangoo lalomo Yana kabiyo kalu moola Yana mau naaki natoupiyo kona susaanoo. 36 "Tama, oh Tama," konabantilano, "akiyo komeeng moaki nateali doi Tama. Binggatemo nasusaan nia doi Yaku. Tolongo inai moloingiyo Daku mongiasan bai tolongo Tama namongiasan." 37 Lapamo doiya Yesus abali tukon laate kona pololaing-pololaing daano momoolo. Yana bantile doi Petrus, "Simon, ikoo kai moolomo? Tolongo meeng kojaam, ikoo aki nateali bada-badagai?" 38 Maka Yesus bantile doi yanila, "Pobada-badagai, tukon posambeang sulano naaki potoupiyo kocobaan. Takainomo komu roh yase kubaiyo komo kana, bai komuyu aki posanggupe sabab kobanggapi nasipatoo mantalamuyuk." 39 Kokoidan Yesus ampakon sambeang tukon mabantil bantilan-bantilan mo pokakana. 40 Lapamo doiya Yana abali koidan doi napololaing-pololaing tukon laate yanila daano koidan momoolo, sabab yanila pipiito tuuno. Maka yanila akimo napotoiyo oila komo sio napo bantile doi Yesus. 41 Salataa Yesus abali doi yanila doi kotoluno luunggon, yana bantile, "Daano kai komuyu momoolo tukon tatade? Sukupo! Polongo kotempono Manusia na Pau nasinalakanggonan doi mian mobaladosa limano. 42 Pobanguno, maimo nda ampakon. Kitayo! Komian mo kulokisanggene Yaku lapamo lubat!" 43 Daano Yesus mobasilingan, lubato Yudas, meeng komian doi mosongulodoo lua Kona pololaing-pololaing. Polaing-laing tukon Yana badaang komian molubat mo makanggi sabel tukon tompide. Imam-imam kapalano, guru-guru agama tukon katua-katua Yahudi sumboliiyo yanila. 44 Yudas lapamo tantukanggene komeeng kotanda doi yanila. "Mian yaku mo umayo," Yana bantile doi yanila, "Yanamo komiano. Lakoyo Yana tukon boboiyo Yana tukon podagaiyo tutuuno." 45 Doiya singgat Yudas lubat, yana banggadudul ampakon doi Yesus tukon bantile, "Tama Guru!" doibundu yana umayo Yesus. 46 Maka do mianoo mo lubat mopolaing-laing tukon Yudas lakoyo Yesus tukon boboiyo Yana. 47 Bai daano komeeng komian mo daano idoo bubute kona sabel tukon tabase doi imam babasal naata polong botol kotolingaino sembeleng. 48 Maka Yesus bantile doi yanila, "Kai naiya Yaku nia lokis, tobikon komuyu lubat makanggi sabel tukon tompide sulano polakoyo Yaku? 49 Sasamba kooloyo Yaku mongotunggul doi Temeneno Na Bonua doi salaamuyu, tukon komuyu aki polakoyo Yaku. Bai takainomo sio nabuno doiya, sulano natealimo oila komo lapamo totulis doi Kitab Moliyous lalomo." 50 Sasaibino kona pololaing dampas otinggale Yesus. 51 Meeng kopamuda, mo tolongo mapake meeng kotoik patolo sulano nabungusiyo kobutongo, mololaing Yesus. Komian yase lakoyo yana, 52 bai yana liate dona toikoo maka obulen tukon balalau. 53 Yesus binaba doi imam babasal nabonua. Imbali sasaibino koimam kapalano, katua Yahudi, guru agama daano pototongi. 54 Petrus lolainge Yesus doi naodoonan polong usok doi imam babasal nabonua basaleano. Imbali yana osulang kotolonosiiyo kobutongo balolanikon doi aung pototongi tukon padagai-padagai. 55 Imam-imam kapalano tukon sasaibino ko Pangadilan Agama berusaha namalaatene bukutii-bukutii mo inasalakon Yesus sulano namoola inotuwongikon koukuman mate. Bai yanila aki namalaat meeng kobukutiino. 56 Badaang kosakisii mo inuang sulano namebee kesaksian mokala motuuk doi Yesus, bai yanila nabantilan aki napololoi meeng tukon bailon. 57 Maka bubula kosakisii mokokondong tukon mebee bantilan mokala nia tentang Yesus, 58 "Kami lengele naiya mian nia bantile, ’Yaku naikon lubange naiya Mian Bisa nia Nabonua motongo banggapi komo kubaiyo, tukon salataa tolu kooloyo, Yaku naikon bangune kobailon mo bolikon banggapi komo kubaiyo.’ " 59 Bai domianoo nasilingan aki napokokonoi meeng tukon bailon. 60 Maka imam babasal kokondong doi yanila sasaibino salaano tukon mansadai doi Yesus, "Bulaando kai Ikoo moaki mutimbiliyo natuduhan-tuduhan nia mo bineekon doi-Koo?" 61 Bai Yesus aki nabiyok. Yana aki namotimbili. Maka doimam babasaloo mansadai koidan doi Yana, "Kai Ikoomo ko Tomundo Pasalamat, Mian Bisa Napau Moliyous?" 62 "Yakumo nia," Yesus timbiliyo, "tukon komuyu sasaibino naikon kitayo ko Manusia na Pau moosulang taalikon bakalinga doi Mian Bisa Mobabasal Konakuasa tukon lubat luwedoi bunom lalomo doi timbu!" 63 Maka doimam babasaloo sia-siake kona kalambi tukon bantile, "Akimo napalaluu sakisii! 64 Komuyu lapamo lengele kona bantilan-bantilan mo kulokisanggene ko Mian Bisa. Diabudodoo oilamo komu putusan?" Yanila sasaibino putusiyo baikon komo sala Yesus, tukon sio nainukum mate. 65 Maka bubula komian tambuuno motupeiyo Yesus, tukon yanila kukupe komatano tukon bobokiiyo Yana, maka bantile, "Coba bantile, indee komo bobokiikon?" Padagai-padagaidoo koidan moloingi momatapi Yesus. 66 Daanoon Petrus modaano doi basaleanoo, daano komeeng kopeleleani boine doi imam babasal lubat imbali. 67 Salataa kitayo Petrus molalange kobutongo kolaniyo koaung, yana palaatikanggene mono-monondok Petrus duduso tukon bantile, "Bolikon kai ikoo koidan komo polaing-laing Yesus do Nasaretoo miano?" 68 Bai Petrus akiyenggene. "Aki kutoiyo tukon akiku mangalatikene oila komu minakisuuti," konabantilano doi peleleanidoo. Maka Petrus ampakono doi imam babasal nabonuadoo tataapono. [Doiya kosinggatoo, komanuk kokuuwamo.] 69 Peleleani boinedoo kitayo Petrus koidan, tukon bantile doi mianoo idoo, "Yana takainomo daano komeeng komian doi yanila!" 70 Bai Petrus akiyenggene koidan. Aki namalumbit doibundu, domianoo idoo bantile koidan doi Petrus, "Akimo namoola inakiyonggon koidan takainomo ikoo meeng komian doi yanila, sabab ikoo luwedoi Galilea!" 71 Maka Petrus tambuuno mobato-batotopi tukon bantile, "Aki kutingoniiyo do mianoo komuyu mo makisuutiyo!" 72 Doiya kosinggatoo komanuk luamo luunggon nakokuuwa. Tukon Petrus tandayomo baikon Yesus molapamo bantile doi yana, "Akiyoon komanuk nakokuuwa koluano luunggon, ikoo tolumo luunggon muakiyenggene Yaku." Maka Petrus kokiil yodi-yodi.
151 Dodowasoono, sasaibino ko Pangadilan Agama tongusokon imam-imam kapalano, tua-tua Yahudi tukon guru-guru agama pobisalai moso-mosobit. Yanila boboiyo Yesus, doibundu Yana binaba tukon sinalakanggon doi Pilatus. 2 Pilatus sadaiyo doi Yesus, "Tutuu kai Ikoo Yahudi miano Tomundo?" 3 "Bunomo komubantilan," Yesus timbiliyo. Imam-imam kapalano badaang kona tuduhan doi Yesus. 4 Maka Pilatus mansadai koidan doi Yesus, "Aki kai muyase timbiliyo? Coba kitayo bulaa kona kadaang kotuduhan yanila moatuuke doikoo!" 5 Bai Yesus aki namotimbili koidan, tobikon Pilatus masainding. 6 Doi samba-samba ko Lamekanano ko Paskah, Pilatus mongosodii meeng komian motinalunggu loingiyo komian badaang nalinilik. 7 Doi talunggu lalomo, antara mobanggabut-banggabut mo lakukene komangakatean doi tempo nanggabutan, daano komeeng komian kosambuno Barabas. 8 Mian badaang pototongi tukon kabiyo doi Pilatus sulano yana naosodiiyo komeeng komian motinalunggu buno mobiasamo. 9 Pilatus mansadai doi yanila, "Komuyu kai yase, sulano ku sodiiyo do Yahudi miano natomundo motuuk doi komuyu?" 10 Sabab Pilatus tingoniiyo baikon koimam-imam kapalano salakanggene Yesus doi yana sabab mosikit konoanoila. 11 Bai imam-imam kapalanodoo bujukiyo domianoo badaang sulano nakabiyo doi Pilatus nasodiiyo Barabas motuuk doi yanila. 12 Maka Pilatus bantile koidan doi mianoo badaang, "Kalu buno doiya, yaku sio kubaiyo oila domianoo komuyu mobantile Yahudi miano natomundo?" 13 Yanila nggeleamon? "Posempangemo Yana!" 14 "Bai oila kona kulokisan doi Yana?" Pilatus sadaiyo. Maka yanila nggeleamon koidan kokobukuan, "Sempangemo Yana!" 15 Pilatus yase tanaanggene do mianoo badaang, maka yana sodiiyo Barabas tuuk yanila. Doibundu yana sumboliiyo komian mobobokiiyo Yesus, maka salakanggene sulano nasinempanggon. 16 Suludadu-suludadudoo babayo Yesus doi kantor pangadilan doi gubernur nakamali. Doibundu sasaibino kopasukan inuang pototongi. 17 Maka yanila konoikene kojubah mosamelaon doi Yesus, tukon mokubai songgo doi kayung langa-langaano mo palatadian, doibundu sinonggoikon doi Yesus oluno. 18 Lapa doiya yanila beena hormat doi Yana, "Tabea Tomundo Yahudi Miano!" yanila bantile. 19 Yanila bobokiiyo Yesus oluno tukon tongkat, maka yanila tupeiyo Yana tukon sosubaiyo doi salaano. 20 Salataa lapa Yesus minaenggon, yanila bukayo dojubahdoo mosamelaon maka kinonoikon koidan kona pakean susuungo. Doibundu Yana binaba doi tonggulung sulano nasinempanggon. 21 Doi loloon tangano yanila pakisaayo komeeng komian motanggunge Yesus nakayung sempang. Do mianoo pokokonoi sodo naluwe doi nakampung ampakon usok doi kota. (Kosambuno Simon -- kona lipu doi Kirene -- Aleksander tukon Lufus tamano.) 22 Yesus binaba doi meeng kotampat kosambuno Golgota, koalatino, "Mangabosan Olu". 23 Idoo yanila yase beena doi Yana anggur mo sinambul gataa momotuulo, bai Yesus aki nayase moinume do angguroo. 24 Doibundu yanila sempanggene yana, tukon inobos-obos kona pakean tukon undian sulano natatukanggene kona obos meeng-meeng. 25 Dona sinempanggonanoo kona tealian jam 9 dodowa. 26 Doi sinempanggonanoo bungguno tinulis kotuduhan tentang doi yana, doiyamo: "Tomundo Yahudi Miano". 27 Posinggat-singgat tukon Yesus yanila sempanggene koidan kolua komian molokis; komeeng doi bakalingano taikon komeeng koidan doi bobono taikon. [ 28 Kalu buno doiya tealimo komo totulis doi Kitab Moliyous lalomo; doiyamo: "Yana inanggap tongusokon doi mianoo molokis."] 29 Komian mo alon idoo sua-sualilinggene kooluno tukon totulaiyo Yesus. Yanila bantile, "He, Ikoo komo yase lubange ko Mian Bisa Na Bonua tukon kekendenge koidan tolu kooloyo lalomo. 30 Coba obulus koiya musinempanggonannokon tukon salamatene kobuto-Mu!" 31 Bunomo koidan imam-imam kapalano tukon guru-guru agama piadayo Yesus. Yanila bantile meeng tukon bailon, "Yana salamatene komian bailon, bai kobutongo susuungo Yana aki namoola salamatene! 32 Kalu Yana tomundo Israel, Tomundo Pasalamat, tadukai Yana diabudodoo naobulus doi sempangoo, sulano kami kitayo tukon maangga doi Yana!" Do mianoo mo sinempanggon pososinggat Yesus koidan totulaiyo Yesus. 33 Doi nasuunan kooloyo, tolu kojam kona kalumbit posaapon do lipudoo teali kalipookan. 34 Tukon batong tolu kinobian, Yesus nggeleamon tukon alalo mo babasal, "Eloi, Eloi, lama sabakhtani?" Koalatino, "Oh Ku Mian Bisa, oh Ku Mian Bisa bulaandokon Ikoo motinggale Yaku?" 35 Bubula komian idoo molengele do manggadidianoo, tukon bantile, "Pondongoliiyo, Yana uange Elia!" 36 Meeng komian doi yanila moso-mosobit ampakon mangala bunga karang, maka kemeke doi anggur momeele lalomo. Doibundu do bunga karangoo tinabokon doi meeng kokayung bunduno, maka tinutumikon doi Yesus suungo bibilo, tukon bantile, "Totiili, mai nda kitayo kai Elia lubat obulusene Yana doi nasinempanggonanoo." 37 Maka Yesus nggeleamon tukon mate. 38 Lalanse pangantang mo tokooton doi Temeneno Na Bonua tebeak tokuakon lua doi bungguk polong doi bilit. 39 Suludadu kapalano mo kokondong doi sempangoo, kitayo bulaa Yesus namatean. Suludadudoo kapalano bantile, "Takainomo bisa namian nia Mian Bisa Napau!" 40 Idoo daano kobubula koboine mo daano mokita sasaibinodoo doi namododoonan. Doi yaniladoo daano Salome, Maria Magdalena, tukon Maria Yakobus tinano mo muda tukon Yoses. 41 Yanila koboiboine mo lolainge tukon tomboniiyo Yesus, singgatoo Yana modaano doi Galilea. Tukon daano mobadaang koidan koboiboine bailon idoo mo lapamo lubat doi Yerusalem polaing-laing tukon Yesus. 42 - 43 Kooloyo lolanimo kona popookan salataa Yusuf doi Arimatea lubat. Yana anggota Pangadilan Agama mo inodotii. Yana koidan daano montotiili kotempono ko Mian Bisa namaparentaan buno Tomundo. Oloyodoo oloyo Mosinadiakon (doiyamo oloyo akiyoon nalaate kooloyo Tadean). Tobikon doiya Yusuf barani mangadap doi Pilatus tukon kabiyo Yesus bajano. 44 Pilatus masainding molengele baikon Yesus momatemo. Jadi yana mosumbolii mian mouange kopasukan kapalano tukon mansadai doi yana kabudoon Yesus malumbito kona matean. 45 Salataa molongol do suludadudoo kapalano nalapuran, Pilatus pataikene Yusuf moalayo Yesus bajano. 46 Maka Yusuf mongoli toik lenan moalus tukon sambuno lapa obulusene Yesus bajano, yana bungusiyomo tukon do toikoo. Doibundu yana abese do bajano doi meeng kokibul lalomo mo kinubai doi bunggul batu lalomo. Lapa doiya yana nggolinggene komeeng kobatu mobabasal potutupikon do kibuloo tataapono. 47 Momeeng daano Maria Magdalena tukon Maria Yoses tinano pakitooliyo nando Yesus nainabosan.
161 Salataa kooloyo Tadean toliiso, Maria Magdalena, Maria Yakobus tinano tukon Salome ampakon mongoli rampa-rampa sulano natuluwo Yesus bajano. 2 Dodowasoono tuuno salataa kooloyo sumbot, doi oloyo tumbeno doi minggudoo, yanila ampakon doi kibuloo. 3 - 4 Doi loloon tangano yanila pobantikon meeng tukon bailon, "Indee kai komo moola tomboniiyo kita moliate dobatudoo potutupi dokibuloo buango?" Sabab do batudoo babasal tuuno. Bai sodo napolong idoo yanila kitayo do batudoo lapamo ngginolinggon. 5 Maka yanila usok doi kibuloo lalomo. Doi lalomo tapikon bakalinga, yanila kitayo komeeng kopamuda mo pakeyo kona jubah momoute daano moosulang, tukon yanila ngginggim. 6 Do pamudadoo bantile, "Inai matakut! Yaku toiyo komuyu umboliiyo Yesus Nasaret miano mo lapamo sinempanggon. Yana akiyono nimbaa, Yana abalimo tubo! Kitayomo naimbaamo yanila naabosano Yana. 7 Doiya budodoo poampakono, popitoikene naiya bilita nia doi napololaing-pololaing, tongusokon Petrus. Pobantile, ’Yana ampakon mantailukiyo komuyu doi Galilea. Imbali komuyu kitayo Yana, buno mo lapamo binotiikon doikoo.’ " 8 Maka yanila sumbot doi kibuloo tukon obulen sabab ngginggim tukon matakut. Yanila aki nabantil oi-oila doi inde-indee komiano, sabab matakut. NAPUPUSAN MARKUS NAKARANGAN MOLOLOI TULISAN LOOLUK [ 9 Salataa Yesus tubo doi matean, dodowasoono doi Minggu oloyono, Yana tumbe-tumbeno okitakene kobutongo doi Maria Magdalena. (Doi Mariadoo biasamo Yesus kaluare kopitu kokuasa ibiliis.) 10 Maka Maria Magdalena ampakon babotilanggene domo tealidoo doi Yesus tula-tulano, mo daano susa tukon kokiil. 11 Bai salataa yanila lengele baikon Yesus motubomo, tukon baikon Maria lapamo kitayo Yana yanila aki namaangga. 12 Lapa doiya Yesus okitakene kobutongo doi lua komian napololaing tukon ndondoong bailon. Doiya teali salataa do mianoo moluaila daano moompokoniiyo komeeng kokampung. 13 Jadi yanila abali maka babotilanggene do langgedoo doi bai-bailonggon. Bai yanila aki namaangga. 14 Doibundu, Yesus okitakene kobutongo doi mosongulodoo meeng kona pololaing, salataa yanila daano mokaan. Yana anuukene yanila kurang kona iman tukon todudul matikas konoano tobikon aki namaangga doi mianoo mo lapamo kitayo susuungo baikon Yesus motubomo. 15 Maka Yesus bantile doi yanila, "Poampakono doi posaapon kodunia tukon pobabotilanggene do Bilitadoo Monondok moluwedoi Mian Bisa doi sasaibino kobanggapi. 16 Komian mo aki namaangga naikon inukum. Bai komian mo maangga tukon sinau paisu salani, naikon salamat. 17 Salaku bukutii baikon yanila maangga, do mianoo naikon moola siikayo koibiliis tobikon sambu-Nggu; yanila naikon basilingan doi silingan-silingan lalomo yanila mo aki natingoniiyo. 18 Kalu yanila mataani binda kai monginum lasum, yanila aki namalaat silaka. Kalu yanila binggakene kolimano doi mian-mian mo seselon bunggono, do mianoo naikon tangalin." 19 Salataa Yesus pobasalitai tukon yanila, Yana biningkato doi surgaa. Indaa Yana maparenta polaing tukon Mian Bisa. 20 Maka Kona pololaing-pololaing ampakon babilitakene dobilitadoo moluwedoi Mian Bisa doi yayaa. Tukon Temeneno turut balimang polaing-laing yanila tukon okitakene lolo doi mominasaindinggon baikon donapoo bilitadoo bisa.] NAPUPUSAN KOTULISAN LOOLUK BAILON [ (v 9) Boi-boinedoo ampakon doi Petrus tukon tula-tulano, maka salitayo tukon paupalus sasaibino komo lapamo binontiikon doi yanila doi pomudadoo. (v 10) Lapa doiya, Yesus susuungo lolo doi Napololaing-pololaing mopelenggene doi tolopot doi talise dobilita doomo moliyous tukon motataap tentang kasalamatan mo akiyo kona pupusan.]