MATIUS

1

1 Naiyamo Yesus Kristus nambumbu natinulisan, Daud natulunan, Abraham natulunan. Doi Abraham polong doi Daud, Yesus natulunan kopai sambuno naiyamo: 2 - 11 (2 - 6a) Abraham, Ishak, Yakub, Yehuda tukon utus-utuso bailon, Peres tukon Zerah (kotinanoila kosambuno Tamar), Hezron, Ram, Aminadab, Nahason, Salmon, Boas (kotinano Rahab), Obed (kotinano Rut), Isai, tukon Tomundo Daud. (6b - 11) Doi Daud polong doi tempono bangsa Israel nainaisonan doi Babel totulis kopai sambuno naiya: Salomo (kotinano Uria baluno), Rehabeam, Abia, Asa, Yosafat, Yoram, Uzia, Yotam, Ahas, Hizkia, Manasye, Amon, Yosia, Yekhonya tukon utus-utuso. 12 - 16 Doi tempo bangsa Israel nainaisonan doi Babel polong doi Yesus natosuungan totulis kopai sambu sambuno naiyamo: Yekhonya, Sealtiel, Zerubabel, Abihud, Elyakim, Azur, Zadok, Akhim, Elihud, Eleasar, Matan, Yakub, Yusuf Maria nalangkai. Tukon doi Maria doiyamo komo suunge Yesus mo binantil Kristus. 17 Jadi lengget doi Abraham polong doi Daud, sasaibino daano songulo sangkap koinggat kona luwean kobanggapi. Luwedoi Daud polong doi tempo kobangsa Israel nainaisonan doi Babel daano kosongulo sangkap koinggat. Doi tempono bangsa Israel nainaisonan doi Babel polong doi Kristus natosuungan daano koikoidan songulo sangkap koinggat kona luwean kobanggapi. 18 Buno naiya kosalitano Yesus Kristus natosuungan. Kotinano doiyamo Maria pobibianggon tukon Yusuf. Bai yanila akiyoon napobaba, tokita Maria tianano. Yusuf aki natoiyo Maria natiananan moteali tukon Mian Bisa Na Roh Nakuasa. 19 Yusuf dona bibianoo, daano meeng komian mo sidutu loingiyo koagama atulano. Tobikon doiya yana yase ebetele kona pobibianggonan, bai aki nabantil-bantile sulano Maria aki namalaat maa doi mian madaang. 20 Sodo Yusuf pikipikikene doiya langgedoo, yana olumon doi namooloan. Doi naolumonoo, yana kitayo komeeng do Temenenodoo namalaekat mo bantil doi yana, "Yusuf natulunan Daud, inai momatakut mopobabakene Maria, sabab do paudoo natiniananggon doiya teali tukon Mian Bisa Na Roh Nakuasa. 21 Maria yana suunge meeng kopau malaneno. Do Paudoo sio musombuikene Yesus, sabab Yanamo komo salamatene kobanggapi doi nalalim." 22 Sasaibino doiya teali sulano nateali indee ko Temeneno nabinantil mopinolonggon doi Nanabi, doiyamo, 23 "Meeng kopau boine yana tianan tukon mosuung meeng kopau malaneno. Do Paudoo sinombuikon Imanuel." (Imanuel silingan Ibrani koalatino, "Mian Bisa daano polaing kita".) 24 Sambuno Yusuf sosumbu doi namooloan, yana kubaiyo indee do Temenenodoo namalaekat nabinantil doi yana. Yana pobabakene Maria. 25 Bai kalu Maria akiyoon nasuunge do napaudoo, Yusuf aki namoola pokoloi tukon Maria. Tukon kalu do Paudoo sosuungo, Yusuf sio Nasombuikene Yesus.

2

1 Yesus nasinuungan doi kota Betlehem doi lipu Yudea doiya kosinggatoo Herodes nabapamarentaan. Doiya kosinggatoo daano komoimoiya komian mopandoiy kitayo komandala doi tolopot motokita doi Yerusalem. 2 Yanila mansadai doi inde-indee komiano, "Inaando kai do paudoo, mo sosuung teali Yahudi miano natomundo? Kami kitayo Komandalano sumbut doi tolopot taalikon, tukon kami lubat mososubaiyo Yana." 3 Sambuno Tomundo Herodes lengele langgedoo, yana masaingding tuuno, bunomo lakon sasaibino ko Yerusalem miano. 4 Maka yana sumboliiyo koimam kapalano tukon guru-guru agama Yahudi miano nalubat pototongi. Maka sadaiyo doi yanila, "Doi naando kona tosuungan do Tomundodoo Mian Bisa mo paradandikene?" 5 Yanila timbiliyo, "Doi kota Betlehem doi lipu Yudea. Baikon sabab buno naiya daano komeeng konabi motulise, 6 ’Komuyu Betlehem miano, doi lipu Yehuda, komuyu tutuuno bolikon mian mo poi-poisik doi mian bailon doi kota-kota moutama doi Yehuda. Sabab luwedoi koomo naikon kona lubatan komeeng kokatua naikon mo katuayo Daku umat Israel.’ " 7 Sambuno lapa malaat do katalanganoo, Herodes uange domianoo mopandoiy mokita mandala doi tolopot tukon laasiakanggene. Maka yana sadaiyo doi yanila indee kosinggatoo do mandaladoo natambunan tokita. 8 Sambuno lapa doiya yana sumboliiyo yanila ampakon doi Betlehem tukon bateteba, "Poampakono, poumbale do Paudoo tukon monomonondok tukon kalu komuyu posuunggenemo Yana, pobontiikanaku, sulano mau yaku kutaus sosuba doi Yana." 9 - 10 Maka yanila ampakono, yanila kitayo koidan domandaladoo napai kinita loolukonoo doi tolopot taalikon. Buka maen konapoo laba-labaan padungga yanila mokitayo do mandaladoo! Do mandaladoo loolukoniyo yanila, maka natade potimbang doi Paudoo nadungolan bunggono. 11 Yanila usok doi bonuadoo lalomo yanila kitayo do paudoo tukon tinano Maria. Yanila tootukuiyo tukon sosubaiyo do Paudoo, maka yanila bukayo konapo mangabosan buat, tukon mososubakon doi Yesus, mosoni, kemenyaan, tukon pobilat. 12 Mian Bisa ingotiikene yanila doi napoo monii lalomo inai napo abali doi Herodes. Jadi yanila mule loloiyo kololoon bailon. 13 Sambuno do mianoo mopandoiy mokita mandala paloosano tauso, do Temenenodoo namalaekat batokitakon doi Yusuf doi namonii lalomo. Malaekatoo bantile, "Herodes kona tetel umboliiyo do paudoo sulano naakateyo. Tobikon doiya banguno, babayo do Paudoo tukon Tinano podampas doi Mesir. Podungolo imbali tukon mototiili nadaano Daku bantilan koidan doi komuyu." 14 Yusuf polaing bangun, tukon do popookoo yana taus babayo do Paudoo tukon Tinano yanila dampas doi Mesir. 15 Yanila dungol doi Mesir sampe Herodes mate. Bunomo doiya kona tealian indee komo lapamo Temeneno bantile lolo doi Nanabi mopelenggene, buno naiya, "Yaku uange Daku Pau luwedoi Mesir." 16 Sambuno Herodes toiyo baikon do mianoo mopandoiy mokita mandala paloosano doi tolopot taalikon yanila mokala-kalaiyo yana, yana nggimal tuuno. Maka yana bintekene sulano nainakate sasaibino kopau-pau malaneno mo umur lua kotaun doi bilit doi Betlehem tukon kampung-kampung bailon mopokolanikon. Doiya pokokonoi do mianoo mopandoi mokita mandala paloosano nabantilano yana molaate tempono do mandaladoo natokitaan. 17 Bunomo doiya kona tealian indee komo sidutu Nabi Yeremia bantile doiyamo, 18 "Doi Rama tololongol komandaungan alalo, kobebean tukon kokiilan. Rahel mandaunggene kona labuk-labuk; yana aki nayase inoluuliy sabab dona labuk-labuk kiyono." 19 Sambuno Herodes mate, Yusuf daano doi Mesir meeng do Temenenodoo Namalaekat batokita doi Yusuf doi namonii lalomo. 20 Malaekatoo bantile, "Domianoo mo yase akateyo do Paudoo yana matemo. Tobikon doiya banguno, babayo do Paudoo koidan tukon Tinano poabalimo doi Israel." 21 Yusuf bangun maka kanggiyo do Paudoo tukon Tinano yanila abali doi Israel. 22 Boobus doibundu Yusuf lengele Arkelaus, Herodes namalane soboliyomo kotamano moteali tomundo doi Yudea. Jadi Yusuf matakut komo ampakon indaa. Sambuno yana malaat pongotunggul molobian doi Temeneno doi namonii, yana ampakon doi meeng kolipu doiyamo Galilea. 23 Idoo yanila dungol doi meeng kolipu mo sinombuikon Nasaret. Tobikon bunomo doiya maka teali indee komo lapamo nabi-nabi bantile kokaliangano do Paudoo: "Yana binantil Nasaret Miano."

3

1 Doiyamo kosinggatoo Yohanes Pasau Mian lubat doi padang lalomo doi Yudea tukon yana bangotunggul. 2 "Po badodoloon doi polalim-lalim," konabantilano, "sabab ko Mian Bisa loolanimo kona maparentaan pokakana ko Tomundo!" 3 Yohanes naiyamo komiano Nabi Yesaya naminakisuuti doi nabasilinganan, "Daano komian mobantil-bantil doi padang lalomo, ’Sadiayo kololoon motuuk doi Temeneno, keseayo kololoon motuuk doi Yana.’ " 4 Yohanes mapake unta buluno mokinubai pakean, kona pokoot oako unta kulito, tukon kona kinaan betek tukon ani dokoto. 5 Badaang komian doi Yerusalem, doi sasaibino komian doi kota Yudea tukon mian badaang doi lipu napokolanikonan ko Yordan Paisunobatango lubat doi Yohanes. 6 Yanila anggayo Yohanes nabantilan tukon yanila akuiyo konapoo lalim-lalim, maka Yohanes sauwo yanila doi Yordan Paisunobatango. 7 Badaang koidan ko Parisi tukon Saduki miano molubat doi Yohanes sulano yanila nasinau. Bai donapo lubatanoo yana kitayo yanila tolongo kakaadukon, yana bantile doi yanila: "Komuyu mian lokis! Indee komo bantile baikon komuyu tongosodii doi Mian Bisa naukuman naikon mo lubat? 8 Okitakanggene tukon pokokubai koidan komuyu molapamo badodoloon doi polalim-lalimoo. 9 Inai poaanggene komuyu momalaat tongosodiiyan doi Temeneno naukuman tukon komuyu bantile baikon Abraham daano mbai katulunan. Neneeke, mau nabatu-batu nia Mian Bisa moola kubaiyo nateali Abraham nakaturunan! 10 Oloang lapamo tasadia sulano natinape kokayung polong doi alo-alono. Meeng kokayung mo akiyo kosaono mo monondok sio natinape tukon sinakukon doi aung. 11 Yaku sauwo komuyu tukon paisu teali meeng kotandano baikon komuyu lapamo badodoloon doi polalim-lalimoo; bai naikon komo lubat nalapa yaku, Yana sauwo komuyu tukon Mian Bisa Na Roh tukon aung. Yana lobian babasal Kona kuasa tukon yaku. Mau natolongo yaku babayo Kona sapatu bai yaku aki namomoola. 12 Doi Limano daano kokiapan sulano nalilike sasaibino kogandum polong nabilisii. Kogandum pinototongikon doi longgo bai kokalupaso sasaibino sinua doi aung lalomo mo akiyo Kona posoan." 13 Doiya kosinggatoo Yesus ampakon doi Galilea doi Yordan Paisunobatango. Indaa Yana lubat doi Yohanes tukon kabiyo nasinau. 14 Bai Yohanes akiyenggene Dona kakabidoo. Yohanes bantile, "Yaku komo moola Tama nasauwo. Bai doiya budodoo Tama komo lubat doi yaku." 15 Bai Yesus timbiliyo, "Tealikenemo naiya, baikon kalu buno naiya konda kubaiyano sasaibino ko Mian Bisa nainiyas." Sambuno buno doiya Yohanes sauwomo Yesus. 16 Sambuno lapa sinau, Yesus kosobiton sumbot doi paisudoo lalomo. Baino sosinggot kotimbu tobuka maka Yesus kitayo Mian Bisa Na Roh obulus pokakana kotomisi lapatiing potimbang doi Yana. 17 Boobus doiya Yana lengele ko Mian Bisa alalo mobantil, "Naiyamo Daku Pau Yaku mo seange. Yana sanaanggene Konoanggu."

4

1 Doibundu Mian Bisa Na Roh lolainge Yesus doi padang lalomo sulano nasinobai Ibiliis. 2 Sangkap kolono kooloyo sangkap kolono kopopook Yesus aki nakaan. Maka Yana lasayo malaalo. 3 Ibiliis lubat tukon bantile, "Ikoo Mian Bisa Napau, bolikon? Ah, sumboliiyo nabatu-batu nia nateali roti." 4 Yesus timbiliyo, "Doi Kitab Moliyous lalomo daano mototulis: Kobanggapi tubo aki natolongo roti, bai samba-samba ko Mian Bisa nabantilan momoola tubo." 5 Lapamo doiya Ibiliisoo babayo Yesus doi Yerusalem, kota momoliyous tukon abese Yana doi Temeneno Na Bonua loungo. 6 Maka Ibiliisoo bantile doi Yana, "Ikoo Mian Bisa Napau, bolikon? Tobikon doiya okotuwong doi tano; sabab doi Kitab Moliyous lalomo daano mototulis buno naiya, ’Mian Bisa sumboliiyo Kona malaekat-malaekat molabete Ikoo, yanila labete Ikoo tukon limanoila, sulano koai-Mu naaki natodumbakon doi batu.’ " 7 Yesus timbiliyo, "Bai doi Kitab Moliyous lalomo daano mototulis koidan, ’Inai mosobaiyo komu Temeneno Mian Bisa.’ " 8 Boobus koidan Ibiliis babayo Yesus doi bunggul mo tatandak tuuno tukon otudoikene doi Yana sasaibino batomundoan doi dunia tukon sasaibino kona kaasaan. 9 Maka Ibiliisoo bantil doi Yesus, "Sasaibino naiya yaku beekene doi-Koo, kalu Ikoo tootuku tukon sosubaiyo yaku." 10 Yesus timbiliyo, "Dampas ikoo, he Penggoda! Doi Kitab Moliyous lalomo totulis: Sosuba doi Temeneno, komu Mian Bisa, tukon leleaniyo Yana!" 11 Doibundu Ibiliisoo tinggalemo Yesus, tukon malaekat-malaekat lubat moleleaniyo Yana. 12 Sambuno Yesus ndongoliiyo baikon Yohanes inusokono doi talunggu, Yesus dampas doi Galilea. 13 Yana tinggale ko Nasaret, maka dungol doi Kapernaum doi Danau Galilea bibilo doi Zebulon tukon Naftali nalipu kinuasai. 14 Tobikon Yesus nakubaiyo do langgedoo, sulano nateali indee kolobono mo lapamo Nabi Yesaya bantile: 15 "Zebulon nabuta tukon Naftali nabuta, loloon doi danau, doi Yordan Paisunobatango sembeleng, Galilea bolikono Yahudi miano nabuta! 16 Bangsa mo tubo doi kalipookan lalomo monggita madialan mo motoontilang! Mo dungol doi matean lalomo lapamo sumbut kopanah momadialan!" 17 Doiya kosinggatoo Yesus atambuunemo konabantilano, "Po badodoloon doi polalim-lalim, baikon ko Mian Bisa mosobito maparenta buno Tomundo!" 18 Yesus daano moampakon doi Danau Galilea bibilo, Yana kitayo lua komian mosabang, doiyamo Simon (mo sinombuikon Petrus) tukon utuso piyoto Andreas. Yanila daano momalako ikan doi danaunodoo tukon buani. 19 Yesus bantile doi yanila, "Mai polainga-Ku. Yaku otunggule komuyu pobuani banggapi." 20 Polaing yanila otinggale konapo buani maka yanila mololo Yesus. 21 Yesus ampakon momeenggon, maka Yana kitayo koidan kolua komian motolutus bailon doiyamo Yakobus tukon Yohanes, Zebedeus nalabuk-labuk. Yanila tukon tamano daano mopoototongi doi duangan lalomo mokindendeke konapo buani. Yesus uange yanila koidan, 22 tukon yanila polaing tinggale kotamano tukon napo duangan, maka yanila malaing Yesus. 23 Doi Galilea, Yesus boilingiyo kokampung-kampung sasaibino tukon bangotunggul doi samba-samba kobonua kaleda. Yana basalitakene ko Bilita Monondok baikon ko Mian Bisa naikon maparentamo. Tukon Yana koidan aline ko mian-mian mo masakit tukon moseselon. 24 Bilita tentang Yesusdoo tololongol doi sasaibino kokampung-kampung doi Siria, tobikon doiya badaang komian molubat doi Yana. Yanila babayo badaang komian mo seselon doi bula-bulaa kosesel kaliangano tukon susaan. Badaang ko mian-mian mo inusoki ibiliis, mo seselon kotonotoko, tukon mo lapit, sasaibino Yesus aline. 25 Badaang tuuno komian mo malaing Yesus doiya kosinggatoo. Daano komo lubat luwedoi Galilea, daano komo doi Songulodoo Kokota, doi Yerusalem, luwedoi Yudea, tukon daano koidan komo luwedoi tano Yordan sembeleng.

5

1 Sambuno Yesus kitayo do mianoo momadaang, Yana liba doi bunggul bungkukono. Sambuno Yana osulang, Kona pololaing-pololaing lubat doi Yana, 2 maka Yana atambuune Kona otunggul doi yanila: 3 "Kinatauwan doi mian mo toupiyo kotalalaisan bai tolongo bataani doi Temeneno tolong; yanila daano anggota Mian Bisa Naumat. 4 Kinatauwan doi mian mo poloon konoano; Mian Bisa hibure yanila! 5 Kinatauwan doi mian mo kependeyo konoano; Mian Bisa daanokene Kona perjanjian doi yanila! 6 Kinatauwan komian mo polonggene molakukene ko Mian Bisa namongiasan; Mian Bisa naikon akambule yanila! 7 Kinatauwan komian mo seange komian bailon; Mian Bisa naikon seseange yanila koidan! 8 Kinatauwan komian mo molios konoano; yanila naikon komo tingoniiyo ko Mian Bisa! 9 Kinatauwan komian mo babayo koparadamean doi antara banggapi; Mian Bisa naikon akuiyo yanila salaku Nalabuk-labuk! 10 Kinatauwan komian momandarita sakisaawan sabab molakukene ko Mian Bisa namongiasan; yanila daano anggota Mian Bisa Naumat! 11 Kinatauwan kai kalu komuyu sinosiboli, sinakisaa, tukon binaloobukon sabab Yaku. 12 Nabi-nabi motubo loolukon akiyoon nadaano komuyu yanila lapamo sinakisaa buno doiya. Potedes-tedes tukon polaba-laba, sabab babasal kopo tambo Temeneno mo sadiayo tuuk doi komuyu." 13 "Komuyumo kotumuson dunia. Kalu kotumuson tealimo matabal, minolakon kai nakinot koidan? Akiyono kai kona totuuk, baino kai inaison tukon mian tudo-tudongiyo. 14 Komuyu komadialan dunia. Kota mo tangabos doi bunggul bungkukono aki namoola tosookon. 15 Akiyo komian mo suayo kona posi, maka nakukupe posidoo tukon dulang. Bai yana naikon abese dona posidoo doi posi abosano, sulano kolaango natokita momeeng komian doi bonuadoo lalomo. 16 Bunomo lakon doiya komu madialan sio natokita doi mian salaano, sulano yanila kitayo ko kokubaidoo mo monondok, maka nggaale ko Tamamu doi surgaa." 17 "Inai poaanggene baikon Yaku lubat sulano kuakiyenggene Musa naukum tukon nabi-nabi naotunggul. Yaku lubat bolikon moakiyenggene, bai sulano kuotudoikene koalatino natutuuwan. 18 Poneneeke! Malumbito kotimbu tukon buta daanoon, meeng kohuruf kai titik mo poipoisik doi atulanoo lalomo, aki naikon nainakiyonggon, kalu sasaibino akiyoon nateali! 19 Tobikon doiyamo indee komiano komo lupaiyo komeeng do tetebadoo, mau nabaino mo poipoisik, tukon otunggukene kotulano bailon kubaiyo buno doiya koidan, maka yana teali komo poipoisik doi Mian Bisa naumat. Bai koikoidan, indee komo ampakonggene do tetebadoo tukon otunggule komian bailon sulano nakubaiyo buno doiya koidan, naikon teali babasal doi antara Mian Bisa Naumat. 20 Tobikon, poneneeke: Komuyu aki nateali Mian Bisa Naumat, kalu komuyu akipo liisiyo koguru-guru agama tukon Parisi miano doi kubaiyano ko Mian Bisa namongiasan!" 21 "Komuyu toiyo baikon doi nda mbumbu talaat kootunggul buno naiya: Inai momangakate; indee komo mangakate, sio nainadili. 22 Bai doiya budodoo Yaku bantile doi komuyu, indee komo nggimoliiyo kotulano bailon, sio nainadili; tukon indee komo sangele kotulano bailon, yana inadili doi Pangadilan Agama. Tukon indee komo bantile kotulano bailon, ’Bongakon,’ pantas nasinakukon doi aung naraka lalomo. 23 Tobikon doiya, kalu daano komeeng komian motaus sosubakene kona sosubakon doi Mian Bisa, maka neneeke baikon daano komian mo abos noa doi yana, 24 siokai yana naotinggale looluk dona sosubakonoo doi balabaan salaano, maka nataus loolukon podame tukon do mianoo. Lapa doiya moolamo nasula maka nasosubakene kona babeean doi Mian Bisa. 25 Ande-ande kalu daano komian mokalaakene komuyu doi pangadilan agama, popodame tukon yana modaano kotempono mo akiyoon napolong doi pangadilan agama. Kalu aki, do mianoo beekene komuyu doi pamarenta, koidan beekene doi polisi, maka do polisidoo usekene komuyu doi talunggu lalomo. 26 Tukon poneneeke: Bisa komuyu aki ponggoola tobuat doi talunggudoo lalomo, kalu akiyoon nakabus komu nggimalan." 27 "Komuyu toiyo daano kootunggul buno naiya: Inai mobasinduwa. 28 Bai budodoiya Yaku bantile doi komuyu: indee komiano komo mbalenge komeeng koboine tukon kuetene, doiya mianoo basinduwa doi noano lalomo. 29 Kalu komatamu bakalingano lubatene kolalim, suwete tukon sakukenemo! Tadukai nalapus komeeng koanggota doi butomu kalu baino sasaibino kobutomu sinakukon doi naraka lalomo. 30 Kalu limamu bakalingano lubatene kolalim, tadukai mupatele tukon musakukene do limamudoo! Tadu naakiyo kolimamu sembeleng kalu baino sasaibino kobutomu inusokon doi naraka lalomo." 31 "Daano koidan kootunggul buno naiya: doi mian mo bauntale kona boloki, sio nabeena sulat pobauntalan doi yana. 32 Bai doiya budodoo Yaku bantile doi komuyu: indee komiano komo bauntale kona boloki bai dona boloki aki namasala, mokubaiyo dona boloki basinduwa, kalu dona boloki osowaan koidan. Bai indee komiano komo kilayo do boinedoo mo binauntal pokakana yana basinduwa koidan." 33 "Komuyu toiyo doi nda tulunan talaat kootunggul buno naiya: inai motinggale koteteba. Indee komo lapa ikoo tetebakene tukon basumba doi Mian Bisa salaano, sio mukubaiyo. 34 Bai doiya budodoo Yaku bantile doi komuyu: inai pobasumba, mau doi timbu, sabab kotimbu Mian Bisa nakulusii batomundoan, 35 mau buta sakean, sabab kobuta sakean Temeneno Napoombosii aino; kai tukon Yerusalem, sabab doiya Tomundo kota mobabasal. 36 Inai koidan mobasumba tukon bantile koolumu, sabab ikoo aki munggoola kubaiyo komu buuk nateali mbombol kai mopook mau natongo soisik. 37 Tongo ikoo bantile, ’Oode’ kai ’Aki’ -- kalu lobiano doiya kona lubatan doi Ibiliis." 38 "Komuyu toiyo daano kootunggul buno naiya: mata sinoboli mata, ngolingo sinoboli ngolingo. 39 Bai budodoiya Yaku bantile doi komuyu: inai posoboliyo kokiitan doi mian mo kubaiyo komuyu kulokis. Kalu komian tapiyo kopapaimu bakalingano, tadikenemo natapiyo kopapaimu bobono koidan. 40 Tukon kalu daano komian mokalaakene komuyu doi pamarenta, tukon yanila kabiyo komu bokukum, beekene koidan komu jubah. 41 Kalu meeng kopamarenta pakisaayo komuyu tanggunge kona langge meeng kokilo kona kodoon tanggungemo napolong lua kokilo. 42 Kalu daano komian momangkabi komu langge-langge, beena yana, tukon inai moakiyenggene komian mo yase masabol mulangge." 43 "Komuyu toiyo daano koidan kootunggul buno naiya: seseange kotula-tulamu tukon pomosikitene kopoo musu-musu. 44 Bai doiya budodoo Yaku bontiikene komuyu: poseseange kopoo musu-musu, tukon posambeanggene komian mo sakisaayo komuyu, 45 sulano komuyu teali Tamamu napau-pau doi surgaa. Sabab ko Mian Bisa osumbete Kona oloyo tuuk doi mian mo monondok kona kokubai tukon tuuk doi mian mo kulokis kona kokubai. Mian Bisa lubatene kona udan tuuk doi mian mo kubaiyo kolangge motalakana tukon tuuk koidan doi mian mo kubaiyo kolangge molokis. 46 Sabab kalu komuyu tolongo seseange komian mo seseange komuyu, indee kona tealian, ko Mian Bisa mosio nasabaliyo domu kokubaidoo? Bolikon kai mau pakabi lulu yanila kubaiyo buno doiya? 47 Tukon kalu komuyu tolongo mebee poanggaan doi tula-tulamuyu moanggayo komuyu, indee kai kona monondokan? Mau mian mo aki natingoniiyo ko Mian Bisa yanila toiyo kubaiyo buno doiya! 48 Tamamu doi surgaa mamasikene sasaibino komian tukon monondok. Komuyu sio pobuno doiya."

6

1 "Poneneeke, inai pokubaiyo kosipatanano koagama doi mian badaang sulano mian nakitayo. Kalu komuyu kubaiyo buno doiya, komuyu aki pomalaat tambo doi Tamamu modaano doi surgaa. 2 Jadi kalu komuyu mebee sadakaa doi mian motalalais, inai pobantil-bantile doiya posadakaadoo pokakana komian momunafik nakokubai, yanila yase kubaiyo doiya doi kaledaan lalomo tukon doi loloon mobabasal sulano komian nggaale. Poneneeke, yanila lapamo talimayo konapoo tambo. 3 Bai komuyu, kalu komuyu mebee sadakaa po beekene tukon inai pobantil-bantile, sulano naakiyo komian mo toiyo. 4 Tinggalemo do pokokubaidoo naakiyo komeeng komian motoiyo, tolongo Tamamu doi surgaa. Yana kitayo domu kokubaidoo mo tosookon tukon beena tambo doikoo." 5 "Kalu komuyu sambeang, inai pomoloingikon buno mian mo kakaadukon. Yanila yase sambeang tukon kokondong doi bonua kaledaan tukon doi loloon bibilo sulano mian nakitayo. Poneneeke, doiya konapoo tambo lapamo yanila talimayo. 6 Bai kalu komuyu sambeang, pousok doi kombiang tukon pobataapikon, maka posambeang doi Tamamuyu Temeneno mo aki natokitadoo. Maka Tamamu mo kitayo komu kokubaidoo motosookon Yana beena tambo doikoo. 7 Kalu komuyu sambeang, inai poulang-ulange buno mian mo aki natingoniiyo ko Temeneno. Yanila aanggene donapoo kakabidoo linongol sabab donapoo sambeanganoo mo bulusan. 8 Inai pomoloingikon yanila. Tamamu lapamo toiyo indee komo lapamo komuyu kabiyo, mau naakiyoon pokabiyo. 9 Jadi posambeang buno naiya: ’Tamanggami doi surgaa: Ikoomo ko Mian Bisa mo Meeng. Boliisi Ikoo musinosubai tukon muinodotii. 10 Ikoomo kombai Tomundo. Boliisi Ikoo mumaparenta doi dunia tukon Komu mongiasan linoingikon buno doi surgaa. 11 Beena mo doi kami kinaan oloyo nia kami mo palaluuwe. 12 Ompuniyomo kami luwedoi mai salaan, pokakana kami molapamo ompuniyo komian mo daano kona sala doi kami. 13 Inai mobatadikene nalapus kombai maanggaan doi tempo nasinobaiyan kami, bai osodiiyo kami doi Ibiliisoo nakuasa. [Ikoomo ko Tomundo mo balakuasa tukon monondok polong sidutu-posidutukon. Amin.]’ 14 Kalu komuyu ompuniyo komian mo salakene komuyu, Tamamu doi surgaa ompuniyo kopoo sala. 15 Bai kalu komuyu aki poompuniyo komian bailon nasala Tamamu doi surgaa koidan aki naompuniyo kopo salaan." 16 "Kalu komuyu bangapatai inai poboli-boliiyo kodudusomuyu buno mian mo kakaadukon. Yanila boli-boliiyo kopai duduso sulano sasaibino komian toiyo yanila bangapatai. Poneneeke, doiyamo konapoo tambo lapamo yanila talimayo. 17 Bai kalu komuyu bangapatai, kumesio kodudusomuyu tukon posiduwo kopo buuk, 18 sulano akiyo komian mo tingoniiyo baikon komuyu modaano mobangapatai, tolongo Tamamu mo aki natokitadoo komo toiyo. Yana kitayo domu kokubaidoo tukon beena tambo doikoo." 19 "Inai poatambune kobuat motuuk doi butomuyu doi dunia nia, koeaka tukon atak momoola manase tukon pondikuk lubat moola ndikuke. 20 Tadukai poatambune kobuat doi surgaa, koeaka tukon atak moaki namoola manase, tukon pondikuk aki nalubat mondikuke. 21 Sabab inaando domu buatoo idoomo konoamu." 22 "Matanggita daano komeeng kodial doi butonggita. Kalu komatamu bilisii, sasaibino kobutomu madialan. 23 Bai kalu komatamu songgoliiyon, sasaibino kobutomu kalipookan. Jadi do lampudoo doi butomu lalomo kalipookan, bulaando kona kulokisan do kalipookanoo!" 24 "Akiyo komeeng komian momoola balimang doi lua komian nabalimangan. Sabab yana lobian seseange komeeng tukon domeengoo. Kai yana lobian kona loingiyano doi nabalimanganoo meeng tukon domeengoo. Bunomo lakon doiya komuyu. Komuyu aki pomoola balimang motuuk doi Mian Bisa tukon motuuk doi buat koidan. 25 Tobikon doiya poneneeke; inai posasaaki doi potuboan, doiyamo indee kopoo kinaan tukon ininum, kai indee komo komuyu pakeyo. Bolikon kai kotuboan lobian doi ndemel, tukon butonggita lobian doi pakean? 26 Pokitayo kotomisi doi dapang yanila aki napoo basakakon, aki napoo balonggokon tukon aki namangabos kinaan doi longgo. Mau nabuno doiya Tamamu doi surgaa pialayo yanila! Bolikon kai komuyu lobian odoon koanggano tukon dotomisidoo? 27 Indee kai doi komuyu mo tukon nasasaakian momoola okobulusane kona umur mau nabaino soisik? 28 Bulaando komuyu momboinggene kobapakean? Pokitayo kobunga-bunga mo tubo doi padang. Bunga-bungadoo aki nabalimang tukon aki nabatonun; 29 mau Tomundo Salomo mo buno doiya kona kaasaan, aki namapake pakean mo tambongan mobuno do bunga-bungadoo! 30 Bulung doi padang tubo oloyo nia bai namodoa sinua kabus. Bai ko Mian Bisa pialayo do bulungoo buno doiya kona monondokan. Baino kai komuyu! Bai komuyu akinduung pomaangga! 31 Inaikai pomboing tukon pobantile, ’Indee naikon konda kinaan’, kai ’indee naikon konda ininum’, kai ’indee naikon konda pinake’? 32 Langgedoo doiya sidutu binuluk doi mian-mian mo akiyoon natingoniiyo ko Mian Bisa. Bai ko Tamamu doi surgaa toiyo doiya sasaibino komuyu mopalaluuwo. 33 Tobikon umbale loolukon sulano ko Mian Bisa nakuasaiyo komu tuboan tukon kubaiyo Kona mongiasan. Maka sasaibino kolangge-langge bailon Mian Bisa beekene doi komuyu. 34 Tobikon doiya, inai pomboing doi modoa koona. Sabab komodoa koona daano koidan kona mboingan susuungo. Oloyo nia lapamo kona susaan, mau naakimo nasinuungi koidan."

7

1 "Inai mosalakene kotulamu bailon, sulano komuyu koidan aki Mian Bisa naasalakene. 2 Sabab bunomo lakon komuyu asalakene komian bailon, bunomo doiya lakon ko Mian Bisa asalakene komuyu. Tukon bantilan mosala komuyu mobantile doi tulamuyu bailon, doiya Mian Bisa abalinggene tuuk doi komuyu. 3 Bulaando komuyu kitayo kokayung puputo mokiyoto doi utusomu matano, bai kokayung mopopong doi matamuyu akipo palatikanggene. 4 Bulaando komuyu momoola bantile doi utusomuyu, ’Mai kuliate kokayung puputodoo mopoipoisik doi matamu,’ bai doi matamu lalomo daano kokayung motopopong. 5 Eh mian mokakaadukon! Liate looluk kokayung motopopong doi matamu, maka musodo kitayo tukon tingoniiyo, tukon moolamo muliate kokayung puputo mokiyot doi utusomu matano. 6 Inai mobeekene kolobo mo moliyous koasu, sulano do asudoo naaki naabali tukon buluke ikoo. Tukon inai mobeekene komu mutiara doi babung, sulano do babungoo naaki nabaino tudongiiyo do mutiaradoo." 7 "Mangkabimo, sulano komuyu binee. Umboliiyo sulano komuyu malaat. Ketuuke sulano kotataapon binukakon tuuk doi komuyu. 8 Sabab komian mo mangkabi Yana binee; komian mo moumbal Yana malaat; tukon mian mo mokotuuk, binukakon kotataapon. 9 Doi komuyu nia kai daano komeeng kotamamuyu mo beena batu kona pau, kalu yana mangkabi loti? 10 Kai beena binda, kalu mangkabi ikan? 11 Mau komuyu polokis, komuyu toiyo beekene komo monondok doipo labuk-labuk. Baino kai ko Tamamuyu doi surgaa! Yana lobian monondok doi mian mo mangkabi langge doi Yana. 12 Pokubaiyomo kolangge monondok doi mian bailon bunomo lakon komuyu yase yanila kubaiyo kolangge momonondok doi komuyu. Doiyamo koantoko Musa naaturan tukon nabi-nabi naotunggul." 13 "Usoko mololoi tataapon mo madipot, sabab tataapon tukon loloon mo loloiyo konaraka babasal tukon bebelan, tukon badaang komian mo loloiyo. 14 Bai madipot tukon maaling kotataapon tukon loloon mo babayo komian doi tuboan. Tukon tolongo soisik komian mo malaat." 15 "Pobaingotii doi nabi-nabi moaki natalakana. Yanila lubat doi komuyu konoano pokakana kodomba bai yanila kona bisaan pokakana koserigala mo barani. 16 Komuyu moola tingoniiyo yanila nakokubai. Mosolot mosoniton aki nasaokene koanggur saono, tukon laing mosoniton aki nasaokene koara saono. 17 Kayung batango mo mandaba ilaat kosaono monondok, tukon doi kayung batango mo aki namandaba kosaono kulokis. 18 Kayung batango mo mandaba aki nasaokene komo kulokis. Tukon kayung batango mo aki namandaba aki nasaokene komo monondok. 19 Kokayung batango mo aki nasaokene komo monondok tinape tukon sinua. 20 Bunomo koidan tukon nabi-nabi moaki natalakana. Komuyu tingoniiyo doi yanila nakokubai." 21 "Aki nasasaibino komian mo uange Yaku, ’Temeneno, Temeneno,’ komo teali Mian Bisa namian, bai tolongo mian mo loloiyo ko Tamanggu doi surgaa namongiasan. 22 Doi Oloyo Nakiamatan badaang komian mobantil doi Yaku, ’Temeneno, Temeneno, bolikon kai doi sambu-Mu kami lapamo pelenggene Mian Bisa nateteba? Tukon bolikon kai doi sambu-Mudoo kami lapamo siikayo koibiliis tukon mongkubai badaang kolobo mominasaindinggon?’ 23 Bai Yaku timbiliyo, ’Yaku aki kutingoniiyo komuyu! Potauso naimbaa, komuyu mo kubaiyo kulokis.’ " 24 "Eh, mian mo lengele Daku binantil nia, tukon loingiyo, pokakana komian mopandoi mo kubaiyo kona bonua doi batu bunggono. 25 Sambuno lubat koudan, tukon kopaisu lomba, mbombuul makansang lupayo do bonuadoo, bai do bonuadoo aki natolubang sabab lapamo tokubai doi batu bunggono. 26 Tukon mian mo longol Daku bantilan nia, bai aki naloingiyo yana pokakana komian mobonggu mo kubaiyo kona bonua doi bone bunggono. 27 Sambuno lubat koudan, tukon kopaisu lomba, mbombuul makansang lupayo do bonuadoo, bonuadoo tolubang, tukon manas tuuno!" 28 Sambuno Yesus lapa mongotunggul tukon mian badaang mo daano idoo masaingding tuuno momolongol Kona otunggul. 29 Sabab Yana bangotunggul tukon daano koanggano, aki napokakana konapo guru-guru agama.

8

1 Yesus tokolu doi bunggul, tukon badaang komian molainge Yana. 2 Doiya kosinggatoo lubat komeeng komian mo takatolon mo minosikiton. Yana ladanggene kotuulo tukon sosuba doi Yesus salaano, maka bantile, "Tama, kalu Tama yase, Tama moola aline daku sesel." 3 Yesus taape do mianoo maka bantil, "Yaku yase. Tangalino!" Doiya kosinggatoo kona sesel tangalino. 4 Maka Yesus bantile doi yana, "Neneeke! Inai mosalitayo mau doi indee komiano. Bai taus doi imam, tukon kabiyo doi yana natantukanggene ikoo lapamo tangalin. Lapa doiya sosubakene komu sosubakon mo lapamo Musa bontiikonggon, teali meeng kobukutii doi mian badaang baikon ikoo bisa-bisa molapamo tangalin." 5 Sambuno Yesus usok doi Kapernaum, meeng kosuludadu Roma kapalano Yana lubat pososuung tukon Yesus maka mangkabi tulung doi Yesus. 6 Suludadu kapalanodoo bantile, "Tama, daku peleleani daano momasakit. Yana banggonggoling buno mian lemat doi mooloan tukon masakit tuuno." 7 Yesus bantile, "Yaku taus moaline yana." 8 "Tama mau naaki." Suludadudoo kapalano napotimbili, "Yaku aki nateali motalimayo Tama doi kubonua. Tama mau nabaino Ikoo bantil, daku peleleani tangalin. 9 Sabab mau yakudoo sio kutulutiyo daku atasan naparenta. Tukon yaku daano daku suludadu-suludadu mo sio natulutiyo daku parenta. Kalu yaku sumboliiyo meeng daku suludadu, ’Taus!’ yana taus. Kalu yaku bantile doi bailon, ’Maimo dimbaa!’ yana lubat; tukon kalu yaku bintekene daku ata, ’Kubaiyo naiya!’ yana koidan kubaiyo." 10 Sambuno Yesus lengele oila do suludadudoo kapalano nabinantil, Yana masaingding tuuno. Maka Yana basilingan doi mian-mianoo mo lolainge Yana, "Tadudulo namian nia, doi Israel miano akiyoon kumoposuunggon maanggaan mobuno naiya! 11 Tutuu! Badaang komian molubat doi tolopot tukon doi talise mopotedesi singgat-singgat tukon Abraham, Ishak, tukon Yakub doi Mian Bisa na Dunia Boolu lalomo. 12 Kabudoon komian mo teali Mian Bisa namian sinakukon doi kalipookan tonggulungo. Idoo yanila kokiil tukon sakisaa." 13 Maka Yesus bontiikene doi suludadudoo kapalano, "Mulemo, oila komu inanggadoo tealimo." Doiya kosinggatoo peleleanidoo tangalino. 14 Yesus taus doi Petrus nabonua. Idoo Yana kitayo Petrus namonianan moluko daano moseselon maligot tukon moolo doi namooloan. 15 Yesus taape kolimano maka dona maligot tangalin. Yana polaing bangun tukon leleaniyo Yesus. 16 Sodo tambuun kinobian badaang komian mo inusoki kuasa ibiliis mobinabakon doi Yesus. Tukon tongo meeng kosilingan patolo, Yesus siikayo ibiliisoo tukon aline koidan sasaibino komian mo masakit. 17 Yesus lakukanggene sasaibino doiya, tukon doiyadoo tealimo oila Nabi Yesaya nabinantil, naiyamo, "Yana tanggunge konda sakisaa tukon aline konda sesel." 18 Badaang tuuno komian motikume Yesus. Salataa Yesus kitayo yanila sasaibino, Yana sumboliiyo Kona pololaing-pololaing pintosiiyo kodanau. 19 Maka meeng koguru agama lubat doi Yana tukon bantile, "Tama Guru, yaku yase lainge Tama doi yayaando." 20 Yesus timbiliyo, "Serigala daano kona buang, tukon kotomisi daano kona telea, bai Manusia na Pau akiyo kona mooloan." 21 Maka Kona pololaing meeng koidan bantile, "Tama, pataikanaku kumule looluk mokibule kotamanggu." 22 Bai Yesus timbiliyo, "Laingemo Yaku, tukon tinggalemo komian mate natadine komian momate." 23 Yesus lakit doi duangan tukon Napololaing-pololaing lainge Yana singgat-singgat. 24 Sosinggot makansang kombombuul babokolan doi paisudoo tukon pakapapung kobokol doi duanganoo. Doiya kosinggatoo Yesus daano momoolo. 25 Maka Napololaing-pololaing taus doi Yana maka bangune Yana. "Tama! Tulung! Kita silakamo!" yanila bantile. 26 "Bulaando komuyu momatakut?" Yesus bantile, "Komuyu akinduung poanggayo Yaku!" Lapa doimbaa Yesus kokondong maka atadeyo do mbombuuloo tukon do paisudoo. Maka paisudoo teali molino tuuno. 27 Yesus Napololaing-pololaing masaingding. Yanila bantile, "Oila komiano Yana nia, kombombuul tukon bokol loingiyo Kona parenta!" 28 Yesus polong doi paisu sembeleng doi lipu Gadara. Idoo lua komian mo inusoki roh molokis lubat doi Yana. Do mianoo molua barani tuuno, tobikon doiya akiyo komeeng komian mololo idoo. 29 Yanila tobuat doi kibul-kibul lalomo tukon wowookon, "Mian Bisa Napau, bulaa Komu kubaiyano kami? Kabudoon Ikoo yase sakisaayo kami mau naakiyoon nalaate kooloyono?" 30 Aki nadodoon idoo, daano badaang tuuno kobabung-babung momounggolii kaan. 31 Ibiliisoo kabiyo doi Yesus, "Kalu ikoo siikayo kami, sumboliiyo mbai usok doi babung-babungoo lalomo." 32 "Tauso!" Yesus bantile. Ibiliisoo dampas doi mianoo molua, maka usok doi babung-babungoo lalomo. Tukon do babung-babungoo obulen basakukon doi motombing bibilo doi paisudoo maka molomos. 33 Do pototoolidoo babung obulen doi kota tukon salitayo sasaibino komo tealidoo, koidan komo teali doi mian molua mo inusoki kuasa lokis. 34 Komian doi kotadoo taus pososuung tukon Yesus. Salataa yanila kitayo Yesus, yanila kabiyo tukon tutuu sulano Yana natinggale yanila nalipu.

9

1 Yesus lakit doi meeng koduangan maka pintosiiyo do paisudoo, abali doi Nalipu sinuungan. 2 Idoo mian babakene doi Yana komeeng komian molemat mo moolo doi nabalayon. Salataa Yesus kitayo domianoo badaang babasal konapoo maanggaan, Yesus bantil doi mianoo molemat, "He Daku pau anggayomo! Komu lalim-lalim inompunimo." 3 Momondukon koguru-guru agama mo daano idoo bantil doi noano, "Namian nia totulaiyo ko Mian Bisa!" 4 Yesus toiyo konapo pikilan, tobikon Yana bantile, "Bulaa komu pikilan molokisoo! 5 Inaando komo moola binantil, ’Komu lalim lapamo inompuni’, kai binantil, ’Banguno tukon ampakon’? 6 Bai doiya budodoo Yaku okitakene doikoo kai doi dunia nia bungkukono tongo Manusia Napau komo balakuasa motelese kolalim." Maka Yesus bantil doi mianoo molemat, "Banguno bingkate komu balayon tukon mulemo!" 7 Do mianoo molemat banguno tukon mulemo doi nabonua. 8 Sambuno do mianoo mobadaang kitayo domo tealidoo, yanila matakut tukon nggaale ko Mian Bisa, sabab ko Mian Bisa lapamo beena kuasa mo babasal doi banggapi. 9 Lapa doiya Yesus tinggalemo do lipudoo. Doi naampakonan, Yana kitayo komeeng kopakabi lulu, kosambuno Matius, daano moosulang doi kantol baluluan. Yesus bantile doi yana, "Mai lainge Yaku!" Maka Matius kokondong tukon laingemo Yesus. 10 Daano Yesus mokaan doi Matius nabonua, badaang kopakabi lulu molubat tukon mian mo tinoi aki namonondok doi mian badaang, posinggat-singgat kaan tukon Yesus tukon Napololaing-pololaing. 11 Daano ko Parisi miano mo kitayo yanila kaan singgat-singgat, maka mansadai doi Yesus Napololaing, "Bulaando kopoo guru mokaan posinggat-singgat tukon pakabi lulu tukon domianoo moaki namonondok?" 12 Yesus lengele doi yaniladoo napasadai maka timbiliyo, "Mian mo makalikodong aki napalaluukene kodokter. Tongo mian mo seselon. 13 Unggoliiyo oila koalatino ayat Kitab Moliyous nia: ’Yaku keeteiyo koseang, tukon bolikon sosubakon iyayon’. Yaku lubat bolikon Yaku uange komian mo monondoko kobutongo bai tongo mian mo lokis." 14 Lapa doiya Yohanes Pasau Mian napololaing lubat doi Yesus. Maka yanila mansadai, "Bulaando kami tukon Parisi mian-miano apata; bai Tama Napololaing-pololaing aki?" 15 Yesus timbiliyo, "Bulaandomo kai kopo palaat? Moola kai komian molubat doi lamean osowaanan poloon konoano kalu kobabaabu malaneno daano polaing yanila? Tantu aki! Bai daano kotempono malanedoo baasowaan inala doi yanila. Doiya kosinggatoo maka yanila nasodo naapata. 16 Akiyo komian mo siabaiyo kona kalambi mo motuwamo tukon meeng kotoik patolo mo boolu. Sabab do toikoo posiabai mangaanikene mosiak kona kalambidoo, tobikon kona mosiakan teali babasal tuuno. 17 Bunomo lakon akiyo komeeng komian mo batune kona suka moboolu doi koitan mo tuwamo. Sabab do koitanoo kulokis tukon mapasah, maka dosukadoo tokundang. Suka moboolu sio nabinatun doi koitan mo boolu sulano domo lua-luadoo daano pomonondokon." 18 Daano Yesus basilingoniiyo doi Yohanes Pasau Mian napololaing, lubat komeeng kopototooli bonua kaleda. Yana ladanggene kotuulo doi Yesus salaano tukon bantile, "Daku pau moluko sodo mate. Bai, kalu momoola lubat mutaape sulano yana natubo koidan." 19 Yesus taus tukon Napololaing-pololaing polainggon taus tukon do mianoo. 20 - 21 Doi loloon tangano meeng koboine songulomo lua kotaun kona kalumbit kosauno nandendekan posuungimo tukon nabolokonan, lubat koolaniyo Yesus doi tonggulung. Yana bapikil, "Mau natongo yaku singgile Kona jubah, pasti yaku tangalin." Maka yana singgile Yesus Najubah bunduno. 22 Doiya kosinggatoo Yesus mbaleng tukon kitayo do boinedoo maka bantile doi yana, "Ikoo Daku pau tanaang! Sabab ikoo anggayomo Yaku, ikoo tangalino!" Singgat doiya boinedoo tangalino. 23 Lapa doimbaa Yesus polongo doi pototoolidoo nabonua. Sambuno Yana kitayo domianoo bamusik tukon badaang komian mo pelek, 24 Yana bantil doi yanila, "Pokalual komuyu sasaibino! Paunia aki namate; yana tongo moolo." Yanila sasaibino kokumbite Yesus. 25 Sambuno lapa do mianoo badaang kalual, Yesus usok doi paudoo nakombiang lalomo maka taaniyo kolimano. Polaing bangun tubo do paudoo boine. 26 Naiya bilita nia sasabukono posaapon do lipudoo. 27 Yesus taus lengget idoo tukon doi loloon tangano lua komian mopiit komatano tunduwo Yesus. Yanila wookon, "Daud Napau, seseange kami!" 28 Sambuno Yesus usok doi bonua lalomo, do mianoo mopiit luaila lubat doi Yana. Yesus sadaiyo yanila, "Kai komuyu anggayo Yaku moola aline komatamuyu mopiit?" "Tama kami anggayo!" yanila timbiliyo. 29 Maka Yesus taape komatanoila tukon bantil, "Sabab komuyu maangga, tealimo oila kopo minoinikon." 30 Maka yanila moolamo mongkita. Yesus ingotiikene tuuno yanila, sulano inai napopitoikene langgedoo doi inde-indee. 31 Bai yanila taus tukon pelenggene doi sasaibino kolipu bilita tentang Yesus. 32 Salataa do mianoo molua taus, meeng komian moponga mo kinuasai ibiliis binabakon doi Yesus. 33 Yesus siikayo do ibiliisoo tukon doiya kosinggatoo do mianoo moolamo basilingan koidan. Komian badaangoo masaingding tukon bantil, "Akiyoon mbai mokita nakadadian nia mobuno niia doi Israel!" 34 Bai ko Parisi mian-miano bantile, "Ibiliis lokis kapalano komo beena Yana kuasa mosiikayo kuasa-kuasa lokisoo." 35 Bunomo doiya Yesus taus boilingiyo doi meeng kokota doi kota bailon tukon meeng kokampung doi kampung bailon. Yana mongotunggul doi bonua-bonua kaleda, tukon popitoikene ko Bilita Monondok doi bulaando kokaliangano ko Mian Bisa namaparentaan buno Tomundo. Yana aline komian mo sakisaa doi bula-bulaa kokaliangano kosesel tukon komo seselon kobutongo. 36 Salataa Yesus kitayo komian mobadaangoo, Yana seseange doi yanila, sabab yanila pusing tukon akimo napobukuan, pokakana kodomba mo akiyo kopototoolino. 37 Maka Yesus bantile doi Napololaing-pololaing, "Komo pinupui badaang, bai komo bapupui tongo soisik. 38 Tobikon doiya kabiyo doi asidoo tumbuno sulano namosumbolii komian mobalimang sulano napupuiyo domo pinupuidoo."

10

1 Daano kooloyo meeng Yesus uange domo songulodoo lua Kona pololaing napototongi. Maka Yana beena kuasa yanila sulano mosiikayo koibiliis tukon aline sasaibino kokaliangano kopanakit tukon sasaibino kokaliangano kosesel doi mian butongo. 2 Kosambuno do lasuloo mosongulo lua doiyamo: kotumbeno Simon (mo sinombuikon Petrus) tukon utuso Andreas, Yakobus tukon utuso Yohanes, doiyamo Zebedeus napau. 3 Tuundu Filipus tukon Bartolomeus, Tomas tukon Matius pakabi lulu, tukon Yakobus Alfeus napau, tukon Tadeus; 4 tukon doibundu Simon, si Patriot tukon Yudas Iskariot mo loilokise Yesus. 5 Domo songulodoo lua korasul Yesus bontiikene tukon tetebayo, "Inai potaus doi mian bailon nalipu mo bolikon Yahudi miano nalipu. Inai koidan potaus doi Samaria miano nakota-kota. 6 Bai potaus doi Israel miano, doi yanila mo tapamo. 7 Pelenggene doi yanila baikon ko Mian Bisa mosobito kona maparentaan pokakana ko Tomundo. 8 Poaline komian mo seselon; otuboiyo komian mo mate; aline komian mo takatolon mo minosikiton, tukon siikayo koibiliis. Komuyu lapamo talimayo sasaibinodoo tukon akiyo kopebealo. Jadi, beena koidan tukon aki nainoli. 9 Inai momakanggi doy mosoni, doy perak kai doy tombaga. 10 Inai koidan pomababa mandu doi po ampakonan, inai pomakanggi lua kokalambi, toik kai tongkat, sabab komian mo balimang lapamo sinadiakon kona palaluu. 11 Kalu komuyu polong doi kota kai kampung, poumboliiyo komeeng komian mo yase talimayo komuyu. Podungolo doi yana polong komuyu luwe koidan. 12 Kalu komuyu usok doi mian nabonua, pobantile, ’Kinatauwan ko Temeneno nabalakaatiyo komuyu.’ 13 Kalu do bonuadoo tumbuno talimayo komuyu, sodiiyomo dopo salam nadungol doi yanila. Bai kalu yanila aki natalimayo komuyu, po abalinggene dopoo salamoo. 14 Kalu daano kobonua tumbuno kai kokota miano mo aki natalimayo komuyu kai mo aki nayase molongol komuyu potinggalemo do lipudoo tukon potipasene koambata doi aimuyu salaano. 15 Poneneeke! Doi Oloyo Nakiamatan, kokota Sodom miano tukon Gomora naikon lobian kona mumundaan ko Mian Bisa naompuniyo kalu baino do kotadoo miano." 16 "Pokitayo nai: Yaku bintekene komuyu pokakana kodomba mo akimo nabukuan doi asu lobo mobarani salaano. Komuyu sio pobadagai pokakana kobinda tukon moloyos konoamuyu pokakana kotomisi lapatiing. 17 Pobada-badagai, sabab komuyu linako tukon sinalakanggon doi pangadilan agama. Komuyu sinakisaa doi bonua kaledaan. 18 Komuyu binaba doi ponguasa-ponguasa salaano tukon doi tomundo-tomundo sabab komuyu daano Kupololaing. Tukon idoomo kopoo todanan mebee kasaksian motuuk doi Yaku doi yaniladoo tukon doi mian badaang mo aki natingoniiyo ko Mian Bisa. 19 Bai kalu komuyu binaba moinadili, inai pomatakut oila kopo binantil kai bulaando kopo basilinganan. Sabab oila kopo binantiloo, doiya binontiikon doi komuyu nalaate kotempono. 20 Sabab komo basilingan doiya kosinggatoo bolikon komuyu, bai Tama Na Roh doi surgaa komo lolainge komuyu. 21 Naikon teali baikon komian beekene koutuso sulano nainakate. Tukon doiyadoo naikon komo teali doi tama tukon napau. Kolabuk-labuk musuwo kotinano tamano tukon beekene kotinano tamano nainakate. 22 Sasaibino komian mosikitene komuyu sabab komuyu Kupololaing. Bai komian mo bataanggon maangga polong doi oloyo napupusan yana malaat kasalamatan. 23 Kalu komuyu sinakisaa doi meeng kokota, poobuleng doi kota bailon. Yaku bontiikene doikodoo: Kalu akiyoon nalapa komuyu boilingiyo sasaibino kokota Israel, Manusia na Pau lubato. 24 Komurid aki nalobian kona babasalan doi naguru, tukon peleleani aki nalobian kona babasalan doi natuan. 25 Moolamo kalu komeeng komurid teali buno naguru, tukon kalu komeeng kopeleleani tealimo buno natuan. Kalu meeng kobonua tumbuno lakaino lapamo binee sambu Beelzebul, baino kai doi nabonuadoo lalomo. Yanila binee sambu mo lobian kona kulokisan koidan!" 26 "Inai momatakutene kobanggapi. Akiyo komo tosookon, mo aki nakinita, tukon akiyo komo linaasiakon mo aki natotoiy. 27 Oila daku binantil doikoo doi kalipookan sio komuyu poulange doi oloyo namadialanan lalomo. Tukon indee komo pinolisaukon doi tolingaimuyu, posilingane nailongol sasaibino! 28 Inai pomatakutene doi yanila mo akateyo kobutomu, bai akiyo kona kuasa moakateyo konda jiwa. Pomatakutene ko Mian Bisa mo balakuasa mosilakaiyo kobutonggita mau kai nda jiwa doi naraka lalomo. 29 Lua kotomisi pepeleet moola nainoli tukon meeng kodoy mo poipoisik tuuno koanggano. Mau nabuno doiya akiyo komeeng dotomisidoo mootuwong doi buta kalu bolikon Tamamu namongiasan. 30 Sasaibino kobuuk doi olumu lapamo inait. 31 Tobikon doiya inai momatakut! Komuyu lobian koanggano doi tomisi pepeleetoo!" 32 "Indee komo mangaku doi mian badaang salaano yana daano Kupololaing, Yaku koidan akuiyo yana doi Tamang-Ku salaano doi surgaa. 33 Bai indee komo akiyenggene Yaku doi mian badaang salaano, Yaku koidan Akiyenggene yana doi Tamang-Ku salaano doi surgaa." 34 "Inai poaanggene Yaku lubat babayo kopodamean doi dunia nia. Yaku lubat aki kubabayo kopodamean bai pomusuan. 35 Yaku lubat sulano pau mala-malaneno musuwo kotamano, pau boineno musuwo kotinano, tukon monianan boine musuwo kona monianan moluko. 36 Yah, komo teali musu mobabasal doiyamo bonuadoo tumbuno! 37 Komian mo seseange kotamano kai tinano lobian doi Yaku aki nateali Kupololaing. Bunomo lakon komian mo seseange kona pau malaneno kai moluko lobian doi Yaku. 38 Tukon komian mo aki natanggunge kona kayung sempang tukon lainge Yaku aki namoola teali Kupololaing. 39 Mian mo seseange kona tuboan, lapus kona tuboan, bai komian mo lapus kona tuboan sabab yana moonggol doi Yaku, yana laate kona tuboan." 40 "Mian mo talimayo komuyu, talimayo Yaku. Tukon mian mo talimayo Yaku, talimayo komian mo bintekene Yaku. 41 Mian mo talimayo konabi sabab yana nabi, mantalima tambo buno meeng konabi. Tukon indee komo talimayo komeeng komian mo monondok sabab yana monondok, naikon mantalima tambo meeng komian monondok. 42 Indee komiano komo beena monginum, mau tongo paisu momemel doi meeng komian doi yaniladoo moakiyo koanggano nia, sabab yana Kupololaing, poanggayomo yana tutuu talimayo kona tambo!"

11

1 Salataa lapa Yesus beena teteba dona pololaingoo mosongulo lua, Yana tinggalemo do lipudoo. Yana taus mongotunggul, tukon sabukene ko Mian Bisa nateteba doi kota-kota mo loolani idoo. 2 Yohanes Pasau Mian mo daano doi talunggu yana ndongoliiyo bulaa kokaliangano Kristus nalimang. Maka yana sumboliiyo komoimoiya kona pololaing taus doi Yesus mansadaikene, 3 "Tama kai Ikoomo domianoo mo lubat Mian Bisa motetebakene, kai daano kami mototiili mian bailon?" 4 Yesus timbiliyo, "Poabali doi Yohanes tukon pobontiikene oila kopo linongol tukon kopoo kinita: 5 Mian mopiit teali mokita, mian molemat teali ampakon, kai mian mo takatolon tangalin; mian mobongol teali molongol, mian momate tubo koidan, tukon Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa pinolonggon doi mian motalalais. 6 Kinatauwan doi mian mo akiyo konabantilan sulano naakiyenggene Yaku!" 7 Sambuno lapa Yohanes nasosumboliidoo taus, Yesus atambuunemo kona silingan doi mian badaangoo tuuk doi Yohanes, konabantilano, "Komuyu taus doi padang lalomo oila kopo kinita? Meeng kobulung mbombuul kai mo puule? 8 Komuyu taus oilakai kopoo kinita? Meeng komian mo bapake monondok? Komian mo bapake monondok buno doiya dungol doi kamali! 9 Jadi bulaa komuyu motaus doi padang lalomo? Sulano kai pomongkita meeng konabi? Bisa, bai lobian meeng konabi. 10 Sabab Yohanes doiyamo komo minakisuuti doi ayat Kitab Moliyous lalomo nia, ’Naiyamo Daku bito-bito, Mian Bisa bantile, Yaku bintekene yana komo loolukon tumbeno doi-Koo sulano yana nabukayo kololoon tuuk doikoo.’ 11 Neneeke! Doi dunia nia akiyoon nadaano komian mo lobian kona babasalan doi Yohanes Pasaudoo Mian. Mau nabuno doiya komian mo poipoisik doi antara Mian Bisa naumat lobian kona babasalan doi Yohanes. 12 Salataamo Yohanes napolongganano kona bilita polong diabudodoo nia, ko Mian Bisa namian inakiyonggon doi mian mobadaang mo kakaate nakuasaiyo tukon kakatikasan. 13 Polong doi Yohanes nalubatan, sasaibino Musa naaturan tukon otunggul nabi-nabi doiya tinantukanggon bulaa kokaliangano kolobo mo teali. 14 Tukon kalu komuyu yase maangga, Yohanes doiyamo Elia, kona lubatan lapamo tinantukanggon. 15 Kalu daano kotolingaimuyu polengele! 16 Tukon oila komo sio kupokakanakene komian nia budodoo? Yanila pokakana kolabuk-labuk mo osulang doi labotan. Komeeng kotambuno mansadai doi bailon, 17 ’Kami maenggene kolagu momonondok tuuk doi komuyu, bai komuyu aki poyase moosuleng! Kami mananikene konanian matean, bai komuyu aki poyase mokokiil!’ 18 Yohanes lubat -- yana apata tukon aki namonginum anggur; tukon komian badaang bantile, ’Yana inusoki setan!’ 19 Budodoiya Manusia Napau, lubat -- yana kaan tukon monginum; maka komian bantile, ’Kitayo ndaiya mianoo! Modoko, nggolonguon, pakabi lulu tulano tukon mian modaano kona lalim tulano.’ Bai mau nabuno doiya, ko Mian Bisa napandoiyan tokita doi nabalimangan." 20 Maka Yesus sosiboliiyo kokota-kota, doiyaya yana badaang tuuno konakinubai mominasaingdinggon. Sabab do mianoo badaang doi kotadoo aki nayase babolii doi yanila nalalim-lalim. 21 "Komuyu Korazim silakamo! Tukon silakamo komuyu koidan, Betsaida! Sabab doi Tirus tukon Sidon lapamo kinubai kopaloosan mominasaingdinggon pokakana doi komuyu, yanila malumbito konapai badodoloonan doi napai lalim-lalim tukon mapakemo pakean matean maka abese koabu doi yanila oluno. 22 Poneneeke, doi Oloyo Nakiamatan, Tirus tukon Sidon miano, mumundah tuuno Mian Bisa ompuniyo moluwedoi komuyu nokon! 23 Tukon ikoo, Kapernaum! Kai naikon komuyu kinatandak polong doi surgaa? Aki! Bai komuyu sinakukon doi naraka! Sabab kalu kai dolangge-langgedoo mominasaingdinggon lapamo kinubai doi komuyudoo lapamo koidan kinubai doi Sodom, do Sodomoo daano polong doi oloyo nia! 24 Poneneeke, doi Oloyo Nakiamatan, do Sodomoo miano naikon lobian mumunda tuuno ko Mian Bisa ompuniyo moluwedoi komuyu!" 25 Doiya kosinggatoo Yesus sambeang, "Tama, Temeneno mo kuasaiyo kotimbu tukon buta! Yaku bakinatauwan doikoo sabab sasaibinodoo Ikoo seekene doi mian-mian mo pandoi tukon modaano kona ilimuu, bai Ikoo tudoikene doi mian-mian mo aki nasikolah. 26 Doiyamo komo sanaanggene Tama noano." 27 Maka Yesus bantile, "Sasaibino kolangge lapamo Tama beekene doi Yaku. Akiyo komeeng komian motoiyo do Paudoo tolongo Tama. Akiyo koidan komo tingoniiyo Tama tolongo do Paudoo, tukon mian-mian doi indee do Paudoo nainotingoniikon ko Tamano. 28 Komuyu sasaibino mo pakadak polubato doi Yaku, tukon molasayo babalat kona tanggungan; Yaku beena komuyu leleapan. 29 Loingiyo Daku parenta tukon pomonggiyotunggukon doi Yaku. Sabab Yaku nia aki kubarani tolongo monondok konoanggu, maka komuyu lasayo monondok. 30 Sabab Daku parenta monondok tukon kotanggungan Yaku mobeekene doi komuyu leleap."

12

1 Daano kooloyo meeng, oloyo Tadean, Yesus alon doi meeng kogandum asino, Kona pololaing-pololaing tambuno bapupui gandum, maka yanila makaan sabab yanila malaalo. 2 Sambuno Parisi miano kitayo, yanila bantil doi Yesus; "Kitayo! Ko Mupololaing-pololaing lawane konda aturan-aturan agama tukon kubaiyo komo pinantanggon doi oloyo Tadean." 3 Yesus timbiliyo, "Kai akiyoon pobasayo oila Daud nakinubai singgatoo yana tukon na mian-mian momalaal? 4 Yana usok doi Mian Bisa Na Bonua lalomo; maka makaan roti mo lapamo sinosubakon doi Mian Bisa. Kalu kai doi nda agama aturanoo yana tukon na mian-mian aki namoola kaane do loridoo -- tolongo imam-imam komo moola. 5 Kai akiyoon pobasayo doi Musa naaturan lalomo doi oloyo Tadean imam-imam mo balimang doi Temeneno Na Bonua, lupaiyo koaturan oloyo Tadean, bai aki nainasalakon? 6 Neneeke, Daku binantil nia: naimbaa daano komo lobian babasal doi Temeneno Na Bonua. 7 Doi Kitab Moliyous lalomo totulis: Poseseangan Daku iniyas, bolikon iyayon mosinosubakon. Kalu andeno komuyu mangalatikene do bantilanoo, tantu komuyu aki poasalakene komian mo akiyo kona sala. 8 Sabab Manusia Napau kuasaiyo dooloyodoo Tadean." 9 Yesus tinggalemo do lipudoo maka taus doi meeng kobonua kaleda. 10 Idoo daano komeeng komian mo lemat kolimano sembeleng. Daano komoimoiya komian mo yase unggoliiyo Yesus nakasalaan, yanila sadaiyo doi Yana, "Kabudoon inalin komian nasesel doi oloyo Tadean?" 11 Yesus timbiliyo, "Kalu baikon daano komeeng komian doi komuyu modaano komeeng kona domba, doi oloyo Tadeanoo yana otuwong doi buang lalomo mo atean; kai do dombadoo tumbuno aki nakakaatekene mobuate dona dombadoo doi buangoo lalomo? 12 Yah, kobanggapi lobian koanggano doi dombadoo! Jadi kalu buno doiya, moola natulungiyo komian doi oloyo Tadean." 13 Lapa doiya Yesus bantile doi mianoo mo lemat kolimano sembeleng, "Ululemo kolimamu." Do mianoo ulule kolimano, tukon do limanodoo tangalino pokakana dolimano sembeleng. 14 Bai do Parisi mianodoo tinggalemo do bonuadoo kaleda, maka yanila pomeenggon moakateyo Yesus. 15 Yesus toiyo baikon ko Parisi miano niate kulokis kobutongo. Maka Yana taus doi tampatoo tukon badaang komian motunduwo. Maka Yana aline sasaibino komian mo seselon. 16 Bai Yana pantane yanila mopopitoikene Yana doi mian badaang bailon. 17 Kalu buno doiya tealimo oila ko Mian Bisa nabinantil doi Nabi Yesaya, 18 "Naiyamo Daku bobitokon Yaku mo lilike, Mian Kusineang tukon mo kana doi noang-Ku. Daku Roh naikon Yaku beekene doi Yana, tukon Daku adilan pinolonggon doi bangsa-bangsa. 19 Yana aki naikon napodangani kai wookon, kai bapidato doi loloon-loloon babasal. 20 Aok mo tobonuk aki naikon Nalinotoi, posi mo kait aki naikon Natoposoy. Yana naikon kakaatekene polong laate kokaadilan; 21 sasaibino kobangsa abese kona moinian doi Yana." 22 Lapa doiya binabakon doi Yesus komeeng komian mo piit tukon ponga sabab kinuasaimo tukon kuasa ibiliis. Yesus aline do mianoo sampe yana moolamo basilingan tukon monggita. 23 Sasaibino komian masaingding tukon bantile, "Kai Yanamo nia doi Daud Napau mo lapamo tinetebakonoo?" 24 Salataa Parisi mianodoo lengele doiya, yanila timbiliyo, "Namian nia tolongo moola siikayo koibiliis, sabab Beelzebul, ibiliisoo kapalano, lapamo beena kuasadoo doi Yana." 25 Yesus toiyo do Parisi mianodoo napikilan. Maka Yana bantile doi yanila, "Kalu meeng konegara pomusu, negaradoo aki namoonggol. Tukon meeng kokota kai meeng kobonua tumbuno po alaaso tukon pomusu meeng tukon bailon lusako. 26 Bunomo lakon doi batomundoan Ibiliis, kalu meeng kotambuno siikayo kotambuno bailon, maka do Ibiliisoo nabatomundoan sasabulo-sasabulo tukon naikon lusako. 27 Komuyu bantile Yaku siikayo koibiliis sabab kuasa Beelzebul. Kalu buno doiya indee kokuasano komu pololaing-pololaing siikayo koibiliis? Mupololaing-pololaingoo komo okitakene baikon kopo sala! 28 Bai Yaku siikayo koibiliis tukon Mian Bisa Na Roh nakuasa. Doiya koalatino Mian Bisa lapamo tambuune kona maparentaan doi komuyu nokon. 29 Bulaando komian moola usok doi meeng komian mo bukuan nabonua lalomo maka napo lambase kona buat, kalu yana aki nakinoot looluk? Lapa doiya maka namoola yana lambase kona buat. 30 Mian mo aki natotuwos doi Yaku doiyamo komo lawane Yaku. Tukon mian mo aki natomboniiya-Ku doiyamo komo lusayo Daku limang! 31 Tobikon doiya, potoiyo, kalu komian kubaiyo kolalim tukon bantile kopototulaiyan, yana moola nainompuni! Bai kalu yana totulaiyo ko Mian Bisa Na Roh, yana aki namoola inompuni! 32 Kalu komian mabantil meeng kolangge motumbokiiyo Manusia Napau, yana moola inompuni, bai kalu yana totulaiyo ko Mian Bisa Na Roh, yana aki namoola inompuni, mau naiya budoo mau kai doi lounu napupusan!" 33 "Sulano namalaat saono mo monondok, kobatango sio namolumbang. Kalu kobatango aki namolumbang, kosaono aki namonondok. Molumbang kai aki kayungdoo batango tinoi doi saono. 34 Komuyu mian molokis, bulaando kona tealian komuyu moola bantile kolobo monondok kalu komuyu kulokis? Oila kosuumuyu nabinantil doiyamo komo ano doi noamuyu. 35 Mian monondok bantile kolobo monondok sabab yana daano doi monondokan tuuno. Kobalino; komian mo lokis mabantil langge-langge mo lokis sabab yana takainomo lokis. 36 Poneneeke, doi Oloyo Nakiamatan meeng-meeng komian sio natanggung jawape doi meeng-meeng konabantilan mo akiyo kona kanaan. 37 Sabab doi mubantilanoo susuumu kona inalaan koputusan kai ikoo sala kai aki." 38 Doibundu bubula koguru-guru agama tukon Parisi mian-miano bantile, "Tama Guru, kami yase kitayo Tama namokubai langge mominasaingdinggon." 39 "Todudulo kai kona kulokisan tukon napalalentelan komian nia budodoo!" Yesus timbiliyo, "Komuyu kabiyo Yaku Kukubaiyo kolangge mominasaingdinggon? Akimo komuyu pobinee mau nabaino meeng dolanggedoo mominasaingdinggon, tongo komo minasaingdinggon doi Nabi Yunus. 40 Yunus dungol tolu kooloyo, tolu kopopook doi ikan babasal tiano lalomo. Bunomo lakon doiya Manusia na Pau dungol tolu kooloyo tolu kopopook doi buta lolomo. 41 Doi Oloyo Nakiamatan, Niniwe miano naikon pomeenggon tukon mian-mian nia budodoo tuduwe yanila. Sabab Niniwe miano baboliimo doi yaniladoo nalalim, sambuno Yunus bangotunggul doi yanila. Bai naimbaa diabudodoo daano komo lobian babasal doi Yunus! 42 Doi Oloyo Nakiamatan kotomundo moluko moluwedoi lipu Lalom naikon pomeenggon ko mian-mian nia budodoo tukon tuduwe yanila. Sabab konda molongolan Salomo mo pandoi, tomundo molukodoo kona ampakonan mo dodoon tuuno doi dunia bunduno. Bai naimbaa diabudodoo daano komo lobian babasal doi Salomo." 43 "Kalu ibiliis otinggalemo doi meeng komian, ibiliisoo boilingiyomo kolipu-lipu mo motuul sulano nabalasanaang, bai yana aki namalaat tampat. 44 Tobikon doiya yana bantile: ’Yaku abali doi bonuadoo mo lapamo yaku tinggale.’ Sambuno yana polong idoo, do bonuadoo kosong, bilisii tukon monondok. 45 Maka yana taus tukon babayo kopitu koibiliis bailon mo lobian kona kulokisan doi yana. Doibundu yanila usok doi mianoo, tukon dungol idoo. Boobus doibundu do mianoo ndondoongo lobiano kona kulokisan doi tumbenodoo. Doiyamodoo koidan komo teali naikon tukon doi mian-mian molokis nia budodoo." 46 Yesus daano mobasilingan doi mianoo mobadaangoo lubato kotinano tukon utus-utuso. Yanila kokondong doi tonggulung unggoliiyo namoola pososuung tukon Yana. 47 Daano komeeng komian doi mian mobadaangoo bantile doi Yesus, "Tama, tina-Mu tukon utus-utuso-Mu daano doi tonggulung. Yanila yase posilingonii tukon Tama." 48 Maka Yesus timbiliyo, "Indee kai kotinang-Ku? Indee kai koutus-utusong-Ku?" 49 Maka Yana tudeo Kona pololaing-pololaingoo tukon Yana bantile, "Naiyamo kotinang-Ku tukon utus-utusong-Ku. 50 Komian mo loingiyo ko Tamang-Ku doi surgaa namongiasan, doiyamo koutusong-Ku malaneno tukon utusong-Ku boine tukon yanamo kotinang-Ku."

13

1 Doi oloyodoo Yesus tinggalemo do bonuadoo tukon taus doi paisudoo bibilo maka osulang idoo. 2 Badaang tuuno komian mo pototongi potikunggon Yesus, tobikon doiya Yesus taus osulang doi duangan lalomo, bai domian-mianoo mobadaang kokondong doi paisudoo bibilo. 3 Maka Yesus mongotunggul badaang kolangge doi yanila tukon mangala andean. "Daano kopetani meeng taus tipase kona kalibuang," bunomo doiya Yesus atambuune kona salita. 4 "Sodo doi natipasano, daano kokalibuang mo otuwong doi loloon. Maka lubat kotomisi mokaane kabus do kalibuangoo. 5 Daano koidan komo otuwong doi lipu mobatuon, kobutano tongo soisik, kali-kalibuangoo sosinggot tubo, sabab kobutano tolongo soisik. 6 Bai kalu tatandako kooloyo, kosopisopiino moloyuumo, lapa doiya motuul tukon mate sabab koanggolo aki naatean doi buta lalomo. 7 Daano komo otuwong doi laing mo soniton. Do sonitoo tubo polipi-lipitimo dokalibuangoo mosodo tubo teali mate. 8 Bai daano koidan dokalibuangoo mo otuwong doi buta monondok, maka nasao; daano komo sakat, daano komo noom kolono, tukon daano komo tolu kolono luunggon natolu-tolu kolono." 9 Sambuno lapa Yana basalitakene do andeanoo Yesus bantile, "Kalu daano kotolingaimuyu pondongoliiyo!" 10 Doibundu Yesus Napololaing-pololaing lubat tukon mansadai doi Yana, "Bulaando Tama kalu basilingan doi mian badaang mangala andean?" 11 Yesus timbiliyo, "Sabab komuyu lapamo bineekon kona monondokan sulano potoiyo bulaa kolaasia kaliangano doi bulaando ko Mian Bisa namaparentaan, bai yanila aki. 12 Tobikon komian koona mo daanomo, naikon binee lobian badaang koidan, tukon komo daanomo doi yana inala koikoidan. Bai komian mo akiyo kona oioila, maka kosoisik mo daano doi yana naikon inala koidan. 13 Doiyamo kosababpo Yaku mangala andean kalu Yaku basilingan tukon doi mian mobadaang, sabab yanila kitayo, bai pokakana komian mo aki namongkita, yanila molongol bai pokakana komian mo aki namolongol tukon aki namangalati. 14 Kalu buno doiya tealimo Nabi Yesaya nabinantil, ’Mian Bisa bantile: Yanila tuluus mondongolii bai aki namangalati; yanila tuluus nunuiyo bai aki natoiyo oila komo teali. 15 Sabab pikiran mian-mian nia akimo namamangan, yanila tolingaino tealimo bongol tukon yanila matano lapamo piite. Naiya teali sulano yanila matano naaki nakitayo, tukon tolingainoila naaki namolongol, yanila napikilan naaki namangalati tukon yanila naaki naabali doi Yaku, maka Yaku aline yanila.’ " 16 "Bai tobikon doiya komuyu laba-laba," Yesus bantile doi napololaing-pololaingoo, "sabab komuyu bisa mongkita tukon molongol. 17 Poneneeke, badaang konabi tukon mian maangga doi Mian Bisa yase mongkita kopoo kinita diabudodoo nia, bai yanila aki nakitayo, yanila yase momolongol oila kopoo linongol diabudodoo, bai yanila aki namolongol." 18 "Ndongoliiyo oila koalatino andean motipasonoo. 19 Kalibuang mo otuwong doi loloon bibilo doiyamo mian-mian mo molongol bilita bulaando ko Mian Bisa namaparentaan bai aki namangalatikene. Ibiliis lubat tukon alayo oila komo lapamo ano doi noano lalomo. 20 Kalibuang mo otuwong doi lipu mo batuon, doiyamo mian-mian mo molongol bilitadoo tulus talimayo, tukon noano monondok. 21 Bai bilita nia aki namoonggol doi noanoila, tobikon aki natataan malumbit. Sambuno yanila malaat susa kabai sinakisaa sabab bilitadoo, tuluus yanila akimo namaangga. 22 Kalibuang mo otuwong doi laing mosoniton doiyamo mian-mian mo molongol bilitadoo, bai molilikene kona tuboan, tukon yase monondok. Sabab bilita doi Mian Bisa aki namoonggol doi noanoila tobikon aki natotingonii. 23 Kalibuang mo otuwong doi buta monondok, doiyamo mian-mian mo molongol bilitadoo tukon mangalatikene, yanila mangalatikene badaang daano komo sakat, daano komo noom kolono, daano komo tolu kolono." 24 Yesus salitayo koidan meeng koandean doi mian badaang yana bantile, "Kalu Mian Bisa maparenta kona bunoan pokakana andean nia: Meeng komian balimang asi sabukene kona kalibuang mo monondok doi naasi. 25 Daano kopopook meeng, singgatoo komian sasaibino daano mo moolo, do asidoo tumbuno namusu lubat mosabukene kopadang kalibuango antarano doi gandumoo maka yana taus. 26 Sambuno domo sinookonoo tubo tukon bunga-bungano tambuuno sumbot totiingoniimo do padang-padangoo. 27 Maka asidoo tumbuno namian sinasai lubat doi asidoo tumbuno tukon bantile, ’Tuan, bolikon kai Tuan motipas kalibuang mo monondok doi Tuan naasi? Bulaando kona tealian modaanomo kopadang-padang imbali?’ 28 Asidoo tumbuno timbiliyo, ’Koiya musu nakokubai.’ Maka mian-mian mosinasaidoo mansadai koidan doi asidoo tumbuno, ’Tuan yase kami taus kibute do padang-padangoo?’ 29 ’Inai,’ napotimbili, ’Sabab kalu do padang-padangoo binubut, maka gandumoo tokibut. 30 Tinggalemo padang-padangoo natubo singgat-singgat polong doi tempo bapupuiyan. Doiya singgat maka kubantil doi mian-mian mo bapupui: Pototongikene looluk padang-padangoo, boboiyo, maka suayo. Lapa doiya pototongikene dogandumoo, maka usekene doi longgo lalomo.’ " 31 Yesus basalitakene koidan doi mian momadaangoo meeng koandean, yana bantile, "Kalu Mian Bisa maparenta kona bunoan pokakana naiya andean nia: Meeng komostor batuno moinala, maka sinabukon doi asi. 32 Mostor batuno doiyamo kokalibuang mo poipoisik tuuno. Bai kalu yana tubomo teali babasal doi antara mosinakakonoo. Yana teali kayung, tukon tomisi-tomisi lubat mokubai telea doi panga-pangano." 33 Daano komeeng koandean bailon Yesus mo salitaikene doi mian badaang. "Kalu kai ko Mian Bisa maparentamo, konandodoong pokakana buno ragi meeng koboine moalayo maka inojo tukon sangkap kolono koliter tarigu polong posaapon tuboi!" 34 Sasaibino Yesus otunggulikene komian badaang tukon mangala andean. 35 Tobikon doiya tealimo konabi nabinantil, "Yaku mangala andean kalu basilingan tukon yanila; yaku beekene kolobo mo tosookon salataa kodunia nia natinealikonan." 36 Sambuno lapa doiya Yesus tinggalemo do mianoo mobadaang, maka usok doi bonua. Kona pololaing-pololaing lubat maka bantile, "Tama soba talakanggene doi kami koalatino koandean kaliangano kopadang mopotuboiy kogandum." 37 Yesus timbiliyo, "Mian mo sabukene kona kalibuang mo monondokoo doiyamo Manusia Napau. 38 Asidoo doiyamo dunia nia. Kalibuang mo monondokoo doiyamo mian-mian mo lapamo teali Mian Bisa naumat. Padang-padang doiyamo mian-mian mo daano doi Ibiliis. 39 Musu mo sakakene do padangoo doiyamo Ibiliis. Oloyo bapupuiyan doiyamo Oloyo Nakiamatan, tukon mian-mian mo bapupuidoo doiyamo malaekat-malaekat. 40 Bunomo kai padang-padang pinototongikon tukon sinua doi aung lalomo, bunomo lakon doiya doi Oloyo Nakiamatan. 41 Manusia Napau sumboliiyo kona malaekat-malaekat mopototongikene sasaibino kona mian mo kubaiyo kolalim, tukon sasaibino komian bailon mo kubaiyo kulokisan. 42 Yanila sasaibino sinakukon doi aung babasal lalomo; idoo yanila kokiil tukon sakisaa. 43 Tukon mian-mian mo loingiyo ko Mian Bisa namongiasan naikon kopanano pokakana kooloyo doi Mian Bisa na Dunia Boolu, yanila Tamano. Jadi kalu daano kotolingaimuyu, polengele!" 44 "Kalu Mian Bisa maparentamo, kona bunoan pokakana naandean nia: daano kobuat mo tatanom doi buta lalomo maka meeng komian posuunggene tukon usekene koidan doi butadoo lalomo. Doibundu sabab nasanaangan, do mianoo taus balukene sasaibino kona lobo masalo, maka yana abali tukon olio do butadoo." 45 "Kalu Mian Bisa maparentamo, kondondoongo pokakana naandean nia: Meeng komian badagang mounggolii mutiara mo maaling koolino. 46 Sambuno yana posuunggene komeeng komutiara batuno mo monondok tuuno, mosobit yana taus balukene sasaibino kona lobo masalo, maka yana oliyo mutiaradoo meeng." 47 "Kalu Mian Bisa maparentamo, kondondoongo buno buani mo sinakukon doi paisu, maka matapu moisalomo koikan kaliangano. 48 Sambuno do buanidoo moono ikan, do buanidoo yanila bingkatemo doi buta tina. Lapa doiya yanila osulang maka alaase do ikan-ikanoo: Komonondok inabos doi loyang tukon komo aki namonondok sinakukon. 49 Bunomo lakon doiya doi Oloyo Nakiamatan; malaekat-malaekat taus alaase ko mian-mian lokis doi mian-mian mo loingiyo ko Mian Bisa namongiasan. 50 Lapa doiya komian molokis sinakukon doi aung babasal. Idoo yanila kokiil tukon sakisaa." 51 "Kai komuyu mangalatikene sasaibinodoo?" Yesus sadaiyo. "Mangalati Tama!" yanila timbiliyo. 52 Maka Yesus bantile, "Doiyamo kosababpo doi meeng koguru agama mo lapamo teali Mian Bisa namian, pokakana meeng kobonua tumbuno mo buate kona buat doi naabosan lobo-lobo moboolu tukon momotuwamo." 53 Sambuno lapa Yesus basalitakene do ande-andeanoo, Yana tinggalemo do lipudoo, 54 maka Yana abali doi nalipu sinuungan. Indaa Yana taus mongotunggul doi bonua kaleda tukon badaang komian mo mondongolii Yana idoo, masaingding tuuno. Yanila bantile, "Naando namian nia namalaatan pandoiyan mobuno doiya? Tukon doiyaa Kona malaatan kuasa mokubaiyo kotanda mominasaingdinggon? 55 Bolikon kai Yana tukang kayung napau? Bolikon kai yanadoo kotinano Maria; tukon Koutus-utuso doiyamo Yakobus, Yusuf, Simon, tukon Yudas? 56 Tukon bolikon kai Koutus-utuso boine daano modungol dimbaa koidan? Doiyaa Kona laatano sasaibinodoo?" 57 Maka yanila tolayo Yesus. Maka Yesus bantile doi yanila, "Meeng konabi inodotii doi yayaa, alaasene doi nakampung susuungo tukon doi nabonua susuungo." 58 Tobikon doiya Yesus aki namokubai badaang kolangge mominasaingdinggon idoo sabab yanila aki naanggayo.

14

1 Doiya kotempono Herodes, tomundo doi Galilea, lengele bulaa kokaliangano Yesus. 2 Herodes bantile doi napagawe-pagawedoo, "Bisamo naiyamo Yohanes do Pasaudoo Mian mo tubomo koidan! Doiyamo kosababpo yana daano kona kuasa mokubaiyo komo minasaingdinggon." 3 Sabab akiyoon doiya Herodes sumboliiyo Yohanes nalinako tukon nabinoboi tukon nainusokon doi talunggu lalomo. Herodes kubaiyo buno doiya sabab Herodias kokaliangano, utuso Filipus naboloki. 4 Sabab Yohanes biasamo bontiikene Herodes, "Aki namoola ikoo kilayo Herodias!" 5 Kona tutuuwan Herodes yase moakateyo Yohanes, bai yana matakutene komian, sabab yanila anggayo Yohanes daano meeng konabi. 6 Singgat doiya Herodes kubaiyo kona taun sinuungan, Herodias napau boine yana osuleng doi mianoo pollubotii salaano. Kona osulenganoo kubaiyo sanaang tuuno Herodes noano. 7 Tobikon Herodes paradandi tukon totopi baikon oila kona kinabi, yana beekene doi yana. 8 Sabab kotinano beena galal, do boinedoo bantile, "Yaku kabiyo Yohanes Pasau Mian oluno kubineekon diabudodoo doi meeng kodulang!" 9 Herodes lengele do kakabidoo susa tuuno konoano. Bai yana molapamo batotopi doi namian inuang salaano, yana maparentakene sulano do boinedoo nakakabi nabineekon. 10 Yana mosumbolii mian motaus doi talunggu sulano napatele Yohanes oluno. 11 Doibundu doi Yohanes olunodoo binaba inusokon doi dulang bungkukono tukon bineekon do boinedoo. Maka do boinedoo babakene doi tinano koidan. 12 Lapa doiya Yohanes napololaing lubat moalayo Yohanes bajano tukon kibule. Maka yanila taus tukon popitoikene do halloo doi Yesus. 13 Sambuno Yesus lengele do bilitadoo, yana lakit duangan susuungo tukon tinggalemo do lipudoo, taus doi meeng kolipu mo kiis. Bai sambuno komian toiyo doiya langgedoo, yanila tinggalemo konapoo lipu tukon taus tunduwo Yesus mololoi loloon buta tina. 14 Singgatoo Yesus loboson doi duanganoo Yana kitayo do mianoo mobadaang, Yana seseange mo yanila. Maka Yana aline komian mo masakit doi yaniladoo. 15 Oloyo kinobiano pololaing-pololaing Yesus lubat tukon bantile doi Yana, "Oloyo kinobiano tukon nalipu nia tambasiil. Tadukai Tama nasumboliiyo yanila nataus, sulano yanila namalaat mongoli kaan doi kampung-kampung." 16 "Inaimo napai taus," Yesus bantile, "Komuyu komo beena kaan." 17 "Komo daano doi kami tolongo lima koloti tukon lua koikan!" Yesus pololaingo napotimbili. 18 "Babayomo doiya doisumai," Yesus bantile. 19 Lapa doiya Yana sumboliiyo do mianoo mobadaang osulang doi bulung bungkono. Maka Yana alayo do rotidoo molima tukon do ikanoo molua, maka lelengea doi timbu tukon libakene kona syukuul doi Mian Bisa. Lapa doiya Yana bisi-bisiliyo do rotidoo tukon lima-No maka beekene doi Napololaing-pololaing sulano naebese-ebese doi mian-mianoo mobadaang. 20 Yanila sasaibino kaan polong bobosul. Sambuno lapa doiya, Yesus napololaing-pololaing pototongikene do rotidoo labino; daano kosongulo lua kobois komo momoono. 21 Komo kaan doiya singgat uga-ugaate lima koloon komian, akiyoon natangait koboine tukon labuk-labuk. 22 Lapa doiya Yesus sumboliiyo Kona pololaing-pololaing lakit doi duangan tukon mantailuk pintas doi paisudoo; badungga daano Yana mosumboliiyo do mianoo mobadaang namule. 23 Sambuno lapa do mianoo momadaang taus, Yesus liba doi meeng kobungkuko susuungo sulano nabaladoa. Oloyo popooko Yesus daano idoo susuungo. 24 Napololaing-pololaingoo naduangan lakitan mododoono tuuno doi paisu tangano. Bokol tukon mbombuul pakapapuungo doi duanganoo sabab kombombuul posusul tukon duangan naampakonan. 25 Doi antarano batong tolu tukon batong noom dodowasoono, Yesus lubat doi yanila tukon ampakon doi paisu bungkukono. 26 Sambuno napololaing-pololaing kitayo yana moampakon doi paisudoo bungkukono yanila matakut tuuno. "Setan!" yanila wookon doi napoo matakutan. 27 Bai Yesus timbiliyo, "Inai pobiyok, yaku nia Yesus, inai matakut!" 28 Maka Petrus bantile, "Kalu ikoo doiyamo Yesus, sumboliiyo yaku kulubat ampakon doi paisu bungkukono." 29 "Lubato," Yesus timbiliyo. Jadi Petrus obulus doi duangan, maka ampakon doi paisu bungkukono tukon lubat doi Yesus. 30 Bai sambuno Petrus kitayo kobokol mobabasal tuuno doi paisudoo, yana polaing matakut tukon yana otuwong doi paisudoo. "Temeneno tomboniiyaku!" Petrus wookon. 31 Yesus ulule kolima-No tukon lakeyo yana maka bantile, "Petrus, Petrus, ikoo nia kinduung mumaangga. Bulaando ikoo mobalasaaki doi Yaku?" 32 Maka yanila luaila lakit doi duanganoo tukon dombombuuloo polaing tade. 33 Maka Yesus napololaing-pololaing sosuba doi Yana. Yanila bantile, "Bisamo ko Temeneno doiyamo Mian Bisa Napau!" 34 Sambuno yanila polong doi paisudoo sembeleng, yanila ampakon doi Genesaret. 35 Tukon salataa komian idoo kitayo domo lubatoo Yesus, yanila sabukene do bilitadoo doi sasaibino kolipu mopokoolani do kotadoo. Maka sasaibino komian moseselon binaba doi Yesus. 36 Tukon yanila kabiyo doi Yesus sulano namoola singgile kona jubah, mau natolongo bunduno. Maka sasaibino komo singgile teali tangalin.

15

1 Meeng ko Parisi miano tambuno tukon bubula koguru agama doi Yerusalem lubat doi Yesus. Yanila mansadai doi Yana, 2 "Bulaando Komu pololaing-pololaing molanggalemo kotumbunggita naadat? Salataa naikon nakaan, yanila aki nakumesiyo kolimano looluk manurut paraturan!" 3 Yesus timbiliyo, "Tukon bulaando komuyu molupaiyo ko Mian Bisa naparenta, tolongo sabab yase loingiyo koadat istiadat tumbunggita? 4 Sabab ko Mian Bisa bantile, ’Odotiiyo kotamamu tukon tinamu,’ tukon ’Indee komo banti-bantile kulokis kotamano-tinano, sio nainukum mate.’ 5 Bai komuyu otunggukene: kalu komian bantile doi orang tua, ’Oila komo moola kubeekene doi tamanggu-tinanggu, lapamo yaku sosubakene doi Mian Bisa,’ 6 maka do mianoo akimo sinumbolii koidan moodotiiyo koolang tua. Jadi, tobikon tumbumu looluk naadat, komuyu lailainggene ko Mian Bisa nabantilan. 7 Komuyu mian bakala-kala! Bisamo tuuno oila Nabi Yesaya nabinantikon doi komuyu, doiyamo, 8 ’Buno naiya ko Mian Bisa nabantilano: Do mianoo tolongo sosubaiyo Yaku tukon bantilan-bantilan, bai yanila noano odoon doi Yaku. 9 Palasuma yanila sosuba doi Yaku, sabab banggapi naparaturan yanila nainotunggukon buno baikon Kuparaturan.’ " 10 Doibundu Yesus uange komian madaang tukon bantile doi yanila, "Polengele sulano pomangalati! 11 Mo usok doi babano aki nakubaiyo komian mosikit; tolongo mo tobuat doi babano doiyamo komo tealikene yana mosikit." 12 Maka Yesus napololaing-pololaing lubat tukon bantile doi Yana, "Tama toiyo, ko Parisi mian-miano manasalo konoanoila salataa molongol Tama nabantilan mobuno doiya?" 13 Yesus timbiliyo, "Meeng kolangge mo bolikon Tamang-Ku doi surgaa komo sakakene naapa kinubut. 14 Inai pomopusinggon do Parisidoo miano. Yaniladoo padagai-padagai mopiit; tukon kalu komian piit tandane komian piit, lualuadoo otuwong doi bitu." 15 Petrus bantile, "Tama tunggulikene doi kami koalatino do andeanoo!" 16 Yesus timbiliyo yanila, "Kai komuyu akiyoon pomangalati? 17 Akiyoon kai komuyu potoiyo, baikon komo usok doi babanggita obulus doi tianggita lalomo lapa doiya tobuat koidan? 18 Bai komo tobuat doi babanggita, luwedoi noanggita; doiyamo komo kubaiyo komian mominosikiton. 19 Sabab doi noanggita lubat kopikilan-pikilan mokulokis; mo tealikene komian mangakate, poselekon, balolowa, pondikuk, bakala-kala, tukon batotosii. 20 Doiyamo kolobono komo tealikene komian minosikiton, tukon bolikon kai kaanan mo aki nda bakumosi." 21 Doibundu Yesus tinggalemo do lipudoo tukon taus doi lipu moloolani kokota Tirus tukon Sidon. 22 Meeng koboine Kanaan doi lipudoo, lubat doi Yesus tukon wowookon, "Daud Napau, seaseangaku! Daku pau boineno inusoki ibiliis. Kondondoongo payahmo tuuno." 23 Yesus aki timbiliyo do boinedoo. Maka Yesus napololaing-napololaing lubat doi Yana tukon kabiyo, "Tama, sumboliiyo boinedoo nataus. Yana tolongo wookon doi tonggulunggita!" 24 Yesus timbiliyo, "Yaku binotokon tolongo doi bangsa Israel, tolongo tuuk doi yanila mo tapa." 25 Do boinedoo lubat mososuba doi Yesus salaano tukon bantile, "Tulungiaku, Tuan." 26 Yesus timbiliyo, "Aki namonondok mangala labuk-labuk nandemel tukon sinakukon doi asu." 27 "Bisa, Tuan," boinedoo timbiliyo, "bai koasu kaane kondemel labino mo otuwong doi tumbuno nameda." 28 Maka Yesus bantile doi yana, "Tina, komu maanggaan babasalo! Tealimo oila komu mongiasan!" Doiya kosinggatoo do paudoo boineno tangalino. 29 Yesus tinggalemo do lipudoo, maka ampakon meseele doi Danau Galilea bibilo. Lapa doiya Yana libamo doi meeng kobunggul maka osulang idoo. 30 Badaang komian molubat doi Yana mababa mian-mian mo pelong, mo piit, mo lemat, mo ponga, tukon badaang komian bailon mo seselon. Yanila abese do mian-mianoo doi Yesus salaano tukon yana aline do mianoo moseselon. 31 Mian badaang mo daano idoo masaingding tuuno, sodo yanila kitayo komian ponga moola basilingan, mian pelong moola tangalin, mian lemat ampakon, tukon mian mopiit teali mongkita. Maka yanila nggaa-nggaale kobangsa Israel na Mian Bisa. 32 Doibundu Yesus uange Kona pololaing-pololaing maka bantile, "Yaku seaseange namian nia mobadaang. Tolumo kooloyo molapa yanila polaing Yaku, tukon diabudodoo yanila akiyo kona ndemel. Yaku aki kuyase sobiiyo yanila mule tukon tiano momalaal, naaki yanila napadut doi loloon." 33 Maka Yesus Napololaing-pololaing mansadai doi Yana, "Inaando konda malaatan ndemel nai lipu nia mokiis tuuk doi mian nia momadaang?" 34 "Daano komoiya koroti doi komuyu?" Yesus sadaiyo doi yanila. "Pitu," yanila timbiliyo, "tukon bubula koikan." 35 Maka Yesus sumboliiyo do mianoo mobadaang naosulang doi buta. 36 Maka Yesus alayo do rotidoo mopitu tukon do ikanoo, lapa doimbaa Yana baladoa doi Mian Bisa. Lapa doiya Yana bisi-bisiliyo do rotidoo tukon do ikanoo maka beekene doi Napololaing-pololaing, tukon yanila ebes-ebese doi mianoo badaang. 37 Sasaibino do mianoo badaang kaan bobosul. Lapa doiya pololaing-pololaing Yesus pototongikene dondemeloo labino. Sasaibino pitu kobois momoonoh. 38 Kona kadaang komo kaan doiya singgat mamalane sangkap koloon komian, akiyoon natangait koboiboine tukon labuk-labuk. 39 Lapa doiya Yesus sumboliiyo do mianoo namule. Yana susuungo lakit doi meeng koduangan tukon taus doi lipu Magadan.

16

1 Daano kobubula ko Parisi miano tukon Saduki miano lubat doi Yesus modesaake Yana. Yanila kabiyo Yana nakubaiyo kolangge mominasaingdinggon sulano natokita baikon Yana modoi Mian Bisa kona lubatan. 2 Yesus timbiliyo, ["Kalu kooloyo sodo nasopok, komuyu bantile, ’Monondok kodapang, sabab kotimbu memela.’ 3 Tukon dodowasoono komuyu bantile, ’Oloyo nia naikon udan, sabab kotimbu memela tukon antonggon.’ Nah komuyu moola tantukene kodapang tukon kitayo kotimbu ndondoongo, bai koloonu palo-palosano aki namoola komuyu tantukene!"] 4 "Bukan maen kona kulokisan tukon napalalentelan komian doi loonu nia? Komuyu kabiyo Yaku kukubaiyo kolangge mominasaingdinggon. Komuyu aki pobinee meeng kolobo mominasaingdinggon kasuali langge mominasaingdinggon doi Nabi Yunus." Sambuno lapa bantile buno doiya Yesus tinggalemo yanila tukon taus. 5 Sambuno Yesus napololaing-pololaing polong doi paisu sembeleng, maka nasodo yanila toiyo moaki napai makanggi roti. 6 Yesus bantil doi yanila, "Pobaingotii doi Parisi tukon Saduki miano napangaani." 7 Molongol Yesus nabantilan mobuno doiya, Napololaing-pololaing pobantikon meeng tukon bailon, "Yana bantile buno doiya sabab kita aki nda makanggi roti." 8 Yesus toiyo oila yanila nasalita. Jadi Yana bantile, "Bulaando komuyu mopusinggene moakiyo kopo roti? Akiyoon namoonggol kopoo maanggaan! 9 Komuyu akiyoon po mangalatikene? Kabudoon komuyu akimo poneneeke Yaku mo bata-bataiyo lima koroti tuuk doi lima kololoon komian? Bulaa kobois nakadaang rotidoo labino komuyu pototongikene? 10 Tukon bulaa koidan pitu koroti tuuk doi sangkap koloon komianoo? Bulaa kobois kolabino komuyu pototongikene? 11 Bulaando komuyu moaki pomangalatikene baikon Yaku bolikono basilingan doi komuyu kokaliangano doi rotidoo? Pobaingotii doi Parisi tukon Saduki miano napangaani!" 12 Doibundu Yesus Napololaing-pololaing mangalatikenemo baikon Yesus sumboliiyo yanila nabaingotii bolikon kai ragi mo pinake doi mokubaiyan roti, bai Parisi tukon Saduki miano naotunggul. 13 Yesus taus doi meeng kolipu moloolani kokota Kaisarea Filipi. Idoo Yana sadaiyo kona pololaing-pololaing, "Manurut mian nabantilano, Manusia na Paudoo indee?" 14 Pololaing-pololaing timbiliyo, "Daano komo bantile Yohanes Pasau Mian. Daano komo bantile Elia. Kobailon koidan bantile Yeremia, kai meeng konabi." 15 "Bai kalu komuyu susuumuyu, Yaku nia indee?" 16 Simon Petrus timbiliyo, "Tama doiyamo Tomundo Pasalamat, Mian Bisa Napau Mo Tubo." 17 "Ikoo laba tuuno, Simon Yona napau!" Yesus bantile, "Sabab bolikon banggapi komo bontiikene doikoo bai Tamang-Ku doi surgaa. 18 Tobikon doiya mutoiyo, ikoo doiyamo Petrus, batu mo moonggol. Tukon nia batu nia bungkukono naimbaamo Yaku naikon mobanguni Ku Gereja, mo aki namoola nalinunggui; mau kai matean! 19 Yaku beekene doikoo kopogiling doi Dunia Boolu Mian Bisa. Oila komu pinantanggon doi dunia bungkukono, koidan pinantanggon doi surgaa. Tukon oila komu binisakon doi dunia bungkukono, mau doi surgaa tobisakon." 20 Lapa doiya Yesus ingotiikene Kona pololaing-pololaing sulano yanila naaki babotilanggene doi inde-indee baikon moi Yanamo ko Tomundo Pasalamat. 21 Tambuun doi oloyodoo Yesus bontiikene doi Napololaing-pololaing, baikon Yana sio nataus doi Yerusalem tukon motoupi badaang kosakisaa doi katua-katua, imam-imam kapalano tukon guru-guru agama. Yana naikon inakate, bai oloyo kotoluno Yana tubo koikoidan. 22 Maka Petrus kedele Yesus doi bibilo tukon anuukene, Yana bantile, "Kalu momoola Mian Bisa nadedeenggene doiya langgedoo, Temeneno! Inai doiya langgedoo nateali doi Temeneno!" 23 Yesus mbaleng maka bantile doi Petrus, "Taus luwe naimbaa, Ibiliis! Ikoo sembange Yaku. Mupikilanoo, pikilan banggapi; bolikon pikilan Mian Bisa!" 24 Lapa doiya Yesus bantile doi napololaing-pololaing, "Mian mo yase lainga-Ku sio natoliminggene Kona kapalaluuwan doi yana susuungo, tanggunge kona kayung sempang, tukon lainge Yaku. 25 Sabab mian mo yase bataanggene kona tuboan, lapus kona tuboan. Bai komian mo yase sosubakene kona tuboan motuuk doi Yaku, yana malaat tuboan. 26 Oila kona labaan doi meeng komian, kalu sasaibino nadunia nia ano doi yana bai yana lapus kona tuboan? Moola kai do tuboanoo nasinoboli tukon lobo bailon? 27 Akimo namalumbit koidan Manusia Napau, posinggat-singgat tukon Namalaekat-malaekat naikon molubat tukon Tamano Nakuasa. Doiya kosinggatoo Yana balese meeng-meeng komian pololoikon tukon nakokubai. 28 Potoiyo! Doi komuyu nokon daano komo aki namate, kalu akiyoon nakitayo Manusia Napau molubat pokakana ko Tomundo."

17

1 Noom kooloyo molapa Yesus babayo Petrus, tukon Yakobus maka utuso Yohanes, basusuunganggon doi meeng kobunggul mo tatandak. 2 Doi yanila salaano, Yesus tobolii koduduso: Koduduso teali madialan pokakana kooloyo tukon Napakean moute didilengan. 3 Doibundu Dona pololaingoo motolu kitayo Musa tukon Elia pobasilingonii tukon Yesus. 4 Maka Petrus bantile doi Yesus, "Temeneno monondok tuuno kita naimbaa. Kalu Temeneno yase, yaku mokubai tolu kosandung dimbaa: meeng tuuk doi Temeneno, meeng tuuk doi Musa, tukon meeng tuuk doi Elia." 5 Daano Petrus mobasilingan, bunom mo madialan tuuno tonggupiyo yanila tukon doi bunomo lalomo tololongol koalalo mo bantile, "Naiyamo Daku Pau sineang. Yana komo sanaanggene Konoanggu. Lengele Yana!" 6 Doiya singgat sambuno dopololaing-pololaingoo lengele do mianoo alalo, yanila matakut tobikon yanila tootuku doi buta. 7 Bai Yesus lubat maka singgile yanila. "Pobanguno," kona bantilano, "inai momatakut!" 8 Salataa yanila mbalenge, yanila akimo namokita mau inde-indee komiano, tongo Yesus. 9 Salataa yanila tokolu doi bunggulo, Yesus ingotiikene yanila, "Inai mopopitoikene doi inde-indee komiano dopo kinitadoo budodoo, kalu akiyoon Manusia Napau nainotuboi doi namatean." 10 Pololaing-pololaing Yesus mansadai doi Yana, "Bulaando koguru-guru agama mobantile baikon Elia sio nalubat matailuk?" 11 Yesus timbiliyo, "Takainomo Elia lubat tukon alapayo sasaibino kolangge. 12 Bai Yaku bantile doikoo, Elia lapamo lubat, mau komian naaki natingoniiyo yana; tukon yanila lailainggene yana menurut napai mongiasan. Tukon bunomo lakon doiya yanila naikon sakisaayo Manusia Napau." 13 Maka Dona pololaing mangalatikenemo komo Yesus nasinalita doiyamo Yohanes Pasau Mian. 14 Salataa Yesus tukon tolu Kona pololaing-pololaing abali doi mian momadaangoo, meeng komalane lubat, sosuba doi Yesus salaano, 15 tukon bantile, "Tama, seseange daku pau. Yana seselon kobutongo sintok. Doseseloo nakokubai idan-idan yana otuwong doi aung tukon idan-idan yana otuwong doi paisu lalomo. 16 Yaku babayomo yana doi Tama napololaing-pololaing, bai yanila aki namoola aline yana." 17 Yesus timbiliyo, "Todudulo komuyu nia! Komuyu tutuu mian mo aki namoloingi tukon aki namaangga. Polong indee kotempono Yaku sio kudungol pototongi komuyu tukon sabal doi komuyu? Babayo do paudoo doi suma." 18 Maka Yesus parentayo do ibiliisoo natobuat doi paudoo. Tukon do ibiliis tobuato, maka do paudoo tangalin doiya singgatoo koidan. 19 Lapa doiya pololaing-pololaing Yesus lubat doi Yana susuungo maka mansadai doi Yana, "Tama, oila kosababpo kami moaki namoola siikayo do ibiliisoo?" 20 Yesus timbiliyo, "Sabab komuyu akinduung pomaangga. Poneneeke! Kalu komuyu kopoo maanggaan pokakana komostol batuno, komuyu moola pobantil doi bunggul nia, ’Biol imbali!’ do bunggulo biol. Bai akiyo komeeng mo aki namoola komuyu kubaiyo! [ 21 Bai koibiliis mo pokakana naiya, tongo moola siniika tukon sambeang tukon bangapataiyan.]" 22 Salataa Yesus napololaing-pololaing pototongi doi Galilea, Yesus bantile doi yanila, "Akimo namalumbit koidan, Manusia Napau sinalakanggono doi banggapi nakuasa. 23 Yana naikon inakate, bai doi oloyo kotoluno Yana tubo koidan." Maka Kona pololaing-pololaing teali poloon konoano tuuno. 24 Singgatoo Yesus tukon Napololaing-pololaing polong doi Kapernaum, pakabi-pakabi lulu Temeneno Na Bonua lubat doi Petrus tukon mansadai, "Kopo guru mebeal lulu doi Temeneno Na Bonua kai aki?" 25 Petrus timbiliyo, "Mebeal!" Salataa Petrus mule, Yesus nggalakene tumbe yana, "Simon, bulaa komu palaat? Indee komiano komo sio namebeal lulu kai lulu doi tomundo-tomundo dunia nia? Mian madaang kai mian molubat?" 26 "Mian molubat," Petrus timbiliyo. "Kalu buno doiya," Yesus bantile, "mian madaang aki napalaluu babeal. 27 Bai inaikai nda singgunge komian napalasaanoo. Jadi, potauso doi paisu po bapekai. Poalayo kopoo ikan tinapu tumbeno. Doi babano lalomodoo ikoo naikon malaat doy sukup pobeal nda lulu lua kita. Alayomo do doydoo tukon beare doi yanila konda lulu tuuk Temeneno Na Bonua."

18

1 Doiya kosinggatoo Yesus Napololaing-pololaing lubat doi Yana tukon mansadai, "Indee komo inaanggon babasal doi sasaibino ko Mian Bisa namian?" 2 Yesus uange meeng kopau pau-pauno maka Yana kekendenge doi salaanoila. 3 Maka Yesus bantile, "Poanggayomo! Tongo kalu komuyu tobolii pokakana kopau-pau, komuyu teali Mian Bisa namian. 4 Komian mo pependeyo kobutongo tukon teali pokakana napau nia, doiyamo komo babasal doi Mian Bisa namian. 5 Tukon mian mo talimayo kopau pokakana naiya tobikon Yaku, koalatino talimayo Yaku." 6 "Indee komo tealikene sala komeeng doi pau-pau pauno nia akimo namaangga doi Yaku, tadukai batu gilingan nakinooton doi bulungo maka yana nakinolomos doi tobun mo atean. 7 Silakamo nadunia nia sabab mo tealikene kolobo mo kubaiyo kobanggapi baladosa. Takainomo langge-langge mobuno doiya naikon sidutu daano, bai silakamo komiano mo lubatene doiya! 8 Kalu limamu kai aimu kubaiyo ikoo baladosa, patele maka sakukene. Lobian komonondok ikoo tubo tukon Mian Bisa mau naakiyo kolimamu kai aimu sembeleng, maka mobaino ikoo sinakukon doi aung naraka lalomo tukon lua-lua kolimamu maka aimu. 9 Tukon kalu matamu komo kubaiyo kolalim, tadukai musuwete maka musakukene. Lobian komonondok ikoo tubo tukon Mian Bisa mau naakiyo komatamu sembeleng, maka mobaino ikoo sinakukon doi naraka lalomo tukon lua komatamu." 10 "Awas inai mototulaiyo doi meeng komian mo poipoisik nia. Sabab poneneeke, yanila namalaekat-malaekat daano sidutu doi Tama Salaano doi surgaa. [ 11 Sabab Manusia Napau lubat sulano nasalamatene komian mo tapa!] 12 Bulaa komu palaat? Andeno kalu daano komeeng komian mo mototooli sakat kodomba, maka nalapus komeeng kona domba, oila do mianoo nakinubai? Tantu yana tinggale dona domba mo sio kolono sio doi bunggul maka nataus umboliiyo domo lapusoo. 13 Tukon kalu yana posuunggenemo koidan dona dombadoo -- poanggayomo Yaku -- yana lobian kona sanaangan doi nadombadoo mo meeng tukon domo sio kolono siodoo mo aki nalapus. 14 Bunomo lakon doiya ko Tamamu doi surgaa aki nayase doi meeng komian mo sosodoan kona maanggaan doi Yaku nia yana tapa." 15 "Kalu doutusomu kubaiyo kolalim doikoo, taus doi yana tukon tudoikene doi yana kona sinalakon. Kubaiyomo doiya lua komuyu inai pobiyok-biyok. Kalu yana loloiyo komu bantilan maka ikoo laatemo yana koidan. 16 Bai kalu aki babayo komeeng kabai lua komian koidan. Sabab doi Kitab Moliyous lalomo totulis, ’Kona kidikan lua kai tolu kosakisii moinuang kalu daano komeeng kotuduhan.’ 17 Kalu yana aki natalimayo do mianoo naotunggul, popitoikene doiya langgedoo doi jemaat. Tukon doibundu, kalu yana aki natalimayo kojemaat naotunggul, poaanggenemo yana buno kopakabi lulu tukon meeng komian mo aki natingoniiyo ko Mian Bisa." 18 "Potoiyo: Oila kopo pinantanggon doi dunia, mau doi surgaa pinantanggon. Tukon oila kopo minoolakon doi dunia, mau doi surgaa minoolakon. 19 Tukon potoiyo koidan: Kalu komuyu doi dunia nia lua komian pomeenggon motuuk doi oioilamo tolong tukon sambeanggene, do sambeangoo Tama-Nggu doi surgaa talimayo. 20 Sabab doi naando lua kai tolu komian pototongi sabab Yaku, Yaku daano doi tangatanga yanila." 21 Lapa doiya Petrus lubat doi Yesus maka mansadai, "Temeneno, kalu koutusonggu daano kona lalim doi yaku polong bulaa luunggon yaku sio kuompuniyo yana? Polong pitu luunggon kai?" 22 Yesus timbiliyo, "Aki, bolikon tongo polong pitu luunggon, bai pitu kolono luunggon napitu. 23 Sabab kalu ko Mian Bisa maparenta, kondondoongo pokakana naandean nia: Meeng ko tomundo yase moolunase kona ata-ata nasamea. 24 Salataa yana tambuun kubaiyo kona bapalesaan, sinasalaanikon doi yana komeeng koata mo basamea doi imbu-imbuno, 25 tukon akimo namoola tebeal. Jadi, do tomundodoo maparentakene sulano do atadoo nabinalukon singgat-singgat tukon napau tukon naboloki, maka sasaibino kona buat sulano nabeale kona samea. 26 Atadoo sosuba doi tomundodoo salaano, tukon kabiyo, ’Tuan, sabal looluk doi muata. Ata naikon olunase ata nasamea.’ 27 Tomundodoo seseangemo doi yana, tobikon yana apusanggenemo sasaibino kona samea. 28 Sambuno do atadoo tobuat, yana posuung tukon tulano, meeng koata koidan, mo basamea doi yana moimoiya koloon. Yana lakoyo do tulanodoo, maka peeke tukon bantile, ’Beale sasaibino komu samea!’ 29 Maka do tulanodoo sosuba doi salaano tukon kabiyo, ’Tulanggu sabal looluk, sasaibino yaku beale!’ 30 Bai do tulanodoo tolake. Koikoidan, yana usekene do tulanodoo doi talunggu lalomo polong yana beale kona samea. 31 Sambuno doata-atadoo bailon kitayo oila komo lapamo teali, yanila susa tukon yanila popitoikene doiya langgedoo doi tomundo. 32 Maka do tomundodoo uange do atadoo mo lokis tukon bantile doi yana, ’Ata mo lokis! Sasaibino komu samea lapamo Yaku apusanggene badungga ikoo mokabiyo doi Yaku. 33 Bolikon kai ikoo sio mumangabos seang doi tulamu pokakana Yaku molapamo seseange ikoo?’ 34 Tomundodoo nggimal tuuno. Do atadoo mo lokis inusokon doi talunggu lalomo polong yana olunase sasaibino kona samea." 35 Yesus akabuse Kona salita tukon nabantilan-bantilan nia, "Bunomo lakon ko Tamang-Ku doi surgaa naikon kubaiyano komuyu meeng-meeng, kalu komuyu aki poompuniyo koutusomuyu tukon nasanaangan."

19

1 Sambuno lapa Yesus bantile sasaibinodoo, Yana tinggalemo ko Galilea maka taus doi lipu Yudea doi Yordan Paisuno batango sembeleng. 2 Badaang komian motunduwo Yana, tukon Yana tangalinggene yanila idoo. 3 Maka ko Parisi mian-miano lubat mosobaiyo Yana. Yanila mansadai, "Kalu nda ukum agama, kabudoon moola kai komian bauntale kona boloki tukon moisalomo kona alasan." 4 Yesus timbiliyo, "Kabudoon komuyu akiyoon pobasayo doi Kitab Moliyous lalomo baikon Papasitaka komo kubaiyo kobanggapi, doi tumbeno lapamo tealikene yanila mamalane tukon boine? 5 Tukon sambuno lapa doiya Yana bantile, ’Doiyamo kosababpo mala-malane otinggale kotamano-tinano tukon pomeenggon kona boloki, maka luailadoo teali meeng.’ 6 Jadi yaniladoo bolikono koidan lua komian bai meeng. Doiyamo kosababpo oila komo lapamo Mian Bisa pomeengggene akimo namoola kobanggapi pobauntakene." 7 Maka ko Parisi mian-miano mansadaikene doi Yana, "Kalu buno doiya bulaando Musa moloasene komian mebee surat potinggalan doi boloki mo binauntal?" 8 Yesus timbiliyo, "Musa beena izin komuyu pobauntale kopoo boloki sabab komuyu susa poinotunggul. Bai kona tutuuwan aki nabuno doiya doi tumbeno. 9 Jadi, polengele nia: Indee komo bauntale kona boloki -- bai do boinedoo aki nabalolowa -- lapa doiya maka naosowaan koidan tukon boine bailon, do mianoo balolowa." 10 Maka Napololaing-pololaing Yesus bantile doi Yana, "Kalu kopoo babaan langkai boloki buno doiya, tadukai naaki nda osowaan." 11 Yesus timbiliyo, "Aki nasasaibino komian moola talimayo doiya bantilan-bantilanoo, tongo mian-mian mo lapamo Mian Bisa tantukanggene. 12 Sabab daano komian mo aki nateali osowaan, sabab yanila takainomo sinuung bunomo doiya. Daano koidan komo aki namoola osowaan sabab yana mian bailon komo kubaiyo buno doiya. Tukon daano koidan komo piliyo susuungo moaki nakilayo osowaan, sulano namoola leleaniyo ko Mian Bisa. Mian mo moola talimayo naotunggul nia, tadumokai natalimayo." 13 Daano komian mobabayo kona labuk-labuk doi Yesus sulano yana nabingkakene kolimano doi olunoila bungkukono tukon nasambeanggene yanila. Bai Yesus napololaing-pololaing nggimoliiyo do mian-mianoila. 14 Maka Yesus bantile doi Napololaing-pololaing, "Sodiikenemo koiya labuk-labukokon nalubat doi Yaku! Inai popantane yanila, sabab komian mobuno naiya komo teali Mian Bisa namian." 15 Maka Yesus bingkakene Kolimano doi labuk-labukoo oluno bunggono tukon balakaatiyo yanila. Lapa doiya Yana tauso. 16 Daano kooloyo meeng, meeng komalane lubat doi Yesus, "Tama Guru," nabantilan, "kokubai monondok oila komo sio kulakukanggene sulano namoola mantalima tuboan mobisa tukon posidutukon?" 17 Yesus timbiliyo, "Bulaando ikoo mansadai doi Yaku oila komo monondok? Tongo daano komeeng komonondok. Kalu ikoo yase tubo, ikoo sio muloingiyo ko Mian Bisa naparenta." 18 "Parenta mo bulaandodoo?" mianoo mansadai. Yesus timbiliyo, "Inai momangakate, inai mobalolowa, inai mopondikuk, inai mobakala-kala, 19 odotiiyo kotamamu tukon kotinamu; tukon seseange kotulamu banggapi pokakana ikoo moseseange kobutomu susuumu." 20 "Sasaibino do parentadoo lapamo kuloingiyo," do mianoo motabokon timbiliyo. "Oilamo koidan komo palaluu?" 21 Yesus bantile doi yana, "Kalu ikoo yase motalakana, ampakono mubalukene sasaibino kolobo. Kodoyno beekene doi mian motalalais, tukon ikoo malaat buat doi surgaa. Lapa doiya, lubato mololo Yaku!" 22 Molongol bantilan-bantilanoo, mianoo motabokon taus tukon susa konoano sabab yana kaasa tuuno. 23 Maka Yesus bantile doi napololaing-pololaing, "Yaku bantile doi komuyu, maaling tuuno komian mokaasa nateali Mian Bisa namian. 24 Tukon nia koidan yaku yase bantile doi komuyu; mumunda tuuno meeng kounta usok doi pakaut buango, kalu mobaino meeng komian mokaasa usok doi Mian Bisa na Dunia Boolu." 25 Salataa Kona pololaing-pololaing lengele doi Yesus nabantilanoo, yanila masaingding. "Kalu buno doiya," yanila bantile, "indee komo mo moola salamat?" 26 Yesus mbalenge yanila maka bantile, "Doi banggapi, doiya aki nateali! Bai doi Mian Bisa, sasaibino teali." 27 Maka Petrus bantile, "Kitayo kami nia lapamo tinggale sasaibino kolangge-langge sulano kami lainge Tama. Tukon indee naikon kombai linaat?" 28 Yesus bantile doi yanila, "Poanggayomo: Doi Dunia mo Boolu, Manusia Napau osulang doi nakulusii nabatomundoan mo monondok. Doiya kosinggatoo komuyu Daku pololaing-pololaing naikon osulang doi songulo lua kobatomundoan tukon moadiliyo kosongulo lua kobenseno bangsa Israel! 29 Tukon memeeng komian mo lapamo tinggale kona bonua, kai utuso mala-malane kai boine, kai tama-tina, kai pau-pau, kai naasi sabab Yaku, doiya mianoo naikon mantalima sakat luunggon komo sakat. Tukon yana mantalima koidan tuboan mobisa tukon posidutukon. 30 Bai badaang komian diabudodoo kotumbeno teali mo doibundu tukon komo budodoiya nia doibundu naikon tealimo tumbeno."

20

1 "Kalu ko Mian Bisa maparenta, kondondoongo pokakana naandean nia: Meeng koasi anggur tumbuno dodowasoono yana taus moumbolii mian mobalimang doi naasi anggur. 2 Sambuno lapa yana yase mobeale doi yanila meeng kodoy perak meeng kooloyo, yana sumboliiyo yanila mobalimang doi naanggur asino. 3 Batong sio dodoa, do asidoo tumbuno taus koidan, tukon kitayo bubula komian modaano moosulang doi labotan. 4 Maka yana bantile doi yanila, ’Potauso komuyu pobalimang doi kuanggur asino. Yaku naikon beale kopo tambo mo cukup.’ 5 Yanila polaing taus. Batong songulo lua suun kooloyo tukon koidan batong tolu kinobian asidoo tumbuno taus koidan tukon kubaiyo koidan kolangge mo pokakana. 6 Tukon uga-ugaate batong lima kinobiano, yana taus koidan tukon yana kitayo daano komian mo bapiada. Maka yana mansadai doi yanila, ’Bulaando komuyu motongo kokondong meeng kooloyo dimbaa tukon moakiyo kopo limang?’ 7 Do mianoo timbiliyo, ’Akiyo komo sasaiyo kami.’ ’Kalu buno doiya,’ do asidoo tumbuno bantile, ’potauso komuyu pobalimang doi kuanggur asino.’ 8 Sambuno kinobian, asidoo tumbuno bantil doi namandor, ’Uangemo do polimang-polimangoo tukon beale kona pai tambo meeng-meeng, mulai doi mo sodo usok polong doi mo usok tumbeno.’ 9 Maka polubotino domo balimang-malimang doo natambunan balimang luwedoi jam lima kinobiano. Yanila suwe-suwele mantalima doy meeng koperak. 10 Lapa doimbaa lubat koidan domo tinambodoo balimang salataa dodowasoono. Yanila pikikene yanila mantalima lobian. Banggokai yanila tolongo binee meeng kodoy perak koidan. 11 Salataa talimayo do doydoo, yanila mondomukiyo doasidoo tumbuno: 12 ’Polimang mo lubat doibundu doiya tolongo balimang meeng kojam. Kami mobalimang meeng kooloyo kopintal moonas, bai Tuan bayale yanila natambo pokakana tukon kami!’ 13 Asidoo tumbuno timbiliyo doi meeng komian doi yaniladoo, ’Tulando, yaku akiyo daku sala doikoo. Bolikon kai ikoo yase mantalima tambo meeng kodoy perak komu balimangan meeng kooloyo? 14 Tobikon doiya, alayomo komu tambo, tukon ampakono. Yaku yase beena tambo doi mian mo usok binduno pokakana tukon daku bineekon doi komuyu. 15 Kai aki namoola kukubaiyo daku iniyas tukon daku lobo? Kai ikoo mosikit, sabab yaku monondok konoanggu?’ " 16 Maka Yesus bantil koidan, "Bunomo lakon koidan komian doibundu teali mo mantailukon tukon mian mo mantailukon teali doibundu." 17 Salataa Yesus badombaakon Yerusalem, doi loloon tangano Yana uange kosongulo lua Kona pololaing pototongi bangalaas. Maka Yana bantile doi yanila, 18 "Pondongoliiyo! Kita budodoiya taus doi Yerusalem. Idoo Manusia na Pau sinalakanggono doi imam-imam kapalano tukon guru-guru agama. Maka Yana naikon inukum mate, 19 doibundu sinalakanggon doi mian mobolikon Yahudi. Yanila totulaiyo Yana, sakisaayo Yana, tukon sempanggene Yana. Bai doi oloyo kotoluno Yana inotuboi koidan." 20 Lapa doimbaa Zebedeus naboloki lubat tukon nalabuk-labuk doi Yesus. Doi Yesus salaano yana sosuba sulano namangkabi meeng kolangge. 21 "Tina oila komu kinabi?" Yesus sadaiyo. Do bolokidoo timbiliyo, "Yaku yase daku pau luaila nia naosulang doi Tama bakalingano tukon bobono kalu Tama tealimo Tomundo." 22 "Komuyu aki potoiyo oila kopo kinabi," Yesus bantile doi yanila. "Moola kai komuyu po inume doi galaas sakisaawan nia mo sio Kuinume?" "Moola," yanila timbiliyo. 23 Yesus bantile, "Takainomo komuyu naikon monginum koidan doi kugalaas. Bai tentang indee naikon komo osulang doi bobo tukon bakalingang-Ku, doiya bolikon Yaku komo tantukanggene. Do osulanganoo doiya tuuk doi mian mo lapamo Tamang-Ku tantukanggene." 24 Singgatoo domo songulodoo kopololaing bailon lengele doiya langgedoo, yanila nggimoliiyo doi mianoo moluaila montolutus. 25 Tobikon doiya Yesus uange yanila sasaibino maka bantile, "Komuyu toiyo baikon katua-katua bangsa mo aki natingoniiyo ko Mian Bisa lailainggenemo kona mian. Tukon babasakene yanila dedekene yanila. 26 Bai komuyu aki namoola buno doiya. Bai komian mo yase teali babasal doi komuyu, sio nateali po peleleani. 27 Tukon mian mo yase tanggaal doi komuyu, sio nateali poata. 28 Pokakana buno Manusia na Pau koidan: Yana lubat bolikon sulano nalineleani, bai sulano nameleleani, tukon nasalakanggene kobutongo teali potolos mian badaang." 29 Singgatoo yanila tinggale ko Yerikho, badaang komian motunduwo Yesus. 30 Lua komian mopiit daano moosulang doi loloon bibilo. Sambuno yanila lengele Yesus moalomo, yanila wookon, "Daud Napau, seseange kami!" 31 Mian badaang modaano idoo nggimoliiyo yanila tukon sumboliiyo yanila inai napelek. Bai yanila pololokon kakabukuan wookon, "Tuan, Daud Napau, seseange kami!" 32 Maka Yesus tade tukon uange yanila. "Oila komuyu yase Kukubaiyo doi komuyu?" Yesus sadaiyo. 33 Yanila timbiliyo, "Tuan, kami yase mokitayo kolipu!" 34 Yesus seseange yanila, maka taape yanila matano. Doiya singgat yanila moolamo kitayo kolipu. Maka yanila malaingo Yesus.

21

1 Sambuno loolanimo ko Yerusalem, yanila polong doi Betfage doi Zaitun Bunggulo. Idoo Yesus sumboliiyo lua kona pololaing ampakon loolukon. 2 "Potauso doi kampungoo mo sinasalaan," Yesus tetebayo doi yanila. "Komuyu naikon mosobit kitayo daano komeeng kokaladai mokinooton tukon napau. Posodiiyo lua-lua tukon pobabayo doi sumai. 3 Kalu daano komian momansadai oioila, bontiikene doi tumbuno, ’Temeneno palaluuwo’, maka do mianoo tukon mosobit sodiikenemo do kaladaidoo nabinaba." 4 Langgedoo buno doiya sulano nateali oila konabi nabinantil buno naiya, 5 "Bontiikene doi Sion, komu Tomundo lubat doikoo. Yana monondok konoano tukon molokiti meeng kokaladai, meeng kokaladai napau mo tatabokon." 6 Lapa doimbaa doi napololaingoo molua tauso tukon loingikene doi Yesus natinetebakonoo doi yanila. 7 Yanila babayomo do kaladaidoo tukon napau. Maka yanila ombosiiyo do kaladai-kaladaidoo bungguto tukon napai jubah. Maka Yesus lokitiyo. 8 Badaang komian indaa moambasene kona pai jubah doi loloon, bai komian bailon mopotoli kayung langano tukon adadale doi loloon tangano. 9 Mian badaang mo ampakon mantailuk tukon motunduwo Yesus keikeison, "Tubo Daud Napau! Binalakaatimo Yana mo lubat tukon Temeneno sambuno! Nggaale ko Mian Bisa mo Tatandak Tuuno!" 10 Maka sambuno Yesus usok doi Yerusalem, sasaibino komian doi kotadoo teali nggabut. "Naiya indee miano?" mian-mian doi kotadoo mansadai. 11 "Yana Nabi Yesus, lengget doi Nasaret doi Galilea," mian badaang mo lainge Yesus napotimbili. 12 Lapa doiya Yesus usok doi Temeneno Nabonua, tukon siikayo sasaibino komian mo poboluki idoo. Yesus buanggeyo komeda-meda posobolian doy, tukon banggo-banggo babalukanan tomisi lapatiing. 13 Maka Yana bantile doi mian-mianoo, "Doi Kitab Moliyous lalomo totulis baikon ko Mian Bisa bantile, ’Daku bonua binantil bonua sambeangan.’ Bai komuyu tealikene mian molokis nadungolan!" 14 Mian-mian mopiit tukon molemat lubat doi Yesus doi Temeneno Nabonua, tukon Yana aline yanila. 15 Bai imam-imam kapalano tukon guru-guru agama nggimal mokitayo komo minasaingdinggon Yesus mo kubaiyo. Tukon yanila nggimal molengele kolabuk-labuk mokokuweis doi Temeneno Nabonua, "Tubo Daud Napau!" 16 Yanila bantile doi Yesus, "Ikoo lengele oila kona pai binantil?" "Oode, Yaku lengele," Yesus timbiliyo. "Kai akiyoon komuyu pobasayo ayat doi Kitab Moliyous nia: ’Labuk-labuk tukon pau lumboon lapamo Ikoo otunggule sulano namabantil manggaalan mo kana’?" 17 Lapa doiya Yesus tinggalemo yanila, maka tobuat doi kotadoo taus doi Betania tukon moolo idoo. 18 Modoakon dodowasoono, doi naampakonan abali doi kota, Yesus malaalo. 19 Yana kitayo komeeng koara batango doi loloon bibilo. Yana ampakon doi aradoo batango, bai aki namalaat mau nabaino meeng kosaono tolongo loono. Maka Yesus bantile doi kayungo, "Ikoo akimo musao koidan!" Aradoo batango polaing molooyu. 20 Sambuno Yesus napololaing-pololaing kitayo do kadadianoo, yanila masaingding tuuno. "Bulaa kai do aradoo batango polaing mate banggadudul?" yanila mansadai. 21 "Bisa," Yesus timbiliyo, "Kalu komuyu maangga tukon aki po balasaak, komuyu moola pokubaiyo oila komo lapamo Yaku lakukanggene doi ara batango nia. Tukon aki natongo doiya, bai komuyu moola pobantile kobunggul nia, ’Tobingkat tukon tasakukon doi tobun lalomo’: maka doiya langgedoo naikon teali. 22 Oila mo komuyu po kinabi doi posambeangan, komuyu naikon talimayo, asal komuyu maangga." 23 Doibundu Yesus abali doi Temeneno Na Bonua, maka usok tukon mongotunggul idoo. Yana daano momongotunggul, imam-imam kapalano tukon sambu-sambu Yahudi lubat doi Yana tukon mansadai, "Oila komu toiyano sasaibino nia Ikoo moola kubaiyo? Indee komo beenggon haak?" 24 Yesus timbiliyo, "Yaku koidan mansadai doi komuyu, tukon kalu komuyu timbiliyo, Yaku bontiikene doi komuyu tukon indee nahaak Yaku mokubaiyo nalangge-langge nia. 25 Yohanes momansau mian tukon indee nahaak? Mian Bisa kai banggapi?" Maka imam-imam kapalano tukon sambu-sambu Yahudidoo tambuun posadaikene doi yaniladoo. "Kalu kita bantile, ’Tukon Mian Bisa nahaak,’ Yana bantile, ’Kalu buno doiya bulaando komuyu akipo maanga doi Yana?’ 26 Bai kalu kita bantile, ’Tukon banggapi nahaak,’ kita matakut doi mian badaang, sabab yanila sasaibino toiyo Yohanes daano meeng konabi." 27 Jadi yanila timbiliyo, "Kami aki mai toiyo." Maka Yesus bantile doi yanila, "Kalu buno doiya mau Yaku aki kubantile doikoo tukon indee nahaak Yaku mokubaiyo sasaibino nia." 28 "Budodoiya bulaando komu palaat doi langge nia?" Maka Yesus bantile koikoidan. "Daano komeeng kotama mo totooli lua kopau malaneno. Mianoo ampakon doi napau langgongo tukon bantile, ’Pau, ampakono balimang oloyo nia doi anggur asino.’ 29 ’Yaku aki kuyase,’ do paudoo timbiliyo. Bai lapa doimbaa boliimo kona pikilan tukon ampakono doi anggur asinodoo. 30 Lapa doimbaa tamanodoo ampakon doi napau koluano, tukon mabantil langge mo pokakana. ’Monondok, Tama,’ paudoo koluano timbiliyo. Bai yana aki naampakon. 31 Kalu doi paudoo luaila inaando komo loingiyo kotamano namongiasan?" "Langgongo," imam-imam kapalano tukon sambu-sambu Yahudi napotimbili. Maka Yesus bantile doi yanila, "Poanggayomo: Pakabi-pakabi lulu tukon boi-boine balolowa naikon mantailukon teali Mian Bisa naumat kalu baino komuyu. 32 Sabab Yohanes Pasau Mian lubat, tukon tudoikene doi komuyu bulaando kotuboan Temeneno mo yase, bai komuyu aki poyase maangga doi otungguloo; bai kopakabi-pakabi lulu tukon boi-boine balolowa maanggamo doi yana. Bai mau kai nalapamo komuyu kitayo sasaibino doiya, komuyu akipo boliiyo kopo pikilan tukon akipo maangga doi Temeneno." 33 "Ndongoliiyo naandean nia meeng koidan," Yesus bantile. "Meeng komian buta tumbuno sakaiyo meeng kona anggur asino. Yana pagale potikunggon, tukon makali buang bapipisan anggur, lapa doiya maka kekendenge kosabua meeng batotoolian motatandak. Lapa doiya maka yana monggisabokene dona asidoo anggur doi molimangedoo, maka taus doi lipu bailon. 34 Sambuno laate kobapupuiyan anggur saono, buta tumbunodoo sumboliiyo kona peleleani-peleleani doi molimangedoo sulano natalimayo kona obos. 35 Bai domo limange do asidoo lakoyo do butadoo tumbuno napeleleani; komeeng binobokii, kobailon inakate, tukon kobailon sinokuli batu. 36 Butadoo tumbuno sumboliiyo koidan kona peleleani bailon, lobian kona kadaang doi tumbenodoo. Bai yanila binunokon dotumbenodoo. 37 Doibundu butadoo tumbuno sumboliiyo doi yanila kona pau susuungo, ’Tantu daku pau inodotii,’ doi napopikikon. 38 Bai sambuno do polimangoo mo kitayo do butadoo tumbuno napau, yanila pobantikono meeng tukon bailon, ’Ah naiyamo yana, kotumbuno mohaakiyo. Mai nda akateyo yana, sulano kita malaat naobos!’ 39 Maka do paudoo linako, sinakukon doi tonggulung, maka inakate." 40 Yesus mansadai, "Nah kalu do asidoo anggur tumbuno abali, yana naikon oila kona kubaiyano do polimang-polimangoo?" 41 Yanila timbiliyo, "Tantu yana naikon akateyo do mianoo molokis, maka namonggisabokene do asidoo anggur doi mian bailon mo yase beena obos do butadoo hasilo doi tempono." 42 Maka Yesus bantile doi yanila, "Kai akiyoon komuyu pobasayo komo totulis doi Kitab Moliyous lalomo? ’Batu mo aki tukang bangunan napakeyo tealimo batu mo pinalaluu. Naiyamo ko Temeneno nakokubai; monondok tuuno!’ " 43 "Jadi poneneeke," Yesus bantile, "sasaibino kohaak buno Mian Bisa naumat inala doikoo tukon bineekon doi bangsa bailon mo ampakonggene ko Mian Bisa naparenta-parenta. [ 44 Komian mo otuwong doi batudoo, naikon manas; tukon do mianoo mo pinisaidoo batu, manas teali ambata.]" 45 Doiya kosinggatoo imam-imam kapalano tukon Parisi mian-miano lengele Yesus naande-andean, yanila toiyomo baikon Yesus basilinganggene yanila. 46 Jadi yanila pomeenggon molakoyo Yesus. Bai yanila matakutene komian badaang, sabab mian badaang aanggene Yesus meeng konabi.

22

1 Yesus basilingan koidan doi mian madaang tukon mangala andean, 2 nabantilano, "Kalu Mian Bisa maparenta, kona bunoan pokakana naandean nia: Meeng kotomundo kubaiyo kolamean basowaanan tuuk doi namalane. 3 Tomundodoo sumboliiyo kona peleleani-peleleani taus uange komian mo inuang doi lameanoo. Bai do mianoo moinuang aki nayase lubat. 4 Lapa doiya do tomundodoo sumboliiyo koidan kona peleleani-peleleani bailon. Yana bantile doi yanila: ’Bontiikene doi mian moinuangoo: Kolobo masalo lapamo tasadia. Saapi, tukon daku saapi napau mo monondok tuuno lapamo kinolot. Sasaibino sadiamo. Polubato doi lameanoo basowaanan!’ 5 Bai do mianoo mo inuang aki napopusinggon. Yanila ampakon doi nalimang memeeng -- komeeng doi naasi, kobailon doi namangambalan; 6 tukon kobailon lakoyo do peleleanidoo tomundo, maka bobokiiyo tukon akateyo yanila. 7 Sambuno do tomundodoo lengele do langgedoo, yana nggimal tuuno. Yana sumboliiyo kona suludadu moakateyo do pangakate-pangakatedoo, tukon suayo yanila nakota. 8 Lapa doiya yana uange kona peleleani-peleleani, maka bantile, ’Lamean basowaanan lapamo sadia, bai saibino komo inuang aki namoola. 9 Poampakono budodoiya doi loloon mobabasal, tukon pouange mau nabadaang komian molubat doi lamean basowaanan nia.’ 10 Peleleani-peleleanidoo ampakono. Yanila ampakon doi loloon mobabasal maka pototongikene sasaibino komian napinosuunggon, mo monondok mau mo kulokis. Maka moono komian doi lamean basowaananoo tukon mian molubat. 11 Lapa doiya do tomundodoo usok mokita-kitayo domianoo molubat; yana kitayo daano komeeng komian doi lameanoo mo aki namapake pakean lamean. 12 Maka yana sadaiyo do mianoo, ’Tulando, bulaando ikoo mousok dimbaa moaki mumapake pakean lamean?’ Mianoo aki namoola mabantil oioila. 13 Maka do tomundodoo bantile doi peleleani-peleleani, ’Boboiyo koaino tukon limano namian nia, tukon sakukene yana doi tonggulung doi lipu nakalipookanan. Imbalimo kona daanowan kokiilan tukon sakisaawan.’ " 14 Maka Yesus akabuse kona andeanoo buno nia, "Badaang komo inuang, bai soisik komo tolilik." 15 Lapa doiya Parisi mian-miano ampakon bisalakene singgat-singgat bulaa kona moolaan yanila moosinggete Yesus tukon pasadai-pasadai. 16 Maka yanila sumboliiyo kona pai pololaing-pololaing ampakon doi Yesus polaing tukon bubula koanggota Herodes namian. Mian-mianoo bantile doi Yesus, "Tama Guru, kami toiyo Tama monondok. Tama mongotunggul talaang tuuno ko Mian Bisa namongiasan motuuk doi banggapi, aki mupopusinggon komian bailon napalaat. Sabab Tama aki mulilike komian. 17 Tobikon doiya, Tama bontiikene doi kami: Kalu nda agama atulano, kai moola nda babeal lulu doi Tomundo kai aki?" 18 Yesus toiyo konoanoila mo kulokisoo, jadi Yana bantile, "He, komuyu mian-mian mokakaadukon! Bulaando komuyu yase osinggete Yaku? 19 Soba tudoikene doi Yaku dodoydoo komuyu mo pakeyo pebeal lulu!" Maka yanila beekene doi Yana meeng kodoydoo perak. 20 Yesus mansadai doi yanila, "Gambar tukon indee miano sambuno naiya?" 21 "Tomundo," yanila timbiliyo. Maka Yesus bantile doi yanila, "Kalu buno doiya, beekene doi Tomundo oila komo Tomundo koona, tukon doi Mian Bisa oila komo Mian Bisa koona." 22 Salataa yanila molongol do bantilanoo, yanila teali masaingding. Maka yanila ampakono tinggale Yesus. 23 Doiya kooloyonodoo koidan ko Saduki miano lubat doi Yesus. Yanila daano meeng komian tambuno mo pikikene baikon komian mate akimo natubo koidan. 24 "Tama Guru," yanila bantile, "Musa buno naiya kona otunggul; Kalu meeng komalane mate, tukon yana akiyo kona pau, sio utuso nakilayo dobalunodoo sulano nadaano kona tulunan doi mianoo mo mate. 25 Daano pitu komian motolutus mo dungol dimbaa. Kolanggongo osowaan maka mate akiyo kona pau. Maka dobaluno tininggoliikon tuuk doi utuso. 26 Utusodoo aki namalumbit mate tukon akiyo kona pau. Bubuudoomo lakon tukon utuso kotoluno tuluus polong doi kopituno. 27 Doibundu boinedoo susuungo mate koidan. 28 Jadi, nalaate kotempono komian mate nainotuboiyan koidan, do boinedoo indee naboloki? Sabab domo pituiladoo lapamo poala yana." 29 Yesus timbiliyo, "Komuyu sala tuuno, sabab komuyu aki poalatiyo ko Kitab Moliyous, mau Mian Bisa nakuasa. 30 Sabab kalu komian momate abalimo tubo, yanila akimo naosowaanan koidan, bai yanila tubo pokakana komalaekat doi surgaa. 31 Akiyoon baanggon komuyu pobasayo oila ko Mian Bisa nabinantil buno tentang komian momate moinotuboi koidan? Mian Bisa bantile, 32 ’Yakumo Abraham na Mian Bisa, Ishak tukon Yakub na Mian Bisa.’ Mian Bisadoo bolikon Mian Bisa mian momate. Yana Mian Bisa mian motubo!" 33 Salataa do mianoo mobadaang lengele Yesus napobontiikon, yanila masaingdinggene tuuno Kona otunggul. 34 Singgatoo Parisi mian-miano lengele baikon Yesus molapamo kubaiyo ko Saduki miano akimo namoola basilingan oioila koidan, yanila pototongi. 35 Meeng komian doi yanila, doiyamo meeng koguru agama, osinggete Yesus tukon meeng kopasadai. 36 "Tama Guru," nabantilano, "parenta oilakai komo tutuu doi agama atulano?" 37 Yesus timbiliyo, "Seseange ko Temeneno Mian Bisa tukon sasaibino konoamu, tukon sasaibino kobutomu, tukon sasaibino komu pikilan. 38 Doiyamo koparenta mo tutuu tukon moponting! 39 Parenta koluano pokakana tukon do tumbenodoo: Seseange kotulamu pokakana kobutomu susuumu. 40 Sasaibino koagama atulano Musa mo beekene tukon otunggul doi nabi kona luwean doi parentadoo molua." 41 Daano ko Parisi mian-miano pototongi idoo, maka Yesus mansadai doi yanila, 42 "Oila komuyu kopo palaat doi Tomundo Pasalamat? Indee nakatulunan Yana?" "Daud natulunan," yanila timbiliyo. 43 "Kalu buno doiya," Yesus sadaiyo, "oila kosababpo ko Mian Bisa Na Roh mobontiliyo Daud sulano nabantile Tomundo Pasalamat ’Temeneno’? Sabab Daud bantile, 44 ’Temeneno bantile doi ku Temeneno: osulang doi bakalingang-Ku taikon, polong Yaku kubaiyo Komu musu-musu loingiyo ikoo.’ 45 Jadi kalu Daud sombuikene Tomundo Pasalamatoo, ’Temeneno’, bulaando kona tealian Yana katulunan Daud?" 46 Akiyo komeeng komian momoola timbiliyo Yesus. Tukon mulai doi oloyodoo, akimo nadaano komo barani mansadai oioila koidan doi Yana.

23

1 Maka Yesus bantile doi mian badaang tukon doi napololaing-pololaing, 2 "Guru-guru agama tukon Parisi mian-miano malaat kuasa sulano naunggoliiyo kona makisuut Musa naukum. 3 Tobikon doiya loingiyo tukon tulutiyo sasaibino yanila napinalentakon. Bai inai mokubaiyo oila kona pai kinubai, sabab yanila aki naampakonggene oila kona pai inotunggukon. 4 Yanila tuntute kolangge-langge mo maaling tukon beena paraturan-paraturan mo babalat, bai mau nabaino kai soisik yanila aki natulungiyo komian moampakonggene. 5 Sasaibino komo yanila lakukene tolongo kai sulano komian nakitayo. Yanila sangadaiyo mapake alos sambeangan mo bebelan tukon kobulusane kona jubah ale-aleno! 6 Yanila yase kotampat mo monondok tuuno doi lamean, tukon osulangan mosanaang doi bonua kaleda. 7 Yanila sanaang kalu mian odotiiyo doi labotan-labotan, tukon inuanggon ’Tama Guru’. 8 Bai komuyu inai poyase inuanggon ’Tama Guru’, sabab komu Guru tongo meeng tukon komuyu sasaibino montolutus. 9 Tukon inai komuyu monguang meeng komian doi dunia nia ’Tama’, sabab ko Tamamu tongo meeng, doiyamo Tama doi surgaa. 10 Tukon inai komuyu poyase inuanggon ’Pongotunggul’, sabab kopo pongotunggul tongo meeng, doiyamo Tomundo Pasalamat mo lapamo Mian Bisa dondiikene. 11 Komian mo babasal doi komuyudoo siokai nateali mupeleleani. 12 Komian mo katandake kobutongo naikon inepende, tukon mian mo pependeyo kobutongo naikon kinatandak." 13 "Silakamo kai komuyu guru-guru agama tukon Parisi mian-miano! Komuyu tongo kakaadukon. Komuyu semba-sembange komian moteali Mian Bisa naumat. Bai komuyu susuumuyu aki poyase teali Mian Bisa naumat, tukon mian bailon mo yase, komuyu semba-sembange. [ 14 Silakamo kai komuyu guru-guru agama tukon Parisi mian-miano: Komuyu tongo kakaadukon. Komuyu tongo tipuwe kobalu-balu tukon lambase kona bonua tukon sulano kopoo kulokisan naaki natotoi komuyu sambeang bulu-bulusan. Doiyamo kosababpo komuyu kopo ukuman naikon babalat!] 15 Silakamo kai komuyu guru-guru agama tukon Parisi mian-miano! Komuyu tongo kakaadukon! Komuyu ampakon dodoon pintosiiyo kotobun, tukon loloiyo kobuta tina tongo sulano po kubaiyo meeng komian nausok doi muagama. Tukon kalu lapamo do mianoo usok doi muagama, komuyu kubaiyo yana naraka miano, mo lobian lua luunggon kona kulokisan doi komuyu susuumuyu! 16 Silakamo kai komuyu pongotunggul-pongotunggul mo piit! Komuyu mootunggukene naiya, ’Kalu komian batotopi domii Temeneno Na Bonua, do mianoo aki natokooton doi natotopidoo; bai kalu yana batotopi domii mosoni doi Temeneno Na Bonua, yana tokooton doi natotopidoo.’ 17 Komuyu mian-mian bodoh mo piit! Naando komo lobian monondok tuuno: namas, kai do Temenenodoo Na Bonua mo tealikene do mosonidoo moliyous? 18 Komuyu otunggukene naiya koidan, ’Kalu meeng komian batotopi domii balabaan, do mianoo aki natokooton doi natotopidoo; bai kalu yana batotopi domii sosubakon doi balabaanoo bungkukono, yana tokooton doi natotopidoo.’ 19 Todudulo kopo piitan! Inaando komo lobian monondok tuuno? Nasosubakon kai balabaan mo tealikene do sosubakonoo moliyous? 20 Tobikon doiya, kalu meeng komian batotopi domii balabaan, doiya koalatino yana batotopi domii balabaan, tukon domii sasaibino kososubakon mo daano doi bungkukono. 21 Tukon kalu komeeng komian batotopi domii Temeneno Na Bonua, doiya koalatino yana batotopi domii do Temenenodoo Na Bonua, tukon domii do Mian Bisadoo mo dungol idoo. 22 Tukon kalu komeeng komian batotopi domii surgaa, doiya koalatino yana batotopi domii doi Temeneno nakulusii, tukon tuuk doi Mian Bisa mo osulang doi nakulusiidoo. 23 Silakamo kai komuyu guru-guru agama tukon Parisi mian-miano! Komuyu kakaadukon. Lamba-lamba buno salasi, adas momaamis, tukon jintan, komuyu mebee soobos doi Temeneno kalu songulo koobos. Banggokai kolangge-langge mo pontiing doi paraturan-paraturan agama, buno: Kaadilan, poseseangan, tukon taatan, komuyu akipo popusinggon. Banggokai doiyamo komo sio pokubaiyo, tukon inai polapusene kobailon koidan. 24 Komuyu katua-katua mo piit! Pos doi po paisu ininum lalomo komuyu tilise, banggokai kounta komuyu lemese! 25 Silakamo kai komuyu guru-guru agama tukon Parisi mian-miano! Komuyu kakaadukon! Manggo-manggo tukon mupinggan-pinggan komuyu kumosiyo doi tonggulungo nabili-bilisii bai doi lalomo manggilit tuuno tukon langge-langge komuyu molaate tukon doi ponggimalan tukon pomodokoan. 26 Parisi miano mopiit! Kumosiyo looluk nabili-bilisii domanggo-manggodoo lalomo tukon domu pinggan, sulano doi tonggulungodoo koidan nateali bilisii! 27 Silakamo kai komuyu guru-guru agama tukon Parisi mian-miano! Komuyu tongo kakaadukon! Komuyu pokakana kokibul-kibul mo sineet moute; doi tonggulungo tokita monondok, bai doi lalomo moono tukon buku tukon sasaibino boowan. 28 Bunomo koidan komuyu. Doi tonggulung komuyu tokita monondok doi mian; bai doi lalom komuyu moono tukon bakala-kalaan maka kulokisan." 29 "Silakamo kai komuyu guru-guru agama tukon Parisi mian-miano! Komuyu kakaadukon! Komuyu bangune kokibul-kibul mo monondok tuuk doi nabi-nabi, tukon komuyu bubungaiyo kopaliasano doi mian mo monondok kona tuboan. 30 Tukon bantile, ’Kalu andeno kami tubo doi loonudoo tumbunggami loolukonoo, aki mai moloingi yanila moakateyo konabi-nabi.’ 31 Jadi komuyu mangakukenemo mau komuyu daano turunan domianoo mo akateyo konabi-nabi! 32 Kalu buno doiya, pobanggadudulkenemo tukon poalapayomo kolalim-lalim mo lapamo tumbunggitadoo tambuune! 33 Komuyu kulokis tukon turunan mian kulokis! Bulaando kopoo tealian salamatene kobutomuyu doi naraka ukumano? 34 Ndongoliiyo momonondok: Yaku naikon makapatu doikoo nabi-nabi, mopandoi, tukon guru-guru; kosoobos doi yaniladoo naikon komuyu akateyo, tukon kosoobos naikon komuyu sembange doi kayung sembang. Daano komo naikon komuyu sakisaayo doi bonua-bonua kaleda, tukon komuyu lelenggene doi meeng kokota tukon doi kota bailon. 35 Tobikon doiya, komuyu inukum sabab pomangakatean mian mo akiyo kona sala -- tambuun doi Habel nainakatean mo akiyo kona sala polong doi Zakaria Berekia napau nainakatean, komuyu akateyo doi Temeneno Na Bonua napo kalatanan tukon balabaan. 36 Poanggayomo: sasaibino doiya tinonggungikon doi mian doi loonu nia!" 37 "Yerusalem, Yerusalem! Ku akateyo konabi-nabi, Mian Bisa Nabobintokon ikoo sakule batu polong pomatekon. Bulaamo luunggon Yaku yase dagaiyo sasaibino komu mian pokakana komanuk tinano mosoloupiyo kona pau-pau doi kapilo adeno, bai aki poyase! 38 Tobikon doiya, ko Mian Bisa akimo nalolainge ikoo. 39 Potoiyo: Tambuun diabudodoo ikoo akimo mukitayo Yaku koidan polong ikoo bantile, ’Binalakaati Yana mo lubat tukon Temeneno sambuno.’ "

24

1 Salataa Yesus tinggale ko Temeneno Na Bonua, Kona pololaing-pololaing lubat doi Yana tukon tudeyo kobangunan-bangunan Temeneno Na Bonuadoo. 2 Yesus bantile doi yanila, "Kai komuyu kitayo sasaibinodoo? Potoiyomo, akiyo komeeng kobatu doi bangunan-bangunanoo naikon mototinggal tosusun doi natangabosan. Sasaibino naikon linamas." 3 Doibundu Yesus ampakon doi Zaitun Bunggulo, tukon daano moosulang, Kona pololaing-pololaing lubat mopobasalitai tukon Yana. "Bontiikene doi kami sasaibinodoo indee kotempono kona tealian," yanila bantile doi Yana, "Indee kopaloosano mookitakene Tama nalubatan tukon dunia nakiamatan?" 4 Yesus timbiliyo, "Pobadagai, inai napolong komuyu totipu. 5 Sabab badaang komian molubat tukon moalayo kosambu-Nggu tukon bantile, ’Yakumo kai do Tomundodoo Pasalamat!’ Yanila naikon badaang komian natinipu. 6 Komuyu molongol salita poakatean tukon papalangan bulitano, bai inai pomatakut. Sabab doiya langge-langgedoo sio nateali, bai doiya akiyoon nalaate kotempono kona kiamatan. 7 Kobangsa meeng poakate tukon bangsa bailon, konegara meeng naikon lobosio konegara bailon. Doi yayaa naikon teali komalaalan tukon leali. 8 Sasaibino doiya sodo namangatambuunan tolong, pokakana komeeng koboine mo meneemiyonggon malalas doi namosuungan. 9 Doibundu komuyu linako tukon bineekon sulano po sinakisaa tukon inakate. Sasaibino komian doi dunia mosikitene komuyu sabab komuyu Kupololaing. 10 Doiya singgatoo badaang komian momurtat, tukon molokis-lokise tukon pomosikiton meeng tukon bailon. 11 Badaang konabi-nabi mokala naikon molubat, tukon okoliiyo komian badaang. 12 Kokulokisan naikon landa buno doiya kona hebatan polong badaang komian moakimo namoola koidan poseang. 13 Bai mian mo bataanggon polong doibundu naikon sinalamaton. 14 Tukon Bilita Monondok tentang bulaando ko Mian Bisa namaparentaan naikon pinolonggon doi posaapon kodunia, sulano sasaibino komian moola molongol. Lapa doiya maka nasodo lubat kokiamat." 15 "Komuyu naikon kitayo ’Kulokisan mo bamanas’, pokakana komo buno Nabi Daniel nabinantil, kokondong doi tampat mo moliyous. (Sasatan doi mobasayo: Popalatikanggene oila koalatino!) 16 Doiya kosinggatoo, mian mo daano doi Yudea sio naobuleng doi bunggul. 17 Mian mo daano doi bonua atono bunggono inai naobulus momangala oila komo daano doi nabonua lalomo. 18 Mian mo daano doi naasi inai naabali moalayo kona jubah. 19 Buka maen, kona kulokisan oloyo-oloyodoo tuuk boi-boine mo tianan, tukon boboloki mo daano mosusuwo kona pau! 20 Posambeang sulano inai komuyu poobuleng doi tempo udan kai oloyo Tadean! 21 Doi oloyo-oloyo mo kulokisoo daano naikon kosusaan mobabasal mo akiyoon nateali salataa doi dunia natinealikonan looluk polong naiya nia, tukon akimo naikon nateali koidan. 22 Kalu kai ko Mian Bisa aki nakependeyo kotempono; maka akiyono komeeng komian mo salamat. Bai tobikon Naumat, ko Mian Bisa pependeyomo kotempono. 23 Doiya singgatoo kalu daano komeeng komian mobantile doi komuyu, ’Kitayo, do Tomundo Pasalamatoo daano naimbaa!’ kai ’Yana daano idoo!’ -- inai poanggayo do mianoo. 24 Sabab naikon sumbut kopasalamat-pasalamat mokala tukon nabi-nabi mokala. Yanila kubaiyo kokokubai-kokubai mo akiyo kona bunoan, tukon mominasaingdinggon sulano nabatipu, kalu moola, mau Mian Bisa naumat koidan. 25 Jadi poneneeke! Yaku lapamo popitoikene doi komuyu loolukonoo moakiyoon do langgedoo nateali. 26 Kalu komian bantile doikoo, ’Kitayo, Yana daano indaa doi padang lalomo!’ -- inai komuyu po badombalaakon. Kai kalu yanila bantile, ’Kitayo, Yana basookon doi kombiang nia lalomo!’ -- inai pomaangga. 27 Sabab Manusia Napau nalubatan pokakana kodidip laango motebeas doi tolopot tukon kopanano polong doi talise. 28 Inaando kona anoan kobunut, idoo daano kotomisi mokaane kobunut." 29 "Aki namalumbit kona lapaan do susaanoo tumbeno, oloyo teali kalipookan, tukon bituwon akiyono kolaango. Bituwon-bituwon pauno tuwong luwedoi timbu, tukon mototooliyo kodapang teali nggabut. 30 Sambuno lapa doiya Manusia Napau paloosano tokita doi timbu. Doiya kosinggatoo sasaibino kobanggapi doi dunia kokiil. Yanila kitayo Manusia Napau molubat doi bunom bungkukono maka nakuasa tukon kinabasalan mo babasal. 31 Popuukon tolompet babasal pinuuko, tukon Manusia Napau sumboliiyo kona malaekat-malaekat mopototongikene kona mian doi sangkap kopasuno kolipu nai dunia nia doi timbu bunduno meeng polong doi timbu bunduno bailon." 32 "Poalayo kootunggul doi ara batango. Kalu langa-langaano manampal tukon muyuk, tukon mangatambuuno sopii, komuyu toiyo baikon kotempo pintal loolanimo. 33 Bunomo lakon kalu komuyu kitayo do langge-langgedoo moteali, komuyu toiyo baikon kotempono loolanimo tuuno. 34 Potoiyo! Do langge-langgedoo naikon teali akiyoon ko mian-mian mo tubo nia budodoo namate sasaibino. 35 Timbu tukon buta naikon lapus, bai dakubantilan sidutu-posidutukon." 36 "Akiyo komo toiyo kooloyono tukon kojamo, malaekat-malaekat doi surgaa aki, mau Mian Bisa Napaudoo aki, tolongo Tama tolong komo toiyo. 37 Kalu Manusia na Pau lubat naikon kondondoongo pokakana doi loonu Nuh natuboan looluk. 38 Doi oloyo-oloyo moakiyoon do lombadoo babasal nalubat, komian badaang kaan inum, tukon basowaan. Bunomo lakon doiya momeenggon polong doi oloyo Nuh nausokan doi nakapal lalomo. 39 Sambuno do lombadoo lupayo yanila sasaibino, maka nasodo yanila toiyo oila komo teali. Bunomo lakon doiya kondondoongo naikon kalu Manusia na Pau lubat. 40 Doiya kosinggatoo, lua komian daano mobalimang doi asi; komeeng binaba, tukon komeeng tininggal. 41 Lua koboine modaano gilinge kona gandum; komeeng binaba, tukon komeeng tininggal. 42 Jadi, pobadagai, sabab komuyu aki potoiyo komu Temeneno nalubatan. 43 Neneeke naiya! Kalu andeno dobonuadoo tumbuno toiyo kojamo bulaa doi popookoo kopondikuk naikon lubat, yana aki namoolo, sulano kopondikuk aki nausok doi nabonua. 44 Tobikon doiya, komuyu sio pobasa-basadia. Sabab Manusia Napau lubat doi tempo mo aki posangka-sangkayo." 45 Yesus bantile koidan, "Kalu buno doiya, peleleani mo inaando komo satia tukon mopandoi? Yanamo komo tinealikon kapalano doi peleleani-peleleani bailon, sulano yana nabeena yanila kaan kana kotempono. 46 Monondok tuuno do peleleanidoo kalu kona tuan abali, tukon laate yana daano mokubaiyo kona limang. 47 Poanggayomo, do tuanoo monggidagaikenemo sasaibino kona buat doi peleleanidoo! 48 Bai kalu do peleleanidoo kulokis, yana naikon bantile doi noano lalomo, 49 ’Daku tuan daano malumbit maka naabali,’ maka yana tambuuno bobokiiyo kopeleleani-peleleani bailon, tukon kaan monginum tukon mian-mian momalangu. 50 Doibundu dona tuan abali doi oloyo tukon jam mo aki natinoi. 51 Maka do peleleanidoo naikon binobokii tutuuno doi natuan, tukon sinakukon doi tampat mian mokakaadukon. Yanila kokiil tukon sakisaa idoo."

25

1 "Kalu baikon Manusia Napau lubat buno Temeneno, kondondoongo pokakana doi andean nia lalomo: Songulo koboine mokotulaiyo bandolonoo suwe-suwele mangala posi, maka ampakon ndobotiyo dobadolonoo malane. 2 Lima komian doi yaniladoo longas, tukon lima kobailonggon pandoi. 3 Lima koboine mo longas babayo kona posi, bai aki namababa lisison pasadiakon. 4 Boine limailadoo mo pandoi babayo kona posi tukon nalisison sinadia. 5 Bandolon malanedoo malumbit nalubat, jadi do boinedoo pipiito maka yanila moolo. 6 Pintanga kopopook, maka sodo nalinongol koalalo mokokuweis, ’Bandolonoo malaneno lubato! Maimo nda ndobotiyo yana!’ 7 Boinedoo mosongulo bangun, maka suayo kona pai posi. 8 Boi-boinedoo mo longas bantile doi mo pandoidoo, ’Beenggami polisison soisik sabab komai posi kabimo poso.’ 9 ’Aki namoola!’ boi-boinedoo mo pandoi napotimbili, ’sabab inaikene kita sasaibino aki nasukup konda lisison. Poampakono mongoli doi toko.’ 10 Do boi-boinedoo mo longas ampakon mongoli lisison. Sodo yanila ampakon, lubato dobandolonoo malaneno. Boinedoo molimaila mo pandoi mo daano kona lisison usok polaing tukon dobandolonoo malane doi tampat balameanan, tukon kotataapon tinataapikono! 11 Doibundu boi-boinedoo bailon lubat. Yanila wookon, ’Tuan, Tuan, bukayo natataapon nia sulano mai usok.’ 12 Bai do bandolon malanenodoo timbiliyo, ’Yaku aki kutingoniiyo komuyu!’ " 13 Maka Yesus opupusiyo kona andeanoo buno naiya, "Tobikon doiya pobada-badagai, sabab komuyu aki potoiyo kooloyono kai kojamo." 14 "Kalu kai Manusia Napau lubat buno Temeneno kondondoongo pokakana nai andean nia lalomo. Meeng komalane lengget ampakon doi lipu mododoon. Yana uange kona peleleani-peleleani, maka monggitotoolikene kona buat doi yanila. 15 Doi memeeng kopeleleanidoo yana beekene menurut nangginoolakon pau meeng tukon pau meeng. Doi meeng komian yana beena lima koloon kodoy mosoni. Doi bailon yana beena lua koloon kodoy mosoni. Tukon doi meeng koidan yana beena sololoon kodoy mosoni. Maka yana ampakono. 16 Peleleani mo mantalima lima koloon kodoy mosoni polaing ampakon badagang, maka malaat untung lima koloon kodoy mosoni koidan. 17 Bunomo koidan do peleleani mo mantalima lua koloon kodoy mosoni malaat untung koidan lua koloon. 18 Bai dopeleleanidoo mo mantalima sololoon kodoy mosoni ampakon makali buang doi buta, maka seekene dona tuan nadoy idoo. 19 Lapa doiya malumbit tuuno, maka do peleleanidoo natuan mule, maka tambuun kubaiyo kona polekengian tukon yanila. 20 Peleleani mo mantalima lima koloon kodoy mosoni lubat, tukon salakanggene songulo koloon. ’Tuan,’ yana bantile, ’Tuan beekene doi yaku lima koloon kodoy mosoni. Kitayo niiya, yaku daano malaat untung lima koloon koidan.’ 21 ’Monondok,’ tuanoo nabantilano, ’ikoo peleleani mo monondok tukon satia. Sabab ikoo moola muinangga tukon mo soisik, Yaku maanggakene komo badaang doikoo. Usoko tukon malaingo mobalabalasanaang polong Yaku!’ 22 Maka peleleani mo mantalima lua koloon kodoy mosonidoo lubat, tukon bantile, ’Tuan, Tuan lapamo beekene yaku lua koloon kodoy mosoni doi yaku. Kitayo, yaku malaat untung lua koloon koidan.’ 23 ’Monondok,’ tuanoo bantile, ’ikoo peleleani mo monondok tukon satia. Sabab ikoo moola muinangga tukon mo soisik, yaku maanggakene doikoo komo badaang doikoo tukon malaingo mobala-balasanaang tukon yaku!’ 24 Doibundu dopeleleanidoo mo mantalima soloon kodoy mosoni lubat, tukon bantil, ’Tuan, yaku toiyo Tuan meeng komian mo barani. Tuan pupuiyo kosaono doi lipu Tuan moaki namasakakon, tukon mangala hasilo doi lipu Tuan moaki namotipas kalibuang. 25 Yaku matakut, jadi yaku taus moseekene Tuan nadoy doi buta lalomo. Naiyamo Tuan nadoy.’ 26 ’Ikoo peleleani mo lokis tukon malas!’ tuanoo nabantilano. ’Bolikon kai ikoo lapamo toiyo baikon yaku mobapupui doi lipu moaki kubasakakon, tukon mangala hasilo doi lipu moaki kumotipas kalibuang? 27 Kalu buno doiya, siokai ikoo abese daku doydoo doi bank, sulano kalu yaku mulemo yaku moola talimayo daku doydoo tukon bungano. 28 Tobikon doiya, alayomo doydoo doi yana, tukon beekene doi mianoo mo daanomo kosongulo koloon kodoy mosonidoo. 29 Sabab komian mo daanomo koona, binee koidan lobian badaang, tukon yana ano kona lobianan. Bai komian mo akiyo koona, soisik komo daano doi yana inala koidan. 30 Tukon do peleleanidoo mo akiyo kotakoso, sakukenemo doi tonggulung doi kalipookan lalomo. Imbali yana kokiil tukon sakisaa!’ " 31 "Kalu kai Manusia Napau lubat buno Tomundo sasaibino Kona malaekat lainge yana, yana osulang doi nakulusii monondok. 32 Sasaibino kobangsa nai dunia nia pinototongikon doi salaa-No. Maka Yana alaase yanila teali lua kotambuno pokakana kopototooli iyayon moalaase kona domba doi domba. 33 Mian-mian mo loingiyo ko Mian Bisa namongiasan pinototongikon doi bakalinga-No, tukon kobailon doi bobo-No. 34 Doibundu do tomundodoo bantile doi mianoo modoi bakalinga-No taikon, ’Maimo, komuyu Tama-Nggu mo balakaatiyo. Usoko doi ku Batomundoan lalomo mo lapamo sinadiakon doikoo salataa dunia natinealikonan. 35 Sabab doi tempo Yaku malaal, komuyu beenggu kaan, tukon Yaku molou, komuyu beenggu monginum. Yaku meeng komian molulubaton, komuyu talimayo Yaku doi Mubonua. 36 Yaku aki kubapake, komuyu beena Yaku pakean. Yaku seselon, komuyu pakuliya-Ku. Yaku tinalunggu komuyu tulungiya-Ku.’ 37 Maka do mianoo bantile, ’Temeneno, oila kotempono kami kitayo Temeneno malaal maka kami beena kaan Temeneno, kai molou maka kami beena Temeneno monginum? 38 Oila kotempono kami kitayo Temeneno pokakana komian molulubaton maka kami motalimayo Temeneno doi mai bonua lalomo? Oila kotempono Temeneno aki nabapake, maka kami beena Temeneno pakean? 39 Oila kotempono kami mokitayo Temeneno seselon kai tinalunggu, maka kami tulunge Temeneno?’ 40 Tomundodoo naikon timbiliyo, ’Potoiyo: Doi tempo komuyu pokubaiyano do langgedoo, mau natolongo doi meeng komian doi utus-utusong-Ku mo tinotulai, koalatino komuyu kubaiyo tuuk doi Yaku!’ 41 Maka do tomundodoo naikon bantile, doi mianoo modaano doi bobo-No taikon, ’Ampakono naimbaa, mianoko molokis! Usoko doi aung lalomo mo akiyo kona posoan, mo lapamo sinadiakon doi Ibiliis tukon namalaekat-malaekat! 42 Sabab doi tempo Yaku malaal komuyu akipo beenggu kaan; Yaku molou komuyu akipo beenggu monginum. 43 Yaku mian sodo lubat, komuyu aki potalimayo Yaku doi po bonua lalomo. Yaku aki kubapake, komuyu akipo beenggu pakean, Yaku seselon tukon doi talunggu, komuyu akipo tulungiyo Yaku.’ 44 Maka yanila naikon bantile doi Yana, ’Temeneno, oila kotempono kami mokitayo Temeneno momalaal kai molou, kai meeng komian mosodo lubat, kai aki nabapake, kai seselon, kai tinalunggu, tukon kami aki natulunge ko Temeneno?’ 45 Tomundodoo timbiliyo, ’Potoiyo: doi tempo komuyu akipo yase tulunge komeeng komian mo tinotulai nia, koalatino komuyu akipo yase tulungiyo Yaku.’ 46 Maka do mianoo inukum tukon ukuman mo akiyo kona pupusan, bai komian mo kubaiyo ko Mian Bisa namongiasan malaat tuboan mobisa tukon posidutukon."

26

1 Sambuno Yesus lapa otunggukene sasaibino do langgedoo, Yana bantile doi napololaing-pololaing, 2 "Komuyu toiyo lua kooloyo koidan Oloyo Babasal Paskah, tukon Manusia na Pau naikon sinalakanggon sulano nasinempanggon doi kayung sempang!" 3 Doiya kosinggatoo imam-imam kapalano tukon katua-katua Yahudi pototongi doi Imam Babasal Kayafas nakamali. 4 Yanila posadaikene sulano nalakoyo Yesus tukon aki natinoi, tukon akateyo Yana. 5 "Bai," yanila bantile, "inai do langgedoo nakinubai doi lamean tempono, sabab naikon sumbut kopo nggalanggabutonan doi rayat." 6 Salataa Yesus daano doi Betania, doi Simon nabonua doi mo loolukoo kanakon takatol mo minosikiton, 7 meeng koboine lubat doi Yesus. Yana mababa meeng kobotol mokinubai luwedoi batu galaas, koantoko lisison mobabangi mo maaling. Doiya singgat Yesus daano moosulang kaan, do boinedoo kundongiikene do lisisonnoo mobabangi doi Yesus oluno bunggono. 8 Yesus napololaing-pololaing kitayo do langgedoo yanila teali nggimal. "Oila kona totuuk sasaibino nia modinadaat?" yanila bantile. 9 "Lisison mobabangidoo moola nabinalukon tukon koolino maaling tuuno, maka kodoyno nabineekon doi mian motalalais!" 10 Yesus toiyo yanila napikiran, maka Yana bantile, "Bulaando komuyu mokubaiyo susa naboine nia? Yana kubaiyo kolobo mo monondok tukon tanggaal tuuk doi Yaku. 11 Mian motalalais sidutu daano doi komuyu, bai Yaku aki kusidutu polaing-laing tukon komuyu. 12 Tukon nakundangano do lisison mobabangi doi butonggu, yana masadiakene Yaku tuuk Daku kinibulan. 13 Poanggayomo! Doi posaapon kodunia, inaando tolong ko Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa napinolonggonan, boine nia nakokubai naikon binasalitakon koidan teali tondoon doi yana." 14 Maka meeng komian doi songulo lua Yesus napololaing, kosambuno Yudas Iskariot, ampakon doi imam-imam kapala. 15 Yana bantile doi yanila, "Oilakai naikon komuyu kopo bineekon doi yaku kalu yaku beekene Yesus doi komuyu?" Maka yanila mangait tolu kolono kodoy perak, maka yanila beekene do doydoo doi yana. 16 Tambuun doiya singgat Yudas moumboliimo todanan momonondok sulano naloilokise Yesus. 17 Doi oloyo tumbeno doi Lamekanano ko Roti Moakiyo ko Ragino, Yesus napololaing-pololaing lubat doi Yana. Yanila mansadai, "Naando Tama naiyasano kami mosadiayo kokinaan Paskah tuuk Tama?" 18 Yesus timbiliyo, "Tauso doi meeng komian doi kota tukon bontiikene doi Yana, ’Tama Guru nabantilan, lapamo polong kotempono motuuk doi Yaku; yase lamekene kolamean Paskah doi mubonua posinggat-singgat tukon Kupololaing-pololaing.’ " 19 Yesus napololaing-pololaing kubaiyo oila komo Yesus nasinumboliikon doi yanila. Yanila ampakon sadiayo kokinaan doi Paskahdoo. 20 Salataa popook, Yesus tukon songulo lua kona pololaing osulang kaan. 21 Daano yanila mokaan Yesus bantile, "Pondongoliiyo: meeng komian doi komuyu naikon loilokise Yaku." 22 Pololaing-pololaing Yesus lengele doiya teali susa. Maka yanila meeng komian tukon meeng mansadaikene doi Yesus, "Tantu bolikon yaku komo Tama naminakisuuti?" 23 Yesus timbiliyo, "Mian mo kemeke koroti doi manggo lalomo posinggat-singgat tukon Yaku, yanamo naikon komo loilokise Yaku. 24 Takainomo Manusia Napau naikon mate, buno komo totulis doi Kitab Moliyous lalomo. Bai silakamo kai komiano mo loilokise Manusia Napau! Tadukai do mianoo naaki nasinuung!" 25 Maka Yudas do poloilokisoo bantile, "Tantu bolikon yaku Tama Guru naminakisuuti?" Yesus timbiliyo, "Bunomo kai komubantilan." 26 Salataa yanila kaan, Yesus mangala roti, maka sambeang. Doibundu Yana bata-bataiyo do rotidoo tukon limano maka beekene doi Napololaing-pololaing tukon bantile, "Alayo, tukon kaane; naiyamo kobutonggu." 27 Lapa doiya Yana mangala meeng kogalaas anggur, maka sambeanggene doi Mian Bisa. Doibundu Yana beekene do angguroo tukon abosano doi napololaing-pololaing, tukon bantile, "Inume, komuyu sasaibino. 28 Sabab naiyamo kosaunggu mo sahkanggene ko Mian Bisa nadandi -- sau mo kinundang tuuk doi mian badaang, tuuk potolos yanila nalalim. 29 Anggayomo: Yaku akimo kai naikon kumonginum naanggur nia koidan polong doi tempo Yaku inume koanggur mo boolu posinggat-singgat tukon komuyu doi Tamang-Ku na Dunia Boolu." 30 Doibundu yanila mananikene meeng konanian panggaal. Tukon salataa lapa doiya yanila ampakon doi Zaitun Bunggulo. 31 Maka Yesus bantile doi napololaing-pololaing, "Naiya popookia koidan komuyu sasaibino obulen tinggale Yaku; sabab doi Kitab Moliyous lalomo totulis; ko Mian Bisa bantile, ’Yaku naikon akateyo do pototoolidoo, tukon kona domba teali sasabul.’ 32 Bai salataa Yaku inotuboi koidan, Yaku ampakon matailukiyo komuyu doi Galilea." 33 Petrus bantile doi Yesus, "Batadikenemo sasaibino natinggale Tama, bai yaku aki kutinggale Tama!" 34 "Neneeke," Yesus bantile doi yana, "Napopookia koidan, akiyoon komanuk nakokuuwa, ikoo tolumo luunggon muakiyenggene Yaku." 35 Petrus timbiliyo, "Mau kumate polaing Tama, yaku aki naikon kubantile baikon moaki kutingoniiyo Tama!" Tukon sasaibino kona pololaing bailon bantile buno doiya. 36 Lapamo doiya Yesus ampakon tukon Napololaing-pololaing doi meeng kolipu kosambuno Getsemani. Imbali Yana bantile doi yanila, "Osulang dimbaa Yaku daano motaus sambeang." 37 Maka Yana uange Petrus tukon Zebedeus napau lua taus polaing tukon Yana. Yana nomiiyomo poloon tukon susa. 38 Yana bantile doi Napololaing-pololaing, "Konoanggu poloon tuuno pokakana Yaku naikon momatemo. Podungolo dimbaa, tukon pomalaing mobada-badagai tukon Yaku." 39 Doibundu Yesus taus mododoon soisik, maka Yana ladanggene kotuulo doi buta maka sambeang. "Tama," konabantilano, "kalu moola, dedeenggene doi Yaku kosakisaa mo sio kutoupiyo nia. Bai inai moloingiyo Ku mongiasan; tongo Tama namongiasan komo teali." 40 Lapa doiya Yesus abali doi Napololaing motoluiladoo tukon laate yanila daano momoolo. Yana bantile doi Petrus, "Tongo meeng kojam tolu komuyu aki namoola pobadagai tukon Yaku? 41 Pobada-badagai kai, tukon posambeang sulano komuyu naaki pokanakon palasobaan. Takainomo komu pikilan yase komo kana bai komuyu aki namoola, sabab banggapi nakokubai lemah." 42 Yesus taus sambeang koidan, konabantilano, "Tama, kalu nasakisaawan nia sio kutoupiyo, tukon akimo namoola dinodoonggon, batadikenemo kai Tama namongiasan komo teali." 43 Sambuno lapa doiya Yesus abali koidan, tukon laate kona pololaing-pololaing daano momoolo, sabab yanila todudul pipiito tuuno. 44 Koikoidan Yesus tinggale yanila tukon doiyamo kotoluno luunggon Yana sambeang tukon mabantil bantilan-bantilan mo pokakana. 45 Lapamo doiya Yana abali koidan doi Napololaing-pololaing tukon bantile, "Kai daano komuyu momoolo tukon balasanaang? Kitayo, laatemo kotempono Manusia na Pau nasinalakanggonan doi mian mobaladosa nakuasa. 46 Pobanguno, mai nda taus. Kitayo! Mian mo loilokise Yaku lubato!" 47 Daano Yesus mobasilingan, Yudas, meeng komian doi mosongulodoo lua kona pololaing lubato. Polaing-laing tukon Yana, lubato koidan komian badaang mo mababa bakoko tukon tompide. Yanila sinumbolii imam-imam kapalano tukon katua-katua Yahudi. 48 Dopoloilokisoo lapamo popitoikene doi yanila natanda nia, "Mian yaku mo umayo, doiyamo komiano. Lakoyo Yana!" 49 Bunomo doiya polong doi lipudoo, Yudas banggadudul taus doi Yesus tukon bantile, "Tabea, Tama Guru!" Maka yana umayo Yesus. 50 Yesus timbiliyo, "Utus, oila kona totuuk Utus molubat doi sumai?" Doibundu do mianoo mobadaang usok, tukon lakoyo Yesus. 51 Daano komeeng kona pololaing mo daano idoo tukon Yesus, kibute kona bakoko maka tobosiikene doi imam babasal naata polong bontol kotolingaino. 52 Yesus bantile doi napololaingoo, "Usekenemo koidan komu bakoko doi salungo, sabab sasaibino komian mo mapake bakoko Yana mate tukon bakoko. 53 Ikoo aanggene Yaku aki kumoola mangkabi tulung doi Tamanggu, tukon sulano yana mosobit naikon olubate lobian songulo lua kopasukan suludadu malaekat? 54 Bai kalu bunomo doiya, akimo nateali buno domo lapadoo tinantukon doi Kitab Moliyous lalomo, baikon takainomo sio nateali buno naiya budodoo?" 55 Maka Yesus bantile doi mian mo badaangoo, "Kai Yaku nia mian kulokis, tobikon komuyu polubat mababa bakoko tukon tompide sulano polakoyo Yaku? Samba kooloyo Yaku mongotunggul doi Mian Bisa Nabonua, bai komuyu aki polakoyo Yaku! 56 Bai takainomo sio nabuno doiya sulano nateali oilamo konabi-nabi nabinantil mo totulis doi Kitab Moliyous lalomo." Lapa doiya, sasaibino kona pololaing-pololaing obulen otinggalemo Yesus. 57 Mian badaang mo lakoyo Yesus babayo yana doi Imam Babasal Kayafas nabonua. Indaa guru-guru agama tukon katua-katua Yahudi lapamo pototongi. 58 Petrus badodoonggon motunduwo Yesus polong doi imam babasal nabonua basaleano. Maka Petrus usok doi basaleanoo, tukon osulang pototongi tukon dopototooli-pototoolidoo. Yana yase toiyo bulaando sasaibinodoo kona pupusan. 59 Imam-imam kapalano tukon sasaibino komo Pangadilan Agama moumbolii kasaksian mosala sulano namoola otuwenge Yesus nainukum mate. 60 Bai yanila aki namalaat mau nabaino meeng kobukutii, mau kai nabadaang komo lubat mo teali sakisii mokala-kala. Doibundu daano kolua komian mo lubat doi muka. 61 Yanila bantile, "Mian nia bantile, ’Yaku moola lepeyo ko Mian Bisa Nabonua, tukon tolu kooloyo moolamo nakekendenge koidan.’ " 62 Maka imam babasaloo kokondong, tukon bantile doi Yesus, "Kai Ikoo aki mumotimbili do pangasalakonoo doi-Koo?" 63 Bai Yesus aki nabiyok. Imam babasal bantile koidan doi yana, "Lolo Mian Bisa mo tubo, bantilemo doi kami kai koomo ko Tomundo Pasalamat, Mian Bisa Napau?" 64 Yesus timbiliyo, "Bunomo domu bantilanoo. Bai anggayomo: diabudodoo, komuyu naikon kitayo Manusia Napau moosulang taalikon bakalinga doi Mian Bisa Mobabasal Konakuasa, tukon lubat doi bunom bungkono luwedoi timbu!" 65 Maka doimam babasaloo sia-siake kona pakean, tukon bantile, "Yana bantile lokis ko Mian Bisa! Akimo napalaluu sakisii, komuyu lapamo lengele kona bantilan-bantilan mo lokis doi Mian Bisa! 66 Doiya budodoo bulaamo komuyu kopo palaat?" Yanila timbiliyo, "Yana salamo, tukon sio namate." 67 Maka yanila tupeiyo Yesus duduso, tukon nanale Yana. Daano koidan komo tapiyo Yana 68 tukon bantile, "Soba timbiliyo tukon bontiikene doi kami, oh Tomundo Pasalamat! Indee komo tapiyo Ikoo?" 69 Petrus daano moosulang doi tonggulung, doi basaleanoo. Daano komeeng kopeleleani boine molubat, tukon bantile doi Petrus, "Bolikon kai ikoo koidan domo polaing-laingoo Yesus do Galileadoo miano?" 70 Bai Petrus akiyenggene doi yanila sasaibinodoo salaano. "Yaku aki kutoiyo komu makisuut," Petrus napotimbili, maka ampakon doi basaleanoo tataapono. 71 Komeeng kopeleleani boine bailon kitayo Petrus, tukon bantile doi mianoo idoo, "Mian nia tadodoon daano polaing tukon Yesus moluwedoi Nasaretoo." 72 Maka Petrus bangakiyonggon koidan, tukon batotopi, "Tutuu yaku aki kutingoniiyo koiya mianoko!" Petrus bantile. 73 Aki namalumbit salataa lapa doiya, mian badaangoo mo kokondong idoo lubat doi Petrus, tukon bantile, "Bisamo ikoo daano meeng komian doi yaniladoo. Koiya tokita tuuno doi mubasilinganan." 74 Maka Petrus tambuuno bato-batotopi tukon bantile, "Yaku aki kutingoniiyo koiya komianoko!" Doiya singgat polaing kokuuwa komanuk. 75 Tukon Petrus tandandayomo Yesus molapamo bantile doi yana, "Akiyoon komanuk nakokuuwa, ikoo tolumo luunggon muakiyenggene Yaku." Maka Petrus tobuat tukon kokiil polong-poloong.

27

1 Dodowasoono, sasaibino koimam kapalano tukon katua Yahudi mangala kaputusan moakateyo Yesus. 2 Yanila boboiyo Yana, tukon babayo Yana, maka beekene doi Pilatus, gubernur pamarenta Roma. 3 Salataa Yudas do poloilokisoo kitayo baikon Yesus molapamo binee ukuman, yana manasalo. Maka yana abalinggene do doydoo motolu kolono koperak doi imam-imam kapalano tukon katua-katua Yahudi. 4 Yana bantile, "Yaku baladosamo moloilokise komian mo akiyo kona sala, polong Yana inukum mate!" Bai yanila timbiliyo, "Kami aki mai motoi? Koiya muulusan susuumu!" 5 Yudas sakukene do doydoo doi Temeneno Nabonua lalomo, maka taus tukon bakoot bulung. 6 Imam-imam kapalano pulute do doydoo tukon bantile, "Doy nia doy sau. Kalu atulan agama, doy nia aki namoola inusokon teali sosubakon doi Temeneno Nabonua." 7 Sambuno yanila lapa pomeenggon, yanila pakeyo do doydoo pongoli buta mo sinombuikon Buta Tukang Tobunan. Butadoo pinake bakibulan doi mian molulubaton. 8 Doiyamo kosababpo polong oloyo nia do butadoo sinombuikon "Buta Sau". 9 Tukon doiya, tealimo oila komo Nabi Yeremia nabinantil, doiyamo, "Yanila mantalima tolu kolono kodoy perak, doiyamo koolino mo lapamo pinomeenggon doi bangsa Israel teali pebeal tuuk doi yana. 10 Tukon do doydoo yanila pakeyo teali pongoli buta tukang tobunan, buno Temeneno napinalentakon doi yaku." 11 Singgatoo Yesus mangadap doi Pilatus, gubernur doi lipudoo, Pilatus mansadai, "Kabudoon Ikoo tomundo Yahudi miano?" "Bunomo komubantilan," Yesus timbiliyo. 12 Bai tempo imam-imam kapalano tukon katua-katua Yahudi moloolukonggon badaang kopangasalakon motuuk doi Yesus, Yana aki namotimbili. 13 Tobikon doiya Pilatus bantile doi Yana, "Kai Ikoo aki mumolongol sasaibino yanila napangasalakon doi-Koo?" 14 Bai Yesus aki natimbiliyo mau nasoisik, tobikon do gubelnuloo teali masaingding tuuno. 15 Doi samba ko Lamekanano ko Paskah, gubernur mongosodii meeng komian motinalunggu mololoi mian badaang naililik. 16 Doiya singgat daano komeeng komian moinukum mo minaamasakon. Kosambuno Yesus Barnabas. 17 Jadi salataa domianoo badaang lapamo pototongi, Pilatus mansadai doi yanila, "Indee kopoo iniyas kusodiiyo tuuk doi komuyu? Yesus Barnabas kai Yesus mo binantil Kristus?" 18 Pilatus bantile buno doiya sabab yana toiyo, baikon katua-katua Yahudi beekene Yesus doi yana sabab yanila masakit konoano. 19 Doiya singgat Pilatus daano moosulang doi kantor mangadilian, kona boloki makapatu teteba doi Yana, "Inai momasambul kona parakara koiya mian noko mo akiyo kona sala, sabab tobikon Yana, yaku olumon mo lokis tuuno kolubongi." 20 Bai imam-imam kapalano tukon katua-katua Yahudi momeenggon tomboniiyo komian badaangoo sulano nakabiyo doi Pilatus, Barnabas komo sinodii bai Yesus sio nainukum mate. 21 Maka do gubernuroo mansadai koidan doi yanila, "Doi mian moluailadoo indee kopoo iniyas kusodiiyo tuuk doi komuyu?" "Barnabas," yanila timbiliyo. 22 "Kalu buno doiya, yaku sio nabulaando kokubaiyano tukon Yesus mo sinombuikon Kristus?" Pilatus mansadai doi yanila. "Posempangemo Yana!" yanila sasaibino napotimbili. 23 "Bai oila kona kulokisan?" Pilatus napasadai. Maka yanila wookon kakabukuan koidan, "Posempangemo Yana!" 24 Doibundu Pilatus toiyomo baikon yana moakimo namoola mokubaiyo oioila koidan tukon koidan do mianoo naikon nggimalo. Jadi yana mangala paisu, maka doi mianoo badaangoo salaano yana kumosiyo kolimano tukon bantile, "Yaku aki kumasasalaan kona matean naiya mian nia! Koiya poulusan!" 25 Sasaibino do mianoo badaang timbiliyo, "Oode, batadikenemo kami tukon mai labuk-labuk komo tanggunge kona ukuman doi namatean nia!" 26 Maka Pilatus sodiiyo Barnabas tuuk doi yanila, tukon sumboliiyo komian nabobokiiyo Yesus; tukon salakanggene yana sulano nasinempanggon. 27 Doibundu Pilatus nasuludadu-suludadu babayo Yesus usok doi gubernur nakamali, tukon sasaibino kona pasukan pototongi boilingiyo Yesus. 28 Yanila bukayo Yesus napakean, maka kinonoikon doi yana kojubah mosamelaon. 29 Yanila mokubai meeng kotomundo nasonggo doi kayung langaano mosoniton, tukon kinonoikon doi Yesus oluno. Doibundu yanila abese komeeng kotongkat doi limano bakalingano, maka yanila sosubaiyo Yana doi salaano tukon totulaiyo Yana. "Tabea Tomundo Yahudi Miano!" yanila bantile. 30 Yanila tupeiyo Yana, tukon alayo do tongkatoo maka umbosiikene Yana doi oluno. 31 Salataa lapa Yana minaenggon, yanila bukayo Kona jubahdoo mosamelaon maka pinekeikon koidan Kona pakean susuungo. Doibundu Yana binabamo doi tonggulung sulano nasinempanggon. 32 Doi loloon tangano, yanila posuunggene komeeng komian molengget doi Kirene kosambuno Simon. Yanila pakisaayo yana natanggunge Yesus nakayung sempangan. 33 Doibundu yanila polong doi meeng kolipu kosambuno Golgota, koalatino, "Mangabosan Olu". 34 Idoo yanila beena Yesus monginum anggur mo sinabul lobo iyuno. Bai sambuno lapa Yesus tamise do angguroo, Yana akimo nayase monginum. 35 Doibundu yanila sempangemo Yana, maka ebe-ebese Kona pakean tukon undian. 36 Lapa doiya yanila osulang mototooliyo Yana indaa. 37 Doi oluno bungkono yanila abese kotulisan moteali pangasalakon doi Yana, doiyamo: "Naiyamo Yesus, Tomundo Yahudi Miano". 38 Polaing-laing tukon yana yanila sempanggene koidan kolua komian molokis; komeeng komian doi bakalingano taikon, komeeng koidan doi bobono sembeleng. 39 Komian mo alon idoo suasualilinggene kooluno, tukon totulaiyo Yesus. 40 Yanila bantile, "Ikoomo komo yase lomboyo ko Mian Bisa Na Bonua, tukon mokekendenge koidan tongo tolu kooloyo! Kalu Ikoomo ko Mian Bisa Napau, obulus koiya kayung sempangokon, tukon salamatene kobutomu!" 41 Bunomo lakon doiya koimam-imam kapalano tukon guru-guru agama maka katua-katua Yahudi sosiboliiyo Yesus. Yanila bantile, 42 "Yana salamatene komian bailon, bai kobutongo susuungo Yana aki namoola salamatene! Kalu Yana tomundo Israel, tadukai Yana diabudodoo naobulus doi kayung sempangoo, maka nasodo kami yase momaangga doi Yana. 43 Yana maangga doi Mian Bisa, tukon bantile baikon Yana Mian Bisa Napau. Oode, mai nda kitayo kai ko Temeneno yase mosalamatene Yana doiya budodoo." 44 Pangakate-pangakate mo sinempang tukon Yesus sosiboliiyo Yana koidan buno doiya! 45 Doi nasuunan kooloyo, tolu kojam kona kalumbit posaapon do tanodoo teali kalipookan. 46 Batong tolu kikinobian, Yesus wookon tukon kabasale koalalo, "Eli, Eli lama sabakhtani?" koalatino, "Oh ku Mian Bisa, oh ku Mian Bisa bulaando kai Ikoo motinggala-Ku?" 47 Bubula komian modaano idoo molengele Yesus nawookonanoo, maka bantile, "Yana uange Elia!" 48 Meeng komian doi yaniladoo moso-mosobit taus mangala kalang bungano maka tooniyo doi anggur momeele lalomo. Doibundu yana tabeyo doi meeng kokayung bunduno, tukon tutumikene doi Yesus suungo bibilo. 49 Bai komian bailon bantile, "Totiliiyo, mai nda kitayo kai Elia lubat mosalamatene Yana!" 50 Doibundu Yesus wookon koidan tukon kabasale koalalo, maka yana supakene kona ansaang labino. 51 Toik lalanse doi Temeneno Na Bonua tebeak tongobos lua doi bungkuk polong doi bilit. Kobuta sakean tonggiyok tukon kobunggul-bunggul batuno tabatai. 52 Kokibul-kibul tobuka, tukon badaang ko Mian Bisa naumat mo lapamo mate tubo koidan. 53 Yanila tobuat doi kibul-kibuloo sambuno Yesus tubo doi namatean tukon yanila usok doi Yerusalem. Indaa badaang komian mokitayo yanila. 54 Pasukan kapalano polaing-laing tukon nasuludadu-suludadu mo totooliyo Yesus teali matakut tuuno sambuno yanila kitayo do butadoo motonggiyok tukon sasaibino komo tealidoo. Yanila bantile, "Bisamo, yana nia Mian Bisa Napau!" 55 Idoo daano mobadaang koboine mo mongkita doi nadodoonan. Yanilamo komo lapamo malaing Yesus sulano natulungiyo Yana salataa doi Galilea. 56 Doi yaniladoo doiyamo Maria Magdalena, Maria Yakobus tinano tukon Yusuf, tukon Zebedeus napau-pau tinano. 57 Doi popookoo lubat komeeng komian mokaasa doi Arimatea, kosambuno Yusuf. Yana lakon pololaing Yesus. 58 Yana ampakon doi Pilatus, maka kabiyo Yesus bajano. Maka Pilatus monggipalentakene sulano doi Yesus bajanodoo nabineekon doi yana. 59 Maka Yusuf alayo do bajanoo, maka bungusiyo toik lenan patolo mo boolu. 60 Maka yana abese Yesus bajano doi nakibul kinubai susuungo doi meeng kobunggul batu lalomo. Lapa doiya yana nggolinggene kobatu meeng mobabasal teali patataapikon doi kibuloo, maka yana taus. 61 Maria Magdalena tukon Maria bailon dungol osulang idoo sasalaane do kibuloo. 62 Modoakon kolobo, doi oloyo Tadean, imam-imam kapalano tukon Parisi mian-miano ampakon polaing-laing momangadap doi Pilatus, 63 tukon bantile, "Tuan, kami neneeke tempodoo domo batipudoo modaano motubo, Yana lapamo bantile, ’Salataa tolu kooloyo Yaku tubomo koidan.’ 64 Tobikon doiya, sumboliiyo komian natotooliyo do kibuloo mono-monondok polong doi oloyo kotoluno, sulano Kona pololaing-pololaingoo aki namoola ndikuke kobajano maka nabantile doi mian-mian baikon Yana lapamo inotuboi doi matean. Tukon bakala-kalaan doibundu nia lobian Kona kulokisan doi tumbeno." 65 "Komuyu daano kopoo suludadu pototooli," Pilatus bantile doi yanila, "potauso totooliyo tuuno do kibuloo." 66 Maka yanila taus doi kibuloo tukon yanila beena soloot doi batu potutupino tukon mangabos padagai doi salaano, sulano naakiyo komo biye-biyeke do kibuloo.

28

1 Salataa kooloyo Tadean toliis, doi Minggu oloyono dodowasoono, Maria Magdalena, tukon Maria bailonggon taus momokita do kibuloo. 2 Sosinggot teali koleali mo babasal. Meeng ko Temeneno namalaekat lengget doi surgaa maka nggolinggene do batudoo potutupo, tukon osulang doi bunggono. 3 Malaekatoo duduso pokakana kodidip, tukon kona pakean moute tuuno. 4 Suludadu kapalano mo batotooli idoo matakuto polong yanila bubusak tukon teali buno mian momate. 5 Malaekatoo bantile doi boi-boinedoo, "Inai pomatakut! Yaku toiyo komuyu umboliiyo Yesus mo lapamo sinempanggonoo. 6 Yana akiyono dimbaa. Yana tubomo koidan buno komo lapamo Yana bantile looluk. Mai kitayo Kona tangabosan doi Yana nakinooloanoo. 7 Budodoiya, tauso moso-mosobit, bontiikene doi Napololaing-pololaing, ’Yana lapamo tubo, tukon budodoiya Yana tauso mantailukono komuyu doi Galilea. Imbali komuyu kitayo Yana!’ Neneeke oila komo lapamo yaku bantile doikoo." 8 Moso-mosobit boi-boinedoo tinggale do kibuloo. Tukon noanoila momatakut posoloi nasanaangan yanila obu-obuleng mobontiikene do langgedoo doi Yesus Napololaing-pololaing. 9 Sosinggot Yesus lubat pososuung tukon do boi-boinedoo, tukon bantil, "Tabea!" Maka yanila lubat koolaniyo Yana doibundu lebeke koaino tukon sosubaiyo Yana. 10 "Inaikai matakut," Yesus bantile doi yanila, "taus pobabotilanggene doi Ku utus-utus sulano yanila nataus doi Galilea; imbali yanila kitayo Yaku." 11 Daanon do boi-boinedoo taus, bubula moluwedoi suludadudoo kapalano mo totooliyo do kibuloo abali doi kota tukon popitoikene doi imam-imam kapalano sasaibino komo lapamo teali. 12 Imam-imam kapalanodoo posadaikene tukon katua-katua Yahudi, maka beena doy badaang doi suludadudoo mobatotooli, 13 tukon bantile, "Komuyu sio pobantile baikon pololaing-pololaing Yesus lubat doi popook oloyono, tukon ndikuke dobajanoo daano komuyu momoolo. 14 Tukon kalu gubernuroo lengele doiya langgedoo, kami asi-asiyo yana sulano komuyu akipo malaat oioila kokasulitano." 15 Maka suludadu kapalano alayo doydoo, tukon kubaiyo buno komo tinetebaikonoo doi yanila. Tobikon doiya salitadoo daano motasabukon doi Yahudi miano polong doi oloyo nia. 16 Kosongulono meeng Yesus napololaing taus doi Galilea bunggulo pokokonoi tukon Yesus napinarentakon doi yanila. 17 Salataa yanila kitayo Yesus imbali, yanila sosubaiyo Yana. Bai daano kobailon doi yaniladoo mo sasaaki. 18 Yesus koolaniyo yanila, tukon bantile, "Sasaibino kokuasa doi surgaa tukon doi dunia lapamo bineekon doi Yaku. 19 Tobikon doiya potauso doi sasaibino kobangsa doi posaapon kodunia nia tealikene yanila Kupololaing-pololaing. Posauwo paisu salani yanila tukon pobantile Tama sambuno, tukon Pau sambuno, tukon Mian Bisa Na Roh. 20 Otunggukene doi yanila naloingiyo sasaibino komo lapamo Yaku parentakene doikoo. Tukon neneeke Yaku daano mololainge komuyu polong doi lounu napupusan."