LUKAS

1

1 Teofilus mo monondok konoano, Badaang komian molapamo kakaate batulis tukon taatur tentang ko kajadian-kajadianoo kaliangano mo lapamo teali doi kita nia. 2 Yanila batulis pokokonoi tukon mo sinalitaikon doi kita doi mian-mian mo kitayo susuungo do kajadian-kajadianoo doi natambuunan, tukon doibundu babilitakanggene kobilitano. 3 Salataa yaku tukon telitio tuuno sasaibinodoo luwedoi natambuunan, yaku aanggene monondok momotulis meeng kolapuran mo taatur tuuk doi Tuan. 4 Yaku lakukanggene doiya, sulano Tuan natoiyo baikon oila komo lapamo Tuan otunggukene doiya takainomo bisa. 5 Singgatoo Herodes teali tomundo doi lipu Yudea, daano komeeng koimam kosambuno Zakaria. Yana tongusokon doi imam-imam Abia. Kona boloki kosambuno Elisabet, koidan turunan imam. 6 Konapotuboan langkai boloki sanaanggene ko Mian Bisa noano. Luaila loingiyo sasaibino koparenta tukon Temeneno na Ukum tutuuno. 7 Yanila akiyo kona pau sabab Elisabet komba tukon yanila luaila motuwamo. 8 Daano kooloyo meeng, salataa doi Abia nagolongan malaat giliran, Zakaria ampakonggene kona limang buno meeng koimam doi Mian Bisa salaano. 9 Tukon undian, mo biasa linakukanggon doi imam-imam, Zakaria malaat obos usok doi Temeneno Na Bonua lalomo tukon suayo kamangian. 10 Daano mosuayo kamangian, komian badaang sambeang doi tonggulung. 11 Doiya kosinggatoo ko Temeneno namalaekat okitakene kobutongo doi Zakaria. Malaekatoo kokondong taambikon bakalinga doi meja nasinuaan kokamangian. 12 Salataa Zakaria kitayo do malaekatoo yana pusing tukon matakut. 13 Bai do malaekatoo bantile, "Inai matakut, Zakaria! Ko Mian Bisa lengelemo komu sambeang. Komu boloki Elisabet naikon mosuung meeng kopau malaneno. Ikoo sio musombuikene kosambuno, Yohanes. 14 Ikoo naikon laba tuuno tukon badaang komian molaba kalu do paudoo sinuungo. 15 Yana teali mian babasal doi Temeneno napokita, tukon yana aki nainume koanggur kai suka momosopot. Salataa sinuung Mian Bisa Na Roh komo kuasaiyo yana. 16 Badaang ko Israel miano naikon kona binaba abali doi Mian Bisa, doi napoo Temeneno. 17 Yana naikon teali Temeneno nasosumbolii mo bukuan tukon daano kona kuasa buno Elia. Yana podamekene kotama tukon pau, tukon mian mo aki naloingiyo naikon babayo abali doi loloon pikilan mo talakana. Tukon buno doiya yana sadiayo komeeng kotambuno kobanggapi mo tasadiamo tuuk doi Temeneno." 18 "Bulaa kai daku toiyano do lobodoo naikon moteali?" Zakaria sadaiyo doi malaekatoo. "Yaku motuwamo, tukon daku boloki koidan motuwamo." 19 Malaekatoo timbiliyo, "Yaku nia Gabriel. Yaku leleaniyo ko Mian Bisa tukon yanamo komo sumboliiyo yaku mopelenggene nabilita nia mo monondok doikoo. 20 Oila daku binantil, naikon teali nalaate kotempono. Bai badungga ikoo aki mumangangga, ikoo sio naaki namoola basilingan; ikoo naikon ponga polong doi oila daku binantiloo natealian." 21 Daanoon mobuno doiya, komian momeenggon totiiliyo Zakaria. Yanila masainding bulaando yana malumbit doi Temeneno Na Bonua lalomo. 22 Tukon salataa yana tobuat, yana akimo namoola basilingan doi yanila. Yana baino mebee paloosan tukon limano, tukon tataap ponga. Maka domianoo toiyomo baikon yana lapamo mokita komeeng kopokita doi Temeneno Na Bonua lalomo. 23 Salataa kabus kona tempo balimangan doi Temeneno Na Bonua, Zakaria mule doi nabonua. 24 Aki namalumbit koikoidan, kona boloki Elisabet tianan, maka yana dungol doi nabonua lalomo lima kobituwon kona kalumbit. 25 Yana bantile, "Kona pupusan ko Temeneno tulungiyomo yaku tukon alapusemo daku tinotulaian." 26 Salataa Elisabet lapa tianan noom kobituwon, Mian Bisa sumboliiyo komalaekat Gabriel naampakon doi Nasaret, meeng kokota doi lipu Galilea. 27 Gabriel sinumbolii doi meeng kopau boine, kosambuno Maria. Do pauboinedoo lapamo pobibianggon tukon meeng komian kosambuno Yusuf, Tomundo Daud naturunan. 28 Malaekatoo lubat doi Maria tukon bantile, "Kinatauwan, ikoo Temeneno mo balakaatiyo tukon doi namonondokan! Temeneno polaing tukon ikoo!" 29 Mondongolii do malaekatoo nabantilan Maria ngginggim, tobikon mansa-mansadai doi noano lalomo oila komaanano do kinatauwanoo. 30 Maka do malaekatoo bantile doi yana, "Inai matakut, Maria, sabab ikoo pokokonoi doi Mian Bisa noano. 31 Ikoo naikon tianan tukon suunge komeeng kopau, mo sio ikoo musombuikene Yesus. 32 Yana naikon teali babasal tukon naikon binantil Mian Bisa Napau Mo Tatandak Tuuno. Temeneno Mian Bisa naikon tealikene Yana tomundo mobuno Tomundo Daud, nambumbu looluk. 33 Tukon Yana naikon maparenta buno tomundo doi katurunan Yakub posidutukon. Kona batomundoan akiyo kona pupusan." 34 "Bai yaku nia akiyoon kupotoikon komalane," Maria bontiikene doi malaekatoo, "bulaando do lobodoo namoola teali?" 35 Malaekatoo timbiliyo, "Mian Bisa Na Roh naikon lubat doikoo, tukon Mian Bisa nakuasa lindungiyo ikoo. Doiyamo kosababpo do paudoo naikon mo sinuung binantil Moliyous, Mian Bisa Napau. 36 Neneeke: Elisabet, do tolidamudoo lapamo tianan noomo kobituwon, mau kai yana namotuwamo tukon komian bantile baikon komba. 37 Sabab doi Mian Bisa akiyo komo aki nateali." 38 Maka Maria bantile, "Yaku nia Temeneno napeleleani; sodiiyomo nateali doi yaku bunomo domu bantilanoo." Maka do malaekatoo ampakono mootinggale Maria. 39 Salataa lapa doiya, Maria ampakon doi meeng kokota doi Yudea doi lipu mobunggukon. 40 Yana ampakon doi Zakaria nabonua, tukon salataa usok, yana mebee kinatauwan doi Elisabet. 41 Tukon sambuno Elisabet lengele Maria nakinatauwan, do paudoo doi Elisabet tiano lalomo palabiyoko. Maka Elisabet Mian Bisa Na Roh kuasaiyomo, 42 maka wookon, "Ikoomo komo binalakaati doi sasaibino koboine! Binalakaati do paudoo naikon ikoo mo suunge! 43 Indee yaku tobikon Yesus tinano nalubat doi yaku? 44 Salataa yaku lengele komu kinatauwan, do paudoo yaku motiananggene biyok-biyoko doi nalabaan. 45 Monondoko ikoo, sabab mangangga baikon oila komo Temeneno nabinantil doikoodoo naikon tealimo!" 46 Maria bantile, "Konoanggu nggaale ko Temeneno, 47 tukon butonggu laba-laba sabab ko Mian Bisa doiyamo daku Pasalamaton. 48 Yana neneeke yaku, napeleleani mo tinotulai! Tambuun doiya budodoo sasaibino kobangsa bantile yaku sanaango. 49 Sabab ko Mian Bisa Mo Babasal konakuasa kubaiyo kolobo mobabasal doi yaku. Kosambuno moliyous. 50 Katurunan momeenggon katurunan Temeneno mebee soyang doi mian mo matakutene doi Yana. 51 Tukon limano mo bukuan yana poalaasene komian mobabanggaal, tukon nggabute yanila namakisuut. 52 Kotomundo-tomundo inobuluson doi nakursii tukon komian motinotulai kinatandakon. 53 Mian momalaal inokonii tukon sasaibino kona monondokan, komo kaasa siniika tukon akiyo koalatino. 54 Yana tulungiyo kona peleleani Israel, loingiyo kona toon tinetebaikon tukon nda mbumbu looluk. 55 Temeneno aki natoliminggene kona teteba, Yana monondok konoano doi Abraham tukon nakaturunan polong posidutukon." 56 Uga-ugaate tolu kobituwon kona kalumbit Maria podungoli tukon Elisabet, maka yana namule doi nabonua. 57 Polongo kotempono Elisabet namosuungan. Yana suunge komeeng kopau malaneno. 58 Tula-tulando mopololanikon tukon namotolutusan ndongoliiyo bulaando kona monondokan ko Temeneno doi Elisabet, tukon yaniladoo polaing laba-laba tukon yana. 59 Salataa do paudoo alumo kooloyo kona umur, yanila lubat mosunate yana. Yanila yase sombuikene do paudoo Zakaria monurut tamano sambuno, bai kotinano bantile, 60 "Aki! Yana sio nasinombuikon Yohanes." 61 "Akiyo komeeng komian doi mumontolutusan kosambuno mobuno doiya," yanila bantile doi yana. 62 Maka tukon isarat, yanila mansadai doi Zakaria sambu oila komo moola bineekon doi paudoo. 63 Zakaria mangkabi meeng kobatu tulis maka tulise, "Kosambuno Yohanes." Yanila sasaibino masaingding. 64 Doiya kosinggatoo koidan Zakaria moolamo basalita tukon nggaale ko Mian Bisa. 65 Komian napokoolanikonan sasaibino matakut, tukon do bilitadoo tasabukono doi posaapon kolipu bunggono doi Yudea. 66 Sasaibino komian mo molongol doiya langgedoo bantil-bantil doi noano lalomo, "Oilamo kona tealian do paudoo naikon?" Sabab ko Temeneno lolainge yana. 67 Zakaria, do paudoo tamano, Mian Bisa Na Roh kuasaiyomo tobikon yana pelenggene ko Temeneno nateteba. Yana bantile, 68 "Maimo nda nggaale ko Temeneno, Mian Bisa doi bangsa Israel! Yana lapamo lubat tulungio kona mian tukon sodiiyomo yanila. 69 Yana beena kita pasalamaton mo bukuan, katurunan Daud, naata. 70 Doi loolukonoo lolo doi nabi-nabi molinilik, Temeneno lapamo beekene kona perjanjian, 71 sulano nasalamatene kita doi nda musu tukon doi mian-mian nakuasa mo mosikitene kita. 72 Mookitakene kona monondokan konoano doi nda mbumbu, dona perjanjian mo moliyousoo naikon Yana tapaatiyo. 73 - 74 Yana batotopi doi Abraham tamanggita, tukon perjanjian sulano nasalamatene kita doi nda musu, sulano kita aki nda matakut moleleaniyo Yana 75 sidutu balimang doi Yana tukon sanaanggene konoano posidutukon doi nda tuboan. 76 Ikoo, daku pau, naikon mobinantil nabi Mian Bisa Mo Tatandak Tuuno. Ikoo binintokon matailukiyo ko Temeneno sulano nabukayo kololoon tuuk doi Yana, 77 sulano napelenggene doi namian baikon yanila naikon sinalamaton, kalu ko Mian Bisa lapamo ompuniyo yanila nalalim-lalim. 78 Konda Temeneno monondok konoano koidan mbokila; Yana lubat salamatene kita. Buno oloyo mosumbot doi dodowasoono, 79 bunomo lakon Yana mobeekene Kona madialanan doi sasaibino komian mo tubo doi kalipookan lalomo tukon doi matakutan. Yana andane kita doi loloon namonondokan." 80 Zakaria napaudoo tosuungimo kona babasalan tukon tosuungimo kona roh nabukuanan. Yana dungol doi padang lalomo, polong laate kotempono yana naokitakanano kobutongo doi bangsa Israel.

2

1 Doiya kosinggatoo Tomundo Agustus maparentakene sulano sasaibino korayat doi Batomundoan Roma namonggitulisene kobutongo sulano natinulis. 2 Natinulisan kobanggapi sambuno tumbeno nia singgatoo Kirenius natealian gubernur doi lipu Siria. 3 Sasaibino komian doiya kosinggatoo ampakon sulano namonggitulisene kobutongo doi nakota suwe-suwele. 4 Yusuf lakon luwedoi Nasaret doi Galilea ampakon doi Betlehem doi Yudea, Tomundo Daud nalipu sinuungan; sabab Yusuf Daud naturunan. 5 Yusuf monggitulisene kobutongo polong Maria dona bibianoo mo daano motianan. 6 Salataa yanila daanomo doi Betlehem laatemo kotempono Maria namosuungan. 7 Yana suunge komeeng kopau malaneno, napau langgongo. Do paudoo binungus tukon toik, maka kinoolo doi kooloan lalomo koantoko limbut; sabab yanila akimo namalaat tampat dungolan. 8 Doi popookoo daano kopadagai iyayon mo daano badagai domba doi padang lalomo doi lipudoo. 9 Sosinggot ko Temeneno namalaekat okitakene kobutongo doi yanila, tukon madialan laango moluwedoi Temeneno motontilang motarangiyo yanila, tukon yanila matakut tuuno. 10 Bai do malaekatoo bantile, "Inai matakut! Sabab yaku lubat babayo kobilita monondok tuuk doi komuyu -- bilita mo sinanaanggon tuuno doi sasaibino komian. 11 Oloyo nia doi kota Daud lapamo tosuung ko Tomundo Pasalamat ikoo doiyamo Kristus, nda Temeneno. 12 Naiyamo kopaloosano: Komuyu naikon pososuunggene komeeng kopau lumboon mobinungkus tukon toik, tukon moolo doi meeng kobasoan." 13 Sosinggot do malaekatoo linolaing badaang komalaekat bailon, mo nggaale ko Mian Bisa. Yanila bantile, 14 "Tanggaalo ko Mian Bisa doi timbu mo tatandak! Tukon doi buta bungkono, kobanggapi namonondokan mo konoiyo ko Temeneno noano!" 15 Salataa do malaekat-malaekatoo tinggalemo yanila tukon abali doi surgaa, do padagai-padagaidoo bantil meeng tukon bailon, "Mai nda ampakon doi Betlehem tukon nda kitayo do langgedoo mo teali, Temeneno mo popitoikene doi kita." 16 Yanila polaing ampakon tukon pososuunggenemo Maria tukon Yusuf, tukon do paudoo lumboon momoolo doi basoanoo lalomo. 17 Sambuno dopadagaidoo iyayon kitayo do paudoo, yanila salitayo oila do malaekatoo nabinantil tentang dopaudoo. 18 Tukon sasaibino komian masainding momolongol do padagaidoo iyayon nasalita. 19 Bai Maria abese sasaibino doi noano lalomo tukon yana pikikene. 20 Padagai-padagaidoo iyayon abali doi padang lalomo maka nggaale tukon kabasale ko Mian Bisa, sabab sasaibino komo lapamo yanila lengele tukon kitayo, bisa bunomo domalaekatoo nabinantil. 21 Salataa alu kooloyo kona sinuungan, do paudoo sinunato. Tukon yanila sombuikene Yesus, sambu malaekat mo beekene doi Yana akiyoon tina-No natiananggene Yana. 22 Laatemo kotempono Yusuf tukon Maria nalakukanano koadat badodoloonau monurut Musa naukum. Maka yanila babayo do Paudoo doi Yerusalem sulano nasinalakanggon doi Temeneno. 23 Sabab doi Temeneno na Ukum lalomo totulis buno naiya, "Samba-samba kopau malaneno langgongo, sio nasinalakanggon doi Temeneno." 24 Yanila koidan kona makisuut mososubakon sosuba, doiyamo meeng kopasang kotomisi sapatau, kai lua kotomisi lapatiing mo mongula, bunomo komo tinantukon doi Temeneno na Ukum lalomo. 25 Doiya kosinggatoo doi Yerusalem daano komeeng komian kosambuno Simeon. Yana mian monondok, mo matakutene ko Mian Bisa tukon daano montotiili tempono ko Mian Bisa nasalamatanano ko Israel. Mian Bisa Na Roh lolainge yana, 26 tukon ko Mian Bisa Na Roh lapamo popitoikene doi yana baikon yana akiyoon namate kalu akiyoon nakitayo ko Tomundo Pasalamat Mian Bisa mo perjanjiankene. 27 Tongo Mian Bisa Na Roh nalolaingano, Simeon usok doi Temeneno Na Bonua. Doiya kosinggatoo Yusuf tukon Maria babayo Yesus usok, mo daanoon mopoipoisiko sulano nakubaiyo koupacara mo pinarentakon doi ukum agama. 28 Maka Simeon bingkate do Paudoo tukon yana lambine, maka nggaale ko Mian Bisa, 29 "Diabudodoo, Temeneno, ikoo lapamo daanokene komu perjanjian. Batadikenemo komu peleleani nia namate tukon monondok. 30 Sabab tukon matanggu susuunggu yaku lapamo kitayo ko Pasalamaton moluwe doi-Koo. 31 Do Pasalamatonoo Ikoo lapamo sadiakene tuuk doi sasaibino kobangsa: 32 bunomo kai madialan mo kadiolongiiyo kololoon motuuk doi bangsa-bangsa bailon, sulano nalubat doi-Koo; doiyamo madialan mo lubatene kona inodotiiyan tuuk Muumat Israel." 33 Do Paudoo tamano tukon tinano masainding molengele oila doi Simeon nabinantil tentang doi yanila napaudoo. 34 Simeon balakaatiyo yanila tukon bantile doi Maria do Paudoo tinano, "Na Paunia lapamo Mian Bisa piliyo sulano naosilakayo tukon sulano nasalamatene ko Israel miano. Yana naikon teali paloosan doi Mian Bisa, mian badaang naikon mo tantange, 35 tukon kalu bunomo doiya tobukamo yanila noano antoko. Kosusaan naikon tiike konoamu buno sabel mo mamangan." 36 Daano koidan komeeng konabi boine mo motuwamo tuuno. Kosambuno Hana, Fanuel napau, doi suku Asyer. Pitumo kotaun kona lapaan osowaan, 37 Hana tealimo balu, tukon diabudodoo alu kolonomo sangkap kotaun kona umur. Akiyoon nadaano kona tinggalano ko Temeneno Na Bonua. Oloyo popook yana sosuba idoo doi Mian Bisa tukon sambeang maka apata. 38 Pokokonoi doiya kosinggatoo koidan yana lubat, maka nggaale ko Mian Bisa tukon basilinganggene tentang do Paudoo doi sasaibino komian mo totiiliyo kotempono ko Mian Bisa naosodiiyano ko Yerusalem. 39 Salataa Yusuf tukon Maria lapa kubaiyo sasaibino komo tinuntut doi Temeneno na Ukum, yanila mulemo doi Nasaret doi Galilea. 40 Do Paudoo tosuungimo kona babasalan tukon bukuano. Yana pandoi tuuno tukon Mian Bisa seseange tuuno. 41 Samba-samba kotaun Yesus tamano tinano ampakon doi Yerusalem molamekene ko Oloyo Paskah. 42 Tukon salataa Yesus songulomo lua kotaun kona umur, yanila ampakon doi lameanoo monurut nakabiasaan. 43 Salataa lapa do lameanoo yanila mule, bai Yesus, do Paudoo, daano modungol doi Yerusalem, tukon kotamano tinano aki natoiyo. 44 Yanila aanggene Yana malaingo doi rombonganoo. Salataa lapa meeng kooloyo kona poampakonan maka nasodo yanila umboliiyo Yana doi utus-utusoila tukon doi yanila napotoikonan. 45 Bai yanila aki napososuunggene, jadi yanila abali doi Yerusalem unggoliiyo Yana. 46 Lapa tolu kooloyo kona pai umboliiyano, yanila laate Yana doi Temeneno Na Bonua lalomo. Yana daano moosulang mondongolii koguru agama tukon mebee pasadai-pasadai. 47 Sasaibino komian molongol Yana masainding sabab kona potimbili-potimbilidoo bisa. 48 Kotamano tinano masainding mokitayo Yana. Kotinano bantile doi Yana, "Pau, bulaando Ikoo molakukanggene naiya doi kami? Kotamamu tukon tinamu pakadako moumboliiyo Ikoo!" 49 Yesus timbiliyo, "Bulaando tama tukon tina moumboliiyo Yaku? Banggokai tama tukon tina aki natoiyo baikon Yaku sio nadaano doi Tamanggu nabonua lalomo?" 50 Bai yanila aki namangalatikene Yesus napotimbili. 51 Doibundu Yesus mule polaing yanila doi Nasaret, tukon loingiyo doi yanila. Sasaibino do langgedoo kotina-No abese doi noano lalomo. 52 Yesus momeenggon tosuungimo kona babasalan tukon tosuungimo kona pandoiyan, tukon Mian Bisa seseange tukon kobanggapi kilakene.

3

1 Doi taun kosongulono lima luwedoi Tomundo Tiberius namaparentaan, Pontius Pilatus natealian gubernur doi Yudea, tukon Herodes nabaparentaan doi Galilea. Filipus, Herodes utuso nabaparentaan doi wilayah Iturea tukon Trakhonitis, bai Lisanias baparentaan doi Abilene. 2 Komo taaniyo koimam-imam babasal doiyamo Hanas tukon Kayafas. Doiyamo kotaun ko Mian Bisa nabasilinganan doi Yohanes, Zakaria napau doi padang lalomo. 3 Maka Yohanes ampakon doi yayaandomo doi posaapon kolipu Yordan Paisunobatango tukon pelenggene ko Mian Bisa nabilita. Yohanes nggele-nggeleamon, "Pobadodoloon doi polalim-lalim, tukon komuyu sio posinau, sulano ko Mian Bisa naompuniyo komuyu." 4 Doiya pokokonoi tukon komo totulis doi Nabi Yesaya nakitab lalomo: "Daano komian monggele-nggeleamon doi padang lalomo, ’Sadiayo kololoon motuuk doi Temeneno, apatale kololoon motuuk doi Yana. 5 Samba-samba kopeak siokai pookuiyo, samba-samba kobunggo tukon bunggo bungkukono poapatale. Kololoon mo patek-patek pokoloyose, tukon loloon mo bunggul pokeseayo. 6 Komian doi posaapon kodunia nia naikon kitayo ko Mian Bisa salamatene kobanggapi!’ " 7 Badaang komian molubat doi Yohanes sulano nasinau. Yohanes bantile doi yanila, "Komuyu mian molokis! Indee komo bantile baikon komuyu moola tongosodii doi Mian Bisa naukuman naikon mo lubat? 8 Potudoikene tukon mukokubai baikon komuyu molapamo badodoloon doi polalim-lalim! Inai potambuun bantile baikon Abraham daano mumbumbu. Neneeke: Doi batu-batu nia ko Mian Bisa moola kubaiyo Abraham natulunan! 9 Koolowang tasadiamo patape kayung polong doi anggol-anggolo. Samba-samba kokayung mo akiyo kosaono mo monondok tinape tukon sinakukon doi aung lalomo." 10 "Jadi, oila komo moola kami kubaiyo?" domianoo sadaiyo Yohanes. 11 Yohanes timbiliyo, "Mian mo daano lua kona bokukum, sio nabeekene komeeng doi mo akiyo koona; tukon komian mo daano kona kinaan sio naebe-ebese." 12 Pakabi-pakabi lulu koidan lubat doi Yohanes sulano nasinau. Yanila mansadai, "Tama Guru, oila komo moola kami kubaiyo?" 13 Yohanes timbiliyo, "Inai pokabiyo lobian badaang oila komo lapamo tinantukon." 14 Daano koidan kosuludadu mo mansadai, "Bulaando tukon kami? Oila komo moola kami kubaiyo?" Yohanes timbiliyo, "Inai posakisaayo mau doi indee komiano tukon inai polambase komian nadoy tukon tudukon-tudukon moaki nabisa. Sukupo tukon pogaji!" 15 Doiya kosinggatoo tambuuno komian momansa-mansadai, oilakai Yohanes doiyamo do Tomundodoo Pasalamat yanila mo totiiliyo. 16 Doiyamo kosababpo Yohanes bantile doi yanila sasaibino, "Yaku sauwo komuyu tukon paisu, bai totiiliyo naikon lubat komian mo lobian babasal doi yaku. Mobukayo kona sapatu aloso yaku aki namoola. Yana naikon sauwo komuyu tukon Mian Bisa Na Roh tukon bilat. 17 Doi limano daano kokiapan sulano natapise sasaibino kona gandum sampe bilisii. Kolabue pinototongikon doi longgo lalomo, bai sasaibino kobulung sinua doi aung lalomo mo aki naposo!" 18 Bunomo doiya Yohanes naotunggulano komian tukon bula-bulaa kocara, doiya kosinggatoo nababilitakanano ko Bilita Monondok. 19 Bai Herodes, pamarenta Galilea, Yohanes anuukene kona basoowaanan tukon Herodias, utuso naboloki, tukon sasaibino kokaliangano kona kulokisan bailon mo lapamo yana kubaiyo. 20 Bai Herodes tolongo suungiyo kona kulokisan tukon usekene Yohanes doi talunggu lalomo. 21 Salataa do mianoo sinaumo, Yesus koidan sinaumo. Tukon salataa Yana daano mosambeang, tobuka kotimbu, 22 tukon ko Mian Bisa Na Roh obulus doi bunggono pokakana kotomisi lapatiing. Maka linongol ko Mian Bisa alalo mobantile, "Ikoomo daku Pau sinoyang. Ikoomo komo kindendeke konoanggu." 23 Doiya singgat Yesus atambuune kona balimangan, yana kona umur uga-ugaatene tolu kolonomo kotaun. Manurut mian napalaat, Yana Yusuf napau, Eli napau, 24 Matat napau, Lewi napau, Malkhi napau, Yanai napau, Yusuf napau, 25 Matica napau, Amos napau, Nahum napau, Hesli napau, Nagai napau, 26 Maat napau, Matica napau, Simei napau, Yosekh napau, Yoda napau, 27 Yohanan napau, Resa napau, Zerubabel napau, Sealtiel napau, Neri napau, 28 Malkhi napau, Adi napau, Kosam napau, Elmadam napau, Er napau, 29 Yesua napau, Eliezer napau, Yorim napau, Matat napau, Lewi napau, 30 Simeon napau, Yehuda napau, Yusuf napau, Yonam napau, Elyakim napau, 31 Melea napau, Mina napau, Matata napau, Natan napau, Daud napau, 32 Isai napau, Obed napau, Boas napau, Salmon napau, Nahason napau, 33 Aminadab napau, Admin napau, Arni napau, Hezron napau, Peres napau, Yehuda napau, 34 Yakub napau, Ishak napau, Abraham napau, Terah napau, Nahor napau, 35 Serug napau, Rehu napau, Peleg napau, Eber napau, Salmon napau, 36 Kenan napau, Arpakhsad napau, Sem napau, Nuh napau, Lamekh napau, 37 Metusalah napau, Henokh napau, Yared napau, Mahalaleel napau, Kenan napau, 38 Enos napau, Set napau, Adam napau, Mian Bisa napau.

4

1 Yesus Mian Bisa Na Roh kuasaiyo salataa Yana tinggale ko Yordan Paisunobatango. Ko Mian Bisa Na Roh lolainge Yana doi padang lalomo. 2 Idoo Yana Ibiliis sobaiyo sangkap kolono kooloyo kona kalumbit. Sangkap kolonodoo kooloyo Yana aki namakaan oioila. Jadi doibundu Yana neemiyomo momalaal. 3 Ibiliis bantile doi Yana, "Ikoo Mian Bisa Napau, bolikon? Jadi, sumboliiyo naiya batu nia nateali roti." 4 Yesus timbiliyo, "Doi Kitab Moliyous lalomo totulis, ’Kobanggapi aki namoola tubo luwe tongo doi roti tolong.’ " 5 Maka Ibiliis babayo Yesus doi lipu mo tatandak, tukon tolongo sopiyoman Ibiliis tudoikene doi Yana sasaibino kobatomundoan doi dunia. 6 "Sasaibino kokakuasaan tukon nakaasaan nia yaku salakanggene doi-Koo," Ibiliis nabantilan doi Yesus. "Sabab sasaibino lapamo bineekon doi yaku tukon yaku moola kubeekene doi indee komiano yaku mo yase beekene. 7 Sasaibinodoo naikon teali Komu langge, kalu Ikoo tootuku sosubaiyo yaku." 8 Yesus timbiliyo, "Doi Kitab Moliyous lalomo totulis, ’Sosubaiyo komu Temeneno Mian Bisa tukon leleaniyo Yana tolong.’ " 9 Maka do Ibiliisoo babayo Yesus doi Yerusalem tukon abese Yana doi Temeneno Na Bonua tinggupo maka bantile doi Yana, "Ikoo Mian Bisa Napau, bolikon? Jadi bakatuwongo naimbaa. 10 Sabab doi Kitab Moliyous lalomo totulis, ’Ko Mian Bisa naikon sumboliiyo kona malaekat-malaekat modagaiyo Ikoo mono-monondok.’ 11 Tukon koidan, ’Malaekat-malaekat naikon labete Ikoo tukon yanila limano, sulano koai-Mu naaki natakait doi batu.’ " 12 Yesus timbiliyo, "Doi Kitab Moliyous lalomo totulis, ’Inai mosobaiyo komu Temeneno Mian Bisa.’ " 13 Salataa Ibiliis lapamo sobaiyo Yesus tukon sasaibino kona akal kaliangano, yana otinggalemo Yesus tukon montotiili tempo mo monondok. 14 Doibundu Yesus abali doi Galilea; tukon ko Mian Bisa Na Roh kuasaiyomo Yana. Bilita motuuk doi butongo tololongolo doi posaapon do lipudoo. 15 Yana mongotunggul doi bonua-bonua kaleda tukon sasaibino komian nggaale Yana. 16 Yesus ampakon koidan doi Nasaret, lipu Yana nainakabasalan. Doi oloyo Tadean, monurut nakabiasaan Yana ampakon doi bonua kaleda. Yana kokondong sulano nabacayo ko Kitab Moliyous, 17 tukon bineekon kobuku Nabi Yesaya. Yana bukayo do bukudoo luluno, maka nalaate naiya ayat nia, 18 "Ko Temeneno Na Roh daano doi Yaku, sabab Yana lapamo molantike Yaku sulano Kubabilitakene ko Bilita Monondok doi mian motalalais. Yana bintekene Yaku sulano Kupopitoikene kona tongosodiiyan komian motinalunggu tukon natangalinan komian mopiit; sulano natongosodii komian mopinipik 19 tukon babotilanggene kotempono ko Temeneno nalubatan mosalamatene Kona mian." 20 Yesus lulune koidan do kitabpoo, tukon abalikene doi potugas, maka osulang. Sasaibino komian doi bonua kaledadoo pateekene Yana. 21 Tukon Yesus atambuunemo konabantilan doi yanila, buno naiya, "Ayat-ayat Kitab Moliyous nia doi oloyo nia sukupo doi tempo komuyu pondongoliiyano." 22 Kona bantilan-bantilan mo pelenggene monondok tuuno, tobikon yanila sosibong tukon tombonio Yana. Yanila bantile, "Bolikon kai Yana Yusuf na Pau?" 23 Maka Yesus bantile doi yanila, "Pasti komuyu naikon mopakeyo naandean nia motuuk doi Yaku, ’Dokter, alinemo kobuto-Mu susuumu. Komo minasaindinggon kami mo lengele Ikoo mokubaiyo doi Kapernaum, kubaiyo koidan doi mukampung susuumu.’ " 24 Yesus suungiyo, "Neneeke, akiyo konabi mo inangga doi nakampung susuungo. 25 Bai polengele: doi lounudoo Elia, singgatoo aki nalubat koudan tolu kotaun sembeleng kona kalumbit, teali komalaalan mo hebat tuuno doi posaapon kolipu. Doiya singgatoo daano mobadaang kobalu-balu doi Israel. 26 Mau kai nabuno doiya, ko Mian Bisa aki nasumboliiyo Elia ampakon doi meeng komian luwedoi balu-baludoo bai tolongo doi meeng kobalu doi Sarfat doi lipu Sidon. 27 Bunomo koidan doi lounu Nabi Elisa daano badaang komian doi Israel motakatolon mo minosikiton, bai akiyo komeeng komian doi yanila mo inalin tongo Naaman Siria mianoo." 28 Sasaibino komian doi bonua kaledadoo nggimal tuuno salataa ndongoliiyo do langgedoo. 29 Yanila kokondong maka siikayo Yesus doi kota tonggulungo, tukon babayo doi bunggul motombing bibilo, doi naando yanila nabangunano kona pokota. Yanila namakisuut duwekene Yana doi motombing lalomo. 30 Bai Yesus tobuat doi mianoo namadaangan maka ampakon. 31 Doibundu Yesus ampakon doi kota Kapernaum doi Galilea. Imbali Yana mongotunggul mian doi oloyo Tadean. 32 Yanila masainding mokitayo Yana nacara mongotunggulan, sabab Yana basilingan tukon nanggaanganan. 33 Idoo doi bonua kaleda daano komeeng komian mo kinuasaimo ibiliis. Do mianoo mangga-manggadidi. 34 "He Yesus, Nasaret miano, Ikoo yase kubaiyo oila tukon kami? Ikoo lubat sulano musilakayo kami? Yaku toiyo indee Ikoo: Ikoo sosumbolii mo moliyous doi Mian Bisa!" 35 "Tade!" Yesus nggalaiyo do ibiliisoo. "Tobuato doi mian nia!" Maka do ibiliisoo tikakene do mianoo doi yanila sasaibino salaano, doibundu maka tobuato doi mianoo aki naasakite. 36 Sasaibino komian masainding, tukon pobantikon meeng maka bailon, "Bukan maen kona bantilan-bantilan. Tukon nanggaanganan tukon nakuasa, Yana parentayo koibiliisoo motobuat, tukon yanila tobuat koidan!" 37 Maka bilita tentang Yesus tololongolo doi posaapon kowilayahdoo. 38 Yesus tinggale do bonua kaledadoo, maka ampakon doi Simon nabonua. Simon namonianan moluko daano moseselon maligoot, tukon komian popitoikene doiya langgedoo doi Yesus. 39 Yesus ampakono doi bolokidoo namooloan, maka siikayo do maligootoo. Do maligootoo leal, tukon doi Simon namonianan moluko banggadudul bangun tukon leleaniyo yanila. 40 Salataa kooloyo sosoopo, sasaibino komian babakene doi Yesus koutus-utusoila mo malaat sesel moimoiya kokalinga-No. Yesus binggakene kolimano doi yanila bunggono meeng-meeng tukon aline yanila. 41 Do ibiliis-ibiliisoo tobuato doi mianoo badaang, maka nggele-nggeleamon, "Ikoomo kai ko Mian Bisa Napau!" Bai Yesus nggalaiyo yanila tukon aki napataikene yanila mobasilingan, sabab yanila toiyo baikon Yanamo ko Tomundo Pasalamat. 42 Salataa kooloyo mangatambuuno sumbot Yesus tinggalemo do kotadoo maka ampakon doi meeng kolipu mo kiis. Komian tambuuno moumboliiyo Yana, tukon salataa yanila pososuunggene, yanila kakaate sulano inai Yana natinggale yanila. 43 Bai Yesus bantile, "Bilita Monondok tentang bulaando ko Mian Bisa namaparentaan sio Kubabotilanggene doi kota bailon, sabab tobikon doiyamo ko Mian Bisa bintekene Yaku doi dunia." 44 Tobikon doiya Yesus bangotunggul doi bonua-bonua kaledaan lalomo doi posaapon kolipu Yudea.

5

1 Doi meeng kotempo, Yesus kokondong doi Genesaret Paisunobatango bibilo. Badaang komian mopodipo-dipoti sulano namolongol bilita doi Mian Bisa. 2 Yesus kitayo kolua koduangan doi tapedoo; kotolosabang-tolosabang lapamo loboson doi duanganoo tukon daano yanila mokumesiyo kona pobuani. 3 Yesus lakit doi meeng koduanganoo, doiyamo Simon naduangan, maka sumboliiyo Simon dudunggene kona duangan mododoon soisik kotape. Yesus osulang doi duangan lalomodoo tukon mongotunggul mian badaang. 4 Salataa lapa mongotunggul, Yana bantile doi Simon, "Babosemo doi naateanan, tukon pobanatene kopo buani sulano nakana koikan." 5 "Tama Guru," Simon timbiliyo, "bangga modoamo komai balimangan kakabukuan, bai aki mai matapu oioila! Bai sabab Tama sumboliiyo, monondokan; yaku naikon banatenemo do buanidoo koidan." 6 Sambuno lapa yanila kubaiyo doiya, yanila mantapumo badaang koikan polong yanila nabuani tambuuno tebeak. 7 Tobikon doiya yanila mangkabi tulung doi yanila tula-tulano doi duanganoo bailon. Yanila tula-tulanodoo lubat maka yanila polaing-laing usokiyo do duanganoo molua moono tukon ikan polong do duanganoo adukono tanggalaup. 8 Salataa Simon kitayo doiya, yana sosuba doi Yesus salaano, maka bantile, "Otinggalemo yaku, Temeneno! Sabab yaku mian mobaladosa!" 9 Simon tukon sasaibino komian mo polaing Yana masainding mokitayo kona badaangan koikan yanila mo tapue. 10 Bunomo koidan tukon Simon tula-tulano, doiyamo Yakobus tukon Yohanes, Zebedeus napau-pau. Yesus bantile doi Simon, "Inai momatakut! Tambuun diabudodoo naikon ikoo teali pobuani mian." 11 Simon tukon tula-tulano kedele do duangan-duanganoo doi tape, doibundu yanila tinggale sasaibino, maka laingemo Yesus. 12 Daano kooloyo meeng, Yesus daanoon doi meeng kokota. Imbali daano komeeng komala-malane kobutongo moono takatol mo minosikiton. Salataa yana kitayo Yesus, yana sosuba doi Yesus salaano maka kabiyo, "Tama, kalu Tama yase, Tama moola mualine yaku!" 13 Yesus taape do mianoo tukon bantile, "Yaku yase, tangalino!" Doiya kosinggatoo koidan kona sesel lapuso. 14 Maka Yesus pantane do mianoo inai nasalitayo do lobodoo mau doi indee komiano, konabantilano, "Ampakono doi imam, tukon kabiyo yana sulano natantukene ikoo molapamo tangalin. Maka ampakono mumososubakon sosuba pokakana Musa napinarentakon, teali bukutii doi mian baikon ikoo tutuumo molapamo tangalin." 15 Bai kobilita tentang Yesus pololokon tololongol doi yayaa, tukon badaang komian molubat mondongolii tukon sulano naaline yanila doi napai sesel. 16 Salataa lapa doiya Yesus ampakon sambeang doi lipu mo kiis. 17 Daano kooloyo meeng salataa Yesus daano momongotunggul, daano kobubula ko Parisi miano tukon guru-guru agama moosulang idoo. Yanila lubat doi Yerusalem, tukon doi kota-kota Galilea tukon Yudea. Ko Temeneno nakuasa daanomo doi Yesus sulano naaline komian moseselon. 18 Doiya kosinggatoo bubula komian molubat mobabayo komeeng komian molemat mo moolo doi balayon bungkono. Yanila kakaate mobabayo do mianoo doi bonua lalomo sulano namoola abese yana doi Yesus salaano. 19 Bai sabab komian todudulo badaang imbali, yanila aki namoola mobabayo usok. Tobikon doiya yanila libakene yana doi bonua atono bungkono. Maka yanila manase koato genting, tukon obulesene yana polaing-laing tukon nabalayon doi Yesus salaano doi mianoo badaang tanga-tangano. 20 Salataa Yesus kitayo yanila namanganggaan mobabasal tuuno, Yana bantile doi mianoo, "Utus, komu lalim lapamo inompuni." 21 Guru-guru agama tukon Parisi mian-miano pobantikono meeng tukon bailon, "Indee komiano naiya mobarani totulaiyo ko Mian Bisa? Indee komo moola ompuniyo kolalim, kalu bolikon Mian Bisa susuungo?" 22 Yesus toiyo yanila napasadai. Jadi Yana bantile, "Bulaando komuyu mansa-mansadai buno doiya doi noamuyu lalomo? 23 Inaando komo lobian mumuda mobantile, ’Komu lalim lapamo inompuni’, kai mobantile, ’Banguno tukon ampakono!’? 24 Bai diabudodoo Yaku naikon okitakene doi komuyu baikon doi dunia nia bungkono Manusia na Pau komo berkuasa sulano naompuniyo kolalim." Maka Yesus bantile doi mianoo mo lemat, "Banguno, bingkate komu tampat mooloan, tukon mulemo!" 25 Kosobiton mianoo bangun doi yanila sasaibino salaano, maka bingkate kona tampat mooloan, tukon mule maka nggaale ko Mian Bisa. 26 Yanila sasaibino masainding tuuno maka nggaale ko Mian Bisa. Tukon noanoila momatakut, yanila bantile, "Heran tuuno kolangge moteali kita mo sakisiikanggene doi oloyo nia!" 27 Salataa lapa doiya Yesus tobuat tukon kitayo komeeng kopakabi lulu, kosambuno Lewi, daano osulang doi nakantor. Yesus bantile doi yana, "Laingemo Yaku." 28 Lewi polaing kokondong otinggale sasaibino, maka malaingo Yesus. 29 Salataa lapa doiya Lewi mokubai lamean doi nabonua tuuk doi Yesus. Badaang kopakabi lulu tukon mian-mian bailon momalaing kaan polaing-laing tukon yanila. 30 Bubula ko Parisi miano tukon guru-guru agama rasayo aki nasanaang, maka bantile doi Yesus napololaing-pololaing, "Bulaando komuyu sasaibino kaan inum tukon pakabi lulu tukon mian moaki namonondok?" 31 Yesus timbiliyo, "Mian mo makalikodong aki napalaluuwo kodokter; tongo mian mo seselon tolong. 32 Yaku lubat bolikon monguang mian mo aanggene kobutongo monondoko, bai mian mo daano kona lalim sulano yanila nabadodoloon doi yanila nalalim-lalim." 33 Mian-mian bantile doi Yesus, "Yohanes napololaing tukon Parisi miano napololaing biasa apata tukon sambeang. Bai komu pololaing-pololaing kaan tukon inum." 34 Yesus timbiliyo, "Oilakai komuyu moola posumboliiyo komian molubat naapata doi lamean basowaanan, kalu kobabaabu malaneno daano polaing-laing yanila? Tantu aki! 35 Bai naikon laate kotempono kobabaabu mala-malanedoo inala doi yanila. Doiyamo kosinggatoo yanila naikon nabangapataiyan." 36 Maka Yesus basalitakene doi yanila naiya andean nia, "Akiyo komian mo basiabai kalambi momotuwa tukon meeng kopatolo kotoik doi kalambi boolu. Sabab yana siake do kalambidoo mo boolu. Koikoidan do toikoo posiabai mo boolu aki nasosok tukon dokalambidoo mo motuwamo. 37 Bunomo koidan akiyo komian mo mabatun suka boolu doi koitan mo tuwamo lalomo, sabab do sukadoo moboolu tealikene do koitanoo mapasa. Maka kosukano tokundang, tukon kokoitano manas. 38 Kosuka mo boolu sio nabinatun doi koitan mo boolu koidan. 39 Bunomo lakon akiyo komian mo yase monginum suka moboolu, salataa lapa monginum suka motuwa. ’Do sukadoo motuwa lobian kona tamisanan,’ konabantilano."

6

1 Doi meeng kooloyo Tadean, salataa Yesus alon doi meeng koanggur asino, kona pololaing-pololaing bapupuimo gandum. Yanila lesese do gandumoo tukon limano, maka kaane. 2 Bubula ko Parisi miano bantile, "Bulaando komuyu molanggaremo koparaturan-paraturan nda agama tukon kubaiyo komo pinantanggon doi oloyo Tadean?" 3 Yesus timbiliyo, "Akiyoon kai komuyu pobacayo tentang Daud nakinubai, singgatoo yana tukon na mian-mian momalaal? 4 Yana usok doi Temeneno Na Bonua lalomo tukon mangala roti mo lapamo sinosubakon doi Mian Bisa, maka yana kaane. Doibundu bineekon koidan dorotidoo doi namian-mianoo. Banggokai monurut nda agama aturano, tongo imam-imam komo moola kaane do rotidoo." 5 Maka Yesus bantile, "Manusia na Pau berkuasa doi oloyo Tadean." 6 Doi meeng kooloyo Tadean bailon, Yesus ampakon mongotunggul doi bonua kaleda. Idoo daano komian mo lemat kolimano sembeleng. 7 Bubula koguru agama tukon Parisi miano yase umboliiyo Yesus nakasalaan sulano namoola tudowe Yana. Jadi yanila pateekene momeenggon kai naikon Yana aline komian doi oloyo Tadean. 8 Bai Yesus toiyo yanila napikilan. Maka Yana bantile doi mianoo mo lemat kolimano, "Mai kokondong diimbaa muka nia!" Mianoo bangun, maka kokondong idoo. 9 Doibundu Yesus mansadai doi mian mo daano idoo, "Manurut agama, oila komo moola kita kubaiyo doi oloyo Tadean? Kubaiyo komo monondok kai kubaiyo komo kulokis? Salamatene komian kai osilakayo komian?" 10 Yesus kitayo potikunggon doi yanila sasaibino, maka bantile doi mianoo, "Ulule kolimamu." Do mianoo ululemo kolimano, tukon dolimanodoo tangalino. 11 Bai do guru-guru agamadoo tukon Parisi miano nggimal tuuno, tukon tambuuno posadaikene tentang oila komo moola yanila kubaiyo motuuk doi Yesus. 12 Doiya kosinggatoo Yesus tolibo doi meeng kobunggul sulano nasambeang. Idoo Yana sambeang doi Mian Bisa meeng kopopook. 13 Salataa kooloyo taraango, Yana uange Kona pololaing-pololaing, maka molilik songulo lua komian doi yanila. Yana sombuikene domo songulodoo lua komian rasul-rasul. Doi yaniladoo doiyamo: 14 Simon (mo binantil Petrus), tukon Andreas Simon utuso; Yakobus tukon Yohanes, Filipus tukon Bartolomeus, 15 Matius tukon Tomas, Yakobus Alfeus napau, tukon Simon (mo binantil Patriot), 16 Yudas Yakobus napau tukon Yudas Iskariot komo doibundu teali dadaate Yesus. 17 Doibundu Yesus obulus doi bunggulo polaing-laing tukon do rasul-rasuloo, maka tade tukon kokondong doi meeng kotampat mo patal. Idoo daano komeeng kotambuno mobadaang kona pololaing-pololaing bailon tukon badaang komian mo lubat doi yayaa doi posaapon ko Yudea, Yerusalem, tukon kota-kota Tirus tukon Sidon mo doi tobun bibilo. 18 Yanila lubat momondongolii Yesus tukon sulano nainalin doi yanila nasesel-sesel. Yanila mo inusoki ibiliis lubat koidan tukon inalin. 19 Sasaibino komian kakaate motaape Yesus, sabab daano kokuasa mo tobuat doi butongo mo aline yanila sasaibino. 20 Yesus mbalenge kona pololaing-pololaing maka bantile, "Kinatauwan komuyu mian motalalais, sabab komuyu daano anggota Mian Bisa naumat! 21 Kinatauwan komuyu mo malaal diabudodoo; komuyu naikon inokobosuli! Kinatauwan komuyu mo kokiil diabudodoo; komuyu naikon kokumbit! 22 Kinatauwan komuyu kalu komuyu minosikiton, inakiyonggon, tinotulai tukon binasalitakon tobikon tongo sabab Manusia na Pau! 23 Nabi-nabi looluk bunomo doiya kona kinubaiyan. Kalu do lobodoo teali komuyu siokai posanaang konoamuyu tukon poosuleng polaba, sabab babasal kotambono mo tasadia tuuk komuyu doi surgaa. 24 Bai silakamo komuyu mo kaasa diabudodoo nia; sabab komuyu lapamo toupiyo kona monondokan! 25 Silakamo komuyu mo bobosul diabudodoo nia; sabab komuyu naikon malaal! Silakamo komuyu mo kokumbit diabudodoo nia; sabab komuyu naikon poloon tukon kokiil! 26 Silakamo komuyu, kalu sasaibino komian nggaale komuyu; sabab bunomo koidan yanila naturunan nggaale konabi-nabi mokala-kala loolukoo." 27 "Bai doi komuyu mo molongolo doi Yaku diabudodoo, Yaku mebee nateteba nia: seseange komu musu-musu, tukon kubaiyo komo monondok doi mian mo mosikitonggon. 28 Balakaatiyo komian mo kutuke ikoo, tukon sambeanggene komian mo kulokisanggene ikoo. 29 Kalu komian tapiyo kopapaimu sembeleng, sodiiyomo yana natapiyo kopapaimu sembeleng koidan. Kalu komu jubah linambas, beekene koidan komu kalambi. 30 Kalu komian makabi oioila doikoo, beekene doiya doi yana; tukon kalu komu lobo linambas, inaimo mokabiyo koidan. 31 Polakukanggene komian bailon buno komuyu moyase pokinubaikon doi yanila. 32 Kalu komuyu tolongo seseange komian mo seseange komuyu, oila komu jasa? Mau komian mobaladosa toiyo seseange komian mo seseange yanila. 33 Tukon kalu komuyu tolongo kubaiyo komonondokan doi mian mo kubaiyo komonondokan doikoo, oila komu jasa? Mau komian mobaladosa toiyo kubaiyo komo buno doiyadoo! 34 Tukon kalu komuyu tolongo binggotiiyo doy tongo doi mian mo moola abalinggene, oila komu jasa? Mau komian mobaladosa bai toiyo binggotiiyo doy doi mian mobaladosa, maka nakabiyo naabalinggene. 35 Kona bisaan aki nabuno doiya! Komuyu kona bisaan sio poseseange kopo musu tukon pokubaiyo kopokindokonan doi yanila. Komuyu sio pobeena babingkat, tukon inai pomoinikene namoola abalinggene. Kalu buno doiya, komu tambo naikon babasal tukon komuyu naikon teali Mian Bisa Mo Tatandak Tuuno napau-pau. Sabab ko Mian Bisa monondok konoano doi mian mo aki natoiyo mantalima seang, tukon doi lobo nalokisan koidan. 36 Siokai komuyu pomamaasikene buno ko Tamamu koidan napomamaasikon!" 37 "Inai pohakimiyo komian bailon, sulano mau komuyu susuumuyu inai Mian Bisa nahakimiyo. Inai poukume komian bailon, sulano komuyu susuumuyu koidan ko Mian Bisa aki naukume. Ompuniyo komian bailon, sulano ko Mian Bisa koidan naompuniyo komuyu. 38 Beena doi mian bailon, sulano ko Mian Bisa koidan beena doikoo; komuyu naikon mantalima sabeat molobi-lobian mo lapamo inukul mono-monondok tuuk doikoo. Sabab koukulan komuyu mo pakeyo tuuk doi mian bailon naikon ko Mian Bisa pakeyo tuuk doikoo." 39 Doibundu Yesus salitaikene doi yanila koandean buno naiya, "Kalu komian piit tandane komian mopiit bailon, pasti domo luailadoo naikon otuwong doi bitu lalomo. 40 Akiyo komurit mo lobian kona babasalan doi naguru. Bai komurit mo lapamo inotunggul, naikon sasaibino teali buno naguru. 41 Bulaando komuyu mokitayo kokayung bisilo doi utusomu matano lalomo bai kobalok mo doi matamu susuumu aki mupalatikanggene? 42 Bulaando kai komuyu moola bantile doi utusomuyu, ’Mai utus, kubuate kokayungoo bisilo luwedoi matamudoo,’ bai doi matamu lalomo susuumudoo daano kobalok mo aki mukitayo? He munafik! Buate loolukon kobalok mo daano doi matamu susuumu. Maka nasodo ikoo namoola kitayo tukon tontong tukon namoola mubuate kayung bisilodoo doi utusomu matano." 43 "Kayung mo molumbang aki namasaokon saono mo lokis. Bunomo lakon kokayung mo aki namolumbang, aki nasaokene kosaono mo monondok. 44 Meeng kokayung tiningonii doi saono. Mosolot mosoniton aki nasaokene koara saono, tukon laing mosoniton aki nasaokene koanggur saono. 45 Komian monondok okitakene kolangge-langge monondok sabab konoano lobian kona monondokan. Komian mo lokis okitakene kolangge-langge mo lokis sabab konoano moono tukon kulokisan. Sabab oila kobabanggita nabinantil doiyamo komo tokumbe doi noanggita." 46 "Bulaando komuyu mouange Yaku, ’Temeneno, Temeneno,’ bai aki pokubaiyo oila Daku binantil doikoo? 47 Tukon indee kai komiano komo moola kita pokakanakene komian mo lubat doi Yaku, tukon molengele Dakubantilan, tukon lakukanggene? -- Tadukai kutudoikene doikoo --. 48 Yana pokakana komian salataa mo kokondong bonua kaliyo ate-atean, maka nakubaiyo kona pandasi doi batu. Salataa daano kolomba tukon do paisudoo batango lupayo do bonuadoo, do bonuadoo aki namoola tolubang, sabab lapamo kinokondong doi pandasidoo bungkukono mo monondok. 49 Bai komian mo molongol Dakubantilan tukon aki nakubaiyo, doiya buno meeng komian mo kekendenge kona bonua akiyo kona pandasi. Kalu dolombadoo lupayo, do bonuadoo polaing tolubang; tukon kona manasan todudulo tuuno!"

7

1 Salataa lapa momabantil do langge-langgedoo doi mianoo badaang, Yesus ampakon doi Kapernaum. 2 Idoo daano kosuludadu Roma kapalano mo daano kona ata yana mo seseange tuuno. Do atadoo seselon tukon adukono mate. 3 Salataa do suludadudoo kapalano longoliyo tentang Yesus, yana mosumbolii moimoiya kokatua Yahudi miano moampakon doi Yana sulano nakabiyo Yana nalubat tukon naaline kona ata. 4 Singgatoo polong doi Yesus, do mianoo kabiyo tukon tutuu sulano Yana natulungiyo do suludadudoo kapalano. "Nasuludadu nia kapalano Tama moola natulunge," yanila nabantilano doi Yesus, 5 "sabab yana seseange konda bangsa tukon lapamo kekendenge kobonua kaleda tuuk doi kami." 6 Maka Yesus ampakon polaing-laing tukon yanila. Salataa Yesus kabimo polong doi bonuadoo, do suludadudoo kapalano utusemo kotula-tulano doi yana sulano nabantile, "Mau naakimo Tama nasusa-susa doi kubonua. Yaku aki namoola talimayo Tama doi kubonua. 7 Doiya kosababpo yaku susuunggu aki kubarani mangadap doi Tama. Jadi beenamo parenta tolong sulano daku peleleani natangalin. 8 Sabab mau doi yakudoo loingiyo daku atasan naparenta tukon modoi bilit doi yaku daano koidan kosuludadu-suludadu mo sio naloingiyo daku parenta. Kalu yaku sumboliiyo komeeng kosuludadu, ’Ampakon!’ yana koidan ampakon; tukon kalu yaku bantile doi bailon, ’Mai dimbaa!’ yana kai lubat. Tukon kalu yaku parentayo daku ata, ’Kubaiyo naiya!’ yana kai kubaiyo." 9 Yesus masainding molengele doiya. Yana mbaleng tukon bantil doi mianoo badaang mo daano lolainge, "Bolikon lobo namian nia. Doi Israel miano akiyoon Kumoposuunggon komanganggaan babasal mobuno naiya!" 10 Salataa do mianoo mo sinumbolii abali doi suludadudoo kapalano nabonua, do atadoo tangalino. 11 Aki namalumbit doibundu, Yesus ampakon doi kota Nain. Kona pololaing-pololaing tukon mian badaang ampakon polaing Yana. 12 Salataa Yesus koolaniyomo do kotadoo tataapono, ko mian-mian sodo mangantokon bajan doi kota tonggulungo. Komo mate doiyamo pau malaneno, pau motongo meeng doi meeng kobalu. Badaang komian doi kotadoo molainge do bolokidoo. 13 Salataa Yesus kitayo do boinedoo, Yana seseange doi yana maka bantile, "Inai mokokiil, Tina!" 14 Doibundu Yesus kolaniyo dobajanoo tanggungano maka taape. Maka komo tanggunge tade. Yesus bantile, "He pau malane, yaku sumboliikon mubangun!" 15 Pau malane mo lapamo matedoo, bangun osulang tukon basilingano. Maka Yesus salakanggene doi tinano. 16 Sasaibino komian matakut tukon tambuuno nggaale ko Mian Bisa. Yanila bantile, "Meeng konabi mo babasal lapamo sumbot doi kita. Ko Mian Bisa lapamo lubat mosalamatene kona mian!" 17 Bilita tentang Yesus nia tololongol potikunggon ko Yudea tukon doi lipu napokolanikonan. 18 Yohanes napololaing-pololaing pailukene doi Yohanes sasaibino do kajadianoo. Maka Yohanes uange kolua komian kona pololaing 19 maka nasumboliiyo yanila ampakon doi Yesus tukon mansadai, "Tamamo kai komian naikon mo lubat monurut Mian Bisa Naperjanjian, kai sio mai montotiili komian bailon?" 20 Doi Yohanes napololaing molua ampakono doi Yesus tukon bantile, "Yohanes Pasau Mian sumboliiyo kami mansadai doi Tama, banggon kai Tamamo do mianoo naikon mo lubat monurut Mian Bisa Naperjanjian, kai sio mai montotiili komian bailon?" 21 Doiya kosinggatoo, Yesus aline komian badaang, tukon siikayo badaang ko ibiliis tukon kubaiyo badaang komian mopiit moola mongkita. 22 Jadi Yesus timbiliyo, "Abalimo doi Yohanes tukon bontiikene oila komo komuyu mo lengele tukon kitayo: mian piit mongkita, mian lemat ampakon, mian motakatolon mo minosikiton tangalin, mian bongol molongol, mian momate tubo koidan, tukon Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa binabotilanggon doi mian-mian motalalais. 23 Kinatauwan doi mian mo akiyo kona alasan motolayo Yaku." 24 Sambuno lapa doi Yohanes nabito-bito ampakon, Yesus tambuuno basilingan doi mian badaang tentang Yohanes, nabantilano, "Komuyu ampakon doi padang lalomo indee kopo kinita? Kai meeng kobulung mbombuul mo puule? 25 Komuyu ampakon indee kopo kinita? Meeng komian mo bapakean monondok? Komian mo mapake pakean mobuno doiya tukon tubo sanaang mo dungol doi batomundoan! 26 Jadi, komuyu tobuat oila kopo kinita? Sulano kai po mongkita meeng konabi? Bisa, mala lobian doi meeng konabi. 27 Sabab Yohanes doiyamo komo minakisuuti doi ayat Kitab Moliyous nia lalomo, ’Naiyamo Daku bito-bito,’ Mian Bisa bantile, ’Yaku naikon bintekene yana mantailukon loluk doi-Koo, sulano yana nabukayo kololoon tuuk doi-Koo!’ " 28 "Neneeke," Yesus bantile koidan, "doi dunia nia akiyoon daano komian mo lobian kona babasalan doi Yohanes Pasau Mian. Bai komian mo popoisik doi antara Mian Bisa namian, lobian kona babasalan doi Yohanes Pasau Mian." 29 Sasaibino komian -- tousokon kopakabi-pakabi lulu -- molengele Yesus mobantile do langgedoo; yanilamo komian mo lapamo tulutiyo ko Mian Bisa nakakabi tukon yase Yohanes nasauwo paisu salani. 30 Bai ko Parisi mian-miano tukon guru-guru agama aki nayase talimayo ko Mian Bisa natetel motuuk doi yanila butongo. Yanila aki nayase Yohanes nasauwo. 31 Maka Yesus basilingan koidan, bantile, "Tukon bulaando Daku pikikanano, komian nia budodoo? Buno oilakai yanila? 32 Yanila buno labuk-labuk mo osulang doi labotan; kotambuno meeng nggele-nggeleamon doi mo bailon, ’Kami maenggene kolagu momonondok tuuk doi komuyu, bai komuyu aki poyase salendeng! Kami mananikene koragu matean, tukon komuyu aki pokokiil!’ 33 Yohanes Pasau Mian lubat -- yana bangapatai tukon aki namonginum anggur -- tukon komuyu bantile, ’Yana inusoki setan!’ 34 Manusia na Pau lubat -- Yana kaan tukon monginum -- maka komuyu bantile, ’Kitayo ndaiya mianoo! Modoko, nggolonguon, pakabi lulu tulano tukon mian baladosa tulano.’ 35 Mau kai nabuno doiya, ko Mian Bisa napandoiyan tokita doi sasaibino komian mo talimayo." 36 Meeng ko Parisi miano, kosambuno Simon, undange Yesus nakaan. Yesus ampakon doi nabonua tukon osulang kaan. 37 Doi kotadoo daano koidan komeeng koboine mo tubo doi lalim lalomo. Salataa yana lengele Yesus daano mokaan doi Parisi mianoo nabonua, yana lubat tukon makanggi meeng kobotol pualam koantoko lisison mobabangi. 38 Yana kokondong doi Yesus tonggulungo koolaniyo koaino tukon kokiil maka mbetokiiyo Yesus aino tukon matano paisuno. Doibundu kotuuliyo Yesus aino yana itase tukon nabuuk maka umayo tukon kundongiiyo lisison mobabangi. 39 Salataa do Parisi miano mo uange Yesus kitayo do langgedoo, yana bantile doi noano lalomo, "Kalu kai naiya mian nia nabi, tantu Yana toiyo indee miano do boinedoo mo singgile Yana, tukon baikon do boinedoo tubo doi lalim lalomo!" 40 Maka Yesus bantile doi Simon, "Simon, daano kolobo meeng Yaku moyase bontiikene doikoo." "Oode, Tama Guru," Simon timbiliyo, "bantilemo kai." 41 Yesus bantile, "Daano kolua komian mo basamea doi mian mo binggotiiyo doy. Komeeng komian basamea lima kosakato doy perak, tukon komeeng koidan lima kolono kodoy perak. 42 Domo luailadoo aki namoola tebeal do sameadoo, maka doi yaniladoo nasamea inakiyonggono. Nah indee komiano doi mianoo molua naikon komo lobian kona seangano do miano mo bingkotiiyo doy?" 43 "Yaku aanggene do miano mo badaang tuuno kona samea inakiyonggon!" Simon timbiliyo. "Komu palaat bisa," Yesus timbiliyo. 44 Maka Yesus kitayo do boinedoo tukon bantile doi Simon, "Ikoo kitayo naboine nia? Yaku lubat doi mubonua, tukon ikoo aki musadiayo kopaisu sulano kukumosiyo koai-Nggu; bai naboine nia lapamo kumosiyo koainggu tukon matano paisuno, tukon kotuuliyo tukon nabuuk. 45 Ikoo aki mulolobotiyo Yaku tukon pouma, bai naboine nia aki natade moumayo koai-Nggu salataamo Daku lubatan naimbaa. 46 Ikoo aki mukundongiiyo lisison doi olu-Nggu, bai naboine nia lapamo kundongiiyo lisison mobabangi doi ainggu. 47 Bisa, kona soyang mo babasalo okitakene baikon kona lalim mo badaang lapamo inompuni! Kalu komian moinompuni soisik, Yana naikon meseang soisik koidan." 48 Maka Yesus bantile doi boinedoo, "Komu lalim-lalim lapamo inompuni." 49 Komian bailon mo osulang kaan polaing Yesus tambuuno pobantikon meeng maka bailon, "Indee namian nia kolalim momoola naompuniyo?" 50 Bai Yesus bantile doi boinedoo, "Sabab ikoo mangangga doi Yaku, ikoo sinalamaton. Ampakono tukon monondok!"

8

1 Aki namalumbit doibundu, Yesus ampakon doi kota-kota tukon kampung-kampung, sulano nababotilanggene ko Bilita Monondok baikon ko Mian Bisa tambuuno momaparenta buno Tomundo. Songulo lua Kona pololaing-pololaing lainge polaing Yana. 2 Bunomo koidan bubula koboine mo lapamo inalin doi ibiliis tukon nasesel. Yanila doiyamo Maria mo binantil Magdalena (pitu koibiliis mo lapamo liniat doi yana); 3 koidan Yohana, Khuza naboloki, pagawe doi Herodes nakamali; Susana, tukon badaang koidan koboine bailon. Tukon napai ongkos susuungo, yanila tomboniiyo Yesus tukon napololaing-pololaing. 4 Komian banggadudul lubat doi Yesus luwedoi bubula kokota. Tukon salataa lapamo badaang komian pototongi, Yesus basalitakene doi yanila naiya andean nia: 5 "Meeng kopolimang asi ampakon tipase kona kalibuang. Salataa yana daano mobatipason, daano kalibuang mo otuwong doi loloon. Kosoobos mian tudongiiyo tukon kobailon tomisi kaane. 6 Daano koidan komo tuwong doi lipu mobatu-batuwon. Salataa kosopi-sopiino sumbot do tanamanoo molooyumo sabab kobutano motuul. 7 Daano koidan kokalibuang mo otuwong doi sonit tangano. Do sonitoo tubo polaing do kalibuangoo tukon podipoti tobikon namate. 8 Bai daano koidan kokalibuang mo otuwong doi buta mo subur, maka tubo tukon sao sakat luunggon nasakat." Sala lapa basalitakene do andeanoo, Yesus bantile, "Kalu daano kotolingaimuyu pondongoliiyo!" 9 Yesus napololaing-pololaing mansadaikene doi Yana do andeanoo alatino. 10 Yesus timbiliyo, "Komuyu lapamo binee pangalatian sulano potoiyo kolahasiano bulaando ko Mian Bisa namaparentaan buno Tomundo. Bai komian bailon inotunggul tukon andean, sulano yanila napalaatikanggene, bai aki natoiyo oilamo komo teali; tukon yanila mondongolii, bai aki namangalati." 11 "Naiyamo koalatino do andeanoo: Do kalibuangoo doiyamo Mian Bisa nabantilan. 12 Kalibuang mo otuwong doi loloon inandekon doi mian mo mondongolii dobantilanoo. Bai ko Ibiliis lubat maka lambase do bilitadoo doi yanila noano, sulano yanila inai namangangga tukon nasinalamaton. 13 Kalibuang mo otuwong doi lipu mo batuwon inandekon doi mian doiya singgat mo molongol do bilitadoo, yana talimayo tukon monondok konoano. Bai do bilitadoo aki namoonggol doi yanila noano lalomo. Yanila tolongo soisikeen kona manganggaan, tukon doi tempo palasobaan nalubat, yanila akimo namangangga. 14 Kalibuang mo otuwong doi sonit tangano inandekon doi mian mo molongol do bilitadoo, bai molilikene tentang yanila natuboan tukon yase tubo molobian tukon sanaang doi dunia nia lalomo. Sasaibinodoo podipoti yanila tobikon aki saokene kosaono mo monondok. 15 Kalibuang mo otuwong doi buta mo subur inandekon doi mian mo molongol do bilitadoo, maka abese doi noano lalomo monondok tukon jujur. Yanila bataanggon polong saokene kosaono." 16 "Akiyo komian mo suayo kona posi maka nasonggupiyo tukon gumbang, kai abese doi namooloan adeno. Yana naikon abese kona posidoo doi posidoo aino, sulano komian mo usok kitayo kona madialanan. 17 Akiyo komo tosookon komo aki naikon natokita; tukon akiyo komo linasiakon komo aki naikon natobuka tukon tinoi. 18 Tobikon doiya popalatikanggene mono-monondok oila komuyu nalinongol. Sabab komian mo daanomo naikon binee lobian badaang koidan; bai komian mo aki nadaano, soisik komo daano doi yana naikon inala koidan." 19 Tinano tukon Yesus utus-utuso lubat doi Yana, bai yanila aki napolong doi Yana sabab komian todudul badaang. 20 Maka daano komeeng komian mo bantile doi Yesus, "Tama, tinamu tukon Tama utus-utuso daano doi tonggulung. Yanila yase pososuung tukon Tama." 21 Bai Yesus bantile doi yanila, "Mian-mian mo molongol Mian Bisa nabantilan tukon lakukanggene, yanila kotinanggu tukon utus-utusonggu." 22 Daano kooloyo meeng Yesus tukon napololaing-pololaing lakit doi duangan. "Mai kita nda ampakon imbali paisu sembeleng," Yesus bantile doi yanila. Maka yaniladoo lengget. 23 Singgatoo yanila daano motalabut, Yesus moolo. Sosinggot puul kombombuul makansang doi paisudoo. Paisu tambuuno usok doi duanganoo lalomo, tobikon yanila sasaibino kabi nasilaka. 24 Yesus napololaing-pololaing ampakon doi Yana maka bangune Yana. Yanila bantile, "Tama Guru, Tama Guru, kita silakamo!" Yesus bangun maka gilaiyo do mbombuuloo tukon do bokoloo mo daano babokolan. Mbombuul tukon do bokoloo tade maka dopaisudoo teali molino tuuno. 25 Maka Yesus bantile doi napololaing-pololaing, "Bulaando komuyu moaki poanggayo Yaku?" Yanila teali masainding tukon matakut. Tukon yanila pobantikono meeng tukon bailon, "Indee kona bisaan namian nia moparentayo kombombuul tukon bokol, tukon Yana inangga!" 26 Yesus tukon napololaing-pololaing banggadudul talabut polong doi kabupaten Gerasa, doi Danau Galilea sembeleng. 27 Salataa Yesus loboson doi buta tina, Yana linubotii meeng komala-malane mo inusoki ibiliis. Do mianoo luwedoi kota. Malumbito Yana akimo nabapakean tukon aki nayase dungol doi bonua. Yana tongo yase dungol doi leng-leng lipu bakibulan. 28 Salataa kitayo Yesus, yana nggeleamon maka sosuba doi Yesus salaano tukon nggeleamon, "Yesus, Mian Bisa Napau Mo Tatandak Tuuno! Naikon Ikoo bulaandekene yaku nia? Yaku kabiyo inai mosakisaayo yaku!" 29 Do mianoo bantile buno doiya sabab Yesus parentayo do ibiliisoo batobuat doi yana. Lapamo idan doibiliisoo nakuasaiyo yana tobikon mau kolimano tukon aino nalapamo binoboi tukon rante tukon yana dinagai tuuno, yana daano mobetele do rantedoo maka doibiliisoo babayo doi padang bone. 30 Yesus mansadai doi mianoo, "Indee kosambumu?" "Kosambunggu ’Legiun’," do mianoo timbiliyo -- sabab daano mobadaang koibiliis mo lapamo usok doi butongo lalomo. 31 Do ibiliisoo kabiyo tukon tutuu sulano inai Yesus nasiikayo yanila doi Motombing Matean lalomo. 32 Loolani doi lipudoo daano badaang tuuno kobabung mo daano moumbolii kinaan doi bunggul peako. Do ibiliisoo kabiyo tukon tutuu doi Yesus sulano naminoolakon mousok doi babung-babungoo lalomo. Tukon Yesus loingiyo. 33 Maka do ibiliisoo tobuato doi mianoo tukon usok doi babung-babungoo lalomo. Maka do babung-babungoo obulen tukon bakatuwong doi motombingoo bibilo doi paisudoo lalomo, doibundu tombulo. 34 Do pototooli babungoo kitayo oila komo lapamo teali. Maka yanila obulen tukon pelenggene do bilitadoo doi kota tukon potikunggon kokampung. 35 Maka komian ampakon sulano namokita oila komo teali. Yanila lubat doi Yesus, tukon idoo yanila laate do mianoo mo lapamo tosodii doi ibiliisoo daano moosulang kolaniyo Yesus aino. Yana lapamo bapakean tukon kona pikilan monondoko. Yanila teali matakut. 36 Yanila mo mokita do kajadianoo, basalitakene doi mian bulaando do mianoo nainalinan. 37 Maka sasaibino kobanggapi doi kabupaten Gerasadoo kabiyo tukon tutuu sulano Yesus naotinggale do lipudoo, sabab yanila sasaibino matakut tuuno. Jadi Yesus lakit doi duangan maka mule. 38 Mian mo lapamo tosodii doi ibiliisoo kabiyo doi Yesus sulano yana namoola malaing. Bai Yesus sumboliiyo yana naampakon, 39 Yana bantile, "Mulemo tukon babotilanggene oila komo lapamo Mian Bisa lakukanggene doikoo." Maka do mianoo ampakono popitoikene doi potikunggon kota, oila komo lapamo Yesus lakukanggene doi yana. 40 Salataa Yesus abali doi paisu sembeleng, Yana sinambut tukon monondok doi mian-mian sabab yanila daano mototiiliyo Yana. 41 Maka lubat komeeng komian pototooli bonua kaleda doi lipudoo. Kosambuno Yairus. Yana sosuba doi Yesus salaano tukon kabiyo tukon tutuu sulano Yesus nalubat doi nabonua, 42 sabab kona pau boine tongo meeng kona umur songulomo lua kotaun kabimo mate. Daano Yesus moampakon doi Yairus nabonua komian dipe-dipete Yana doi sasaibino kololoon. 43 Doi antarano daano koidan koboine meeng mo lapamo songulo lua kotaun kona seselonan ndendek kosauno mo posuungimo tukon nabolokonan. Yana akabusemo sasaibino kona buat sulano nabapakuli doi dokter, bai akiyo komo moola aline. 44 Do boinedoo kolaniyo Yesus doi tonggulung, maka singgile kona jubah bunduno. Doiya kosinggatoo do boinedoo sauno mondendek tademo. 45 Yesus mansadai, "Indee komo singgile Yaku?" Sasaibino komian bangakikon. Maka Petrus bantile, "Tama, daano badaang tuuno komian doi potikunggon Tama; yanila dipe-dipete Tama!" 46 Yesus bantile, "Bai daano komian mo singgile Yaku. Yaku toiyo doiya, sabab daano kobukuanan mo sumbut doi Yaku." 47 Do boinedoo sadar sabab kona kokubai totoimo. Jadi lubat tukon mbombokon maka sosuba doi Yesus salaano. Maka yana basalitakene doi mianoo sasaibino salaano, bulaando yana mosinggile Yesus, tukon doiya kosinggatoo kona sesel tangalino. 48 Yesus bantile doi yana, "Kupau, sabab ikoo anggayo Yaku, ikoo tangalin. Ampakono tukon salamat." 49 Daano Yesus mobasilingan, meeng kososumbolii lubat doi Yairus nabonua. Yana bantile doi Yairus, "Tuan naboine matemo. Inaimo Tuan mokubaiyo susa Tama Guru koidan." 50 Salataa Yesus lengele doiya, Yana bantile doi Yairus, "Inai momatakut. Anggayomo tolong tukon komu pau naikon tangalin." 51 Salataa polong doi Yairus nabonua, Yesus aki napataikene meeng komian mousok tukon Yana tolongo Petrus, Yohanes, Yakobus tukon tolongo do paudoo tamano tinano. 52 Sasaibino komian daano mokokiil tukon mandaung sabab do paudoo namatean. Bai Yesus bantile, "Inai mokokiil. Do paudoo aki namate, yana tolongo moolo!" 53 Yanila kokumbite Yesus, sabab yanila toiyo do paudoo boine matemo. 54 Doibundu Yesus taaniyo do paudoo limano maka bantile, "Banguno, Pau!" 55 Do paudoo naansaang abalimo koidan, tukon sosinggot yana bangun. Lapa doiya Yesus sumboliiyo yanila mobeena kaan do paudoo. 56 Paudoo naorangtua masainding tuuno. Bai Yesus pantane yanila mobabotilanggene do langgedoo doi inde-indee komiano.

9

1 Yesus monguang songulo lua Kona pololaing, maka beena kuasa doi yanila sulano nasiikayo koibiliis tukon aline kosesel. 2 Doibundu Yana sumboliiyo yanila ampakon aline komian moseselon tukon pelenggene kobilita tentang bulaando ko Mian Bisa nabapamarentaan buno Tomundo. 3 "Inai makanggi oioila tuuk doi muampakonan," Yesus bantile doi yanila, "Inai makanggi tongkat, kai pundi bangabosan doy, kai kinaan, kai doy, kai lua kopatolo kopakean. 4 Doi yaando kai kopo tinalimaan podungolo idoo sampe komuyu otinggale do kotadoo. 5 Tukon inaando komo aki natalimayo komuyu, salataa komuyu otinggale do kotadoo, potipasene koambata doi aimuyu salaano, buno meeng poingotii doi yanila." 6 Yesus napololaing-pololaing luwemo, maka ampakon doi kampung-kampung sulano napo babilitakene do Bilitadoo Monondok tukon aline komian moseselon doi yayaa. 7 Salataa Herodes, maparenta doi Galilea, molengele tentang sasaibino kokajadianoo, yana bingung. Sabab daano komo bantile baikon Yohanes Pasau Mian tubomo koidan. 8 Daano koidan mo bantile baikon Elia sumboto koidan. Komian bailon koidan bantile baikon meeng konabi doi nabi-nabi doi loolukoo tubomo koidan. 9 Herodes bantile, "Yaku lapamo sumboliiyo komian mopatele Yohanes oluno. Bai namian nia, indee kona tutuuwan Yana? Daano badaang komo lapamo yaku lengele tentang Yana." Maka Herodes kakaate sulano nakitayo Yesus. 10 Yesus narasul-rasul abalimo tukon salitaikene doi Yesus sasaibino yanila mo lapamo kubaiyo. Yesus tobiyo yanila, maka ampakon polaing-laing yanila basusuunganggon doi kota Betsaida. 11 Bai salataa komian toiyo tentang do langgedoo, yanila lolaingemo Yesus. Yana talimayo yanila, maka basilingan doi yanila tentang bulaando ko Mian Bisa nabapamarentaan buno Tomundo. Tukon Yana koidan aline komian moseselon doi antara yanila. 12 Salataa kooloyo mangatambuuno sopok, domo songulodoo lua Yesus napololaing lubat doi Yana tukon bantile, "Tama, natampatia tambasiil. Tadukai Tama nasumboliiyo namian nia naampakon sulano yanila namoola moumbolii kinaan tukon tampat sambukonan doi kampung tukon doi desa-desa napololanikonan nia." 13 Bai Yesus timbiliyo, "Komuyu komo beena kaan." Yesus napololaing-pololaing bantile, "Kami tongo daano lima koroti tukon lua koikan. Oilakai kami sio mai ampakon mongoli kinaan tuuk sasaibino komian nia?" ( 14 Daano uga-ugaate lima koloon komian mamalane idoo.) Yesus bantile doi Napololaing-pololaing, "Posumboliiyo na mian-mian nia naosulang meeng-meeng kotambuno, uga-ugaat lima kolono komian meeng kotambuno." 15 Yesus napololaing-pololaingoo kubaiyo oilamo Yesus nabinantil doi yanila. 16 Maka Yesus alayo do rotidoo molima tukon do ikanoo molua, doibundu maka lelengea doi timbu tukon batalima kase doi Mian Bisa. Lapa doiya Yana bisi-bisiliyo do rotidoo tukon do ikanoo tukon limano maka beekene doi napololaing-pololaing sulano naobo-obosikene doi mianoo badaang. 17 Yanila sasaibino kaan polong bobosul. Maka Yesus napololaing-pololaing pototongikene do kinaanoo labino kona kadaang songulo lua kobois. 18 Daano kooloyo meeng, salataa Yesus daano mosambeang susuungo, kona pololaing-pololaing lubat doi Yana. Yesus sadaiyo doi yanila, "Manurut mian nabantilano, yaku nia indee?" 19 Yanila timbiliyo, "Daano komo bantile Yohanes Pasau Mian. Daano koidan komo bantile Elia, kobailon koidan bantile meeng konabi doi loolukoo mo tubomo koidan." 20 "Bai monurut komuyu susuumuyu, Yaku nia indee?" Yesus sadaiyo. Petrus timbiliyo, "Tama doiyamo ko Tomundo Pasalamat Mian Bisa mo janjikene." 21 Maka Yesus bantile doi napololaing-pololaing, "Inai pobantil-bantile do langgedoo doi indee komiano." 22 Yesus bantile koidan, "Ko Manusia na Pau takainomo sio nabadaang kona penderitaan tukon linawan doi tua-tua tukon imam-imam kapalano, tukon guru-guru agama. Yana naikon inakate, bai doi oloyo kotoluno naikon tubo koidan." 23 Doibundu Yesus bantile doi sasaibino komian mo daano idoo, "Mian mo yase lolainge Yaku, sio natoliminggene kona kopontingan susuungo, tanggunge kona sempang samba-samba kooloyo; tukon banggadudul lainge Yaku. 24 Sabab komian mo yase palataanggene kona tuboan, naikon kona tuboan lapus. Bai komian mo kurbaanggene kona tuboan tuuk Daku kopontingan, naikon salamat. 25 Oila kountungo doi memeeng komian kalu sasaibino nadunia nia teali nalangge, bai yana rusak tukon lapus kona tuboan? 26 Kalu komian mamaa akuiyo Yaku tukon Daku otunggul, Manusia na Pau koidan naikon mamaa momangakukene do mianoo salataa Yana nalubatan naikon tukon nakuasa, tukon Tama nakuasa maka malaekat-malaekat nakuasa mo moliyous! 27 Potoiyo: doi antara komuyu dimbaa daano komo aki naikon namate kalu akiyo naikon namokita ko Mian Bisa nabapamarentaan." 28 Uga-ugaat meeng kominggu kona lapaan Yesus naotunggulkanano do langge-langgedoo, Yana babayo Petrus, Yohanes tukon Yakobus doi meeng kobunggul bungkukono sulano nasambeang. 29 Daano Yesus mosambeang idoo, koduduso boliimo tukon kona pakean tealimo moute montootilang. 30 - 31 Sosinggoton lua komian, doiyamo Musa tukon Elia okitakene kobutongo tukon madialan laango doi surgaa. Yanila pobasilingonii tukon Yesus tentang namatean mo akimo namalumbit koidan naikon ampakenggenemo doi Yerusalem. 32 Doiya singgatoo Petrus tukon tula-tulano moolomo, bai sosinggoton bangun, tukon kitayo Yesus momontootilangan tukon do mianoo molua kokondong tukon Yana. 33 Salataa do mianoo molua otinggalemo Yesus, Petrus bantile doi Yesus, "Tama Guru, maamis tuuno kita naimbaa. Tadukai kami mokokondong tolu kosandung; komeeng tuuk Tuan, komeeng tuuk Musa, tukon komeeng koidan tuuk Elia." (Petrus bantile buno doiya yana aki namangalatikene oila kona binantiloo.) 34 Daano Petrus mobasilingan, lubat komeeng kobunom tukon songgupiyo yanila, tobikon yanila matakut. 35 Doibundu luwedoi bunomo tololongol kolalo mo bantile, "Naiyamo Daku Pau pinilih. Polengele Yana!" 36 Salataa tade do lalodoo, yanila kitayo Yesus baino susuungo idoo. Yesus napololaing-pololaing tongo aki nabiyok tentang sasaibinodoo, tukon aki napo bontiikene mau doi indee komiano oila komo lapamo yanila kitayo. 37 Modoakon kooloyo Yesus tukon tolu kona pololaing obulus doi bunggulo, tukon mian badaang lubat doi Yesus. 38 Meeng komala-malane doi mian badaangoo tangano nggeleamon, "Tama Guru, tulunge yaku kitayo daku pau -- yana tolongo doiya daku pau! 39 Kalu doibiliisoo usokiyomo yana, yana nggeleamon tukon kobutongo tidol-tidolo polong kobabano babiyoi. Ibiliisoo banggadudul sakisaayo yana tukon aki nayase kokoliat doi yana. 40 Lapamo yaku kabiyo doi Tama napololaing-pololaing mosiikayo ibiliisoo, bai yanila aki nanggoolayo." 41 Yesus timbiliyo, "Bukan maen komuyu nia! Komuyu bisa-bisa mian mo aki namololoi tukon akimo namangangga! Sampe malumbito kondapodungolian tukon sabar doi komuyu? Babayo do paudoo doisumai!" 42 Daano do paudoo moampakon doi Yesus, do ibiliisoo tikakene yana tukon kubaiyo kobutongo tidol-tidol. Bai Yesus parentayo do ibiliisoo nabaliat tukon do paudoo tangalino. Maka do paudoo sinalakanggon doi tinano. 43 Sasaibino komian masainding mokitayo ko Mian Bisa nakuasa mo buno doiya kona babasalan. Singgatoo komian daano momasa-masainding mokitayo sasaibino Kona kinubai, Yesus bantile doi napololaing-pololaing, 44 "Popalatikanggene mono-monondok tukon inai potoliminggene Daku bantilan-bantilan nia: Manusia na Pau naikon sinalakanggon doi banggapi nakuasa." 45 Bai doi Yesus napololaing-pololaingoo aki namangalatikene konabantilanoo. Do langgedoo linasiakanggon doi yanila sulano yanila naaki namangalatikene. Bai yanila matakut momansadaikene do langgedoo doi Yana. 46 Doi antara Yesus napololaing-pololaing sumbot kopogagaiyan tentang indee komiano doi yanila komo babasal. 47 Yesus toiyo yanila napikilan, tobikon doiya Yana mangala meeng kopau mopoipoisik tukon sumboliiyo do paudoo nakokondong doi bibilo. 48 Maka Yana bantile doi Napololaing-pololaing, "Mian mo talimayo napau nia sabab Yaku, koalatino talimayo Yaku. Tukon mian mo talimayo Yaku, talimayo Yana mo utuse Yaku. Sabab mian mo poipoisik doi antara komuyu, yanamo komo babasal!" 49 Yohanes bantile, "Tuan, kami kitayo komian mosiikayo kosetan mangatas Tuan sambuno, tukon kami pantane yana, sabab yana bolikon luwedoi kita." 50 "Inai mopantane yana," Yesus bantile doi Yohanes tukon napololaing-pololaing bailonggon, "sabab komian mo aki nalawane komuyu, koalatino ala doi komuyu." 51 Sambuno loolanimo kotempono Yesus nabiningkatan doi surgaa, Yana mangala kaputusan sulano naampakon doi Yerusalem. 52 Maka Yana mosumbolii mian moampakon loolukoniyo Yana. Do mian-mianoo mo sinumbolii ampakon, maka usok doi meeng kokampung doi Samaria sulano nasadiakene sasaibino kolangge doi Yesus. 53 Bai do mianoo doi kampungoo aki nayase talimayo Yesus, sabab tokita tuuno Yana daano moampakon doi Yerusalem. 54 Maka doiya kosinggatoo Yesus napololaing-pololaing, doiyamo Yakobus tukon Yohanes toiyo tentang do langgedoo, yanila bantile, "Temeneno, oilakai Temeneno yase, kami mangkabi aung naobulus luwedoi sumai timbu sulano nasilakayo na mian-mian nia?" 55 Yesus mbaleng, maka nggimoliiyo yanila. 56 Salataa lapa doiya yanila ampakon doi kampung bailon. 57 Daano Yesus tukon Napololaing-pololaing banggadudulkene kona ampakonan, daano komian bantile doi Yesus, "Tama, yaku yase lolainge Tama doi yayaando!" 58 Yesus timbiliyo, "Asu lobo daano kona buang, tukon kotomisi daano kona telea, bai Manusia na Pau akiyo kona tampat mooloan." 59 Maka Yesus bantile doi mian bailon, "Laingemo Yaku." Bai do mianoo bantile, "Tama, pataikene yaku kumule looluk sulano kukibule kotamanggu." 60 Yesus timbiliyo, "Sodiikenemo komian mate nakibule komian mate susuungo. Bai ikoo, ampakono tukon popitoikene kobilita baikon ko Mian Bisa lapamo atambuune kona maparentaan." 61 Daano koidan komeeng komian bailon mo bantile, "Tama, yaku yase loolainge Tama, bai pataikene yaku kumule looluk sulano kupalamisi." 62 Yesus bantile doi mianoo, "Komian mo lapamo tambuune kona bapajekoan, bai mbalenge kotonggulungo, aki namoola teali Mian Bisa namian."

10

1 Lapa doiya Temeneno molilik pitu kolono kopololaing koidan, maka bintekene yanila lua-lua komian polaing mantailukiyo Yana doi meeng-meeng kokota tukon lipu Yana mo lubotiiyo. 2 "Hasil naikon mo pinupui badaang," konabantilano doi yanila, "bai kopolimang sulano nabapupui tongo soisik. Tobikon doiya, kabiyo doi asidoo tumbuno sulano namakapatu polimang sulano napupuiyo kona langge sinakakon hasilo. 3 Yo, poluwemo! Yaku bintekene komuyu buno domba doi asu lobo tanga-tangano. 4 Inai momakanggi dombet kai pundi sadakaah, kai sapatu. Inai motade doi loloon tangano sulano mu mebee salam doi meeng komian koidan. 5 Kalu komuyu usok doi meeng kobonua, bontiikene loolukon, ’Boliisi namonondok nabonua nia lalomo.’ 6 Kalu idoo daano komian mo yase dame, domu salam podameanoo naikon tataap doi yana; kalu aki, abalinggene domu salam podameanoo. 7 Dungolo doi meeng kobonua tolong. Talimayomo oila komo bineekon koimbaa doikoo, sabab komian mo balimang daano konahaak mantalima tambono. Inai mobiyol-biyol doi meeng kobonua doi bonua bailon. 8 Kalu komuyu lubat doi meeng kokota tukon imbali komuyu tinalima tukon monondok, pokaanemo oilamo komo sinadiakon idoo doi komuyu. 9 Aline komian mo seselon doi kotadoo, tukon babotilanggene doi mian idoo, ’Ko Mian Bisa mosobit naikon atambuune kona bapamarentaan buno Tomundo doi komuyu.’ 10 Bai kalu komuyu lubat doi meeng kokota tukon idoo komuyu aki potinalima, potobuat doi loloon tukon pobantile, 11 ’Oode kopo kota ambatano mo lambot doi ainggami, kami tipasene buno poingotii doikoo. Bai potoiyo baikon loolanimo kotempono ko Mian Bisa atambuune kona maparentaan buno Tomundo doi komuyu tanga-tangano!’ 12 Neneeke doi Oloyo Nakiamatan, ko Sodom miano naikon muda ko Mian Bisa naompuniano maka baino mian doi kotadoo!" 13 "Silakamo komuyu, Korazim! Tukon silakamo komuyu, Betsaida! Kalu andeno kolangge-langge minasaindinggon mo kinubai doi komuyudoo tanga-tangano lapamo kinubai doi kota Tirus tukon Sidon, tantu kona mian imbali malumbito kona badodoloonan doi yanila nalalim-lalim, tukon mapake kopakean susaan maka mangabos abu doi yanila oluno bungkono. 14 Doi Oloyo Nakiamatan ko Tirus tukon Sidon miano naikon lobian muda ko Mian Bisa naompuniyo kalu baino komuyu. 15 Tukon komuyu, Kapernaum! Komuyu pikikene, komuyu naikon inakatandak polong doi surgaa? Aki! Tongo komuyu naikon sinakukon doi neraka!" 16 Maka Yesus bantil doi Napololaing-pololaing, "Komian mo lengele komuyu, longoliyo Yaku. Mian mo tolake komuyu, tolake Yaku. Tukon mian mo tolake Yaku, koidan tolake Yana mo bintekene Yaku." 17 Pitu kolono do pololaingoo abali tukon laba-laba tuuno. "Temeneno," yanila bantile, "ibiliisoo loingiyo kami kalu kami parentayo yanila tukon Temeneno sambuno!" 18 Yesus timbiliyo, "Yaku kitayo ko Ibiliis otuwong luwedoi timbu pokakana kodidip. 19 Potoiyo! Komuyu lapamo kubeena kuasa sulano komuyu moola tudange kobinda tukon manda sopit tukon lotoiyo sasaibino komusuh nabukuanan, akiyo kolangge meeng mo moola silakayo komuyu. 20 Mau kai nabuno doiya inai polaba-laba sabab doibiliisoo loingiyomo komuyu. Tadukai komuyu laba-laba sabab kosambumuyu totuliso doi surgaa." 21 Doiya kosinggatoo koidan, Yesus laba sabab ko Mian Bisa Na Roh kuasaiyomo. Yesus bantile, "Tama, Temeneno komo kuasaiyo kotimbu tukon buta! Yaku bakinatauwan doi-Koo sabab sasaibino doiya Ikoo lasiakanggene doi mian mo pandoi tukon mopandoi tuuno, bai Ikoo tudoikene doi mian-mian mo aki napandoi. Doiyamo komo sanaanggene Tama noano. 22 Sasaibino kolangge lapamo Tama salakanggene doi Yaku. Akiyo komeeng komian motingoniiyo do Paudoo, tongo Tama. Akiyo koidan komo tingoniiyo Tama tongo do Paudoo; tukon mian doi indee komiano do Paudoo moyase ontingoniikene ko Tama." 23 Maka Yesus mbaleng doi napololaing-pololaing, doibundu bantile doi yanila basusuunganggon, "Pountungo komuyu sabab lapamo komuyu kitayo diabudodoo nia. 24 Sabab neneeke: Badaang konabi tukon tomundo mo yase kitayo komo komuyu kitayo diabudodoo nia bai yanila aki nakitayo. Yanila yase molongol komo komuyu lengele diabudodoo nia, bai yanila aki nalengele." 25 Doibundu meeng koguru agama lubat sulano nadinggalayo Yesus. Yana mansadai, "Tama Guru, yaku oila daku kinubai sulano moola mantalima tuboan mobisa tukon posidutukon?" 26 Yesus timbiliyo, "Oila komo totulis doi Kitab Moliyous lalomo? Bulaando komu palaat tentang do langgedoo?" 27 Do mianoo timbiliyo, " ’Seseange komu Temeneno Mian Bisa tukon totubo konoamu, tukon sasaibino kobutomu, tukon sasaibino komu bukuanan, tukon sasaibino komu pikilan,’ tukon ’Seseange kotulamu pokakana ikoo seange kobutomu susuumu.’ " 28 "Mupotimbilidoo bisa," Yesus bantile, "Lakukanggene doiya, maka ikoo naikon tubo." 29 Bai do guru agamadoo yase mobisakene kobutongo. Yana mansadai, "Indee do tulanggudoo?" 30 Yesus timbiliyo, "Daano komeeng komala-malane lengget doi Yerusalem ampakon doi Yerikho. Doi loloon tangano yana pondikuk lobosiyo, linambas sasaibino kona langge, maka binobokii kabi namate, maka inotinggal tongokoolo doi loloon tukon kona pakol babasal. 31 Pokokonoi meeng koimam ampakon doi loloonoo. Sambuno yana kitayo do mianoo, yana lilit doi loloon sembeleng, maka ampakon banggadudul. 32 Bunomo lakon koidan tukon meeng ko Lewi miano mo ampakon idoo; salataa yana kitayo do mianoo yana lolaniyo sulano napalatikanggene. Bai mau doi yanadoo lilit doi loloon sembeleng, maka ampakon banggadudul. 33 Bai doibundu meeng ko Samaria miano mo daano ampakon, alokon koidan idoo. Salataa yana kitayo do mianoo, konoano susa sabab naseangano. 34 Maka yana kolaniyo do mianoo maka kumesio kona pakol-pakol tukon anggur maka yana pakuliyo tukon lisison, doibundu yana tomboliiyo do pakol-pakolodoo. Lapa doiya yana alakite domianoo doi naadalan susuungo maka babayo doi meeng kobonua tukon pakuliyo. 35 Modoakon kooloyo yana mangala lua kodoy perak tukon beekene doi bonuadoo tumbuno maka bantile, ’Po pakuliyomo yana, tukon kalu daano kopebealo bailon, maka kubeyale, kalu yaku abali dimbaa.’ " 36 Doibundu Yesus oppusiyomo kona salitadoo tukon pasadai nia, "Doi mianoo motolu inaando kai, monurut mupalaat, komo teali tulano do mianoo mo rinampok?" 37 Guru agamadoo mo sinadai timbiliyo, "Domianoo mo lapamo tulungiyo do mianoo." "Nah poampakono tukon pokubaiyo buno doiya koidan!" Yesus bantile. 38 Doibundu Yesus tukon napololaing-pololaing banggadudulkenemo kona poampakonan maka polong doi meeng kodesa. Idoo meeng koboine, kosambuno Marta, uange Yana doi nabonua. 39 Marta daano koutuso moluko kosambuno Maria. Maria nia osulang kolaniyo Yesus mondongolii Yesus naotunggul-otunggul. 40 Bai Marta pasokon tuuno tukon balimang doi nabonua lalomo. Yana ampakon doi Yesus tukon bantile, "Temeneno, oilakai Temeneno aki mupopusinggon Maria mobatadikene yaku kubalimang susuunggu? Sumboliiyo yana natomboniiyo yaku!" 41 "Marta, Marta!" Temeneno timbiliyo. "Ikoo molilikene tukon paso-pasokon mopikikene naiya tukon doiya; 42 banggokai komo ponting tongo meeng. Tukon Maria lapamo lilike komo monondok, mo aki naikon nainala doi yana."

11

1 Daano kooloyo meeng Yesus sambeang doi meeng kotampat. Lapa sambeang, daano komeeng Kona pololaing-pololaing mobantile, "Temeneno, coba otunggule kami mosambeang buno Yohanes mootunggule kona pololaing-pololaing mosambeang." 2 Maka Yesus bantile doi yanila, "Kalu komuyu sambeang, pobantile buno naiya, ’Tama, Ikoomo ko Mian Bisa mo Meeng. Boliisi ikoo musinosubai tukon muinodotii. 3 Beena sasamba kooloyo kokinaan kami mo palaluuwo. 4 Ompuniyo kombai lalim-lalim, sabab kami koidan ompuniyo samba komian mo daano kona sala doi kami. Tukon inai mobatadikene nalapus komai manganggaan salataa kami sinobai.’ " 5 Yesus bantil doi napololaing-pololaing, "Kalu andeno meeng komian doi komuyu nokon ampakon doi tulano nabonua doi popook pintanga, tukon bantile, ’Tulando, binggotiiyaku tolu koroti, 6 sabab tulanggu daano doi naampakonan, sodo nasampu doi bonua tukon akiyono daku kinaan motuuk doi yana!’ 7 Kalu andeno do tulamudoo ikoo mo lubotiiyo timbiliyo buno naiya, doi nabonua lalomo, ’Inai mokubaiyo yaku susa! Tataapon tokuncimo yaku tukon kupau-pau moolomo. Yaku aki namoola bangun tukon mebee oioila doikoo!’ " 8 "Maka bulaandomo?" Yesus bantile banggadudul. "Yaku bantile, oode! Mau kai ikoo nadaanoan kotulano, yana aki naikon nayase bangun tukon mebee oioila doikoo. Bai tobikon ikoo aki mumarasa mamaa sulano momangkabi doi yana sidutu momeeng, maka yana naikon bangun koidan tukon beena doikoo oila komo ikoo palaluuwo. 9 Jadi, yaku bantile doikoo: Manggabimo, maka komuyu naikon binee; umboliiyo, maka komuyu naikon malaat; tokiyo, maka kotataapon naikon binukakon doikoo. 10 Sabab komian mo mangkabi naikon mantalima; mian mo moumbolii naikon malaat, tukon mian mo batoki naikon binukakon kotataapon. 11 Doi antarano komuyu oilakai daano kotama komo beekene kobinda doi mupau, kalu yana mangkabi ikan? 12 Kai beena manda sopit, kalu yana mangkabi nggalau? 13 Mau kai komuyu polokis, komuyu toiyo koidan beekene komo monondok doi mupau. Baino kai koidan ko Tamamu doi surgaa! Yana naikon beekene Kona Roh doi yanila mo mangkabi doi Yana!" 14 Daano komeeng kooloyo Yesus siikayo ibiliis natobuat doi meeng komian moponga. Salataa do ibiliisoo tobuato, do mianoo tambuuno mobasilingan. Badaang komian momasainding, 15 bai daano komo bantile, "Yana moola siikayo koibiliis sabab kuasa Beelzebul do ibiliisoo kapalano." 16 Daano koidan komian bailon mo yase dinggabaiyo Yesus, jadi yanila kabiyo Yana nakubaiyo komeeng mo minasaindinggon buno tanda baikon Yana molubat luwedoi Mian Bisa. 17 Bai Yesus toiyo yanila namakisuut. Maka Yana bantile doi yanila, "Kalu meeng konegara motongobos-oboso doi golongan-golongan mo pomusu-musu, do negaradoo akimo naikon nabataanggon. Tukon meeng kobonua tumbuno mo tongobos-oboso tukon pomusu-musumo meeng tukon bailon, naikon silakamo. 18 Bunomo koidan doi Ibiliis lalomo nabatomundoan; kalu meeng kotambuno poakate tukon tambuno bailon, do batomundoanoo naikon tolubang. Komuyu bantile baikon Yaku siikayo koibiliis sabab kuasa Beelzebul. 19 Kalu buno doiya, tukon indee nakuasa komu pololaing-pololaing mosiikayo do ibiliisoo? Komu pololaing-pololaingoo susuungo komo okitakene baikon komuyu sala! 20 Bai Yaku siikayo koibiliis tukon kuasa Mian Bisa, tukon doiya koalatino baikon ko Mian Bisa lapamo atambuune Kona baparentaan doi komuyu. 21 Kalu meeng komian mo bukuan, tukon sukup kona sanjata, totooliyo kona bonua susuungo, sasaibino kona langge naikon salamat. 22 Bai kalu meeng komian lobian kona bukuanan molobosiyo yana tukon lungguiyo yana, maka do mianoo mo lobian kona bukuanan naikon lambasemo sasaibino kona sanjata binalaanggon do bonuadoo tumbuno, maka ebe-ebesemo sasaibino kona langge-langge. 23 Mian mo aki naloingiyo Yaku tutuu lawane Yaku, tukon mian mo aki natomboniiyo Yaku tutuu lusayo Daku limang!" 24 "Kalu naikon koibiliis otinggalemo memeeng komian, do ibiliisoo boilingiyomo kolipu-lipu mo motuul sulano namoumbolii lipu natade-tadean, bai yana aki namalaat. Tobikon doiya, yana bantile, ’Yaku naikon abali doi bonua mo lapamo yaku tinggale!’ 25 Salataa yana polong imbali, yana laatemo do bonuadoo bilisii tukon taatul. 26 Maka yana ampakon tukon babayo kopitu koroh bailon mo lobian kona kulokisan doi yana. Doibundu yanila usok doi mianoo lalomo maka dungol idoo. Tukon doibundu do mianoo ndondoongo teali lobian kona kulokisan doi tumbeno." 27 Salataa Yesus bantile buno doiya, meeng koboine doi antara mian badaangoo bantile doi Yesus, "Bisa kona monondokan koboine mo suunge tukon susuwe Ikoo!" 28 Bai Yesus timbiliyo, "Lobian kona monondokan koidan komian mo molongol Mian Bisa nabantilan tukon moampakonggene!" 29 Daanoon komian motokuuniyo Yesus, Yana banggadudulkene kona salita, bantile, "Bisamo kai kona kulokisan komian doi lounu nia. Yanila kabiyo komeeng komo minasaindinggon sulano yanila namoola manganggaa doi Yaku; bai yanila aki naikon nabinee meeng komo minasaindinggon, tongo masaindinganano Nabi Yunus. 30 Bunomo lakon Nabi Yunus teali meeng komasaindingan doi kota Niniwe miano, bunomo lakon koidan Manusia na Pau naikon teali meeng komasaindingan motuuk doi mian doi lounu nia. 31 Doi Oloyo Nakiamatan, Tomundo moluko moluwedoi lipu Lalom naikon nggimal polaing komian doi lounu nia, tukon tuduwo yanila. Sabab, sulano namondongolii Salomo napandoiyan mongotunggul, do Tomundo boinedoo kubaiyo kona ampakonan mo dodoon tuuno luwedoi dunia bunduno. Bai dimbaa diabudodoo daano komo lobian kona babasalan doi Salomo! 32 Doi Oloyo Nakiamatan, Niniwe miano naikon nggimal polaing komian doi lounu nia, tukon tuduwo yanila, sabab do Niniwe mianoo badodoloono doi yanila nalalim-lalim salataa Yunus mongotunggul doi yanila. Bai dimbaa diabudodoo daano komo lobian kona babasalan doi Yunus!" 33 "Akiyo komian mo suayo kona posi maka naseekene kai kukupe tukon gumbang. Yana naikon abese do posidoo doi aino, sulano komian mo usok namoola kitayo kona madialanan. 34 Mata daano posi tuuk butonggita. Kalu komatamu molino, sasaibino kobutomu madialan tuuno. Bai kalu komatamu songgoliiyon, sasaibino kobutomu teali kalipookan tuuno. 35 Tobikon doiya, pobada-badagai, inai do madialanoo mo daanomo doikoodoo nateali kalipookan. 36 Kalu sasaibino kobutomu madialan, tukon akiyo kosoobos komo kalipookan, maka sasaibino kobutomudoo madialan tuuno buno diniolii posi panano." 37 Sambuno Yesus basilingan, meeng ko Parisi miano uange Yana kaan doi nabonua. Maka Yesus ampakono kaan idoo. 38 Parisi mianoo masainding mokitayo Yesus kaan tukon aki nakumesiyo kolimano looluk monurut paraturan agama. 39 Tobikon doiya ko Temeneno bantile doi yana, "Takainomo komuyu Parisi mian-miano kopo kabiasaan mokumesi manggo tukon pinggan tongo doi tonggulungo, bai doi butomuyu susuumu lalomo moono tukon matikasan tukon nakulokisan. 40 Komuyu longas! Bolikon kai Mian Bisa komo kubaiyo doi bagian tonggulungodoo, lapamo kubaiyo koidan doi lalomodoo? 41 Komo daano doi manggodoo lalomo tukon doi mupingganoo doiyamo komo sio pobeekene doi mian motalalais. Tukon do caradoo, sasaibino naikon teali bilisii doikoo. 42 Silakamo komuyu, Parisi mian-miano! Komu sinakakon hasilo buno selasi tukon inggu tukon rampa-rampa bailon, komuyu beekene kosongulo koobos doi Mian Bisa, bai kokaadilan tukon seangano ko Mian Bisa komuyu aki popusinggene. Padahal doiyamo komo sio polakukanggene; tukon aki potoliminggene kobai-bailon koidan. 43 Silakamo komuyu, Parisi mian-miano! Komuyu yase kotampat-tampat mo monondok doi bonua kaleda lalomo, tukon yase inodotii doi labotan-labotan. 44 Silakamo komuyu! Komuyu buno kibul mo akiyo kopaliasano, mo tinudo-tudongii mian bai aki nasinadari." 45 Meeng koguru agama bantile doi Yesus, "Tama Guru tukon do bantilan-bantilanoo, Tama totulaiyo kami koidan!" 46 Yesus timbiliyo, "Silakamo komuyu koidan, guru-guru agama! Komuyu tuntute kolangge-langge mo maaling tukon mebee paraturan-paraturan mo babalat, bai komuyu susuumuyu mau natongo kai soisik aki poyase tulungiyo komian moampakonggene. 47 Silakamo komuyu! Komuyu bangune kokibul motuuk doi nabi-nabi, mumbumbu looluk moakateyo. 48 Jadi komuyu susuumuyu akuiyo baikon komuyu satujuiyo oila komo lapamo pombumbu looluk kubaiyo; sabab takainomo yanilamo komo akateyo do nabi-nabidoo tukon komuyumo kai komo kubaiyo kona kibul. 49 Doiyamo kosababpo ko Mian Bisa Napandoiyan bantile, ’Yaku naikon makapatu doi yanila nabi-nabi tukon kusosumboliiyon; kobailon naikon inakate tukon kobailon naikon linoilokis!’ 50 Mian Bisa kubaiyo doiya sulano komian nai lounu nia inukum sabab mangakatean mo kinubai doi sasaibino konabi salataa dunia napinasitakaan, 51 mangatambuun Habel nainakatean polong doi Zakaria nainakatean, kona tealian doi pokalatanan kobalabaan tukon Temeneno Na Bonua. Poanggayomo: Komian doi lounu nia bisa naikon inukum sabab sasaibino doiya. 52 Silakamo komuyu, guru-guru agama! Kunci sulano nabukayo kotataapon motoiyan inabos doi komuyu, bai komuyu susuumuyu aki poyase usok doi lalomo sulano poumboliiyo do motoiyanoo. Bai komuyu semba-sembange komian mo kakaate mousok doi lalomodoo!" 53 Salataa Yesus otinggale do tampatoo, guru-guru agama tukon Parisi mian-miano nggimoliiyo Yesus tutuuno. Yanila tambuuno mopeka-pekaiyo Yana sulano Yana nayase basilingan tentang badaang kolangge. 54 Tukon daanoon mobuno doiya yanila perhatikanggene Yana mono-monondok sulano napo lakoyo komeeng kolangge mo sala konabantilano.

12

1 Doi ribu-ribuno komian podipot-dipoti polong daano komo tinudang-tudang koaino. Daanoon do mianoo mopototongi, Yesus bantile doi Napololaing-pololaing, "Pobada-badagai ko Parisi miano napangaani, Daku makisuut, yanila nakadu-kadukonan. 2 Akiyo komo tosookon mo aki naikon natokita, tukon akiyo komo linasiakanggon komo aki naikon natinoi. 3 Komo komuyu bantile doi popook, naikon tololongolo doi namodoakonan; tukon komo komuyu polisaukene doi mian tolingaino doi kombiang motatutup lalomo, naikon pinolonggon doi namolo-moloasan." 4 "Poneneeke, tula-tulanggu! Inaikai pomatakutene doi yanila mo akateyo kobutonggita bai aki namoola kubaiyo lobian doiya. 5 Tadukai Yaku tudoikene doikoo indee komo sio pomatakutene. Pomatakutene ko Mian Bisa! Sabab salataa lapa mangakate, Yana berkuasa sakukene doi naraka lalomo! Poanggayomo, Yana komo sio pomatakutene. 6 Lima kotomisi peleet binalukon koolino lua kodoy mopoipoisik tuuno. Mau kai nabuno doiya akiyo komeeng kotomisi Mian Bisa motoliminggene. 7 Buuk doi olumu lapamo inait sasaibino, tobikon doiya inaikai matakut, komuyu lobian mododoon koanggano doi tomisi pepeleet!" 8 "Poneneeke mono-monondok: Mian mo mangakukene doi mian badaang salaano baikon Yana kupololaing, Yana naikon Manusia na Pau koidan akuiyo doi Mian Bisa namalaekat-malaekat salaano. 9 Bai mian mo akiyenggene doi mian badaang salaano baikon yana Kupololaing, yana naikon Manusia na Pau akiyenggene doi Mian Bisa namalaekat-malaekat salaano. 10 Kalu naikon komian mabantil meeng kolangge tantange ko Manusia na Pau, yana moola inompuni; bai kalu yana totulaiyo ko Mian Bisa Na Roh, yana aki namoola inompuni. 11 Kalu komuyu binaba doi bonua-bonua kaleda sulano poinadili doi pamarenta salaano kai ponguasa, inaikai pomatakut bulaando kaliangano komuyu naikon kopo belaano kobutomuyu kai naikon oila komo sio pobantile. 12 Sabab oila komo sio pobantile doiya naikon Mian Bisa Na Roh otunggukene doikoo nalaate kotempono." 13 Meeng komian doi antara mian badaang bantil doi Yesus, "Tama Guru, coba Tama sumboliiyo koutusonggu nabeena yaku soobos doi tamanggami nabuat inotinggal." 14 Yesus timbiliyo, "Utus, indee kai komo bingkate Yaku teali pamarenta kai pongobos doi popusaka lua komuyu?" 15 Doibundu doi sasaibino komian mo daano idoo Yesus bantile, "Pobada-badagai kai tukon pobaingotii kai, inai nasampe komuyu modoko. Sabab kobanggapi natuboan aki natokooton doi kaasaan mau kai kona buat nalobi-lobian." 16 Maka Yesus basalitakene naandean nia, "Daano komeeng komian mokaasa. Yana daano kona buta mo beena badaang kohasilo. 17 Do mianoo mokaasa tambuuno pikikene doi noano lalomo, ’Akiyono kotampat koidan daku abosano daku buta hasilo. Oila daku akal diabudodoo?’ 18 Doibundu yana bapikil koidan tukon bantile doi butongo susuungo, ’Ah, yaku daano daku akal; daku gudang-gudang yaku sumboliiyo nalinopo maka kubangune komo lobian kona babasalan. Idoomo naikon daku abosano sasaibino daku gandum tukon daku langge-langge bailon.’ 19 Doibundu naikon yaku bantile doi butonggu susuunggu, ’Ikoo untungo! Sasaibino komonondok lapamo daano doikoo tukon aki naikon nakabus doi taun-taunggon. Balasanaango diabudodoo! Kaan tukon monginum tukon lasakanggene doi mutuboan!’ 20 Bai Mian Bisa bantile doi yana, ’He longas! Popookia nia koidan ikoo naikon mate, maka indee naikon komo malaat sasaibino komu buat mo lapamo ikoo pototongikene tuuk doi butomudoo?’ 21 Bunomo doiya kona tealian tukon sasamba komian mo kakaate nateali kaasa motuuk doi butongo susuungo, bai aki nakakaate nateali kaasa doi Mian Bisa matano." 22 Maka Yesus bantil doi napololaing-pololaing, "Doiyamo kosababpo Yaku bantile, ’Inai molilikene tentang komu tuboan, doiyamo oila naikon kopokinaan, kai oilamo naikon kopopinake.’ 23 Kotuboan daano molobian luwedoi kinaan, tukon butonggita lobian luwedoi pakean. 24 Popalatikanggene kotomisi-tomisi gagak! Yanila aki namasakakon, aki nabapupui, aki koidan nadaano kona gudang kai longgo. Bai ko Mian Bisa pialayo yanila! Komuyu lobian mododoon koanggano doi tomisi-tomisi! 25 Indee kai antara komuyu tukon namolilikanano moola nakobulusane kona umur mau kai tongo soisik? 26 Kalu langge mopoipoisikoo akimo namoola komuyu kubaiyo, bulaando molilikene tentang langge-langge bailon? 27 Popalatikanggene bulaando kobunga-bunga bakung natubo; bunga-bungadoo aki nabalimang, aki koidan nabatonun. Bai Tomundo Salomo mo buno doiya kona kaasaan aki namapake pakean mo pokakana kona monondokan do bunga-bungadoo! 28 Bulung doi padang tubo oloyo nia bai modoa sinua kabus. Mau ko Mian Bisa nakindendeke do bulungoo buno doiya kona monondokan. Baimo kai komuyu! Bai komuyu soisik kopoo manganggaan! 29 Jadi, inai molilikene tukon bingung tentang oila naikon kopokinaan tukon poininum. 30 Langge-langge mobuno doiya linolonggon doi mian mo aki natingoniiyo ko Mian Bisa. Banggokai ko Tamamu toiyo baikon komuyu palaluuwo sasaibino doiya. 31 Bai komuyu sio pokakaate sulano ko Mian Bisa namaparenta doi mutuboan, maka kobailonggon naikon ko Mian Bisa beekene koidan doikoo." 32 "Komuyu mo tongo soisik kona kadaang, inai matakut! Sabab ko Tamamu sanaang mobeekene doikoo kobalakaat doi na Bapamarentaan. 33 Balukene komu langge tukon beekene kodoyno doi mian motalalais. Kubaiyomo doi butomu kodompet mo aki namoola mbules, doiyamo kobuat mo inabos doi surgaa. Do buatoo aki namoola lapus sabab kopondikuk aki namoola alayo tukon koatak aki namoola rusayo. 34 Sabab inaando komu buat, idoomo koidan konoamu!" 35 "Pobada-badagai mosasalaane komeeng kolangge. Komuyu sio posidutu basadia mobapake tukon komu posi tataap inokoiti, 36 pokakana buno kopeleleani-peleleani mo daano basadia totiiliyo kona tuan abali doi lamean baasowaanan, kalu do tuanoo abali tukon tokiyo kotataapon, yanila naikon mosobit bukayo kotataapon. 37 Bukan maen kona untungan do peleleani-peleleanidoo linaat mo daano totiiliyo kotempono kona tuan nalubatan. Poanggayomo: do tuanoo naikon basa-basadia tukon sumboliiyo kona peleleani-peleleanidoo osulang, maka Yana leleaniyo yanila. 38 Bukan maen kona untungan do peleleani-peleleanidoo kalu yaniladoo natuan laate yanila daano basadia mototiili, mau kai yana nalubat napintangamo kopopook kai lobiano kona talaatan doiya! 39 Neneeke naiya! Kalu andeno kobonua tumbuno toiyo jam bulaa naikon kopondikuk nalubatan, yana naikon dagaiyo sulano kopondikuk naaki nausok doi nabonua lalomo. 40 Tobikon doiya komuyu koidan sio pobasa-basadia, sabab Manusia na Pau naikon lubat doi tempo komuyu mo aki posangka-sangkayo." 41 "Temeneno, oilakai do otungguloo Temeneno otuuke doi kami kai doi sasaibino komian?" Petrus sadaiyo. 42 Temeneno timbiliyo, "Indee kopeleleani mo totobos tukon mopandoi tobikon natuan bingkate teali kapalano doi peleleani bailon sulano yana beena kaan yanila tapaat kotempono? 43 Bukan maen kona sanaangan do peleleanidoo kalu naikon kona tuan abali tukon laate yana daano balimang! 44 Poanggayomo: Do tuanoo naikon monggidagaikene sasaibino kona buat doi peleleanidoo. 45 Bai kalu do peleleanidoo bantil doi noano lalomo, ’Daku tuan daano momalumbit maka naabali,’ maka yana bobokiiyo sasaibino kopeleleani tukon kaan inum polong malangu, 46 maka kona tuan naikon lubat doi oloyo tukon jam mo aki natinoi-toi. Tukon do peleleanidoo natuan naikon bobokiiyo tutuuno tukon tinealikono pomeenggon nasib tukon domianoo bailon mo aki nataat doi Mian Bisa. 47 Peleleani mo toiyo kona tuan namongiasan, bai aki nabasa-basadia tukon aki nakubaiyo kona tuan namongiasanoo, naikon inumbas kinobukuanggon. 48 Bai peleleani mo aki natoiyo kona tuan namongiasan, doibundu kubaiyo komeeng mo sala tobikon sio nainumbas, naikon inumbas tongo mamalaan. Sabab mian mo lapamo binee badaang, doi yanadoo naikon tinuntut badaang koidan. Tukon mian mo lapamo kinuasaikon badaang, doi yanadoo naikon tinuntut badaang koidan." 49 "Yaku lubat sulano kusumbetene kona sinuuwaan naiya dunia nia. Bukan maen kona monondokan kalu koaungoo lapamo kait! 50 Daano kosusa tuuno mo sio Kuompokoniiyo. Tukon konoanggu susa tuuno kalu akiyoon doiya nateali. 51 Katidoon kai komuyu aanggene yaku lubat sulano kubabayo kopodamean doi dunia? Bolikon, bolikon podamean, tongo pomusuan. 52 Tambuuno diabudodoo, doi lima komian dobonuadoo tumbuno naikon pomusumo, tolu musuwo kolua, kai lua musuwo kotolu. 53 Tama naikon musuwo kona pau mala-malane tukon pau mala-malane musuwo kotamano. Tina lawane kona pau boine tukon pau boine musuwo kotinano. Kona monianan boine naikon musuwo kona monianan boineno tukon monianan boineno naikon musuwo kona monianan boine." 54 Yesus bantile koidan doi mian badaang, "Kalu komuyu kitayo kobunom liba doi oloyo nasopokan sembeleng, komuyu banggadudul bantil, ’Naikon udano.’ Tukon tutuu udan. 55 Kalu komuyu neemiyo kombombuul lubat doi lalom, komuyu bantile, ’Naikon pintalo.’ Tukon tutuu pintal. 56 Komuyu mian mo yase kadu-kadukon! Komuyu moola tantukanggene kodapang tukon kitayo kotimbu ndondoongo tukon dunia. Bulaando koloonu nia palo-paloosano aki namoola komuyu tantukanggene?" 57 "Bulaando komuyu moaki poputusiyo oila komo bisa? 58 Kalu daano komian mokalaakene komuyu doi pangadilan pokakaate tutuuno sulano namoola poalapayo do palakaladoo tukon yana modaano komuyu doi loloon tangano. Kalu aki, naikon yana salakanggene komuyu doi hakim salaano tukon hakimoo naikon salakanggene komuyu doi polisi, tukon dopolisidoo usekene komuyu doi talunggu lalomo. 59 Poanggayomo! Komuyu aki naikon potobuat doi talunggu kalu akiyoon nakabus kona masakitan konoamu."

13

1 Doiya kosinggatoo komian salitaikene doi Yesus manganai bubula ko Galilea miano Pilatus mo akateyo, singgatoo yanila daano mososubakene kona pososubakon doi Mian Bisa. 2 Pikikene do salitadoo Yesus bantile, "Sabab do Galileadoo miano moinakate buno doiya, komuyu aanggene doiya kolimbako yanila lobian kona lalim doi sasaibino ko Galilea miano bailon? 3 Tutuu aki! Bai poneneeke: kalu komuyu aki pobadodoloon doi polalim-lalim, komuyu sasaibino naikon mate koidan, buno yanila. 4 Bulaando kai koidan tukon songulo alu komian mo mate doi Siloam, singgatoo do menaradoo natikalano yanila? Komuyu aanggene doiya otudoikene yanila lobian kona lalim doi sasaibino komian bailon mo dungol doi Yerusalem? 5 Tutuu aki! Idan koidan Yaku bantile: Kalu komuyu aki pobadodoloon doi polalim-lalim, komuyu sasaibino naikon mate koidan buno yanila." 6 Lapa doiya Yesus basalitakene koidan koandean nia, "Daano komeeng komian mototooli kayung ara doi anggur asino. Oloyo meeng Yana ampakon moumbolii do kayungo saono, aki namoposuunggon mau nabaino meeng kosaono. 7 Jadi, Yana bantile doi molimangedoo kona asi, ’Kitayo, lapamo tolu kotaun daku lubatan momoumbolii doaradoo saono doi ara batango nia, bai aki kumoposuunggon meeng kosaono. Tapeyomo koiya kayungo! Yana tongo akabuse kozat kinaan doi buta!’ 8 Bai do polimang asidoo timbiliyo, ’Sobiikenemo yana natubo meeng kotaun nia koidan, Tuan. Yaku naikon pacele kobuta potikunggon tukon obosiyo pupuk. 9 Naanggo kai yana sao doi taun salaando nia. Bai kalu aki, moolamo Tuan namosumbolii natinape.’ " 10 Doi meeng kooloyo Tadean, Yesus mongotunggul doi meeng kobonua kaleda. 11 Idoo daano koboine mo masakit songulomo alu kotaun, sabab daano koibiliis doi butongo lalomo. Do boinedoo bobungkuto tukon aki namoola kokondong kokoloyos. 12 Salataa Yesus kitayo, Yana nggeleamon doi yana, "Tina, ikoo tangalino doi mupanakit!" 13 Maka Yesus binggakene kolimano doi boinedoo bungguno, tukon doiya kosinggatoo yana kokondong kokoloyos maka nggaale ko Mian Bisa. 14 Mokapalaiyo do bonua kaledadoo nggimal, padungga Yesus moaline komian moseselon doi oloyo Tadean, tobikon doiya yana bantile doi mian-mian, "Daano noom kooloyo tuuk balimangan; polubat doi oloyo-oloyodoo sulano poinalin, inai doi oloyo Tadean!" 15 Temeneno timbiliyo, "Munafik komuyu nia! Doi oloyo Tadean sasaibino komian sodiiyo kona saapi kai naadalan doi natondok tukon babayo tobuat sulano nabeena monginum paisu doi nasaapi tukon naadalan. 16 Nah, diabudodoo diimbaa daano komeeng koboine Abraham naturunan, mo songulomo alu kotaun kona kalumbit Ibiliis nakuasaiyano. Oilakai yana aki namoola inosodiikon doi kuasadoo doi oloyo Tadean?" 17 Yesus napotimbilidoo doiya kubaiyo Yesus namusu-musu mamaa tuuno; bai sasaibino komian bailon sanaang momokita sasaibino komo minasaindinggon Yesus mo kubaiyo. 18 Yesus mansadai, "Kalu baikon ko Mian Bisa maparenta, bulaando kai kondondoongo? Tukon oilakai Yaku moola mopokakanakene? 19 Kondondoongo buno andean koidan: Meeng komostor batuno inala meeng komian maka sakakene doi naasi. Do kalibuangoo tubo maka teali kayung, tukon kotomisi-tomisi mokubai telea doi kayung langa-langaanodoo." 20 Idan koidan Yesus mansadai, "Kalu ko Mian Bisa maparenta, tukon oilakai Daku pokanakanano kona bunoan? 21 Kondondoongo buno ragi meeng koboine mo alayo maka inaduk tukon sangkap kolono koliter kotarigu polong tuboi sasaibino." 22 Ampakonan doi Yerusalem, Yesus lolo doi kota-kota tukon kampung-kampung maka mongotunggul. 23 Maka daano komian momansadai doi Yana, "Tama, oilakai tongo soisik tolong komian naikon mo sinalamaton?" 24 Yesus timbiliyo, "Pokakaate sulano pousok doi tataapon mo madipot. Sabab, neneeke! Badaang komian mokakaate usok bai aki namoola. 25 Doiya kosinggatoo dobonuadoo tumbuno bangun tukon taapikene kona tataapon, komuyu kokondong doi tonggulung tukon tambuuno batoki-toki maka bantile, ’Tuan, bukayo kotataapon tuuk kami!’ Tuanoo naikon timbiliyo, ’Yaku aki kutoiyo komuyu doi yaando!’ 26 Komuyu naikon timbiliyo, ’Kami lapamo kaan monginum polaing Tuan, tukon Tuan lapamo mongotunggul doi loloon-loloon doi mai kota!’ 27 Bai do Tuanoo naikon bantile koidan, ’Yaku aki kutoiyo komuyu doi yaando. Dampas naimbaa, komuyu mo kubaiyo kokulokisan!’ 28 Singgatoo doiya komuyu kitayo Abraham, Ishak tukon Yakub tukon sasaibino konabi mombesi doi Mian Bisa na Dunia Boolu lalomo, komuyu naikon kokiil tukon balasusa sabab komuyu susuumuyu siniika tobuat! 29 Komian badaang naikon lubat doi tolopot tukon doi talise, doi lembet tukon doi lalom, tukon naikon mbesi-mbesi doi Mian Bisa na Dunia Boolu. 30 Kona tutuuwan, daano komian doibundu naikon teali mian tumbeno, tukon daano komian tumbeno naikon teali mian doi bundukon." 31 Doiya kosinggatoo koidan, daano kobubula ko Parisi miano molubat doi Yesus tukon bantile, "Inai podungol naimbaa! Podampas doi tampat bailon, sabab Herodes yase akateyo Ikoo." 32 Yesus timbiliyo, "Poampakono bontiikene doi mian mo akiyo kona totuukoo, ’Oloyo nia tukon namodoa Yaku siikayo koibiliis tukon aline komian moseselon, bai doi oloyo kotoluno, Yaku naikon alapayo Daku limang.’ 33 Mau kai nabuno doiya Yaku sio kubanggadudukene koidan Daku ampakonan oloyo nia, modoa tukon modoa niuwan, sabab aki namonondok komeeng konabi moinakate doi Yerusalem tonggulungo. 34 Yerusalem, Yerusalem! Nabi-nabi ikoo akateyo! Mian Bisa nasosumbolii ikoo sakule batu polong pomatekon! Bulaamo luunggon yaku yase modagaiyo sasaibino komu mian buno manuk tinano soloupiyo kona pau doi kapilo adeno, bai ikoo aki muyase! 35 Tobikon doiya ko Mian Bisa akimo koidan nalolainge ikoo. Potoiyo, tambuun diabudodoo ikoo akimo naikon mukitayo Yaku koidan, polong ikoo bantile, ’Binalakaati Yana mo lubat tukon Temeneno sambuno!’ "

14

1 Doi oloyo Tadean Yesus ampakon kaan doi meeng kopau langkai Parisi miano nabonua. Idoo komian palatikanggene Yesus tukon mono-monondok. 2 Maka lubat doi Yesus komeeng komian mo seselon balat koaino tukon limano boboongan. 3 Maka Yesus mansadai doi guru-guru agama tukon doi Parisi mian-miano mo daano idoo, "Manurut nda agama naaturan, moola kai kita aline komian moseselon doi oloyo Tadean kai aki?" 4 Guru-guru agama tukon Parisi mian-miano aki nabiyok. Maka Yesus uange do mianoo tukon aline yana, doibundu sumboliiyo yana ampakono. 5 Lapamo doiya Yesus bantile doi mian, "Kalu andeno meeng komian doi komuyu daano komeeng kona pau kai meeng kosapi mo otuwong doi bubung lalomo doi oloyo Tadean, oilakai yana aki naikon namosobit kibute natobuat do paudoo kai do saapidoo doi oloyodoo koidan?" 6 Bai akiyo komeeng komian momoola timbiliyo Yesus tentang do langgedoo. 7 Yesus kitayo daano komian lubat mo molilik tampat-tampat mo monondok tuuno. Tobikon doiya Yana beekene naotunggulia doi yanila sasaibino. 8 "Kalu kai komuyu kinolo doi lamean baasowaanan, inai poampakon osulang doi kursi momonondok. Sabab inai-inaikene daano komeeng komian bailon mo lobian ponting doi komuyu molapamo kinolo koidan, 9 maka do bonuadoo tumbuno mo lapamo koloyo komuyu lolua, yana lubat doi ikoo tukon bantile, ’Maaf, tampatia lapamo sinadiakon tuuk doi mian molubatoo.’ Maka tukon mamaa tuuno ikoo tapakisaa osulang doi tampat mo bunduno tuuno. 10 Tobikon doiya kalu komuyu kinolo, piliyo kotampat mo doibundu tuuno, sulano kobonua tumbuno naikon nalubat tukon bantile doikoo, ’Tulanggu mai osulang doi tampat mo lobian kona monondokan.’ Tukon kalu buno doiya komuyu inodotii doi sasaibino komian molubat bailon salaano. 11 Sabab meeng komian mo katandake kobutongo naikon inekepende, bai komo ekependeyo kobutongo naikon inakatandak." 12 Maka Yesus bantile doi bonuadoo tumbuno, "Kalu kai ikoo koloyo komian motuuk doi lamean kaanan oloyo kai kaanan popook, inai mokolo tulamu kai utus, kai puli-puli, kai mupokoolanian mo kaasa. Sabab yanila naikon koloyo ikoo koidan, tukon kalu bunomo doiya ikoo mantalimamo posobolino domu kokubaidoo. 13 Jadi kalu ikoo mokubai lamean, koloyo komian motalalais, mian mosasaton, mian molemat, tukon mian mopiit. 14 Ikoo naikon binalakaati, sabab do mianoo aki naikon namoola soboliyo komu monondokan. Komu monondokan naikon Mian Bisa komo soboliyo doi tempo komian monondok nainotuboiyan doi matean." 15 Doiya singgat daano komeeng komian mo kaan polaing-laing idoo molongol Yesus nabantilan, yana bantile, "Untung tuuno komian naikon mo kaan polaing tukon ko Mian Bisa kalu Yana lubat buno Tomundo!" 16 Bai Yesus bantile doi mianoo, "Daano kotempono meeng daano komeeng komian mokubai lamean mo babasal tukon mokoloyo badaang komian. 17 Salataa laatemo kotempono motuuk doi natambuunano kona lamean, do mianoo sumboliiyo kona peleleani ampakon doi mokinolo tukon bantile, ’Polubato, sasaibino lapamo tasadia!’ 18 Bai yanila sasaibino, meeng komian doi meeng komian bailon tambuuno mangkabi maaf. Kotumbeno bantile doi peleleanidoo, ’Yaku sodo mongoli meeng kobuta tambuno, tukon palaluu kuampakon mopalesayo. Maafkanggene yaku.’ 19 Kobailon bantile, ’Yaku sodo mongoli lima kopasang kosapi, tukon yaku soba-sobayo do sapi-sapidoo. Maafkanggene yaku.’ 20 Kobailon koidan bantile, ’Yaku sodo osowaan, tobikon doiya yaku aki kumoola lubat.’ 21 Peleleanidoo mule tukon bontiikene do langgedoo doi natuan. Tuanoo nggimal tuuno, maka bantile doi napeleleani, ’Kosobiton ampakon doi loloon-loloon tukon kasangan-kasangan doi kota. Babayo doi sumai komian motalalais, komian mosasaton, komian mopiit tukon mian molemat.’ 22 Doibundu do peleleanidoo bantile doi natuan, ’Tuan, tuan naparenta lapamo inapakonggon, bai kotampat daano badaang.’ 23 Maka do tuanoo bantile, ’Poampakono doi loloon-loloon mobabasal tukon doi kasangan-kasangan doi kota tonggulungo, tukon osinggaange komian nalubat, sulano daku bonua namoono. 24 Poneneeke! Akiyo komeeng komian doi antara mianoo molubat mo lapamo kinolo naikon momakaan kinaan doi kulamean nia!’ " 25 Badaang komian moampakon polaing Yesus. Yesus mbaleng tukon bantile doi yanila, 26 "Kalu komian molubat doi Yaku, bai lobian kona seseangano kotinano, tamano, kona boloki, napau-pau, utus-utuso, kai butongo susuungo, yana aki namoola teali kupololaing. 27 Mian mo aki nayase tanggunge kona sinempangan tukon lainge Yaku, aki namoola teali kupololaing. 28 Kalu meeng komian doi komuyu yase kekendenge komeeng komenara, tantu yana naikon osulang moaite looluk kona ongkos sulano yana natoiyo oilakai kona doy sukup sulano nakekendenge do menaradoo kai aki. 29 Sabab kalu tokita yana aki namoola kekendenge, banggokai kona pandasi lapamo kinubai, maka sasaibino komian mo kitayo do limangoo naikon kokumbite. 30 Yanila naikon bantile, ’Eh, namian nia kekendenge bai aki namoola alapayo!’ 31 Kalu meeng kotomundo mo daano kosongulo koloon kona suludadu yase poakate tukon tomundo bailon mo daano lua kolono koloon kona suludadu, tantu do tomundodoo naikon osulang pikikene looluk oilakai yana sukup bukuan sulano nalawane kona musudoo. 32 Kalu yana toiyo baikon yana aki nabukuan, tantu doi tempo namusu daano moodoon, yana naikon makapatu kona bito-bito sulano nakabiyo podame." 33 Doibundu Yesus bantile, "Bunomo doiya koidan tukon komuyu. Akiyo komeeng komian doi komuyudoo momoola teali Kupololaing, kalu yana aki nakurbankanggene sasaibino." 34 "Timusonoo monondok, bai kalu tealimo matabal, moola kai nakinotonoi koidan? 35 Akiyono kona totuuk koidan, mau motuuk doi asi, mau motuuk pupuk. Jadi tongo sinakukon tolong. Kalu daano kotolingaimuyu, ndongoliiyo!"

15

1 Daano kooloyo meeng, badaang kopakabi lulu tukon mian mo inaanggon lokis doi masarakat, lubat mondongolii Yesus. 2 Parisi mian-miano tukon guru-guru agama mangatambuuno nggimal-nggimal. Yanila bantile, "Seh, namian nia mantalima mian mo aki namonondok tukon koidan kaan polaing yanila!" 3 Tobikon doiya Yesus salitaikene doi yanila koandean nia, 4 "Kalu kai meeng komian doi komuyu daano kosakat kona domba, maka nalapus komeeng -- oilakai naikon kona kinubai? Tutuu yana naikon otinggale do dombadoo mo siokolo siodoo doi padang bulung, tukon ampakon mo umboliiyo domo lapusoo sampe laate. 5 Tukon kalu yana pososuunggenemo koidan do dombadoo, yana sanaang tuuno, tobikon yana tanggunge dombadoo doi bengeno, 6 maka nababayo mule. Doibundu yana uange kotula-tulano tukon napokoolanikonan, tukon bantile, ’Mai kita nda laba-laba. Daku domba mo lapus lapamo kupososunggene koidan!’ 7 Nah, bunomo lakon koidan doi surgaa daano kolaba-labaan mo lobian kona babasalan doi meeng komian mobaladosa mo badodoloon, maka baino doi mo sio kolono siodoo komian mo lapamo monondok tukon aki napalaluu badodoloon." 8 "Kai ande kata meeng koboine daano kosongulo kona doy perak, maka nalapus komeeng -- oilakai naikon kona kinubai? Yana naikon suayo kona posi tukon salake kona bonua tukon umboliiyo doi yayaa polong pososuunggene doydoo. 9 Salataa yana pososuunggene doydoo, yana uange kotula-tulano tukon napokoolanian, maka bantile, ’Yaku sanaang tuuno molapamo pososuunggene daku doy mo lapus. Mai kita nda laba-laba!’ 10 Bunomo lakon kai koidan ko Mian Bisa namalaekat laba-laba kalu daano komeeng komian molokis mobadodoloon doi nalalim-lalim!" 11 Yesus bantile koidan, "Daano komeeng kotama mo daano lua kona pau malaneno. 12 Kopiyoto bantile doi yana, ’Tama, beenggumo diabudodoo daku buat obos.’ Maka kotamano ebese kona buatoo doi napau molua. 13 Bubula kooloyo doibundu do paudoo piyoto balukenemo kona obos pusakadoo maka ampakon doi lipu mo dodoon. Imbali yana akabusemo kona doy tukon tubo bebeamo. 14 Sambuno kabuso kona doy sasaibino, teali doi lipudoo komalaalan tuuno, tobikon yana sakisaamo. 15 Maka yana ampakon balimang doi meeng komian modungol idoo, mo sumboliiyo yana totooliyo kona babung doi naasi. 16 Yana bunomo doiya kona malaalan maka baino kaane do babung-babungoo nakinaan. Mau kai yana namalaal, akiyo komeeng komian mobeena kaan doi yana. 17 Doibundu yana toiyo tukon bantile, ’Mian mo balimang doi tamanggu lobi-lobian kona kaanan, bai yaku dimbaa adukono mate laal! 18 Yaku naikon lenggeto tukon ampakon doi tamanggu, tukon bantil doi yana: Tama, yaku baladosamo doi Mian Bisa tukon doi Tama. 19 Akimo nateali koidan yaku inuanggon Tama napau. Anggapemo yaku meeng komian mobalimang doi Tama.’ 20 Maka yana lenggeto mule ampakon doi tamano. Daano mododoon doi bonua, tamano kitayomo yana. Tukon napoloongganano tuuno tamano obulen mololobotiyo, maka lebeke tukon umayo. 21 ’Tama,’ do paudoo bantile, ’yaku baladosamo doi Mian Bisa tukon doi Tama. Akimo nateali koidan yaku binantil Tama napau.’ 22 Bai kotamano uange kona peleleani-peleleani tukon bantile, ’Mosobit! Mangala pakean mo monondok tuuno, maka popekeikene doi yana. Usokikene kosousolut doi limano saono tukon sapatu doi aino. 23 Lapa doiya mangala saapi napau mo malanak tukon keletemo. Kita naikon kaan tukon mbesi-mbesi. 24 Sabab daku pau nia lapamo mate, diabudodoo tubomo koidan; yana lapamo lapus, diabudodoo pinososuunggono koidan.’ Maka yanila tambuunemo kona balameanan. 25 Daanoon mobuno doiya, dopaudoo langgongo daanoon doi naasi. Salataa yana mule tukon loolanimo kobonua, yana lengele komusik alalo tukon osulengan. 26 Yana uange komeeng komian doi peleleanidoo, maka mansadai, ’Oila naiya komo daano doi bonua?’ 27 Peleleanidoo timbiliyo, ’Tuan utuso piyoto abalimo! Tukon Tuan tamano mosumboliimo nakinolot kosaapi napau mo malanak, sabab yana lapamo laate kona pau daano mosalamat!’ 28 Do pau langgongodoo nggimal tuuno tobikon yana akimo nayase usok doi nabonua. Maka kotamano tobuat tukon asi-asiyo yana nausok. 29 Bai yana bantile, ’Doi taun-taun lalomo yaku balimang kokobukuan tuuk doi Tamanggu. Aki nasidutu yaku bantayo ko Tamanggu naparenta. Tukon oilakai ko Tamanggu nabineekon doi yaku? Mau nabaino meeng kodomba akiyoon nasidutu ko Tamanggu beena doi yaku sulano kulame tukon tula-tulanggu! 30 Do Tamanggudoo napau lapamo akabuse ko Tamanggu nabuat tukon moluko mobalowa, bai sambuno yana abali, Tama menggeletene sapi napau mo malanak tuuk doi yana!’ 31 ’Kupau,’ tamano timbiliyo, ’ikoo daano sidutu dimbaa tukon yaku. Sasaibino daku lobo daano mulobo koidan. 32 Bai kita sio ndalame tukon tetedes, sabab doutusomudoo piyoto lapamo mate, bai diabudodoo lapamo tubo koidan; yana lapamo lapus, bai diabudodoo lapamo pinososuunggon koidan.’ "

16

1 Yesus bantile doi napololaing-pololaing, "Daano komeeng komian mokaasa. Yana daano komeeng komian kona pangabos doy mo ulusiyo kona buat. Do mianoo mokaasa malaat lapuran baikon kona pangabos doy akabusemo kona doy. 2 Jadi yana uange dona pangabos doydoo tukon bantile, ’Oila nia yaku mo lengele tentang ikoo? Diabudodoo salakanggene doi yaku kolapuran mosukup tentang mubalimangan moulusiyo daku buat. Ikoo aki namoola teali koidan pangabos daku doy.’ 3 Maka do pangabos doydoo bapikil, ’Yaku sio oila daku kinubai diabudodoo? Daku tuan yase mobeletiyo yaku. Bapasolan, yaku aki kubukuan; bakaikabi, yaku mamaa. 4 Yaku daano daku akal; kalu yaku naikon lapamo bineleti, yaku sio nadaano badaang kotulanggu mo yase asambuwo yaku doi yanila nabonua!’ 5 Jadi do pangabos doydoo uange memeeng komian mo basamea doi natuan. Doi mo tumbeno, yana bantile, ’Bulaa komu samea doi kutuan?’ 6 Do mianoo timbiliyo, ’Sakat kogumbang kolisison Zaitun.’ Do pangabos doydoo bantile doi yana, ’Nia komu samea sulato. Osulango tukon mosobit mutulise; lima kolono.’ 7 Doibundu yana bantile doi mian koluano, ’Tukon Utus, bulaa Utus nasamea?’ Do mianoo timbiliyo, ’Sololoon kokalung gandum.’ Do pangabos doydoo bantile doi yana, ’Nia komu samea surato. Tulisemo alu kosakato.’ 8 Maka dopangabos doydoo nadungolan mo aki najujur nggaalemo kona pangabos doydoo sabab dona tindakanoo mo pandoikene; sabab komian doi dunia nia lobian kona pandoiyan moature yanila naurusan doi mian mo tubo doi madialan lalomo." 9 Maka Yesus basilingan koidan, bantile, "Ndongoliiyo! Popakeyo nadunia nia nalobo sulano namalaat tulano, sulano kalu nadunia nia nalangge akiyono koanggano koidan, komuyu naikon tinalima doi lipu dungolan mo posidutukon. 10 Mian mo moola inangga doi langge-langge mopoipoisik lalomo, moola nainangga koidan doi langge-langge mobabasal. Bai komian mo aki namoola inangga doi langge-langge mopoipoisik lalomo, aki namoola inangga doi langge-langge mobabasal lalomo. 11 Jadi, kalu manganai nadunia nia lalomo nalangge komuyu akimo namoola inangga, indee komo yase monggianggekene doikoo kokaasaan rohani? 12 Tukon kalu manganai mian bailon nalangge, komuyu tokitamo aki namoola inangga, indee kai komo yase mebee doikoo oilamo komo teali mulangge? 13 Akiyo komeeng komian moola balimang tuuk doi lua kobalimangan. Sabab yana naikon lobian kona seangano komeeng tukon doi mobailonggon, kai yana naikon lobian kona setiaan doi nabalimanganoo mo meeng tukon doi bailonggon. Bunomo lakon doiya koidan tukon komuyu. Komuyu aki namoola balimang motuuk doi Mian Bisa tukon motuuk doi buat." 14 Parisi mian-miano ndongoliiyo sasaibino komo Yesus bantile. Maka yanila kokumbite, sabab yanila yase kodoy. 15 Bai Yesus bantile doi yanila, "Komuyumo komian motokita talakana doi mian bailon salaano, bai ko Mian Bisa toiyo konoamu antoko. Sabab oila kobanggapi nainaanggon tatandak, ko Mian Bisa napokita pepende. 16 Musa naatulan bineekon tukon nabi-nabi naotunggul, tataap pinake polong doi tempo Yohanes Pasau Mian. Salataa doiya kosinggatoo Bilita Monondok tentang bulaando ko Mian Bisa namaparentaan pokakana ko Tomundo binabilitakon banggadudul. Tukon komian pakisaayo kobutongo sulano nateali Mian Bisa namian. 17 Bai tadukai timbu tukon buta komo mumuda kona lapusan, luwedoi meeng kohuruf ko Mian Bisa naukum lalomo aki nateali. 18 Indee komo tinggale kona boloki maka naosowaan doi boine bailon, do mianoo balolowa. Tukon komian mo osowaan tukon boine mo lapamo tininggal, balolowa koidan." 19 "Daano komeeng komian mo kaasa. Kona pakean pomaalingi, tukon kona tuboan samba kooloyo sanaang. 20 Doi nabonua tataapono salaano inosulang komeeng komian motalalais kosambuno Lazarus. Kobutongo moono dedeng. 21 Yana yase totuiyo kotiano tukon ndemel puputo mo otuwong doi mianoo mokaasa nameja. Koasu lubat modalepe kona dedeng. 22 Mian motalalaisoo doibundu mate maka malaekat babayo doi tampat mosanaang doi Abraham bibilo doi surgaa. Mianoo mokaasa mate tukon tinadin. 23 Doi dunia mian momate yana sakisaa tuuno. Tukon do tempodoo yana mbalenge imbali doi bungkuk, yana kitayo Abraham doi tampat mo odoon tukon Lazarus daano doi Abraham bibilo. 24 ’Tama Abraham!’ do mianoo mokaasa nabantilano. ’Seseange yaku. Sumboliiyo Lazarus nasemeke kolimano saono doi paisu lalomo maka nalubat mbetokiiyo koaleponggu. Yaku sakisaa tuuno doi aung lalomo nia!’ 25 Bai Abraham timbiliyo, ’Neneeke ikoo daku pau: doi mutuboan ikoo lapamo laate sasaibino komo monondok, bai Lazarus laate komo lokis. Diabudodoo yana sanaang dimbaa, tukon ikoo sakisaa. 26 Sangalaasan doiya doi nda pokalatanan ikoo tukon kami lapamo kinubai komeeng komotombing mo babasal, sulano komian dimbaa aki namoola ampakon indokon tukon mian indokon aki namoola lubat doisumai!’ 27 ’Kalu buno doiya, Tama,’ do mianoo mokaasa nabantilano, ’yaku kabiyo tukon tutuu Tama nasumboliiyo Lazarus doi tamanggu nabonua. 28 Daano kolima koutusonggu idoo. Sumboliiyo Lazarus naingotiikene yanila, sulano inai napolong yanila otuwong doi tampat mosakisaa nia.’ 29 Abraham timbiliyo, ’Doi yanila daanomo Musa nabuku-buku tukon nabi-nabi! Sodiiyomo yanila naloingiyo oila komo totulis doi bukudoo lalomo!’ 30 Bai do mianoo mokaasa timbiliyo, ’Doiya aki nacukup, Tama Abraham. Bai kalu daano komian momate motubo koidan tukon lubat doi yanila, yanila naikon badodoloon doi yanila nalalim-lalim.’ 31 Bai Abraham bantile, ’Bai kalu yanila aki napopusinggene Musa naparenta tukon nabi-nabi, pasti yanila aki naikon namangangga koidan, mau nadaano komian momate mo tubo koidan.’ "

17

1 Yesus bantile doi napololaing-pololaing, "Langge-langgedoo mo mangaanikene komian mokubaiyo kolalim tutuu naikon daano. Bai silakamo kai komian mo mangaanikene! 2 Tadukai kalu kobatu gilingan nabinoboikon doi bulungo, maka nasinakukon doi tobun lalomo kalu baino yana mangaanikene komeeng komian doi mian-mian mopoipoisik nia mokubaiyo kolalim. 3 Tobikon doiya, pobadagai! Kalu koutusomu baladosa, anuukene yana. Kalu yana manasal, ompuniyo yana. 4 Kalu yana baladosa doikoo pitu luunggon meeng kooloyo tukon samba-samba luunggon nalubat doikoo tukon bantile, ’Yaku mangkabi maaf,’ ompuniyo yana." 5 Korasul bantile doi Temeneno Yesus, "Temeneno, ekeenggele komai manganggaan." 6 Temeneno timbiliyo, "Kalu komuyu kopo manganggaan kona kabasalan buno mostor batuno, komuyu moola pobantile doi kayung murbei nia batango, ’Ikoo tokibut tukon tatanom doi tobun,’ pasti do kayungo batango nia naikon loingiyo komu parenta." 7 "Kalu andeno meeng komian doi komuyu daano kopeleleani mo bapajeko doi asi kai padagai domba. Kalu naikon do peleleanidoo abali, oilakai yana bantil doi yana, ’Mai mosobit kaan’? 8 Tantu aki! Kobalino yana naikon bantile doi yana, ’Sadiayo daku kinaan. Pakeyomo kopakean mo bilisii tukon totiiliyo yaku daano yaku mokaan tukon monginum; salataa lapa doiya ikoo moolamo mukaan.’ 9 Peleleanidoo aki napalaluu nanggimal sabab lapamo loingiyo kona tuan naparenta, bolikon? 10 Bunomo koidan komuyu. Kalu komuyu lapamo lakukene sasaibino komo pinarentakon doikoo, bantile, ’Kami tolongo peleleani biasa; kami tongo lakukene komai limang!’ " 11 Yesus naampakonan doi Yerusalem, loloiyo kosipato kolipu Samaria tukon Galilea. 12 Salataa usok doi meeng kokampung, Yana linubotii songulo komian mo seselon kokulito mo minosikiton. Yanila kokondong doi naodoonan 13 tukon nggeleamon, "Yesus! Tuan! Seseange kami!" 14 Salataa Yesus kitayo yanila, Yana bantile, "Poampakon doi imam, kabiyo yanila napalesayo kobutomuyu." Daano yanila moampakon, lapuso yanila nasesel. 15 Salataa meeng komian doi yanila toiyo baikon Yana lapamo tangalin, yana abali laba-laba nggaale ko Mian Bisa. 16 Maka doi Yesus salaano, Yana sosuba tukon bakinatauwan doi Yana. Do mianoo meeng ko Samaria miano. 17 Doibundu Yesus bantile, "Bolikon kai daano kosongulo komian komo inalin? Inaando domo siodoo koidan? 18 Bulaando motongo namian nia mo lubat komo abali bakinatauwan doi Mian Bisa?" 19 Maka Yesus bantile doi mianoo, "Banguno, tukon ampakono. Sabab ikoo manganggamo doi Yaku, ikoo tangalin." 20 Bubula ko Parisi miano mansadai doi Yesus koiyano ko Mian Bisa nalubatan sulano namaparenta. Yesus timbiliyo, "Mian Bisa namaparentaan aki natambuune tukon palo-paloosan mo moola mian kitayo, 21 tobikon komian moola bantile, ’Mai kitayo, naiyamo Yana!’ kai, ’Imbali Yana!’ Sabab ko Mian Bisa lapamo atambuune kona namaparentaan doi komuyu." 22 Salataa lapa doiya Yesus bantile doi napololaing-pololaing, "Naikon lubat kotempono komuyu yase mokita meeng kooloyo moluwedoi Manusia na Pau naoloyo-oloyo, bai komuyu aki moola kitayo. 23 Sio mian naikon nabantile doikoo, ’Kitayo, idoo!’ kai, ’Kitayo, dimbaa!’ Bai inaikai potobuat umboliiyo Yana. 24 Buno kai kodidip tebeas doi timbu, tukon lalaangan doi samba kolipu, bunomo koidan kondoongo Manusia na Pau doi oloyono. 25 Bai kotumbe-tumbeno Yana sio nasinakisaa badaang tukon aki natinalima doi mian mobadaang doi loonu nia. 26 Doi oloyono Manusia na Pau nainokitakonan, kondoongo buno doi loonu Nuh looluko. 27 Mian kaan monginum, tukon osowaan; bunomo doiya kai banggadudul-banggadudul polong Nuh nausokon doi kapal lalomo tukon kolomba lubat tukon komian sasaibinodoo mate. 28 Koidan buno doi loonudoo Lot. Komian kaan monginum, poboluki, basakakon tukon mokubai bonua. 29 Bai salataa Lot tobuat doi Sodom, doiya oloyodoo aung tukon balerang obulus luwedoi timbu tukon akateyo yanila sasaibino. 30 Bunomo lakon kondondoongo naikon kooloyono Manusia na Pau nainokitakonan. 31 Doi oloyodoo komian mo daano doi nabonua atono bunggono inaimo naobulus sulano naalayo kona lolonggu doi nabonua lalomo. Bunomo koidan komian mo daano doi naasi inaimo naabali doi nabonua. 32 Neneeke oilamo komo lapamo teali tukon Lot naboloki! 33 Mian mo kakaate mosalamatene kona tuboan, naikon lapus kona tuboan. Bai komian mo lapus kona tuboan naikon salamat. 34 Anggayomo: Doi popookoo, lua komian daano momoolo doi meeng kokoi, meeng komian naikon binaba tukon komeeng komian koidan inotinggal. 35 Lua koboine daano mobagiling gandum, meeng komian naikon binaba tukon komeeng komian koidan inotinggal. [ 36 Lua komian daano balimang doi naasi, meeng komian naikon binaba, tukon komeeng komian koidan inotinggal.]" 37 Yesus napololaing-pololaing mansadai, "Naando doiya naikon kona tealian, Temeneno?" Yesus timbiliyo, "Naando kona daanoan kobajan, idoo daano kotomisi mokaane kobajan."

18

1 Salataa lapa doiya Yesus basalitakene komeeng koandean sulano naotunggule kona pololaing-pololaing sulano yanila nasidutu sambeang tukon posusa konoamuyu. 2 Yesus bantile, "Doi meeng kokota daano komeeng kohakim mo aki namatakutene ko Mian Bisa, tukon aki napopusinggon mau indee komiano koidan. 3 Doi kotadoo daano koidan komeeng kobalu mo sidutu momeenggon mangadap doi hakimoo mokabiyo kona ulusan nabinela. ’Tulungiyo yaku moposasalaan daku lawan,’ baludoo bantile. 4 Bubula kona kalumbit do hakimoo aki nayase tulungiyo do baludoo. Bai doibundu do hakimoo bapikil, ’Mau kai naaki kumatakutene ko Mian Bisa tukon aki kupopusinggon mau doi inde-indee komiano, 5 bai sabab nabalu nia sidutu ngganggue yaku, tadukai yaku belayo kona ulusan. Kalu aki, yana naikon sidutu momeenggon lubat tukon kubaiyo susa yaku.’ " 6 Maka ko Temeneno bantile, "Popalatikanggene oila kona binantil do hakimoo mo aki naadil! 7 Nah, oilakai ko Mian Bisa aki naikon nabelayo kona mian susuungo naulusan mo bantile doi Yana oloyo tukon popook? Oilakai Yana naikon tunda-tundayo kotempono sulano natulunge yanila? 8 Anggayomo: Yana naikon belayo mosobit yanila naulusan! Bai kalu naikon Manusia na Pau lubat, oilakai naikon daano mopinososuunggon komian mo mangangga doi Yana doi dunia nia?" 9 Yesus basalitakene koidan naandean nia mo inotuuk doi mian mo kitayo komian bailon aki nalobian doi yana, bai anggayo baikon kobutongo susuungo monondok. 10 Yesus bantile, "Daano kolua komian mo ampakon doi Temeneno Na Bonua sulano napo sambeang. Komeeng Parisi miano, kobailon meeng kopakabi lulu. 11 Do Parisidoo miano kokondong basusuunganggon maka sambeang, ’Oh Mian Bisa, yaku mopolonggon kinatauwan do Ikoo, sabab yaku aki kubuno mian bailon, mo modoko, bangakakon, kai balolowa. Yaku basukuur sabab yaku aki kubuno do pakabi luludoo. 12 Yaku bangapatai lua luunggon meeng kominggu, tukon yaku sosubakene doi-Koo songulo koobos doi sasaibino daku pandapatan.’ 13 Bai do pakabi luludoo dodoon kona kokondongan tukon aki nabarani lelengea doi timbu. Tukon soiyo kooyopo yana bantile, ’Oh Mian Bisa, seseange yaku, mian mobaladosa nia!’ " 14 "Poanggayomo," Yesus bantile, "salataa mule doi bonua, do pakabi luludoo doiyamo ko Mian Bisa natinalima tukon bolikon do Parisi mianoo. Sabab memeeng komian mo atandake kobutongo naikon inekepende; tukon memeeng komian mo ekependeyo kobutongo naikon inakatandak." 15 Daano komian mobabayo kona labuk-labuk pauno doi Yesus sulano Yana taape tukon balakaatiyo yanila. Salataa Yesus napololaing-pololaing kitayo doiya, yanila nggimoliiyo do mianoo. 16 Yesus uange do labuk-labukoo maka bantile doi napololaing-pololaing, "Sodiiyomo kolabuk-labuk nalubat doi Yaku! Inai popantane yanila, sabab mian mobuno nia komo teali anggota Mian Bisa namian. 17 Neneeke! Mian mo aki nalubat doi Mian Bisa buno meeng kolabuk, aki naikon nateali anggota Mian Bisa namian." 18 Meeng kotua-tua Yahudi mansadai doi Yesus, "Tama Guru mo monondok, yaku sio oila daku kinubai sulano namoola mantalima tuboan mobisa tukon posidutukon?" 19 "Bulaando ikoo mobantile Yaku monondok?" Yesus sadaiyo doi yana. "Akiyo komo monondok, tongo Mian Bisa susuungo. 20 Ikoo lapamo toiyo ko Mian Bisa naparenta-parenta: ’Inai mobalolowa, inai mangakate, inai pondikuk, inai moteali sakisii mokala-kala, tukon odotiiyo kotamamu tukon tinamu.’ " 21 "Sasaibino do parentadoo lapamo yaku loingiyo salataa doi kupaumalanekonan," do mianoo bantile. 22 Molongol doiya, Yesus bantile, "Daano komeeng kolangge mo sio ikoo kubaiyo: Balukene sasaibino komu buat, beekene kodoyno doi mian motalalais, tukon ikoo naikon malaat buat doi surgaa. Lapa doiya lubato lainge Yaku." 23 Bai salataa do mianoo lengele doiya, yana susa sabab yana kaasa tuuno. 24 Yesus toiyo do mianoo susa konoano, tobikon doiya Yana bantile, "Maaling tuuno komian mokaasa nateali anggota Mian Bisa namian! 25 Tadukai meeng kounta gampang tuuno nausok doi pakaut buango, kalu baino meeng komian mokaasa nausok doi Mian Bisa na Dunia Boolu." 26 Mian badaang mondongolii Yesus mobantile buno doiya mansadai, "Kalu buno doiya, indee komo moola salamat?" 27 Yesus timbiliyo, "Komo aki nateali doi banggapi, teali doi Mian Bisa!" 28 Maka Petrus bantile, "Kitayo! Kami lapamo tinggale komai boloki tukon labuk sulano mai malaing Tama." 29 "Pomangangga!" Yesus bantile, "Mian mo lapamo tinggale kona bonua kai naboloki, kai utuso kai tamano tinano kai nalabuk-labuk sabab leleaniyo ko Mian Bisa, 30 do mianoo naikon sinoboli bulaa luunggon kolipato naiya budodoo, tukon doi loonu naikon molubat yana naikon bineekon kotuboan mobisa tukon posidutukon." 31 Yesus pototongikene kona pololaing-pololaing mosongulo lua, maka bantile, "Ndongoliiyo! Kita diabudodoo ampakon doi Yerusalem. Imbali, sasaibino konabi-nabi natinulis tentang Manusia na Pau naikon tealimo. 32 Yana naikon sinalakanggon doi mian mobolikon Yahudi, naikon mo sosiboliiyo, totulaiyo tukon tupeiyo Yana. 33 Yanila naikon sakisaayo tukon akateyo Yana, bai doi oloyo kotoluno, Yana naikon tubomo." 34 Sasaibino doiya aki naminangalatikon mau soisik doi Yesus napololaing-pololaingoo. Koalatino dona bantilan-bantilanoo sinookonikon doi yanila. Yanila aki natoiyo Yana basilingan tentang oila. 35 Sambuno Yesus adukono polong doi Yerikho, meeng komian piit daano moosulang bakaikabi doi loloon bibilo. 36 Salataa yana ndongoliiyo komian mobadaangoo moalon, yana mansadai, "Daano kooila?" 37 "Yesus, Nasaret mianoo, alon," yanila bantile doi yana. 38 Maka do mianoo mopiit nggeleamon, "Yesus, Daud napau! Seseange yaku!" 39 Mian-mian mo doi muka, nggimoliiyo tukon sumboliiyo yana natade. Bai yana kabasale kona nggeleamonan, "Daud Napau! Seseange yaku!" 40 Yesus tade tukon sumboliiyo komian babayo do mianoo mopiit doi Yana. Salataa yana polong Yesus mansadai, 41 "Oila komu iniyas Yaku mo kubaiyo tuuk doikoo?" "Tuan," do mianoo mopiit timbiliyo, "yaku yase mokita." 42 Maka Yesus bantile, "Kalu buno doiya, kitayo! Sabab ikoo mangangga doi Yaku, ikoo tangalin." 43 Doiya kotempono yana moolamo mokita, maka yana lolainge Yesus tukon bakinatauwan doi Mian Bisa. Sambuno do mianoo badaang kitayo do langgedoo, yanila sasaibino nggaale ko Mian Bisa.

19

1 Salataa Yesus polong doi Yerikho, yana ampakon banggadudul pintosiiyo do kotadoo. 2 Doi kotadoo daano komeeng kopakabi lulu kapalano mo kaasa. Kosambuno Zakheus. 3 Yana yase kitayo indee komiano doi Yesusoo, bai sabab komian todudul badaang tukon yana susuungo pepende, maka yana aki namoola kitayo Yesus. 4 Jadi, yana obulen mantailukonio domianoo maka liba doi meeng kokayung, sulano namoola kitayo Yesus naapa koidan naikon mo alon idoo. 5 Sambuno Yesus polong doi kayungo, yana kitayo doi bungkuk maka bantile, "Zakheus, obulus mosobit! Sabab Yaku sio kulubat doi mubonua oloyo nia." 6 Zakheus moso-mosobit obulus maka talimayo Yesus tukon sanaang. 7 Sasaibino komian mo kitayo do langgedoo tambuuno mondommuk. Yanila bantile, "Sse! Yana ampakon sambu doi mianoo mo aki namonondok nabonua!" 8 Doibundu doi nabonua, Zakheus kokondong tukon bantile doi Yesus, "Temeneno, sembeleng daku buat naikon yaku beekene doi mian motalalais; tukon doi indee komian mo biasamo yaku tipuwo, naikon yaku bayare koidan doi yana sangkap luunggon kolipato!" 9 Maka Yesus bantile, "Naiya kooloyono ikoo tukon sasaibino boloki tukon labuk Mian Bisa salamatenemo tukon binee tuboan mo boolu, sabab ikoo koidan Abraham nakaturunan. 10 Manusia na Pau lubat sulano umboliiyo tukon salamatene komian mo tapa." 11 Daano komian momondongolii Yesus mobasilingan, Yana basalitakene komeeng koandean. Sabab, doiya kosinggatoo Yana daano moloolani ko Yerusalem, tukon komian aanggene baikon ko Mian Bisa mosobit naikon namaparenta buno Tomundo doi dunia. 12 Yesus bantile, "Daano komeeng komian moinodotii mo ampakon doi lipu mo odoon sulano nabiningkat teali tomundo, doibundu abali. 13 Akiyoon naluwe yana uange songulo komian napeleleani, maka beena yanila meeng-meeng posindool doy mosoni. ’Pobadagango tukon nia doy nia modaanon yaku moampakon,’ konabantilano doi yanila. 14 Bai do lipudoo tumbuno misikitene yana. Jadi sambuno lapa yana luwe, yanila makapatu sosumbolii sulano napopitoikene, ’Kami aki nayase namian nia nateali mai tomundo.’ 15 Bai do moinodotidoo biningkato teali tomundo, doibundu abali doi nalipu. Soisobiton yana uange kona peleleani-peleleani namangadap, sulano natoiyo bulaa kona untung yanila mo lapamo talimayo. 16 Peleleani tumbeno lubat tukon bantile, ’Tuan, meeng komu doy mosoni Tuan nabineekon, yaku lapamo tealikene songulo.’ 17 ’Monondok,’ tuanoo bantile, ’ikoo peleleani momondok! Sabab langge-langge mo poipoisik ikoo moolamo inangga, yaku naikon tealikene ikoo kapalaiyo kosongulo kota.’ 18 Peleleani koluano lubat tukon bantile, ’Tuan, meeng kodoy mosoni Tuan nabineekon, yaku lapamo tealikene lima.’ 19 Tomundodoo bantile doi peleleanidoo, ’Ikoo naikon teali kapalaiyo lima kokota.’ 20 Peleleani bailon lubat tukon bantile, ’Tuan, naiya Tuan nadoy; yaku abese doi lenso lalomo. 21 Yaku matakutene doi Tuan, sabab Tuan mian mobarani. Tuan alayo oila komo bolikon Tuan koona, tukon Tuan mangala hasil doi lipu Tuan mo aki nabasakakon.’ 22 Tomundodoo bantile doi yana, ’Ikoo peleleani mo lokis! Pokokonoi tukon mubantilan-bantilan susuumu yaku naikon ukume ikoo. Ikoo toiyo yaku mian mobarani: yaku alayo oila komo bolikon koonggunan tukon mangala hasil doi lipu mo aki kubasakakon. 23 Kalu buno doiya bulaa ikoo aki muusekene do doydoo doi bank sulano kalu naikon yaku abalimo yaku moola mantalima do doydoo tukon bungano?’ 24 Doibundu tomundodoo bantile doi mianoo mo kokondong idoo, ’Alayo do doydoo doi yana tukon beekene doi peleleanidoo mo daano songulo kona doy maasoo.’ 25 Bai mianoo bantile, ’Tuan, yana anomo kosongulo.’ 26 Tomundodoo timbiliyo, ’Neneeke: mian mo lapamo daano, doi yana naikon binee lobian badaang koidan. Bai mian mo aki nadaano mau meeng, oila komo daano doi yana inala koidan doi yana. 27 Tukon diabudodoo babayomo doi sumai daku musu-musudoo mo aki nayase yaku kuteali tomundo. Akateyo yanila sasaibino doi salaanggu!’ " 28 Salataa Yesus bantilemo sasaibino doiya Yana ampakon lolukoniyo yanila moampakon doi Yerusalem. 29 Salataa loolanimo ko Betfage tukon Betania doi Zaitun Bunggulo, Yana sumboliiyo kolua kona pololaing ampakon loolukon. 30 "Poampakono doi kampungoo doi salaanggitadoo," Yesus bantile doi yanila, "kalu naikon komuyu usok imbali, komuyu naikon kitayo komeeng koadalan napau motokooton. Do adalanoo akiyoon nabiasa mian lokitiyo. Liate doi nakinootonan do adalanoo tukon babayo doi sumai. 31 Kalu mian mansadai doikoo, ’Bulaando komuyu mosodiiyo do adalanoo?’ bontiikene, ’Temeneno palaluuwo.’ " 32 Yesus napololaingoo molua ampakono, tukon laate sasaibino bisa buno Dona binantiloo. 33 Sodo yanila sodiiyo do adalanoo napau, kotumbuno bantile doi yanila, "Bulaando komuyu mosodiiyo do adalanoo?" 34 Yanila timbiliyo, "Temeneno palaluuwo." 35 Maka yanila babayo do adalanoo napau doi Yesus. Doibundu yanila abese kona jubah doi adalanoo bungkuto maka tomboniiyo Yesus molakit doi bungkono. 36 Salataa Yana alon tukon molokiti adalanoo, komian ambasene kona pai jubah doi loloon. 37 Salataa Yesus adukono polong doi Yerusalem, doi loloon mo tinokolui ko Zaitun Bunggulo, sasaibino kona pololaing-pololaing mo badaangoo tambuuno nggele-nggeleamon nggaale ko Mian Bisa tukon bakinatauwan doi Yana sabab sasaibino komo minasaindinggon lapamo yanila kitayo. 38 Yanila nggeleamon, "Binalakaati ko Tomundo mo lubat tobikon Temeneno sambuno! Namonondokan doi surgaa, tukon natanggaalan ko Mian Bisa!" 39 Bubula ko Parisi miano doi antara mianoo badaang bantile, doi Yesus, "Tama Guru, sumboliiyo Tama napololaing-pololaing natade." 40 Yesus timbiliyo, "Poanggayomo! Kalu yanila tade, batu-batu nia naikon nggeleamon." 41 Salataa Yesus loolaniyomo tuuno ko Yerusalem, tukon kitayo do kotadoo, Yana kokiiliyomo. 42 Bantile, "Mbalais, bulaando kona monondokan kalu oloyo nia ikoo toiyo oila komo moola lubatene kopodamean! Bai diabudodoo ikoo aki namoola kitayo. 43 Ikoo naikon toupiyo komeeng koloonu, naando komu musu kubaiyo kohalangan-halangan potikunggon ikoo; yanila naikon lobosiyo ikoo tukon desaake ikoo doi sasaibino kopasu. 44 Yanila naikon akabuse ikoo polong sasaibino komu mian; tukon akiyo komeeng kobatu naikon yanila mosodiikene natosusun doi natangabosan, sabab ikoo aki mupalatikanggene kotempono ko Mian Bisa nalubatan sulano nasalamatene ikoo!" 45 Yesus usok doi Temeneno Na Bonua tukon tambuuno siikayo kopadagang-padagang idoo. 46 "Doi Kitab Moliyous lalomo," yana bantile doi yanila, "totulis buno naiya: Mian Bisa bantile, ’Daku bonua teali bonua sambeangan.’ Bai komuyu tealikene tampat pondikukan!" 47 Samba kooloyo Yesus mongotunggul doi Temeneno Na Bonua lalomo. Imam-imam kapalano, tukon guru-guru agama, tukon katua-katua Yahudi yase akateyo Yana, 48 bai aki namalaat loloon sulano nalakukanggene do langgedoo, sabab sasaibino komian banggadudul mondongolii Yana, tukon tatarik doi nabantilan-bantilan.

20

1 Doi oloyo meeng, Yesus daanon mongotunggul tukon babilitakene ko Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa doi mian modaanon doi Temeneno Na Bonua lalomo. Imam-imam kapalano, tukon guru-guru agama, polaing kokatua-katua Yahudi, lubat 2 tukon bantile doi Yesus, "Coba bontiikene doi kami oila komu dasar mokubaiyo sasaibino nia? Indee komo beena haak doikoodoo?" 3 Yesus timbiliyo, "Yaku yase koidan momansadai. Coba bontiikene doi yaku, 4 Yohanes mansau mian tukon indee nahaak? Mian Bisa kai banggapi?" 5 Maka yanila tambuuno mopopikilanggene, "Kalu kita bantile, ’Tukon Mian Bisa nahaak,’ Yana naikon bantile, ’Kalu buno doiya, bulaando komuyu aki pomangangga doi Yana?’ 6 Bai kalu kita bantile, ’Tukon banggapi nahaak,’ sasaibino komian naikon sakule batu kita, sabab yanila anggayo baikon Yohanes meeng konabi." 7 Jadi yanila timbiliyo, "Kami aki mai toiyo." 8 Maka Yesus bantile doi yanila, "Kalu buno doiya mau yaku aki naikon kumobontiikon doikoo tukon indee nahaak yaku mokubaiyo sasaibino naiya." 9 Yesus basalitakene doi mianoo, andean nia koidan, "Daano komeeng komian mo sakaiyo komeeng koanggur asino. Yana matambokene do asidoo doi bubula komo limange maka Yana taus doi lipu bailon tukon dungol malumbit idoo. 10 Salataa laatemo kotempono bapupuiyan anggur saono, do asidoo tumbuno sumboliiyo kona peleleani doi polimang-polimangoo sulano natalimayo kona obos. Bai do polimang-polimangoo bobokiiyo do peleleanidoo tukon sumboliiyo yana mule tukon akiyo kona kinanggi. 11 Maka do asidoo tumbuno sumboliiyo koidan komeeng kopeleleani bailon; bai do peleleanidoo binobokii koidan tukon do polimang-polimangoo totulaiyo, maka sinumbolii mule tukon akiyo kona kinanggi. 12 Doibundu do asidoo tumbuno sumboliiyo kona peleleani kotoluno. Bai do peleleanidoo binobokii koidan doi polimang-polimangoo tukon sinakukon doi asidoo tonggulungo. 13 Doibundu do asidoo tumbuno bantile, ’Yaku sio oila daku kinubai koidan? Yaku naikon sumboliiyo daku pau sineang susuungo. Tantu yana naikon yanila odotiiyo!’ 14 Bai salataa do polimang-polimang asidoo kitayo do asidoo tumbuno napau, yanila pobotiiyonggon meeng tukon bailon, ’Naiyamo yana komo haakiyo. Mai nda akateyo yana, sulano kita komo laate kona haak.’ 15 Maka yanila boboiyo babayo doi asidoo tonggulungo maka yanila akateyo." Maka Yesus mansadai, "Nah, kalu do asidoo tumbuno abali, yana naikon oila kona kinubai doi polimang-polimangoo? 16 Tantu yana naikon lubat tukon akateyo do polimang-polimangoo, maka nasalakanggene do asidoo doi polimang-polimang bailon." Molongol doiya, bantilo komianoo doi Yesus, "Kona tutuuwan aki!" 17 Yesus kitayo yanila maka bantile, "Kalu buno doiya, oila koalatino naiya ayatia doi Kitab Moliyous lalomo? ’Batu mo aki napinake doi tukang bangunan, lapamo teali batu mo tutuu.’ 18 Sasaibino komian mo otuwong doi batudoo naikon manas; tukon indee do batudoo napinisa naikon mopipis teali ambata." 19 Guru-guru agama tukon imam-imam kapalano toiyo baikon do andeanoo Yesus otuuke doi yanila. Tobikon doiya yanila yase lakoyo Yana doiya singgat koidan, bai yanila matakutene komian badaang. 20 Jadi yanila mounggolii todanan mo monondok. Yanila matambo mian sulano nababunokon mian mo moloyos konoano, tukon sumboliiyo domianoo moodinggalayo Yesus tukon pasadai-pasadai, sulano yanila namoola salakanggene Yana doi haak tukon kakuasaan gubernur. 21 Maka do mianoo mo lapamo tinambo bantile doi Yesus, "Tama Guru, kami toiyo baikon sasaibino Tama nabantilan tukon nainotunggukon bisa. Kami toiyo koidan Tama mongotunggul tukon natutuuwan tentang Mian Bisa namongiasan motuuk doi banggapi, sabab Tama aki napiliyo komian. 22 Tobikon doiya coba Tama bontiikene doi kami, monurut paraturan nda agama, moola kai nda babeal lulu doi Tomundo kai aki?" 23 Bai Yesus toiyo yanila naakal. Tobikon doiya Yana bantile, 24 "Coba okitakene doi Yaku komeeng kodoy perak. Indee kai gambaro tukon sambuno naiya?" "Tomundo!" yanila timbiliyo. 25 "Kalu buno doiya," Yesus bantile doi yanila, "beekene doi Tomundo, oila komo Tomundo koona tukon komo doi Mian Bisa, oila komo Mian Bisa koona." 26 Tokita doi mian badaang salaanodoo yanila aki namoola malaat meeng kokasalaan modaano doi Yesus. Yanila tongo tade tolong tukon masaindinggene kona potimbilidoo. 27 Bubula kobenseno ko Saduki miano lubat doi Yesus. (Yanila doiyamo kobenseno napikilan baikon komian momate aki naikon natubo koidan.) Yanila mansadai doi Yesus, 28 "Tama Guru, Musa tulise naukum nia tuuk kita: Kalu meeng komala-malane mate tukon akiyo kona pau, maka koutuso sio nakilayo kobaluno sulano nadaano kona turunan doi mianoo mo lapamo mate. 29 Biasa daano kopitu komian montulutus. Kolanggongo osowaano, maka mate akiyoon nadaano kona pau. 30 Doibundu koluano osowaan tukon baluno, bai yana koidan mate akiyo kona pau. 31 Langge mo pokakana teali koidan tukon utuso kotoluno tukon banggadudul polong doi kopituno. 32 Doibundu do boinedoo mate. 33 Doi oloyono komian momate nainotuboiyan koidan, indee kai naboloki do boinedoo? Sabab domo pituiladoo lapamo pokila tukon yana." 34 Yesus timbiliyo, "Mian mo tubo nia budodoo osowaan, 35 bai mian mo moola inotuboi doi namatean, tukon tubo naikon doi lounu naikon mo lubat yanila aki naosowaan. 36 Kondoongo yanila buno malaekat, tukon aki namoola mate. Yanila daano Mian Bisa napau-pau, sabab yanila inotuboi koidan doi namatean. 37 Musa susuungo okitakene tukon tontong baikon komian momate naikon inotuboi koidan. Doi natulisan lalomo tentang do mosolotoo mokait yana bantile Mian Bisa pokakana ’Abraham na Mian Bisa, Ishak na Mian Bisa tukon Yakub na Mian Bisa’. 38 Nah, do Mian Bisadoo bolikon mian mate na Mian Bisa! Yana mian-mian motubo na Mian Bisa! Sabab motuuk doi Mian Bisa, sasaibino komian tubo." 39 Bubula koguru agama bantile, "Tama Guru napotimbili monondok tuuno." 40 Tobikon yanila akimo nabarani koidan momansadaikene komeeng kolangge doi Yesus. 41 Yesus mansadai doi yanila, "Bulaando kai momoola nabinantil baikon ko Tomundo Pasalamat Daud naturunan? 42 Banggokai Daud susuungo bantile doi buku Sadeong lalomo, ’Temeneno bantile doi ku Temeneno: Osulango doi bakalinganggu sembeleng, 43 polong Yaku tealikene komu musu-musu taaluuk doikoo.’ 44 Jadi kalu Daud bantile do Tomundo Pasalamatonoo, ’Temeneno’, bulaando kona tealian yanamo Daud naturunan?" 45 Daano komian molongol Yesus mobasilingan, Yana bantile doi napololaing-pololaing, 46 "Pobada-badagai doi guru-guru agama. Yanila yase amba-ambakon tukon jubah mo bulusan, tukon yase inodotii doi labotan-labotan. Yanila yase kotampat-tampat motongodotii doi bonua kaleda lalomo tukon doi lamean-lamean. 47 Yanila kokoliiyo kobalu-balu tukon lambase kona bonua. Tukon sulano napo tombukiyo doi yanila nakulokisanoo, yanila sambeang bulu-bulusan! Yanila naukuman naikon babalat!"

21

1 Doi Temeneno Na Bonua, Yesus kitayo komian mokaasa mousekene kona doy doi peti basosubakonan lalomo. 2 Yana kitayo koidan komeeng kobalu mo talalais tuuno, mongusokon lua kodoy tambaga. 3 Maka Yesus bantile, "Ndongoliiyo: nabalu nia mongusokon lobian kona kadaang doi sasaibino kobailon. 4 Sabab yanila sasaibino beekene luwedoi nalobianan kona buat. Bai nabalu nia, mau kai natalalais tuuno, beekene sasaibino komo daano doi yana moi yana palaluuwo susuungo tuuk doi natuboan." 5 Daano komian mo basilingan tentang bulaando ko Temeneno Na Bonua namonondokan mobinubungai tukon batu mo monondok tukon langge-langge mo sinosubakon doi Mian Bisa. Maka Yesus bantile doi yanila, 6 "Totiiliyo daano kotempono sasaibino komuyu mo kitayo nia naikon minanas; akiyono mau nabaino meeng kobatu dimbaa naikon mo totinggal tosusun doi natangabosan!" 7 Yanila mansadai doi Yesus, "Tama Guru, oilakai kotempono do langgedoo natealian? Tukon oilakai kopaloosano baikon molapamo polong kotempono do langgedoo natealian?" 8 Yesus bantile, "Pobadagai, inai nasampe komuyu inokolii. Badaang naikon komian molubat tukon babayo kosambunggu, tukon bantile, ’Yakumo kai Yana!’ tukon ’Laatemo kotempono.’ Bai inaikai komuyu pololainge yanila. 9 Inaikai koidan pomatakut kalu komuyu molongol kobilita tentang polobosian tukon ponggimakonan. Sasaibino doiya sio nateali loolukon. Bai doiya koalatino akiyoon baikon nalaate kotempono kona kiamatan." 10 Maka Yesus banggadudulkene kona salita, bantile, "Bangsadoo mo meeng naikon polobosi lawane kobangsa bailon, tukon negara momeeng naikon molobosiyo konegara bailon. 11 Doi yayaa naikon teali koleali mo babasal, silakaan malaalan tukon sesel. Naikon teali kolangge-langge mo minosikiton tukon mominatakauton doi timbu. 12 Bai akiyoon sasaibino doiya nateali, komuyu naikon linako tukon sinakisaa. Komuyu naikon inadili doi bonua-bonua kaleda tukon inusokon doi talunggu lalomo. Tukon komuyu naikon sinalakanggon doi tomundo-tomundo salaano tukon moberkuasa sabab komuyu kupololaing. 13 Doiyamo komu todanan sulano mupelenggene ko Bilita Monondok moluwedoi Mian Bisa. 14 Pobatetel baikon komuyu aki naikon pomatakut tentang oila komo sio pobantile motuuk doi mubelaano kobutomu. 15 Yaku susuunggu naikon beena ikoo bantilan-bantilan tukon pandoiyanoo, tobikon akiyo komeeng komian doi musu-musudoo momoola lawane kai akiyenggene oila kopo binantil. 16 Komuyu naikon dinadaat doi tinamu tamamu, doi utus-utusomu, doi mumontolidanan tukon doi tula-tulamu. Kosoobos doi komuyu naikon yanila akateyo. 17 Komuyu naikon minosikiton doi sasaibino komian sabab komuyu kupololaing. 18 Bai meeng kobuuk doi olumu aki naikon nalapus. 19 Kalu komuyu bataanggon tukon sabar, komuyu naikon salamat." 20 "Kalu komuyu kitayo ko Yerusalem suludadu namanasano, komuyu naikon toiyo baikon do kotadoo akimo namalumbit koidan naikon minanaso. 21 Doiya kosinggatoo siokai komian mo daano doi Yudea naobulen doi bungkuko. Yanila mo daano doi kota lalomo sio natinggale do kotadoo, tukon yanila mo doi kota tonggulungo inai nausok doi kotadoo lalomo. 22 Sabab do oloyo-oloyodoo daano ’Oloyo-oloyo Ukuman Nainotuwongan’, sulano tukon buno doiya tealimo oila komo lapamo totulis doi Kitab Moliyous lalomo. 23 Bukan maen kona susaan do oloyo-oloyodoo motuuk doi boine mo tianan, tukon pau tinano mo daano mosusuwo kona pau! Nakampung nia naikon toupiyo kosusaan mo babasal, tukon ko Temeneno naikon ukume kobangsa nia. 24 Daano komo naikon inakate tukon sabel, daano koidan naikon komo binaba buno mian motinaan doi mian-mian nalipu; tukon mian mo aki natingoniiyo ko Mian Bisa naikon tudo-tudongiiyo ko Yerusalem polong kabus kotempono molapamo Temeneno tantukanggene tuuk doi yanila." 25 "Totiiliyo doi oloyo, bituwon, tukon bituwon-bituwon pauno naikon natokita kopalo-paloosano. Doi dunia, kobangsa-bangsa naikon matakut tukon bingung mosasalaane kobokol alalo tukon tobun liaako. 26 Kobanggapi naikon matakut tuuno mosasalaane oila naikon komo teali doi posaapon nadunia nia, sabab komo kuasaiyo kodapang naikon teali nggabut. 27 Doiya kosinggato do Manusia doona Pau naikon lubat doi bunom lalomo tukon nakuasa tukon namonondokan mo babasal. 28 Kalu do langge-langgedoo tambuuno teali, banguno tukon bingkate koolumu, sabab naapa doiya koidan komuyu naikon sinalamatono." 29 Maka Yesus salitaikene doi yanila naandean buno naiya, konabantilano, "Popalatikanggene koara batango tukon sasaibino kokayung batango bailon. 30 Kalu kolende-lendeno mulaimo tokita, komuyu toiyo baikon loolanimo koloonu napintalan. 31 Bunomo koidan kalu komuyu kitayo do langge-langgedoo moteali, komuyu naikon toiyo baikon ko Mian Bisa mosobito naikon namaparenta buno Tomundo. 32 Potoiyo! Langge-langgedoo naikon teali akiyoon komian mo tubo diabudodoo nia mate sasaibino. 33 Timbu tukon buta naikon lapus, bai dakubantilan tataap posidutukon." 34 "Dagaiyo kobutomu, inai napolong komuyu todudul nggabut bala-balamean tukon inume komo ininum momosopot, kai todudul pikikene kosoal-soal mutuboan, tobikon komuyu akipo batotobo salataa do oloyodoo sosinggoton tokita. 35 Sabab do Oloyodoo naikon lubat buno palako doi sasaibino komian doi dunia nia bungkono. 36 Pobada-badagai, tukon posambeang sidutu sulano komuyu pobukuan atasiyo sasaibino kolangge naikon mo teali tukon komuyu moola mangadap doi Manusia na Pau." 37 Yesus mongotunggul doi Temeneno Na Bonua doi oloyo tukon doi popook Yana ampakon doi Zaitun Bunggulo tukon dungol idoo. 38 Samba kodowa-dowa sasaibino komian lubat doi Temeneno Na Bonua sulano namondongolii Yesus naotunggul.

22

1 Lamekanano ko Roti Moakiyo kona Ragi mo sinombuikon tuuk doi Paskah naikon loolanimo. 2 Imam-imam kapalano tukon guru-guru agama daano mounggolii loloon sulano Yesus nainakate secara aki natotoi, sabab yanila matakutene komian badaang. 3 Doibundu Ibiliis usokiyo Yudas mo sinombuikon Iskariot, doiyamo meeng komian doi songulo lua do Yesus napololaing. 4 Tobikon doiya Yudas ampakon tukon pobisalai tukon imam-imam kapalano tukon padagai kapalano ko Temeneno Na Bonua tentang bulaando yana namoola salakanggene Yesus doi yanila. 5 Yanila sanaang tuuno tukon dandiyo sulano nabeena doy doi yana. 6 Yudas yasemo tukon tambuuno moumbolii todanan sulano nasalakanggene Yesus doi yanila, tukon akiyo komian motoiyo. 7 Laatemo kooloyono ko Lamekanano ko Roti Moakiyo kona Ragi baikon kodomba kinolot sulano nakinaan doi Paskahdoo. 8 Maka Yesus sumboliiyo Petrus tukon Yohanes, "Ampakono sadiayomo kokinaan Paskah motuuk doi kita." 9 "Inaando Tama nayasano komai sadiakanano?" yanila mansadai. 10 Yesus timbiliyo, "Salataa komuyu usok doi kota, meeng komala-malane mo daano makanggi meeng koselekan moono paisu naikon pososuung tukon komuyu. Lainge yana doi bonua nausokan, 11 tukon bontiikene doi bonuadoo tumbuno; Guru bantile, ’Inaando kotampato sulano daku pololaing-pololaing tukon Yaku makaan kinaan Paskah?’ 12 Bonuadoo tumbuno naikon tudoikene doikoo komeeng kokombiang doi papak mo babasal, motasadiamo tukon lolongguno. Sadiayomo sasaibino indaa." 13 Maka Petrus tukon Yohanes ampakono maka laate sasaibino bisa buno doi Yesus nabantilano. Maka yaniladoo sadiayomo kokinaan Paskahdoo. 14 Salataa laatemo kotempono motuuk makaanan kinaan Paskahdoo, Yesus poosulongii tukon Napololaing-pololaing doi tampat perjamuan. 15 Maka Yana bantile doi yanila, "Yaku yase tuuno momakaan kinaan Paskah nia polong komuyu akiyoon kusakisaa. 16 Sabab, poanggayomo: Yaku akimo naikon kumakaan nia koidan polong doi perjamuanoo alatino nai nokitakonan doi Mian Bisa na Dunia Boolu." 17 Lapa doiya Yesus bingkate kogalaas anggur, maka sambeang doi Mian Bisa, doibundu bantile, "Alayomo naiya, tukon ebe-ebesemo; 18 sabab potoiyo: tambuun diabudodoo Yaku aki naikon momonginum naanggulia koidan polong doi Mian Bisa nalapaan berkuasa tukon tutuuno." 19 Lapa doiya Yesus mangala roti. Tukon salataa lapa sambeang, Yana bisi-bisiliyo do rotidoo tukon limano maka beekene doi yanila, tukon bantile, "Naiyamo kobutonggu [mo sinalakanggon tuuk komuyu. Kubaiyo naiyo sulano poneneeke Yaku." 20 Bunomo koidan salataa lapa kaan, Yana beekene do galaas angguroo doi yanila tukon bantile, "Galaas nia daano Mian Bisa naperjanjian mo boolu, mo sinahkanggon tukon saunggu -- sau mo kinundang tuuk komuyu]." 21 "Bai kitayo! Mian mo dadaate yaku daano polaing yaku dimbaa! 22 Manusia na Pau takainomo naikon mate pokakana komo lapamo Mian Bisa tantukanggene; bai silakamo komian mo dadaate yana!" 23 Maka yanila tambuuno posada-sadai meeng tukon bailon, indee miano doi antara yaniladoo naikon komo lakukanggene do langgedoo. 24 Doi antara pololaing-pololaing Yesus sumbot kopodangaanian tentang indee doi yanila komo sio nainaanggon babasal tuuno. 25 Yesus bantile doi yanila, "Bangsa natomundo-tomundo mo aki natingoniiyo ko Mian Bisa pipike kona rayat, tukon kona pongurus-pongurus mosinombuikon ’Padagai Rayat’. 26 Bai komuyu aki namoola buno doiya. Kona tutuuwan, mian mo babasal doi antara komuyu sio nateali buno mo poipoisik tukon kopongurus sio nateali buno peleleani. 27 Indee kai komo lobian kona babasalan: mian mo osulang kaan doi meja, kai mian mo leleaniyo yana? Tantu do mian mo osulangoo. Bai yaku daano doi antara komuyu pokakana kopeleleani. 28 Doi sasaibino daku kosusaan, komuyu sio posidutu polaing-laing tukon Yaku. 29 Bunomo kai Tama lapamo beena doi yaku haak sulano kumaparenta, bunomo kai koidan Yaku naikon beekene doikoo do haakoo. 30 Tukon kalu buno doiya moola tulut balasanaang tukon Yaku doi tempo Yaku teali Tomundo. Tukon komuyu naikon osulang doi bungkuk songulo lua kokulusii tuuk moparentayo songulo lua kobangsa Israel benseno." 31 "Simon, Simon, ndongoliiyo! Ibiliis lapamo binee izin sulano naujio komuyu; buno gandum inalaas doi kulito tobikon inalaas doi mo kulokis. 32 Bai Yaku lapamo sambeang tuuk ikoo, Simon, sulano komu manganggaan inai nabolii. Tukon kalu ikoo lapamo abali doi Yaku, ikoo sio mukokobukuanggene koutus-utusomu." 33 Petrus timbiliyo, "Temeneno, yaku basadia usok talunggu, tukon mate polaing-laing Temeneno!" 34 "Manganggamo Petrus," Yesus bantile, "akiyoon komanuk nakokuuwa oloyo nia, ikoo tolumo luunggon muakiyenggene Yaku." 35 Salataa lapa doiya Yesus bantile doi yanila, "Looluk salataa Yaku bintekene komuyu tukon aki kupataikene komuyu makanggi dombet, kaikandi kai sapatu, oilakai komuyu daano kopo kakurangan oioila?" "Aki" yanila timbiliyo. 36 "Bai diabudodoo," Yesus bantile, "indee komo daano kona dompet kai kandi, sio nakanggiyo; tukon indee komo akiyo kona sabel, sio nabalukene kona jubah sulano namongoli sabel. 37 Sabab, anggayomo, ayat Kitab Moliyous mo buno naiya konabantilan, ’Yana inaanggon buno mian molokis,’ sio nateali doi butonggu. Sabab oila komo totulis doi Kitab Moliyous lalomo tentang Yaku lapamo teali diabudodoo." 38 "Temeneno," pololaing-pololaing Yesus bantile, "kitayo, dimbaa daano kolua kosabel." "Lapamo!" Yesus timbiliyo. 39 Yesus tinggalemo kota tukon ampakon buno nakabiasaan doi Zaitun Bunggulo, tukon napololaing-pololaing ampakon tukon Yana. 40 Salataa polong idoo Yana bantile doi yanila, "Posambeang sulano komuyu naaki pobaladosa kalu komuyu sinobai." 41 Doibundu Yana ampakon lobian dodoon soisik doi yanila, uga-ugaate pokakana kobatu sinakukon kona kododoon, maka ladanggene kotuulo tukon sambeang, 42 "Tama" konabantilano, "kalu momoola, dedeenggene doi Yaku kosakisaawan mo sio kutoupiyo nia. Bai inai moloingiyo Daku mongiasan, bai loingiyo Tama namongiasan." [ 43 Meeng komalaekat lubat doi Yana tukon kokobukuanggene. 44 Yesus sakisaa tuuno konoano tobikon pololokon Yana sambeang tutuuno. Kona lumbos buno sau motulo-tulo doi buta.] 45 Lapamo sambeang, Yesus abali koidan doi napololaing-pololaing. Yana pososuunggene yanila daano momoolo sabab susa tuuno. 46 Maka yana bantile doi yanila, "Bulaando komuyu momoola? Pobanguno tukon posambeang sulano komuyu aki pokanakon sobaan." 47 Daano Yesus mobasilingan, lubato komian meeng tambuuno. Yanila Yudas komo andane, daano komeeng komian Yesus napololaing. Doibundu Yudas ampakon doi Yesus maka umayo. 48 Bai Yesus bantile doi yana, "Yudas, oilakai tukon muumaano yakudoo ikoo yase mokulokisanggene ko Manusia na Pau?" 49 Salataa Yesus napololaing-pololaing mo daano idoo kitayo oila naikon komo teali, yanila bantile, "Temeneno kami lobosiyomo kai tukon sabel!" 50 Maka daano komeeng komian doi yanila tabase do imam babasaloo naata tukon sabel sampe botol kotolingaino bakalingano. 51 Bai Yesus bantile, "Banggalo!" Maka Yana taape do mianoo tolingaino tukon tangalinggene. 52 Doibundu Yesus bantile doi imam-imam kapalano tukon suludadu-suludadu modagaiyo ko Temeneno Na Bonua, tukon katua-katua Yahudi mo lubat idoo sulano nalakoyo Yana, "Oilakai naiya Yaku nia kulokis, tobikon komuyu polubat tukon sabel maka tompide sulano polakoyo Yaku? 53 Samba kooloyo Yaku daano tukon komuyu doi Temeneno Na Bonua, bai komuyu aki polakoyo Yaku. Bai naiyamo kotempono kopoo kubaiyano, tempo kuasa lokis naberkuasaan." 54 Yanila lakoyo Yesus tukon babayo doi imam babasal nabonua. Petrus tunduwo doi nadodoonan. 55 Doi basaleanoo tanga-tangano inokoitimo koaung balalangan tukon Petrus ampakon osulang polaing tukon domianoo mo osulang potikunggon. 56 Daano komeeng kopeleleani boine mokitayo Petrus moosulang doi aung balalanganoo bibilo; maka do peleleanidoo boine palatikanggene Petrus, doibundu bantile, "Namiania budodoo daano polaing-laing Yesus!" 57 Bai Petrus bangakiyonggon. Yana bantile, "Yaku tutuu aki kutingoniiyo do mianoo!" 58 Aki namalumbit, meeng komian bailon kitayo Petrus tukon bantile, "Ikoomo koidan komeeng komian doi yanila!" Bai Petrus timbiliyo, "Aki, bolikon yaku!" 59 Uga-ugaat meeng kojam doibundu, meeng komian bailon koidan bantile tukon kokobukuan, "Takainomo namian nia Yesus napololaing, sabab yana Galilea miano!" 60 Bai Petrus timbiliyo, "Oila komu makisuut, yaku aki kutoiyo!" Doiya kotempono, daano Petrus mobasilingan, kokuuwano komanuk. 61 Yesus mbaleng tukon kitayo Petrus. Maka Petrus neneeke ko Temeneno lapamo bantile doi yana, "Akiyoon nakokuuwa komanuk oloyo nia, ikoo tolumo luunggon muakiyenggene Yaku." 62 Maka tobuato Petrus idoo tukon kokiil yodi-yodi. 63 Komian mo daano mototooliyo Yesus, mae-maenggene tukon bobokiiyo Yana. 64 Yanila kukupiyo komatano tukon sadaiyo doi Yana, "Coba bantile indee komo bobokiiyo Ikoo?" 65 Badaang koidan kobantilan-bantilan sosibolii yanila mo otuuke doi Yana. 66 Dodowasoono, katua-katua Yahudi, imam-imam kapalano, tukon guru-guru agama pototongi, maka Yesus binaba doi yanila na Pangadilan Agama salaano. 67 "Bontiikene doi kami," yanila bantile doi Yana, "oilakai Ikoo nia Tomundo Pasalamat?" Yesus timbiliyo, "Kalu yaku bontiikene doikoo, komuyu aki naikon poanggayo. 68 Tukon kalu Yaku mansadai doi komuyu, komuyu naikon aki potimbiliyo. 69 Bai tambuuno diabudodoo, Manusia na Pau naikon osulang taalikon bakalinga doi Mian Bisa Mobabasal Konakuasa." 70 Yanila sasaibino bantile, "Kalu buno doiya, Ikoo nia Mian Bisa Napau?" Yesus timbiliyo, "Bunomo kopoo bantilano." 71 Maka yanila bantile, "Akimo napalaluu koidan sakisii! Kita lapamo molongol doi suungo susuungo!"

23

1 Sasaibino do mianoo kokondong, maka babayo Yesus doi Pilatus salaano. 2 Idoo yanila tambuuno motuduwo Yesus. Yanila bantile, "Kami laatemo namian nia, atapayo ko rayat. Yana bontiikene komian sulano inai nababeal lulu doi Tomundo, sabab konabantilano Yana daano Kristus meeng kotomundo." 3 Maka Pilatus mansadai doi Yesus, "Kai tutuu Ikoo Yahudi miano natomundo?" Yesus timbiliyo, "Bunomo komubantilano." 4 Maka Pilatus bantile doi imam-imam kapalano tukon do mianoo mobadaang, "Yaku aki kumalaat mau nabaino meeng kona kasalaan doi mian nia sulano nainukum Yana." 5 Bai yanila pololokon desaake koidan, "Tukon kona otunggul, yana pangaruiyomo ko Yudea miano sasaibino; tumbe-tumbe doi Galilea, tukon diabudodoo polongo koidan dimbaa." 6 Salataa Pilatus lengele doiya, yana mansadai, "Oilakai namian nia Galilea miano?" 7 Salataa lapa binontiikon baikon Yesus kona lenggetan doi lipu mo daano Herodes mokuasaiyo, Pilatus kapatuwo Yesus doi Herodes, doiya kosinggatoo daano koidan doi Yerusalem. 8 Herodes sanaang tuuno salataa kitayo Yesus, sabab malumbito yana namolongolan tentang Yesus tukon yase namokita. Yana moinikene namoola sakisiiyo Yesus mokubaiyo komo minasaindinggon. 9 Tobikon doiya Herodes pelenggene kona pasadai mobadaang doi Yana, bai Yesus aki namotimbili. 10 Imam-imam kapalano tukon guru-guru agama mangadap koidan idoo tukon tuduwe Yesus tuuno. 11 Herodes tukon naanggota suludadu maenggene tukon totulaiyo Yesus, maka pekeikene Yana kopakean kobasaran, doibundu kinapatu koidan doi Pilatus. 12 Doi oloyonodoo koidan Herodes tukon Pilatus, doi loolukonoo pomusu, bai posobato koidan. 13 Pilatus pototongikene koimam-imam kapalano, katua-katua, tukon rayat, 14 maka bantile doi yanila, "Komuyu babayo Namian nia doi yaku tukon bantile baikon Yana atapayo komian. Diabudodoo doi salaamuyu yaku lapamo palesayo Yana, bai yaku aki kumalaat meeng kona kulokisan doi komuyu mo tuduwe Yana. 15 Buno lakon Herodes napandapat, sabab yanadoo lapamo kapatuwo Yesusoo koidan doi kami. Namian nia aki nakubaiyo kooioila mo moola inukum tukon ukuman mate. 16 Tobikon doiya yaku naikon bobokiiyo Yana tukon doibundu Yana sinodii." [ 17 Doi samba kolamekanano ko Paskah, Pilatus sio namosodii meeng komian motinalunggu tuuk doi narayat.] 18 Sasaibino komian mo pototongi idoo nggeleamon, "Akateyo Yana! Sodiiyo Barabas tuuk doi kami!" ( 19 Barabas tinalunggu sabab nggimalan mo teali doi kota tukon sabab namangakatean.) 20 Pilatus yase osodiiyo Yesus, tobikon doiya yana basilingan idan koidan doi mian badaangoo. 21 Bai yanila nggeleamon, "Posempangemo Yana! Posempangemo Yana!" 22 Maka doi kotoluno luunggon Pilatus nggeleamon doi yanila, "Bai oila kona sala? Yaku aki kulaate meeng kona kasalaan mo moola inukum tukon ukuman mate! Yaku naikon umbase Yana, maka nasinodii Yana." 23 Bai yanila banggadudul nggeleamon kokobukuan baikon Yesus sio nasinempanggon. Tukon doibundu yanila nanggeleamonan daano kohasilo. 24 Maka Pilatus otuwongikene doi Yesus koukuman mate buno do mianoo namongiasan, 25 tukon sodiiyo domianoo yanila mo kabiyo, doiyamo mian mo tinalunggu sabab nanggimalan tukon namangakatean. Doibundu Yesus sinalakanggono doi yanila sulano napo kubaiyo baino bulaamo yanila nayasano. 26 Maka do yaniladoo babayomo Yesus. Doi loloon tangano, yanila pososuung tukon meeng komian kosambuno Simon, kona luwean doi Kirene, mo sodo usok doi kota. Yanila lakoyo yana, maka pinakisaa yana motanggunge Yesus nakayung sempang doi Yesus tonggulungo. 27 Badaang komian moampakon tunduwo doi Yesus tonggulungo -- doi yaniladoo daano kobubula koboine. Do boi-boinedoo kokiiliyo tukon mandaunggene Yesus. 28 Bai Yesus mbalenge doi yanila maka bantile, "Boi-boine Yerusalem! Inai pokokiiliyo Yaku! Pokokiiliyo kobutomu susuumu tukon mulabuk-labuk. 29 Sabab naikon lubat kotempono komian naikon bantile, ’Bukan maen kona monondokan koboiboine mo aki nabiasa tianan, mo akiyoon nadaano kona pau tukon akiyoon nabiasa mosusu pau!’ 30 Doiyamo kosinggatoo komian naikon bantile doi bunggul-bunggul, ’Pisaiyomo kami!’ Tukon doi bunggul-bunggul bungkukono, ’Tonoiyomo kami!’ 31 Sabab kalu buno kayung mo daano motubo komian lapamo kubaiyo buno naiya, oila koidan naikon yanila mo kubaiyo tuuk doi kayung mo lapamo motuul!" 32 Daano koidan kolua komian bailon -- domo luailadoo mian lokis -- yanila mo babayo sulano nainukum mate polaing-laing tukon Yesus. 33 Salataa polong doi lipu mo sinombuikon "Oluno tobongo", yanila sempangemo Yesus tukon do mianoo molua molokis -- komeeng doi bakalingano taikon tukon komeeng koidan doi Yesus bobono. 34 Maka Yesus sambeang, "Tama, ompuniyo yanila! Yanila aki napo toiyo oila yanila nakinubai." Yesus napakean inobos-obos idoo doi antara yanila tukon undian. 35 Komian kokondong idoo tukon mapatookon, modaano kokatua-katua Yahudi mototulaiyo Yesus tukon bantile, "Yana lapamo salamatene komian bailon; soba kai diabudodoo Yana nasalamatene kobutongo susuungo, kalu Yana bisa-bisa Tomundo Pasalamat Mian Bisa mo piliyo!" 36 Kosuludadu-suludadu totulaiyo Yana. Yanila lubat tukon beena anggur momeele doi Yana, 37 tukon bantile, "Kalu Ikoo tomundo Yahudi miano, salamatene kobuto-Mu!" 38 Doi babo taikon do kayungo sempangngano Yesus, totulis nabantilan-bantilan nia: "Naiyamo ko Tomundo Yahudi Miano." 39 Daano komeeng domianoo molokis mo sinempang idoo totulaiyo Yesus. Yana bantile, "Ikoo Tomundo Pasalamat, bolikon? Nah, salamatene kobutomu tukon kami!" 40 Bai domianoo molokis meeng koidan anuukene do tulanodoo, bantile, "Oilakai ikoo aki mumatakutene ko Mian Bisa? Ikoo posinggat-singgat inukum mate buno Yana. 41 Tolongo konda ukuman lua kita takainomo pokokonoi tukon nda kokubai. Bai Yana tutuu akiyo kona sala!" 42 Maka yana bantile, "Yesus, neneeke yaku, kalu Ikoo lubat pokakana ko Tomundo!" 43 "Anggayomo," Yesus bantile doi yana, "Oloyo nia ikoo naikon polaing Yaku doi Firdaus." 44 Uga-ugaate batong songulo lua suung kooloyo, kooloyo akiyono kopanano, tukon posaapon do lipudoo teali kalipookan tuuno tukon polong batong tolu kikinobian. 45 Lalanse mo tagantung doi Temeneno Na Bonua lalomo, mosiak teali lua. 46 Maka Yesus nggeleamon tukon alalo mobabasal, "Tama! Doi limamu kusalakanggene kobutonggu!" Salataa bantile buno doiya, Yana matemo. 47 Pasukan kapalano kitayo oila komo lapamo teali, yana nggaale ko Mian Bisa. Maka yana bantile, "Bisa yana aki nasala!" 48 Mian badaang mo lubat idoo, sulano namapatookon, kitayo oilamo komo teali. Yanila sasaibino mule tukon manasal konoano tutuuno. 49 Tukon sasaibino Yesus napomanaanggonan, tololo doboiboinedoo mo lainge yana doi Galilea, mokokondong doi nadodoonan tukon kitayo sasaibino doiya. 50 - 51 Daano komeeng komian kosambuno Yusuf, kona luwean doi kota Arimatea doi lipu Yudea. Yana meeng komian monondok mian mo inodotii, tukon daano mototiili tempono ko Mian Bisa namaparenta buno Tomundo. Mau kai yana anggota Pangadilan Agama, yana aki nasatujuiyo kokaputusan tukon do pangadilan agamadoo nakokubai. 52 Yusuf nia ampakon momangadap doi Pilatus tukon kabiyo sulano Yesus bajano nabineekon doi yana. 53 Doibundu yana obulusene Yesus bajano doi kayung sempang, maka bunguse tukon toik kafan moute moluwedoi linen. Lapa doiya yana abese doi kibuloo lalomo mo kinubai doi batu bungkono -- kibuloo akiyoon napinake. 54 Oloyodoo oloyo Jumat; tukon oloyo Tadean kabimo mangatambuun. 55 Boi-boine mo lubat tukon Yesus moluwedoi Galilea lainge Yusuf tukon kitayo do kibuloo. Yanila kitayo koidan bulaandomo Yesus bajano nainabosan doi kibuloo lalomo. 56 Doibundu yanila mule maka sadiayo kolamuan-lamuan tukon lisison mobabangi sulano natinulu Yesus bajano. Doi oloyo Tadean, yanila tade mobalimang sulano tulutiyo koukum agama.

24

1 Doi Minggu oloyono, dodowasoono, do boi-boinedoo ampakono doi kibuloo momababa rampa-rampa mo lapamo yanila sadiayo. 2 Doi kibuloo, yanila laate dobatudoo posunggupo lapamo tonggoling. 3 Maka yanila usok doi kibuloo lalomo, bai aki napososuunggene Yesus bajano idoo. 4 Daano yanila mokokondong idoo pusing mopikikene do langgedoo, sosinggot lua komian tukon mapake pakean montoontilang kokondong loolaniyo yanila. 5 Yanila matakut tuuno, maka tootuku polong doi buta, daano do mianoo molua mobantile doi yanila, "Bulaando komuyu moumboliiyo komian motubo doi antara mian momate? 6 Yana akiyo dimbaa. Yana tubomo! Neneeke oila komo lapamo Yana bantile doikoo tempodoo yana modaano doi Galilea, 7 baikon ’Manusia na Pau sio nasinalakanggon doi mian mobaladosa, maka nasinempanggon, tukon oloyo kotoluno Yana naikon tubo.’ " 8 Maka do boi-boine doila neneekemo Yesus nabantilan-bantilan. 9 Salataa lapa abali doi kibuloo, yanila basalitakene sasaibino domo tealidoo doi songulo meeng korasul tukon sasaibino kopololaing bailon. 10 Boi-boine mo popitoikene sasaibino doiya doi Yesus napololaing-pololaing, doiyamo: Maria Magdalena, Yohana tukon Maria Yakobus tinano, tukon boi-boine bailon mo polaing-laing tukon yanila. 11 Bai do rasul-rasuloo aanggene do boi-boinedoo tongo basalitakene komo aki-akiyo. Yanila aki namangangga do boi-boinedoo nasalita. 12 Bai Petrus bangun tukon obulen doi kibuloo. Maka tootuku yana kitayo doi lalom, maka kitayo tongo toik pabalun idoo. Petrus masainding tuuno, maka mule tukon badaang kopasadai doi noano lalomo tentang oila komo lapamo teali. 13 Doi oloyodoo koidan, lua komian Yesus napololaing daano moampakon doi meeng kodesa kosambuno Emaus, uga-ugaate songulo meeng kokilo kona kodoon doi Yerusalem. 14 Yanila basalita doi naampakonan tentang sasaibino kokadadian mo lapamo teali. 15 Daano yanila mobasa-basalita tukon popikilikene, Yesus lubat susuungo maka ampakon polaing-laing yanila. 16 Yanila kitayo Yesus, bai daano komeeng komo kubaiyo yanila aki natingoniiyo yana. 17 Maka Yesus bantile, "Oilakai kopo binisalakon doi loloon tangano nia?" Yanila tade tukon dudusoila mosusa. 18 Maka daano komeeng komian doi yanila, kosambuno Kleopas, mansadai doi Yesus, "Tama kai komeeng komian molubat-lubaton doi Yerusalem mo aki natoiyo komo teali doibundu-bundu nia?" 19 "Oila komo teali?" Yesus sadaiyo. "Kokadadian mo teali tukon Yesus, mian doi Nasaretoo," yanila timbiliyo. "Yana nabi; kona bantilan-bantilan tukon nakokubai-kokubai balakuasa tuuno -- mau menurut Mian Bisa napokita mau doi sasaibino komian napokita. 20 Imam-imam kapalano tukon nda katua-katua salakanggene yana sulano nainukum mate, tukon yanila sempanggene! 21 Banggokai kami moinikene baikon yanamo komo bebaskanggene ko Israel! Tukon oloyo nia oloyo kotoluno salataa do langgedoo natealian. 22 Daano koidan, kobubula koboine tambikon doi kami lapamo kubaiyo kami ngginggim. Dodowa tuuno yanila ampakon doi kibul, 23 bai yanila aki napososuunggene kobajano imbali. Maka yanila abali tukon bantile baikon yanila kitayo komalaekat, tukon do malaekat-malaekatoo bantile baikon Yesus tubomo. 24 Bubula komian doi kami maka ampakon doi kibuloo tukon laate baikon oila do boi-boinedoo nabinantil bunomo doiya, tongo yanila aki nakitayo Yesus." 25 Maka Yesus bantile doi yanila, "Komuyu bisa molongas! Todudul komuyu akiyo kopo paangga sasaibino komo lapamo nabi-nabi bantile! 26 Bolikon kai ko Tomundo Pasalamat sio natoupiyo looluk kosusaanoo, maka nasodo laate kona monondokan?" 27 Doibundu Yesus salitaikene doi yanila komo totulis doi Kitab Moliyous lalomo mokonoiyo kobutongo, tambuun doi buku-buku Musa tukon buku-buku nabi-nabi. 28 Sambuno buno doiya yanila loolanimo dokampungoo yanila moompokoniiyo. Yesus okitaikene uga-ugaat yana ampakon banggadudul; 29 bai yanila taane. "Dungolo doi mai lipu," yanila bantile doi yana, "diabudodoo loolanimo kona popookan tukon koidan tambuuno kalipookan." Maka Yesus usok sulano namoolo doi napo tampatoo. 30 Doi tempo yanila polaing osulang kaan, Yesus mangala roti, bersukuur doi Mian Bisa, bisi-bisiliyo do rotidoo tukon limano, maka beekene doi yanila. 31 Doibundu yanila toiyo banggo doiya Yesus. Bai Yana lapuso doi yanila napokita. 32 Yanila pobantikon meeng tukon doi bailon, "Bolikon kai nda lasaiyo konoanggita buno toduap, salataa Yana basilingan tukon kita doi loloon tangano tukon salitayo ko Kitab Moliyous nabantilan doi kita?" 33 Doiya kotempono koidan yanila kokondong maka abali doi Yerusalem. Imbali yanila laate domo songulodoo meeng Yesus napololaing daano mo pototongi tukon bailon. 34 Yaniladoo bantile, "Takainomo bisa ko Temeneno lapamo tubo koidan! Yana lapamo okitakene kobutongo doi Simon!" 35 Yesus napololaing domo luailadoo mo sodo lubat maka basalitakene yanila napangalaman doi ampakonan tangano, tukon bulaando yanila natingoniiyano ko Temeneno doi tempo Yana mobisi-bisiliyo koroti. 36 Daano yanila mobasalita, sosinggoton Yesus susuungo kokondong doi yanila tanga-tangano tukon bantile, "Kinatauwan komuyu!" 37 Yanila ngginggim tukon matakut, sabab yanila aanggene kitayo kosetan. 38 Bai Yesus bantile, "Bulaando komuyu momatakut? Bulaando doi noamuyu lalomo daano mobalasaak? 39 Kitayo kolimanggu tukon kitayo koainggu. Potoiyo, baikon Yakumo nia! Taape tukon palatikanggene, sabab kosetan akiyo kosailo tukon bukuno, buno komuyu kitayo doi Yaku." 40 Yesus bantile buno doiya tukon okitakene doi yanila kolimano tukon aino. 41 Tukon yanila akiyoon namangangga, sabab todudul laba tukon masainding, Yesus mansadai doi yanila, "Oilakai komuyu daano kopoo kinaan dimbaa?" 42 Yanila beekene doi Yana meeng koikan patolo mosininanga. 43 Yesus alayo do ikanoo maka kaane doi yanila salaano. 44 Sala lapa doiya yana bantile doi yanila, "Naiyamo kolangge-langgeno mo lapamo Yaku babotilanggene doikoo salataa yaku daano mopolaing-laing tukon komuyu: baikon komeeng kolangge mo totulis tentang yaku doi Musa nabuku-buku lalomo, nabi-nabi, tukon Sadeong, sio nateali." 45 Doibundu Yesus bukayo yanila napikilan sulano naalatiyo ko Kitab Moliyous namakisuut. 46 Maka Yana bantile doi yanila, "Doi Kitab Moliyous lalomo totulis baikon ko Tomundo Pasalamat sio nasakisaa tukon sio natubo koidan doi matean doi oloyo kotoluno. 47 Koidan baikon tongo Tomundo Pasalamat sambunodoo siokai napinolonggon doi sasaibino kobanggapi baikon kobanggapi sio nabadodoloon, tukon baikon ko Mian Bisa ompuniyo kolalim. Tukon do bilitadoo sio napinoobosiikon tambuun doi Yerusalem. 48 Komuyumo kai kona sakisii-sakisii doi sasaibinodoo. 49 Tukon Yaku susuunggu naikon kapatuwo doikoo oila komo lapamo Tama paladandikene. Bai komuyu sio potataap montotiili doi kota nia polong ko Mian Bisa nakuasa liputiyo komuyu." 50 Salataa lapa doiya Yesus babayo yanila tobuat doi kota polong doi Betania. Idoo Yana tidekene kolimano, maka balakaatiyo yanila. 51 Daano Yana mokubaiyo doiya, Yana tobingkato doi surgaa, maka pobabandakon yanila. 52 Yanila totuku sosubaiyo Yana, doibundu abali doi Yerusalem tukon noanoila mo laba tuuno, 53 tukon banggadudul nggaa-nggaale ko Mian Bisa doi Temeneno Na Bonua.