FƖLƖPƖ

1

1 A maa Pol nɩ a Timote na ɩ a Jeeju-Kirisi tʋ̃tʋnbↄ ɩ̃ tɩɩrɛ a sɛbɛ na kʋrↄ a nyɩmɩ Naaŋmɩn nɩbɛ na be a Jeeju-Kirisi pʋↄ a be a Fɩlɩpɩ-tẽw, nɩ a bala na ɩ a ni-dierbe, nɩ a bala na mɩ ɩ a yel-Ꞌwuorbo. 2 A sũofʋ nɩ a pɩɛnfʋ ala na yi a sɩ Sãa Naaŋmɩn nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi sɛ̃, á be a nyɩ jie. 3 A lɛ ɩ̃ na mↄↄ tɩɛr yuo nyɩ, ɩ̃ ma pɛwrɛ na a ɩ̃ Naaŋmɩn a nyɩ ɩnɛ. 4 A daar a jaa ɩ̃ na ma sʋↄrↄ ƴↄnↄ nyɩ, ɩ̃ ma sʋↄrʼã nɩ nʋ̃ↄ, 5 a mɩnɛ nyɩ na sũo ma a Naaŋmɩn ƴɛr-son tʋmↄ pʋↄ a nyↄwfʋ bibir wa ta nɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃. 6 Ɩ̃ barʼã nyãa áa Naaŋmɩn ʋlↄ na nyↄw a tʋ̃-vɩlaa a nyɩ sↄ̃w na cenʼɩ̃ na wa baar a Jeeju-Kirisi lɛwaa bibir. 7 A vɩɛlɛ na ɩ̃ na tɛrɛ a tɩɛrɩ̃-lɛ a nyɩ jaa ɩnɛ, a-na-ɩ nyɩ kpɛ ma na nyãa. A ala ɩ a kasu pʋↄ ɩ̃ na be, mɩɩ a mɩnɛ ɩ̃ na cɩɩrɛ taa nɩ a nɩbɛ a Naaŋmɩn ƴɛr-son ɩnɛ miile nɩ a ʋ ɩ na yel-mɩ̃ɛ, a nyɩ jaa fɛw ɓã ma na, a sɩ lãa pↄw a Naaŋmɩn sũofʋ. 8 A Naaŋmɩn bↄ̃w na ka maa ŋmaa jiri wa a mɩnɛ ɩ̃ na yel nyɩ á ɩ̃ tɩɩ na nʋ nyɩ nɩ a Jeeju-Kirisi nʋfʋ. 9 A ɩ̃ Naaŋmɩn sʋↄrfʋ a nyɩ ɩnɛ ɩ na áa nyɩ nʋfʋ na dↄↄlↄ a daar a jaa, a mɩnɛ nyɩ na sɩrɩ̃ tɛrɛ a bↄ̃wfʋ nɩ a yɛ̃ a jaa, 10 bↄ̃wnↄ nɩ a ala na vɩɛlɛ. A nↄhↄ̃, nyɩ na ɩ na cɛcɛ kↄ̃ tɛrɛ mabfʋ jie a Kirisi waa bibir wa, 11 ɩ̃ mɩ paalʼɩ̃ a maal-bi-torisɩ ala na yi a Jeeju-Kirisi jie, a mɩnɛ a Naaŋmɩn pɛwfʋ nɩ a ʋ yuor na yire. 12 Yɛɛr, ɩ̃ bʋↄrↄ na nyɩ bↄ̃w ka a ala na ta ma, ɛ̃ɛ na maal a Naaŋmɩn ƴɛr-son ʋ tↄ cen nn-sↄw. 13 A maalʼã a sↄdaalsɩ bala ba jaa na gure ma, nɩ a nɩbɛ ba jaa, a ba bↄ̃w bↄ̃w ka ɩ̃ be na a kasu pʋↄ a Kirisi ɩnɛ. 14 Ɩ̃ a mɩnɛ ba na nyɛ ma a lɛ, a yɛɛr yaw jie pↄw na a Ꞌlafʋ a Nɩ-kpɛ̃ɛ pʋↄ, ma Ꞌla man a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ maa jↄ dãbɩ̃ɛ wa. 15 Sɩrɛ jaa ʋ, a ŋmɛɛ a ba sↄ̃w ƴɛrɛ na a Kirisi ƴɛrɩ̃ tɛrɛ nɩ ma a nyuur nɩ a cɩɩrʋ̃, ɩ̃-cɛ a ŋmɛɛ ƴɛrɛ nɩ na su-son. 16 A bala, nʋfʋ ba tɛrɛ ƴɛrɛ nɩ, a-na-ɩ ba bↄ̃w ka a Naaŋmɩn biin ma na a ka ɩ̃ na var a bala na cɩɩrɛ a ʋ ƴɛr-son bar. 17 Ɩ̃-cɛ a ŋmɛɛ ƴɛrɛ na a Kirisi ƴɛrɩ̃ bʋↄrↄ nɩ a ba mɩ̃ɛ yuor. A ba pʋↄ ma vɩɛlɛ wa. Ba tɩɛrʼã beeka ba na dↄↄlʼã a ɩ̃ won a kasu pʋↄ. 18 Bõ a na ɩ? A yel-mɩ̃ɛ ba ƴɛrɛ nɩ, mɩɩ a bɛlɩ̃fʋ ba ƴɛrɛ nɩ, a Kirisi ƴɛrɩ̃ yire na a ala a jaa pʋↄ. Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ cɩlɛ na, ɩ̃ ɩ̃ na cãa na cɩlɛ. 19 A-na-ɩ ɩ̃ bↄ̃w ka a ala a jaa na lɩɛbʼã ɩ a ɩ̃ faafʋ, a yi a nyɩ Naaŋmɩn sʋↄrfʋ nɩ a sũofʋ ala a Jeeju-Kirisi Sɩɛ na sũo nɩ ma. 20 Ɩ̃ tɛrɛ na tɩɛrɩ̃-son bↄ̃w cɛlɛ nɩ, á ala wa saarɩ̃ wↄ̃ mɩnɛ ɩ̃ a kↄ̃ ɩ ma vĩ wa. Ɩ̃-cɛ, a mɩnɛ ɩ̃ na dãa tɛrɛ a Ꞌlafʋ a daar a jaa, lɛ ɩ̃ na mɩ cãa tɛrɛ ʋ, a mɩnɛ a maa wa kpi, mɩɩ ɩ̃ cãa na, a Kirisi na pↄw aju-kpɛ̃ɛ a ɩ̃jie. 21 A ala ɩ a maa ʋ, a Kirisi ɩ̃ ɩ a ɩ̃ baafʋ, ɩ̃ a kũu sa ma na. 22 Ɩ̃-cɛ a ala ɩ a maa cãa, ɩ̃ na tʋↄ na cãa maal tʋ̃-son. Maa bↄ̃w a buor ɩ̃ na vɛlɛ ire wa. 23 Yele ayi sↄↄlɩ̃sↄw ɩ̃ be. Ɩ̃ nyɛ na a tɩɩ vɩɛlɛ ɩ̃ na yi a ka ɩ̃ cen na be nɩ a Kirisi, 24 ɩ̃-cɛ a ɛ̃ɛ na sɛw ɩ̃ na cãa be a ka a nyɩ ɩnɛ. 25 Ɩ̃ a mɩnɛ ɩ̃ na nyɛ a lɛ, ɩ̃ bↄ̃w ka ɩ̃ na jɛ na, be nɩ nyɩ nyɩ jaa, naa maal nyɩ a nyɩ karɩ̃ ɩ̃ mɩ pↄw a nʋ̃ↄ a ƴↄ̃w-nyãa pʋↄ. 26 A nↄhↄ̃, a maa wa lɩɛb be a nyɩ sↄ̃w, nyɩ na barʼɩ̃ na a Jeeju-Kirisi tɩɛrʋ̃ vʋ̃ʋ a ɩ̃ ɩnɛ. 27 A ala saarɩ̃ wↄ̃ mɩnɛ, nyɩ́ ɩ a nyɩ maalfʋ á tuure a Kirisi ƴɛr-son, a mɩnɛ a maa wa tʋↄ wɩ Ꞌwuor nyɩ je kãa, mɩɩ maa wɩ wa, ɩ̃ ɩ̃ na tʋↄ wõ á nyɩ tɛrɛ na tɩɛrʋ̃ bõ-ƴen ɩraa nɩ cĩcĩ, mɩ tɛrɛ nɩ nↄ-bõ-ƴen jɛbɛ nɩ a ƴɛr-son ƴↄ̃w-nyãa jɛb. 28 Nyɩ taa wa sↄwrↄ a nyɩ sama-deme a ba wa pere nyɩ wa. A na miil ba áa wɛfʋ jie ba cere, ɩ̃mɩ miil nyɩ a nyɩ na pↄw na a faafʋ. Ɩ̃ a ala a jaa yi na a Naaŋmɩn jie. 29 A Naaŋmɩn maal-vɩlaa pʋↄ nyɩ pↄw na a sↄr na ƴↄ̃w a Kirisi a nyãa. Ɩ̃-cɛ aa ɩ a ala tɛw ʋ wa,ɩ̃ nyɩ mɩ pↄw na a sↄr na nyɛrɛ a won a ʋ ɩnɛ, 30 a mɩnɛ nyɩ na pↄw ma a won ala pʋↄ ɩ̃ na mʋↄrↄ nɩ. A ɩ na a won ala nyɩ na dãa nyɛ nɩ ma, ɩ̃ lɛ wõ, a cãa be a ɩ̃ jie a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na.

2

1 A mɩnɛ nyɩ na be a Kirisi pʋↄ nyɩ pↄw na a kpɛ̃w mɩɩ? A ʋ nʋfʋ kʋ nyɩ na a Ꞌlafʋ mɩɩ? Nyɩ lãw na taa nɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ mɩɩ? A nʋfʋ nɩ a nã-bↄ̃wfʋ be na a nyɩ sↄ̃w mɩɩ? 2 A ala ɩ lɛ ʋ, ɩ̃ sʋↄr nyɩ na nyɩ́ tɛrɛ tɩɛrʋ̃ bõ-ƴen, maalʼɩ̃ ma a nʋ̃ↄ ƴala ma, mɩ bↄ̃w nʋnↄ nɩ taa, tɛrɛ nɩ su-bõ-ƴen, nɩ nↄ bõ-ƴen. 3 Nyɩ taa wa maala bom kãw bʋↄrↄ nɩ a yuor, mɩɩ bʋↄrↄ nɩ a ju-kpɛ̃ɛ wa, ɩ̃ nyɩ́ ɛ̃ɛ wur a nyɩ mɩ̃ɛ a nɩbɛ jie de nɩ ba a ba ɩ bom gãw nyɩ. 4 Nyɩ taa mɩ bʋↄrↄ a nyɩ mɩ̃ɛ son tɛw wa, ɩ̃-cɛ nyɩ́ mɩ tɩɛrɛ nɩ a nɩŋmɛɛ ben. 5 Nyɩ́ tɛrɛ a maal-bie ala a Jeeju-Kirisi na dãa tɛrɛ: 6 “A ʋlↄ na wↄ̃ a mɩnɛ a Naaŋmɩn na wↄ̃ a korĩ-cɛ jaa, Ꞌwaa dãa de a ʋ bõ-ƴen ɩfʋ nɩ a Naaŋmɩn ʋ ɩ ʋ bom na sɛw ʋ cɩm tɛɛlɛ wa, 7 ɩ̃ ʋ ɛ̃ɛ na lↄb a ʋ mɩ̃ɛ bar, ɩ̃ lɩɛb wↄ̃ a mɩnɛ a tʋ̃tʋnↄ na wↄ̃. Ʋ lɩɛbʼã wↄ̃ a nɩrɛ kaarɩ̃. Ba nyɛ ʋ na ʋ ɩ a nɩrɛ, 8 naa ʋ wur a ʋ mɩ̃ɛ tɛrɛ nɩ a toor wõfʋ wa ta nɩ a ʋ kũu daar, a ʋ kũu a nɩ-kʋ-daa juu ʋ na kpi. 9 Ala-ɩ̃-sↄ a Naaŋmɩn jɛw ʋ ʋ do gãw a yele a jaa, ɩ̃ mɩ kʋ ʋ a yuor na gãw a yoe a jaa, 10 a mɩnɛ a bala ba jaa na be a saa juu, nɩ a bala na mɩ be a tẽw pʋↄ, nɩ a bala na mɩ lɛ be a tẽw pulẽe wa wõ a ba bʋↄl a Jeeju yuor, ba jaa fɛw na gburɩ̃ na a dume a ʋ nii-sↄw, 11 ɩ̃ a ba jaã na sↄw na ɩ̃ yel áa Jeeju-Kirisi ɩ̃ ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ, maalã nɩ Sãa Naaŋmɩn yuor ʋ yire.” 12 Nyɩ́ tɛrɛ a ƴↄ̃wfʋ ɓĩɓine nɩ a tʋmↄ pʋↄ a mɩnɛ a nyɩ faafʋ na ta baar, 13 a-na-ɩ a Naaŋmɩn ɩ̃ ɩ a ʋlↄ na tʋnↄ a ʋ tʋmↄ a nyɩ sↄ̃w, a nyɩ na tʋↄ tɛrɛ a bↄfʋ na maalʼɩ a ala ʋ na bʋↄrↄ. 14 Nyɩ́ maala a yele a jaa kↄ̃ hũhune nɩ taa mɩɩ cɩɩrɛ nɩ taa wa, 15 a nyɩ na tʋↄ ɩ nɩbɛ bala na ma tɛrɛ cɛfʋ jie nɩ sãwfʋ jie wa, ɩ̃ nyɩ́ ɛ̃ɛ ɩ a Naaŋmɩn bibi-cɛcɛ a tẽw na nɩbɛ sↄ̃w na ɩ a nɩ-gõgolĩsɩ nɩ a burbur nɩbɛ, nyɩlɛ nɩ a ba sↄ̃w a saꞋlon ŋmarbie kaarɩ̃ 16 a mɩnɛ nyɩ na miile ba a baafʋ ƴɛrɩ̃. A nyɩmɩ maal a lɛ, ɩ̃ na barʼã a tɩɛrʋ̃ a nyɩ ɩnɛ a Kirisi waa bibir áa ɩ̃ jɛb nɩ a ɩ̃ tʋmↄ ma lo wa. 17 A nyɩ ƴↄ̃w-nyãa ɩ na a baar-lo-bom a Naaŋmɩn jie, ɩ̃ a ala ɩ a ɩ̃ jɩ̃ɩ wa deerʼã ƴↄ̃w a ʋna bom juu, a na ɩ ma na nʋ̃ↄ, ɩ̃ nyɩ na pↄw ma na cɩlɛ nɩ. 18 A nyɩmɩ mɩ, nyɩ mɩ sɛw na na cɩlɛ, a sɩ lãa tɛrɛ a nʋ̃ↄ. 19 A Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju wa sↄw, ɩ̃ bʋↄrↄ na ɩ̃ tʋ̃ a Timote be a nyɩ sɛ̃, ʋ na wõ a nyɩ ƴɛrɩ̃ lɩɛb wa nɩ man ma, ɩ̃ na tɛrɛ nʋ̃ↄ. 20 Ʋlↄ tɛw ɩ̃ be ka na tɛrɛ nɩ ma a tɩɛrʋ̃ bõ-ƴen ɩ̃ mɩ sɩrɩ̃ cɛlɛ a nyɩ jie. 21 Ɩ̃ a bala ba jaa na cɛ, a ba mɩ̃ɛ yele tɛw ba Ꞌwuoro, ɩ̃ bar a Jeeju-Kirisi ben. 22 Nyɩmɩ mɩ̃ɛ bↄ̃w na a mɩnɛ ɩ̃ na jʋʋr a Timote nyɛ ʋ ɩ a dẽdẽ, nɩ a mɩnɛ sɩ na lãa tʋ̃ taa a Naaŋmɩn ƴɛr-son tʋmↄ a sãa nɩ a bie kaarɩ̃. 23 Ala-ɩ̃-sↄ, a ʋlↄ ɩ̃ bʋↄrↄ ɩ̃ tʋ̃ a nyɩ sɛ̃, a lɛdaar ɩ̃ nↄↄ bↄ̃wnↄ a ala na tara ma baara. 24 Ɩ̃ mɩ bↄ̃w na bↄ̃w ka a Nɩ-kpɛ̃ɛ wa sↄw, ka nɩ fɩ̃ɩ pʋↄ, a maa mɩ̃ɛ na mɩ wɩ na Ꞌwuor nyɩ je kãa. 25 Ɩ̃ nyɛ na á vɩɛlɛ ɩ̃ na mɩ ƴↄ̃w a sɩ yɛbɛ Epafurodi ʋlↄ nyɩ na dãa ir bar ʋ wɩ sũo ma a ɩ̃ won pʋↄ, ʋ lɛ lɩɛb wɩ a nyɩ sɛ̃. Ʋ dãa na lɩɛb ɩ a ɩ̃ lãa-tʋnↄ mɩ pↄw nɩ ma a jɛb jɛbfʋ pʋↄ, 26 ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, ʋ tɩɩ na bʋↄrↄ ʋ lɛ nyɛ nyɩ nyɩ jaa, a-na-ɩ a dama ʋ na a mɩnɛ nyɩ na wõ áa Ꞌwↄbↄ ʋ na. 27 A dãa na sɩrɩ̃ Ꞌwↄbↄ ʋ ʋ ta a kũu, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn bↄ̃w ʋ na nãw. Ɩ̃ aa ɩ a ʋlↄ tɛw ʋ bↄ̃w a nãw wa. Ʋ mɩ bↄ̃w na a maa mɩ a nãw, a mɩnɛ a tɩɛrɩ̃sɩ kↄ̃ lɛ dↄↄl ma wa. 28 Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ bʋↄrↄ na ɩ̃ tɩɩr ʋ pʋpʋr kʋ nyɩ, a mɩnɛ a nyɩmɩ wa nyɛ ʋ, nyɩ lɛ tɛrɛ nʋ̃ↄ ɩ̃a ɩ̃ suur na mɩ ɓãa. 29 Nyɩ́ sↄw de ʋ nɩ nʋ̃ↄ kpɛ̃ɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩnɛ. Nyɩ́ sɛw na nyɩ ƴↄnↄ a nɩ-nↄhↄ̃ nʋmↄ, 30 a-na-ɩ fɩ̃ɩ cɛ ʋ naa kpi na a Kirisi tʋmↄ ɩnɛ. Ʋ sↄw na a kũu ɩ̃ sũo ma a sũofʋ ʋlↄ a nyɩ mɩ̃ɛ na ma dãa be be maala wa.

3

1 Ɩ̃ yɛɛr, a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, nyɩ́ cɩlɛ a mɩnɛ nyɩ na be a Nɩ-kpɛ̃ɛ pʋↄ. Aa kpɛmɛ ma ɩ̃ na lɛ yeƖ nyɩ a ala ɩ̃ na dãa de nĩe yel nyɩ wa, ɩ̃ a na tɩɛ nyɩ na tɛɛlɛ. 2 Nyɩ́ tɛrɛ nyɩ mɩ̃ɛ a bana baar ɩnɛ, a bana bier-maalba na ma cɛ̃pɛrɛ a yʋↄr ŋmaafʋ. 3 Sɩmɩ sɩrɩ̃ ɩ a bala na ŋmaa a yʋↄr, a-na-ɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ sɩ tɛrɛ puoro nɩ ʋ, ɩ̃ saa bar a nyãa ƴↄ̃w a ɩ̃gan buur yele pʋↄ wa, ɩ̃ Jeeju-Kirisi pʋↄ sɩ bar a sɩ tɩɛrɩ̃sɩ ƴↄ̃w. 4 A maa mɩ, ɩ̃ naa mɩ dãa na tʋↄ bar nyãa ƴↄ̃w a ana ɩ̃gan buur yele pʋↄ. A ala ɩ nɩrɛ bↄ̃w ka ʋ na tʋↄ na sↄr a ʋ mɩ̃ɛ yele barʼɩ̃ a nyãa, ɩ̃ na tʋↄ na sↄr a gãw a lɛ. 5 Bibie anuu-nʼata ba dↄw ma ɩ̃ pↄw, ɩ̃ a ba ŋmaa ma a yʋↄr. Ɩsɩrayɛl nɩrɛ ɩ̃ ɩ, be a Bɛ̃jamɛ bal pʋↄ. Eburo nɩrɛ dↄw ma ɩ̃ ɩ a Eburo nɩrɛ. A ala ɩ a Jufisɩ ƴɛr-kpɛn ƴɛrɩ̃ ʋ, Farɩsɩ nɩrɛ ɩ̃ ɩ, 6 tɛrɛ a ɓĩɓinfʋ hʋↄlↄ nɩ a duo-puorbo. A ala ɩ a ɩ̃ torfʋ ɩ̃ na tɛrɛ a ƴɛr-kpɛn jↄfʋ ɩnɛ ʋ, bom ma dãa cɛ ma wa. 7 Ɩ̃-cɛ a ana yele ɩ̃ na dãa nyɛ a ɩ ma yel-dↄↄlsɩ, ɩ̃ de ba na a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na a ɩ ma yel-pↄrsɩ a Kirisi ɩnɛ. 8 Ɩ̃ aa ɩ a ana yele tɛw ʋ wa, ɩ̃-cɛ ɩ̃ de na a yele a jaa a ɩ ma yel-pↄrsɩ a ɩ̃ Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi bↄ̃wfʋ ɩnɛ na nyɩrɩ̃ sa gãw a yele a jaa. A ʋlↄ ɩnɛ ɩ̃ barʼã a yele a jaa a lo, ɩ̃ mɩ de ba a ba ɩ ma saba, a mɩnɛ a ɩ̃ bõ-dↄↄlaa na tʋↄ ɩ a Kirisi, 9 ɩ̃ mɩ wa ɓã taa nɩ ʋ a sɩ ɩ bõ-ƴen. Maa bʋↄrↄ a ɩ̃ mɩ̃ɛ torfʋ ʋlↄ na yi a ƴɛr-kpɛn jↄfʋ pʋↄ wa, ɩ̃-cɛ ɩ̃ bʋↄrↄ na a torfʋ ʋlↄ na yi a ɩ̃ ƴↄ̃w-nyãa pʋↄ ɩ̃ na tɛrɛ nɩ a Kirisi. A ʋna torfʋ naa yi na a Naaŋmɩn jie, ɩ̃ be a ʋlↄ na tɛrɛ nɩ ʋ a ƴↄ̃w-nyãa jie. 10 A bom tɛw ʋlↄ ɩ̃ na bʋↄrↄ ɩ na, ɩ̃ bↄ̃w a Kirisi nɩ a kpɛ̃w ʋlↄ na yi a ʋ kũu-pʋↄ-irfʋ, nɩ a mɩnɛ ɩ̃ na mɩ kpɛ a ʋ won pʋↄ, ɩ̃ mɩ kpi a kũu ʋlↄ na wↄ̃ taa nɩ a ʋ ben, 11 cɛlɛ nɩ a ala ɩ ɩ̃ nↄↄ mɩ tʋↄ na ir a kũusɩ pʋↄ. 12 Maa yel á ɩ̃ gↄrʼã pↄw a ɩ̃ dãw-taa yar baar wa mɩɩ á ɩ̃ ɩ na cɛcɛ wa, ɩ̃-cɛ ɩ̃ ƴↄ̃w na kpɛ̃w ɩ̃ nyɩrɛ a mɩnɛ ɩ̃ na tʋↄ pↄw, a-na-ɩ a ala ɩnɛ a Jeeju-Kirisi nyↄw ma. 13 Yɛɛr, aa ɩ wↄ̃ taa nɩ ɩ̃ pↄw na a ʋna bom sɛr wa, ɩ̃-cɛ a bom bõ-ƴen ʋlↄ ɩ̃ na maala ɩ na, ɩ̃ ma hiinʼã a ala na tↄl baar ɩ̃ nyɩrɛ wɩɛrɛ a ala na cãa waara jie. 14 Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ nyɩrɛ cere a tʋraa par a mɩnɛ ɩ̃ na tʋↄ pↄw a saa juu bom ʋlↄ a Naaŋmɩn na bʋↄlʼɩ̃ ma a Jeeju-Kirisi pʋↄ. 15 A sɩmɩ sɩ jaa na karɩ̃ a sɩɛ pʋↄ sɛw na na tɛrɛ a ʋna tɩɛrʋ̃ naa. Ɩ̃-cɛ a ala ɩ a ŋmɛɛ be na be tɛrɛ tɩɛrʋ̃ kpee, a Naaŋmɩn na miil ba na a ala mɩ. 16 A ala saarɩ̃ wↄ̃ mɩnɛ, nyɩ́ ɩ a sɩ cãa cere a sↄr ʋlↄ pʋↄ sɩ na de wa ta nɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃. 17 Yɛɛr, nyɩ́ tↄↄnↄ ma nyɩ jaa, ɩ̃ mɩ Ꞌwuoro a bala na cere tuure nɩ a mɩnɛ sɩ na dãa maal. 18 A-na-ɩ ɩ̃ dãa na yel nyɩ gbɛ-yaw ɩ̃ lɛ yele nyɩ nɩ mↄtↄ̃-kʋ̃ↄ, a yaw jie maalfʋ miile na a ba ɩ na a Kirisi sama-deme mɩ jaarʼɩ̃ a ʋ nɩ-kʋ-daa ƴɛrĩ. 19 A ba baarfʋ daar na ɩ na a wɛfʋ. A ba pifʋ ɩ̃ ɩ a ba naaŋmɩn. A vĩ yele lɩɛbʼã ɩ a ba yo-yifʋ, ɩ̃ a tẽw pʋↄ yele tɛw pʋↄ a ba tɩɛrɩ̃sɩ ma be. 20 A ala ɩ a sɩmɩ ʋ, saa juu nɩbɛ sɩ ɩ, na sɩ piire a mɩnɛ a sɩ Fafaara na ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi na yire a be waara. 21 Ʋ na wa na lɩɛb a sɩ ɩ̃gan nãw ʋ lɩɛb wↄ̃ taa nɩ a ʋ ɩ̃gan nyɩnyɩlaa, tu nɩ a ʋ kpɛ̃w ʋlↄ ʋ na tʋↄ nɩ a yele a Jaa a be a ʋ pulẽe.

4

1 Ala-ɩ̃-sↄ, ɩ̃ badɛɛ nɩ a ɩ̃ yɛɛr ɩ̃ na nʋ, ɩ̃ na lɛ bʋↄrↄ ɩ̃ lɛ nyɛ, na ma mɩ maal ma a nʋ̃ↄ nyↄw ma, na mɩ lɛ ɩ a ɩ̃ tɩɛrʋ̃ barfʋ bom, nyɩ́ bↄ̃w ɩraa cĩcĩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ pʋↄ. 2 Ɩ̃ sʋↄrↄ na a Evodi nɩ a Sɩ̃tɩsɩ a ba ɓaalɩ̃ taa bɩlɛ a mɩnɛ ba na ɩ a yɛɛr a Nɩ-kpɛ̃ɛ pʋↄ. 3 Ɩ̃ mɩ sʋↄrʼã a fʋ̃ʋ na ɩ a ɩ̃ lãa-tʋ̃-dẽdẽ, a fʋ na sũo a pↄↄbↄ bala, a-na-ɩ ba dãa na pↄw ma a sɩ lãa jɛb a Naaŋmɩn ƴɛr-son jɛb lãa nɩ a Kilema nɩ a ɩ̃ lãa-tʋnbↄ bala a yoe na sɛb a baafʋ sɛbɛ pʋↄ. 4 A mɩnɛ nyɩ na be a Nɩ-kpɛ̃ɛ pʋↄ, nyɩ́ cɩlɛ a daar a jaa. Ɩ̃ lɛ yele nyɩ na, nyɩ́ ma cɩlɛ! 5 Nyɩ́ ɩ a nɩbɛ ba jaa a ba bↄ̃w nyɩ a nyɩ ɩ nɩ-hɛlɛlɛ. A Nɩ-kpɛ̃ɛ lɛwaa pɩɛlʼã. 6 Nyɩ taa wa waala bom kãw ɩnɛ wa, ɩ̃-cɛ nyɩ́ puoro sʋↄrↄ nɩ a Naaŋmɩn a ala a jaa nyɩ na bʋↄrↄ ɩnɛ, sʋↄrↄ pɛwrɛ nɩ ʋ a ala ʋ na maala nyɩ ɩnɛ. 7 Ɩ̃ a Naaŋmɩn pɩɛnfʋ na gãw a bↄ̃wfʋ a jaa na gu na a nyɩ suur nɩ a nyɩ tɩɛrɩ̃sɩ a dↄ̃dↄr-gure kaarɩ̃, a mɩnɛ nyɩ na be a Jeeju-Kirisi pʋↄ. 8 Yɛɛr, a ala na cɛ ɩ na a nyɩ́ bↄ̃w cɛlɛ a bom lɛ na tor mɩ sɛw nɩ a pɛwfʋ, a bom lɛ na ɩ a bõ-son sɛw nɩ a cʋfʋ, mɩ ɩ nɩ a dẽdẽ nɩ a eɛcɛ, a bom lɛ na vɩɛlɛ, na mɩ sɛw nɩ a ƴↄ̃wfʋ. 9 Nyɩ́ nyↄw ɩ̃ maala a ala nyɩ na jaan ɩ̃ mɩ pↄw a ɩ̃ jie, a ala nyɩ na wõ nɩ a ala nyɩ na mɩ nyɛ ma ɩ̃ maal. Ɩ̃ a Naaŋmɩn ʋlↄ na ma kʋrↄ sɩ a pɩɛnfʋ na be nɩ nyɩ na. 10 Nʋ̃ↄ kpɛ̃ɛ nyↄw ma na a Nɩ-kpɛ̃ɛ pʋↄ a mɩnɛ nyɩ na pãa lɛ tɩɛrɛ nɩ ma a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃. Maa bʋↄrↄ ɩ̃ yel á nyaa dãa bↄ̃w nɩ ma wa, ɩ̃-cɛ a sↄr ɩ̃ ma dãa be wa. 11 Ɩ̃ maa mɩ ƴɛrɛ a lɛ bʋↄrↄ nɩ bom wa, a-na-ɩ ɩ̃ jaanʼã a mɩnɛ ɩ̃ na ɩrɛ ɩ̃ a bom lɛ ɩ̃ na tɛrɛ na tʋↄ sɛw nɩ ma. 12 Ɩ̃ bↄ̃w na a mɩnɛ ɩ̃ na ɩrɛ a nãw pʋↄ nɩ a tɛrɛfʋ pʋↄ. A ala saarɩ̃ wↄ̃ mɩnɛ, ɩ̃ jaanʼã a mɩnɛ ɩ̃ na bara a tɩɛrʋ̃ a yele a jaa pʋↄ: ɩ pi na mɩɩ a kↄ̃ nyↄw ma na; ɩ̃ nyɩrɩ̃ na tɛraa mɩɩ a ɓↄr ma na. 13 Ɩ̃ na tʋↄ na a yele a jaa a yl a ʋlↄ na kʋrↄ ma a kpɛ̃w jie. 14 Ɩ̃-cɛ nyɩ maalʼã vɩlaa a mɩnɛ nyɩ na sũo ma a ɩ̃ won pʋↄ. 15 A nyɩmɩ Fɩlɩpɩ deme mɩ bↄ̃w na, a lɛdaar ɩ̃ na dãa yi a Masɛdↄn a korĩ-cɛ̃ ɩ̃ nyↄw á Naaŋmɩn ƴɛr-son ƴɛrfʋ, a duo-puorbo ma dãa sũo ma wa. Nyɩmɩ tɛw ɩ̃ dãa sũo ma, ɩ̃ mɩ pↄw a ɩ̃ sũofʋ. 16 A mɩnɛ ɩ̃ na dãa de nĩe be a Tɛsaloniki-tẽw nyɩ dãa na sũo ma, gbɛɛ yayaw a lɛdaar ɩ̃ na dãa be a nãw pʋↄ. 17 Aa ɩ wↄ̃ taa nɩ yele ɩ̃ bʋↄrↄ wa, ɩ̃ ɩ̃ bʋↄrↄ na nyɩ mɩ pↄw a bõ-dↄↄlaa ʋlↄ a Naaŋmɩn na kʋrↄ nyɩ. 18 Ɩ̃ pↄw na a yele a jaa nyɩ na tɩɩr, lɛ ɩ tɛraa sʋbↄ. A-na-ɩ a mɩnɛ a Epafurodi na wa nɩ a yele ala nyɩ na tɩɩr kʋ ma, a sɛw ma na. A ana yele wↄ̃ na taa nɩ a baar-lo-yele na nyuure vɩlaa kpɛɛrɛ a Naaŋmɩn, ʋ na nyɛ a mɩ vɩɛlɛ ʋ. 19 Ɩ̃ a ɩ̃ Naaŋmɩn na kʋ nyɩ na a alã a jaa na ɓↄr nƴɩ tu nɩ a ʋ na-yel-vɛlɛ na be a Jeeju-Kirisi pʋↄ. 20 A sɩ Sãa Naaŋmɩtɩ, ú tɛrɛ a yo-yifʋ a daar a jaa. Amɛn. 21 Nyɩ́ puor a Naaŋmɩn nɩbɛ ba jaa a Jeeju-Kirisi pʋↄ. A yɛɛr bala na be nɩ ma puor nyɩ na. 22 A Naaŋmɩn nɩbɛ ba jaa mɩ puor nyɩ na. A bala na de nĩe puor nyɩ ɩ na a jaman-kpɛ̃ɛ yir deme. 23 A Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi sũofʋ ú be nɩ nyɩ a sɩɛ pʋↄ.