LUKI
11 Ɩ̃ baraa Towfɩl! Nɩ-yaw dɩ na tuo ɩ̃ sɛb a yele ala na maal a sɩ sↄ̃w. 2 A be na a lɛ a mɩnɛ a yel-mɩ̃ɛ ƴɛr-manba na man kʋ sɩ a wↄ̃, na ɩ a bala na dãa nyɛ nɩ a ba mimir, wa nyↄw nɩ a nyↄwfʋ daar, ɩ̃ mɩ ɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-son tʋ̃tʋnbↄ. 3 Ala-ɩ̃-sↄ a maa mɩ, ɩ̃ mɩ bↄ̃w na Ꞌlo a yele a jaa, cenʼɩ̃ na ta a nyↄwfʋ jie, ɩ̃ bʋↄrↄ ɩ̃ sɛb fʋ a mɩnɛ a yele na tu taa, 4 a fʋ na tʋↄ bↄ̃w ka a jaanfʋ ala fʋ na pↄw ɩ na yel-mɩ̃ɛ. 5 A lɛdaar a Ɛrↄdɩ na dãa ɩ a Jude jamana, a Naaŋmɩn baar-loro ƴen sʋbↄ be na be na dɩ a Jakarɩ, na be a baar-lorbo bala ba na bʋↄlↄ a Abiya ji-gbulĩ pʋↄ. A ʋ pↄw ba bʋↄlↄ a Elijabɛtɩ na mɩ ɩ a Naaŋmɩn baar-loro bi-pↄw. 6 A ba jaa ayi ɩ na nɩ-torisɩ a Naaŋmɩn nii-sↄw, ɩ̃ jↄrↄ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛr-kpɛn nɩ a ʋ ƴɛrɩ̃sɩ a jaa. 7 Ɩ̃-cɛ baa dãa tɛrɛ bie wa, a-na-ɩ a Elijabɛtɩ ɩ na pↄw ab, ɩ̃ a ʋlↄ nɩ a Jakarɩ yomo dãa tↄl. 8 A daar ta na a Jakarɩ nɩ a ʋ lãa-tʋnbↄ jew taa a tʋmↄ, ʋ be a Naaŋmɩn nii-sↄw a lɛ, tʋnↄ a ʋ baar-lo-tʋmↄ. 9 Gbãbie ba lↄb vɛl ʋ ir tu nɩ a mɩnɛ a ba baar-lo-tʋmↄ na be, ʋ kpɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ puor-yir kpɛ̃ɛ na ʋ ƴↄ̃w a tɩ̃ɩ-nyu-vɩlaa a vũu pʋↄ a dɩ. 10 A nɩ-yaw ɩraa na be a yẽw sʋↄrↄ a Naaŋmɩn a tɩ̃ɩ-nyu-vɩlaa dɩfʋ daar. 11 A Nɩ-kpɛ̃ɛ sɩ-tʋnaa nyɩrʼã a Jakarɩ, na ʋ ɩraa a tɩ̃ɩ-nyu-vɩlaa dɩfʋ jie a dʋrɩ̃ loor. 12 A lɛ a Jakarɩ na nyɛ ʋ, a ʋ suur dama ʋ na, ɩ̃ a pʋlɩ̃nyɛ vʋ̃ↄnↄ ʋ. 13 Ɩ̃-cɛ a sɩ-tʋnaa yelʼã: “Jakarɩ! Taa jↄrↄ dãbɩ̃ɛ wa. A-na-ɩ a Naaŋmɩn sↄw na a fʋ sʋↄrfʋ. A fʋ pↄw Elijabɛtɩ na dↄw na dabile, fú pʋr ʋ a yuor Jã. 14 Nʋ̃ↄ na nyↄw fʋ na a fʋ cɩlɛ, ɩ̃ a na mɩ nʋmↄ na a nɩ-yaw a ʋ dↄwfʋ ɩnɛ. 15 A-na-ɩ ʋ na ɩ na gãdaa a Nɩ-kpɛ̃ɛ nii-sↄw. Ʋ kↄ̃ wa nyu a dɩvɛ̃ nɩ a dã-tuo fɩ̃ɩ wa; ɩ̃ wa nyↄw nɩ a bile ʋlↄ pʋↄ tɛrɛfʋ daar, ʋ na sɛw nɩ na a Naaŋmɩn Sɩɛ. 16 Ʋ na maalʼã a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ yaw jie a ba lɛ lɩɛb wa a ba Nɩ-kpɛ̃ɛ Naaŋmɩn jie. 17 Ʋ na de na a Nɩ-kpɛ̃ɛ nĩe cenʼɩ̃ a Naaŋmɩn Sɩɛ ʋlↄ nɩ a fãgã ʋlↄ a Eli na dãa tɛrɛ. Ʋ na lɩɛbʼã a saanba sube a ba ɩ bõ-ƴen nɩ a ba bibiir, ɩ̃ mɩ lɩɛb a to-wownbo yɛ̃, a ba na tɛrɛ a nɩ-torisɩ yɛ̃; ʋ na maalʼã a nɩbɛ a ba gbɛɛrɩ̃ a ba mɩ̃ɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩnɛ.” 18 A Jakarɩ soor a sɩ-tʋnaa: “Mɩnɛ ɩ̃ na ɩ ɩ̃ bↄ̃w ka a ɩ na yel-mɩ̃ɛ? A-na-ɩ ɩ̃ korʼã, ɩ̃ a ɩ̃ pↄw yomo mɩ tↄl.” 19 A sɩ-tʋnaa yel ʋ: “Maa ɩ̃ ɩ a Gabɩyɛl na ma ɩraa a Naaŋmɩn nii-sↄw. A ʋlↄ ɩ̃ tʋ̃ ma a ɩ̃ wa ƴɛrʼɩ̃ fʋ, ɩ̃ man fʋ a ƴɛr-son na. 20 Nyɛ! A nʋↄr na kpal fʋ na, fʋ kↄ̃ tʋↄ ƴɛr ƴɛrɩ̃ wa ta nɩ a bibir ʋlↄ a ana yele na maala wa. A-na-ɩ faa sↄw nɩ puor a ɩ̃ ƴɛrɩ̃sɩ na sɛw a maal a daar ɩ̃ wa ta wa.” 21 A nɩbɛ bala cãa na ɩraa gu a Jakarɩ, a nↄɛ ko ba a mɩnɛ ʋ na kam a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ a lɛ. 22 A lɛ ʋ na yi, Ꞌwaa dãa tʋↄrↄ ƴɛrɛ nɩ ba wa, a ba bↄ̃w ka bom nyɩr ʋ na a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ. A nur ʋ mɩɩnɛ nɩ ba, ɩ̃ Ꞌwaa tʋↄrↄ ƴɛrɛ wa. 23 A lɛ a ʋ Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ tʋmↄ jewfʋ bibir na ta, ʋ yi na kul a ʋ yir. 24 A ɩ na fɩ̃ɩ ɩ̃ a ʋ pↄw Elijabɛtɩ tɛrɛ pʋↄ na ʋ sↄↄlɩ̃ nɩ cur anuu, 25 yele nɩ: “Nyɛ a ala a Nɩ-kpɛ̃ɛ na maal a ɩ̃ jie. A daar ta na, ʋ Ꞌwuor ma, ɩ̃ ir a ɩ̃ vĩ ʋlↄ ɩ̃ na dãa tɛrɛ a nɩbɛ nii-sↄw.” 26 A lɛ a Elijabɛtɩ na tɛrɛ a ʋ pʋↄ maalʼɩ̃ cur ayʋↄb, a Naaŋmɩn tʋ̃ na a ʋ sɩ-tʋnaa Gabɩyɛl a Galile, tẽw kãw pʋↄ na dɩ a Najarɛtɩ, 27 be a pↄsabile kãw sɛ̃, na ɩ a Jojɛfʋ baraa. A Jojɛfʋ sãa-kʋmↄ nɩ a Davɩtɩ na dãa ɩ a jamana. Ɩ̃ a pↄsabile ʋlↄ yuor ɩ̃ dɩ a Maarɩɩ. 28 A sɩ-tʋnaa kpɛ na a ʋ sɛ̃ ɩ̃ yel ʋ: “Ɩ̃ puor fʋ na, a fʋ̃ʋ a Naaŋmɩn na vɛl ir maal a vɩlaa. A Nɩ-kpɛ̃ɛ be nɩ fʋ na.” 29 A ƴɛrɩ̃ ʋlↄ dama na a Maarɩɩ suur, ʋ sooro a ʋ mɩ̃ɛ a puorfʋ ʋlↄ par. 30 A sɩ-tʋnaa yel ʋ: “Maarɩɩ! Taa jↄrↄ dãbɩ̃ɛ wa. A-na-ɩ a Naaŋmɩn vɛl fʋ na ir maal a vɩlaa. 31 Nyɛ, fʋ na tɛrɛ na a pʋↄ, dↄw dabile, na fʋ pʋr ʋ a yuor Jeeju. 32 Ʋ na ɩ na nɩ-kpɛ̃ɛ, ɩ̃ ba na bʋↄlↄ ʋ na a saa juu Naaŋmɩn Bie. A Nɩ-kpɛ̃ɛ Naaŋmɩn na biin ʋ na ʋ ɩ a jamana a ʋ sãa-kʋmↄ Davɩtɩ kaarɩ̃. 33 Ʋ na ɩ na a Jakↄb yir deme jamana a daar a jaa, ɩ̃ a ʋ fãw kↄ̃ tɛrɛ baarfʋ daar wa.” 34 A Maarɩɩ soor a sɩ-tʋnaa: “Mɩnɛ a na tʋↄ ɩ a lɛ? A-na-ɩ maa bↄ̃w daba sɛr wa.” 35 A sɩ-tʋnaa yel ʋ: “A Naaŋmɩn Sɩɛ na suu na a fʋ jie ɩ̃ a saa juu Naaŋmɩn fãw na piw fʋ na. Ala-ɩ̃-sↄ a bie ʋlↄ fʋ na dↄwrↄ na ɩ na cɛcɛ, ɩ̃ ba na bʋↄlↄ ʋ na a Naaŋmɩn Bie. 36 Nyɛ, a fʋ yɛbɛ Elijabɛtɩ ba na dãa bʋↄlↄ a pↄw ab, ʋ tɛrɛ na pʋↄ a ʋ korfʋ daar a ɩ cur ayʋↄb a dɩnaa. 37 A-na-ɩ bom ma be be a Naaŋmɩn maala faara wa.” 38 A Maarɩɩ yel: “Ɩ̃ ɩ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ tʋ̃tʋnↄ. Á maal a lɛ a ɩ̃ jie a mɩnɛ fʋ na yel.” A sɩ-tʋnaa bar ʋ na ɩ̃ yi cen. 39 A ʋna daarʼãa, a Maarɩɩ yi na pↄↄrↄ cere a Jude wɩɛr kãw pʋↄ na be a tan loor. 40 Ʋ ta na kpɛ a Jakarɩ yir, puor a Elijabɛtɩ. 41 A mɩnɛ a Elijabɛtɩ na wõ a Maarɩɩ puorfʋ, a ʋ bie lɩɛbɛ na a ʋ puorɩ̃, ɩ̃ ʋ sɛw nɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ, 42 ɩ̃ ʋ wuurʼɩ̃ kpɛ̃w yele: “A Naaŋmɩn be nɩ fʋ na gãw a pↄↄbↄ ba jaa, ɩ̃ ʋ mɩ be nɩ na a bie ʋlↄ na be a fʋ puorɩ̃. 43 Bõ ɩ mɩ ɩ a ɩ̃ Nɩ-kpɛ̃ɛ mã mɩ wa a ɩ̃ sɛ̃? 44 A-na-ɩ a mɩnɛ ɩ̃ na tↄↄ wõ a fʋ puorfʋ, a nʋmↄ na a bie ʋ lɩɛbɛ a ɩ̃ puorɩ̃. 45 A nʋmↄ fʋ na a-na-ɩ fʋ sↄw nɩ na puor, áa ala a jaa a Nɩ-kpɛ̃ɛ na yel fʋ na maalʼã a lɛ.” 46 A Maarɩɩ yel: “Ɩ̃ pɛwrɛ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ a ɩ̃ pʋↄ pʋↄ, 47 ɩ̃ a ɩ̃ sɩɛ mɩ cɩlɛ na a ɩ̃ Fafaara Naaŋmɩn ɩnɛ, 48 a-na-ɩ ʋ Ꞌwuorʼã a ʋ tʋ̃tʋ̃-poole na pab. Wa nyↄw nɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, a bal par bʋrↄ bʋrↄ ba jaa na yelʼã a nʋ̃ↄ ƴala ma na, 49 a-na-ɩ a Fãw Sʋbↄ maalʼã tʋ̃-bɛrɛ a ɩ̃ jie. A ʋ yuor ɩ na cɛcɛ. 50 A ʋ nã-bↄ̃wfʋ ma be nɩ na a bal par bʋrↄ bʋrↄ ba jaa na jↄrↄ ʋ. 51 Ʋ miilʼã a mɩnɛ a ʋ nuu fãgã na wↄ̃, ʋ yɛ̃yɛlɩ̃ na a bala na dãa tɛrɛ a yo-bↄfʋ tɩɛrɩ̃sɩ a ba suur pʋↄ bar. 52 Ʋ irʼã a jamansɩ a ba jaajiir bar, ɩ̃ maal a bala na pab a ba lɩɛb ɩ nɩ-bɛrɛ. 53 Ʋ kʋ na a kↄ̃ deme a yel-sono a sɛw ba, ɩ̃ diw a tɛraa deme bar a ba cenʼɩ̃ nu-jaalsɩ. 54 - 55 Ʋ wa na sũo a ʋ tʋ̃tʋnↄ Ɩsɩrayɛl a mɩnɛ ʋ na dãa pʋlɩ̃ nɩ a sɩ sãa-kʋnbↄ, ɩ̃ Ꞌwaa hiin a ʋ nã-bↄ̃wfʋ ʋ na tɛrɛ nɩ a Abʋraham nɩ a ʋ bal par deme a daar a jaa wa.” 56 A Maarɩɩ maalʼã cur ata a Elijabɛtɩ sɛ̃, ɩ̃ wa pãa kul. 57 A Elijabɛtɩ bie dↄwfʋ daar ta na, ʋ dↄw dabile. 58 A ʋ taarba nɩ a ʋ yir deme wõ na a mɩnɛ a Naaŋmɩn na sɩrɩ̃ maal ʋ a vɩlaa, ɩ̃ na ba mɩ tɛrɛ a nʋ̃ↄ a ʋ kaarɩ̃. 59 A bibie anuu-nʼata dayen ba wɩ na a bie yʋↄr ŋmaafʋ ɩnɛ, ɩ̃ bʋↄrↄ ba pʋr ʋ a yuor a Jakarɩ na ɩ a ʋ sãa yuor. 60 Ɩ̃-cɛ a ʋ mã yelʼã a Ꞌwaa dɩrɛ a lɛ wa, á Jã ba na bʋↄlↄ ʋ. 61 A ba yel ʋ: “Nɩrɛ ma be be a fʋ yir deme sↄ̃w na dɩ a ʋna yuor wa.” 62 Ɩ̃ na ba mɩɩn a sãa nɩ a nur bʋↄrↄ ba bↄ̃w a yo-buor ʋ na bʋↄrↄ ba pʋr ʋ. 63 A Jakarɩ ɩ a ba kʋ ʋ sɛbɛ, ʋ sɛb ƴↄ̃w yel áa ʋ yuor dɩ na Jã. A nↄɛ ko a nɩbɛ ba jaa. 64 A jie naan, a Jakarɩ nʋↄr Ꞌlaw na, a ʋ dɛlɩ̃bir mɩ Ꞌlor, ʋ lɛ ƴɛrɛ a ƴɛrɩ̃ pɛwrɛ nɩ a Naaŋmɩn. 65 A dãbɩ̃ɛ nyↄw a ba lãa-pɩɛlbɛ ba jaa, ɩ̃ a ba mɩ mana a ala na ta kʋrↄ taa a Jude wɩɛr ʋ jaa pʋↄ na be a tan jur. 66 A bala ba jaa na wõ a ʋna ƴɛrɩ̃, de ʋ na ƴↄ̃w a ba suur pʋↄ ɩ̃ yele: “Mɩnɛ a bibile na nↄↄ be? A-na-ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ fãw be nɩ ʋ na sɩrɛ jaa.” 67 A Jã sãa Jakarɩ sɛw nɩ na a Naaŋmɩn Sɩɛ, ɩ̃ hiere yele nɩ: 68 “Nyɩ́ pɛwrɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ na ɩ a Ɩsɩrayɛl Naaŋmɩn, a-na-ɩ ʋ wa na a ʋ nɩbɛ sɛ̃ na ʋ faa ba. 69 Ʋ ƴↄ̃w sɩ na Fafaar-gãdaa be a ʋ tʋ̃tʋnↄ Davɩtɩ yir deme sↄ̃w, 70 a mɩnɛ ʋ na dãa ƴↄ̃w a ʋ ƴɛr-hier-sono a ba yel a korĩ-cɛ jaa. 71 Ʋ yel sɩ na á ʋ na faa sɩ na a sɩ sama-deme jie, lãa faa nɩ sɩ a bala ba jaa na Ꞌlaar sɩ nuumɩ. 72 Lɛ ʋ ma miilʼɩ̃ a ʋ nã-bↄ̃wfʋ a sɩ sãa-kʋnbↄ jie, ɩ̃ ma mɩ tɩɛr bↄ̃w nɩ a ʋ pʋlɩ̃-son, 73 tu nɩ a mɩnɛ ʋ na dãa pʋlɩ̃ nɩ a sɩ sãa-kʋmↄ Abʋraham, 74 a ʋ na faa sɩ na a sɩ sama-deme nuumɩ, a sɩ na tʋↄ tʋnↄ a ʋ tʋmↄ, kↄ̃ jↄrↄ dãbɩ̃ɛ wa, 75 ɩ̃ na sɩ ow kpee ɩ cɛcɛ, ɩ nɩ nɩ-torisɩ a ʋ nii-sↄw a sɩ baafʋ bibie a jaa pʋↄ. 76 Ɩ̃ a fʋ̃ʋ ɩ̃ bie, ba na bʋↄlↄ fʋ na a saa juu Naaŋmɩn ƴɛr-hiere a-na-ɩ fʋ na de na a Nɩ-kpɛ̃ɛ nĩe gbɛɛrɛ a ʋ sↄr, 77 na fʋ miil a ʋ nɩbɛ a ba bↄ̃w a faafʋ sↄr, 78 a na yi a ba maal-faar a Naaŋmɩn na diere bara kʋrↄ ba ɩnɛ. A-na-ɩ a nã-bↄ̃wfʋ ƴala na a sɩ Naaŋmɩn jie, a ala ɩnɛ a saꞋlon caa nↄↄ wa pur caarɩ̃ sɩ, 79 a mɩnɛ ʋ na tʋↄ caarɩ̃ a bala na be a libe pʋↄ, nɩ a bala na pɩɛlʼɩ̃ a kũu, ɩ̃ tↄwrↄ sɩ ƴↄnↄ a pɩɛnfʋ sↄr pʋↄ.” 80 A bile nʋ̃ↄnↄ na ɩ̃ a ʋ sɩɛ mɩ pↄwrↄ a fãgã. A wɛkar pʋↄ ʋ be wa ta nɩ a ʋna bibir ʋ na wa yi a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ nii-sↄw.
21 A ʋna daarʼãa a ƴɛrɩ̃ yi na a jaman-kpɛ̃ɛ Ogusi sɛ̃ na yel a ba sↄr a nɩbɛ ba jaa na be a ʋ ten a jaa pʋↄ. 2 A sↄrfʋ na ɩ̃ ɩ a dãdãw sↄrfʋ na maal a lɛdaar a Kirinisi na ɩ a Sɩrɩ jamana. 3 A nɩbɛ ba jaa bõ-ƴene-ƴene cenʼã a ba mɩ̃ɛ ten pʋʋr a sↄrfʋ ɩnɛ. 4 Ala-ɩ̃-sↄ a Jojɛfʋ mɩ yi na a Najarɛtɩ na be a Galile wɩɛr ɩ̃ cen a Jude, a jamana Davɩtɩ tẽ-dↄwraa ba na bʋↄlↄ a Bɛtɩlɛm, a-na-ɩ a ʋlↄ mɩ̃ɛ mɩ ɩ na a Davɩtɩ yir sʋbↄ nɩ a ʋ bal nɩrɛ. 5 Ʋ cenʼɩ̃ na a ʋ baraa Maarɩɩ na tɛrɛ a pʋↄ, a ba na lãa sↄr ba. 6 Ɩ̃ a lɛ ba na dãa cãa be a be, a Maarɩɩ dↄwfʋ daar ta na, 7 ʋ dↄw a ʋ pↄsabie ʋ ɩ dabile, ɩ̃ vilĩ ʋ a cẽcen gaal a dʋn mʋ̃ↄ ƴↄ̃wfʋ jie, a-na-ɩ baa pↄw a die a sáanba yir pʋↄ wa. 8 A ʋna tẽw naa pʋↄ, dↄ-cɩɩnbɛ dãa na be be gana a mↄↄ pʋↄ a tɩsↄw, gure a ba piir, 9 a Naaŋmɩn sɩ-tʋnaa nyɩr ba a be ɩ̃ a Naaŋmɩn cãa nyɩnyɩl pↄw ba, a pʋlɩ̃nyɛ nyɩrɩ̃ vʋ̃ↄ ba. 10 Ɩ̃ a sɩ-tʋnaa yel ba: “Nyɩ taa jↄrↄ dãbɩ̃ɛ wa. Yɛr-son ɩ̃ ƴɛrɛ kʋrↄ nyɩ na ɩrɛɛ nʋ̃ↄ kpɛ̃ɛ a nɩbɛ ba jaa jie. 11 A dɩnaa tɩsↄw na, a Davɩtɩ tẽw pʋↄ, ba dↄw na a Fafaara a nyɩ ɩnɛ, na ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a Kirisi. 12 Nyɩ́ nyɛ a jɩbaa ʋlↄ nyɩ na bↄ̃wnↄ nɩ ʋ: nyɩ na nyɛ na bi-pɩɩlaa ba na vilĩ cẽcen gaal a dʋn mʋ̃ↄ ƴↄ̃wfʋ jie.” 13 Ɩ̃ a jie naan, a saꞋlon sↄdaalsɩ yaw jie wa na pↄw a sɩ-tʋnaa ʋlↄ, ɩ̃ pɛwrɛ a Naaŋmɩn yele nɩ: 14 “A Naaŋmɩn ɩ̃ sↄ a ju-kpɛ̃ɛ a saꞋlon iin ɩ̃ a pɩɛnfʋ ú be a tẽw pʋↄ, a bala ʋ na nʋnↄ jie.” 15 A lɛ a sɩ-tʋnɩsɩ na bar a dↄ-cɩɩnbɛ ɩ̃ lɩɛb do a saꞋlon, ba yele na taa: “Nyɩ ɩ a sɩ cen a Bɛtɩlɛm na nyɛ a ala na ta, a ala ɩnɛ a Naaŋmɩn na tʋ̃ yel sɩ.” 16 Ba pↄw na cen na ta nyɛ a Maarɩɩ, nɩ a Jojɛfʋ, nɩ a bi-pɩɩlaa ba na gaal a dʋn mʋ̃ↄ ƴↄ̃wfʋ jie. 17 A lɛ ba na nyɛ ʋ, ba manʼã a ala a sɩ-tʋnaa na dãa yel ba a bibile ʋlↄ ɩnɛ, 18 a nↄɛ ko a bala ba jaa na wõ a ala a dↄ-cɩɩnbɛ na yele ba. 19 Ɩ̃-cɛ a Maarɩɩ bↄ̃w na tɛrɛ a ana yele a jaa a ʋ pʋ̃ↄ ɩ̃ pɛrɛ. 20 A dↄ-cɩɩnbɛ lɩɛbʼã cen na kʋrↄ a Naaŋmɩn a ju-kpɛ̃ɛ pɛwrɛ nɩ ʋ a ala a jaa ɩnɛ ba na wõ ɩ̃ mɩ nyɛ, a be a lɛ a mɩnɛ a sɩ-tʋnaa na dãa yel ba. 21 A bibie anuu-nʼata dayen, na ɩ a ʋ yʋↄr ŋmaafʋ bibir ta na, a ba pʋr ʋ a yuor Jeeju, na ɩ a yuor ʋlↄ a sɩ-tʋnaa na dãa tɩɩr, ɩ̃ a ʋ mã Maarɩɩ ma dãa tɛrɛ a ʋ pʋↄ sɛr wa. 22 - 24 A mɩnɛ a Maarɩɩ pↄdↄↄr na baar ʋ yi a ʋ pↄdↄↄr diem, a ʋlↄ nɩ a Jojɛfʋ irʼã tu a ƴɛr-kpɛn sↄr a mɩnɛ a Naaŋmɩn na dãa miil a Mowisi, á ba de a dabil ba jaa na ɩ a pↄsabiir kʋ a Nɩ-kpɛ̃ɛ. Ba de na a bie cenʼɩ̃ a Jerujalɛm a Nɩ-kpɛ̃ɛ kʋfʋ jie, ɩ̃ mɩ de a baar-lo-bom a mɩnɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛr-kpɛ̃w na yel: a ŋmama ayi mɩɩ naŋmam-pↄlↄ ayi. 25 A be a Jerujalɛm, daba kãw be na be na dɩ Sɩmẽw. Ʋ ɩ na nɩ-toraa ɩ̃ mɩ jↄrↄ a Naaŋmɩn, ɩ̃ jɛ ƴↄ̃w toor cɛlɛ a ʋlↄ na waara faara a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ a ba won pʋↄ. A Naaŋmɩn Sɩɛ be nɩ ʋ na, 26 ɩ̃ yel ʋ a ʋ na de na nĩe nyɛ a Kirisi ʋlↄ a Nɩ-kpɛ̃ɛ na tʋ̃ ɩ̃ wa pãa bɩɛr kpi. 27 A Naaŋmɩn Sɩɛ tↄw na a Sɩmẽw cenʼɩ̃ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ, ɩ̃ a Jojɛfʋ nɩ a Maarɩɩ wɩ nɩ na a ba bie Jeeju a be, a mɩnɛ a ba na maal ʋ a ala a Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn na yel. 28 A Sɩmẽw de ʋ na ƴↄ̃w a ʋ nuu pʋↄ, ɩ̃ pɛw a Naaŋmɩn yel: 29 “A ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, Nɩ-kpɛ̃ɛ, fʋ na tʋↄ na bar a fʋ tʋ̃tʋnↄ ʋ cenʼɩ̃ pɩɛnfʋ, a-na-ɩ a fʋ pʋlɩ̃fʋ ƴɛrɩ̃ maalʼã baar: 30 a ɩ̃ mɩ̃ɛ mimir nyɛ na a fʋ faafʋ 31 ʋlↄ fʋ na gbɛɛrɩ̃ a bal bʋrↄ bʋrↄ ba jaa nii-sↄw, 32 na ɩ a cãa na caara a nɩ-bʋrↄ bʋrↄ a ba bↄ̃wnↄ fʋ, ɩ̃ mɩ maala a Ɩsɩrayɛl na ɩ a fʋ nɩbɛ yuor ʋ yire.” 33 A mɩnɛ a Jeeju sãa nɩ a ʋ mã na wõ a ala a Sɩmẽw na yel, nʋↄr ko ba na. 34 A Sɩmẽw sʋↄrʼã a Naaŋmɩn ƴↄ̃w ba ɩ̃ yel a Jeeju mã, Maarɩɩ: “A Naaŋmɩn vɛlʼã ir a bie na a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ yaw lofʋ ɩnɛ, nɩ a ba lɩɛb irfʋ ɩnɛ. A Naaŋmɩn ƴↄ̃w ʋ na ʋ ɩ jɩbaa a nɩ-yaw na ƴɛrɛ a ƴɛr-bebe ƴↄnↄ ʋ, 35 a mɩnɛ a yaw jie pʋ-tɩɛrɩ̃sɩ na yi a cãa pʋↄ. Ɩ̃ a fʋ̃ʋ mɩ, a na wʋlↄ fʋ na wↄ̃ taa nɩ bãjɩnɛ ba na cↄrʼɩ̃ fʋ a suur.” 36 Pↄw kãw mɩ dãa na be be na dɩ a An na ma ƴɛrɛ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃sɩ, a ʋ sãa na dɩ Panʋwɛl na ɩ a Asɛɛr bal nɩrɛ. A pↄw ʋlↄ korʼã yaw. Ʋ dãa na kul a sɩrɛ a ʋ pↄsabile daar maalʼɩ̃ yomo anuu-nʼayi, 37 ɩ̃ jɛ ɩ kpɩ̃ɩ-pↄw wa ta nɩ yomo lɩjaanaan nʼanaan. ꞋWaa yire a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ wa; ʋ tʋnↄ na a Naaŋmɩn tʋn a tɩsↄw nɩ a mↄtↄ̃w, ma lũ nɩ a nʋↄr puoro nɩ a Naaŋmɩn. 38 Ʋ ta na a be a daar ʋlↄ pʋↄ, pɛwrɛ a Naaŋmɩn ɩ̃ ƴɛrɛ a Jeeju ƴɛrɩ̃ kʋrↄ a nɩbɛ ba jaa bala na gu a mɩnɛ a Naaŋmɩn nↄↄ faara a Jerujalɛm-tẽw. 39 A lɛ a Maarɩɩ nɩ a Jojɛfʋ na maal a tʋmↄ a jaa baar tu nɩ a mɩnɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛr-kpɛn na yel, ba lɩɛbʼã kul a ba tẽw, Najarɛtɩ, na be a Galile wɩɛr. 40 A Jeeju nʋ̃ↄnↄ na lãa pↄwrↄ nɩ a fãgã mɩ tɛrɛ nɩ a kpaarfʋ, ɩ̃ a Naaŋmɩn sũofʋ be a ʋ jie. 41 A yomo a jaa, a Jeeju dↄↄrbↄ ma cenʼã a Jerujalɛm a Pakɩ fɛtɩ ɩnɛ. 42 A lɛ a Jeeju na pↄw a yomo pie-nʼayi, ba cenʼɩ̃ ʋ na a fɛtɩ ʋlↄ jie a mɩnɛ ba na ma cere a yomo a jaa. 43 A lɛ a fɛtɩ bibie na tↄl baar, ba lɛ lɩɛbʼã kule ɩ̃ a Jeeju cãa jɛ be a Jerujalɛm, ɩ̃ a ʋ dↄↄrbↄ ma dãa bↄ̃wnaa wa. 44 Ba dãa na tɩɛr beeka ʋ pↄw na a ba nɩbɛ kule nɩ, ɩ̃ maal bibir bõ-ƴen a sↄr juu, ɩ̃ bʋↄrↄ ʋ yʋↄrↄ nɩ a ba yir deme nɩ a ba nɩ-bↄ̃wsɩ jie. 45 Ɩ̃-cɛ baa nyɛ ʋ wa, ɩ̃ lɛ lɩɛb cen a Jerujalɛm a ʋ bↄfʋ jie. 46 Ba bↄ ʋ na maalʼɩ̃ bibie ata ɩ̃ wa pãa nyɛ ʋ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ, ʋ lãa jɛ nɩ a Jufisɩ ƴɛr-kpɛn-jaanba, cɛlɛ a ba ƴɛrɩ̃sɩ, sooro nɩ ba a yele par. 47 A bala ba jaa na wõ a mɩnɛ ʋ na ire a ƴɛrɩ̃sɩ par, nↄɛ ko ba na a ʋ yɛ̃ ɩnɛ. 48 A lɛ a ʋ dↄↄrbↄ na nyɛ ʋ, nↄɛ kpal ba na. Ɩ̃ a ʋ mã soor ʋ: “Ɩ̃ bie! Bõ ɩ a fʋ maal sɩ a nↄhↄ̃? A fʋ bↄfʋ ƴↄ̃w na a maa nɩ a fʋ sãa dɛn.” 49 A Jeeju yel ba: “Bõ ɩ a nyɩ bʋↄrↄ ma? Nyaa dãa bↄ̃w ka a sɛw na ɩ̃ na jɛ a ɩ̃ Sãa yir pʋↄ wa mɩɩ?” 50 Ɩ̃-cɛ baa bↄ̃w a ala ʋ na yel ba par wa, 51 ɩ̃ na ʋ ir pↄw ba kulʼɩ̃ a Najarɛtɩ, ɩ̃ wono ba a toor, ɩ̃ a ʋ mã ƴↄ̃w a ƴɛrɩ̃sɩ a jaa a ʋ suur pʋↄ. 52 A Jeeju nʋ̃ↄnↄ na, a ʋ yɛ̃ mɩ dↄↄlↄ, ɩ̃ a ʋ ben nʋmↄ a Naaŋmɩn nɩ a nɩbɛ mɩ.
31 A daar ʋlↄ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ na ta a Jã, a ɩ na a jaman-kpɛ̃ɛ Tɩbɛɛr yomo pie-nʼanuu pʋↄ. A lɛdaar a Pↄ̃sɩ Pɩlatɩ mɩ ɩ a Jude-tẽw jamana, a Ɛrↄdɩ mɩ ɩ a Galile jamana, ɩ̃ a ʋ yɛbɛ Fɩlɩpɩ ɩ a Iture nɩ a Tirakoni jamana, ɩ̃ a Lɩsanɩya ɩ a Abɩlɛn-tẽw jamana. 2 A ʋna daar, a An nɩ a Kayifi ɩ̃ mɩ dãa ɩ a Naaŋmɩn baar-lo-nɩ-bɛrɛ. A Naaŋmɩn de na a ʋ ƴɛrɩ̃ kʋ a Jã na ɩ a Jakarɩ bi-daba a be a wɛkar pʋↄ, 3 ʋ yↄ a ten ala a jaa pʋↄ na pɩɛlʼɩ̃ a Jʋrdɛ̃ man, hiere yele a nɩbɛ a ba lɩɛb a ba yɛ̃ ɩ̃ wa ʋ mʋr ba a kʋ̃ↄ, a Naaŋmɩn de a ba maal-faar bar kʋ ba. 4 A yele ala ta na a mɩnɛ a Naaŋmɩn ƴɛr-hiere Ejayi na dãa sɛb ƴↄ̃w a ʋ sɛbɛ pʋↄ yele: “Ʋ ɩ na a nɩrɛ na wuure a wɛkar pʋↄ yele: Nyɩ́ gbɛɛrɩ̃ a Nɩ-kpɛ̃ɛ sↄr, nyɩ́ cↄↄrɩ̃ a ʋ sↄr-bil a tor. 5 A kokorsɩ a jaa na ɓʋrʼã, a tã-bɛrɛ nɩ a tã-bil a jaa na wɛlʼã gaal tene, a jiir ala na gↄ̃w na torʼã, a sↄr nyara-nyarasɩ na ɩ na pↄlↄ-pↄlↄ, 6 ɩ̃ a bal bʋrↄ bʋrↄ ba jaa na nyɛ na a Naaŋmɩn faafʋ.” 7 A Jã ma dãa na yele a nɩ-yaw bala na waara a ʋ jie a ʋ mʋr ba a kʋ̃ↄ: “Nyɩna waab bibiirʼãa! Ala ɩ̃ man nyɩ a nyɩ na tʋↄ na jↄ cɩ̃ɛ a Naaŋmɩn su-tuo ɩnɛ na waara? 8 Nyɩ́ ɩ a nyɩ maal-bie a miile áa nyɩ yɛ̃ lɩɛbʼã, ɩ̃ nyɩ taa cãa yele a nyɩ mɩ̃ɛ á nyɩ ɩ na a Abʋraham bibiir wa. Ɩ̃ yele nyɩ na: a Naaŋmɩn na tʋↄ na maal a kʋsɩɛ asɩmɛ a lɩɛb ɩ a Abʋraham bibiir. 9 Wa nyↄw nɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ ba gↄrʼã jɛw a kpãakpo bʋↄrↄ nɩ a tɩɛ nyɩbɛ ŋmaafʋ. Ala-ɩ̃-sↄ, a tɩɛ lɛ na ma wↄnↄ a wↄ̃-sono wa, ba na ŋmaa ʋ na lↄb ƴↄ̃w a vũu pʋↄ.” 10 A mɩnɛ a nɩbɛ na wõ a lɛ, ba soorʼã a Jã-Batii a bõ ba sɛw ba maal, 11 ʋ yel ba: “A nɩrɛ ʋlↄ na tɛrɛ a kparsɩ ayi ú ir bõ-ƴen kʋ a ʋlↄ na ma tɛrɛ wa, ɩ̃ a nɩrɛ ʋlↄ na tɛrɛ a bõ-dɩraa, ú mɩ maal a lɛ.” 12 A lãpo-dierbe mɩ wa na, bʋↄrↄ a Jã ʋ mʋr ba a kʋ̃ↄ, ɩ̃ na ba soor ʋ: “Jãjaana, bõ sɩ sɛw sɩ maal?” 13 Ʋ yel ba: “Nyɩ taa diere bom dↄↄlↄ a ala juu ba na ƴↄ̃w á nyɩ ma de wa.” 14 A sↄdaalsɩ mɩ soor ʋ: “Ɩ̃ a sɩmɩ, bõ sɩ sɛw sɩ maal?” Ʋ yel ba: “Nyɩ taa diere nɩrɛ bom nɩ fãgã wa, nyɩ taa ŋmaara jir-kar ƴↄnↄ nɩrɛ wa. Nyɩ́ ɩ a nyɩ yar a sɛw nɩ nyɩ.” 15 A nɩbɛ dãa na jɛ ƴↄ̃w a toor cɛlɛ ɩ̃ pɛrɛ a ba sube pʋↄ a ala ɩ a Jã ɩ̃ ɩ a Kirisi, 16 a Jã yel a ba jaa: “A maa, ɩ̃ mʋrↄ nɩ nyɩ na a kʋ̃ↄ, ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na tɛrɛ a fãw gãw ma be na be waara, ɩ̃ maa sɛw nɩ a ʋ nafaba sɩɩrfʋ wa. A ʋlↄ, a Naaŋmɩn Sɩɛ nɩ a vũu pʋↄ ʋ na mʋr nyɩ. 17 Ʋ tɛrɛ na a ʋ ci-ŋme-daa a ʋ nuu pʋↄ, ʋ na ŋmeere nɩ a ci ɩ̃ yɛlɛ, suure a ci-bie a ʋ boor pʋↄ, ɩ̃ ƴↄnↄ a ure a vũu pʋↄ na ma be kpiinfʋ wa.” 18 A Jã lɛ jaan ba na yele yaw, ƴɛrɛ nɩ ba a Naaŋmɩn ƴɛr-son. 19 Ɩ̃ ʋ mɩ de na a jamana Ɛrↄdɩ fãa miilʼɩ̃ ʋ a ʋ yɛbɛ pↄw Ɛrↄdɩya ɩnɛ ʋ na de, ɩ̃ mɩ miilʼɩ̃ ʋ a ʋ tʋ̃-faar a jaa ʋ na tʋ̃, 20 a Ɛrↄdɩ lɛ dↄↄl a asɩmɛ a ʋ maal-faar a jaa juu: ʋ ɩ na a ba nyↄw a Jã ƴↄ̃w a kasu pʋↄ. 21 A mɩnɛ a Jã na dãa mʋr a nɩbɛ ba jaa a kʋ̃ↄ baar, lãa nɩ a Jeeju, a Jeeju sʋↄrↄ na a Naaŋmɩn ɩ̃ a saꞋlon yuo, 22 ɩ̃ a Naaŋmɩn Sɩɛ de a naŋmam ɩ̃gan suu wa jɛ a ʋ juu, ɩ̃ a ba wõ ƴɛrɩ̃sɩ a yi be a saꞋlon yele: “Fʋ̃ʋ ɩ a ɩ̃ Bi-nʋnaa, na kpɛ a ɩ̃ suur pʋↄ.” 23 A Jeeju yomo dãa na tara lɩjɛrʼɩ̃-pie a mɩnɛ ʋ na nyↄw a ʋ tʋn. A nɩbɛ dãa na tɩɛrɛ á ʋ ɩ na a Jojɛfʋ bie, na ɩ a Eli bi-daba. 24 - 38 Nyɛ a mɩnɛ a Jeeju bal-par na be: A Naaŋmɩn mɛ na a Adã, a Adã dↄw a Sɛtɩ, a Sɛtɩ ɩraa ɩ̃ dↄw a Enↄsɩ, a Enↄsɩ ɩraa ɩ̃ dↄw a Kayɩna, a Kayɩna dↄw a Malele, a Malele dↄw a Jarɛdɩ, a Jarɛdɩ dↄw a Ɛnↄkɩ, a Ɛnↄkɩ dↄw a Matusala, a Matusala dↄw a Lamɛkɩ, a Lamɛkɩ dↄw a Nowe, a Nowe dↄw a Sɛm, a Sɛm dↄw a Afasadɩ, a Afasadɩ dↄw a Kayɩna, a Kayɩna dↄw a Sala, a Sala dↄw a Ebɛɛr, a Ebɛɛr dↄw a Falɛkɩ, a Falɛkɩ dↄw a Aragayi, a Aragayi dↄw a Seriki, a Seriki dↄw a Nakↄↄr, a Nakↄↄr dↄw a Tara, a Tara dↄw a Abʋraham, a Abʋraham dↄw a Ɩjakɩ, a Ɩjakɩ dↄw a Jakↄb, a Jakↄb dↄw a Juda, a Juda dↄw a Farɛsɩ, a Farɛsɩ dↄw a Ɛsɩrↄ̃, a Ɛsɩrↄ̃ dↄw a Arɩnɩ, a Arɩnɩ dↄw a Adɩmɩ, a Adɩmɩ dↄw a Aminadab, a Aminadab dↄw a Naasõ, a Naasõ dↄw a Sala, a Sala dↄw a Booji, a Booji dↄw a Obɛdɩ, a Obɛdɩ dↄw a Jɛsɩ, a Jɛsɩ dↄw a Davɩtɩ, a Davɩtɩ dↄw a Natã, a Natã dↄw a Matata, a Matata dↄw a Mɛna, a Mɛna dↄw a Meleya, a Meleya dↄw a Elaakɩm, a Elaakɩm dↄw a Jonam, a Jonam dↄw a Jojɛfʋ, a Jojɛfʋ dↄw a Juda, a Juda dↄw a Sɩmẽw, a Sɩmẽw dↄw a Levi, a Levi dↄw a Mata, a Mata dↄw a Jorim, a Jorim dↄw a Elajɛɛr, a Elajɛɛr dↄw a Jeeju, a Jeeju dↄw a Ɛɛr, a Ɛɛr dↄw a Ɛmadã, a Ɛmadã dↄw a Kosam, a Kosam dↄw a Adɩ, a Adɩ dↄw a Mɛlɩkɩ, a Mɛlɩkɩ dↄw a Neri, a Neri dↄw a Salatɩɛl, a Salatɩɛl dↄw a Jorobabɛl, a Jorobabɛl dↄw a Eresa, a Eresa dↄw a Jowana, a Jowana dↄw a Joda, a Joda dↄw a Jojɛkɩ, a Jojɛkɩ dↄw a Semeyi, a Semeyi dↄw a Matatɩya, a Matatɩya dↄw a Maatɩ, a Maatɩ dↄw a Nagayi, a Nagayi dↄw a Ɛsɩlɩ, a Ɛsɩlɩ dↄw a Nahom, a Nahom dↄw a Amↄsɩ, a Amↄsɩ dↄw a Matatɩya, a Matatɩya dↄw a Jojɛfʋ, a Jojɛfʋ dↄw a Janayi, a Janayi dↄw a Mɛlɩkɩ, a Mɛlɩkɩ dↄw a Levi, a Levi dↄw a Mata, a Mata dↄw a Eli, a Eli dↄw a Jojɛfʋ, ʋlↄ a nɩbɛ na dãa tɩɛrɛ ʋ ɩ a Jeeju sãa.
41 A Jeeju paalʼɩ̃ na a Naaŋmɩn Sɩɛ na ʋ yi a Jʋrdɛ̃ man wɩɛr ɩ̃ lɩɛb wa, a Sɩɛ tↄw ʋ cenʼɩ̃ a wɛkar pʋↄ, 2 a Satã bɩɩr ʋ maalʼɩ̃ bibie lɩjaayi. ꞋWaa dãa dɩ bom a bibie ala pʋↄ wa, ɩ̃ a mɩnɛ a daar ʋlↄ na tↄl, kↄ̃ nyↄw ʋ na. 3 A Satã yel ʋ: “A ala ɩ fʋ ɩ na a Naaŋmɩn Bie, yel a kʋsɩrʼã ʋ lɩɛb ɩ bõ-dɩraa.” 4 A Jeeju yel ʋ: “A sɛbʼã a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ: ʻAa ɩ a bõ-dɩraa tɛw ɩ̃ na tʋↄ kʋ a nɩrɛ a baafʋ wa.ʼ ” 5 A Satã do nɩ ʋ tãw ju-sↄ̃w ɩ̃ miil ʋ a ten a jaa na be a ka a tẽ-daa ʋ jaa juu, ʋ nyɛ ba lɛ dilo, 6 ɩ̃ yel ʋ: “Ɩ̃ na kʋ fʋ na a fãw a ten ala pʋↄ a jaa, nɩ a ba na-yele, a-na-ɩ maa ba kʋ, ɩ̃ mɩ tɛrɛ na sↄr na kʋ a nɩrɛ ʋlↄ ɩ̃ na bʋↄrↄ. 7 Fʋ̃ʋ ɩ̃ na sↄ a ala a jaa, a ala ɩ fʋ gburi na a dume ɩ̃ puor ma.” 8 A Jeeju yel ʋ: “A sɛbʼã a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ: ʻA Nɩ-kpɛ̃ɛ na ɩ a fʋ Naaŋmɩn fʋ sɛw fʋ puor, ɩ̃ a ʋlↄ tɛw ɩ̃ sɛw fʋ tʋnↄ kʋrↄ.ʼ ” 9 A Satã lɛ cenʼɩ̃ ʋ na a Jerujalɛm na ʋ dↄↄl ʋ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ ju-sↄ̃w ɩ̃ yel ʋ: “A ala ɩ fʋ ɩ na a Naaŋmɩn Bie, aw lo a tene, a-na-ɩ a sɛbʼã a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ: 10 ʻA Naaŋmɩn na ƴↄ̃w na a ʋ sɩ-tʋnɩsɩ a ba gu fʋ tɛɛlɛ,ʼ 11 ɩ̃ a lɛ sɛbʼã go: ʻBa na cↄw fʋ na nɩ a ba nur, a mɩnɛ fʋ kↄ̃ wa ŋme gbɛr wa.ʼ ” 12 A Jeeju yel ʋ: “A yelʼã a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ: ʻTaa bɩɩrɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ na ɩ a fʋ Naaŋmɩn wa.ʼ ” 13 A mɩnɛ a Satã na bɩɩr a Jeeju a lõbobo a jaa baar, ʋ cenʼã ɩ̃ cɛ ʋ, ɩ̃ gu a daar ʋlↄ na sɛw ʋ lɛ wa. 14 A Jeeju lɩɛbʼã kul a Galile nɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ fãw, a ba ƴɛrɛ a ʋ ƴɛrɩ̃ a Galile wɩɛr ʋ jaa pʋↄ. 15 Ʋ dãa na jaana a nɩbɛ a Naaŋmɩn sↄr a ba puorfʋ yie pʋↄ, ɩ̃ a ba jaa kpiire ʋ. 16 A Jeeju cenʼã a Najarɛtɩ na ɩ a tẽw ʋlↄ ʋ na dãa nʋ̃ↄ, na ʋ kpɛ a puorfʋ yir pʋↄ a bibi-ciiraa dayen, a mɩnɛ ʋ na ma maala, ɩ̃ ʋ irʼã bʋↄrↄ ʋ Ꞌwuor a Naaŋmɩn Sɛbɛ kʋ a nɩbɛ. 17 A ba de a ƴɛr-hiere Esayi sɛbɛ kʋ ʋ, ʋ yuo nyɛ a jie ʋlↄ a na sɛb yel: 18 “A Nɩ-kpɛ̃ɛ vɛl ma na ir ɩ̃ bar a ʋ Sɩɛ ʋ be nɩ ma, ɩ̃ na hier a ƴɛr-son kʋ a nãw deme. Ʋ tʋ̃ ma na ɩ̃ na hier yel a gbãgbaar a ba na sↄ ba mɩ̃ɛ, ɩ̃ mɩ hier yel a jↄn a ba lɛ nyɛrɛ. Ʋ tʋ̃ ma na ɩ̃ na faa a bala ba na kpowro, 19 ɩ̃ mɩ hier a Nɩ-kpɛ̃ɛ maal-vɩlaa yuon kʋ a nɩbɛ,” 20 ɩ̃ na ʋ pↄw a sɛbɛ lɛ kʋ a tʋ̃tʋnↄ, ɩ̃ jɩnaa. A nɩbɛ bala ba jaa na dãa be be a puorfʋ yir pʋↄ vↄ̃ na a mimir cↄw ʋ, 21 ʋ nyↄw ɩ̃ yele ba: “A Naaŋmɩn Sɛbɛ ƴɛrɩ̃ na nyɩ na wõ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ maalʼã baar a dɩnaa.” 22 A nɩbɛ ba jaa ƴɛrɛ a ʋ son, ɩ̃ a nↄɛ ko ba a mɩnɛ ba na wõ a ƴɛr-vɛlɛ na yire a ʋ nʋↄrɩ̃, a ba yele: “Aa ɩ a Jojɛfʋ bi-daba nɩ a naa wa?” 23 A Jeeju yel ba: “Ɩ̃ bↄ̃w ka nyɩ na lↄb ma na a sʋkpa na na yel: ʻDↄↄtʋrↄ, kpaar a fʋ mɩ̃ɛ wʋlɩ̃, ɩ̃ maal a ka a fʋ mɩ̃ɛ tẽw pʋↄ a ala a jaa sɩ na wõ a fʋ maalʼã a Kapɛɛnam-tẽw pʋↄ.ʼ ” 24 Ʋ lɛ yel ba na: “Yel-mɩ̃ɛ ɩ̃ yele nyɩ, Naaŋmɩn ƴɛr-hiere ma be be a ʋ nɩbɛ bↄ̃w sↄw de ʋ a ʋ mɩ̃ɛ tẽw pʋↄ wa. 25 Sɩrɛ jaa ɩ̃ yel nyɩ, a ƴɛr-hiere Eli daar, a lɛ a saa na dãa ŋmaa a yomo ata nɩ a cur ayʋↄb, a kↄ̃ kpɛ̃ɛ lo a tẽw ʋ jaa juu, kpɩ̃ɩ-pↄↄbↄ yayaw dãa na be be a Ɩsɩrayɛl-tẽw pʋↄ, 26 ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn ma dãa tʋ̃ a Eli bõ-ƴen kãw jie ɩ̃ a ala ma ɩ a Sarɛpɩta-tẽw pↄw kãw jie na be a Sɩdↄ̃ wɩɛr ʋ wa. 27 A kↄn yayaw mɩ dãa na be a Ɩsɩrayɛl-tẽw pʋↄ a ƴɛr-hiere Elije daar, ɩ̃-cɛ bõ-ƴen kãw a ba sↄ̃w ma dãa pↄlɩ̃ ɩ̃ a ala ma ɩ a Sɩrɩ-tẽw daba Naamã ʋ wa.” 28 A mɩnɛ a nɩbɛ bala na be a puorfʋ yir na wõ a ala, suur nyↄw ba na po nɩ, 29 a ba ir dar ʋ a tẽw pʋↄ yi nɩ cɛ̃cɛ̃w, na ba cenʼɩ̃ ʋ a tãw ʋlↄ juu a ba tẽw na be, ɩ̃ bʋↄrↄ ba daa ʋ kpar a tãw bↄw gbolĩkoor pʋↄ. 30 Ɩ̃-cɛ ʋ tↄl yi a ba sↄↄlɩ̃sↄw ɩ̃ cere. 31 A Jeeju cenʼã a Kapɛɛnam-tẽw na be a Galile wɩɛr, jaana a nɩbɛ a puorfʋ yir pʋↄ a bibi-ciiraa dayen. 32 A nↄɛ ko ba a yele ala ʋ na jaana ba ɩnɛ, a-na-ɩ ʋ tɛrɛ na tʋↄfʋ a ʋ ƴɛrɩ̃sɩ pʋↄ. 33 A puorfʋ yir pʋↄ, daba kãw dãa na be be kↄ̃tↄn bier na tɛrɛ, ʋ wuurʼɩ̃ kpɛ̃w na ʋ yel: 34 “Waai! Najarɛtɩ Jeeju! Bõ ɩnɛ fʋ wa a ka? Má a sɩ sãwfʋ ɩnɛ fʋ wa. Ɩ̃ bↄ̃w na a ʋlↄ fʋ na ɩ, fʋ ɩ na a Naaŋmɩn nɩ-cɛcɛ.” 35 A Jeeju ful ƴↄ̃w ʋ ɩ̃ yel: “Pↄw a nʋↄr! Yi cen ɩ̃ cɛ a daba,” a kↄ̃tↄn lↄb a daba a tene a nɩbɛ sↄ̃w ɩ̃ yi ɩ̃ cɛ ʋ, ɩ̃ ma ƴↄ̃w ʋ wʋlɩ̃ fɩ̃ɩ wa, 36 a ɩ ba jaa nↄ-kpaar a ba ƴɛrɛ kʋrↄ taa: “Yɛr-bõ nɩ a naa? A daba na tɛrɛ na tʋↄfʋ nɩ fãgã ma yel a sɩ-bebe a ba cen yi, a ba ma sɩrɩ̃ yi.” 37 Ɩ̃ a ʋ ƴɛrɩ̃ ta na a ten ala a jaa na be a wɩɛr ʋlↄ pʋↄ. 38 A Jeeju yi na a puorfʋ yir pʋↄ ɩ̃ cen a Sɩmↄ̃ yir. A Sɩmↄ̃ dɩ̃ɛ-mã dãa na be be a ɩ̃gan kpor ʋ kpõ-kpõ, a ba sʋↄr a Jeeju a ʋ sũo ʋ, 39 ʋ gũu cↄw a pↄw ɩ̃ mʋ̃ↄ mimir ƴↄ̃w a ɩ̃gan kporfʋ, ʋ yi ɩ̃ cɛ ʋ, ʋ ir a jie naan ir ba a saan. 40 A mɩnɛ a wɩɛr na liwre, a nɩbɛ bala ba jaa na tɛrɛ a baalsɩ a wʋlɩ̃-bʋrↄ bʋrↄ na nyↄw, ba de ba na wa nɩ a Jeeju sɛ̃, ʋ dↄↄl ba a ʋ nur bõ-ƴene-ƴene ɩ̃ kpɛmɛ ba. 41 A kↄ̃tↄnsɩ mɩ yi na a nɩ-yaw ɩ̃gana pʋↄ wuure yele nɩ: “Fʋ ɩ na a Naaŋmɩn Bie!” Ɩ̃-cɛ a Jeeju ful ba ɩ̃ ma bara ba a ba na ƴɛr ƴɛrɩ̃ wa, a-na-ɩ ba bↄ̃w ka ʋlↄ ɩ̃ ɩ a Kirisi. 42 A lɛ a bio na vɩɛ, ʋ yi na cen wɛ-cɛ̃cɛ̃w. A nɩbɛ nyↄw ʋ a bↄfʋ wa cenʼɩ̃ ta pↄw ʋ, ɩ̃ bʋↄrↄ ba gↄw ʋ bin ʋ kↄ̃ cen wɩɛr ɩ̃ cɛ ba wa. 43 Ɩ̃-cɛ a Jeeju yel ba: “A sɛw na ɩ̃ na mɩ hier a Naaŋmɩn fãw ƴɛr-son a ten nɩŋmɛɛ pʋↄ kʋ a nɩbɛ, a-na-ɩ a ala ɩnɛ a Naaŋmɩn tʋ̃ ma ɩ̃ wa.” 44 Ɩ̃ na ʋ nyↄw a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ hiere yʋↄrↄ nɩ a Jude puorfʋ yie pʋↄ.
51 Bibir kãw a Jeeju be na a Jenejarɛ-man nʋↄr, a nɩbɛ wa fʋr ʋ jilĩ kolĩ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ cɛlfʋ ɩnɛ. 2 Ʋ nyɛ na gboro ayi a man nʋↄr, a jɩ̃-bɛrbɛ yi a be ɩ̃ suu pɛwrɛ a ba jʋʋr, 3 ʋ kpɛ a gbor bõ-ƴen pʋↄ na ɩ a Sɩmↄ̃ ben ɩ̃ sʋↄr ʋ a ʋ jãa nɩ a gbẽgbere nʋↄr fɩ̃ɩ. A ala ɩ̃ baar, ʋ jɛ na be a gbor pʋↄ ɩ̃ jaana a nɩbɛ. 4 A mɩnɛ a Jeeju na ƴɛr a ƴɛrɩ̃sɩ baar, ʋ yelʼã a Sɩmↄ̃: “Duur a gbor cenʼɩ̃ a kʋ̃ↄ sↄↄlɩ̃sↄw ɩ̃ a nyɩ lↄb a jʋʋr.” 5 A Sɩmↄ̃ yel ʋ: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, sɩ dɩ na tuo a tɩsↄw jaa wa vɩɛ nɩ a bio ɩ̃ na sɩ faa pulpul. Ɩ̃-cɛ a fʋ ƴɛrɩ̃ juumɩ, ɩ̃ na lↄbʼã a jʋʋr.” 6 Ba lↄbʼã a ɩ ba pↄw na a jɩmɛ yayaw a ba jʋʋr nyↄw ɩ̃ ɓere, 7 a ba Ꞌlɛɛr a ba tↄ deme na be a gbor kpee pʋↄ á ba wa sũo ba. Ba wa na a ba nyↄↄr a jɩmɛ sɛw gboro ayi a vɩrɛ na mʋr. 8 A mɩnɛ a Sɩmↄ̃ Pɩɛr na nyɛ a lɛ, ʋ lo na gburĩ a dume a Jeeju nii-sↄw ɩ̃ yel: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, taw jãa nɩ ma, a-na-ɩ ɩ̃ ɩ na maal-fãa nɩrɛ.” 9 Ʋ yelʼã a lɛ a-na-ɩ nʋↄr kpaw ba na, ʋlↄ nɩ a bala ba jaa ʋ na be nɩ, a jɩm-yaw ala ba na nyↄↄr ɩnɛ. 10 Lɛ a mɩ dãa wↄ̃ a Sɩmↄ̃ tↄ deme, Jakɩ nɩ a Jã na ɩ a Jebede bi-dabsɩ. Ɩ̃ a Jeeju yel a Sɩmↄ̃: “Taa ɩ a dãbɩ̃ɛ nyↄw fʋ̃ wa. Wa nyↄw nɩ a dɩnaa, nɩbɛ fʋ na nyↄwrↄ.” 11 Ɩ̃ na ba lɛ duur a gboro lɩɛb wa nɩ a man gbẽgbere nʋↄr na bin, ɩ̃ bar a yele a jaa ɩ̃ tu a Jeeju. 12 A mɩnɛ a Jeeju na dãa be a tẽw kãw pʋↄ, daba kãw a kↄn wʋlɩ̃ na pↄw a ɩ̃gan nyɛ ʋ na ɩ̃ lo kpa pↄw a nii-sↄw ɩ̃ sʋↄr ʋ: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, a fʋ̃ʋ sↄw, fʋ na tʋↄ na pↄlɩ̃ ma.” 13 A Jeeju turʼã a nuu sɩɩr ʋ ɩ̃ yel: “Ɩ̃ sↄw na, pↄlɩ̃!” A jie naan, a ʋ kↄn wʋlɩ̃ baarʼã, 14 ɩ̃ a Jeeju yel ʋ á ʋ taa yele bom kʋrↄ nɩrɛ wa, ɩ̃-cɛ á ʋ cen na miilʼɩ̃ a ʋ mɩ̃ɛ a Naaŋmɩn baar-loro, ɩ̃ tɩɩr a baar-lo-yele ala a Mowisi na dãa ƴↄ̃w, a nɩbɛ na bↄ̃w ka ʋ sɩrɩ̃ na pↄlɩ̃. 15 Ɩ̃ a Jeeju yuor jaar ɩ̃ yire dↄↄlↄ, ɩ̃ a nɩ-yaw ma wa na cɛlɛ a ʋ ƴɛrɩ̃ sʋↄrↄ nɩ ʋ a ʋ kpɛmɛ ba. 16 Ɩ̃-cɛ a ʋlↄ, ʋ ma yi na a cɛ̃cɛ̃w sʋↄrↄ a Naaŋmɩn. 17 Bibir kãw a Jeeju jaana na a nɩbɛ. A Farɩsɩ nɩbɛ nɩ a ƴɛr-kpɛn-jaanba na yi a ten ala a jaa na be a Galile nɩ a Jude wɩɛr, nɩ a Jerujalɛm wa na na jɛ a be a ʋ sɛ̃, ɩ̃ a Naaŋmɩn fãw dãa be nɩ ʋ ʋ kpaara a nɩbɛ wʋlɩ̃sɩ. 18 Nɩbɛ tuo na dab-gbɛr gaajie juu wa nɩ bʋↄrↄ ba kpɛ nɩ ʋ na bin a Jeeju nii-sↄw, 19 ɩ̃-cɛ baa dãa bↄ̃w a jie na ba na tuure ɩ̃ kpɛɛrɛ nɩ ʋ wa, a-na-ɩ a nɩbɛ waa na. Ala-ɩ̃-sↄ ba do na a garɩ̃ na ba yuo a bↄw ɩ̃ tur ʋ bar nɩ a ʋ gaajie a nɩbɛ sↄ̃w be a Jeeju nii-sↄw. 20 A Jeeju nyɛ na a ba ƴↄ̃w-nyãa ɩ̃ yel a gbɛr: “Ɩ̃ baraa! A Naaŋmɩn de na a fʋ faar bar kʋ fʋ.” 21 A ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ nɩ a Farɩsɩ nɩbɛ nyↄw ɩ̃ ƴɛrɛ nɩ a ba pʋↄ: “Ala nɩ a naa tↄr ɩ̃ kpɛrɛ a Naaŋmɩn a lɛ? Ala ɩ̃ tɛrɛ sↄr na yel áa Naaŋmɩn de na a maal-fãa bar kʋ a nɩrɛ ɩ̃ a ala ma ɩ a Naaŋmɩn tɛw ʋ wa?” 22 A Jeeju bↄ̃w a ala ba na tɩɛrɛ ɩ̃ yel ba: “Bõ tɩɛrɩ̃sɩ nɩ a ala nyɩ na tɛrɛ a nyɩ pʋ̃ↄ? 23 Buor ɩ̃ yↄw gãw a yelfʋ: a Naaŋmɩn de na a ʋ maal-fãa bar kʋ ʋ, mɩɩ a ʋ ir cere? 24 Ɩ̃-cɛ ɩ̃ bʋↄrↄ na nyɩ bↄ̃w ka a Nɩbɛ Bie tɛrɛ na sↄr a ka a tẽw pʋↄ na de a nɩrɛ maal-fãa bar kʋ ʋ.” Ala-ɩ̃-sↄ ʋ yel a gbɛr: “A fʋ̃ʋ ɩ̃ yele: ir de a fʋ gaajie kule nɩ.” 25 A jie naan, a gbɛr irʼã a ba nii-sↄw, de a ʋ gaajie pɛwrɛ nɩ a Naaŋmɩn kule nɩ. 26 A nↄɛ ko a nɩbɛ ba jaa a ba pɛwrɛ a Naaŋmɩn, ɩ̃ a dãbɩ̃ɛ nyↄw ba a ba yele: “Sɩ nyɛ na a yel-bↄ̃w-faarsɩ a dɩnaa bibir.” 27 A ala ɩ̃ baar, a Jeeju yi na nyɛ lãpo-diere kãw na dɩ Levi ʋ jɛ be a ʋ tʋn tʋ̃fʋ jie, ʋ yel ʋ: “Ir, tuure ma”, 28 a Levi bar a ʋ yele a jaa ɩ̃ ir tuure ʋ. 29 A Levi maalʼã fɛtɩ kpɛ̃ɛ a Jeeju ɩnɛ be a ʋ yir, a lãpo-dierbe yayaw jie nɩ a nɩbɛ ŋmɛɛ dãa lãa jɛ dɩrɛ nɩ ba a dɩb. 30 A Farɩsɩ nɩbɛ nɩ a ba ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ hũhune ɩ̃ yel a Jeeju par-tuurbe: “Bõ ɩ a nyɩ lãa dɩrɛ nyuure nɩ a lãpo-dierbe nɩ a nɩ-faar?” 31 A Jeeju yel ba: “Aa ɩ a ɩ̃gan-kpɛn deme ɩ̃ ma cen a dↄↄtↄrↄ yir wa, a wʋlɩ̃sɩ deme ʋ. 32 Maa wa a nɩ-torisɩ bʋↄlfʋ ɩnɛ wa, a nɩsaa faar ɩ̃ wa bʋↄl a ba na lɩɛb a ba yɛ̃.” 33 A ba yel ʋ: “A Jã par-tuurbe nɩ a Farɩsɩ par-tuurbe ma luure na a nʋↄr sʋↄrↄ nɩ a Naaŋmɩn tↄ̃-tↄ̃-tↄ̃, ɩ̃-cɛ a fʋ par-tuurbe ʋlↄ ma tↄ̃ↄ dɩrɛ nyuure nɩ.” 34 A Jeeju yel ba: “Nyɩ na tʋↄ na ɩ a bala ba na bʋↄl a pↄw kulfʋ jie a ba lũ a nʋↄr a mɩnɛ a sɩrɛ na cãa be a ba sↄ̃w mɩɩ? 35 A daar na ta na, ba na de na a sɩrɛ yi nɩ a ʋ badɛɛ sↄ̃w. A lɛdaar ba na lũ na a nʋↄr.” 36 Ʋ lɛ lↄbʼã a sʋkpa na kʋ ba: “Nɩrɛ ma ɓere cẽcẽ-ŋmãa a kpar-paalaa pʋↄ na ʋ ɓana nɩ kpar-kʋraa wa. A ala ɩ ʋ ɩ na a lɛ, ʋ ɓerʼã a kpar-paalaa bar, ɩ̃-cɛ a cẽcẽ-ŋmãa ʋlↄ ʋ na ɓer a kpar-paalaa ʋlↄ pʋↄ ma diere taa nɩ a kpar-kʋraa wa. 37 A lɛ ʋ mɩ, nɩrɛ ma diere dã-tↄↄraa ƴↄnↄ dʋʋ bɛraa pʋↄ wa. A ʋlↄ ƴↄ̃w a lɛ, a dã-tↄↄraa na wɛlʼã a dʋʋ, a ɩ a ʋ dãa nɩ a ʋ dʋʋ wɛ na. 38 Ɩ̃-cɛ a sɛw na a ba na ƴↄ̃w a dã-tↄↄraa a dʋʋ paalaa pʋↄ. 39 Ɩ̃ a ala ɩ a nɩrɛ nyu na a dã-bɩn, Ꞌwaa lɛ bʋↄrↄ a dã-tↄↄraa wa, a-na-ɩ ʋ ma yelʼã áa dã-bɩn nʋmↄ na gãw.”
61 A bibi-ciiraa kãw, a Jeeju tↄlʼã yi puo pʋↄ, a ʋ par-tuurbe ɓʋrↄ a ci fↄfↄrↄ Ꞌwↄbↄ, 2 a Farɩsɩ nɩbɛ ŋmɛɛ yel ba: “Bõ ɩ a nyɩ maala a ala na ciire a sɩ ƴɛr-kpɛn sↄr pʋↄ a bibi-ciiraa dayen?” 3 A Jeeju mɩ yel ba: “Nyaa Ꞌwuor a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ nyɛ a ala a Davɩtɩ nɩ a ʋ nɩbɛ na maal a lɛ a kↄ̃ na dãa nyↄw ba wa? 4 Ʋ kpɛ na a Naaŋmɩn yir de a buru ba na bin a Naaŋmɩn Ꞌwↄb ɩ̃ mɩ kʋ a ʋ nɩbɛ a ba Ꞌwↄb; ɩ̃ a buru ala, nɩsaa pↄrↄ ma dãa tɛrɛ sↄr na Ꞌwↄb ɩ̃ a ala ma ɩ a baar-lorbo tɛw ʋ wa.” 5 Ɩ̃ na ʋ lɛ yel ba: “A Nɩbɛ Bie ɩ̃ ɩ a bibi-ciiraa Nɩ-kpɛ̃ɛ.” 6 A bibi-ciiraa kãw go, a Jeeju kpɛ na a puorfʋ yir kãw pʋↄ, ɩ̃ nyↄw ɩ̃ jaana a nɩbɛ. Daba kãw be na a be a ʋ dʋrɩ̃ nuu na kpi. 7 A ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ nɩ a Farɩsɩ nɩbɛ jʋʋrↄ a Jeeju bʋↄrↄ ba bↄ̃w a ala ɩ ʋ na kpaarʼã nɩrɛ a bibi-ciiraa dayen, a-na-ɩ ba bʋↄrↄ na sↄr ba ƴↄ̃w ʋ ƴɛrɩ̃. 8 Ɩ̃ ʋ bↄ̃wnaa a ala ba na tɩɛrɛ ɩ̃ yel a daba ʋlↄ a nuu na ko: “Ir ɩraa a ka a nɩbɛ nii-sↄw.” Ʋ pal ir ɩraa. 9 Ɩ̃ a Jeeju yel ba: “Ɩ̃ sooro nyɩ na, a bibi-ciiraa dayen, a nɩrɛ tɛrɛ na sↄr na maal a vɩlaa, mɩɩ a bier, na faa a nɩrɛ mɩɩ na kú ʋ?” 10 Ɩ̃ na ʋ Ꞌwuor ba kolĩ ba jaa, ɩ̃ yel a daba: “Dↄl a fʋ nuu,” ʋ dↄl, ʋ lɛ lɩɛb ɩ nu-son. 11 Ɩ̃-cɛ a nɩbɛ bala, a suur gãw ba na a ba nyↄw ɩ̃ guoro taa a ala ba na tʋↄrↄ maala a Jeeju. 12 A ʋna daarʼãa a Jeeju do na a tãw juu Naaŋmɩn sʋↄrfʋ, na ʋ be a be sʋↄr a Naaŋmɩn wa vɩɛ nɩ a bio. 13 A lɛ a wɩɛr na caarɩ̃ baar, ʋ bʋↄlʼã a ʋ par-tuurbe na ʋ vɛl ir pie-nʼayi, bʋↄlↄ ba nɩ-tʋnɩsɩ: 14 a Sɩmↄ̃ ʋ na pʋr a Pɩɛr, nɩ a ʋ yɛbɛ Ãdire, nɩ a Jakɩ nɩ a Jã, a Fɩlɩpɩ nɩ a Batelemi, 15 a Matie nɩ a Tomasɩ nɩ a Alfe bi-daba Jakɩ nɩ a Sɩmↄ̃ ʋlↄ na ma jɛrɛ, 16 a Jakɩ bi-daba Judasɩ nɩ a Judasɩ Isikaryↄtɩ ʋlↄ na dãa lɩɛb de a Jeeju a juu. 17 A Jeeju yi nɩ ba na a tãw juu ɩ̃ suu ɩraa nɩ ba dalɩ̃pʋↄ juu, a jie ʋlↄ a ʋ par-tuurbe yayaw na be. Nɩ-yayaw mɩ dãa na yi a Jude wɩɛr ʋ jaa nɩ a Jerujalɛm, nɩ a Tɩɩr nɩ a Sɩdↄ̃ na be a man nʋↄr, 18 ɩ̃ wa a ʋ ƴɛrɩ̃ cɛlfʋ jie nɩ a ba ɩ̃gan kpɛmɛfʋ, ɩ̃ a bala a kↄ̃tↄnsɩ na dama mɩ nyɛ na a kpɛ̃w. 19 A nɩbɛ ba jaa bʋↄrↄ na ba sɩɩr a Jeeju, a-na-ɩ a fãw mɩ yi na a ʋ jie ɩ̃ kpɛmɛ ba ba jaa. 20 A Jeeju Ꞌwuorʼã a ʋ par-tuurbe ɩ̃ yel: “Nʋ̃ↄ ma be na a nyɩmɩ jie na ɩ a nãw deme a-na-ɩ nyɩmɩ ɩ̃ sↄ a Naaŋmɩn fãw. 21 Nʋ̃ↄ ma be na a nyɩmɩ jie a kↄ̃ na nyↄw a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, a-na-ɩ nyɩ nↄↄ pi na. Nʋ̃ↄ ma be na a nyɩmɩ jie na kono a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, a-na-ɩ nyɩ nↄↄ laara na. 22 Nyɩ́ ɩ a nʋmↄ nyɩ a lɛ a nɩbɛ nↄↄ Ꞌlaara nyɩ, ɩ̃ jaara nyɩ bara, ɩ̃ tʋrↄ nyɩ, sãwna nɩ a nyɩ yuor ʋ wↄ̃ bom kpana kaarɩ̃ a Nɩbɛ Bie ɩnɛ. 23 A bibir ʋlↄ, nyɩ́ ɩ a nʋmↄ nyɩ a nyɩ cɩlɛ, a-na-ɩ a nyɩ yar na bɛrmɛ na a be a saa juu. A lɛ a ba sãa-kʋnbↄ mɩ dãa maal a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe. 24 Ɩ̃-cɛ nabier na pↄw na a nyɩmɩ tɛraa deme a-na-ɩ nyɩ gↄrʼã pↄw a nyɩ nʋ̃ↄ a jaa. 25 Nabier na pↄw na a nyɩmɩ na pi a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, a-na-ɩ kↄ̃ nↄↄ nyↄw nyɩ na. Nabier na pↄw na a nyɩmɩ na laara a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, a-na-ɩ ni-sↄbaa nↄↄ kpɛ nyɩ na a nyɩ kono. 26 “A na ɩ nyɩ na nabier a lɛ a nɩbɛ ba jaa nↄↄ yele a nyɩ son! A lɛ a ba sãa-kʋnbↄ dãa maalʼɩ̃ a jirsɩ ƴɛr-hierbe. 27 “Ɩ̃-cɛ a nyɩmɩ na cɛlɛ ma, ɩ̃ yele nyɩ na, nyɩ́ nʋnↄ a nyɩ dↄ̃ deme. Nyɩ́ maala a bala na Ꞌlaar nyɩ vɩlaa, 28 nyɩ́ bʋↄlↄ a son ƴↄnↄ a bala na sↄnↄ nyɩ, nyɩ́ sʋↄrↄ a Naaŋmɩn ƴↄnↄ a bala na hʋↄlↄ nyɩ. 29 A ala ɩ a nɩrɛ ɓa fʋ na a tʋkpal bõ-ƴen pʋↄ, lɩɛb a tʋkpal gãw na cↄw ʋ. A ala ɩ a nɩrɛ de fʋ na a fu, bar ʋ mɩ de a fʋ kparle. 30 A nɩrɛ lɛ ɩ̃ wa sʋↄr fʋ a bom fú kʋ ʋ, ɩ̃ taa wa sooro a fʋ bom a nɩrɛ na de wa. 31 A ala nyɩ na bʋↄrↄ a nɩbɛ ba maala nyɩ, nyɩ́ mɩ maala ba a lɛ. 32 “Á ala ɩ nyɩ nʋnↄ na a bala tɛw na nʋnↄ nyɩ, bõ ƴↄ̃wfʋ nyɩ na pↄw? A-na-ɩ a nɩ-faar mɩ̃ɛ ma mɩ nʋnↄ na a bala na nʋnↄ ba. 33 Ɩ̃ a ala ɩ nyɩ maala na a vɩlaa a bala tɛw na maala nyɩ a vɩlaa, bõ ƴↄ̃wfʋ nyɩ na pↄw? A-na-ɩ a nɩ-faar mɩ̃ɛ ma mɩ maala na a lɛ. 34 Ɩ̃ a ala ɩ a bala tɛw nyɩ na tɩɛrɛ a nyɩmɩ pɛ̃w ba a bom ba na wa ya na kʋ nyɩ, nyɩ ma pɛ̃w, bõ ƴↄ̃wfʋ nyɩ na pↄw? A nɩ-faar mɩ̃ɛ ma mɩ pɛ̃w na a ba tↄ deme, a ba na mɩ lɩɛb ya ba a libie nʋↄr. 35 Ɩ̃-cɛ nyɩ́ nʋnↄ a nyɩ dↄ̃-deme, nyɩ́ maala ba a vɩlaa, nyɩ́ ma pɛ̃w ba a bom ɩ̃ nyɩ taa cɛlɛ a ba na lɩɛb ya nyɩ wa. A lɛ, a nyɩ yar na bɛrmɛ na, ɩ̃ nyɩ na mɩ ɩ na a saa juu Naaŋmɩn bi-dabsɩ a-na-ɩ ʋ ma maala na a vɩlaa a nɩsaa saansɩ nɩ a nɩ-bebe jie. 36 Nyɩ́ ɩ pʋ-pɩlaa deme a mɩnɛ a nyɩ Sãa na ɩ a pʋ-pɩlaa sʋbↄ. 37 “Nyɩ taa koro nɩrɛ wa, ɩ̃ a Naaŋmɩn kↄ̃ mɩ guor a nyɩ ƴɛrɩ̃ wa. Nyɩ taa ƴↄnↄ nɩrɛ ƴɛrɩ̃ wa, ɩ̃ a Naaŋmɩn ma mɩ ƴↄnↄ nyɩ ƴɛrɩ̃ wa. Nyɩ́ de a nɩbɛ mabfʋ bar kʋ ba; a lɛ a Naaŋmɩn na mɩ de a nyɩ mabfʋ bar kʋ nyɩ. 38 Nyɩ́ tɩɩrɛ; a lɛ a Naaŋmɩn na mɩ tɩɩrɛ kʋrↄ nyɩ. Ʋ na bↄ̃w na sɛw a bõ-mɩɩnaa a nɛ taa, ɩ̃ dam, a sɛw deere, ʋ kʋ nyɩ, a-na-ɩ a bom ʋlↄ nyɩ na de mana nɩ a yele, a ʋna bom a Naaŋmɩn na mɩ de manʼɩ̃ a nyɩ ben.” 39 A Jeeju lɛ lↄb ba na a sʋkpa na: “A jↄ̃w na tʋↄ na tawra a ʋ jↄ̃-tↄ mɩɩ? Má a ba jaa ayi na lo na bↄw pʋↄ. 40 Par-tuure ma be be na gãw a ʋ jãjaana wa, ɩ̃ a par-tuure lɛ na jaan baar, ʋ na wↄ̃ na a ʋ jãjaana kaarɩ̃. 41 “Mɩnɛ ɩ̃ ɩ a fʋ ga a mimir ƴↄ̃w a mobir na be a fʋ yɛbɛ mimirɩ̃, ɩ̃ ma lɛ ɛ̃ɛ bil nyɛ a dakpur na be a fʋ mɩ̃ɛ mimirɩ̃ wa? 42 Mɩɩ mɩnɛ fʋ na tʋↄ yel a fʋ yebɛ: ʻƖ̃ yɛbɛ, ɩraa ɩ̃ ir fʋ mobir a mimirɩ̃ bar,ʼ a fʋ̃ʋ na ma nyɛ a dakpur na be a fʋ mimirɩ̃ wa? Fʋna bɛbɛlɛ naa! De nĩe ir a dakpur a fʋ mimirɩ̃ sɛr; lɛ fʋ na bↄ̃w nyɛrɛ tʋↄ ir a mobir na be a fʋ yɛbɛ mimirɩ̃. 43 “Tɩ-son ma be be na wↄnↄ bi-kpana wa; a lɛ ʋ mɩ, tɩ-kpana ma be be na wↄnↄ bi-son wa. 44 A-na-ɩ a wↄmↄ ba bↄ̃wnↄ nɩ a tɩɛ; ba maa Ꞌwↄ̃w Ꞌwↄrↄ gʋ-pɩlaa juu wa, ba maa mɩ Ꞌwↄ̃w aaraa gʋ-salaa juu wa. 45 A nɩ-son ma irʼã a yel-vɛlɛ ala ʋ na bin a ʋ pʋ-vɩlaa pʋↄ yi nɩ, ɩ̃ a nɩ-kpana ma ir a yel-kpansɩ ala ʋ na bin a ʋ pʋ-bier pʋↄ yi nɩ, a-na-ɩ a ala na sɛw a nɩrɛ pʋↄ, ala ɩ̃ yire a nʋↄr pʋↄ. 46 “Mɩnɛ ɩ̃ ɩ a nyɩ bʋↄlↄ ma a ʻNɩ-kpɛ̃ɛ! Nɩ-kpɛ̃ɛ!ʼ ɩ̃ maa maala a ala ɩ̃ na ma yele nyɩ wa? 47 A nɩrɛ lɛ na wa a ɩ̃ sɛ̃ cɛl a ɩ̃ ƴɛrɩ̃ ɩ̃ sↄw maala, ɩ̃ na miil nyɩ na a ʋlↄ kaarɩ̃ ʋ na wↄ̃. 48 Ʋ wↄ̃ na taa nɩ daba na mɩɛrɛ yir ɩ̃ tuu a bↄw ʋ kpɛ, ʋ kpar a dacin a kubir-pan juu. A kʋ̃ↄ wa na a kʋlaa paal yi ŋmeere a yir ʋlↄ, ɩ̃-cɛ Ꞌwaa tʋↄ ʋ wɛl bar wa, a-na-ɩ ba dãa na bↄ̃w mɛ ʋ. 49 Ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na wono a ɩ̃ ƴɛrɩ̃ ɩ̃ ma sↄw maala wa, ʋ wↄ̃ na taa nɩ a daba ʋlↄ na mɛ a yir a tẽ-buur juu, ɩ̃ ma tuu a bↄw ɩ̃ kpar a dacin wa. A kʋ̃ↄ ŋme na a yir ʋ tↄ̃ↄ lo a jie naan ɩ̃ a ʋ lofʋ ʋlↄ bɛlɩ̃ na.”
71 A lɛ a Jeeju na ƴɛr a ʋ ƴɛrɩ̃sɩ a jaa kʋ a nɩbɛ baar, ʋ cenʼã a Kapɛɛnam. 2 Sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ be na be ɩ Orom nɩrɛ ɩ̃ tɛrɛ tʋ̃tʋnↄ ʋ na nyɩrɩ̃ nʋ. A tʋ̃tʋnↄ ʋlↄ, a dãa na Ꞌwↄbↄ ʋ, ʋ pɩɛlʼɩ̃ a kũu. 3 A lɛ a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ ʋlↄ na wõ a ba ƴɛr a Jeeju ƴɛrɩ̃ ʋ tʋ̃ na a Jufisɩ ni-dierbe ŋmɛɛ a ʋ sɛ̃ a ba sʋↄr ʋ ʋ wɩ faa a ʋ tʋ̃tʋnↄ. 4 Ba ta na a Jeeju sɛ̃ nyↄw ɩ̃ lↄbↄ ʋ a nur yele nɩ: “A daba na sɛw na a fʋ na sũo ʋ, 5 a-na-ɩ ʋ nʋ na a sɩmɩ Jufisɩ, ɩ̃ ʋlↄ ɩ̃ mɩ ƴↄ̃w a ba mɛ a sɩ puorfʋ̃ yir.” 6 A Jeeju pↄ̃w ba cere nɩ. Ɩ̃ a lɛ ba na pɩɛlʼɩ̃ a yir, a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ tʋ̃ na a ʋ badɛɛ a ba tuor yel ʋ: “Nɩ-kpɛ̃ɛ! Taa vↄw fʋ mɩ̃ɛ wa, a-na-ɩ maa sɛw a fʋ na kpɛ a ɩ̃ yir wa. 7 A ala ɩnɛ a maa mɩ̃ɛ ma nyɛ sↄr tʋↄ ta fʋ wa, ɩ̃-cɛ ƴɛr ƴɛrɩ̃ tɛw, ɩ̃ a ɩ̃ tʋ̃tʋ̃-bie na kpɛmɛ na. 8 A-na-ɩ a maa mɩ̃ɛ tɛrɛ na a ɩ̃ nɩ-bɛrɛ na ɩ̃ jↄrↄ ba, ɩ̃ mɩ tɛrɛ a ɩ̃ sↄdaalsɩ a ba jↄrↄ ma. Ɩ̃ ma yelʼã a bõ-ƴen: Cen ka! ʋ ma cen, ɩ̃ yel a ƴen sʋbↄ: Wa ka! ʋ ma wa; ɩ̃ ma yelʼã a ɩ̃ tʋ̃tʋnↄ: Maal asɩmɛ! ʋ ma maal.” 9 A lɛ a Jeeju na wõ a ƴɛrɩ̃ ʋlↄ, nʋↄr ko ʋ na ʋ kpiir a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ̃ lɩɛb yel a nɩbɛ na tuure ʋ: “Ɩ̃ yele nyɩ na, a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ sↄ̃w, maa nyɛ nɩrɛ ʋ tɛrɛ ƴↄ̃w-nyãa ta a daba na wa.” 10 A nɩbɛ bala a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ na tʋ̃ lɩɛbʼã kul ɩ̃ nyɛ a tʋ̃tʋnↄ ʋ kpɛmɛ. 11 A ala na yi tↄ, a Jeeju cenʼã tẽw kãw ba na bʋↄlↄ Nayɩ̃, a ʋ par-tuurbe nɩ a nɩ-yayaw dãa pↄw ʋ a ba lãa cere. 12 A mɩnɛ ʋ na pɩɛlɛ nɩ a tẽw ʋlↄ dↄ̃dↄr nʋↄr, nɩbɛ mɩ yire nɩ na kũu a ũufʋ jie. Ʋ ɩ na a ʋ mã bi-daa ɩ̃ a ʋ mã ɩ kpɩ̃ɩ-pↄw. Nɩ-yaw yi na a tẽw ʋlↄ pʋↄ ɩ̃ pↄw ʋ cere nɩ a kũu ũufʋ jie. 13 Á lɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ na nyɛ a pↄw, nãw nyↄw ʋ na, ʋ yel ʋ: “Taa kono wa.” 14 Ɩ̃ na ʋ taw ta sɩɩr a da-gbarɩ̃sɩ ʋlↄ a kũu na be, a bala na de a kũu ɩraa. A Jeeju yel: “Polbile! A fʋ̃ʋ ɩ̃ yele, ir!” 15 A kũu pal ir jɩnaa ɩ̃ nyↄw a ƴɛrɩ̃sɩ ɩ̃ ƴɛrɛ, ʋ de ʋ kʋ a ʋ mã. 16 A dãbɩ̃ɛ nyↄw a ba jaa a ba pɛwrɛ a Naaŋmɩn yele: “A Naaŋmɩn ƴɛr-hier-kpɛ̃ɛ ƴen sʋbↄ irʼã a sɩ sↄ̃w ɩ̃ a Naaŋmɩn mɩ wa na Ꞌwuor a ʋ nɩbɛ.” 17 A nɩbɛ ƴɛrɛ na taa a ʋ ɩnɛ a Jude wɩɛr ʋ jaa pʋↄ de nɩ a tẽ-pɩɛlsɩ a jaa, a ala ʋ na maal. 18 A Jã par-tuurbe man ʋ na a yele ala a jaa, ʋ bʋↄl ayi a ba sↄ̃w 19 tʋ̃ ba a Nɩ-kpɛ̃ɛ jie a ba cen na soor ʋ: “Fʋ̃ʋ ɩ a ʋlↄ na sɛw ʋ wa mɩɩ sɩ cãa gure nɩ-kpee?” 20 A nɩbɛ bala ta na a Jeeju sɛ̃ na ba yel ʋ: “A Jã-Batii ɩ̃ tʋ̃ sɩ a sɩ wa soor fʋ a fʋ̃ʋ ɩ̃ ɩ a ʋlↄ na sɛw ʋ wa mɩɩ, a sɩ cãa gure nɩ-kpee?” 21 A be a jie naan, ʋ kpɛmɛ na a wʋlɩ̃sɩ deme yayaw nɩ a nɩ-baalsɩ nɩ a kↄ̃tↄn-irbe ɩ̃ yuo a jↄn yayaw mimie. 22 Ɩ̃ na ʋ yel a bala a Jã na tʋ̃: “Nyɩ́ cen na man a Jã a ala nyɩ na nyɛ ɩ̃ mɩ wõ: a jↄn nyɛrɛ na, a gbɛɛ ir cere, a kↄn mɩ pↄlↄ, ɩ̃ a won wono, a kũusɩ jawra na ire, a Naaŋmɩn ƴɛr-son ta na a nãw deme jie. 23 Á nʋmↄ a ʋlↄ a ɩ̃ maalfʋ na ma cɛ ʋ wa.” 24 A lɛ a bala a Jã na tʋ̃ na lɩɛb kul baar, a Jeeju nyↄw na a Jã ƴɛrɩ̃ mana kʋrↄ a nɩbɛ yele: “Bõ nyɩ cen na Ꞌwuor nyɛ a be a wɛkar pʋↄ? Kakɩr a sɛsɛb na dama? 25 Bõ ʋlↄ nyɩ cen na Ꞌwuor? A daba na ƴaarɩ̃ cẽcen-vɛlɛ? Ɩ̃-cɛ a bala na ma ƴaarɩ̃ a cẽcen-vɛlɛ dɩrɛ nɩ a dɩb vɛlɛ, a jamansɩ yie ba ma be. 26 Bõ ʋlↄ tↄr nyɩ cen na Ꞌwuor? A Naaŋmɩn ƴɛr-hiere? Ↄↄ, ɩ̃ yele nyɩ na, nɩrɛ ʋ na gãw a Naaŋmɩn ƴɛr-hiere. 27 A-na-ɩ a Jã ɩ̃ ɩ a ʋlↄ a Naaŋmɩn Sɛbɛ ƴɛrɩ̃ na yel: ʻA maa, Naaŋmɩn ɩ̃ tʋ̃ a ɩ̃ ƴɛƴɛrɛ ʋ de fʋ nĩe gbɛɛrɩ̃ a fʋ sↄr.ʼ 28 “Ɩ̃ yele nyɩ na, nɩrɛ kãw ma be be ba na dↄw ka a tẽw pʋↄ na gãw a Jã-Batii wa, ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na nyɩrɩ̃ pab a Naaŋmɩn fãw pʋↄ gãw ʋ na.” 29 A nɩbɛ ba jaa nɩ a lãpo-dierbe na wõ a Jã kↄkɩr, ba bↄ̃w na áa Naaŋmɩn torʼã ɩ̃ sↄw a Jã mʋr ba a kʋ̃ↄ. 30 Ɩ̃-cɛ a Farɩsɩ nɩbɛ nɩ a ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ jaarʼã a ala a Naaŋmɩn na bʋↄrↄ a ba jie bar, a mɩnɛ ba na ma sↄw a Jã mʋr ba a kʋ̃ↄ wa. 31 “Babõ ɩ̃ na de a dɩnaa nɩbɛ manʼɩ̃, ɩ̃ babõ kaarɩ̃ ba wↄ̃? 32 Ba wↄ̃ na taa nɩ a bibiir na jɛ a daa pʋↄ ɓolo bʋↄlↄ nɩ taa yele: ʻSɩ ŋme na a kʋↄr ƴↄ̃w nyɩ ɩ̃ nyaa sɛ wa, a sɩ mɩ ŋme a ko-bɩnɛ ƴↄ̃w nyɩ ɩ̃ nyaa mɩ kõ wa.ʼ 33 A-na-ɩ a Jã-Batii dãa na wa ma bʋn dɩrɛ lɛ wa, ma mɩ nyuure a dãa wa, a nyɩ yel a kↄ̃tↄn ɩ̃ tɛrɛ ʋ. 34 A Nɩbɛ Bie wa dɩrɛ ƴↄnↄ nyuure nɩ, a nyɩ lɛ yel go: ʻNyɩ nyɛ dɩdɩrɛ nɩ dã-nyuure, na ɩ a lãpo-dierbe nɩ a nɩ-faar baraa.ʼ 35 Ɩ̃-cɛ a bala ba jaa na sↄw a Naaŋmɩn kpaarfʋ miile na a yel-mɩ̃ɛ be na a kpaarfʋ ʋlↄ jie.” 36 A Farɩsɩ nɩrɛ kãw bʋↄlʼã a Jeeju a ʋ wɩ a ba lãa dɩ a dɩb, a Jeeju kpɛ a Farɩsɩ nɩrɛ ʋlↄ yir jɛ a dɩb par. 37 Ɩ̃ a be a ʋna tẽw pʋↄ, pↄw kãw dãa na be be na ɩ pↄw fãa. Ʋ bↄ̃w ka a Jeeju jɛ na a dɩb par be a Farɩsɩ nɩrɛ ʋlↄ yir, ɩ̃ de a kã-nyu-vɩlaa na sɛw a kubir yole wɩ kpɛ ɩraa nɩ a Jeeju gbɛɛ par, 38 ɩ̃ kono. A ʋ mↄtↄ̃-kʋ̃ↄ ɓɩnɛ a Jeeju gbɛɛ, ʋ pãa lɩɛb a ʋ jukↄbↄ fↄfↄrↄ nɩ, ɩ̃ nyↄw a Jeeju gbɛɛ ɩ̃ de a kã-nyu-vɩlaa kpaar ƴↄ̃w. 39 A lɛ a Farɩsɩ nɩrɛ ʋlↄ na bʋↄl a Jeeju na nyɛ a lɛ, ʋ yelʼã a ʋ pʋ̃ↄ: “A ala ɩ a daba na dãa na ɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-hiere, ʋ naa bↄ̃w na a pↄw na na sɩɩrɛ ʋ, nɩ a mɩnɛ ʋ na wↄ̃. Ʋ na bↄ̃w ka pↄw fãa ʋ ɩ.” 40 A Jeeju yel ʋ: “Sɩmↄ̃, ɩ̃ tɛrɛ na ƴɛrɩ̃ na ƴɛr fʋ.” A Sɩmↄ̃ yel: “Jãjaana, ƴɛr!” 41 A Jeeju yel ʋ: “Nɩbɛ ayi dãa na tɛrɛ san a ʋlↄ jie ba na ma pɛ̃wnɛ a libie. A bõ-ƴen tɛrɛ na warbie ture kʋbaa san, ɩ̃ a kãw tɛrɛ warbie ture pie san. 42 Ɩ̃ a mɩnɛ ba na ma tɛrɛ bom na tʋↄ ya a ba sama wa, a libie sʋbↄ de na bar kʋ ba a ba jaa ayi. A nɩbɛ bala ayi pʋↄ, buor ɩ̃ na nyɩrɩ̃ nʋnↄ a libie sʋbↄ?” 43 A Sɩmↄ̃ yel ʋ: “Ɩ̃ tɩɛr ka a ʋlↄ na dãa tɛrɛ a san yaw ʋ.” A Jeeju yel ʋ: “Yel-mɩ̃ɛ fʋ yel.” 44 Ɩ̃ lɩɛb miile a pↄw ɩ̃ yel a Sɩmↄ̃: “Fʋ nyɛ na a pↄw naa? A mɩnɛ ɩ̃ na kpɛ a ka a fʋ yir, faa kʋ ma kʋ̃ↄ ɩ̃ pɛw gbɛɛ wa, ɩ̃-cɛ a pↄw na, a ʋ mↄtↄ̃-kʋ̃ↄ ʋ ɓɩ̃ nɩ a ɩ̃ gbɛɛ ɩ̃ fↄfↄ nɩ a ʋ jukↄbↄ bar. 45 A fʋ̃ʋ, faa nyↄw ma nuu puor wa, ɩ̃-cɛ a pↄw na, wa nyↄw nɩ a lɛ ɩ̃ na kpɛ, ʋ nyↄw ma na a gbɛɛ puoro nɩ ma ma bara wa. 46 Faa mɩ kpaar a kãa ƴↄ̃w ma a juu pʋↄ wa, ɩ̃-cɛ a pↄw na, ʋ kpaarʼã a kã-nyu-vɩlaa ƴↄ̃w ma a gbɛɛ pʋↄ. 47 A ala ɩnɛ ɩ̃ yele fʋ na, a ʋ nʋfʋ ʋ na nyɩrɩ̃ nʋ ma, a miile na áa Naaŋmɩn de na a ʋ maal-faar na waa bar kʋ ʋ. Ɩ̃ a ʋlↄ ba na de a fɩ̃ɩ bar kʋ, ʋ ma mɩ miile na a nʋfʋ fɩ̃ɩ.” 48 A ala ɩ̃ baar, a Jeeju yelʼã a pↄw: “A Naaŋmɩn de na a fʋ maal-faar bar kʋ fʋ.” 49 A bala na dãa lãa jɛ nɩ ʋ ƴɛrɛ na a ba pʋ̃ↄ: “Ala nɩ a naa tↄr ɩ̃ ma mɩ de a nɩrɛ maal-fãa bar kʋ ʋ?” 50 Ɩ̃-cɛ a Jeeju yelʼã a pↄw: “A fʋ ƴↄ̃w-nyãa faa fʋ na. Cenʼɩ̃ su-ɓaar.”
81 A ala na yi tↄ, a Jeeju yʋↄrↄ na a tẽ-bɛrɛ nɩ a tẽ-bil pʋↄ, hiere a Naaŋmɩn fãw ƴɛr-son kʋrↄ a nɩbɛ, ɩ̃ a ʋ par-tuurbe pie-nʼayi dãa na lãa be nɩ ʋ. 2 A pↄↄbↄ bala ʋ na dãa diw a kↄ̃tↄn-bebe a ba pʋↄ bar, kpaarɩ̃ ba a wʋlɩ̃sɩ, mɩ lãa na be nɩ ʋ: a Maarɩɩ ʋlↄ na yi a Madala, a kↄ̃tↄnsɩ anuu-nʼayi na dãa yi a ʋ pʋↄ; 3 nɩ a Kuja pↄw Jaan, a Kuja ʋlↄ na ɩ a jamana Ɛrↄdɩ tʋ̃tʋnbↄ nɩ-kpɛ̃ɛ, nɩ a Sujan, nɩ a pↄↄ-yaw ŋmɛɛ go. A bala ɩ̃ ma dãa de a ba yele sũono nɩ a Jeeju nɩ a ʋ par-tuurbe. 4 A nɩbɛ yi na a ten a jaa ɩ̃ wa a Jeeju sɛ̃. A lɛ a nɩ-yaw bala na taw tiw taa, ʋ lↄbʼã a sʋkpa na: 5 “Daba kãw yi na a ʋ ci yaarɩ̃fʋ jie ɩ̃ a lɛ ʋ na yaara a ci, a ŋmɛɛ lo na a sↄr juu, a ba nɛbʼɩ̃ gbɛɛ ɩ̃ a wɛ-lili nɩɩr dɩ. 6 A ŋmɛɛ lo a kubir-pan juu ɩ̃ a lɛ a na bul baar, a ko na, a-na-ɩ aa pↄw a ɓaar wa. 7 A ŋmɛɛ go lo a gʋʋr sↄ̃w, a gʋʋr lãa irʼɩ̃ ba piw ba tɛrɛ. 8 A ŋmɛɛ lo na a tẽ-vɩlaa pʋↄ naa bul bɩ bie kʋbaa lɛ bↄ̃w dↄↄl.” A lɛ a Jeeju na ƴɛr a lɛ baar, ʋ yelʼɩ̃ na kpɛ̃w: “A ʋlↄ na tɛrɛ a tobo wono nɩ, ú bↄ̃w cɛlɛ!” 9 A Jeeju par-tuurbe soor ʋ na a sʋkpa ʋlↄ par, 10 ʋ yel ba: “A ala ɩ a nyɩmɩ ʋ, a Naaŋmɩn fãw ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ par nyɩrʼã a nyɩ jie. Ɩ̃-cɛ a nɩbɛ ŋmɛɛ, a sʋkpar tɛw ba na wono, a mɩnɛ ʻa ba na Ꞌwuoro ɩ̃ ma nyɛrɛ wa, ɩ̃ mɩ cɛlɛ wono ɩ̃ ma bↄ̃wnↄ a par wa.ʼ 11 “Nyɩ́ cɛlɛ a sʋkpa par: a ci ɩ na a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃. 12 A nɩbɛ ŋmɛɛ wↄ̃ na taa nɩ a ci ala na lo a sↄr juu. A lɛ ba na wõ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃, a Satã wa na na ir ʋ a ba sube pʋↄ, a mɩnɛ a ba kↄ̃ sↄw ɩ̃ pↄw a faafʋ wa. 13 A nɩbɛ ŋmɛɛ wↄ̃ na taa nɩ a ci ala na lo a kubie wɩɛr. A lɛ ba na wõ a ƴɛrɩ̃ ba ma sↄw na de nɩ nʋ̃ↄ ɩ̃-cɛ aa kpɛ a ba pʋ̃ↄ a tɩɛ nyɩbɛ kaarɩ̃ wa. A ba ƴↄ̃w-nyãa maa kam wa. A bɩɩrfʋ ɩ̃ wa ta ba, ba ma ŋmaa na yi. 14 A ci ala na lo a gʋʋr pʋↄ wↄ̃ na taa nɩ a bala na wõ a ƴɛrɩ̃, ɩ̃-cɛ ba barʼã a tẽw naa baafʋ dɛn nɩ a naalʋ̃ʋ bↄfʋ, nɩ a yele vɩláa a kpɛ pↄw ba piw ba tɛɛlɛ; a ba wↄmↄ maa karɩ̃ wa. 15 A ci ala na lo a tẽ-son pʋↄ wↄ̃ na taa nɩ a bala na wõ a ƴɛrɩ̃ ɩ̃ de ʋ tɛrɛ nɩ su-son nɩ su-pɩlaa; a ba cĩcĩ ɩraafu pʋↄ ba ma wↄ̃ na a wↄmↄ. 16 “Nɩrɛ maa ƴↄ̃w lãpa de pↄw dʋʋ pʋↄ, mɩɩ de su gaajie pulẽe wa. Ʋ ma ɛ̃ɛ na bin ʋ a jie ʋlↄ ʋ na tʋↄrↄ caara, a mɩnɛ a nɩbɛ bala na kpɛɛrɛ na tʋↄ nyɛ a ʋ cãa. 17 A bom jaa lɛ na sↄↄlɩ̃, a na yi na cãa pʋↄ, ɩ̃ a bom lɛ na ɩ bõ-gbul, a na yi na yẽw a nɩbɛ bↄ̃wnaa. 18 “Ala-ɩ̃-sↄ, nyɩ́ tɛrɛ nyɩ mɩ̃ɛ a mɩnɛ nyɩ na cɛlɛ, a-na-ɩ a ʋlↄ na tɛraa, ba na lɛ kʋ ʋ na dↄↄl, ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na ma tɛraa wa, ba na de na a ala ʋ na tɩɛr beeka ʋlↄ ɩ̃ sↄ.” 19 A Jeeju mã, nɩ a ʋ yɛɛr wa na pↄw ʋ, ɩ̃ baa dãa tʋↄ ta ʋ wa, a-na-ɩ a nɩbɛ waa na, 20 a ba yel ʋ: “A fʋ mã nɩ a fʋ yɛɛr be na a yẽw ɩ̃ bʋↄrↄ ba nyɛ fʋ.” 21 A Jeeju yel ba: “A bala na cɛlɛ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ ɩ̃ sↄw maala, bala ɩ̃ ɩ a ɩ̃ mã nɩ a ɩ̃ yɛɛr.” 22 A bibir kãw, a Jeeju nɩ a ʋ par-tuurbe kpɛ na a gbor pʋↄ ʋ yel ba á bá gãw a man gaan, a ba cen. 23 A mɩnɛ ba na gãwna, a Jeeju gã na gure. A sɛsɛb kpɛ̃ɛ puurĩ ba na a man pʋↄ, a kʋ̃ↄ kpɛ paala a gbor, a ba vɩrɛ na mʋr, 24 a ba taw ta a Jeeju sɩ̃wnɛ ʋ yele nɩ: “Jãjaana! Jãjaana! Sɩ wɛrɛ na!” A Jeeju ir, na ʋ tan a sɛsɛb nɩ a kʋ̃ↄ na dama nɩ a kpɛ̃w, a sɛsɛb ŋmaa a fufu ɩ̃ a kʋ̃ↄ lɛ lo a lɛ a jom. 25 A lɛ a na baar, a Jeeju soorʼã a ʋ par-tuurbe: “Nyɩnɛ a nyɩ ƴↄ̃w-nyãa be?” A dãbɩ̃ɛ nyↄw ba lãa ko nɩ ba nʋↄr a ba sooro taa: “Ala nɩ a naa tↄr, a kʋ̃ↄ tↄr jaa nɩ a sɛsɛb na jↄrↄ a ʋ ƴɛrɩ̃ a lɛ?” 26 Ba cenʼã na ta a tẽw ʋlↄ na ɩ a Jerasɛn nɩbɛ tẽw, na tor taa nɩ a Galile. 27 A lɛ a Jeeju na yi a gbor pʋↄ, a ʋna tẽw nɩrɛ ƴen sʋbↄ tuor ʋ na. A kↄ̃tↄnsɩ ma ire ʋ na, ɩ̃ a korĩ-cɛ jaa ʋ maa suu bom wa. Ʋ maa mɩ gã yir wa, a yar pʋↄ ʋ ma gana. 28 A lɛ ʋ na nyɛ a Jeeju, ʋ wuurʼã ɩ̃ lo a ʋ nii-sↄw ɩ̃ ƴɛrʼɩ̃ kpɛ̃w yel: “Saa juu Naaŋmɩn Bie Jeeju wee! Bõ fʋ nyɛ nɩ ma? Ɩ̃ sʋↄr fʋ na, taa hʋↄl ma wa!” 29 Ʋ yelʼã a lɛ a-na-ɩ a Jeeju yele na a kↄ̃tↄn bier a ʋ yi a daba jie. A gbɛɛ yayaw jaa, a ir ʋ na, a ba lũ ʋ a nur nɩ a bↄ̃jↄrɩ̃sɩ, ɩ̃ mɩ kpal ʋ a gbɛɛ nɩ a kure, ɩ̃-cɛ ʋ ma ŋma bar, ɩ̃ a kↄ̃tↄn ir ʋ kpɛ nɩ a wɛkar pʋↄ. 30 A Jeeju soor ʋ: “Mɩnɛ a fʋ yuor dɩ?” Ʋ yel ʋ: “Kↄ̃-bↄ̃w-nʋↄr ɩ̃ dɩ,” a-na-ɩ kↄ̃tↄn-yaw ɩ̃ dãa ire ʋ. 31 A kↄ̃tↄnsɩ bala sʋↄrↄ na a Jeeju tↄ̃-tↄ̃-tↄ̃ a ʋ taa ir ba bar a ba suu a ba kpãafʋ jie wa. 32 A dor yayaw dãa na be be a tãw lõboorɩ̃ Ꞌwↄbↄ a yele yʋↄrↄ nɩ, a kↄ̃tↄnsɩ sʋↄr a Jeeju á ʋ kʋ ba sↄr a ba yi kpɛ ba, ʋ kʋ ba a sↄr. 33 A kↄ̃tↄnsɩ yi a daba jie kpɛ a dor, a ba dar taa ba jaa suu a tãw fʋↄlaa, lo a man kʋ̃ↄ pʋↄ lim. 34 A nɩbɛ bala na cɩɩnɛ a dor nyɛ na a ala na ta ɩ̃ jↄ kul hier kʋ a nɩbɛ a tẽ-kpɛ̃ɛ nɩ a tẽ-bil pʋʋr. 35 A nɩbɛ yi na cen áa ba Ꞌwuor je kãa a ala na maal. Ba ta na a Jeeju sɛ̃, nyɛ a daba ʋlↄ a kↄ̃tↄnsɩ na yi a ʋ jie, ʋ ɩ nɩ-son, su a cẽcene jɛ nɩ a Jeeju pulẽe, a dãbɩ̃ɛ nyↄw ba. 36 A bala na dãa nyɛ a ala na maal mɩɩnɛ na kʋrↄ a nɩbɛ a mɩnɛ a kↄ̃tↄn-ire na kpɛmɛ. 37 A be jie, a Jerasɛn ten deme ba jaa sʋↄrↄ a Jeeju a ʋ yi ɩ̃ bar ba, a-na-ɩ dãbɩ̃ɛ nyɩrɩ̃ na nyↄw ba. A Jeeju lɛ kpɛ a gbor pʋↄ lɩɛb cen. 38 Ɩ̃ a daba ʋlↄ jie a kↄ̃tↄnsɩ na dãa yi sʋↄrↄ na a Jeeju a ʋ ɩ a ba lãa cen. Ɩ̃-cɛ a Jeeju lɩɛb ʋ bar ɩ̃ yel ʋ: 39 “Lɩɛb kul a fʋ yir na mɩɩn a ala a jaa a Naaŋmɩn na maal iu,” ʋ cen na hier yↄ nɩ a tẽw pʋↄ ʋ jaa kʋ a nɩbɛ a ala a Jeeju na maal ʋ. 40 A lɛ a Jeeju na lɛ lɩɛb cen, a nɩbɛ tuor ʋ na, a-na-ɩ ba jaa dãa na gure ʋ. 41 A daba kãw ba na bʋↄlↄ a Jaarisi na ɩ a puorfʋ yir nɩ-kpɛ̃ɛ ta na a be, lo gburĩ a dume a Jeeju nii-sↄw ɩ̃ sʋↄrↄ ʋ, lↄbↄ nɩ ʋ a nur, a ʋ wa a ʋ yir, 42 a-na-ɩ ʋ tɛrɛ na bi-pↄw bõ-ƴen tẽ-tẽ-tẽ na tↄↄ yomo pie-nʼayi na be be kpiire. A lɛ a Jeeju na cere a be, a nɩbɛ fʋr ʋ na a lõbobo a jaa. 43 Ɩ̃ pↄw be na be na tɛrɛ sɩɛ maalʼɩ̃ yomo pie-nʼayi ɩ̃ aa baara wa. Ʋ sãw na a ʋ yele a jaa a dↄↄtↄrsɩ jie ɩ̃ bõ-ƴen kãw ma dãa tʋↄ kpaar ʋ wa. 44 Ʋ taw na ta a Jeeju puo-sↄw, ɩ̃ sɩɩr a ʋ kparʋ nʋↄr. A jie naan, a ɩ a ʋ jɩ̃ɩ barfʋ ŋmaa na. 45 Ɩ̃ a Jeeju yel: “Ala ɩ̃ sɩɩr ma?” A ba jaa yele á baa sɩɩr ʋ wa. A Pɩɛr yel: “Jãjaana, a ɩ na a nɩ-yaw na fʋr fʋ ɩ̃ gbʋr fʋ a nↄhↄ̃!” 46 Ɩ̃-cɛ a Jeeju lɛ yel: “Nɩrɛ sɩɩr ma na, a-na-ɩ fãw yi ma na ɩ̃ bↄ̃wnaa.” 47 A pↄw nyɛ bↄ̃w ka a Ꞌwaa tʋↄrↄ sↄↄlↄ wa, ɩ̃ mine wa lo gburĩ a dume a Jeeju pulẽe, ɩ̃ yel a nɩbɛ ba jaa nii-sↄw a ala ɩnɛ ʋ na sɩɩr ʋ, nɩ a mɩnɛ ʋ na kpɛmɛ a jie naan. 48 A Jeeju yel ʋ: “Ɩ̃ bi-pↄw, a fʋ ƴↄ̃w-nyãa faa fʋ na. Cere nɩ su-ɓaar.” 49 A lɛ a Jeeju na cãa ƴɛrɛ, nɩrɛ yi na a nɩ-kpɛ̃ɛ Jaarisi yir ɩ̃ wa ta yel: “A fʋ bi-pↄw kpi na. Taa lɛ vↄwrↄ a jãjaana wa.” 50 Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ a Jeeju na wõ a lɛ, ʋ yelʼã a Jaarisi: “Taa jↄrↄ dãbɩ̃ɛ wa. Tɛrɛ a ƴↄ̃w-nyãa tɛw ɩ̃ ʋ na kpɛmɛ na.” 51 A lɛ ʋ na ta a yir, Ꞌwaa sↄw nɩrɛ ʋ pↄw ba kpɛ nɩ, ɩ̃ a ala ma ɩ a Pɩɛr, nɩ a Jakɩ, nɩ a Jã lãa nɩ a bile sãa nɩ a ʋ mã wa. 52 A nɩbɛ ba jaa dãa na kono yãyara nɩ a bile ʋlↄ ɩnɛ, a Jeeju yel ba: “Nyɩ taa kono wa; Ꞌwaa kpi wa, ʋ gurʼã.” 53 Ɩ̃ baa cɛl ʋ be wa, a-na-ɩ ba bↄ̃w ka a bile kpi na. 54 Ɩ̃-cɛ a Jeeju nyↄw ʋ a nuu ɩ̃ yel: “Bile wee, ir!” 55 A ʋ sɩɛ lɛ lɩɛb wa a ʋ pʋↄ, ʋ pal ir a jie naan, ɩ̃ a Jeeju yel a ba kʋ a bile bõ-dɩraa. 56 A pↄsabile dↄↄrbↄ ha nↄɛ ɩ̃ a Jeeju yel ba a ba taa yele bom kʋrↄ nɩrɛ a ala na ta wa.
91 A Jeeju bʋↄlʼã a ʋ par-tuurbe pie-nʼayi tiw, ɩ̃ kʋ ba a fãgã nɩ a tʋↄfʋ a ba na diw nɩ a kↄ̃tↄnsɩ ba jaa fɛw bar, ɩ̃ mɩ kpaar a wʋlɩ̃sɩ, 2 ɩ̃ na ʋ tʋ̃ ba a ba cen na hier a Naaŋmɩn fãw kʋ a nɩbɛ, ɩ̃ kpɛmɛ a wʋlɩ̃sɩ deme. 3 Ʋ yel ba na: “Nyɩ taa tɛrɛɛ bom diere nɩ a sↄr wa, a daa, mɩɩ a wʋↄ, mɩɩ a dɩb, mɩɩ a libie, ɩ̃ nyɩ taa tɛrɛɛ kpar-bɛrɛ ayi wa. 4 A yir lɛ pʋↄ nyɩ nↄↄ kpɛ, nyɩ́ jɛ a be wa ta nɩ a mɩnɛ nyɩ na yire a tẽw ʋlↄ pʋↄ. 5 Ɩ̃ a ala ɩ a nɩbɛ ma sↄw de nyɩ wa, nyɩ́ yi a tẽw ʋlↄ pʋↄ ɩ̃ tɛb a nyɩ gbɛɛ tãbuulĩ bar, a ɩ bõ-miilaa a ba jie.” 6 A ba cen na yʋↄrↄ a ten-ten hiere a Naaŋmɩn ƴɛr-son, kpaara nɩ a nɩbɛ wʋlɩ̃sɩ a jiir a jaa. 7 A lɛ a jamana Ɛrↄdɩ na wõ a ala jaa na maala, a tɩɛrɩ̃sɩ nyanyaa ʋ na, a-na-ɩ a nɩbɛ ŋmɛɛ yele na áa Jã Batii ɩ̃ ir a kũu pʋↄ. 8 A ŋmɛɛ yele á Eli ɩ̃ lɛ miilʼɩ̃ a ʋ mɩ̃ɛ, ɩ̃ a ŋmɛɛ go lɛ yele á korĩ-cɛ ƴɛr-hiere kãw ɩ̃ lɛ jaw ir. 9 Ɩ̃-cɛ a Ɛrↄdɩ yel: “Ɩ̃ ɩ na a ba ŋmaa a Jã juu, ɩ̃ ala nɩ a naa ɩ̃ na wono a ƴɛrɩ̃sɩ a ʋ ɩnɛ a lɛ?” Ɩ̃ bʋↄrↄ ʋ nyɛ a Jeeju. 10 A Jeeju nɩ-tʋnɩsɩ lɩɛbʼã wa na man ʋ a ala a jaa ba na maal, a Jeeju taw ba vɩrɩ̃ nɩ a Bɛsada-tẽw loor. 11 Ɩ̃-cɛ a nɩbɛ vɩrɩ̃ na bↄ̃wnaa ɩ̃ bɩɛr cen a ʋ jie, a Jeeju sↄw de ba na ʋ man ba a Naaŋmɩn fãw, ɩ̃ kpɛmɛ a wʋlɩ̃sɩ deme. 12 A mɩnɛ a wɩɛr na liwre, a ʋ par-tuurbe pie-nʼayi taw na ta yel ʋ á ʋ wɛl a nɩbɛ bar a ba cen a tẽ-pɩɛlsɩ pʋↄ na ba bↄ a bõ-dɩraa nɩ a gaajie, a-na-ɩ a jie ʋlↄ ba na be ɩ na wɛkar. 13 Ɩ̃-cɛ a Jeeju lɩɛbʼã yel ba: “A nyɩmɩ mɩ̃ɛ, nyɩ́ kʋ ba a bõ-dɩraa a ba dɩ.” A ba yel: “Bur-bie anuu nɩ jɩm-bie ayi tɛw sɩ tɛrɛ. Fʋ bʋↄrↄ na a sɩ mɩ̃ɛ sɩ́ cen na da a bõ-dɩraa wa nɩ kʋ a nɩ-yaw basɩmɛ mɩɩ?” 14 A-na-ɩ a nɩbɛ bala na dãa be a be, a dabsɩ tɛw, tara na ture anuu. A Jeeju lɛ yel a ʋ par-tuurbe: “Nyɩ́ ŋma a nɩbɛ a ba jɩnaa ji-gbulĩsɩ lɩjaayi nɩ piir-piir.” 15 A par-tuurbe sↄw ɩ̃ maal a lɛ, a nɩbɛ ba jaa jɛ. 16 A ala ɩ̃ baar, a Jeeju de na a bur-bie anuu nɩ a jɩm-bie ayi ɩ̃ na ʋ dʋↄ Ꞌwuor a saꞋlon ɩ̃ puor a Naaŋmɩn a bõ-dɩraa ala ɩnɛ, ɩ̃ na ʋ ŋma ŋma kʋ a ʋ par-tuurbe a ba de po a nɩbɛ, 17 a ba jaa Ꞌwↄb pi ɩ̃ cãa cɛ, a ba woor a bur-ŋmara sɛw pɩɩr pie-nʼayi. 18 A bibir kãw, a Jeeju be na a cɛ̃cɛ̃w sʋↄrↄ a Naaŋmɩn, a ʋlↄ nɩ a ʋ par-tuurbe, ʋ soor ba: “Ala ʋlↄ a nɩbɛ ma de ma ɩ̃ ɩ?” 19 A ba yel: “A ŋmɛɛ ma yelʼã a Jã-Batii fʋ ɩ, a ŋmɛɛ go, a Eli fʋ ɩ, ɩ̃ a ŋmɛɛ yele a korĩ-cɛ ƴɛr-hiere ƴen sʋbↄ ɩ̃ jaw yi a kũu pʋↄ.” 20 A Jeeju soor ba: “Ɩ̃ a nyɩmɩ, ala ʋlↄ tↄr nyɩ de ma ɩ̃ ɩ?” A Pɩɛr yel: “Fʋ ɩ na a Naaŋmɩn Kirisi.” 21 A Jeeju bↄ̃w kpãkpan ba ɩ̃ yel a ba taa wa ƴɛrɛ kʋrↄ nɩrɛ wa. 22 Ɩ̃ na ʋ lɛ yel áa sɛw na a Nɩbɛ Bie na nyɛ won yaw a bɛlɩ̃, áa Jufisɩ ni-dierbe nɩ a baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ na jɛ ʋ na bar, a ba na kú ʋ na, ɩ̃ a bibie ata dayen a ʋ na irʼã a kũu pʋↄ. 23 A ala na yi tↄ, ʋ yelʼã a ba jaa: “A ala ɩ nɩrɛ bʋↄrↄ na ʋ tuure ma, ú jɛ a ʋ mɩ̃ɛ bar ɩ̃ de a ʋ nɩ-kʋ-daa tuo tuure nɩ ma a bio bio jaa. 24 A-na-ɩ a nɩrɛ lɛ na bʋↄrↄ ʋ faa a ʋ mɩ̃ɛ, a ʋ baafʋ na bↄrʼã, ɩ̃ a nɩrɛ lɛ na bara a ʋ baafʋ ʋ bↄrↄ a ɩ̃ ɩnɛ, ʋ na cɩ̃ɛ na. 25 A-na-ɩ a ala ɩ a nɩrɛ pↄw na a tẽw na yele a jaa, ɩ̃ a ʋlↄ mɩ̃ɛ bũburĩ, mɩɩ ʋ wɛ, bõ a na kʋ ʋ? 26 A-na-ɩ a nɩrɛ lɛ a vĩ na nyↄw a maa nɩ a ɩ̃ ƴɛrɩ̃sɩ ɩnɛ, a vĩ na mɩ nyↄw na a Nɩbɛ Bie a ʋ ɩnɛ, a lɛ ʋ nↄↄ waara nɩ a ʋ cãa kpɛ̃ɛ na mɩ ɩ a ʋ Sãa cãa, nɩ a ʋ sɩ-tʋnɩsɩ na ɩ a cɛcɛ ben mɩ. 27 Yel-mɩ̃ɛ ɩ̃ yele nyɩ, a bala na be a ka, a ŋmɛɛ na nyɛ na a mɩnɛ a Naaŋmɩn na diere a ʋ fãw, ɩ̃ wa pãa bɩɛr kpi.” 28 A lɛ a Jeeju na ƴɛr a ƴɛrɩ̃sɩ ala baar, a maalʼã bibie anuu-nʼata, ɩ̃ ʋ taw a Pɩɛr nɩ a Jã nɩ a Jakɩ do nɩ tãw juu a Naaŋmɩn sʋↄrfʋ. 29 A mɩnɛ ʋ na sʋↄrↄ a Naaŋmɩn, a ʋ nii-sↄw lɩɛbʼã, ɩ̃ a ʋ kparʋ lɩɛb pɛlɩ̃ nyɩlɛ ƴala-ƴala-ƴala, 30 ɩ̃ a dabsɩ ayi ɩraa ƴɛrɛ nɩ ʋ. A nɩbɛ bala ɩ na a Eli nɩ a Mowisi 31 na nyɩr a cãa kpɛ̃ɛ pʋↄ, a ba mana taa a Jeeju kũu ɩnɛ ʋ na cere kpiire a Jerujalɛm. 32 A gʋ̃ↄ dãa na tɛrɛ a Pɩɛr nɩ a ʋ tↄ deme, ɩ̃-cɛ ba jaw na nyɛ a Jeeju a cãa kpɛ̃ɛ pʋↄ nɩ a dabsɩ ayi na lãa ɩraa nɩ ʋ. 33 A lɛ a dabsɩ bala na bar a Jeeju ɩ̃ bʋↄrↄ ba cen, a Pɩɛr yelʼã a Jeeju: “Jãjaana, a vɩɛlɛ na sɩ na be a ka. Sɩ na ƴↄ̃w na sɛɛr ata; a bõ-ƴen na ɩ na a fʋ ben, a ƴen sʋbↄ ɩ a Mowisi ben, ɩ̃ a kãw ɩ a Eli ben.” ꞋWaa dãa bↄ̃w a ala ʋ na yele wa. 34 A lɛ ʋ na cãa ƴɛrɛ a lɛ, dↄ̃dↄrɩ̃ma suu na pↄw ba, ɩ̃ a lɛ a Mowisi nɩ a Eli na kpɛɛrɛ a dↄ̃dↄrɩ̃ma ʋlↄ pʋↄ, dãbɩ̃ɛ nyↄw na a par-tuurbe. 35 Ɩ̃ a ƴɛrɩ̃sɩ yi be a dↄ̃dↄrɩ̃ma pʋↄ yele: “A ɩ̃ Bi-daba nɩ a naa, ʋlↄ ɩ̃ vɛl ir: nyɩ́ cɛlɛ ʋ.” 36 A lɛ ba na wõ a ƴɛrɩ̃sɩ ala baar, ba nyɛ na a Jeeju ʋ ɩraa ʋ yẽ. A ʋ par-tuurbe ŋma vʋʋrʋ̃sɩ ɩ̃ baa man a ala ba na nyɛ a daar ʋlↄ pʋↄ kʋ nɩrɛ wa. 37 A dɩvɩɛ bio, a mɩnɛ a Jeeju na yi a tãw juu suu nɩ a ʋ par-tuurbe, nɩ-yayaw tuor ʋ na. 38 A be a nɩbɛ sↄ̃w, daba kãw wuurʼɩ̃ na kpɛ̃w yele: “Jãjaana, ɩ̃ sʋↄr fʋ na bɩlɛ, Ꞌwuor ma a bile, a-na-ɩ ʋlↄ ɩ̃ ɩ a ɩ̃ bi-bõ-ƴen tẽ-tẽ-tẽ. 39 Kↄ̃tↄn kãw ɩ̃ ire ʋ, ɩ̃ ma maal ʋ ʋ wuure a jie naan, vara nɩ fãgã ɩ̃ ma fure a natɛ-fube, ɩ̃ a ʋlↄ wa pãa bar ʋ, a ɩ̃gan ma kar ʋ na. 40 Ɩ̃ sʋↄrʼã a fʋ par-tuurbe a ba diw a kↄ̃tↄn bar, ɩ̃ baa tʋↄ wa.” 41 A mɩnɛ a Jeeju na wõ a lɛ, ʋ yelʼã: “A nyɩmɩ dɩnaa su-kpɛn deme na ma tɛrɛ ƴↄ̃w-nyãa wa! Ɩ̃ be nɩ nyɩ, ɩ̃ dɩ nɩ nyɩ a tuo wa ta nɩ dabor?” Ɩ̃ na ʋ yel a daba: “Taw a fʋ bie wa nɩ ka.” 42 A lɛ a daba na taw a bie wa tara nɩ a Jeeju, a kↄ̃tↄn dam ʋ na nɩ kpɛ̃w lↄb a tene, ɩ̃-cɛ a Jeeju mʋ̃ↄ na mimir ƴↄ̃w a kↄ̃tↄn bier, ɩ̃ na ʋ kpɛmɛ a bile kʋ a sãa, 43 a nʋↄr ko a nɩbɛ ba jaa a lɛ ba na nyɛ a Naaŋmɩn bɛrmɛfʋ. A mɩnɛ a nɩbɛ ba jaa na kpiire a Jeeju a ala a jaa ɩnɛ ʋ na maala, ʋ yelʼã a ʋ par-tuurbe: 44 “A nyɩmɩ, nyɩ́ bↄ̃w cɛlɛ a ƴɛrɩ̃ na: ba na nyↄw na a Nɩbɛ Bie ƴↄ̃w a nɩbɛ nuu pʋↄ.” 45 Ɩ̃-cɛ a ʋ par-tuurbe ma dãa bↄ̃w a ƴɛrɩ̃ ʋlↄ par wa. A dãa na liw ba a ba bↄ̃w faa, ɩ̃ a dãbɩ̃ɛ nyↄw ba a baa Ꞌla soor a Jeeju a ƴɛrɩ̃ ʋlↄ wa. 46 Cɩɩrɩ̃-taa irʼã a Jeeju par-tuurbe sↄ̃w a ba bʋↄrↄ ba bↄ̃w a ʋlↄ na ɩ a kpɛ̃ɛ a ba pʋↄ. 47 A Jeeju bↄ̃w a ala ba na tɩɛrɛ ɩ̃ taw bibile wa nɩ ʋ ɩraa a ʋ lõboorɩ̃, 48 ɩ̃ ʋ yel ba: “A nɩrɛ lɛ na sↄw de a bibile na a maa ɩnɛ, a maa mɩ̃ɛ ʋ sↄw de, ɩ̃ a ʋlↄ na sↄw de ma, mɩ sↄw na de a ʋlↄ na tʋ̃ ma. A-na-ɩ a ʋlↄ na nyɩrɩ̃ pab a ʋ mɩ̃ɛ a nyɩ jaa sↄ̃w, ʋlↄ ɩ̃ ɩ a kpɛ̃ɛ.” 49 A Jã yel: “Jãjaana, sɩ nyɛ na nɩrɛ kãw ʋ de a fʋ yuor diwre nɩ a kↄ̃tↄnsɩ bara, a sɩ dãa bʋↄrↄ sɩ pɩɛrɩ̃ ʋ bar, a-na-ɩ Ꞌwaa be a sɩ pʋↄ wa.” 50 A Jeeju yel ʋ: “Nyɩ taa pɩɛrɛ ʋ bara wa, a-na-ɩ a nɩrɛ ʋlↄ na ma jaar a nyɩ ƴɛrɩ̃ wa, nyɩ nɩrɛ ʋ ɩ.” 51 A mɩnɛ a daar ʋlↄ ba na diere a Jeeju duoro nɩ a saꞋlon na pɩɛlɛ, ʋ ŋme na nyãa a Jerujalɛm cenfʋ ɩnɛ. 52 Ʋ tʋ̃ na nɩbɛ a ba de ʋ nĩe cen na kpɛ Samari tẽ-bile kãw pʋↄ a ʋ gaajie gbɛɛrɩ̃fʋ ɩnɛ. 53 Ɩ̃-cɛ a tẽw ʋlↄ nɩbɛ ma sↄw de ʋ wa, a-na-ɩ a Jerujalɛm ʋ dãa cere. 54 A mɩnɛ a ʋ par-tuurbe Jakɩ nɩ a Jã na nyɛ a lɛ, ba yelʼã: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, fʋ bʋↄrↄ na sɩ bʋↄl a vũu ʋ yi a saꞋlon ɩ̃ suu wa dɩ ba mɩɩ?” 55 A Jeeju lɩɛb mʋ̃ↄ mimir ƴↄ̃w ba. 56 Ɩ̃ na ba lɛ cen tẽ-kpee. 57 A lɛ ba na cãa be a sↄr juu cere, daba kãw yelʼã a Jeeju: “Ɩ̃ na tuure fʋ na a jiir a jaa fʋ na cere.” 58 A Jeeju yel ʋ: “A sɛ̃nɛ tɛrɛ na a ba bↄↄr, ɩ̃ a wɛ-lili mɩ tɛrɛ a ba cor, ɩ̃-cɛ a Nɩbɛ Bie ma mɩ tɛrɛ jie ʋ na gaala a ʋ juu wa.” 59 Ʋ lɛ yelʼã nɩsaa kpee: “Wa tuure ma.” Ʋ yel: “Nɩ-kpɛ̃ɛ! Kʋ ma sↄr ɩ̃ kulʼɩ̃ ũu a ɩ̃ sãa baar.” 60 Ɩ̃-cɛ a Jeeju yel ʋ na: “Bar a nɩ-kũusɩ a ba uune a ba kũusɩ, ɩ̃ a fʋ̃ʋ, cen na hier a Naaŋmɩn fãw kʋ a nɩbɛ.” 61 A kãw yel: “Ɩ̃ na tu fʋ na, ɩ̃-cɛ kʋ ma sↄr ɩ̃ de nĩe kulʼɩ̃ puor a ɩ̃ yir deme baar.” 62 A Jeeju yel ʋ: “A nɩrɛ ʋlↄ na de a nii kʋↄrↄ nɩ, ɩ̃ ŋmele Ꞌwuoro a puo-sↄw, Ꞌwaa sɛw nɩ a Naaŋmɩn fãw wa.”
101 A ala na yi tↄ, a Nɩ-kpɛ̃ɛ lɛ bʋↄlʼã a par-tuurbe lɩjaata nɩ pie-nʼayi ŋmɛɛ go, tʋ̃ ba ayi-yi a ba de ʋ nĩe cen a ten a jaa pʋↄ nɩ a jiir a jaa a ʋlↄ mɩ̃ɛ na sɛw ʋ cen. 2 Ʋ yel ba na: “A puo bɛrmɛ na, ɩ̃-cɛ a ci-ŋmarba ma jɛ̃ bom wa. Ala-ɩ̃-sↄ nyɩ́ sʋↄr a Puo Sʋbↄ ʋ ƴↄ̃w a tʋ̃tʋnbↄ a ba cen na ŋma a ʋ ci. 3 Nyɩ́ cere, ɩ̃ bↄ̃wnaa, peli kaarɩ̃ ɩ̃ tʋnↄ nyɩ a wɛ-baar sↄ̃w. 4 Nyɩ taa tɛrɛɛ libie wole wa, nyɩ taa tɛrɛɛ wʋↄ wa, nyɩ taa tɛrɛɛ nafaba wa, nyɩ taa mɩ ɩrɛɛ a sↄr pʋↄ puoro nɩrɛ wa. 5 A yir lɛ pʋↄ nyɩ na kpɛɛrɛ nyɩ́ de nĩe yel: ʻSu-ɓaar ú be nɩ a yir na.ʼ 6 Ɩ̃ a ala ɩ nɩrɛ be na na ɩ a su-ɓaar sʋbↄ, a nyɩ su-ɓaar na be na a ʋ jie; a ala ma ɩ lɛ ʋ wa, a na lɩɛbʼã wa a nyɩ sɛ̃. 7 Nyɩ́ jɛ be a yir ʋlↄ pʋↄ dɩrɛ nyuure nɩ a ala ba na kʋrↄ nyɩ, a-na-ɩ a tʋ̃tʋnↄ sɛw nɩ na a ʋ yar. Nyɩ taa mɩ lɩɛrɛ a yie yʋↄrↄ nɩ wa. 8 A tẽw jaa lɛ nyɩ nↄↄ kpɛ a ba sↄw de nyɩ, nyɩ́ dɩrɛ a dɩb ala ba na kʋrↄ nyɩ, 9 nyɩ́ kpaar a wʋlɩ̃sɩ deme bala na be a be ɩ̃ yel a tẽw ʋlↄ nɩbɛ: ʻÁ Naaŋmɩn fãw ta na pɩɛlʼɩ̃ nyɩ.ʼ 10 Ɩ̃-cɛ a tẽw jaa lɛ pʋↄ nyɩ nↄↄ kpɛ a baa sↄw de nyɩ wa, nyɩ́ yi a ʋ sↄɛ pʋↄ ɩ̃ yel: 11 ʻA nyɩ tẽw tãbuulĩ tɩɛ na mar sɩ a gbɛɛ, sɩ pine na ƴↄnↄ nyɩ, ɩ̃ nyɩ́ cãa bↄ̃wnaa a Naaŋmɩn fãw pɩɛlʼã.ʼ 12 Ɩ̃ yele nyɩ na, a ƴɛrɩ̃ guorfʋ dayen, a Sↄdↄm hʋʋr nyɛfʋ na sa na a tẽw naa ben. 13 “Nabier na ta na a nyɩmɩ Kↄrajɩ̃-tẽ-deme! Nabier na ta na a nyɩmɩ Bɛsada-tẽ-deme! A-na-ɩ a nↄ-kofʋ tʋmↄ ala na maal a nyɩ sↄ̃w, a ala ɩ̃ dãa ɩ a Tɩɩr nɩ a Sɩdↄ̃ a maal a lɛ, ba naa su na cẽcen jaar a jie naan jɛ nɩ tãpɛlɩ̃ jɩnaa nɩ, miilʼɩ̃ áa ba yɛ̃ lɩɛbʼã. 14 Ala-ɩ̃-sↄ, a lɛ a Naaŋmɩn na guoro a nɩbɛ ƴɛrɩ̃sɩ, a Tɩɩr nɩ a Sɩdↄ̃ hʋʋr nyɛfʋ na sa na a nyɩ ben. 15 Ɩ̃ a nyɩmɩ, Kapɛɛnam-tẽ-deme, nyɩ tɩɛrʼã beeka a nyɩ na do na a saꞋlon mɩɩ? Nyɩ na ɛ̃ɛ na wur suu ta a kpɩɩn tẽw.” 16 Ʋ lɛ yelʼã a ʋ par-tuurbe: “A ʋlↄ na cɛlɛ a nyɩ ƴɛrɩ̃sɩ, mɩ cɛlɛ na a ɩ̃ ƴɛrɩ̃; a ʋlↄ na jaar nyɩ, maa ʋ mɩ jaar, ɩ̃ a ʋlↄ na jaar ma, ʋ mɩ jaarʼã a ʋlↄ na tʋ̃ ma.” 17 A par-tuurbe lɩjaata nɩ pie-nʼayi bala lɩɛbʼã wa, a nʋ̃ↄ ƴala ba a ba yel: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, a fʋ yuor maalʼã a kↄ̃tↄnsɩ tↄr jaa bal a ba mɩ̃ɛ a sɩ jie.” 18 A Jeeju yel ba: “Ɩ̃ dãa na Ꞌwuor nyɛ a Satã na yi a saꞋlon ɩ̃ lo a mɩnɛ a saa na ma nyɩɩlɛ. 19 Nyɩ́ nyɛ, ɩ̃ kʋ nyɩ na tʋↄfʋ a nyɩ na nɛbʼɩ̃ a wɩɩr nɩ a lan, nɩ a Bier Sʋbↄ fãw ʋ jaa. Bom jaa ma be be tʋↄrↄ maala nyɩ bier wa. 20 A be na a lɛ ɩ̃-cɛ nyɩ taa cɩlɛ a-na-ɩ a kↄ̃tↄnsɩ balʼã a ba mɩ̃ɛ a nyɩ jie wa, ɩ̃-cɛ nyɩ́ cɩlɛ a-na-ɩ a Naaŋmɩn sɛbʼã a nyɩ yoe a be a saa juu.” 21 A daar ʋlↄ naan pʋↄ, nʋ̃ↄ ƴala na a Jeeju a yi a Naaŋmɩn Sɩɛ jie, ʋ yel: “Ɩ̃ Sãa, ɩ̃ puoro fʋ na, a fʋ̃ʋ na ɩ a saa juu nɩ a tẽw Nɩ-kpɛ̃ɛ, a mɩnɛ fʋ na sↄↄlɩ̃ a yele ala a nɩ-kpaarsɩ nɩ a yɛ̃ deme jie, ɩ̃ miilʼɩ̃ a bibiir. Ɩ̃ Sãa, a lɛ ʋ, fʋ̃ʋ a nʋmↄ a fʋ maal a lɛ.” 22 “A ɩ̃ Sãa barʼã a yele a jaa ƴↄ̃w a ɩ̃ nurɩ̃. Nɩrɛ ma bↄ̃w a ala a Bie na ɩ ɩ̃ a ala ma ɩ a Sãa tɛw ʋ wa. Nɩrɛ ma mɩ bↄ̃w a ala a Sãa na ɩ ɩ̃ a ala ma ɩ a Bie tɛw ʋ wa, nɩ a ʋlↄ a Bie na bʋↄrↄ ʋ miilʼɩ̃.” 23 Ɩ̃ naa ʋ lɩɛb yel a ʋ par-tuurbe tɛw: “A nʋmↄ na a bala a ba mimie na nyɛ a ala nyɩ na nyɛrɛ! 24 A-na-ɩ ɩ̃ yele nyɩ na, a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe nɩ a jamansɩ yayaw dãa na bʋↄrↄ ba nyɛ a ala nyɩ na nyɛrɛ ɩ̃ baa nyaa wa; ba mɩ dãa na bʋↄrↄ ba wõ a ala nyɩ na wono, ɩ̃ baa wonaa wa.” 25 A ƴɛr-kpɛn-bↄ̃wnↄ kãw irʼã bʋↄrↄ ʋ bɩɩr a Jeeju, na ʋ soor ʋ: “Jãjaana, bõ ɩ̃ na maal ɩ̃ pↄw a baa-kↄ̃-tɛw?” 26 A Jeeju soor ʋ: “Bõ ɩ̃ sɛb a Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn sɛbɛ pʋↄ? Bõ fʋ ma Ꞌwuor nyɛ a be?” 27 A daba yel: “Fʋ na nʋnↄ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ na ɩ a fʋ Naaŋmɩn nɩ a fʋ suur ʋ jaa nɩ a fʋ baafʋ nɩ a fʋ fãw nɩ a fʋ tɩɛrʋ̃ ʋ jaa, ɩ̃ mɩ nʋnↄ a fʋ tↄ sʋbↄ a fʋ mɩ̃ɛ kaarɩ̃.” 28 A Jeeju yel ʋ: “Yel-mɩ̃ɛ fʋ yel. A fʋ̃ʋ maal a lɛ, fʋ na pↄw na a baa-kↄ̃-tɛw.” 29 Ɩ̃-cɛ a ƴɛr-kpɛn-bↄ̃wnↄ ʋlↄ bʋↄrↄ na ʋ miilʼɩ̃ a ʋ torfʋ, ɩ̃ yel a Jeeju: “Ala ɩ̃ ɩ a ɩ̃ tↄ sʋbↄ?” 30 A Jeeju lɛ lɩɛb yel ʋ: “Daba kãw dãa na yi a Jerujalɛm ɩ̃ cere a Jeriko-tẽw. Ʋ lo na a nyanyube sↄ̃w a ba nyↄw ʋ yaar a yele, ɩ̃ naa ba pↄb pↄb ʋ bar, a cɛ fɩ̃ɩ ʋ naa kpi. 31 A be na a lɛ, a Naaŋmɩn baar-loro kãw mɩ de a ʋna sↄr cere. A lɛ ʋ na nyɛ a ʋna daba, ʋ golʼã de a lõboor sↄr cen. 32 A lɛ ʋ mɩ, a Levi bal nɩrɛ kãw mɩ ta na a be a ʋna jie naan mɩ nyɛ a daba ʋ gã a lɛ, ʋ mɩ gol tↄl de a lõboor sↄr cen. 33 Ɩ̃-cɛ a Samari-tẽw nɩrɛ kãw na tↄlↄ nɩ a sↄr ta na nyɛ a lɛ, a nãw nyↄw ʋ, 34 ʋ taw ta de dɩvɛ̃ pɛw nɩ ʋ a natɩɛ ɩ̃ pur a kãa ƴↄ̃w, ɩ̃ de cẽcen vilĩ pↄw. A ala ɩ̃ baar, ʋ ɓↄw ʋ na dↄↄl a ʋ mɩ̃ɛ bʋ̃ↄ juu cenʼɩ̃ a saanba yir pʋↄ, naa ʋ gaal ɩ̃ gã gu ʋ a tɩsↄw. 35 A mɩnɛ a bio na vɩɛ, ʋ tũ na ir warbie kↄↄr anaan kʋ a yir sʋbↄ ɩ̃ yel ʋ: ʻꞋWuoro a daba na vɩlaa. A maa lↄↄ lɩɛb wa, ɩ̃ na kʋ fʋ na a ala fʋ na maala dↄↄlↄ a ʋ ɩnɛ.ʼ ” 36 A mɩnɛ a Jeeju na ƴɛr a lɛ baar, ʋ soorʼã a ƴɛr-kpɛn-bↄ̃wnↄ: “Mɩnɛ fʋ tɩɛr? A nɩbɛ ata bala pʋↄ, buor ɩ̃ ɩ a daba ʋlↄ a nyanyube na pↄb tↄ sʋbↄ?” 37 Ʋ yel ʋ: “A ʋlↄ na wɩɛ ʋ, ʋlↄ ʋ.” A Jeeju yel ʋ: “A fʋ̃ʋ mɩ, cen na mɩ maal a lɛ.” 38 A mɩnɛ a Jeeju nɩ a ʋ par-tuurbe na be a sↄr juu cere, ʋ vɩɛ na kpɛ tẽ-bile kãw pʋↄ, na ʋ cen pↄw kãw na dɩ Martɩ yir, ʋ de ʋ ir a saan. 39 A pↄw ʋlↄ dãa na tɛrɛ yɛ-bile na dɩ Maarɩɩ. A Maarɩɩ wa na jɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ pulẽe cɛlɛ a ʋ ƴɛrɩ̃sɩ. 40 Ɩ̃-cɛ a Martɩ tɩɛrɩ̃sɩ ma dãa jɛ ji-bõ-ƴen wa, a yi a tʋ̃-bʋrↄ bʋrↄ ʋ na maala jie, ʋ taw na ta yel a Jeeju: “Nɩ-kpɛ̃ɛ! Aa ɩ fʋ bom a ɩ̃ yɛ-bile na jɛ ɩ̃ bar ma ɩ̃ tʋnↄ a tʋn a ɩ̃ yẽ wa mɩɩ? Yel ʋ ʋ wa sũo ma!” 41 A Nɩ-kpɛ̃ɛ yel ʋ: “Martɩ wee! Fʋ barʼã a tɩɛrɩ̃sɩ a dama fʋ, a kpɛmɛ kʋ fʋ, a yel-yaw fʋ na maala ɩnɛ. 42 Ɩ̃-cɛ bom bõ-ƴen tɛw ɩ̃ sa gãw a jaa. A Maarɩɩ vɛlʼã ir a ʋna bom son a nɩrɛ na ma tʋↄrↄ faara wa.”
111 Bibir bõ-ƴen, a Jeeju sʋↄrↄ na a Naaŋmɩn jie kãw. A lɛ ʋ na sʋↄr baar, a ʋ par-tuure kãw yel ʋ na: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, jaan sɩ a Naaŋmɩn sʋↄrfʋ a mɩnɛ a Jã na jaan a ʋ par-tuurbe.” 2 A Jeeju yel ba: “A lɛ nyɩ na sʋↄrↄ a Naaŋmɩn, nyɩ́ yel: ʻSɩ Sãa! A fʋ yuor ú ow kpee, a fʋ fãw ú wa. 3 Kʋrↄ sɩ a bibie a jaa, a bõ-dɩraa ala na sɛw nɩ sɩ. 4 De a sɩ faar bar kʋ sɩ, a-na-ɩ a sɩmɩ mɩ, sɩ ma de na a nɩrɛ lɛ na bɩɛ a sɩ jie bɩɛfʋ bar kʋ ʋ. Taa bar sɩ a sɩ kpɛ a bɩɩrfʋ pʋↄ wa.ʼ ” 5 A Jeeju lɛ yel ba na go: “A ala ɩ a kãw a nyɩ sↄ̃w tɛrɛ na a ba-daba na ʋ cen na nyɛ ʋ a tɩsↄw porɩ̃ ɩ̃ yel ʋ: ʻƖ̃ ba yaa! Pɛ̃w ma bur-bie ata, 6 a-na-ɩ ɩ̃ baraa kãw yi na wɩɛr wa a ɩ̃ sɛ̃, ɩ̃ a maa tɛrɛ bom jaa kʋrↄ ʋ wa,ʼ 7 a nʋmↄ-wa-sↄw a ʋ tↄ sʋbↄ ʋlↄ na be a diem na yel ʋ na: ʻTaa vↄwrↄ ma wa; sɩ pↄw na a pan baar, a maa nɩ a ɩ̃ bibiir gã na; maa lɛ tʋↄrↄ ire kʋrↄ fʋ buru wa.ʼ 8 Ɩ̃ yele nyɩ na, a ʋlↄ ma saarɩ̃ ir kʋ ʋ bom a-na-ɩ a ʋ baraa ʋ ɩ wa, ɩ̃ ʋ na irʼã kʋ ʋ a yele a jaa ʋ na bʋↄrↄ, a-na-ɩ ʋ vↄwrↄ ʋ na. 9 “Ɩ̃ a maa, ɩ̃ yele nyɩ na, nyɩ́ sʋↄrↄ ɩ̃ nyɩ na pↄw na, nyɩ́ bʋↄrↄ ɩ̃ nyɩ na nyaa na, nyɩ́ ŋmeere a pan ɩ̃ ba na yuo nyɩ na. 10 A-na-ɩ a nɩrɛ lɛ na sʋↄrↄ ma pↄw na; a ʋlↄ na bʋↄrↄ ma nyaa na, ɩ̃ ba ma yuo na a pan a ʋlↄ na ŋmeere ɩnɛ. 11 Sãa buor ɩ̃ be a nyɩ sↄ̃w, a ala ɩ a ʋ bie sʋↄr ʋ na a jɩm ʋ de waab kʋ ʋ? 12 Mɩɩ a ʋlↄ ɩ̃ sʋↄr ʋ a nↄjɛl, ʋ de lãw kʋ ʋ? 13 A ala ɩ a nyɩmɩ na ɩ a nɩ-faar, nyɩ bↄ̃w na yel-vɛlɛ ma kʋ a nyɩ bibiir, mɩnɛ ɩ̃ ɩ a kↄ̃ nyɩrɩ̃ nʋmↄ a nyɩ Sãa na be a saa juu ʋ na tɩɩr a ʋ Sɩɛ kʋ a bala na sʋↄrↄ ʋ wa?” 14 A Jeeju dãa na diwre kↄ̃tↄn na maal daba ʋ ɩ nↄ-mu sʋbↄ. A lɛ a kↄ̃tↄn na yi baar, a nↄ-mu sʋbↄ lɛ ƴɛrɛ na a ƴɛrɩ̃sɩ, a nↄɛ ko a nɩbɛ. 15 Ɩ̃-cɛ a nɩbɛ ŋmɛɛ yelʼã: “A Bɛɛjɛbul na ɩ a kↄ̃tↄn nɩ-kpɛ̃ɛ, a ʋ fãw ʋ diwre nɩ a kↄ̃tↄnsɩ bara.” 16 Ɩ̃ a nɩŋmɛɛ bʋↄrↄ na ba jʋʋr ʋ bↄ̃w a ʋ tɛw ɩ̃ sʋↄrↄ ʋ a ʋ maal bom miilʼɩ̃ ba a ba bↄ̃w ka a Naaŋmɩn jie a ʋ fãw sɩrɩ̃ yi. 17 Ɩ̃-cɛ a Jeeju bↄ̃w na a ala ba na tɩɛrɛ ɩ̃ yel ba: “A tẽw jaa lɛ na var ayi jɛbɛ nɩ a ʋ mɩ̃ɛ ʋ na wɛlʼã, ɩ̃ a ʋ yie na lo na dↄↄl taa bõ-ƴene-ƴene. 18 A lɛ ʋ mɩ, a ala ɩ a Sãta lɩɛbʼã jɛbɛ nɩ a ʋ mɩ̃ɛ, mɩnɛ a ʋ fãw na ɩ ɩ̃ tʋↄ cãa be be? Ɩ̃ yelʼã a lɛ a-na-ɩ nyɩ yelʼã a Bɛɛjɛbul fãw ɩ̃ de diwre nɩ a kↄ̃tↄnsɩ. 19 Ɩ̃ a maa, a ala ɩ a Bɛɛjɛbul fãw ɩ̃ diwre nɩ a kↄ̃tↄnsɩ, a bala na tuure nyɩ, ala fãw ba ma diw nɩ ba? Ala-ɩ̃-sↄ a bala tↄr jaa ɩ̃ na ɩ a nyɩ ƴɛr-guorbo. 20 Ɩ̃-cɛ a ala ɩ a Naaŋmɩn tʋↄfʋ ɩ̃ diwre nɩ a kↄ̃tↄnsɩ, a miile na áa Naaŋmɩn fãw ta na a nyɩ jie. 21 “A gãdaa na bↄ̃w tɛrɛ a jɛb yele gu nɩ a ʋ yir, a ʋ yele ma jɛ na vɩlaa. 22 Ɩ̃-cɛ a ala ɩ a ʋlↄ fãgã na gãw ʋ wa na tʋↄ ʋ, maal ʋ ʋ bal, ʋ na fa na a ʋna gãdaa jɛb yele ala ʋ na dãa tɩɛrɛ nɩ ɩ̃ de a ʋ yele a jaa po a nɩbɛ. 23 “A ʋlↄ na ma be a ɩ̃ jie wa, ʋ ɩ na a ɩ̃ san-sʋbↄ, ɩ̃ a ʋlↄ na ma sũono ma a sɩ lãa kaala wa, ʋ yɛ̃yɛlɛ na bara.” 24 “A kↄ̃tↄn bier ɩ̃ yi a nɩrɛ pʋↄ, ʋ ma cenʼã na viire yʋↄrↄ a wɛkar pʋↄ, bʋↄrↄ a jie ʋlↄ ʋ na tʋↄrↄ pɩɛnɛ. A ʋlↄ ɩ̃ wa faa, ʋ ma yelʼã: ʻƖ̃ na lɩɛbʼã kul a ɩ̃ yir ʋlↄ pʋↄ ɩ̃ na yi ɩ̃ cɛ bar.ʼ 25 A lɛ ʋ na lɩɛb wa, ʋ nyɛ na a ba pɩɩr a yir ʋlↄ ɩ̃ gbɛɛrɩ̃ a yele vɩlaa. 26 A lɛ, ʋ ma lɩɛbʼã cen na bↄ a ʋ tↄ deme anuu-nʼayi na nyɩrɩ̃ ɩ a kↄ̃tↄn-faar gãw ʋ, a ba lãa lɩɛb wa kpɛ a yir ʋlↄ pʋↄ jɛ a be. A ala ɩ̃ baar, a daba ʋlↄ ben ma nyɩrɩ̃ na bɛlɩ̃ gãw a dãdãw.” 27 A mɩnɛ a Jeeju na ƴɛrɛ a lɛ, pↄw kãw yel ʋ na nɩ kpɛ̃w be a nɩbɛ sↄ̃w: “A nʋmↄ a pↄw ʋlↄ na dↄw fʋ nɩ a ʋ bɩr fʋ na ƴɛn.” 28 Ɩ̃-cɛ a Jeeju yelʼã: “A ɛ̃ɛ nʋmↄ a bala na cɛlɛ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ ɩ̃ sↄw maala.” 29 A mɩnɛ a nɩ-yaw na tiwre taa a Jeeju sɛ̃, ʋ nyↄw na ɩ̃ yele: “A dɩnaa nɩbɛ ɩ na nɩ-faar. Ba bʋↄrↄ na ba nyɛ nↄ-kofʋ tʋn ʋ ɩ ba jɩbaa, ɩ̃-cɛ baa be na nyɛ bom ɩ̃ a ala ma ɩ a Jonasɩ jɩbaa ʋ wa. 30 A mɩnɛ a Jonasɩ na ɩ a jɩbaa a Nɩnɩvɩ-tẽ-deme jie, lɛ a Nɩbɛ Bie na mɩ ɩ a jɩbaa a dɩnaa nɩbɛ jie. 31 A ƴɛrɩ̃sɩ guorfʋ dayen, a tẽ-nɩdaa pↄↄ-jamana na irʼã ɩraa a dɩnaa nɩbɛ nii-sↄw ɩ̃ ƴↄ̃w ba a ƴɛrɩ̃, a-na-ɩ ʋ yi na a tẽw baarfʋ jie ɩ̃ wa cɛl a jamana Salʋmↄ̃ yɛ̃. Ɩ̃ a nyɩmɩ, nyɩ nyɛ na a ʋlↄ na gãw a Salʋmↄ̃ a nyɩ sↄ̃w. 32 A ƴɛrɩ̃sɩ guorfʋ dayen, a Nɩnɩvɩ-tẽ-deme na mɩ irʼã ɩraa a dɩnaa nɩbɛ nii-sↄw ɩ̃ ƴↄ̃w ba a ƴɛrɩ̃, a-na-ɩ ba lɩɛbʼã a ba yɛ̃ a lɛ ba na wõ a Jonasɩ ʋ hier a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃. Ɩ̃ a nyɩmɩ, nyɩ nyɛ na a ʋlↄ na gãw a Jonasɩ a nyɩ sↄ̃w. 33 “Nɩrɛ ma ƴↄnↄ a lãpa ɩ̃ diere sↄↄlↄ, mɩɩ pↄwrↄ lakpow pʋↄ wa, ɩ̃-cɛ a jie ʋlↄ ʋ na tʋↄrↄ caara ba, ba ma ɛ̃ɛ dↄↄl ʋ, a mɩnɛ a nɩbɛ bala na kpɛɛrɛ a be na nyɛ a cãa. 34 A fʋ mimie ɩ̃ ɩ a fʋ ɩ̃gan lãpa; a ala ɩ a fʋ mimie ɩ na mimi-sono, a fʋ ɩ̃gan ʋ jaa na mɩ caarɩ̃ na, ɩ̃ a ala ɩ a fʋ mimie sãw na, a fʋ ɩ̃gan na mɩ liw na. 35 Ala-ɩ̃-sↄ, bↄ̃w tɛrɛ a fʋ mɩ̃ɛ, a cãa ʋlↄ na be a fʋ pʋ̃ↄ ʋ taa wa lɩɛb ɩ libe wa. 36 A ala ɩ a fʋ ɩ̃gan ʋ jaa caarɩ̃ na, ma cɛ jie bar a libe pʋↄ wa, ʋ na be na a cãa pʋↄ ʋ jaa, wↄ̃ taa nɩ a mɩnɛ a lãpa na ma caarɩ̃ fʋ.” 37 A mɩnɛ a Jeeju na ƴɛrɛ a ƴɛrɩ̃, a Farɩsɩ nɩrɛ kãw bʋↄl ʋ na be a ʋ yir a dɩb dɩfʋ ɩnɛ, ʋ cen na kpɛ jɛ a dɩb par. 38 A nʋↄr ko na a Farɩsɩ nɩrɛ ʋlↄ a lɛ ʋ na nyɛ a Jeeju ʋ jɛ a dɩb par ɩ̃ ma dãa de nĩe pↄl a ʋ mɩ̃ɛ wa. 39 Ɩ̃-cɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yel ʋ na: “A nyɩmɩ Farɩsɩ nɩbɛ! Nyɩ́ nyɛ a mɩnɛ nyɩ na wↄ̃: nyɩ ma pɛw na a nyɩ ŋman nɩ a nyɩ laa puo-sↄw bar, ɩ̃ a nyɩ pʋↄ sɛw nɩ na a nyanyu-tɩɛrɩ̃sɩ nɩ a fãa maalfʋ. 40 Dãbolo nyɩ ɩ lɛɛ! A ʋlↄ na maal a puo-sↄw, má a ʋlↄ ɩ̃ mɩ maal a pʋↄ! 41 Nyɩ́ ɛ̃ɛ de a ala na be a pʋ̃ↄ kʋ a nãw deme, ɩ̃ a yele a jaa na ɩ na cɛcɛ a nyɩ jie. 42 “Ɩ̃-cɛ nabier na pↄw na a nyɩmɩ Farɩsɩ nɩbɛ, a-na-ɩ nyɩ ma irʼã a Naaŋmɩn ben a nyɩ jɛɛ-yele pʋↄ nɩ a yel-bulisɩ a jaa na ɩ a jɩɛr, ɩ̃ ma lɛ ɛ̃ɛ bar a Naaŋmɩn torfʋ nɩ a ʋ nʋfʋ; a ala ɩ̃ dãa sɛw nyɩ maala ɩ̃ kↄ̃ hiin a yel-bil ala wa. 43 “Nabier na pↄw na a nyɩmɩ Farɩsɩ nɩbɛ, a-na-ɩ nyɩ nʋ na a nii-sↄw jaajiir a puorfʋ yie pʋↄ, ɩ̃ ma mɩ bʋↄrↄ a nɩbɛ ba jaa ba puoro nyɩ a dar pʋↄ. 44 Nabier na pↄw nyɩ na! A-na-ɩ nyɩ wↄ̃ na taa nɩ a yar ala kaarɩ̃ a nɩbɛ na ma nɛbɛ, ɩ̃ ma bↄ̃wnaa wa, a-na-ɩ bom ma be be miile a yar ʋ wa.” 45 A ƴɛr-kpɛn-bↄ̃wnↄ kãw yel a Jeeju: “Jãjaana, a lɛ fʋ na ƴɛrɛ, má a sɩmɩ mɩ fʋ mɩ tʋrↄ.” 46 A Jeeju yel: “Nabier na mɩ pↄw nyɩ na a nyɩmɩ ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ, a-na-ɩ nyɩ ma tuo na a nɩbɛ a to-bɛrɛ na kpɛmɛ a tuofʋ, ɩ̃ nyɩ maa ir a nyɩ nuu sɩɩrʼɩ̃ fɩ̃ɩ wa. 47 Nabier na pↄw nyɩ na! A-na-ɩ nyɩ ma cↄↄrɩ̃ na a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe yar ɩ̃ a ɩ a nyɩ sãa-kʋnbↄ ɩ̃ kú. 48 A lɛ, nyɩ miilʼã a nyɩ sↄw na a ala a nyɩ sãa-kʋnbↄ na dãa maal, a-na-ɩ bala ɩ̃ kú a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe ɩ̃ a nyɩ cↄↄrɩ̃ a ba yar. 49 Ala-ɩ̃-sↄ a Naaŋmɩn na ɩ a Kpaarfʋ Sʋbↄ yel: ʻƖ̃ na tʋ̃ nɩ na a ƴɛr-hierbe nɩ a nɩ-tʋnɩsɩ a ba jie; ba na kú na a ŋmɛɛ ɩ̃ hʋↄl a ŋmɛɛ,ʼ 50 a mɩnɛ a ƴɛrɩ̃ na tuo a dɩnaa nɩbɛ juu a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe jɩ̃ɩ ɩnɛ ba na deer, wa nyↄw nɩ a mɩnɛ a Naaŋmɩn na maal a tẽw, 51 ɩ̃ wa mɩ nyↄw nɩ a mɩnɛ ba na kú a Abɛl wa ta nɩ a Jakarɩ ba na kú a baar lofʋ jie nɩ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ sↄↄlɩ̃sↄw. Sɩrɛ jaa ɩ̃ yel nyɩ, ba na tuo na a dɩnaa nɩbɛ a ʋna ƴɛrɩ̃. 52 “Nabier na pↄw na a nyɩmɩ ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ, a-na-ɩ nyɩ irʼã a bↄ̃wfʋ nakili bar. Nyɩmɩ mɩ̃ɛ ma kpɛ wa, ɩ̃ nyɩ mɩ varʼã a sↄr a bala na dãa bʋↄrↄ ba kpɛ.” 53 A lɛ a Jeeju na yi a jie ʋlↄ baar, a ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ nɩ a Farɩsɩ nɩbɛ nyↄw na ɩ̃ bʋↄrↄ ʋ a gↄn, papire nɩ ʋ, bʋↄrↄ ʋ ƴɛr ƴɛrɩ̃sɩ yayaw 54 na ba bɩɩrɛ nɩ ʋ, ʋ na ƴɛr ƴɛrɩ̃ lɩɛb nyↄw nɩ a ʋ mɩ̃ɛ.
121 A daar ʋlↄ pʋↄ, a nɩbɛ tiw na taa ture-ture, fʋrↄ taa nɛbɛ taa, a Jeeju ƴɛrʼɩ̃ a ʋ par-tuurbe na ʋ yel ba: “A dãdãw bom ɩ na: nyɩ́ gu nyɩ mɩ̃ɛ a Farɩsɩ nɩbɛ tabɩr ɩnɛ na ɩ a ba poe ayi tɛrɛfʋ. 2 Bom ma be be na sↄↄlɩ̃ ɩ̃ mↄↄ yire eãa pʋↄ wa. 3 Ala-ɩ̃-sↄ a ala a jaa nyɩ na yele a libe pʋↄ na yi na cãa pʋↄ a ba bↄ̃wnaa, ɩ̃ a ala nyɩ na hũhune a di-bile pʋↄ ba na hierʼã a ala a gara jur. 4 “A nyɩmɩ na ɩ a ɩ̃ badɛɛ, ɩ̃ yele na kʋrↄ nyɩ, nyɩ taa jↄrↄ dãbɩ̃ɛ a bala ɩnɛ na ma kú a ɩ̃gan baar, ɩ̃ ma lɛ tʋↄrↄ maala bom kãw wa. 5 Ɩ̃ na miil nyɩ na a ʋlↄ na sɛw a nyɩ na jↄrↄ: nyɩ́ jↄrↄ a ʋlↄ na tʋↄrↄ diere a nɩrɛ baafʋ ɩ̃ mɩ tɛrɛ a tʋↄfʋ lↄbↄ nɩ ʋ ƴↄnↄ a wɛfʋ jie. Yel-mɩ̃ɛ ɩ̃ yele nyɩ, ʋlↄ nyɩ sɛw na jↄrↄ. 6 “A tɩ̃ɩtɩ̃ɩ, má a libie pie ba ma da nɩ a ba bõ-bie anuu. Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn maa hiin bõ-ƴen a ba pʋↄ bar wa. 7 Ɩ̃ aa ɩ a ala tɛw ʋ wa; ʋ sↄrʼã a nyɩ jukↄbↄ tɩɛ jaa bↄ̃w a nʋↄr. Ala-ɩ̃-sↄ nyɩ taa ɩ a dãbɩ̃ɛ nyↄw nyɩ wa: nyɩ sa na a tɩ̃ɩtɩ̃ɩ-yayaw. 8 “Ɩ̃ yele nyɩ na, a nɩrɛ lɛ na cã yel a nɩbɛ nii-sↄw á ɩ̃ ben ʋ ɩ, a maa Nɩbɛ Bie na mɩ yelʼã a Naaŋmɩn sɩ-tʋnɩsɩ nii-sↄw a ɩ̃ ben a sʋbↄ ʋlↄ ɩ. 9 Ɩ̃-cɛ a nɩrɛ lɛ na cɩɩrɛ a nɩbɛ nii-sↄw a Ꞌwaa bↄ̃w ma wa, a maa Nɩbɛ Bie na mɩ cɩɩrɩ̃ na a Naaŋmɩn sɩ-tʋnɩsɩ nii-sↄw a maa bↄ̃w a sʋbↄ ʋlↄ wa. 10 “A nɩrɛ lɛ na kpɛrɛ a maa, Nɩbɛ Bie, a Naaŋmɩn na de na a ʋ fãa bar kʋ ʋ; ɩ̃-cɛ a nɩrɛ lɛ na sãwna a Naaŋmɩn Sɩɛ yuor, a Naaŋmɩn ma be na de a ʋ fãa bar kʋ ʋ wa. 11 “A lɛ ba nↄↄ tawra nyɩ cere nɩ a puorfʋ yie pʋↄ, mɩɩ a tẽw nɩ-bɛrɛ nɩ a fãgã deme nii-sↄw, nyɩ taa ɩ a ɩ nyɩ tɩɛrʋ̃ a mɩnɛ nyɩ na ɩrɛ ɩ̃ mana a nyɩ ben, mɩɩ a ala nyɩ na sɛw nyɩ yel wa, 12 a-na-ɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ na mɩɩn nyɩ na a daar ʋlↄ pʋↄ a ala nyɩ na sɛw nyɩ yel.” 13 Daba dãa na be be a nɩbɛ sↄ̃w ɩ̃ yel a Jeeju: “Jãjaana, yel a ɩ̃ yɛbɛ ʋ ɩ a sɩ po a sɩ gã-yele.” 14 A Jeeju yel ʋ: “Daba wee! Ala ɩ̃ ƴↄ̃w ma ɩ̃ ɩ a nyɩ ƴɛr-guoro, mɩɩ ɩ̃ na poro nyɩ a nyɩ gã-yele?” 15 Ɩ̃ na ʋ yel a nɩbɛ: “Nyɩ́ tɛrɛ jɩmɛ ɩ̃ mɩ tɛrɛ a nyɩ mɩ̃ɛ a yel-yaw bↄfʋ ɩnɛ, a-na-ɩ a nɩrɛ baafʋ ma yi a ʋ yel-yaw tɛrɛfʋ ɩnɛ wa.” 16 Ala-ɩ̃-sↄ a Jeeju lↄb a sʋkpa na kʋ ba. Ʋ yelʼã: “Daba dãa na be be na ɩ naaba, na ma pↄw yel-yayaw a ʋ por pʋↄ. 17 Ʋ nyↄw na ɩ̃ pɛrɛ a ʋ suur pʋↄ yele nɩ: ʻMɩnɛ ɩ̃ na ɩ? A-na-ɩ maa tɛrɛ a jie ɩ̃ na bine a ɩ̃ yele wa.ʼ 18 Ɩ̃ na ʋ yel: ʻNↄhↄ̃ ɩ̃ na maal: Ɩ̃ na wɛlʼã a ɩ̃ bobo ɩ̃ lɛ mɛ bõ-bɛrɛ, na ɩ̃ woor a ɩ̃ ci nɩ a ɩ̃ yele a jaa ƴↄ̃w, 19 ɩ̃ na ɩ̃ pãa yel a ɩ̃ mɩ̃ɛ: Daba wee! Fʋ tɛrɛ na yele yayaw na fʋ bin yomo yayaw ɩnɛ. Tɛrɛ nʋ̃ↄ jɛ nɩ, dɩrɛ nyuure nɩ.ʼ 20 Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn yelʼã a daba ʋlↄ: ʻFʋ ɩ na dãbol! A dɩnaa tɩsↄw na, ba na de na a fʋ baafʋ ɩ̃ a ana yele fʋ na gbɛɛrɩ̃ bin, ala na sↄ?ʼ ” 21 Ɩ̃ a Jeeju yel ba: “A lɛ a mɩ wↄ̃ nɩ a ʋlↄ na wobo a yel-yaw bine a ʋ mɩ̃ɛ ɩnɛ ɩ̃ ma ɩ naaba a Naaŋmɩn nii-sↄw wa.” 22 A ala ɩ̃ baar, a Jeeju yelʼã a ʋ par-tuurbe: “Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ yele nyɩ, nyɩ taa waala a nyɩ baafʋ ɩnɛ yele nɩ a bõ nyɩ na dɩrɛ, mɩɩ waala nɩ a nyɩ ɩ̃gan ɩnɛ a bõ nyɩ na nyɛ su wa. 23 Má a baafʋ gãw na a bõ-dɩraa ɩ̃ má a ɩ̃gan mɩ gãw na a cẽcen. 24 Nyɩ́ Ꞌwuor nyɛ a gbagbar: ba maa bʋr wa, ba maa ŋma wa, baa mɩ tɛrɛ gar mɩɩ boor ma bin ci wa, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn ɩ̃ guolo ba. Ɩ̃ a nyɩmɩ, má nyɩ sa na a lili. 25 A nyɩ waalɩ̃fʋ pʋↄ, ala a nyɩ pʋↄ na tʋↄ tↄ a ʋ baafʋ bibie dↄↄl fɩ̃ɩ? 26 A ala ɩ nyaa tʋↄrↄ maala a ala na ɩ a fɩ̃ɩ wa, bõ ɩ a nyɩ waala a ala ɩnɛ na cɛ? 27 Nyɩ́ Ꞌwuor a tɩ-pube: ba maa tʋ̃ tʋn wa, ba maa wob cẽcen su wa, ɩ̃-cɛ ɩ̃ yele nyɩ na, a Salʋmↄ̃ mɩ̃ɛ nɩ a ʋ na-yele a jaa ma dãa su cẽcen ʋ vɩlaa ta a tɩ-pube asɩmɛ bõ-ƴen wa. 28 A ala ɩ a Naaŋmɩn ma ƴaarɩ̃ na a tɩ-pube ala a lɛ, na be a mↄↄ pʋↄ a dɩnaa ɩ̃ a ba lↄbↄ ƴↄnↄ a vũu pʋↄ a bio, ʋ kↄ̃ tʋↄ maal nyɩ a gãw a lɛ wa mɩɩ? A nyɩ ƴↄ̃w-nyãa pabʼã a Naaŋmɩn jie. 29 Ɩ̃ a nyɩmɩ, nyɩ taa bʋↄrↄ a ala nyɩ na dɩrɛɛ wa, mɩɩ a ala nyɩ na nyuure wa, ɩ̃ nyɩ taa ɩ a pʋlɩ̃nyɛ vʋ̃ↄnↄ nyɩ a ala ɩnɛ wa. 30 A-na-ɩ a bala na ma bↄ̃w a Naaŋmɩn wa ɩ̃ ma bʋↄrↄ a yele ala a jaa, ɩ̃ a nyɩmɩ, a nyɩ Sãa bↄ̃w ka nyɩ bʋↄrↄ na a ana yele. 31 Nyɩ́ ɛ̃ɛ bʋↄrↄ a Naaŋmɩn fãw ɩ̃-cɛ ʋ na kʋ nyɩ na a yele ala dↄↄl. 32 “Ɩ̃ piir, nyaa jɛ̃ bom wa, ɩ̃ nyɩ taa jↄrↄ dãbɩ̃ɛ wa, a-na-ɩ a nyɩ Sãa, a nʋmↄ ʋ na ʋ de nyɩ ƴↄ̃w a ʋ fãw pʋↄ. 33 Nyɩ́ da a nyɩ yele de a libie po a nãw deme; nyɩ́ bʋↄrↄ a libie wʋʋr ala na ma sãwna wa, ɩ̃ kaala a na-yele na ma be baarfʋ jie wa bine a saa juu, a-na-ɩ a nyanyuur ma pɩɛlɛ be wa, ɩ̃ a kpolo ma be be mↄↄrↄ wa. 34 Nyɩ́ bↄ̃wnaa, a jie a nyɩ na-yele na be, be a nyɩ tɩɛrɩ̃sɩ na mɩ be. 35 “Nyɩ́ gbɛɛrɩ̃ a nyɩ mɩ̃ɛ ɩ̃ ƴↄ̃w a nyɩ lãpar, 36 ɩ̃ wↄ̃ taa nɩ a tʋ̃tʋnbↄ na gure a ba nɩ-kpɛ̃ɛ, a daar ʋlↄ ʋ na yire a kul-taa fɛtɩ jie waara, a mɩnɛ a ʋlↄ wa wa ta ŋmeere a pan, ba yuo ʋ a jie naan. 37 Á nʋmↄ a tʋ̃tʋnbↄ bala a ba nɩ-kpɛ̃ɛ na waara nyɛrɛ a ba jɩnɛɛ nɩ a mimir. Yel-mɩ̃ɛ ɩ̃ yele nyɩ, ʋ na gbɛɛrɩ̃ na a ʋ mɩ̃ɛ ɩ̃ ƴↄ̃w ba a ba jɛ a dɩb par ɩ̃ ʋ taw ta po ba a dɩb. 38 A ala saarɩ̃ ɩ a tɩsↄw porɩ̃, mɩɩ a nↄdɛɛ kuon daar ʋ wa nyɛ a lɛ, a na nʋmↄ na a ʋ tʋ̃tʋnbↄ bala. 39 Nyɩ́ bↄ̃wnaa, a ala ɩ a yir sʋbↄ dãa na bↄ̃w a lɛɛr-buor a nyanyuur na waara, ʋ kↄ̃ bar ʋ ʋ wa kpɛ a yir pʋↄ wa. 40 A nyɩmɩ mɩ, nyɩ́ gbɛɛrɩ̃ gu, a-na-ɩ a Nɩbɛ Bie na wa na a daar ʋlↄ pʋↄ nyɩ na ma tɩɛrʼɩ̃ ʋ wa.” 41 A Pɩɛr soor a Jeeju: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, sɩmɩ tɛw fʋ lↄb a sʋkpa na kʋ mɩɩ a nɩbɛ ba jaa fʋ mɩ yele?” 42 A Nɩ-kpɛ̃ɛ yel: “Tʋ̃tʋ̃-buor ɩ̃ ɩ a nɩ-dẽdẽ na tɛrɛ a yɛ̃? Ʋ ɩ na a ʋlↄ a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ na ƴↄ̃w a ʋ Ꞌwuoro a ʋ yir deme kʋrↄ ba a dɩb a daar ʋlↄ na sɛw. 43 Nʋ̃ↄ na be na a ʋna tʋ̃tʋnↄ jie a mɩnɛ a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ na lɩɛbɛ waara nyɛrɛ ʋ ʋ maala a lɛ. 44 Sɩrɛ jaa ɩ̃ yele nyɩ, a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ na kʋ ʋ na a ʋ yele a jaa ʋ Ꞌwuoro. 45 Ɩ̃ a ala ɩ a tʋ̃tʋnↄ ʋlↄ yelʼã a ʋ mɩ̃ɛ á ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ ma waara fↄw wa, ɩ̃ nyↄw ɩ̃ pↄbↄ a tʋ̃tʋnbↄ nɩ a tʋ̃tʋ̃-pooli, na ʋ dɩrɛ nyuure nɩ, a dãa kʋrↄ ʋ, 46 a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ na wa na a bibir ʋlↄ ʋ na ma tɩɛrʼɩ̃ wa nɩ a daar ʋlↄ ʋ na ma bↄ̃w wa, ɩ̃ ʋ na ŋma ʋ na ayi lↄb ʋ ƴↄ̃w a bala pʋↄ na ma tɛrɛ ƴↄ̃w-nyãa wa. 47 “A tʋ̃tʋnↄ ʋlↄ na bↄ̃w a ala a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ na bʋↄrↄ ɩ̃ ma gbɛɛrɩ̃ a yele ɩ̃ maal tu nɩ a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ pʋ-tɩɛrʋ̃ wa, ba na nar ʋ na yayaw. 48 Ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na ma bↄ̃w buon wa ɩ̃ maal a ala na sɛw a ba na pↄb ʋ, ba na nar ʋ na fɩ̃ɩ tɛw. A ʋlↄ ba na kʋ a yayaw ba na soor ʋ na yaw mɩ, ɩ̃ a ʋlↄ nuumɩ ba na ƴↄ̃w a yayaw, ba na soorʼã a gãw a lɛ. 49 “Vũu ɩ̃ wa nɩ lↄb ƴↄ̃w a tẽw pʋↄ, ɩ̃ na ɩ̃ tɩɩ bʋↄrↄ ʋ gↄr Ꞌle. 50 Ɩ̃ sɛw na ɩ̃ kpɛ a won pʋↄ a wↄ̃ taa nɩ kʋ̃ↄ pʋↄ ba mʋrↄ ma, ɩ̃ a tɩɩ na kpɛmɛ kʋ ma wa tara nɩ a mɩnɛ a na maala baara. 51 Nyɩ tɩɛrʼã beeka pɩɛnfʋ ɩ̃ wa nɩ ƴↄnↄ a tẽw pʋↄ mɩɩ? Kpee! Ɩ̃ yele nyɩ na, wɛ-taa ɩ̃ ɛ̃ɛ wa nɩ. 52 Wa nyↄw nɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, a nɩbɛ anuu na be a yir bõ-ƴen, na wɛrɛ na taa; ata na jɛbɛ nɩ na ayi, ɩ̃ ayi mɩ jɛbɛ nɩ ata. 53 A sãa na jɛbɛ nɩ na a ʋ bi-daba ɩ̃ a bi-daba mɩ jɛbɛ nɩ a ʋ sãa; a mã na jɛbɛ nɩ na a ʋ bi-pↄw ɩ̃ a bi-pↄw mɩ jɛbɛ nɩ a ʋ mã; a dɩ̃ɛ-mã na jɛbɛ nɩ na a ʋ bi-daba pↄw, ɩ̃ a bi-daba pↄw mɩ jɛbɛ nɩ a ʋ dɩ̃ɛ-mã.” 54 A Jeeju mɩ dãa na yele a nɩbɛ: “A nyɩmɩ wa nyɛ a dↄ̃dↄrɩ̃-salaa a mↄtↄ̃w mʋrfʋ loor, nyɩ ma yelʼã a jie naan áa saa na wa na, ɩ̃ a lɛ a ma sɩrɩ̃ maal. 55 Ɩ̃ a sɛsɛb ɩ̃ wa yi a tẽw parɩ̃ ɩ̃ tɛbɛ, nyɩ ma yelʼã a susuur na kú na, ɩ̃ a lɛ a ma sɩrɩ̃ maal. 56 Nyɩna poe ayi deme naa! Nyɩ ma tʋↄ na bↄ̃w a mɩnɛ a yele na be a tẽw pʋↄ nɩ a saꞋlon, ɩ̃ mɩnɛ a ɩ a nyɩ maa lɛ ɛ̃ɛ bↄ̃w a mɩnɛ a daar na na be a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ wa? 57 “Mɩnɛ a ɩ a nyɩ maa tɩɛr nyɛ a nyɩ mɩ̃ɛ a ala na tor sɛw a nyɩ na maal wa? 58 A ala ɩ a fʋ san-sʋbↄ bʋↄl fʋ na cere nɩ a ƴɛr-guoro jie, dɩ tuo a nyɩ guor a ƴɛrɩ̃ be a sↄr juu a baar. A ala ma ɩ lɛ ʋ wa, ʋ na fɛr fʋ na ta nɩ a ƴɛr-guoro nii-sↄw, a ƴɛr-guoro de fʋ kʋ a kasu-gure, ɩ̃ a kasu-gure de fʋ pↄw a kasu pʋↄ. 59 Ɩ̃ yele fʋ na, faa be na yi a be, ɩ̃ ma ɩ fʋ ya na a fʋ san a jaa baar wa.”
131 A daar ʋlↄ naan, a nɩbɛ wa na mana kʋrↄ a Jeeju a mɩnɛ a jamana Pɩlatɩ na ɩ a ba kú a Galile nɩbɛ ŋmɛɛ a daar ʋlↄ ba na be a baar lofʋ jie. 2 A Jeeju yel ba: “Nyɩ tɩɛrʼã beeka a ba kú ba na a lɛ a-na-ɩ ba nyɩrɩ̃ na maal a fãa gãw a Galile nɩbɛ ba jaa mɩɩ? 3 Aa ɩ lɛ ʋ wa! Ɩ̃-cɛ a nyɩmɩ mɩ, a ala ɩ nyaa lɩɛb a nyɩ yɛ̃ wa, lɛ nyɩ na mɩ kpi nyɩ jaa. 4 Mɩɩ a nɩbɛ pie-nʼanuu-nʼata bala a yir woor na kar lo kú a be a Silowe, nyɩ tɩɛrʼã beeka a bala ɩ̃ nyɩrɩ̃ bɩɛ gãw a Jerujalɛm tẽ-deme ba jaa mɩɩ? 5 Aa ɩ lɛ ʋ wa! Ɩ̃-cɛ a nyɩmɩ mɩ, a ala ɩ nyaa lɩɛb a nyɩ yɛ̃ wa, lɛ nyɩ na mɩ kpi nyɩ jaa.” 6 A Jeeju mɩ lↄbʼã a sʋkpa na kʋ ba: “Daba kãw dãa na tɛrɛ fɩgɩ tɩɛ a ʋ puo pʋↄ. Bibir kãw, ʋ cenʼã a ʋ Ꞌwↄ̃w a wↄmↄ, ɩ̃ na ʋ bↄ faa. 7 A lɛ a be, ʋ yel a ʋ tʋ̃tʋ̃-bie: ʻGɛlɛ! Yomo ata nɩ a dɩnaa ɩ̃ na ma wa a tɩɛ na wↄmↄ Ꞌwↄ̃wfʋ ɩ̃ ma bↄ faa. Bõ ɩnɛ ʋ na piw a wɩɛr a lɛ a pↄrↄ? Ŋmaa ʋ lↄb bar!ʼ 8 A tʋ̃tʋ̃-bie yel ʋ: ʻNɩ-kpɛ̃ɛ, bar ʋ a yuon na go. Ɩ̃ na kↄ na viirĩ kolĩ ʋ ɩ̃ na ɩ̃ ƴↄ̃w a pʋↄrʋ̃. 9 A nʋmↄ wa sↄw, a ka nɩ a yuon na na waara, ʋ na wↄnↄ. A ala ma ɩ lɛ ʋ wa, fú ɩ a ba ŋmaa ʋ lↄb bar.ʼ ” 10 A bibi-ciiraa dayen, a Jeeju jaana na a nɩbɛ a puorfʋ yir kãw pʋↄ. 11 A be, ʋ nyɛ na pↄw a kↄ̃tↄn na ka, ʋ ɩ wʋlɩ̃ maalʼɩ̃ yomo pie-nʼanuu-nʼata ɩ̃ maa mɩ tʋↄ dↄl fɩ̃ɩ wa. 12 A Jeeju nyɛ ʋ na ɩ̃ bʋↄl ʋ ʋ wa, ʋ yel ʋ: “Pↄw wee, a fʋ wʋlɩ̃ baar fʋ na!” 13 Ɩ̃ na ʋ dↄↄl ʋ a nur, a pↄw dↄl a jie naan, ɩ̃ nyↄw ɩ̃ pɛwrɛ a Naaŋmɩn. 14 Ɩ̃-cɛ suur nyↄw na a puorfʋ yir nɩ-kpɛ̃ɛ, a mɩnɛ a Jeeju na kpaar a pↄw a bibi-ciiraa dayen, ʋ yel a nɩbɛ: “Bibie ayʋↄb nyɩ sɛw nyɩ tʋ̃ a tʋn. Nyɩ́ ma wa a bibie ala pʋↄ a ba kpaar a nyɩ wʋlɩ̃sɩ. Nyɩ taa ma waara a bibi-ciiraa dayen wa!” 15 A Nɩ-kpɛ̃ɛ yel ʋ: “Nyɩna poe ayi deme naa! A nyɩ jaa bõ-ƴene-ƴene maa yuo a nyɩ nii mɩɩ a nyɩ bʋn a bibi-ciiraa dayen cenʼɩ̃ a ba nyu kʋ̃ↄ wa mɩɩ? 16 Nyɩ́ nyɛ a pↄw na. Ʋ ɩ na a Abʋraham yãw a Satã na hʋↄl a yomo pie-nʼanuu-nʼata. Aa dãa sɛw ɩ̃ na faa ʋ a ʋna hʋʋr naan ɩnɛ a bibi-ciiraa dayen wa mɩɩ?” 17 A mɩnɛ a Jeeju na ƴɛrɛ a lɛ, vĩ nyↄw na a ʋ sama-deme, ɩ̃ a nɩbɛ ba jaa cɩlɛ a tʋ̃-vɛlɛ ala a jaa ʋ na maala ɩnɛ. 18 A Jeeju lɛ yel ba na go: “Bõ a Naaŋmɩn fãw wↄ̃ taa nɩ? Bõ ɩ̃ na de manʼɩ̃ ʋ? 19 Ʋ wↄ̃ na taa nɩ a muta-tɩɛ bir kaarɩ̃ a daba na de bʋr a ʋ nakʋↄ pʋↄ, ʋ bul nʋ̃ↄ ɩ tɩɛ, a lili cen na ƴↄ̃w a ba cor a ʋ wulbie juu.” 20 Ʋ lɛ yelʼã: “Bõ ɩ̃ na de manʼɩ̃ a Naaŋmɩn fãw? 21 Ʋ wↄ̃ na taa nɩ a tabɩr a pↄw na de ƴↄ̃w a buru jↄ̃ yaw pʋↄ ʋ maal a jↄ̃ a jaa a vʋ̃ ir.” 22 A Jeeju cere na a Jerujalɛm na ʋ cʋbↄ a tẽ-bɛrɛ nɩ a tẽ-bil jaana a nɩbɛ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃, 23 a nɩrɛ kãw soor ʋ: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, a nɩbɛ bala na pↄwrↄ a Naaŋmɩn faafʋ, fɩ̃ɩ tɛw ba ɩ mɩɩ?” Á Jeeju yel ba: 24 “Nyɩ́ dɩ tuo kpɛ nɩ a dↄ̃dↄr nↄ-bile pʋↄ. Maa ɩ̃ yele nyɩ, nɩ-yaw na bʋↄrↄ na ba kpɛ ɩ̃ ba kↄ̃ tʋↄ wa. 25 “A daar ɩ̃ wa ta a yir sʋbↄ ir nyↄw a pan kpal, nyɩ na ɩraa na a be a yẽw ɩ̃ ŋmeere a pan yele nɩ: ʻNɩ-kpɛ̃ɛ, yuo sɩ a pan bɩlɛ.ʼ Ɩ̃ ʋ na yel nyɩ na: ʻMaa bↄ̃w a jie nyɩ na yi wa!ʼ 26 A be nyɩ na nyↄw ɩ̃ yele: ʻMá a sɩmɩ ɩ̃ lãa dɩ taa a dɩb, lãa nyu nɩ, ɩ̃ a fʋ man a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ a sɩ tẽw.ʼ 27 Ʋ na lɛ yel nyɩ na: ʻMaa bↄ̃w a nyɩ yifʋ jie wa. Nyɩ́ taw yi ɩ̃ cɛ ma, a nyɩmɩ nyɩ jaa na maala a fãa!ʼ 28 A be, a na ɩ nyɩ na kõ-yel-bie nɩ nyɩmɛ nyɩrfʋ, a lɛ nyɩ na nyɛrɛ a Abʋraham nɩ a Ɩjakɩ nɩ a Jakↄb nɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe ba jaa a Naaŋmɩn tẽw, ɩ̃ a nyɩmɩ ʋlↄ, a ɩ ba lↄb nyɩ na bar a yẽw. 29 A nɩbɛ na mɩ yi na a mↄtↄ̃w purfʋ jie nɩ a mↄtↄ̃w mʋrfʋ jie nɩ a tẽw lõbobo a jaa ɩ̃ wa jɛ dɩrɛ a dɩb a be a Naaŋmɩn tẽw. 30 Nyɩ́ cɛlɛ: a par-pↄↄrbↄ ŋmɛɛ na lɩɛbʼã ɩ a ni-dierbe ɩ̃ a ni-dierbe ŋmɛɛ lɩɛb ɩ a par-pↄↄrbↄ.” 31 A ala na yi tↄ, a Farɩsɩ nɩbɛ ŋmɛɛ wa na yel a Jeeju: “Ir yi cen ji-kpee, a-na-ɩ a jamana Ɛrↄdɩ bʋↄrↄ na ʋ kú fʋ.” 32 A Jeeju yel ba: “Nyɩ́ cen na yel a ʋna sɩ̃sↄl naan, áa dɩnaa nɩ a bio, á ɩ̃ na diw na a kↄ̃tↄn-bebe bar, ɩ̃ kpaar a nɩbɛ wʋlɩ̃sɩ, ɩ̃ a bibie ata dayen á ɩ̃ tʋn na baarʼã. 33 Ɩ̃-cɛ a dɩnaa nɩ a bio nɩ a dayere, a sɛw na ɩ̃ cere nɩ a ɩ̃ sↄr, a-na-ɩ aa sɛw a Naaŋmɩn ƴɛr-hiere na kpi ji-kpee, ɩ̃ ma ɩ a Jerujalɛm-tẽw pʋↄ ʋ wa. 34 “A nyɩmɩ Jerujalɛm tẽ-deme na ma kú a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe ɩ̃ ma lↄb a bala ʋ na tʋ̃ a nyɩ sↄ̃w nɩ a kubie, gbɛɛ amɩnɛ ɩ̃ dãa bʋↄrↄ ɩ̃ kpaarɩ̃ nyɩ ƴↄ̃w a ɩ̃ pulẽe, a mɩnɛ a nʋ̃ↄ na ma kpaarɩ̃ a ʋ bil ƴↄ̃w a ʋ pɩrɛ pʋↄ, ɩ̃ a nyaa sↄw wa. 35 Nyɩ́ cɛlɛ! A nyɩ yir na lɩɛbʼã ɩ da-kpolo. Ɩ̃ yele nyɩ na, nyɩ kↄ̃ lɛ su ma mimir wa tara nɩ a daar ʋlↄ nyɩ na yele áa nʋmↄ a ʋlↄ na waara nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yuor wa!”
141 Bibi-ciiraa dayen, a Jeeju kpɛ na a Farɩsɩ nɩbɛ nɩ-kpɛ̃ɛ kãw yir dɩb dɩfʋ jie, a ba jʋʋrↄ ʋ. 2 A be, daba kãw wʋlɩ̃-mↄraa na nyↄw ɩraa na a ʋ nii-sↄw, 3 a Jeeju soor a ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ nɩ a Farɩsɩ nɩbɛ: “Sↄr be na be a nɩrɛ na kpɛmɛ a wʋlɩ̃ sʋbↄ a bibi-ciiraa dayen mɩɩ, sↄr ma be be wa?” 4 Ɩ̃-cɛ baa haa ʋ nʋↄr wa. A lɛ, a Jeeju nyↄw a wʋlɩ̃ sʋbↄ kpaar a ʋ wʋlɩ̃, ɩ̃ ɩ ʋ yi cere. 5 Ɩ̃ ʋ yel ba: “A ala ɩ nɩrɛ a nyɩ sↄ̃w tɛrɛ na bi-daba mɩɩ naab ʋ lo a bule pʋↄ a bibi-ciiraa dayen, ʋ na bar ʋ na a be mɩɩ? Má ʋ na ir ʋ na fↄfↄw.” 6 A baa tʋↄ haa nʋↄr ƴɛr ƴɛrɩ̃ wa. 7 A Jeeju nyɛ na a mɩnɛ a nɩbɛ bala ba na bʋↄl a dɩb ɩnɛ na tuure a nii-sↄw jaajiir ɩ̃ lↄb a sʋkpa na kʋ ba jaa: 8 “A ala ɩ a nɩrɛ bʋↄl fʋ na a kul-taa fɛtɩ jie, taa de nĩe cen na jɛ a nii-sↄw jaajie wa. Nɩrɛ kãw na gãw fʋ ba na mɩ bʋↄl na tʋↄ na ta, 9 ɩ̃ a ʋlↄ na bʋↄl nyɩ wa wa yel fʋ á fʋ ir ɩ̃ cɛ a jaajie kʋ ʋ, a lɛ, vĩ na kpɛ fʋ na, a mɩnɛ fʋ na ire eere a jaaji-baaraa pʋↄ. 10 Ɩ̃-cɛ a ala ɩ ba bʋↄl fʋ na, ɛ̃ɛ cen na jɛ a jaaji-baaraa pʋↄ. A lɛ a ʋlↄ na bʋↄl fʋ nↄↄ kpɛɛrɛ ʋ na yel fʋ na: ʻƖ̃ baraa wee! Ir do ka iin a nii-sↄw jaajie pʋↄ.ʼ Be a fʋ yuor na tɩmɛ a nɩbɛ ba jaa nii-sↄw fʋ na jɛ dɩrɛ nɩ a dɩb. 11 A-na-ɩ a ʋlↄ na bʋↄrↄ ʋ bɛrmɛ a juu, a Naaŋmɩn na wur ʋ na suu nɩ, ɩ̃ a ʋlↄ na sↄw wur a ʋ mɩ̃ɛ, a Naaŋmɩn na jɛw ʋ na irʼɩ̃.” 12 A ala ɩ̃ baar a Jeeju yelʼã a ʋlↄ na bʋↄl ʋ a fɛtɩ ɩnɛ: “A ala ɩ fʋ bʋↄlↄ na nɩbɛ a dɩb ɩnɛ, taa bʋↄlↄ a fʋ badɛɛ, mɩɩ a fʋ yɛɛr, mɩɩ a fʋ bal nɩbɛ, mɩɩ a fʋ tↄ deme na ɩ a naabsɩ wa, a-na-ɩ ba na mɩ tʋↄ na maal fʋ a ala fʋ na maal ba, na ba ya fʋ. 13 Ɩ̃-cɛ a ala ɩ fʋ bʋↄlↄ na a nɩbɛ a fɛtɩ ɩnɛ, bʋↄl a nãw deme, nɩ a nɩ-kↄↄr, nɩ a gbɛɛ, nɩ a jↄn. 14 A lɛ, nʋ̃ↄ na be na a fʋ jie a-na-ɩ baa tʋↄrↄ yara fʋ wa, ɩ̃ a Naaŋmɩn ɩ̃ na ya fʋ a daar ʋlↄ a nɩ-torisɩ na ire a kũu pʋↄ.” 15 A bala na lãa be nɩ a Jeeju a dɩb dɩfʋ jie, bõ-ƴen wõ na a ƴɛrɩ̃ ʋlↄ ɩ̃ yel a Jeeju: “A nʋmↄ a ʋlↄ nↄↄ dɩrɛ a dɩb a Naaŋmɩn tẽw!” 16 A Jeeju yel ʋ: “Daba kãw maalʼã fɛtɩ dɩb ɩ̃ bʋↄl nɩ-yayaw. 17 A lɛ a dɩb dɩfʋ daar na ta, ʋ tʋ̃ na a ʋ tʋ̃tʋnↄ ʋ cen na yel a bala ʋ na bʋↄl a fɛtɩ jie, á ba wa a-na-ɩ ba gbɛɛrɩ̃ na a yele a jaa baar. 18 Ɩ̃-cɛ a ba jaa bõ-ƴene-ƴene nyↄw na a yele ɩ̃ sↄrↄ. A dãdãw sʋbↄ yelʼã a tʋ̃tʋnↄ: ʻƖ̃ da na po-paalaa a sɛw ɩ̃ cen na Ꞌwuor kãa. Gaafɩra, maa tʋↄrↄ wɩɛrɛ wa.ʼ 19 A kãw yel ʋ: ʻƖ̃ da na nadɛɛ pie ɩ̃ bʋↄrↄ ɩ̃ tʋ̃ nɩ ba tʋn Ꞌwuor je kãa. Gaafɩra, maa tʋↄrↄ wɩɛrɛ wa.ʼ 20 A bõ-ƴen lɛ yel ʋ: ʻƖ̃ de na pↄw paalʋ̃ʋ na. Ala-ɩ̃-sↄ maa tʋↄrↄ wɩɛrɛ be wa.ʼ 21 Á tʋ̃tʋnↄ lɩɛb kul a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ sɛ̃ na man ʋ a lɛ, a suur nyↄw a yir sʋbↄ ʋ yel a ʋ tʋ̃tʋnↄ: ʻLɩɛb cen fↄfↄw a daa pʋↄ nɩ a sↄɛ pʋↄ bↄ a nãw deme, nɩ a nɩ-kↄↄr, nɩ a jↄn, nɩ a gbɛɛ wa nɩ a ka.ʼ 22 A ɩ na fɩ̃ɩ a tʋ̃tʋnↄ lɩɛb wa yel: ʻNɩ-kpɛ̃ɛ, ɩ̃ maalʼã a mɩnɛ fʋ na yel ɩ̃-cɛ jaajiir cãa na cɛ.ʼ 23 A be jie, a nɩ-kpɛ̃ɛ yel ʋ: ʻLɩɛb cen a sↄr-bil pʋↄ nɩ a sɛɛr pʋↄ na fʋ fɛr a nɩbɛ a ba wa kpɛ, a ɩ̃ yir na sɛw. 24 Ɩ̃ yele nyɩ na, a bala ɩ̃ na dãa bʋↄl, nɩrɛ kãw a ba sↄ̃w ma be na Ꞌlɛm a ɩ̃ dɩb wa.ʼ ” 25 A nɩ-yaw dãa na tuure a Jeeju ʋ lɩɛb yel ba: 26 “A ala ɩ a nɩrɛ waara na a ɩ̃ sɛ̃ ɩ̃ ma Ꞌlaar a ʋ sãa, mɩɩ a ʋ mã, mɩɩ a ʋ pↄw, mɩɩ a ʋ bibiir, mɩɩ a ʋ yɛɛr, mɩɩ a ʋ yɛ-pↄↄbↄ, nɩ a ʋlↄ mɩ̃ɛ jaa wa, Ꞌwaa tʋↄrↄ ɩrɛ a ɩ̃ par-tuure wa. 27 A ʋlↄ na ma de a ʋ nɩ-kʋ-daa tuo tuure nɩ ma wa, Ꞌwaa tʋↄrↄ ɩrɛ a ɩ̃ par-tuure wa. 28 A ala ɩ a nɩrɛ a nyɩ sↄ̃w bʋↄrↄ na ʋ mɛ yir woor, má ʋ na jɛ na sɛr ɩ̃ sↄr a yele je kãa a ala ɩ a libie ala ʋ na tɛrɛ na ta na a yir tʋmↄ a jaa. 29 A ala ma ɩ lɛ ʋ wa, ʋ kpar a yir baar ɩ̃ ma lɛ tʋↄrↄ a yir mɩɛrɛ baara wa, a bala ba jaa na nyɛrɛ a lɛ, ba na laara ʋ na yele nɩ: 30 ʻA daba na mɛ na a ʋ yir ta nɩ sↄ̃w ɩ̃ ma tʋↄ baar wa.ʼ 31 Mɩɩ a ala ɩ a jamana kãw bʋↄrↄ na ʋ cen na jɛbʼɩ̃ a ʋ jaman-tↄ sʋbↄ kãw, má ʋ na jɛ na pɛ je kãa a ala ɩ ʋ na tʋↄ na de dabsɩ ture pie tuoro nɩ a ʋlↄ na tɛrɛ dabsɩ ture lɩjɛr waara nɩ a ʋ jie. 32 A ala ɩ Ꞌwaa tʋↄrↄ wa, a lɛ a jamana ʋlↄ na cãa be a nɩdaa waara, ʋ na tʋ̃ na nɩbɛ a ʋ jie a ba ɓaalɩ̃ ʋ. 33 A lɛ ʋ mɩ, nɩrɛ ma be a nyɩ sↄ̃w na tʋↄrↄ ɩrɛ a ɩ̃ par-tuure ɩ̃ a ala ma ɩ ʋ jaarʼã a ʋ yele a jaa ʋ na sↄ bar wa. 34 “A nasõ ɩ na bõ-son ɩ̃-cɛ a ala ɩ a ʋ nʋ̃ↄ yi na, mɩnɛ ba na ɩ ɩ̃ maal ʋ ʋ lɛ nʋmↄ? 35 Aa tʋↄrↄ saala a tene nãw wa, aa mɩ tʋↄrↄ ɩrɛ pʋↄrʋ̃ wa. Yẽw ba ma lↄb ʋ bar. A ʋlↄ na tɛrɛ tobo cɛlɛ nɩ, ú wonaa!”
151 A lãpo-dierbe nɩ a nɩ-faar ba jaa taw na pɩɛl a Jeeju cɛlɛ a ʋ ƴɛrɩ̃, 2 a Farɩsɩ nɩbɛ nɩ a ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ hũhune ɩ̃ yele: “A daba na sↄw na de a nɩ-faar a ba lãa dɩrɛ a dɩb.” 3 A Jeeju lↄb a sʋkpa na kʋ ba: 4 “A ala ɩ a nɩrɛ a nyɩ sↄ̃w tɛrɛ na piir kʋbaa, ɩ̃ a bõ-ƴen wa bↄr, ʋ kↄ̃ bar a kʋbaa for bir bala na cɛ be a dↄ-cɩɩn-bãa ɩ̃ yↄ bↄ a ʋlↄ na bↄr, wa ta nɩ a lɛ ʋ na nyɛrɛ ʋ wa mɩɩ? 5 A lɛ ʋ na wa nyɛ ʋ, nʋ̃ↄ nyↄw ʋ na ʋ ɓↄw ʋ dↄↄl bↄ̃w juu 6 kulʼɩ̃ ɩ̃ bʋↄl a ʋ badɛɛ nɩ a ʋ tↄ deme tiw ɩ̃ yel ba: ʻNyɩ́ ɩ a nʋmↄ nyɩ a ɩ̃ kaarɩ̃, a-na-ɩ ɩ̃ nyɛ na a ɩ̃ pɛr ʋlↄ na dãa bↄr.ʼ ” 7 A Jeeju yel ba na: “Lɛ a nʋↄ kpɛ̃ɛ na mɩ be a Naaŋmɩn tẽw a maal-fãa sʋbↄ bõ-ƴen ɩnɛ na lɩɛb a ʋ yɛ̃, gãw a nɩ-torisɩ kʋbaa for bir na ma lɛ sɛw a yɛ̃ lɩɛbfʋ wa. 8 “Mɩɩ a ala ɩ a pↄw tɛrɛ na libi-kure pie ɩ̃ a bõ-ƴen wa bↄr, ʋ kↄ̃ ƴↄ̃w lãpa ɩ̃ de a saar pɩɩrʼɩ̃ a dir ɩ̃ bↄ̃w bↄ ʋ wa nyɛ ʋ wa? 9 A lɛ ʋ na nyɛ ʋ, ʋ ma bʋↄlʼã a ʋ badɛɛ nɩ a ʋ tↄ deme tiw ɩ̃ yel ba: ʻNyɩ́ ɩ a nʋmↄ nyɩ a ɩ̃ kaarɩ̃, a-na-ɩ ɩ̃ nyɛ na a ɩ̃ libi-kur ʋlↄ na dãa bↄ̃r.ʼ ” 10 A Jeeju lɛ yel ba na: “A lɛ ʋ, nʋ̃ↄ ma be na a Naaŋmɩn sɩ-tʋnɩsɩ jie a maal-fãa sʋbↄ bõ-ƴen ɩnɛ na lɩɛb a ʋ yɛ̃.” 11 A Jeeju lɛ yelʼã go: “Daba kãw dãa na tɛrɛ bi-dabsɩ ayi, 12 a bidab-bile yel a sãa: ʻƖ̃ sãa wee! Kʋ ma a fʋ yele ala na ɩrɛ a ɩ̃ ben,ʼ a ʋ sãa de a ʋ yele po ba ba jaa ayi. 13 A ɩ na fɩ̃ɩ, a bidab-bile woor a ʋ yele a jaa yi cenʼɩ̃ nɩdaa tẽ-kpee pʋↄ, na ʋ bũburĩ bar a burbur maalfʋ pʋↄ. 14 A lɛdaar ʋ na sãw a ʋ yele a jaa baar, kↄ̃ tuo lo na a ʋna tẽw pʋↄ ɩ̃ a nãw nyↄw ɩ̃ kpɛɛrɛ ʋ. 15 Ʋ cenʼã a ʋna tẽw naa nɩrɛ kãw jie, na ɩ ʋ tʋ̃tʋnↄ, ʋ de ʋ ƴↄ̃w a ʋ puo pʋↄ ʋ cɩɩnɛ dor. 16 Ʋ ma bʋↄrↄ na ʋ mɩ Ꞌwↄb a jↄ̃-pↄbↄ ala a dor na Ꞌwↄbↄ ɩ̃-cɛ nɩrɛ maa dãa kʋ ʋ wa. 17 A be jie, ʋ pɛ na a ʋ suur pʋↄ ɩ̃ yel: ʻA ɩ̃ sãa tʋ̃tʋnbↄ ba jaa tɛrɛ na bõ-dɩraa a ƴↄ ba, ɩ̃-cɛ ɩ̃ be ka kpiire nɩ kↄ̃. 18 Ɩ̃ na irʼã lɩɛb kul a ɩ̃ sãa sɛ̃, na ɩ̃ yel ʋ: Ɩ̃ sãa, ɩ̃ maalʼã fãa a Naaŋmɩn jie nɩ a fʋ jie. 19 Maa lɛ sɛw a fʋ na bʋↄl ma a fʋ bi-daba wa. De ma ɩ̃ wↄ̃ taa nɩ a fʋ tʋ̃tʋnↄ ƴen sʋbↄ,ʼ 20 ɩ̃ na ʋ ir lɩɛb kule a ʋ sãa sɛ̃. “A lɛ ʋ na cãa be a nɩdaa waara, a ʋ sãa gbã na nyɛ ʋ a nãw nyↄw ʋ, ʋ jↄ tuor worĩ ʋ. 21 A bi-daba yel ʋ: ʻƖ̃ sãa, ɩ̃ maalʼã fãa a Naaŋmɩn jie nɩ a fʋ jie. Maa lɛ sɛw a fʋ na bʋↄl ma a fʋ bi-daba wa.ʼ 22 Ɩ̃-cɛ a sãa yelʼã a ʋ tʋ̃tʋnbↄ: ʻNyɩ́ cen fↄfↄw na de a fu ʋlↄ na nyɩrɩ̃ vɩɛlɛ wa nɩ su ʋ. Nyɩ́ mɩ de a nubi-suuraa su ʋ, ɩ̃ su ʋ a nafaba. 23 Nyɩ́ nyↄw a nale Ꞌwↄr wa nɩ kú a sɩ Ꞌwↄbↄ cɩlɛ nɩ, 24 a-na-ɩ a ɩ̃ bie na, ʋ dãa na kpi, ɩ̃ ʋ lɩɛbʼã ɩ nɩ-mimir. Ʋ dãa na bↄr, ɩ̃ sɩ lɛ nyɛ ʋ na,ʼ ɩ̃ na ba nyↄw ɩ̃ cɩlɛ. 25 “A bidab-kpɛ̃ɛ ʋlↄ dãa na be a puo pʋↄ. A lɛ ʋ na lɩɛb wa pɩɛlɛ a yir, ʋ wõ na a bɩnɛ ba na sɛbɛ hele nɩ, 26 ɩ̃ bʋↄl a tʋ̃tʋnↄ ƴen sʋbↄ soor a ala na be be, 27 ʋ yel ʋ: ʻA fʋ yɛ-bile lɩɛbʼã wa, a fʋ sãa ɩ a ba kú a nale Ꞌwↄr, a-na-ɩ ʋ lɛ nyɛ na a ʋ bie nɩ ɩ̃gan kpɛ̃w.ʼ 28 A bidab-kpɛ̃ɛ nyɛ suur ɩ̃ jaar a yir pʋↄ kpɛfʋ, a ʋ sãa yire á ʋ ɓaalɩ̃ ʋ ʋ wa kpɛ. 29 Ɩ̃-cɛ ʋ yelʼã a sãa: ʻNyɛ, a yomo waa na ɩ̃ na tʋnↄ fʋ a tʋn ɩ̃ maa dãa wõw toor a fʋ ƴɛrɩ̃ kãw pʋↄ wa, ɩ̃-cɛ faa mɩ kʋ ma bʋle gbɛ-bõ-ƴen sɛr ɩ̃ ɓolĩ a ɩ̃ badɛɛ wa. 30 Ɩ̃-cɛ a fʋ bie na na sãw a fʋ yele nɩ a pↄↄ-baar, ɩ̃ lɩɛb wa, a fʋ ɩ a ba kú a nale Ꞌwↄr ƴↄ̃w ʋ!ʼ 31 A sãa yel ʋ: ʻƖ̃ bie, fʋ be na ka a ɩ̃ sɛ̃ a daar a jaa. A yele a jaa ɩ̃ na tɛrɛ a mɩ ɩ na a fʋ ben, 32 ɩ̃-cɛ a sɛw na a sɩ na ɓolo cɩlɛ nɩ, a-na-ɩ a fʋ yɛbɛ na, ʋ dãa na kpi, ɩ̃ ʋ lɛ lɩɛbʼã ɩ nɩ-mimir. Ʋ dãa na bↄr, ɩ̃ sɩ lɛ nyɛ ʋ na.ʼ ”
161 A Jeeju lɛ yelʼã a ʋ par-tuurbe go: “Dab-naaba kãw dãa na tɛrɛ yel-Ꞌwuoro, ɩ̃ a ba wa man kʋ ʋ a mɩnɛ a ʋ yel-Ꞌwuoro ʋlↄ na sãwna ʋ a yele, 2 a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ bʋↄl ʋ ʋ wa ʋ soor ʋ: ʻBõ ƴɛrɩ̃sɩ nɩ a ala ɩ̃ na wono a fʋ ɩnɛ? Sↄr a yele miilʼɩ̃ ma a mɩnɛ fʋ na tʋ̃ a fʋ tʋn, a-na-ɩ faa lɛ tʋↄrↄ ɩrɛ a ɩ̃ yel-Ꞌwuoro go wa.ʼ 3 A yel-Ꞌwuoro lɩɛb yel a ʋ mɩ̃ɛ: ʻMɩnɛ ɩ̃ na ɩ? A-na-ɩ a ɩ̃ nɩ-kpɛ̃ɛ na de na a ʋ yele ɩ̃ cɛ ma. Ɩ̃ kʋↄrↄ mɩɩ? Maa mɩlɩ̃ nɩ a kↄb wa. Ɩ̃ sʋↄrↄ dɩrɛ mɩɩ? Vĩ na nyↄw ma na. 4 Ɩ̃ pãa na bↄ̃w a ala ɩ̃ na maala a nɩbɛ na sↄw de ma a ba yir, a lɛ a ɩ̃ nɩ-kpɛ̃ɛ nↄↄ bara ma a tʋn pʋↄ.ʼ 5 Ɩ̃ ʋ bʋↄlʼã a bala ba jaa na dãa pɛ̃pɛ̃ a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ yele, a ba wa bõ-ƴene-ƴene. Ʋ soor a dãdãw sʋbↄ: ʻAmɩnɛ fʋ tɛrɛ a ɩ̃ nɩ-kpɛ̃ɛ a san?ʼ 6 Ʋ yel ʋ: ʻA kãa na sɛw a tasa-bɛrɛ kʋbaa ʋ,ʼ a yel-Ꞌwuoro yel ʋ: ʻDe a fʋ sɛbɛ, jɛ fↄfↄw ɩ̃ sɛb lɩjaayi nɩ pie ƴↄ̃w.ʼ 7 Ɩ̃ lɛ soor a kãw: ʻƖ̃ a fʋ̃ʋ, amɩnɛ san fʋ tɛrɛ?ʼ Ʋ yel ʋ: ʻCi bↄtↄr kↄↄr anuu ʋ.ʼ A yel-Ꞌwuoro yel ʋ: ʻDe a fʋ sɛbɛ. Sɛb kↄↄr anaan ƴↄ̃w.ʼ 8 A yel-Ꞌwuor-gõgolaa ʋlↄ nɩ-kpɛ̃ɛ pɛw ʋ na a lɛ ʋ na tɩɛr a nɩdaar a ʋ yele maalfʋ pʋↄ, a-na-ɩ a tẽw na nɩbɛ ma tɛrɛ na yɛ̃ a ba tↄ deme jie gãw a cãa pʋↄ nɩbɛ. 9 “Ɩ a maa ɩ̃ yele nyɩ na, nyɩ́ de a tẽw na na-yele na ɩ a gõgolĩfʋ bom, na nyɩ ŋma nɩ ba, a mɩnɛ a daar ʋlↄ a na mↄↄ lɛ tʋↄrↄ sũono nyɩ wa, a ba na de nyɩ kpɛ nɩ a daadaa kpɛfʋ jiir pʋↄ. 10 A ʋlↄ na ɩ yel-mɩ̃ɛ sʋbↄ a yel-bil pʋↄ, ʋ na mɩ ɩ na yel-mɩ̃ɛ sʋbↄ a yel-bɛrɛ pʋↄ. A ʋlↄ na gõgolo a yel-bil pʋↄ, ʋ na mɩ gõgolo na a yel-bɛrɛ pʋↄ. 11 A ala ɩ nyaa dãa ɩ yel-mɩ̃ɛ deme a tẽw na na-yele pʋↄ wa, ala na ƴↄ̃w nyɩ a nyɩ Ꞌwuoro a yel-sono? 12 Ɩ̃ a ala ɩ nyaa dãa ɩ yel-mɩ̃ɛ deme a nɩrɛ bom pʋↄ wa, ala na kʋ nyɩ a ala na ɩ a nyɩ ben? 13 “Tʋ̃tʋnↄ ma be be na tʋↄrↄ tʋnↄ nɩ-bɛrɛ ayi tʋn wa. Ʋ na Ꞌlaarʼã a kãw ɩ̃ nʋ a ƴen sʋbↄ, mɩɩ ʋ na marʼã a kãw ɩ̃ kpɛrɛ a ƴen sʋbↄ. Nyaa tʋↄrↄ puoro a Naaŋmɩn ɩ̃ mɩ ɩrɛ a na-yele gbãgbaar wa.” 14 A Farɩsɩ nɩbɛ, na dãa nʋ a libie, cɛlɛ na a ƴɛrɩ̃sɩ ala a jaa, ɩ̃ na ba laara a Jeeju. 15 A Jeeju yel ba: “A nyɩmɩ, a nɩbɛ nii-sↄw nyɩ ma maalʼã wↄ̃ taa nɩ nyɩ torʼã, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn bↄ̃w na a nyɩ sube. A-na-ɩ a ala a nɩbɛ na Ꞌwuoro a ɩ bõ-kpɛ̃ɛ, a ɩ na bõ-kpana a Naaŋmɩn nii-sↄw. 16 “Wa ta nɩ a Jã-Batii daar, a dãa na ɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn nɩ a ʋ ƴɛr-hierbe daar. Wa nyↄw nɩ a daar ʋlↄ, ala ba hiere a Naaŋmɩn fãw ƴɛr-son a nɩbɛ ba jaa ƴↄ̃w kpɛ̃w bʋↄrↄ ba kpɛ a Naaŋmɩn fãw ʋlↄ pʋↄ. 17 Ɩ̃-cɛ a saꞋlon nɩ a tene tↄlfʋ nyɩrɩ̃ na yↄw gãw a Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn bõ-bile fɩ̃ɩ sãwfʋ. 18 “A daba lɛ na diw a ʋ pↄw bar ɩ̃ lɛ kul pↄw kpee, ʋ maalʼã a fãa, ɩ̃ a ʋlↄ na kule a pↄw ʋlↄ a ʋ sɩrɛ na diw bar, ʋ mɩ maalʼã a fãa. 19 “Dab-naaba dãa na be be na ma dãa suure cẽcẽ-vɛlɛ na kpɛmɛ a dafʋ, ɩ̃ mɩ dɩrɛ a dɛ̃w a bibie a jaa. 20 Ɩ̃ nãw sʋbↄ mɩ dãa na be be na dɩ Lajaar, a natɩɛ na pↄw a ʋ ɩ̃gan ʋ jaa ʋ ma gana nɩ a naaba yir dↄ̃dↄr nʋↄr. 21 Ʋ ma dãa na bʋↄrↄ ʋ tʋↄ dɩ a dɩb-pʋrↄ ala na loro a naaba dɩb dɩfʋ jie, ɩ̃ aa ɩ a ala tɛw ʋ wa, a baar tↄr jaa ma lɛ wɩ na dɛlɛ a ʋ natɩɛ. 22 A nãw sʋbↄ ʋlↄ wa kpi na, a sɩ-tʋnɩsɩ de ʋ cenʼɩ̃ ʋ lãa jɛ nɩ a Abʋraham a Naaŋmɩn ji-vɩlaa, ɩ̃ a naaba wa mɩ kpi na, a ba ũu. 23 A be a kpɩɩn tẽw, a mɩnɛ ʋ na be a hʋʋr nyɛfʋ pʋↄ ʋ gbã na nyɛ a Abʋraham a nɩdaa ʋ lãa jɛ nɩ a Lajaar. 24 A be ʋ wuur yel: ʻƖ sãa Abʋraham wee, bↄ̃w ma nãw bɩlɛ. Tʋ̃ a Lajaar ʋ cen na ɓɛ kʋ̃ↄ nɩ a ʋ nubir wa ɓãa nɩ ma a dɛlɩ̃bir, a-na-ɩ a wono ma na yayaw a ka a vũu na pʋↄ.ʼ 25 Ɩ̃-cɛ a Abʋraham yel ʋ na: ʻƖ̃ bie, tɩɛr bↄ̃w nɩ a mɩnɛ fʋ na dãa pↄw a fʋ nason a lɛ fʋ na dãa cãa be a tẽw juu, ɩ̃ a Lasaar mɩ dãa pↄw a nabebe ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na ʋ be na a ka na ʋ bar tɩɛrʋ̃, ɩ̃-cɛ a fʋ be a won pʋↄ. 26 Aa ɩ a lɛ tɛw ʋ wa, ɩ̃-cɛ bↄw kpɛ̃ɛ mɩ be na be ba na ƴↄ̃w ʋ var a sɩmɩ nɩ a nyɩmɩ, a mɩnɛ a ʋlↄ na bʋↄrↄ ʋ yi a ka ɩ̃ wɩ a nyɩ sɛ̃ Ꞌwaa tʋↄrↄ wa, ɩ̃ a nɩrɛ kↄ̃ mɩ tʋↄ yi a nyɩ sɛ̃ ɩ̃ gãw a sɩ jie wa.ʼ 27 A be jie, a naaba yel: ʻƖ̃ sãa, a ala ɩ a lɛ ʋ, ɩ̃ sʋↄrↄ fʋ na: tʋ̃ a Lajaar a ɩ̃ sãa yir 28 a-na-ɩ ɩ̃ tɛrɛ na yɛɛr anuu a be, ʋ cen na kpãkpan ba a mɩnɛ ba kↄ̃ wa mɩ wa a hʋʋr nyɛfʋ jie na wa.ʼ 29 A Abʋraham yel ʋ: ʻA fʋ yɛɛr tɛrɛ na a Mowisi nɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe. Bá cɛlɛ a ala ba na sɛb!ʼ 30 A naaba yel: ʻƖ̃ sãa Abʋraham, aa ɩrɛɛ wa, ɩ̃-cɛ a ala ɩ nɩrɛ yi na a kũu pʋↄ cen a ba jie, ba na lɩɛbʼã a ba yɛ̃.ʼ 31 Ɩ̃-cɛ a Abʋraham yel ʋ na: ʻA ala ɩ baa cɛlɛ a Mowisi nɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe ƴɛrɩ̃ wa, ɩ̃ a nɩrɛ saarɩ̃ yi a kũu pʋↄ a kↄ̃ maal ba a ba lɩɛb a ba yɛ̃ wa.ʼ ”
171 A ala na yi tↄ a Jeeju yelʼã a ʋ par-tuurbe: “Yele na be na be a daar a jaa maala a nɩbɛ a ba kpɛɛrɛ a tule pʋↄ. Ɩ̃-cɛ nabier na pↄw na a ʋlↄ na saa a wa tara. 2 A nɛ-kpɛ̃ɛ ba na luure yara a nɩrɛ ʋlↄ nyɩɩmɩ ɩ̃ lↄbↄ ʋ ƴↄnↄ a man kʋ̃ↄmɩ, a na cãa na sa ʋ gãw ʋ na wa maala a nɩ-kↄmsɩ basɩmɛ ƴen sʋbↄ ʋ kpɛɛrɛ a tule pʋↄ. 3 Nyɩ́ bↄ̃w tɛrɛ nyɩ mɩ̃ɛ! “A ala ɩ a fʋ yɛbɛ wa maal fʋ na a fãa, fú gal ʋ, a ʋlↄ ɩ̃ lɩɛb a ʋ yɛ̃, de bar kʋ ʋ. 4 A ala saarɩ̃ ɩ ʋ maal fʋ na bier gbɛɛ anuu-nʼayi a bibir bõ-ƴen pʋↄ, ɩ̃ mɩ lɩɛb wa a gbɛɛ anuu-nʼayi yel fʋ á ʋ lɩɛbʼã a ʋ yɛ̃, fú de bar kʋ ʋ.” 5 A nɩ-tʋnɩsɩ yelʼã a Nɩ-kpɛ̃ɛ: “Maal a sɩ ƴↄ̃w-nyãa ʋ bɛrmɛ dↄↄl.” 6 A Nɩ-kpɛ̃ɛ yel: “A ala ɩ nyɩ dãa na tɛrɛ a ƴↄ̃w-nyãa ʋ jɛ̃ a muta-tɩɛ bir kaarɩ̃, nyɩ naa tʋↄ na yel a tɩɛ na a ʋ elĩ cen na ba a man kʋ̃ↄmɩ, ɩ̃ ʋ na maalʼã a lɛ nyɩ na yel. 7 “A ala ɩ nɩrɛ kãw a nyɩ sↄ̃w tɛrɛ na tʋ̃tʋnↄ ʋ kʋↄrↄ ʋ, mɩɩ ʋ ŋmaara ʋ a dʋn, ɩ̃ wa yi a puo pʋↄ wa, ʋ na yel ʋ na á ʋ wa fↄfↄw jɛ dɩ dɩb mɩɩ? 8 Má ʋ na ɛ̃ɛ na yel ʋ: ʻMaal ma bõ-dɩraa ɩ̃ gbɛɛrɩ̃ de bin ma, a maa wa dɩ nyu nɩ sɛw baar, fú pãa mɩ dɩ nyu nɩ.ʼ 9 Ʋ na puorʼã a ʋ tʋ̃tʋnↄ a-na-ɩ ʋ maalʼã a ala ʋ na ƴↄ̃w ʋ ʋ maal mɩɩ? 10 Lɛ a mɩ wↄ̃ a nyɩ jie. A nyɩmɩ wa maal a ala ba na ƴↄ̃w nyɩ baar, nyɩ́ yel: ʻSɩ ɩ na tʋ̃tʋ̃-pↄrsɩ. A ala na sɛw sɩ maal, ala tɛw sɩ maal.ʼ ” 11 A Jeeju cere na a Jerujalɛm na ʋ tↄl yi a Samari nɩ a Galile cara pʋↄ. 12 Ʋ cenʼã na kpɛɛrɛ tẽ-bile kãw pʋↄ a kↄn pie jↄ tuor ʋ ta sↄ̃w ɩraa 13 ɩ̃ bʋↄlↄ ʋ nɩ kpɛ̃w yele: “Jeeju, Jãjaana, bↄ̃w sɩ nãw bɩlɛ!” 14 A Jeeju nyɛ ba ɩ̃ yel ba: “Nyɩ́ cen na de a nyɩ mɩ̃ɛ miilʼɩ̃ a Naaŋmɩn baar-lorbo.” Ɩ̃ a lɛ ba na cãa be a sↄr juu cere, ba pↄlɩ̃ na. 15 A bõ-ƴen a ba sↄ̃w nyɛ na a ɩ ʋ pↄlɩ̃ na ɩ̃ lɛ lɩɛb de a ʋ gbɛ-tule pɛwrɛ a Naaŋmɩn nɩ kpɛ̃w cere nɩ. 16 Ʋ lo na kpa vↄↄl a nii-sↄw a Jeeju gbɛɛ par ɩ̃ puoro ʋ. A daba ʋlↄ ɩ na Samari-tẽw nɩrɛ. 17 A be jie, a Jeeju yel: “Aa ɩ nɩbɛ pie ba ɩ na pↄlɩ̃ wa? Ɩ̃ a pie for bir bala, nyɩnɛ ba be? 18 A ala ma ɩ a saana na tɛw ʋ wa, nɩ-bõ-ƴen ma be be na tɩɛr a ʋ lɩɛb wa pɛw a Naaŋmɩn wa?” 19 Ɩ̃ na ʋ yel ʋ: “Ir kule. A fʋ ƴↄ̃w-nyãa faa fʋ na.” 20 A Farɩsɩ nɩbɛ soorʼã a Jeeju a dabor a Naaŋmɩn fãw na waara, ʋ yel ba: “A Naaŋmɩn fãw ma waara a nɩrɛ nyɛrɛ ʋ wa. 21 Ba kↄ̃ yel a ka ʋ be mɩɩ, a be ka ʋ be wa. Ɩ̃ nyɩ́ bↄ̃wnaa a Naaŋmɩn fãw be na a nyɩ sↄ̃w.” 22 A ala na yi tↄ, a Jeeju lɛ yelʼã a par-tuurbe: “Daar kãw na ta na a nyɩ na bʋↄrↄ nyɩ nyɛ a Nɩbɛ Bie bibir ƴen sʋbↄ, ɩ̃ nyɩ kↄ̃ nyɛ wa. 23 Ba na yel nyɩ na: ʻNyɩ́ nyɛ ʋ ka!ʼ mɩɩ ʻNyɩ́ nyɛ ʋ be ka!ʼ Nyɩ taa cere be wa, nyɩ taa jↄrↄ tuure ba wa. 24 A-na-ɩ a mɩnɛ a saa na ma nyɩnyɩl a saꞋlon caarɩ̃ a lõboor bõ-ƴen wa cen na ta nɩ a lõboor kpee, lɛ a Nɩbɛ Bie na be a ʋ bibir. 25 Ɩ̃-cɛ a sɛw na ʋ na de nĩe nyɛ hʋʋr yayaw ɩ̃ a dɩnaa nɩbɛ jaar ʋ bar. 26 A ala na dãa ta a Nowe daar, na lɛ bↄ̃w na ta a Nɩbɛ Bie daar mɩ. 27 A nɩbɛ dãa na dɩrɛ nyuure nɩ kule nɩ taa, ɩ̃ mɩ tɩɩrɛ a ba bibiir a ba kule, wa ta nɩ a bibir ʋlↄ a Nowe na kpɛ a gbor kpɛ̃ɛ pʋↄ, ɩ̃ a kʋ̃ↄ wa ŋme pↄw ba a ba kpi ba jaa. 28 A lɛ ʋ mɩ, a ala na dãa ta a Lↄtɩ daar na lɛ bↄ̃w na ta go. A nɩbɛ dãa na dɩrɛ nyuure nɩ, daara a yele ƴaba nɩ, bʋrↄ a yele, mɩɛrɛ nɩ a yie. 29 Ɩ̃-cɛ a bibir ʋlↄ a Lↄtɩ na yi a Sↄdↄm-tẽw pʋↄ, Naaŋmɩn ɩ na a vũu nɩ a kʋsɩ-Ꞌlerisɩ a yi a saꞋlon ɩ̃ lo pↄw ba a ba kpi ba jaa. 30 A lɛ a na mɩ be a bibir ʋlↄ a Nɩbɛ Bie nↄↄ nyɩrɛ. 31 “A bibir ʋlↄ, a nɩrɛ ʋlↄ na be a gar juu ɩ̃ a ʋ yele be a diem, ʋ taa suure diere wa. A lɛ ʋ mɩ, a ʋlↄ na be a puo pʋↄ, ʋ taa lɩɛbɛ puo-sↄw wa. 32 Nyɩ́ tɩɛrʼɩ̃ a ala na dãa ta a Lↄtɩ pↄw! 33 A ʋlↄ na bʋↄrↄ ʋ faa a ʋ mɩ̃ɛ, ʋ na ɛ̃ɛ na bↄr, ɩ̃ a ʋlↄ na sↄw a ʋ bↄrfʋ, ʋ na baa na. 34 Ɩ̃ yele nyɩ na, a ʋna daarʼãa, nɩbɛ ayi na lãa na gã a tɩsↄw a gaajie bõ-ƴen juu, a Naaŋmɩn na de na bõ-ƴen ɩ̃ cɛ a bõ-ƴen bar. 35 Pↄↄbↄ ayi na lãa na ƴɛrɛ jↄ̃, ʋ na de na bõ-ƴen ɩ̃ cɛ a bõ-ƴen bar. [ 36 Dabsɩ ayi na be na a puo pʋↄ, ɩ̃ ba na de na a bõ-ƴen ɩ̃ cɛ a kãw bar.”] 37 A par-tuurbe soor ʋ: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, nyɩnɛ a ana yele na maal?” A Nɩ-kpɛ̃ɛ yel ba: “A jie ʋlↄ a bõ-kũu na be, be a sidune na mɩ lo duo.”
181 A Jeeju lɛ bↄ̃w na lↄb a sʋkpa na kʋ ba bʋↄrↄ ʋ miil ba a ba sɛw na na sʋↄrↄ a Naaŋmɩn a daar a jaa kↄ̃ bala wa. 2 Ʋ yelʼã: “Yɛr-guoro dãa na be tẽw kãw pʋↄ. ꞋWaa jↄrↄ Naaŋmɩn wa, Ꞌwaa mɩ ƴↄnↄ nɩrɛ wa. 3 Kpɩ̃ɩ-pↄw kãw mɩ dãa na be a ʋna tẽw naa pʋↄ, ma cere a ʋ jie tↄ̃-tↄ̃-tↄ̃ yele ʋ: ʻGuor a ɩ̃ ƴɛrɩ̃ a ɩ̃ san-sʋbↄ ɩnɛ.ʼ 4 A ƴɛr-guoro jaarʼã gbɛɛ amɩnɛ jaa, ɩ̃ a ala ɩ̃ baar, ʋ yelʼã a ʋ mɩ̃ɛ: ʻYel-mɩ̃ɛ ʋ, maa jↄrↄ Naaŋmɩn wa, maa mɩ ƴↄnↄ nɩrɛ wa, 5 ɩ̃-cɛ a-na-ɩ a kpɩ̃ɩ-pↄw na vↄwrↄ ma na a lɛ, ɩ̃ na guorʼã a ʋ ƴɛrɩ̃. A ala ma ɩ lɛ ʋ wa, ʋ na ma wa na wɛlɛ ma a juu a daar a jaa.ʼ ” 6 A Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju yelʼã: “Nyɩ́ wõ a ala a ƴɛr-guor-gõgolaa sʋbↄ ʋlↄ na yel. 7 Ɩ̃ a nɩbɛ bala a Naaŋmɩn na vɛl ir na ma wuure bʋↄlↄ nɩ ʋ a mↄtↄ̃w nɩ a tɩsↄw, a Naaŋmɩn kↄ̃ guor a ba ƴɛrɩ̃ miilʼɩ̃ a ba yel-mɩ̃ɛ wa mɩɩ? Ʋ na kama na a ba sũofʋ? 8 Ɩ̃ yele nyɩ na, ʋ na guorʼã a ba ƴɛrɩ̃ fↄfↄw. Ɩ̃-cɛ a Nɩbɛ Bie, ʋ na nyɛ na a ƴↄ̃w-nyãa a nɩbɛ jie a ka a tẽw juu a lɛ ʋ nↄↄ lɩɛbɛ waara mɩɩ?” 9 A Jeeju lɛ bↄ̃w na lↄb a sʋkpa na a bala ɩnɛ na ma tɩɛrɛ a ba ɩ na a nɩ-torisɩ a Naaŋmɩn nii-sↄw ɩ̃ ma kpɛrɛ a nɩbɛ. 10 Ʋ yelʼã: “Nɩbɛ ayi dãa na cen a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ Naaŋmɩn sʋↄrfʋ jie. Bõ-ƴen ɩ na Farɩsɩ nɩrɛ, ɩ̃ a bõ-ƴen ɩ lãpo-diere. 11 A Farɩsɩ nɩrɛ ɩraa na iin ɩ̃ sʋↄrↄ a Naaŋmɩn yele nɩ a ʋ mɩ̃ɛ: ʻNaaŋmɩn, ɩ̃ puoro fʋ na a-na-ɩ maa wↄ̃ a nɩbɛ ŋmɛɛ kaarɩ̃ na ɩ a nyanyube, nɩ a nɩ-gõgolĩsɩ, nɩ a pepebsɩ, mɩɩ a lãpo-diere na kaarɩ̃ wa. 12 Ɩ̃ ma lũ na nʋↄr gbɛɛ ayi a bibie anuu-nʼayi pʋↄ, ɩ̃ ma mɩ ir a bõ-ƴen pie pʋↄ a yele a jaa pʋↄ ɩ̃ na ma pↄw.ʼ 13 Ɩ̃-cɛ a lãpo-diere ɩraa jãa fɩ̃ɩ ma Ꞌlara dʋↄrↄ Ꞌwuoro a saꞋlon wa, ɩ̃ lↄbↄ a nur yele: ʻNaaŋmɩn, bↄ̃w ma nãw bɩlɛ, a maa na ɩ a maal-fãa sʋbↄ.ʼ 14 “Ɩ̃ yele nyɩ na, a daba ʋlↄ lɩɛbʼã kulʼɩ̃ a Naaŋmɩn torfʋ, ɩ̃ ɛ̃ɛ cɛ a Farɩsɩ nɩrɛ ʋlↄ bar, a-na-ɩ a nɩrɛ lɛ na bʋↄrↄ ʋ bɛrmɛ a juu, a Naaŋmɩn na wur ʋ na suu nɩ, ɩ̃ a nɩrɛ lɛ na sↄw wur a ʋ mɩ̃ɛ, a Naaŋmɩn na jɛw ʋ na irʼɩ̃.” 15 A nɩbɛ wa nɩ na bibi-bil a Jeeju sɛ̃ a ʋ sɩɩr ba, a par-tuurbe nyɛ a lɛ ɩ̃ gala ba. 16 Ɩ̃-cɛ a Jeeju ɩ na a ba taw ta hɩ ʋ a bibiir bala, ɩ̃ ʋ yel: “Nyɩ́ bar a bibiir a ba wa a ɩ̃ sɛ̃, nyɩ taa pɩɛrɛ ba bara wa a-na-ɩ a bala na wↄ̃ a ba kaarɩ̃, bala ɩ̃ sↄ a Naaŋmɩn fãw. 17 Yel-mɩ̃ɛ ɩ̃ yele nyɩ, a ʋlↄ na ma sↄw a Naaŋmɩn ʋ tɛrɛ ʋ a bibile kaarɩ̃ wa, Ꞌwaa be na tʋↄ kpɛ a Naaŋmɩn fãw pʋↄ wa.” 18 A Jufisɩ nɩ-kpɛ̃ɛ kãw soorʼã a Jeeju: “Jãjaan-son, bõ ɩ̃ sɛw ɩ̃ na maal ɩ̃ pãa pↄw a baa-kↄ̃-tɛw?” 19 A Jeeju yel ʋ: “Bõ ɩ̃ ɩ a fʋ bʋↄl ma a nɩ-son? Nɩ-son ma be, ɩ̃ a ala ma ɩ a Naaŋmɩn tɛw ʋ wa. 20 Fʋ bↄ̃w na a Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn: taa wa gana nɩ pↄw kpee wa, taa wa kúrↄ nɩrɛ wa, taa wa jure wa, taa wa ŋmara jir-kara ƴↄnↄ nɩrɛ wa; jↄrↄ a fʋ sãa nɩ a fʋ mã.” 21 A daba yel: “Ɩ̃ maalʼã a ana yele a jaa a ɩ̃ bibile daar wa ta nɩ a dɩnaa.” 22 A mɩnɛ a Jeeju na wõ a lɛ, ʋ yelʼã a daba: “Bom bõ-ƴen cãa na cɛ fʋ. Da a fʋ yele a jaa fʋ na tɛrɛ, de a libie po a nãw deme, ɩ̃ fʋ na pↄw na a na-yele a Naaŋmɩn tẽw. A ala ɩ̃ baar, fú wa tuure ma.” 23 Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ a daba na wõ a ala, nyãa nyɩl ʋ na, a-na-ɩ ʋ sɩrɩ̃ na le. 24 A Jeeju nyɛ na a mɩnɛ a nyãa na nyɩl a daba, ɩ̃ yel áa kpɛmɛ na a mɩnɛ a naabsɩ na kpɛɛrɛ a Naaŋmɩn fãw pʋↄ. 25 Ʋ lɛ yelʼã: “A na yↄw na a nyʋↄmɩ na kpɛɛrɛ a mɩsɩn-bↄw pʋↄ gãw a naaba na kpɛɛrɛ a Naaŋmɩn fãw pʋↄ.” 26 A nɩbɛ bala na wõ a ala, ba yelʼã: “A ala ɩ a lɛ ʋ, ala na pↄw a faafʋ?” 27 A Jeeju yel: “A ala a nɩrɛ na ma tʋↄrↄ maala wa, a Naaŋmɩn ma tʋↄ na maal.” 28 A be jie a Pɩɛr yel: “Nyɛ a sɩmɩ, sɩ barʼã a yele ala sɩ na dãa tɛrɛ, ɩ̃ tuure fʋ.” 29 A Jeeju yel ba: “Yel-mɩ̃ɛ ɩ̃ yele nyɩ, a nɩrɛ lɛ na bar a ʋ yir, mɩɩ a ʋ pↄw, mɩɩ a ʋ yɛɛr, mɩɩ a ʋ dↄↄrbↄ, mɩɩ a ʋ bibiir a Naaŋmɩn fãw ɩnɛ, 30 ʋ na pↄw na a gãw a lɛ a daarʼã pʋↄ sɩ na be a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, ɩ̃ ʋ na mɩ pↄw na a baa-kↄ̃-tɛw a daar ʋlↄ pʋↄ na be a puo-sↄw waara.” 31 A Jeeju taw na a ʋ par-tuurbe pie-nʼayi kpaarɩ̃ a ʋ pulẽe, ɩ̃ yel ba: “Nyɩ́ nyɛ, sɩ cere na a Jerujalɛm, ɩ̃ a be, a ala a jaa a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe na sɛb a Nɩbɛ Bie ɩnɛ, a na maalʼã baar. 32 A-na-ɩ ba na nyↄw ʋ na kʋ a nɩ-bʋlsɩ a ba la ʋ, ɩ̃ na ba tʋ ʋ, ɩ̃ puur a natɛɛr ƴↄ̃w ʋ, 33 ɩ̃ fↄbʼɩ̃ ʋ a kpaara ɩ̃ cɛ ʋ kú. Ɩ̃ a bibie ata dayen, ʋ na irʼã a kũu pʋↄ.” 34 Ɩ̃-cɛ a ʋ par-tuurbe ma dãa bↄ̃w a ala ʋ na yele par fɩ̃ɩ wa. A ƴɛrɩ̃ ʋlↄ dãa na liw ba a baa dãa tʋↄ bↄ̃w a par wa. 35 A mɩnɛ a Jeeju na pɩɛlɛ a Jeriko-tẽw, jↄ̃w kãw dãa na jɛ a sↄr nʋↄr sʋↄrↄ a yele. 36 Ʋ wõ na a nɩbɛ na tↄlↄ ɩ̃ soor a ala na be be, 37 a ba yel ʋ áa Najarɛtɩ Jeeju ɩ̃ tↄlↄ 38 ʋ wuur yel: “Davɩtɩ Bie Jeeju yaa, bↄ̃w ma nãw bɩlɛ!” 39 A bala na de a nĩe, gala ʋ na, a ʋ pↄw a nʋↄr, ɩ̃-cɛ ʋ jaarʼã ɩ̃ ɛ̃ɛ wuurʼɩ̃ kpɛ̃w yele: “Davɩtɩ Bie, bↄ̃w ma nãw!” 40 A Jeeju ɩraa ɩ̃ ƴↄ̃w a ba taw ʋ wa nɩ a ʋ sɛ̃. A lɛ a jↄ̃w na ta pɩɛl ʋ baar, a Jeeju soor ʋ na: 41 “Bõ fʋ bʋↄrↄ ɩ̃ maal fʋ?” A jↄ̃w yel: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, maal ɩ̃ lɛ nyɛrɛ.” 42 Á Jeeju yel ʋ: “Lɛ bↄ̃w nyɛrɛ! A fʋ ƴↄ̃w-nyãa faa fʋ na.” 43 A jie naan, ʋ lɛ bↄ̃w na nyɛrɛ, ɩ̃ pɛwrɛ a Naaŋmɩn tuure nɩ a Jeeju, a nɩbɛ ba jaa nyɛ a lɛ ɩ̃ mɩ pɛw a Naaŋmɩn.
191 A Jeeju kpɛ na a Jeriko-tẽw pʋↄ tↄlↄ. 2 A be, dab-naaba kãw ba na bʋↄlↄ a Jake, na ɩ a lãpo-dierbe nɩ-kpɛ̃ɛ, 3 bʋↄrↄ na ʋ nyɛ a Jeeju bↄ̃w a sʋbↄ ʋlↄ ʋ na ɩ, ɩ̃ Ꞌwaa dãa tʋↄrↄ wa a-na-ɩ a nɩbɛ waa na, ɩ̃ ʋ ɩ nɩ-ŋmãa. 4 A lɛ, ʋ jↄ na cen nii-sↄw na do tɩɛ kãw juu ba na bʋↄlↄ sɩkomↄↄr, a Jeeju nyɛfʋ ɩnɛ, a-na-ɩ be ʋ sɛw ʋ tↄlʼɩ̃. 5 A lɛ a Jeeju na ta a tɩɛ ʋlↄ par, ʋ dʋↄ na Ꞌwuor a tɩɛ juu ɩ̃ bʋↄl yel: “Jake, suu fↄfↄw, a-na-ɩ a sɛw na ɩ̃ na kpɛ a fʋ yir a dɩnaa.” 6 A Jake suu na fↄfↄw de ʋ, a nʋ̃ↄ ƴala ʋ. 7 A mɩnɛ a nɩbɛ na nyɛ a lɛ, ba hũhune na ba jaa ɩ̃ yele: “A maal-fãa sʋbↄ yir ʋ cen na kpɛ!” 8 Ɩ̃-cɛ a Jake irʼã ɩraa a Nɩ-kpɛ̃ɛ nii-sↄw ɩ̃ yel ʋ: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, ɩ̃ na de na a ɩ̃ yele po jɛ̃ taa kʋ a nãw deme, ɩ̃ a ala ɩ ɩ̃ dãa na bɛlɩ̃ nɩrɛ bom de, ɩ̃ na lɩɛbʼã kʋ ʋ gbɛɛ anaan dↄↄk.” 9 A Jeeju yel ʋ: “A faafʋ ta na a yirʼã pʋↄ a dɩnaa, a-na-ɩ a ʋlↄ mɩ̃ɛ, ʋ mɩ ɩ na a Abʋraham yãw. 10 A-na-ɩ a Nɩbɛ Bie wa na na bʋↄrↄ a bala na bↄr, ʋ faa ba.” 11 A lɛ a nɩbɛ na cɛlɛ a ana ƴɛrɩ̃sɩ, a Jeeju lɛ lↄbʼã a sʋkpa kʋ ba go, a-na-ɩ ʋ dãa na pɩɛlɛ a Jerujalɛm, ɩ̃ a nɩbɛ mɩ dãa tɩɛrɛ áa Naaŋmɩn fãw na ta na fↄfↄw. 12 Ʋ yelʼã: “Nɩ-kpɛ̃ɛ kãw dãa na be be. Ʋ wa yi na cen tẽ-nɩdaa a ba na ƴↄ̃w ʋ ʋ ɩ jamana ɩ̃ ʋ lɛ lɩɛb wa. 13 A lɛ ʋ na bʋↄrↄ a cenfʋ, ʋ bʋↄlʼã a ʋ tʋ̃tʋnbↄ pie de sɛlɩ̃-bie na ɩ a ba libie kʋ ba bõ-ƴene-ƴene ba jaa ɩ̃ yel ba: ʻNyɩ́ de ƴaba nɩ wa ta nɩ a mɩnɛ ɩ̃ na lɩɛbɛ waara.ʼ 14 Ɩ̃-cɛ a ʋna nɩ-kpɛ̃ɛ tẽw nɩbɛ dãa na Ꞌlaar ʋ. Ba irʼã nɩbɛ tʋ̃ a ba bɩɛr ʋ cen na yel á baa bʋↄrↄ a daba ʋlↄ ʋ ɩ a ba jamana wa. 15 “A lɛ ʋ na ɩ a jamana baar ɩ̃ lɛ wa, ʋ ƴↄ̃w na a ba bʋↄl a tʋ̃tʋnbↄ bala ʋ na dãa kʋ a libie, a ba wa ʋ soor ba a amɩnɛ ba na pↄw. 16 A dãdãw sʋbↄ ta na yel: ʻNɩ-kpɛ̃ɛ, sɛlɩ̃-bie pie ɩ̃ pↄw dↄↄl a ʋlↄ fʋ na kʋ ma juu.ʼ 17 A jamana yel ʋ: ʻA vɩɛlɛ na. Fʋ ɩ na tʋ̃tʋ̃-son. A mɩnɛ fʋ na ɩ a yel-mɩ̃ɛ sʋbↄ a bõ-bile pʋↄ, ɩ̃ na ƴↄ̃w fʋ na a fʋ Ꞌwuoro a ten pie.ʼ 18 A tuure mɩ ta na ɩ̃ yel: ʻSɛlɩ̃-bie anuu ɩ̃ pↄw nɩ a ʋlↄ fʋ na kʋ ma.ʼ 19 A jamana mɩ yel a ʋlↄ: ʻA fʋ̃ʋ mɩ, fʋ na Ꞌwuoro na a ten anuu.ʼ 20 A tʋ̃tʋnↄ ƴen sʋbↄ ta na mɩ yel: ʻNɩ-kpɛ̃ɛ, nyɛ a fʋ sɛlɩ̃-bir ɩ̃ na ƴↄ̃w cẽcen pʋↄ tɛɛlɛ fʋ. 21 Ɩ̃ jↄrↄ fʋ na dãbɩ̃ɛ, a-na-ɩ a fʋ ben kpɛmɛ na. Fʋ ma de na a ala na ma ɩ a fʋ bom wa, ɩ̃ ma mɩ ŋma a ala fʋ na ma bʋr wa.ʼ 22 A jamana yel ʋ: ʻFʋna tʋ̃tʋ̃-fãa naa! A fʋ ƴɛrɩ̃ ɩ̃ na de lɩɛb dↄↄl a fʋ juu. Fʋ na dãa bↄ̃w ka ɩ̃ ben kpɛmɛ na, ɩ̃ ma diere a ala na ma ɩ a ɩ̃ bom wa, ɩ̃ mɩ ŋmara a ala ɩ̃ na ma dãa bʋr wa, 23 ɩ̃ mɩnɛ a ɩ a faa dãa de a ɩ̃ libie kʋ a ƴaƴabsɩ, a maa wa lɩɛb wa, ɩ̃ nyɛ dↄↄlaa wa?ʼ 24 Ɩ̃ na ʋ yel a bala na ɩraa a be: ʻNyɩ́ faa a ʋ sɛlɩ̃-bir kʋ a ʋlↄ na tɛrɛ a sɛlɩ̃-bie pie.ʼ 25 A ba yel ʋ: ʻNɩ-kpɛ̃ɛ, má pie jaa ʋ tɛrɛ!ʼ 26 Ʋ yel ba: ʻƖ̃ yele nyɩ na, a ʋlↄ na tɛraa, ba na lɛ kʋ ʋ na a dↄↄl, ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na ma tɛraa wa, ɩ̃ tɛrɛ a fɩ̃ɩ, ba na de na a lɩ̃ɩ ala a ʋ jie. 27 Ɩ̃-cɛ a ɩ̃ sama-deme bala na ma dãa bʋↄrↄ ɩ̃ ɩ a ba jamana wa, nyɩ́ nyↄↄr ba wa nɩ a ka, na nyɩ kú a ɩ̃ nii-sↄw.ʼ ” 28 A lɛ a Jeeju na ƴɛr a lɛ baar, ʋ de ba na nĩe a ba cere a Jerujalɛm. 29 Ɩ̃ a lɛ ʋ na tara a Bɛfaje nɩ a Betani na pɩɛlʼɩ̃ a tãw ʋlↄ ba na bʋↄlↄ a Olivi-tɩɩr tãw, ʋ tʋ̃ na a ʋ par-tuurbe ayi, ɩ̃ yel ba: 30 “Nyɩ́ cen a tẽw ʋlↄ na be a nii-sↄw. A nyɩmɩ wa ta a be, nyɩ na nyɛ na bʋ̃-bile ba na lũ, nɩrɛ na ma do sɛr wa. Nyɩ́ Ꞌlor wa nɩ. 31 A nɩrɛ wa soor nyɩ á bõ nyɩ Ꞌloro ɩrɛ nɩ, nyɩ́ yel áa Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ̃ bʋↄrↄ ʋ.” 32 A bala ʋ na tʋ̃ cenʼã na nyɛ a be a mɩnɛ a Jeeju na yel ba. 33 A lɛ ba na cãa Ꞌloro a bʋ̃-bile, a bʋ̃ↄ deme soor ba na: “Bõ nyɩ Ꞌloro a bʋ̃-bile ɩrɛ nɩ?” 34 A ba yel ba áa Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ̃ bʋↄrↄ ʋ, 35 ɩ̃ na ba de a bʋ̃-bile cenʼɩ̃ a Jeeju sɛ̃, ɩ̃ lↄb a ba cẽcene dↄↄl a ʋ juu, ɩ̃ ɩ a Jeeju ʋ do jɛ. 36 A lɛ ʋ na cere, a lɛ a nɩbɛ mɩ yɛrɛ a ba cẽcene pↄwrↄ a sↄr cere nɩ. 37 Ɩ̃ a lɛ ʋ na tara a Jerujalɛm, suure nɩ a Olivi-tɩɩr tãw sↄr, nʋ̃ↄ ƴala na a nɩ-yaw bala ba jaa na ma tuure ʋ, a ba pɛwrɛ a Naaŋmɩn nɩ kpɛ̃w a ana tʋ̃-kpɛn a jaa ba na nyɛ ɩnɛ. 38 Ba yele na: “A Nɩ-kpɛ̃ɛ Naaŋmɩn ú be nɩ a jamana ʋlↄ na waara nɩ a ʋ yuor! A pɩɛnfʋ ʋ be a saꞋlon, ɩ̃ a Naaŋmɩn ʋ sↄ a ju-kpɛ̃ɛ a saꞋlon iin!” 39 A Farɩsɩ nɩbɛ ŋmɛɛ na dãa be a nɩbɛ sↄ̃w, yelʼã a Jeeju: “Jãjaana, tan a fʋ par-tuurbe a ba sine.” 40 A Jeeju yel ba: “Ɩ̃ yele nyɩ na, a bala ɩ̃ sine, a kʋsɩɛ na wuure na.” 41 A mɩnɛ a Jeeju na tara a Jerujalɛm, nyɛ a tẽw, ʋ kõ na a ʋ ɩnɛ 42 ɩ̃ yel: “A nyɩmɩ mɩ, a ala ɩ nyɩ dãa na bↄ̃w a dɩnaa bibirʼã, a ana yele na kʋrↄ nyɩ a pɩɛnfʋ ɩ̃-cɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, a liw na a nyɩ jie. 43 A-na-ɩ a daar nↄↄ ta na a nyɩ sama-deme wa tiw kolĩ nyɩ, jɛ var gu nyɩ, ɩ̃ jɛbɛ nɩ nyɩ a lõbobo a jaa. 44 Ba na bũburĩ nyɩ na, ɩ̃ wɛl a nyɩ tẽw bar. Ba kↄ̃ bar kubie a lɛ dↄↄl taa fɩ̃ɩ wa, a-na-ɩ a daar ʋlↄ a Naaŋmɩn na wa a nyɩ faafʋ ɩnɛ, nyaa bↄ̃wnaa wa.” 45 A Jeeju kpɛ na a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ, diwre a bala na ƴaba bara 46 ɩ̃ yele ba: “A sɛbʼã a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ: ʻA ɩ̃ yir na ɩ na a puorfʋ yir,ʼ ɩ̃-cɛ nyɩ lɩɛb ʋ na ʋ ɩ a nyanyube sↄↄlɩ̃fʋ jie.” 47 A bibie a jaa, a Jeeju ma jaana na a nɩbɛ a be a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ, a Jufisɩ baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a ba ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ nɩ a ba nɩ-bɛrɛ dãa bʋↄrↄ ba kú ʋ, 48 ɩ̃-cɛ baa bↄ̃w a mɩnɛ ba na ɩrɛ wa, a-na-ɩ a nɩbɛ ba jaa nyɩrɩ̃ na ƴↄ̃w toor cɛlɛ a ʋ ƴɛrɩ̃sɩ.
201 Bibir kaw, a Jeeju jaana na a nɩbɛ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ, ƴɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-son, a Jufisɩ baar-lo-nɩ-bɛrɛ, nɩ a ba ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ, nɩ a ba ni-dierbe ta 2 soor ʋ: “Yel sɩ a nyɩnɛ fʋ na pↄw a sↄr maala nɩ a yele asɩmɛ? Ala ɩ̃ kʋ fʋ a sↄr?” 3 A Jeeju yel ba: “Ɩ̃ na mɩ soor nyɩ na bom bõ-ƴen. Nyɩ́ man ma: 4 a Jã-Batii kʋ̃ↄ mʋrfʋ, nyɩnɛ a yi? A Naaŋmɩn jie ʋ, mɩɩ a nɩbɛ jie ʋ?” 5 Ɩ̃-cɛ ba nyↄw na ɩ̃ pɛrɛ ƴↄnↄ taa a ba mɩ̃ɛ ɩ̃ yele: “A ala ɩ sɩ yelʼã á Naaŋmɩn jie a yi, ʋ na soor sɩ na á bõ ɩnɛ saa sↄw de a Jã wa. 6 Ɩ̃ a ala ɩ sɩ yelʼã á nɩbɛ jie a yi, a nɩbɛ ba jaa na lↄb sɩ na nɩ a kʋsɩɛ kú, a-na-ɩ ba dãa na sↄw nɩ a ba pʋↄ ʋ jaa áa Jã ɩ na a Naaŋmɩn ƴɛr-hiere.” 7 A be jie, ba yelʼã: “Saa bↄ̃w a jie a ʋ kʋ̃ↄ mʋrfʋ na yi wa.” 8 A Jeeju lɩɛb yel ba: “A maa mɩ, ɩ̃ kↄ̃ mɩ yel nyɩ a jie ʋlↄ ɩ̃ na pↄw a sↄr maala nɩ a yele ala wa.” 9 A ala na yi tↄ, a Jeeju lↄbʼã a sʋkpa na kʋ a nɩbɛ. Ʋ yelʼã: “Daba kãw sɛlʼã dɩvɛ̃-tɩɩr a ʋ puo pʋↄ ɩ̃ bↄ tʋ̃tʋnbↄ ƴↄ̃w a ba Ꞌwuoro, ɩ̃ yↄ cen jie kãw kam a be. 10 A lɛ a tɩ-wↄmↄ daar na ta, ʋ tʋ̃ na tʋ̃tʋnↄ kãw a nɩbɛ bala jie a ʋ cen a ba kʋ ʋ a ala na ɩ a ʋ ben, ʋ wa nɩ. Ɩ̃-cɛ a tʋ̃tʋnbↄ bala narʼã a ʋlↄ ʋ na tʋ̃ ɩ̃ diw ʋ bar ʋ kulʼɩ̃ nu-jaala. 11 A puo sʋbↄ lɛ bↄ̃w tʋ̃ a tʋ̃tʋnↄ ƴen sʋbↄ, a ba mɩ nar ʋ ɩ̃ tʋ tʋ ʋ, ɩ̃ diw ʋ bar ʋ mɩ kulʼɩ̃ nu-jaala. 12 Ʋ lɛ bↄ̃w tʋ̃ a ata sʋbↄ a ba nyↄw ʋ nar ƴↄ̃w wʋlɩ̃, ɩ̃ lↄb ʋ bar yẽw. 13 A be jie, a puo sʋbↄ yel: ʻMɩnɛ ɩ̃ na ɩ? Ɩ̃ na tʋ̃ na a ɩ̃ bi-nʋnaa; a nʋmↄ wa sↄw ba na jↄ na a ʋlↄ.ʼ 14 Ɩ̃-cɛ a lɛ a tʋ̃tʋnbↄ bala na nyɛ ʋ, ba yelʼã kʋ taa: ʻA naa ɩ̃ ɩ a gã-diere; nyɩ́ ɩ a sɩ kú ʋ bar ɩ̃ de a gãw.ʼ 15 Ɩ̃ na ba nyↄw ʋ vu yi nɩ a puo cɛ̃cɛ̃w, kú ʋ bar. “A na be a lɛ, bõ a puo sʋbↄ na pãa maal ba? 16 Ʋ na wa na na kú a tʋ̃tʋnbↄ bala bar, ɩ̃ de a puo kʋ a nɩ-kpeesɩ.” A lɛ a nɩbɛ na wõ a ƴɛr-bir ʋlↄ, ba yelʼã: “A taa be a lɛ wa!” 17 Ɩ̃-cɛ a Jeeju Ꞌwuor ba na kir-kir-kir ɩ̃ yel: “A ala ɩ a lɛ ʋ, bõ a ƴɛrɩ̃ na na sɛb a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ bʋↄrↄ a yel? ʻA kubir ʋlↄ a dacin-mɩɛrbɛ na dãa jaar bar, lɛ lɩɛbʼã ɩ a kubir ʋlↄ ba na de ƴↄ̃w a dacin gbɛr pʋↄ.ʼ 18 “A nɩrɛ lɛ nↄↄ loro a kubir ʋlↄ juu, a sʋbↄ ʋlↄ na karʼã, ɩ̃ a ʋlↄ juu a kubir ʋlↄ nↄↄ loro, ʋ na pʋ̃pʋrɩ̃ ʋ na bar. 19 A mɩnɛ a ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ nɩ a baar-lo-nɩ-bɛrɛ na bↄ̃w ka bala a Jeeju lↄbↄ nɩ a sʋkpa, ba dãa na bʋↄrↄ ba nyↄw ʋ a ʋna daarʼãa pʋↄ, ɩ̃-cɛ ba dãa na jↄ dãbɩ̃ɛ a nɩbɛ ɩnɛ.” 20 Ba nyↄw na ɩ̃ jʋʋrↄ a Jeeju, ɩ̃ ir jʋjʋʋrbↄ bar a ba cen a ʋ sɛ̃, maala wↄ̃ nɩ-sono ba ɩ, bʋↄrↄ ʋ ƴɛr ƴɛrɩ̃ lɩɛb nyↄw nɩ a ʋ mɩ̃ɛ, a ba ƴↄ̃w ʋ a fãgã sʋbↄ nuumɩ na ɩ a ba tẽw nɩ-kpɛ̃ɛ. 21 Ba soor ʋ na: “Jãjaana, sɩ bↄ̃w ka a fʋ ƴɛrɩ̃sɩ nɩ a fʋ jaanfʋ fʋ na jaana a nɩbɛ de na a sↄr. Fʋ maa Ꞌwuor a ala a nɩrɛ na ɩ wa, ɩ̃-cɛ fʋ ma jaana na a nɩbɛ a Naaŋmɩn sↄr a yel-mɩ̃ɛ pʋↄ. 22 Sↄr be na be a sɩ na ma ya a lãpo kʋ a Orom jaman-kpɛ̃ɛ, mɩɩ sↄr ma be be wa?” 23 Ɩ̃-cɛ a Jeeju bↄ̃w nɩ na a ba bɛraa ɩ̃ yel ba: 24 “Nyɩ́ miilʼɩ̃ ma libi-kur. Ala nii-sↄw nɩ ala yuor ɩ̃ be be?” A ba yel ʋ: “A Orom jaman-kpɛ̃ɛ ʋ.” 25 A be jie, a Jeeju yel ba: “Nyɩ́ lɩɛbɛ kʋrↄ a Orom jaman-kpɛ̃ɛ a ala na ɩ a Orom jaman-kpɛ̃ɛ ben, ɩ̃ mɩ kʋrↄ a Naaŋmɩn a ala na mɩ ɩ a Naaŋmɩn ben.” 26 Baa tʋↄ nyɛ mabfʋ jie a ʋ ƴɛrɩ̃sɩ pʋↄ ʋ na ƴɛrɛ a nɩbɛ nii-sↄw wa; ɩ̃ nↄɛ ɛ̃ɛ na ko ba a ba ŋma vʋʋrɩ̃sɩ. 27 A Saduse nɩbɛ na ma yele áa kũusɩ ma ire a kũu pʋↄ wa, nɩbɛ ŋmɛɛ ta na soor a Jeeju: 28 “Jãjaana, a Mowisi sɛbʼã a ʋ sɛbɛ pʋↄ yel sɩ, a ala ɩ a nɩrɛ tɛrɛ na yɛbɛ ʋ wa kpi ɩ̃ cɛ a pↄw bar, a Ꞌwaa tɛrɛ bibiir wa, a nɩrɛ ʋlↄ ʋ de a kpɩ̃ɩ-pↄw dↄw bibiir a ʋ yɛbɛ ʋlↄ yuor ɩnɛ. 29 Yɛɛr anuu-nʼayi dãa na be be; a ba kpɛ̃ɛ kulʼã pↄw ma dↄw bie wa ɩ̃ kpi, 30 a ʋ tuure de a kpɩ̃ɩ-pↄw ma mɩ dↄw bie wa ɩ̃ mɩ kpi, 31 a ata sʋbↄ de, a mɩ ɩ a wãa naa. A lɛ a wↄ̃ nɩ a yɛɛr anuu-nʼayi bala ba jaa. Baa tʋↄ dↄw bie wa ɩ̃ mɩ kpi, 32 ɩ̃ a pↄw wa pãa bɩɛr kpi. 33 A na be a lɛ, a kũu-pʋↄ-irfʋ daar, buor sʋbↄ ɩ̃ na sↄ a pↄw? A-na-ɩ a ba jaa anuu-nʼayi dãa na kul ʋ.” 34 A Jeeju yel ba: “A dabsɩ nɩ a pↄↄbↄ na be a tẽw na pʋↄ, kule na taa. 35 Ɩ̃-cɛ a bala a Naaŋmɩn na kʋ a sↄr a ba na ir a kũu pʋↄ, tɛrɛ nɩ a baafʋ a tẽw ʋlↄ na waara ɩnɛ, baa kule taa wa. 36 Baa lɛ be na kpi wa, a-na-ɩ ba na wↄ̃ na a Naaŋmɩn sɩ-tʋmsɩ kaarɩ̃. Ba ɩ na a Naaŋmɩn bibiir a mɩnɛ ba na ir a kũu pʋↄ. 37 A ala ɩ a kũu-pʋↄ-irfʋ ʋ, a Mowĩsi miilʼã a ala a tɩ-bile a vũu na Ꞌlere ƴɛrɩ̃ pʋↄ, a mɩnɛ ʋ na yel áa Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ na a Abʋraham nɩ a Ɩjakɩ nɩ a Jakↄb Naaŋmɩn. 38 Ɩ̃ a Naaŋmɩn ma ɩ a nɩ-kpɩmɛ Naaŋmɩn wa, nɩ-mimie Naaŋmɩn ʋ ɩ, a-na-ɩ a ʋ jie a nɩbɛ ba jaa ɩ na nɩ-mimie.” 39 A be jie, a ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ ŋmɛɛ yelʼã: “Jãjaana, sɩrɛ jaa ʋ!” 40 A-na-ɩ a nɩrɛ ma lɛ dãa Ꞌlara sooro ʋ bom kãw go wa. 41 A Jeeju yel ba: “Mɩnɛ ɩ̃ ɩ a nɩbɛ ma yel áa jamana Davɩtɩ bie a Kirisi ɩ? 42 A-na-ɩ a Davɩtɩ mɩ̃ɛ yelʼã a Pɛwfʋ sɛbɛ pʋↄ: ʻA Nɩ-kpɛ̃ɛ Naaŋmɩn yelʼã a ɩ̃ Nɩ-kpɛ̃ɛ: Jɛ a ɩ̃ dʋrɩ̃ loor 43 wa ta nɩ a daar ʋlↄ ɩ̃ nↄↄ maala a fʋ sama-deme a ba ɩrɛɛ a fʋ gbɛɛ dↄↄlfʋ jie.ʼ 44 A ala ɩ a Davɩtɩ bʋↄlↄ ʋ na Nɩ-kpɛ̃ɛ, mɩnɛ ʋ na lɛ tʋↄ ɩ a ʋ bie?” 45 A mɩnɛ a nɩbɛ ba jaa na cɛlɛ a ʋ ƴɛrɩ̃sɩ, a Jeeju yelʼã a ʋ par-tuurbe: 46 “Nyɩ́ gu nyɩ mɩ̃ɛ a ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ ɩnɛ. Ba ma su na a cẽcẽ-bɛrɛ yʋↄrↄ nɩ, bʋↄrↄ nɩ a nɩbɛ ba jaa ba puoro ba a dar pʋↄ; ba nʋ na a nii-sↄw jaajiir a ba puorfʋ yie pʋↄ, mɩ nʋ nɩ a nɩ-bɛrɛ dakↄↄr jur jɩnaafʋ a fɛtɩsɩ jie. 47 Bala ɩ̃ ma bɛlɛ a kpɩ̃ɩ-pↄↄbↄ yele fara dɩrɛ, ɩ̃ ma bↄ̃w nɩ sʋↄr a Naaŋmɩn kamʼɩ̃, bʋↄrↄ a nɩbɛ ba Ꞌwuoro ba. Yɛr-kpɛ̃ɛ na dↄↄlʼã a ba juumɩ.”
211 A Jeeju dʋↄ na Ꞌwuor nyɛ a mɩnɛ a tɛraa deme na ƴↄnↄ a ba libie, a be a Naaŋmɩn libie ƴↄ̃wfʋ jie. 2 Ʋ mɩ nyɛ na kpɩ̃ɩ-pↄw nã-dɩrɛ ʋ ƴↄnↄ libi-kure ayi na wↄ̃ taa nɩ tama ayi, 3 ɩ̃ yel: “Yel-mɩ̃ɛ ɩ̃ yele nyɩ, a kpɩ̃ɩ-pↄw na na nyɛrɛ a nãw, ƴↄ̃w na gãw a nɩbɛ ba jaa. 4 A-na-ɩ a ba jaa, ba ƴↄ̃w na a ala ba na dɩ ɩ̃ cɛ, ɩ̃-cɛ a pↄw na nɩ a ʋ nãw ʋ jaa, ʋ ƴↄ̃w na a ala a jaa ʋ na dãa bin gu nɩ a ʋ mɩ̃ɛ.” 5 A nɩbɛ ŋmɛɛ ƴɛrɛ na a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ ƴɛrɩ̃, kpiire nɩ a mɩnɛ ba na mɛ nɩ ʋ a kubi-vɛlɛ, ɩ̃ ƴaarɩ̃ nɩ ʋ a yel-ɓↄmↄ ba na kʋ a Naaŋmɩn. A Jeeju yel ba: 6 “A ala nyɩ na nyɛ, a daar na ta na a kʋsɩr kãw kↄ̃ tʋↄ cɛ dↄↄl ɩraa a ʋ tↄ sʋbↄ juu wa. Ba na wɛlaa na a jaa kpar a tene.” 7 A be jie, ba soor ʋ na: “Jãjaana, dabor a yele ala na ta? Bõ-buor ɩ̃ miile a daar ʋlↄ a ana yele na tara?” 8 A Jeeju yel ba na: “Nyɩ́ gu nyɩ mɩ̃ɛ kↄ̃ bar nɩrɛ ʋ wa bɛlɩ̃ nyɩ wa, a-na-ɩ a nɩ-yaw na de na a ɩ̃ yuor wa nɩ yele á bala ɩ̃ ɩ a Kirisi. Ɩ̃ ba na mɩ yelʼã áa daar tara na. Nyɩ taa tuure ba wa. 9 A nyɩmɩ wa wõ a jɛb ƴɛrɩ̃sɩ nɩ a faa-taa, nyɩ taa wa ɩ a dãbɩ̃ɛ nyↄwrↄ nyɩ wa, a-na-ɩ a sɛw na a ala na de nĩe ta baar, ɩ̃-cɛ a kↄ̃ gↄr ɩ a tẽw baarfʋ wa.” 10 Ʋ lɛ yelʼã: “Tẽw na nɩbɛ na irʼã jɛbɛ nɩ tẽ-kpee nɩbɛ, ɩ̃ a jamana kãw na irʼã jɛbɛ nɩ a jaman-kpee. 11 A tẽw na dama na nɩ kpɛ̃w, ɩ̃ a wʋlɩ̃-yʋↄrsɩ nɩ a kↄ̃-bɛrɛ na lo na a tẽ-bʋrↄ bʋrↄ pʋↄ. IIierũu na mɩ be na a saꞋlon ƴↄnↄ a nɩbɛ a dãbɩ̃ɛ pʋↄ. 12 Ɩ̃-cɛ a yele ala a jaa kↄ̃ ta sɛr wa, ɩ̃ ba na nyↄↄr nyɩ na hʋↄlↄ nyɩ. Ba na nyↄↄr nyɩ na cenʼɩ̃ a ba puorfʋ yie pʋↄ, nɩ a kasu yie pʋↄ. Ba na taw nyɩ na cenʼɩ̃ a jamansɩ nɩ a fãgã deme nii-sↄw a maa ɩnɛ. 13 Be nyɩ na nyɛ a sↄr ƴɛr a nyɩ yel-mɩ̃ɛ kʋ ba. 14 Nyɩ́ nyɛ a ala na sɛw nyɩ ƴↄ̃w a nyɩ jur pʋↄ: nyɩ taa de nĩe waala a ala ɩnɛ nyɩ nↄↄ yele faara nɩ a nyɩ juu wa, 15 a-na-ɩ a maa, ɩ̃ na kʋ nyɩ na a ala nyɩ na ƴɛrɛ, mɩ kʋ nɩ nyɩ a kpaarfʋ ʋlↄ a nyɩ sama-deme na faara a juu, ɩ̃ ma mɩ tʋↄrↄ cɩɩrɛ wa. 16 A nyɩ saanba mɩ̃ɛ, nɩ a nyɩ mã nʋmↄ, nɩ a nyɩ yɛɛr, nɩ a nyɩ bal nɩbɛ, nɩ a nyɩ badɛɛ na de nyɩ na a juu a fãgã deme jie. Ba na kú na a ŋmɛɛ a nyɩ sↄ̃w, 17 ɩ̃ a nɩbɛ ba jaa na Ꞌlaar nyɩ na a maa ɩnɛ. 18 Ɩ̃-cɛ a nyɩ jukↄbir bõ-ƴen kↄ̃ be na bↄr wa. 19 Nyɩ́ nyↄw cĩcĩ. A lɛ nyɩ na faa a nyɩ baafʋ. 20 “A nyɩmɩ wa nyɛ a sↄdaalsɩ a ba kpal a Jerujalɛm, nyɩ́ bↄ̃wnaa, a ʋ wɛlfʋ pɩɛlʼã yɛ̃yɛ̃. 21 A lɛ, a bala nↄↄ beree a Jude, bá jↄrↄ duoro a tan jur. A bala nↄↄ beree a Jerujalɛm tẽ-pʋ̃ↄ bá jↄrↄ yire, ɩ̃ a bala nↄↄ beree a cɛ̃cɛ̃w ba taa kpɛɛrɛ a tẽw pʋ̃ↄ wa. 22 A bibie ala na ɩ na a daar ʋlↄ a Naaŋmɩn na kpãana a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ, maala nɩ a ala a jaa na sɛb a ʋ Sɛbɛ pʋↄ. 23 Won na nyɩrɩ̃ na ta a pↄↄ-pʋʋr deme nɩ a bala na tɛrɛ a bi-pɩɩlsɩ a bibie ala cara pʋↄ. Á-na-ɩ won kpɛ̃ɛ na ta na a tẽw ʋlↄ, ɩ̃ a Naaŋmɩn su-tuo na lo na a ʋ nɩbɛ juu. 24 Sↄ-bãjɩnɛ ba na kú nɩ ba. Ba na nyↄↄr ba na cenʼɩ̃ a ba ɩ gbãgbaar a tẽ-bʋrↄ bʋrↄ a jaa pʋↄ, ɩ̃ a nɩ-bʋlsɩ ɩ̃ na sãsarɩ̃ a Jerujalɛm-tẽw, wa ta nɩ a mɩnɛ a ba fãgã daar nↄↄ baara. 25 “Jɩbsɩ na nyɩrʼã a mↄtↄ̃w pʋↄ, nɩ a cuu pʋↄ, nɩ a ŋmarbie pʋↄ. Tuo na be na a tẽ-bʋrↄ bʋrↄ nɩbɛ ba jaa jie a ka a tẽw juu, a ba ɓine a man kʋ̃ↄ ɩnɛ na hele, ɩ̃ kara duoro ɩ̃ suure. 26 A dãbɩ̃ɛ na maalʼã a nɩbɛ a ba pɛl a mɩnɛ ba na jɛ cɛlɛ a bier ala nↄↄ tara a tẽw pʋↄ, a-na-ɩ a fãgãsɩ ala na be a saꞋlon na damʼã nyãkarɩ̃ taa. 27 A lɛdaar, ba na nyɛ na a Nɩbɛ Bie ʋ be a dↄ̃dↄrɩ̃ma pʋↄ nyɩnyɩlɛ waara nɩ a fãgã kpɛ̃w. 28 A yele ala ɩ̃ wa tara, nyɩ́ ir ɩraa ɩ̃ jɛw a jur, a-na-ɩ a nyɩ faafʋ daar pɩɛlʼã.” 29 A ala na yi tↄ, a Jeeju lↄbʼã a sʋkpa na kʋ ba: “Nyɩ́ nyɛ a fɩgɩ tɩɛ nɩ a tɩɩr a jaa. 30 A nyɩmɩ wa Ꞌwuor nyɛ a ba tↄbↄ, nyɩ ma bↄ̃w ka a susuur daar tara na. 31 A lɛ ʋ mɩ, a nyɩmɩ wa nyɛ a ana yele a tara, nyɩ́ bↄ̃w ka a Naaŋmɩn fãw mɩ tara na. 32 Yel-mɩ̃ɛ ɩ̃ yele nyɩ, a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na nɩbɛ kↄ̃ baar ba jaa wa, wa ta nɩ a ana yele a jaa nↄↄ tara. 33 A saꞋlon nɩ a tene na tↄlʼã, ɩ̃-cɛ a ɩ̃ ƴɛrɩ̃ ma be tↄlfʋ jie fɩ̃ɩ wa. 34 “Nyɩ́ tɛrɛ nyɩ mɩ̃ɛ. Nyɩ taa bar a folfʋ, nɩ a dãa kʋfʋ, nɩ a tẽw na baafʋ dɛn, a ɩ tuor a nyɩ tɩɛrɩ̃sɩ pʋↄ wa. A ala ma ɩ lɛ ʋ wa, a Kirisi waa bibir nↄↄ puurĩ nyɩ na, 35 a mɩnɛ a jʋↄ na ma lo pↄw a jɩmɛ, a-na-ɩ a na lo na pↄw a nɩbɛ ba jaa na be a ka a tẽw juu. 36 Nyɩ taa gure wa. Nyɩ́ ɛ̃ɛ sʋↄrↄ a Naaŋmɩn a daar a jaa, a mɩnɛ a nyɩ na tʋↄ cɩ̃ɛ a ala a jaa ɩnɛ na sɛw a ta, ɩ̃ na nyɩ tʋↄ ɩraa a Nɩbɛ Bie nii-sↄw.” 37 A Jeeju ma jaana na a nɩbɛ a mↄtↄ̃w a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ, ɩ̃-cɛ a tɩsↄw wa ta, ʋ ma cenʼã na gã a tãw ʋlↄ juu ba na bʋↄlↄ a Olivi-tɩɩr tãw. 38 Ɩ̃ a nɩbɛ ba jaa ma ca na ir wa a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ a dʋ̃Ꞌwʋlɩ̃ ɓaaraa a ʋ ƴɛrɩ̃ cɛlfʋ ɩnɛ.
221 A bur-pʋↄr fɛtɩ ba na bʋↄlↄ a Pakɩ dãa na pɩɛlɛ. 2 A Naaŋmɩn baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ bʋↄrↄ na a mɩnɛ ba na ɩrɛ ɩ̃ bũbure a Jeeju, ɩ̃ a nɩrɛ kↄ̃ bↄ̃wnaa wa, a-na-ɩ ba dãa na jↄrↄ a nɩbɛ dãbɩ̃ɛ. 3 A daar ʋlↄ pʋↄ a Satã kpɛ na a Judasɩ ba na mɩ bʋↄlↄ a Isikaryↄtɩ, 4 ʋ ir cen na guor taa nɩ a Naaŋmɩn baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ gugurbe nɩ-bɛrɛ, a mɩnɛ ʋ na ɩrɛ ɩ̃ ƴↄnↄ a Jeeju a ba nur pʋↄ. 5 A nʋ̃ↄ ƴala ba a ala ba na wõ ɩnɛ, a ba man taa a libie ba na yara a Judasɩ, 6 ʋ sↄw ɩ̃ pãa bʋↄrↄ a daar ʋlↄ ʋ na tʋↄrↄ ƴↄnↄ ʋ a ba nur pʋↄ, ɩ̃ a nɩrɛ kↄ̃ bↄ̃wnaa wa. 7 A Bur-pʋↄr Fɛtɩ dayen ba na sɛw ba kú a Pakɩ peli ta na, 8 a Jeeju tʋ̃ a Pɩɛr nɩ a Jã na ʋ yel: “Nyɩ́ cen na gbɛɛrɩ̃ sɩ a Pakɩ dɩb a sɩ tɩ na dɩ.” 9 A ba soor ʋ: “Nyɩnɛ fʋ bʋↄrↄ sɩ cen na gbɛɛrɩ̃ a dɩb?” 10 Ʋ yel ba: “Nyɩ́ cɛlɛ, nyɩmɩ ta a tẽw pʋↄ, nyɩ na tuorʼɩ̃ na daba na tuo kʋ̃ↄ nɩ yuor. Nyɩ́ tu ʋ cen na ta kpɛ a yir ʋlↄ pʋↄ ʋ na kpɛɛrɛ, 11 ɩ̃ na nyɩ yel kʋ a yir sʋbↄ: ʻA sɩ Jãjaana yelʼã a sɩ wa soor fʋ, á nyɩnɛ a die be a ʋlↄ nɩ a ʋ par-tuurbe na dɩrɛ a Pakɩ dɩb.ʼ 12 Ʋ na miil nyɩ na bↄↄpɩɛn di-kpɛ̃ɛ ba na bↄ̃w gbɛɛrɩ̃ vɩlaa. A be nyɩ na gbɛɛrɩ̃ a dɩb.” 13 Ba cenʼã na ta na ba nyɛ a yele a wↄ̃ a mɩnɛ a Jeeju na dãa yel ba, a ba gbɛɛrɩ̃ a Pakɩ fɛtɩ. 14 A dɩb dɩfʋ daar ta na, a Jeeju nɩ a ʋ nɩ-tʋnɩsɩ jɛ a dɩb nii-sↄw, 15 ʋ yel ba: “Ɩ̃ tɩɩ na nyɩrɩ̃ bʋↄrↄ ɩ̃ lãa dɩ nɩ nyɩ a Pakɩ dɩbʼãa baar ɩ̃ pãa nyɛ a hʋʋr. 16 A-na-ɩ yel-mɩ̃ɛ ɩ̃ yele nyɩ, maa lↄↄ dɩrɛ a Pakɩ bõ-dɩraa wa tara nɩ a daar ʋlↄ a fɛtɩ na par na wa nyɩrɛ a Naaŋmɩn fãw pʋↄ wa.” 17 A mɩnɛ ʋ na ƴɛr a lɛ baar, ʋ de na a dɩvɛ̃ nɩ a ŋman ɩ̃ na ʋ puor a Naaŋmɩn ɩ̃ yel: “Nyɩ́ de a dɩvɛ̃ na na nyɩ nyu Ꞌlʋↄrɩ̃ taa. 18 A-na-ɩ yel-mɩ̃ɛ ɩ̃ yele nyɩ, wa nyↄw nɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, maa lↄↄ nyuure a dɩvɛ̃ wa tara nɩ a daar ʋlↄ a Naaŋmɩn fãw nↄↄ waara wa.” 19 A ala ɩ̃ baar, ʋ de na buru na ʋ pɛw a Naaŋmɩn, ɩ̃ ŋma kʋ ba ɩ̃ yel: “A naa ɩ̃ ɩ a ɩ̃ ɩ̃gan [ɩ̃ na de tɩɩr a nyɩ ɩnɛ. Nyɩ́ maala a lɛ bↄ̃wnↄ nɩ ma.” 20 A mɩnɛ ba na dɩ a dɩb baar, ʋ mɩ de na a dɩvɛ̃ nɩ a ŋman kʋ ba ɩ̃ yel: “A dɩvɛ̃ na ɩ̃ ɩ a pʋlɩ̃-ta-paalaa ʋlↄ a ɩ̃ jɩ̃ɩ nↄↄ cire cↄↄrↄ a nyɩ ɩnɛ.] 21 Ɩ̃-cɛ nyɩ́ bↄ̃wnaa, a ʋlↄ na ƴↄnↄ ma a ɩ̃ sama-deme nur pʋↄ lãa na jɛ nɩ ma a ka a dɩb dɩfʋ jie. 22 Yel-mɩ̃ɛ ʋ, a Nɩbɛ Bie na sɩrɩ̃ na kpi, a mɩnɛ a Naaŋmɩn na biin a ʋ tɩɛrʋ̃, ɩ̃-cɛ nabier na pↄw na a nɩrɛ ʋlↄ na diere ʋ a juu.” 23 A be jie, ba nyↄw na ɩ̃ sooro taa, á nɩ-buor a ba sↄ̃w ɩ̃ na maal a bom a lɛ. 24 A nɩ-tʋnɩsɩ nyↄw na ɩ̃ faara taa bʋↄrↄ ba bↄ̃w a buor sʋbↄ a ba sↄ̃w ba na sɛw ba Ꞌwuoro ʋ ɩ a nɩ-kpɛ̃ɛ. 25 A be jie, a Jeeju yel ba: “A tẽw na jamansɩ ma fɛrɛ na a ba nɩbɛ, ɩ̃ a ba tʋtʋↄrbↄ ma ɩ a ba bʋↄlↄ ba a vɩlaa-maalba. 26 Ɩ̃-cɛ a nyɩmɩ, nyɩ taa ɩ a be a lɛ a nyɩ sↄ̃w wa. Ɩ̃ a nɩ-kpɛ̃ɛ a nyɩ sↄ̃w ú ɛ̃ɛ lɩɛb wↄ̃ taa nɩ a bibile, ɩ̃ a ʋlↄ na ɩ a ni-diere ú wↄ̃ taa nɩ a ʋlↄ na ɩ a tʋ̃tʋnↄ. 27 A-na-ɩ ala ɩ̃ ɩ a kpɛ̃ɛ? A ʋlↄ na tɩɩr a sↄr a ba poro a dɩb ʋ, mɩɩ a ʋlↄ na poro ʋ? Má a ʋlↄ na tɩɩr a sↄr ɩ̃ ɩ a kpɛ̃ɛ. Ɩ̃ a maa, na ɩ a nyɩ nɩ-kpɛ̃ɛ, ɩ̃ be na a nyɩ sↄ̃w wↄ̃ taa nɩ a ʋlↄ na poro. 28 “Á nyɩmɩ, nyɩ ɩ na a bala na lãa ɩraa nɩ ma a ɩ̃ won bʋrↄ bʋrↄ pʋↄ, 29 ɩ̃ a mɩnɛ a ɩ̃ Sãa na biin ma ɩ̃ tɛrɛ a jamana fãw, ɩ̃ mɩ biin nyɩ na a nyɩ na tɛrɛ a jamansɩ fãw. 30 A lɛ, sɩ na lãa na dɩrɛ nyuure nɩ a ŋman bõ-ƴen pʋↄ a ɩ̃ fãw pʋↄ. Nyɩ na mɩ jɛ na a naa dakↄↄr jur na nyɩ guoro a Ɩsɩrayɛl bal bʋrↄ bʋrↄ pie-nʼayi ƴɛrɩ̃sɩ.” 31 A Jeeju yelʼã: “Sɩmↄ̃, cɛlɛ! A Satã sʋↄrʼã sↄr a ʋ yɛl nyɩ ci kaarɩ̃. 32 Ɩ̃-cɛ ɩ̃ sʋↄrʼã a Naaŋmɩn ƴↄ̃w fʋ a fʋ ƴↄ̃w-nyãa kↄ̃ bũburĩ wa. Ɩ̃ a fʋ̃ʋ wa lɛ lɩɛb a fʋ yɛ̃ ɩ̃ wa, fú sũo a fʋ tↄ deme a ba ɩraa cĩcĩ.” 33 A Pɩɛr yel ʋ: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, ɩ̃ sↄw na na lãa kpɛ nɩ fʋ a kasu pʋↄ, ɩ̃ mɩ lãa kpi nɩ fʋ.” 34 A Jeeju yel ʋ: “Pɩɛr, ɩ̃ yele fʋ na, a nↄraa kↄ̃ kokolĩ a dɩnaa tɩsↄw naan sɛr wa, ɩ̃ fʋ na cɩɩrɩ̃ na gbɛɛ ata a faa bↄ̃w ma wa.” 35 A Jeeju lɛ bↄ̃w na yel ba go: “A mɩnɛ ɩ̃ na dãa tʋ̃ nɩ nyɩ a nu-jaala, a nyaa de a libie, mɩɩ a vɩrwʋↄ, mɩɩ a nafaba wa, bom dãa na ɓↄr nyɩ mɩɩ?” A ba yel ʋ: “Bom ma ɓↄr sɩ wa.” 36 Ʋ lɛ yel ba: “Yɛ̃ƴɛrɩ̃ na, a ʋlↄ na tɛrɛ libie, ú de tɛrɛ a ʋ ɩ̃ganɩ̃, ɩ̃ a ʋlↄ na tɛrɛ a wʋↄ, ú mɩ de tɛrɛ. A ʋlↄ na ma tɛrɛ a sↄ-bãjɩnɛ wa, ú da a ʋ kparʋ lɩɛb da nɩ. 37 A-na-ɩ ɩ̃ yele nyɩ na, ƴɛrɩ̃ be na a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ na sɛw na ta ma. A yelʼã: ʻBa de ʋ na ƴↄ̃w a nɩ-bebe pʋↄ.ʼ Sɩrɛ jaa ʋ, a ala na tor ma tara na a ʋ baarfʋ jie.” 38 A ba yel: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, nyɛ, sↄ-bãjɩnsɩ ayi be na ka.” Ʋ yel ba: “A sɛw na lɛ.” 39 A Jeeju yi na a tẽw pʋↄ cere a Olivi-tɩɩr tãw juu, a mɩnɛ ʋ na mɩlɩ̃ nɩ, a ʋ par-tuurbe pↄw ʋ cenʼɩ̃. 40 A mɩnɛ ba na ta a jie ʋlↄ, ʋ yel ba na: “Nyɩ́ sʋↄrↄ a Naaŋmɩn a mɩnɛ nyɩ kↄ̃ wa lo a bɩɩrfʋ pʋↄ wa”, 41 ɩ̃ na ʋ taw jãa nɩ ba, wↄ̃ taa nɩ a mɩnɛ a nɩrɛ na ma lↄb a kubir ʋ ta, ɩ̃ lo gburĩ a dume sʋↄr a Naaŋmɩn 42 yel: “Ɩ̃ Sãa, a ala ɩ fʋ sↄw na, maal a tuo ŋman na ʋ jãa nɩ ma, ɩ̃-cɛ a taa ɩ a mɩnɛ ɩ̃ na bʋↄrↄ ʋ wa, ɩ̃ a mɩnɛ a fʋ̃ʋ na bʋↄrↄ.” [ 43 A be jie, a Naaŋmɩn sɩ-tʋnaa kãw yi na a saꞋlon ɩ̃ suu nyɩr ʋ, kʋrↄ ʋ a Ꞌlafʋ. 44 A mɩnɛ a Jeeju na be a ni-sↄbaa pʋↄ, ʋ dãa na nyɩrɩ̃ sʋↄrↄ a Naaŋmɩn, a ʋ hanfʋ lɩɛb wↄ̃ taa nɩ jɩ̃ɩ na Ꞌlɛmɛ a tene.] 45 A mɩnɛ ʋ na sʋↄr a Naaŋmɩn baar, ʋ irʼã lɩɛb cen a ʋ par-tuurbe jie na nyɛ ba a suur sãw ba a ba gã gure. 46 Ʋ yel ba: “Mɩnɛ a ɩ a nyɩ gã gure a lɛ? Nyɩ́ ir sʋↄrↄ a Naaŋmɩn, kↄ̃ wa kpɛ a bɩɩrfʋ pʋↄ wa.” 47 A mɩnɛ a Jeeju na cãa ƴɛrɛ a ƴɛrɩ̃, nɩbɛ wa na ta. A Judasɩ na ɩ a par-tuurbe pie-nʼayi ƴen sʋbↄ, ɩ̃ dãa tɛrɛ ba wa nɩ, ɩ̃ taw ta a Jeeju a ʋ worĩfʋ ɩnɛ. 48 A Jeeju yel ʋ: “Judasɩ, a worĩfʋ fʋ na worĩ a Nɩbɛ Bie ƴↄ̃w ʋ a ʋ sama-deme nur pʋↄ?” 49 A Jeeju tↄ deme nyɛ na a ala nↄↄ tara, ɩ̃ yel ʋ: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, sɩ́ de a sↄ-bãjɩnsɩ cɛ nɩ ba mɩɩ?” 50 Ɩ̃ a bõ-ƴen a ba sↄ̃w cɛ na a Naaŋmɩn baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ tʋ̃tʋnↄ dʋrɩ̃ toor ŋmaa lɛ hab! 51 Ɩ̃-cɛ a Jeeju yelʼã: “A sɛw na. Nyɩ́ bar lɛ!” Ɩ̃ na ʋ sɩɩr a daba ʋlↄ toor ʋ lɛ ɓↄ̃ pↄw. 52 Ɩ̃ ʋ soor a Naaŋmɩn baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn yir gugurbe nɩ-bɛrɛ nɩ a Jufisɩ ni-dierbe na wa a ʋ nyↄwfʋ jie: “Nyanyuur ɩ̃ ɩ a nyɩ waara nɩ sↄ-bãjɩnsɩ nɩ gʋdɛɛ a ɩ̃ nyↄwfʋ jie mɩɩ? 53 Sɩ ma dãa na lãa be taa bio bio jaa a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ, ɩ̃ nyaa dãa ir a nyɩ nuu sɩɩrʼɩ̃ ma wa. Ɩ̃-cɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, a ɩ na a nyɩ daar, nɩ a libe fãw daar.” 54 Ba nyↄw na a Jeeju cenʼɩ̃ a Naaŋmɩn baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ yir ɩ̃ a Pɩɛr be nɩdaa tuure ba. 55 A mɩnɛ ba na gbↄw a vũu a gbalɩ̃ pʋↄ jɛ nɩ, a Pɩɛr mɩ pↄw ba na jɛ nɩ. 56 A tʋ̃tʋ̃-poole nyɛ ʋ na a vũu na caarɩ̃ ɩ̃ Ꞌwuor ʋ kir-kir-kir ɩ̃ yel: “A daba na mɩ dãa na be nɩ ʋ.” 57 A Pɩɛr cɩɩrɩ̃ yel: “Poole wee, maa bↄ̃w ʋ wa.” 58 A ɩ na fɩ̃ɩ, nɩsaa kpee lɛ nyɛ ʋ na ɩ̃ yel: “A fʋ̃ʋ, fʋ mɩ be na a nɩbɛ bala pʋↄ.” A Pɩɛr yel ʋ: “Daba wee, maa be tↄ wa.” 59 A ɩ na fɩ̃ɩ a nɩ-kpee lɛ yel go: “Baalʋ̃ʋ ma be be wa, a daba na mɩ dãa na be nɩ ʋ, a-na-ɩ ʋ ɩ na a Galile nɩrɛ.” 60 A Pɩɛr yel: “Daba wee, maa bↄ̃w a ala fʋ na yele wa.” Ɩ̃ a mɩnɛ ʋ na cãa cɩɩrɛ, nↄraa kokolĩ na a jie naan. 61 A Nɩ-kpɛ̃ɛ ŋmelĩ Ꞌwuor a Pɩɛr kir-kir-kir, a Pɩɛr tɩɛr yuo a ala a Nɩ-kpɛ̃ɛ na dãa yel ʋ, áa nↄraa kↄ̃ kokolĩ a tɩsↄw na sɛr wa, ɩ̃ a Pɩɛr na cɩɩrɩ̃ na gbɛɛ ata a Ꞌwaa bↄ̃w ʋ wa. 62 Ɩ̃ a Pɩɛr irʼã yi yẽw kõ kõ-tuo ma ɩ ala wa. 63 A dabsɩ bala na gu a Jeeju, laara ʋ na pↄbↄ nɩ ʋ. 64 Ba lũ ʋ na a nii-sↄw pↄw ɩ̃ yele ʋ: “Ala ɩ̃ ŋme fʋ? Bↄ̃w a sʋbↄ!” 65 Ɩ̃ na ba lɛ tʋ tʋ ʋ tʋ-bi-yaw go. 66 A mɩnɛ a bio na vɩɛ, a Jufisɩ ni-dierbe nɩ a ba baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a ba ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ kpaarɩ̃ na taa a ba ƴɛrɩ̃sɩ guorfʋ jie. Ba ɩ na a ba taw a Jeeju wɩ nɩ a ba nii-sↄw, 67 a ba yel ʋ: “A ala ɩ fʋ̃ʋ ɩ a Kirisi, yel kʋ sɩ.” Ʋ yel ba: “A maa yel nyɩ, nyɩ kↄ̃ sↄw wa, 68 ɩ̃ a maa soor nyɩ bom, nyɩ kↄ̃ haa ma nʋↄr wa. 69 Ɩ̃-cɛ wa nyↄw nɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ a Nɩbɛ Bie na jɛ na a Fãw Sʋbↄ Naaŋmɩn dʋrɩ̃ loor.” 70 A be jie, ba jaa soor ʋ na: “Fʋ sɩrɩ̃ na ɩ a Naaŋmɩn Bie?” Ʋ yel ba: “A lɛ nyɩ na yel, a ʋlↄ ɩ̃ sɩrɩ̃ ɩ.” 71 A mɩnɛ a na be a lɛ, ba yelʼã: “Bõ ɩnɛ sɩ lɛ cãa bʋↄrↄ nɩbɛ a ba na wa man ƴɛrɩ̃ a ʋ ɩnɛ? A-na-ɩ a sɩ jaa wõ na a ala na yi a ʋ nʋↄr pʋↄ.”
231 A bala ba jaa na kpaarɩ̃ taa irʼã taw a Jeeju cenʼɩ̃ a Pɩlatɩ nii-sↄw, 2 na ba nyↄw ɩ̃ dↄↄlↄ ʋ a ƴɛrɩ̃sɩ yele: “Sɩ nyɛ na a daba na ʋ sãwna a nɩbɛ jur, yele ba a ba taa yara a lãpo kʋrↄ a jaman-kpɛ̃ɛ wa. Ʋ mɩ yele na a ʋlↄ tↄr jaa ɩ̃ ɩ a Kirisi, a lɛ yelʼã a jamana.” 3 A Pɩlatɩ soor ʋ na: “Fʋ̃ʋ ɩ a Jufisɩ jamana?” A Jeeju yel ʋ: “A lɛ fʋ na yel ʋ.” 4 A be jie, a Pɩlatɩ yelʼã a Naaŋmɩn baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a nɩbɛ: “Maa nyɛ cɛfʋ jie fɩ̃ɩ a daba na jie wa.” 5 Ɩ̃-cɛ ba jaarʼã ɩ̃ yele: “Ʋ tↄrↄ na a nɩbɛ ƴↄnↄ a ba dama a tẽw nɩ a ʋ jaanfʋ ʋ na jaana ba. A Galile ʋ nyↄw, ɩ̃ wa yi nɩ a Jude wɩɛr ʋ jaa pʋↄ, ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ ʋ ta na a ka.” 6 A lɛ a Pɩlatɩ na wõ a ala, ʋ soorʼã a ala ɩ a Galile a daba na yi. 7 Ɩ̃ a mɩnɛ ba na man ʋ áa Jeeju yi na a wɩɛr ʋlↄ a jamana Ɛrↄdɩ na Ꞌwuoro, ʋ ɩ na a ba cenʼɩ̃ ʋ a ʋ sɛ̃, a-na-ɩ a Ɛrↄdɩ mɩ dãa na be be a Jerujalɛm a ʋna daarʼãa. 8 A mɩnɛ a Ɛrↄdɩ na nyɛ a Jeeju, nʋ̃ↄ ƴala ʋ na a-na-ɩ a korĩ-cɛ jaa ʋ dãa na wõ a ʋ ƴɛrɩ̃ ɩ̃ bʋↄrↄ ʋ nyɛ ʋ. Ʋ mɩ dãa na bʋↄrↄ ʋ nyɛ ʋ ʋ maal nↄ-kofʋ tʋn. 9 Ʋ soorʼã a Jeeju yel-yayaw, ɩ̃-cɛ Ꞌwaa haa nʋↄr cↄw ʋ wa. 10 Ɩ̃ a baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ ɩraa na a be dↄↄlↄ a Jeeju a ƴɛrɩ̃sɩ nɩ kpɛ̃w. 11 A Ɛrↄdɩ nɩ a ʋ sↄdaalsɩ maal ʋ na kpana, ɩ̃ la la ʋ, ɩ̃ pãa de kpar-vɩlaa lↄb yarɩ̃ ʋ, ɩ̃ a Ɛrↄdɩ ɩ a ba lɛ lɩɛb-ʼɩ̃ ʋ cenʼɩ̃ a Pɩlatɩ sɛ̃. 12 A Ɛrↄdɩ nɩ a Pɩlatɩ dãa na ɩ taa sama-deme a korĩ-cɛ, ɩ̃ a ʋna bibir ba lɩɛbʼã ɩ badɛɛ. 13 A Pɩlatɩ kpaarɩ̃ na a baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a tẽw nɩ-bɛrɛ nɩ a nɩbɛ jaa, 14 ɩ̃ yel ba: “Nyɩ wa nɩ na a daba na a ɩ̃ sɛ̃ ɩ̃ yel á ʋ sãwna na a nɩbɛ jur. Ɩ̃ nyɩ́ nyɛ, ɩ̃ Ꞌlo na a ʋ ben a nyɩ nii-sↄw, ɩ̃ maa nyɛ cɛfʋ jie fɩ̃ɩ a daba na jie a ala nyɩ na dↄↄlↄ a ʋ juu wa. 15 A Ɛrↄdɩ ma mɩ nyɛ cɛfʋ jie a ʋ sɛ̃ wa. Ala-ɩ̃-sↄ ʋ lɛ tɩɩr ʋ kʋ sɩ. Nyɩ́ nyɛ, a daba na ma maal bom kãw a sɛw a ba na kú ʋ wa. 16 Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ na ɩ na a ba fↄb ʋ nɩ kpaara, ɩ̃ cɛ ʋ bar.” [ 17 A Pakɩ fɛtɩ daar, a Pɩlatɩ sɛw na ʋ ma yuo kasu sʋbↄ bõ-ƴen bar kʋ ba.] 18 Ɩ̃-cɛ a ba jaa fɛw nyↄw na ɩ̃ lãa wuure yele: “Kú a daba na bar! Ɩ̃ yuo a Barabasɩ kʋ sɩ!” 19 (Damfʋ kãw dãa na ta be a tẽw pʋↄ a Barabasɩ kú nɩrɛ a ba nyↄw ʋ pↄw a kasu pʋↄ.) 20 A mɩnɛ a Pɩlatɩ na bʋↄrↄ ʋ bar a Jeeju, ʋ lɛ bↄ̃w na bʋↄl a nɩbɛ ƴɛrʼɩ̃. 21 Ɩ̃-cɛ ba wuure na yele nɩ: “Kpa ʋ yaal! Kpa ʋ yaal a nɩ-kʋ-daa juu!” 22 A Pɩlatɩ lɛ bↄ̃w na soor ba a ɩ gbɛɛ ata: “Fãa buor ʋ maal? Maa nyɛ cɛfʋ jie fɩ̃ɩ a ʋ jie na ƴↄnↄ ʋ a kũu ƴɛrɩ̃ wa. Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ na ɩ na a ba fↄb ʋ nɩ a kpaara ɩ̃ cɛ ʋ bar.” 23 Ɩ̃-cɛ ba jaarʼã ɩ̃ nyɩrɩ̃ wuure nɩ kpɛ̃w yele a ba kpa ʋ yaal a nɩ-kʋ-daa juu, ɩ̃ a ba wuurfʋ tʋↄ a Pɩlatɩ 24 ʋ sↄw bar sↄr a na maal a mɩnɛ ba na sʋↄrↄ ʋ. 25 Ʋ yuo na a daba ʋlↄ ba na dãa sʋↄrↄ bar, na ɩ a ʋlↄ na dãa dam a tẽw kú nɩ a nɩrɛ a ba nyↄw ʋ ƴↄ̃w a kasu pʋↄ, ɩ̃ bar a Jeeju ƴↄ̃w a ba nurɩ̃ a ba na maal ʋ a ala ba na bʋↄrↄ. 26 A mɩnɛ ba na cere nɩ a Jeeju, ba tuorʼɩ̃ na a Sɩɩrɛn-tẽw nɩrɛ kãw na dɩ Sɩmↄ̃, ʋ yi a puo pʋↄ ɩ̃ waara, a sↄdaalsɩ fɛr ʋ ƴↄ̃w ʋ tuo a nɩ-kʋ-daa tuure nɩ a Jeeju. 27 A tẽw nɩbɛ yayaw mɩ dãa na tuure ʋ, lãa nɩ a pↄↄbↄ na kono waala nɩ ƴↄnↄ ʋ. 28 Ɩ̃-cɛ a Jeeju ŋmelĩ na yel ba: “Jerujalɛm pↄↄbↄ, nyɩ taa kono a maa ɩnɛ wa! Nyɩ́ ɛ̃ɛ kono a nyɩ mɩ̃ɛ ɩnɛ nɩ a nyɩ bibiir ɩnɛ! 29 A-na-ɩ a daar na ta na, ba na yelʼã áa nʋmↄ a pↄↄbↄ bala na ab, nɩ a bala na ma dↄw a bie wa, ɩ̃ mɩ nʋmↄ a bala na ma dãa ƴɛn a bie wa. 30 A be ba na nyↄw ɩ̃ yele a tã-bɛrɛ: ʻNyɩ́ lo pↄw sɩ!ʼ ɩ̃ mɩ yele a tã-bil: ʻNyɩ́ piw sɩ!ʼ 31 A-na-ɩ a ala ɩ ba maalʼã a da-ɓaar a nↄhↄ̃, mɩnɛ a na be nɩ a da-kõw?” 32 Ba mɩ taw na nɩbɛ ayi na ɩ nɩ-bebe cenʼɩ̃ a ba na lãa kú ba nɩ a Jeeju. 33 A mɩnɛ ba na ta a jie ʋlↄ ba na bʋↄlↄ a “Juŋman jie,” ba kpa na a Jeeju yaal a nɩ-kʋ-daa juu a be, ɩ̃ mɩ kpa a nɩ-bebe ayi bala, a bõ-ƴen be a ʋ dʋrɩ̃ loor, ɩ̃ a kãw be a ʋ gʋbaa loor. 34 Ɩ̃-cɛ a Jeeju yelʼã: “Ɩ̃ Sãa, de bar kʋ ba, a-na-ɩ baa bↄ̃w a ala ba na maala wa.” Ɩ̃ ba de na gbãbie lↄb po nɩ a ʋ cẽcene. 35 A nɩbɛ ɩraa na a be ɩ̃ Ꞌwuoro ʋ. A Jufisɩ nɩ-bɛrɛ kpɛrɛ ʋ na yele: “Ʋ faa na a nɩbɛ. A ala ɩ ʋ ɩ na a Kirisi, a ʋlↄ a Naaŋmɩn na vɛl ir, ú mɩ faa a ʋ mɩ̃ɛ!” 36 A sↄdaalsɩ mɩ laara ʋ na, ɩ̃ taw ta ture ʋ dã-ɓiirũu yele nɩ: 37 “A ala ɩ fʋ̃ʋ ɩ a Jufisɩ jamana, lɩɛb faa a fʋ mɩ̃ɛ!” 38 Ba mɩ dãa na sɛb a ƴɛr-bie na yaal a ʋ ju-sↄ̃w: “A naa ɩ̃ ɩ a Jufisɩ jamana.” 39 A nɩ-bebe bala ba na kpa yaal bõ-ƴen tʋrↄ ʋ na yele nɩ: “Aa ɩ a Kirisi fʋ ɩ wa? Lɩɛb faa a fʋ mɩ̃ɛ ɩ̃ mɩ faa sɩ!” 40 Ɩ̃-cɛ a kãw ʋlↄ gala ʋ na yele nɩ: “Faa jↄrↄ Naaŋmɩn wa mɩɩ? A-na-ɩ a fʋ̃ʋ, fʋ mɩ be na a ʋna kpãafʋ naa pʋↄ. 41 A ala ɩ a sɩ jie ʋ, a kpãafʋ ʋlↄ torʼã, a-na-ɩ sɩ pↄw na a ala na sɛw nɩ a sɩ maal-bie, ɩ̃-cɛ a ʋlↄ, Ꞌwaa sãw bom kãw pʋↄ fɩ̃ɩ wa.” 42 Ɩ̃ ʋ lɛ yelʼã: “Jeeju, tɩɛr bↄ̃w nɩ ma a lɛ fʋ nↄↄ waara nɩ a fʋ fãw.” 43 A Jeeju yel ʋ: “Yel-mɩ̃ɛ ɩ̃ yele fʋ, a dɩnaa naan, fʋ na lãa na be nɩ ma a Naaŋmɩn ji-vɩlaa pʋↄ.” 44 A mↄtↄ̃w dãa na pɩɛlɛ a ju-sↄ̃w, ɩ̃ a ʋ cãa bↄr, a wɩɛr liw a lɛ a gbɛb pↄw a tẽw ʋ jaa lɛɛ wa ta nɩ a mↄtↄ̃w gↄrfʋ daar. 45 A cẽcen kpɛ̃ɛ ʋlↄ na yaal a be a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ ɓerʼã ayi, 46 ɩ̃ a Jeeju wuurʼɩ̃ kpɛ̃w yel: “Ɩ̃ Sãa, ɩ̃ de na a ɩ̃ sɩɛ bar ƴↄ̃w a fʋ nuumɩ.” A mɩnɛ ʋ na yel a lɛ baar, ʋ ŋmaa na a vʋʋrʋ̃. 47 A sↄdal-nɩ-kpɛ̃ɛ nyɛ na a ala na ta ɩ̃ kpiire a Naaŋmɩn yele: “Sɩrɛ jaa ʋ, a daba na ɩ na nɩ-toraa.” 48 A nɩbɛ ba jaa na dãa kaal taa wa a Ꞌwuorfʋ jie, nyɛ na a ala na ta a nyɩrɩ̃ tↄ ba, a ba lɩɛb waala kule nɩ. 49 A Jeeju badɛɛ ba jaa lãa nɩ a pↄↄbↄ bala na dãa tu ʋ a Galile wa ta nɩ a be, ɩraa na nɩdaa ɩ̃ Ꞌwuoro a ala na tara. 50 - 51 Daba kãw dãa na be be na dɩ Jojɛfʋ. Ʋ yi na a Arimate na ɩ a Jufisɩ tẽw. Ʋ ɩ na pʋ-pɩlaa sʋbↄ nɩ nɩ-toraa, ɩ̃ dãa jɛ cɛlɛ a Naaŋmɩn fãw waa. Ʋ mɩ dãa na be a ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ pʋↄ, ɩ̃-cɛ Ꞌwaa dãa sↄw a ala a ʋ ƴɛr-guor-tↄ deme na vɛl ir maal wa. 52 A daba ʋlↄ cenʼã a Pɩlatɩ sɛ̃ na sʋↄr á ʋ kʋ ʋ a kũu. 53 A ala ɩ̃ baar, ʋ yaw na a kũu suu nɩ ɩ̃ de cẽcen pɩlaa vilĩ pↄw ʋ, ɩ̃ ũu ʋ a yaa kãw pʋↄ ba na dãa kpu kubir pan juu, ɩ̃ a yaa ʋlↄ pʋↄ baa dãa ũu nɩrɛ be sɛr wa. 54 A dãa na ɩ a bibi-ciiraa gbɛɛrɩ̃fʋ bibir, ɩ̃ a bibi-ciiraa tara na a ʋ nyↄwfʋ jie. 55 A pↄↄbↄ bala na dãa pↄw a Jeeju a Galile wa ta nɩ a be, tu na a Jojɛfʋ. Ba Ꞌwuorʼã a yaa ɩ̃ mɩ nyɛ a mɩnɛ ba na gaal a kũu a be. 56 A ala ɩ̃ baar, ba lɩɛbʼã kulʼɩ̃ gbɛɛrɩ̃ a mↄ-nyuu nɩ a kã-nyu-vɩlaa a kũu jɛfʋ ɩnɛ. Ɩ̃ a bibi-ciiraa dayen, ba pɩɛnʼã a mɩnɛ a na yel a Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn pʋↄ.
241 A jɩmaasɩ bibir dayen, a pↄↄbↄ bala ca na ir de a mↄ-nyuu ala ba na dãa gbɛɛrɩ̃ cenʼɩ̃ a yaa pʋↄ. 2 Ba nyɛ na a yaa kubir ʋ bilĩ ɩ̃ cɛ a yaa nʋↄr bar, 3 a ba kpɛ, ɩ̃-cɛ baa nyɛ a kũu wa. 4 Ɩ̃ a mɩnɛ ba na cãa tɩɛrɛ ma bↄ̃w a par wa, dabsɩ ayi na su cẽcene na nyɩnyɩlɛ nyɩr ba na, 5 a dãbɩ̃ɛ nyɩrɩ̃ nyↄw ba a ba surĩ a jur. A dabsɩ bala yel ba: “Bõ ɩnɛ nyɩ bʋↄrↄ a ʋlↄ na ɩ a nɩ-mimir a kũusɩ sↄ̃w? 6 ꞋWaa be a ka wa; ʋ irʼã a kũu pʋↄ. Nyɩ́ tɩɛr bↄ̃w nɩ a ala ʋ na yel nyɩ a mɩnɛ ʋ na dãa cãa be a Galile, 7 a á sɛw na a ba na nyↄw a Nɩbɛ Bie ƴↄ̃w a maal-faar deme nurɩ̃, á ba na kpa ʋ na yaal a nɩ-kʋ-daa juu, ɩ̃ a bibie ata dayen á ʋ na irʼã a kũu pʋↄ.” 8 Ɩ̃ a pↄↄbↄ tɩɛrʼã yuo a Jeeju ƴɛrɩ̃sɩ, 9 ɩ̃ lɩɛb kulʼɩ̃ man a ala a jaa, kʋ a par-tuurbe pie-nɩ-bõ-ƴen, nɩ a ba tↄ deme ba jaa. 10 A bala na man a ƴɛrɩ̃ ʋlↄ ɩ na a Madala Maarɩɩ, nɩ a Jaan, nɩ a Maarɩɩ na ɩ a Jakɩ mã. A pↄↄbↄ bala ba na lãa be nɩ taa, mɩ manʼã a ʋna ƴɛr-bõ-ƴen kʋ a nɩ-tʋnɩsɩ, 11 ɩ̃-cɛ a nɩ-tʋnɩsɩ ma sↄw wa, a-na-ɩ ba tɩɛrʼã á burbur ba ƴɛrɛ. 12 Ɩ̃-cɛ a Pɩɛr irʼã jↄ cen a yaa par, ɩ̃ a mɩnɛ ʋ na muul Ꞌwuor ʋ nyɛ na a kũu cẽcene tɛw, a ko ʋ nʋↄr ʋ lɩɛb kule tɩɛrɛ nɩ a ala na ta. 13 A ʋna bibirʼãa, par-tuurbe ayi dãa na cere tẽ-bile kãw pʋↄ ba na bʋↄlↄ a Emayisi. A be nɩ a Jerujalɛm ɩ na kilo pie-nɩ-bõ-ƴen. 14 Ba dãa na mana taa cere nɩ a yele ala a jaa na dãa ta. 15 A mɩnɛ ba na mana taa sooro nɩ taa, a Jeeju mɩ̃ɛ pↄw ba na lãa cere nɩ. 16 A ba mimie nyɛ ʋ na, ɩ̃-cɛ baa tʋↄ bↄ̃w a ala ʋ na ɩ wa. 17 A Jeeju soor ba: “Bõ ƴɛrɩ̃sɩ nyɩ mana taa cere nɩ?” A ni-sↄbaa kpɛ ba a ba ɩraa, 18 ɩ̃ a bõ-ƴen ba na bʋↄlↄ a Kilopasɩ yel ʋ: “A fʋ̃ʋ tɛw be a Jerujalɛm ma bↄ̃w a ala na dãa ta a be a yɛ̃yɛ̃ na wa mɩɩ?” 19 Ʋ soor ba: “Yel bõ nʋmↄ ʋ?” A ba yel ʋ: “A ala na ta a Najarɛtɩ Jeeju. Yɛr-hiere ʋ dãa ɩ, ɩ̃ a Naaŋmɩn nɩ a nɩbɛ jaa nyɛ ʋ na, a fãw be a ʋ tʋmↄ pʋↄ nɩ a ʋ ƴɛrɩ̃sɩ pʋↄ. 20 Ɩ̃ a sɩ baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a sɩ ni-dierbe nyↄw ʋ na tɩɩr a ba ƴↄ̃w ʋ a kũu ƴɛrɩ̃, ɩ̃ kpa ʋ yaal a nɩ-kʋ-daa juu. 21 A sɩmɩ, sɩ dãa na tɩɛrɛ a ʋlↄ nↄↄ faa Ɩsɩrayɛl nɩbɛ. Ɩ̃-cɛ aa ɩ a ala tɛw ʋ wa; a bibie ata nɩ a dɩnaa a yele ala na ta. 22 Ɩ̃-cɛ a pↄↄbↄ ŋmɛɛ na be a sɩ pʋↄ ko sɩ na nʋↄr. Ba ca na ir cen a yaa pʋↄ a dɩnaa 23 ɩ̃-cɛ baa nyɛ a kũu wa. Ba mɩ lɩɛbʼã wa na man sɩ a Naaŋmɩn sɩ-tʋnɩsɩ nyɩr ba na, ɩ̃ yel kʋ ba áa Jeeju ɩ na nɩ-mimir. 24 A sɩ tↄ deme ŋmɛɛ cenʼã a be a yaa pʋↄ na ba nyɛ a yele a jaa a be a mɩnɛ a pↄↄbↄ na dãa yel. Ɩ̃-cɛ baa nyɛ a ʋlↄ tↄr jaa wa.” 25 A be jie, a Jeeju yel ba: “Nyɩ faa na yɛ̃! Nyaa sↄw nɩ puor a ala a jaa a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe na yel wa. 26 Aa dãa sɛw a Kirisi na nyɛ a hʋʋr a lɛ ɩ̃ pãa yi a yuor wa mɩɩ?” 27 Ɩ̃ ʋ man ba na a yele ala na be a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ a ʋ ɩnɛ, nyↄw nɩ a sɛbsɩ ala a Mowisi na sɛb, cen na de nɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe sɛbsɩ a jaa. 28 A mɩnɛ ba na tara a tẽw ʋlↄ pʋↄ ba na cere, a Jeeju maalʼã wↄ̃ taa nɩ ʋ poro na. 29 Ɩ̃-cɛ ba gↄw ʋ na ɩ̃ yel: “Gã a ka a sɩ jie a-na-ɩ a jaanʋↄr gↄrʼã ta ɩ̃ a wɩɛr liwre,” ʋ kpɛ a be a ba jie. 30 A mɩnɛ ʋ na lãa jɛ nɩ ba a dɩb dɩfʋ jie, ʋ de na a buru, ɩ̃ puor a Naaŋmɩn, ɩ̃ nyↄw ŋmaa kʋ ba, 31 a mimie yuo ba a ba bↄ̃w ʋ, ɩ̃-cɛ ʋ bↄrʼã a ba nii-sↄw a jie naan. 32 Ba yele na kʋrↄ taa: “Má a nʋ̃ↄ dãa na nyↄw sɩ a lɛ ʋ na ƴɛrʼɩ̃ sɩ a sↄr juu ɩ̃ man sɩ a Naaŋmɩn Sɛbɛ ƴɛrɩ̃ par,” 33 a ba ir a jie naan lɩɛb cen a Jerujalɛm. A be ba nyɛ na a par-tuurbe pie-nɩ-bõ-ƴen na kpaarɩ̃ taa nɩ a ba tↄ deme. 34 Ba yelʼã kʋ a bala ayi na ta: “A Nɩ-kpɛ̃ɛ sɩrɩ̃ na ir a kũu pʋↄ! Ʋ nyɩrʼã a Sɩmↄ̃.” 35 A ayi bala mɩ man kʋ a par-tuurbe a ala na dãa ta ba a sↄr juu, nɩ a mɩnɛ ba na dãa bↄ̃w a Jeeju a lɛ ʋ na ŋmara a buru. 36 A mɩnɛ ba na cãa ƴɛrɛ a lɛ, a Jeeju mɩ̃ɛ ta na ɩraa a ba sↄ̃w ɩ̃ yel ba: “Su-ɓaar ú be nɩ nyɩ.” 37 A pʋlɩ̃nyɛ vʋ̃ↄ ba a ba tɩɛr beeka nɩ-kpɩɩn ʋ. 38 Ɩ̃-cɛ ʋ yel ba na: “Bõ ɩnɛ a suur dama nyɩ a nyɩ baala ma a nyɩ pʋ̃ↄ? 39 Nyɩ́ Ꞌwuor nyɛ a ɩ̃ nur nɩ a ɩ̃ gbɛɛ, ɩ̃ bↄ̃w ka maa ʋ, sɩrɛ jaa. Nyɩ́ sɩɩr ma nyɛ, a-na-ɩ a nɩ-kpɩɩn maa tɛrɛ nɩn nɩ a kↄbↄ a ɩ̃ kaarɩ̃ wa.” 40 Ɩ̃ na ʋ miilʼɩ̃ ba a fala na be a ʋ nur nɩ a ʋ gbɛɛ pʋↄ. 41 A nʋ̃ↄ tɩɩ na nyɩrɩ̃ nyↄw ba a baa bↄ̃w sↄw nɩ puor sɛr wa, ɩ̃ ɩraa a nↄɛ ko ba. Ála-ɩ̃-sↄ a Jeeju soor ba a ala ɩ bõ-dɩraa be na be, 42 a ba kʋ ʋ jɩm-bir ŋmãa ba na cɩ̃ɩ, 43 ʋ de Ꞌwↄb a ba nii-sↄw. 44 A ala ɩ̃ baar, ʋ yel ba na: “Nyɩ́ nyɛ a ala ɩ̃ na ma dãa yele nyɩ a mɩnɛ ɩ̃ na dãa cãa be nɩ nyɩ. Ɩ̃ yelʼã áa ala a jaa na sɛb a ɩ̃ ɩnɛ a Mowisi ƴɛr-kpɛn sɛbɛ pʋↄ, nɩ a ƴɛr-hierbe sɛbsɩ pʋↄ, nɩ a Pɛwfʋ sɛbɛ pʋↄ, a sɛw na a na ta a lɛ.” 45 Ɩ̃ ʋ caarɩ̃ na a ba sube a ba bↄ̃w a Naaŋmɩn Sɛbɛ ƴɛrɩ̃ par, 46 miilʼɩ̃ ba a mɩnɛ a na sɛb a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ áa Kirisi sɛw na na nyɛ hʋʋr kpi, ɩ̃ pãa ir a kũu pʋↄ a bibie ata dayen. 47 Áa mɩ sɛw na ba de a ʋ yuor cenʼɩ̃ na hier kʋ a nɩbɛ, á bá lɩɛb a ba yɛ̃ a Naaŋmɩn na de a ba maal-faar bar kʋ ba. Á bá nyↄw be a Jerujalɛm ɩ̃ cen na ta nɩ a nɩ-bʋrↄ bʋrↄ ba jaa jie. 48 Ɩ̃ ʋ lɛ yelʼã go: “A nyɩmɩ na nyɛ a yele a mɩnɛ a na ta, nyɩmɩ na man kʋ a nɩbɛ. 49 Ɩ̃ a maa, ɩ̃ na tʋ̃ na a ʋlↄ a ɩ̃ Sãa na pʋlɩ̃ nɩ nyɩ, ɩ̃ a nyɩmɩ, nyɩ́ jɛ a Jerujalɛm-tẽw pʋↄ wa ta nɩ a daar ʋlↄ a saa juu fãw na suure pↄwrↄ nyɩ.” 50 A ala ɩ̃ baar, ʋ tɛrɛ na a ʋ par-tuurbe cenʼɩ̃ a Betani-tẽw loor, ɩ̃ tur a nur sʋↄr a Naaŋmɩn sũofʋ ƴↄ̃w ba. 51 Ɩ̃ a mɩnɛ ʋ na cãa sʋↄrↄ ƴↄnↄ ba, ʋ ŋmaa na yi a ba sↄ̃w duoro a Naaŋmɩn tẽw. 52 Ɩ̃ a bala, a mɩnɛ ba na puor ʋ baar, nʋ̃ↄ ƴala ba na a ba lɩɛb kul a Jerujalɛm, 53 ɩ̃ ma cere a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ a daar a jaa na pɛwrɛ a Naaŋmɩn.