EBURO

1

1 A korĩ-cɛ a Naaŋmɩn dãa na de a ƴɛr-hierbe ƴɛrʼɩ̃ a sɩ sãa-kʋnbↄ a gbɛɛ yayaw nɩ a yel-bʋrↄ bʋrↄ, 2 ɩ̃-cɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, na ɩ a baarfʋ daar, ʋ de na a ʋ Bie ƴɛrʼɩ̃ sɩ, a ʋlↄ ʋ na dãa de irʼɩ̃ a tẽw ʋ jaa, ɩ̃ mɩ vɛl ʋ ir, ʋ ɩ a ʋ gã-diere. 3 A Bie ʋlↄ, a Naaŋmɩn yo-yifʋ cãa kpɛ̃ɛ ʋ miilʼɩ̃ a nyɩr, ɩ̃ ʋ mɩ wↄ̃ na taa nɩ a Naaŋmɩn a lɛ a Ꞌlɛ. A ʋ ƴɛrɩ̃ na tɛrɛ a kpɛ̃w ʋ tɩɛ nɩ a yele a jaa. A mɩnɛ ʋ na pɛɛr a nɩbɛ maal-faar bar baar, ʋ do na jɛ a ʋlↄ na ɩ a Fãw ʋ jaa Sʋbↄ dʋrɩ̃ lõboorɩ̃ a saa juu. 4 A mɩnɛ a Bie na ɩ a kpɛ̃ɛ gãw a sɩ-tʋnɩsɩ, ala-ɩ̃-sↄ ʋ pↄw na a yuor na gãw a ba ben. 5 Sɩ-tʋ̃-buor a Naaŋmɩn wa dãa yel á ʋlↄ ɩ a ʋ bie; á wa nyↄw nɩ a dɩnaa á ʋ ɩ na a ʋ Sãa? Mɩɩ yel, á ʋ na ɩ na a ʋ Sãa, ɩ̃ ʋ ɩ a ʋ bie? 6 Ɩ̃ a lɛdaar a Naaŋmɩn na dãa bʋↄrↄ ʋ tʋ̃ a ʋ Bie na ɩ a dãdãw ʋ wa a ka a tẽw pʋↄ, ʋ yelʼã áa sɛw na a Naaŋmɩn sɩ-tʋnɩsɩ ba jaa na puoro ʋ. 7 Ɩ̃ a ala a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel a sɩ-tʋnɩsɩ ɩnɛ ɩ na: “A Naaŋmɩn maalʼã a ʋ sɩ-tʋnɩsɩ a ba wↄ̃ sɛsɛb kaarɩ̃, ɩ̃ a bala na ɩ a ʋ tʋ̃tʋnbↄ, ʋ maal ba na a ba wↄ̃ vũu-Ꞌlere kaarɩ̃.” 8 Ɩ̃-cɛ a Bie ɩnɛ, a Naaŋmɩn Sɛbɛ yelʼã: “Naaŋmɩn, a fʋ naa-dakↄw jɛ na be daadaa kor, ɩ̃ a fʋ torfʋ wↄ̃ na taa nɩ a naa-dagʋraa a fʋ tↄwrↄ nɩ a tẽw. 9 Fʋ nʋ na a ala na tor, ɩ̃ Ꞌlaar a burbur. Ala-ɩ̃-sↄ a Naaŋmɩn, na ɩ a fʋ Naaŋmɩn, de fʋ na gãw a fʋ tↄ deme, ɩ̃ biin fʋ a fʋ ɩ a jamana, bolĩ fʋ a kãa a juu pʋↄ a ɩ fʋ a nʋ̃ↄ.” 10 A Naaŋmɩn lɛ yelʼã: “Fʋ̃ʋ Nɩ-kpɛ̃ɛ, fʋ irʼã a tẽw a korĩ-cɛ jaa, ɩ̃ a fʋ nur ɩ̃ maal a saꞋlon. 11 A saꞋlon nɩ a tene na wɛlʼã, ɩ̃-cɛ a fʋ̃ʋ na cãa na be. Ba na korʼã cẽcene kaarɩ̃ 12 ɩ̃ fʋ na pilĩ ba na wↄ̃ taa nɩ kparʋ. Fʋ na lɩɛr ba na wↄ̃ taa nɩ cẽcen ba na lɩɛr, ɩ̃-cɛ a fʋ̃ʋ, fʋ na cãa na a lɛ, kↄ̃ tɛrɛ kũu daar wa.” 13 Sɩ-tʋ̃-buor a Naaŋmɩn wa dãa yel á ʋ wa jɛ a ʋ dʋrɩ̃ lõboorɩ̃, ɩ̃ ʋ maal a ʋ sama-deme a ba lɩɛb ɩ a ʋ gbɛɛ dↄↄlfʋ jie? 14 Ɩ̃-cɛ a sɩ-tʋnɩsɩ ba jaa ɩ na a Naaŋmɩn tʋ̃tʋnbↄ ʋ na tʋ̃ a ba na sũono a bala na sɛw ba pↄw a faafʋ.

2

1 A mɩnɛ a Naaŋmɩn na de a ʋ Bie ƴɛrʼɩ̃ sɩ, ala-ɩ̃-sↄ a sɛw na a sɩ na bↄ̃w cɛlɛ tↄ a ana ƴɛrɩ̃sɩ sɩ na wõ, a mɩnɛ sɩ kↄ̃ wa sal lo wa. 2 Sɩ bↄ̃w ka a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ ʋlↄ a sɩ-tʋnɩsɩ na dãa de wa nɩ ɩ na yel-mɩ̃ɛ, ɩ̃ a nɩrɛ lɛ na dãa sãw a ʋna ƴɛrɩ̃, mɩɩ wõw nɩ ʋ a toor, ma pↄw na a yar ʋlↄ na sɛw ʋ. 3 Ala-ɩ̃-sↄ, mɩnɛ a sɩmɩ na ɩ ɩ̃ cɩ̃ɛ, a ala ɩ saa cɛlɛ tↄ a faafʋ ʋlↄ na nyɩrɩ̃ bɛrmɛ a lɛ wa? A ʋna faafʋ ƴɛrɩ̃, a Nɩ-kpɛ̃ɛ mɩ̃ɛ ɩ̃ dãa de nĩe ƴɛr, ɩ̃ a bala na dãa cɛl ʋ mɩ man sɩ na a sɩ bↄ̃w ka a yel-mɩ̃ɛ ʋ, 4 ɩ̃ a Naaŋmɩn mɩ̃ɛ mɩ man sɩ a ʋna yel-mɩ̃ɛ a mɩnɛ ʋ na tʋ̃ a nↄ-kofʋ tʋmↄ nɩ a tʋ̃-bʋrↄ bʋrↄ na miile a ʋ kpɛ̃w, ɩ̃ mɩ de a ʋ Sɩɛ tʋ̃-bʋrↄ bʋrↄ po a nɩbɛ a mɩnɛ ʋ na bʋↄrↄ. 5 A-na-ɩ a tẽw ʋlↄ nↄↄ waara ƴɛrɩ̃ sɩ na ƴɛr, aa ɩ a sɩ-tʋnɩsɩ a Naaŋmɩn na de a ʋna tẽw kʋ wa. 6 Ɩ̃-cɛ nɩrɛ yelʼã a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ a jie kãw: “A bõ a nɩrɛ ɩ a fʋ̃ʋ Naaŋmɩn maa hiin ʋ bar wa? Mɩɩ a bõ a nɩsaa salaa ɩ a fʋ ma cɛlɛ ʋ a lɛ? 7 Fʋ lɩɛb ʋ na daar fɩ̃ɩ pʋↄ ʋ pab gãw a sɩ-tʋnɩsɩ, ɩ̃ kʋ ʋ a yo-yifʋ nɩ a ju-kpɛ̃ɛ, ʋ jɛ ɩ a jamana, 8 ɩ̃ mɩ kʋ nɩ ʋ a tʋↄfʋ a yele a jaa jie.” A mɩnɛ a na yel: “A Naaŋmɩn kʋ ʋ na a tʋↄfʋ a yele a jaa jie,” a lɛ yelʼã a bom kãw ma be be ʋ na ma tʋↄ wa. Ɩ̃-cɛ, wa ta nɩ a dɩnaa, saa nyɛ a ʋ yele a jaa tʋↄfʋ wa. 9 Ɩ̃-cɛ a ala sɩ na nyɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ ɩ na a Jeeju ba na dãa lɩɛb ʋ pab gãw a sɩ-tʋnɩsɩ a daar fɩ̃ɩ pʋↄ, ʋ jɛ ɩ a jamana, pↄw a yo-yifʋ nɩ a ju-kpɛ̃ɛ a ʋ kũu ʋ na kpi ɩnɛ. A Naaŋmɩn maal-vɩlaa ɩnɛ a ta a lɛ, a mɩnɛ a Jeeju na tʋↄ kpi a nɩbɛ ba jaa ɩnɛ. 10 A Naaŋmɩn ʋlↄ na ir a yele a jaa ɩ̃ mɩ tɛrɛ ba, a mɩnɛ ʋ na bʋↄrↄ ʋ tↄw a bi-dabsɩ yayaw a ba kpɛ a ʋ yo-yifʋ pʋↄ, ʋ nyɛ na a vɩɛlɛ ʋ na lɩɛb a Jeeju na ɩ a ba ni-diere kpɛɛrɛ nɩ ba a faafʋ pʋↄ, ʋ na ɩ a cɛcɛ a ʋ won ʋ na nyɛ ɩnɛ. 11 A nɩbɛ bala a Jeeju na pɛɛr a ba maal-faar bar, nɩ a ʋlↄ, tɛrɛ na a Sãa bõ-ƴen. Ala-ɩ̃-sↄ vĩ ma nyↄw ʋ ʋ na bʋↄlↄ ba a ʋ yɛɛr wa. 12 A-na-ɩ ʋ yelʼã: “Ɩ̃ na ƴɛrʼã a fʋ ƴɛrɩ̃ kʋ a ɩ̃ yɛɛr. Ɩ̃ na pɛw fʋ na a fʋ duo-puorbo sↄ̃w.” 13 Ʋ lɛ yelʼã: “Ɩ̃ na barʼɩ̃ na a Naaŋmɩn nyãa,” ɩ̃ lɛ yel go: “Nyɛ ma, nɩ a bibiir bala a Naaŋmɩn na kʋ ma.” 14 Ɩ̃ a mɩnɛ a bibiir bala na ɩ a ɩ̃gan buur nɩbɛ, tɛrɛ a jɩ̃ɩ, a Jeeju mɩ̃ɛ mɩ lɩɛbʼã wↄ̃ a ba kaarɩ̃, a mɩnɛ ʋ na tʋↄ sãw nɩ a ʋ kũu a ʋlↄ na tɛrɛ a kũu fãgã, a lɛ yelʼã a Satã, 15 ɩ̃ mɩ ir a bala na dãa ɩ a gbãgbaar a kũu dãbɩ̃ɛ ɩnɛ a ba baafʋ a jaa pʋↄ bar. 16 A-na-ɩ sɩ bↄ̃w na vɩlaa á aa ɩ a sɩ-tʋnɩsɩ sũofʋ ɩnɛ ʋ wa wa, ɩ̃-cɛ a Abʋraham nɩbɛ sũofʋ ɩnɛ ʋ wa. 17 Ala-ɩ̃-sↄ a dãa sɛw ʋ na lɩɛb be a ʋ yɛɛr kaarɩ̃ a yele a jaa pʋↄ, a mɩnɛ ʋ na tʋↄ ɩ a ba baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ na tɛrɛ a nã-bↄ̃wfʋ, ɩ nɩ dẽdẽ a Naaŋmɩn nii-sↄw, na tʋↄ ir a ʋ nɩbɛ maal-faar bar. 18 A-na-ɩ a ʋlↄ mɩ̃ɛ mɩ pↄw na a bɩɩrfʋ a won pʋↄ, ʋ na mɩ tʋↄ na sũo a bala na be a bɩɩrfʋ pʋↄ.

3

1 Ala-ɩ̃-sↄ yɛɛr a Naaŋmɩn na sↄ, ɩ̃ mɩ bʋↄl a ʋ tẽw kpɛfʋ ɩnɛ, nyɩ́ tɩɛrɛ a Jeeju a Naaŋmɩn na tʋ̃ ʋ ɩ a baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ, a mɩnɛ a sɩ puorfʋ ƴɛrɩ̃ na be. 2 A Jeeju ʋlↄ, ʋ dãa na ɩ a dẽdẽ a Naaŋmɩn ʋlↄ na biin ʋ jie, a mɩnɛ a Mowisi na mɩ dãa ɩ a dẽdẽ a Naaŋmɩn yir deme sↄ̃w. 3 Ɩ̃-cɛ a Jeeju sɛw nɩ na a yo-yifʋ gãw a Mowisi, a mɩnɛ a yir-kpɛɛrɛ na ma pↄw a yo-yifʋ gãw a yir deme. 4 A yie a jaa tɛrɛ na a ba yir-kpɛɛrbɛ, ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na ɩ a yele a jaa mɩɛrɛ ɩ na a Naaŋmɩn. 5 A Mowisi, tʋ̃tʋnↄ ʋ dãa ɩ, ɩ nɩ a dẽdẽ a Naaŋmɩn yir deme ba jaa sↄ̃w, a mɩnɛ ʋ na tʋↄ miile a ala nↄↄ tuure, 6 ɩ̃-cɛ a Kirisi, bi-daba ʋ ɩ, mɩ ɩ nɩ a yir-kpɛɛr-dẽdẽ. Ɩ̃ a ʋ yir deme sɩ ɩ, a ala ɩ sɩ ɩraa na cĩcĩ, barʼɩ̃ a nyãa, kãkara nɩ a sɩ gufʋ tɩɛrʋ̃ son ɩnɛ. 7 Ala-ɩ̃-sↄ, a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɩɛ na yel: “A nyɩmɩ wa wõ a Naaŋmɩn kↄkɩr a dɩnaa, 8 nyɩ taa kpɛmɛ a nyɩ suur, a mɩnɛ nyɩ na dãa maal a lɛ nyɩ na dãa wõw ʋ a toor a ʋna bibir nyɩ na bɩɩr ʋ a wɛkar pʋↄ wa. 9 A be a nyɩ sãa-kʋnbↄ dãa bɩɩr ma, jʋʋrʼɩ̃ ma je kãa, a mɩnɛ ba na saarɩ̃ nyɛ a ɩ̃ tʋmↄ a ba ɩnɛ a yomo lɩjaayi pʋↄ. 10 Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ nyɛ nɩ a bana nɩbɛ suur, ɩ̃ yel: ʻA ba tɩɛrɩ̃sɩ ma bↄrↄ na a daar a jaa. Baa bↄ̃w a ala ɩ̃ na bʋↄrↄ a ba jie wa.ʼ 11 A mɩnɛ ɩ̃ na nyɛ a suur, ɩ̃ pↄ na yel á baa lɛ kpɛɛrɛ a jie ʋlↄ ba na pↄwrↄ nɩ ma a pɩɛnfʋ go wa.” 12 Yɛɛr, nyɩ́ bↄ̃w tɛrɛ a nyɩ mɩ̃ɛ, a mɩnɛ a nɩrɛ kↄ̃ wa be a nyɩ sↄ̃w ɩ̃ wa tɛrɛ su-kpana na nyɩrɩ̃ kpɛmɛ ʋ wa ŋmaa yi a Naaŋmɩn-mimir pʋↄ wa. 13 Ɩ̃-cɛ, a mɩnɛ sɩ na cãa be a ʋna dayen a Naaŋmɩn Sɛbɛ na bʋↄlↄ “a dɩnaa,” nyɩ́ kʋrↄ taa a Ꞌlafʋ a bibie a jaa, a mɩnɛ a fãa kↄ̃ wa bɛlɩ̃ a nɩrɛ kãw suur kpɛmɛ bar wa. 14 A-na-ɩ sɩ lãw nɩ na a Kirisi a yele, a ala ɩ sɩ sɩrɩ̃ na bↄ̃w barʼɩ̃ ʋ a nyãa wa ta nɩ a baarfʋ daar, a korĩ-cɛ kaarɩ̃. 15 A mɩnɛ a na yel: “A nyɩmɩ wa wõ a Naaŋmɩn kↄkɩr a dɩnaa, nyɩ taa kpɛmɛ a nyɩ suur, a mɩnɛ nyɩ na dãa maal a lɛ nyɩ na dãa wõw ʋ a toor wa.” 16 Babõ ɩ̃ wõ a Naaŋmɩn kↄkɩr ɩ̃ jaar ɩ̃ wõw ʋ a toor? Aa ɩ a bala ba jaa a Mowisi na dãa tɛrɛ yi nɩ a Ejibti-tẽw pʋↄ wa? 17 Ɩ̃ babõ a Naaŋmɩn dãa nyɛ nɩ a suur wa ta nɩ a yomo lɩjaayi? Aa ɩ a bala na dãa maal a fãa ɩ̃ lo kpi a wɛkar pʋↄ wa? 18 Ɩ̃ babõ a Naaŋmɩn dãa pↄ yele á baa lɛ kpɛɛrɛ a jie ʋlↄ ba na pↄwrↄ nɩ ʋ a pɩɛnfʋ go wa? Má a bala na dãa wõw ʋ a toor ʋ. 19 Sɩ nyɛ na a nↄhↄ̃ a mɩnɛ a ba toor wõwfʋ na saa a baa tʋↄ kpɛ a pɩɛnfʋ pʋↄ wa.

4

1 Ala-ɩ̃-sↄ, a mɩnɛ a Naaŋmɩn pʋlɩ̃fʋ na cãa be nɩ sɩ a ʋ pɩɛnfʋ pʋↄ kpɛfʋ, sɩ́ tɛrɛ sɩ mɩ̃ɛ, a nɩrɛ kãw a nyɩ sↄ̃w kↄ̃ wa faa ʋ wa. 2 A-na-ɩ sɩ mɩ wõ na a ƴɛr-scm a bala na dãa be a wɛkar pʋↄ kaarɩ̃. Ɩ̃-cɛ a bala, a mɩnɛ ba na wõ a ʋna ƴɛrɩ̃, aa ɩ ba bom wa, a-na-ɩ a mɩnɛ ba na wõ, baa sↄw de nɩ a ba suur wa. 3 Ɩ̃-cɛ a sɩmɩ, sɩ na kpɛ na a ʋna pɩɛnfʋ pʋↄ, a-na-ɩ sɩ barʼɩ̃ na a Naaŋmɩn a nyãa, tu nɩ a mɩnɛ ʋ na dãa yel: “Ɩ̃ nyɛ na a suur, ɩ̃ pↄ yel á baa lɛ kpɛɛrɛ pↄwrↄ nɩ ma a pɩɛnfʋ go wa.” Ʋ yelʼã a lɛ ɩ̃-cɛ a pɩɛnfʋ ʋlↄ be nɩ ʋ na a korĩ-cɛ jaa, a lɛ ʋ na maal a tẽw baar. 4 A-na-ɩ a Naaŋmɩn Sɛbɛ yelʼã a jie kãw a ala na ɩ a bibie anuu-nʼayi dayen ɩnɛ: “A Naaŋmɩn jɛ na pɩɛn a bibie anuu-nʼayi dayen a ʋ tʋmↄ a jaa ʋ na maal ɩnɛ.” 5 Ɩ̃ a Naaŋmɩn Sɛbɛ lɛ yelʼã go: “Baa lɛ kpɛɛrɛ pↄwrↄ nɩ ma a pɩɛnfʋ go wa.” 6 A bala na dãa de nĩe wõ a ʋna ƴɛr-son ma dãa tʋↄ kpɛ a ʋna pɩɛnfʋ pʋↄ wa, a-na-ɩ to-woonbo ba dãa ɩ. Ɩ̃-cɛ a sↄr cãa na yuo a nɩŋmɛɛ na tʋↄ kpɛ, 7 ala-ɩ̃-sↄ a Naaŋmɩn ƴↄ̃w a bibir ʋ na bʋↄlↄ “a dɩnaa.” A dãa na kam, ɩ̃-cɛ ʋ lɛ ƴↄ̃w a Davɩtɩ ʋ lɛ cↄↄrɩ̃ ƴɛr a tↄlfʋ jie ʋlↄ sɩ na dãa nyɛ, na yel: “A nyɩmɩ wa wõ a Naaŋmɩn kↄkɩr a dɩnaa, nyɩ taa kpɛmɛ a nyɩ suur wa.” 8 Á ala dãa ɩ a Jojie tↄw na a nɩbɛ kpɛ nɩ a ʋna pɩɛnfʋ pʋↄ, a Naaŋmɩn kↄ̃ↄ lɛ ƴɛr, ƴↄ̃w nɩ bibir yuo wa. 9 Ala-ɩ̃-sↄ a pɩɛnfʋ ʋlↄ na wↄ̃ taa nɩ a Naaŋmɩn bibie anuu-nʼayi dayen pɩɛnfʋ cãa na be be a Naaŋmɩn nɩbɛ ɩnɛ. 10 A-na-ɩ a ʋlↄ na kpɛ a pɩɛnfʋ ʋlↄ a Naaŋmɩn na gbɛɛrɩ̃ pʋↄ, na mɩ jɛ na pɩɛn a ʋ tʋmↄ ɩnɛ, a mɩnɛ a Naaŋmɩn na mɩ maal. 11 Ala-ɩ̃-sↄ, sɩ́ nyɩrɛ a ʋna pɩɛnfʋ pʋↄ kpɛfʋ, a mɩnɛ a nɩrɛ kãw kↄ̃ↄ wõw toor wↄ̃ taa nɩ a bala na dãa be a wɛkar pʋↄ, ɩ̃ wa faa a ʋna pɩɛnfʋ pʋↄ kpɛfʋ wa. 12 A Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ ɩ na bõ-mimir na mɩ bↄ̃w a ʋ tʋmↄ, ɩ̃ dɩrɛ gãw sↄ-bãjɩnɛ na dɩrɛ a lõbobo a jaa. Ʋ ma kpɛ na wa ta a yɛ̃ nɩ a sɩɛ sↄ̃w, ɩ̃ mɩ kpɛ ta a kↄbↄ cowfʋ jiir nɩ a kↄↄr pʋ̃ↄ, jʋʋrↄ nɩ a nɩrɛ pʋ-tɩɛrɩ̃sɩ, nɩ a ʋ su-tɩɛrɩ̃sɩ mɩ. 13 Bom ma be na sↄↄlɩ̃ a Naaŋmɩn nii-sↄw wa. A yele a jaa fɛw be na cãa pʋↄ, na dɩɛl a ʋlↄ nii-sↄw sɩ na mana a yele a jaa. 14 Sɩ́ bↄ̃w ɩraa a sɩ puorfʋ ƴɛrɩ̃ pʋↄ cĩcĩ, a-na-ɩ sɩ tɛrɛ na baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ na gãw a baar-lorbo ba jaa, a Jeeju na ɩ a Naaŋmɩn Bie na va a saꞋlon ʋ jaa bar ɩ̃ ta a Naaŋmɩn nii-sↄw. 15 Saa tɛrɛ baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ na ma tʋↄrↄ bↄ̃wnↄ a sɩ won wa, a-na-ɩ a ʋlↄ mɩ̃ɛ dãa na pↄw a bɩɩrfʋ a jaa a sɩ kaarɩ̃, ɩ̃-cɛ Ꞌwaa dãa lo fãa pʋↄ wa. 16 Ala-ɩ̃-sↄ, nyɩ́ ɩ a sɩ bar nyãa ɩ̃ taw ta pɩɛl a maal-vɩlaa Naaŋmɩn naa-dakↄw, a mɩnɛ sɩ na tʋↄ pↄw a nã-bↄ̃wfʋ nɩ a maal-vɩlaa a na tʋↄ sũo sɩ a daar ʋlↄ na sɛw.

5

1 A Naaŋmɩn baar-lo-nɩ-bɛrɛ ba jaa, nɩbɛ ma vɛl ba ir a ba sↄ̃w, a ba ɩ a lↄlʋↄrbↄ lↄrↄ a Naaŋmɩn jie nɩ a bala, diere nɩ a ba yele kʋrↄ ʋ, mɩ loro a baba a ba maal-faar ɩnɛ. 2 A baar-loro ma bↄ̃w na tɛrɛ a bala na ma bↄ̃w tɛrɛ a yɛ̃ wa, nɩ a bala na ma bↄ̃w bↄ̃w a Naaŋmɩn wa, a-na-ɩ a ʋlↄ mɩ̃ɛ pↄw na a ana balfʋ a jiir a jaa. 3 Ɩ̃ a mɩnɛ ʋ na mɩ pↄw a ana balfʋ, a sɛw na ʋ na ma mɩ lo a baba a ʋ mɩ̃ɛ maal-faar ɩnɛ, a mɩnɛ ʋ na ma maal a nɩbɛ ɩnɛ. 4 Nɩrɛ maa vɛl a ʋ mɩ̃ɛ ir biin á baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ ʋ ɩ wa, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn ma vɛl ʋ ir, a mɩnɛ ʋ na dãa vɛl ir a Aarↄ̃. 5 A lɛ ʋ, a Kirisi jie. Aa ɩ ʋlↄ ɩ̃ bↄ yuor yel áa baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ ʋ ɩ wa, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn yel ʋ: “Fʋ ɩ na a ɩ̃ Bie; wa nyↄw nɩ a dɩnaa ɩ̃ ɩ na a fʋ Sãa.” 6 A Naaŋmɩn Sɛbɛ lɛ yelʼã jie kãw go: “Fʋ ɩ na a daar a jaa baar-loro, tu nɩ a mɩnɛ a Mɛkisedɛkɩ na dãa maala.” 7 A lɛdaar a Kirisi na dãa be ka a tẽw pʋↄ, ʋ dãa na sʋↄrↄ a Naaŋmɩn ʋlↄ na tʋↄrↄ faara ʋ a kũu pʋↄ, wuure, lↄbↄ nɩ a nur nɩ mↄtↄ̃-kʋ̃ↄ, ɩ̃ a Naaŋmɩn sↄw na a ʋ sʋↄrfʋ a mɩnɛ ʋ na wur a ʋ mɩ̃ɛ. 8 A mɩnɛ ʋ na saarɩ̃ ɩ a Naaŋmɩn Bie, ɩ̃-cɛ ʋ jaanʼã a to-wõfʋ a won ala ʋ na nyɛ pʋↄ. 9 Ɩ̃ a mɩnɛ ʋ na wa ɩ a cɛcɛ baar, ʋ lɩɛbʼã ɩ a ʋlↄ a faafʋ daadaa na yire a bala ba jaa na wono ʋ a toor jie, 10 ɩ̃ a Naaŋmɩn de ʋ na ʋ ɩ a baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ, tu nɩ a mɩnɛ a Mɛkisedɛkɩ na dãa maala. 11 Sɩ tɛrɛ na a yele yayaw mana nyɩ a ala ɩnɛ, ɩ̃-cɛ a par kpɛmɛ na a irfʋ, a-na-ɩ nyɩ balʼã a bom par bↄ̃wfʋ. 12 A daar ta na a sɛw nyɩ ɩ a jãjaanba, ɩ̃ a nyɩ lɛ cãa bʋↄrↄ ba lɛ jaana nyɩ a dãdãw yele a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ pʋↄ. A mɩnɛ a na sɛw a nyɩ na dɩrɛ a saab, ɩ̃ nyɩ lɛ cãa na bʋↄrↄ nyɩ ƴɛnɛ a bɩrɛ. 13 A ʋlↄ na cãa ƴɛnɛ a bɩrɛ ɩ na a bibile; Ꞌwaa tɛrɛ yɛ̃ bↄ̃wnↄ nɩ a ƴɛr-toraa wa. 14 Ɩ̃ a saab ɛ̃ɛ na ɩ a nɩ-bɛrɛ ben, a bala, a ba yɛ̃ na tʋↄ na bↄ̃w a son nɩ a bier ba na mɩlɩ̃ nɩ.

6

1 Ala-ɩ̃-sↄ, nyɩ́ ɩ a sɩ bar a dãdãw yele a Kirisi ƴɛrɩ̃ pʋↄ ɩ̃ lana nɩ a ala na maala sɩ a sɩ karɛɛ. Saa lɛ bʋↄrↄ sɩ lɛ lɩɛb nyɩ wa nɩ a nyↄwfʋ jie go wa. A-na-ɩ nyɩ gↄrʼã bↄ̃w a mɩnɛ a na sɛw a nyɩ na lɩɛb a yɛ̃ a yel-pↄrsɩ ɩnɛ, nɩ a ƴↄ̃w-nyãa nyɩ na sɛw na tɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn. 2 Sɩ dãa na man nyɩ a kʋ̃ↄ so-bʋrↄ bʋrↄ ƴɛrɩ̃, nɩ a nur dↄↄlfʋ a nɩrɛ juu ƴɛrɩ̃, nɩ a kũusɩ kũu-pʋↄ-irfʋ ƴɛrɩ̃, nɩ a ƴɛrɩ̃ guorfʋ ʋlↄ nↄↄ waara a daar a jaa ɩnɛ ƴɛrɩ̃. 3 Ɩ̃-cɛ nyɩ́ ɩ a sɩ lana cere, na sɩ pↄw a nɩ-bɛrɛ jaanfʋ. A ala ɩ a Naaŋmɩn sↄw na, a lɛ sɩ na maal. 4 - 6 A bala na dãa pↄw a Naaŋmɩn cãa, ɩ̃ lɛ ŋmaa yi, sↄr ma lɛ be be a ba na wa nɩ ba, a ba lɛ lɩɛb a ba yɛ̃ wa. A-na-ɩ ba Ꞌlɛmʼã a Naaŋmɩn yel-sono, ɩ̃ mɩ be tↄ a bala pʋↄ na pↄw a Naaŋmɩn Sɩɛ, ma mɩ bↄ̃w ka a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ ɩ na bõ-son, ɩ̃ mɩ bↄ̃w nɩ a tʋ̃-kpɛn ala nↄↄ tara a daar kãw, ɩ̃ jaar ɩ̃ ŋmaa yi. A bala mɩ̃ɛ ma lɛ lɩɛbʼã kpara a Naaŋmɩn Bie a nɩ-kʋ-daa juu, maala nɩ a nɩbɛ ba jaa kpɛrɛ ʋ. 7 A Naaŋmɩn maal-vɩlaa ma be na a ʋna tene na nyu a sa-kʋ̃ↄ na wa a mɩnɛ na sɛw, ɩ̃ bↄ̃w bɩ a ci kʋ a ʋlↄ na kↄ ʋ. 8 Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn pↄ-ƴↄ̃wfʋ ma pɩɛlʼã a ʋna tene na bul a gʋʋr nɩ a mↄ-ure, a-na-ɩ Ꞌwaa ɩ bom wa, ɩ̃ a ʋ baarfʋ daar, vũu na dɩ ʋ na. 9 Ɩ̃ badɛɛ, a mɩnɛ sɩ na saarɩ̃ ƴɛrɛ a nↄhↄ̃, ɩ̃-cɛ sɩ barʼã tɩɛrʋ̃ a nyɩ ɩnɛ, a-na-ɩ sɩ bↄ̃w ka nyɩ be na a sↄr vɩlaa pʋↄ na ɩ a faafʋ sↄr. 10 Naaŋmɩn ma ɩ burbur sʋbↄ wa. ꞋWaa hiine a nyɩ tʋmↄ nɩ a nyɩ nʋfʋ nyɩ na nʋ ʋ wa. A-na-ɩ nyɩ sũo na a ʋ bibiir, ɩ̃ lɛ cãa sũono ba. 11 Ɩ̃-cɛ sɩ tɩɩ na bʋↄrↄ a nyɩ jaa bõ-ƴene-ƴene, nyɩ́ tɛrɛ a ʋna ɓĩɓinfʋ wa ta nɩ a baarfʋ daar, a mɩnɛ a nyɩ na sɩrɩ̃ pↄw a ala a jaa nyɩ na tɩɛrɛ a nyɩ gufʋ tɩɛrʋ̃ son pʋↄ. 12 Saa bʋↄrↄ nyɩ bal wa, ɩ̃-cɛ nyɩ́ tↄↄnↄ a bala na dãa tɛrɛ a ƴↄ̃w-nyãa, tɛrɛ nɩ a su-nyↄwraa, wa pↄw nɩ a ala a Naaŋmɩn na dãa pʋlɩ̃ nɩ ba. 13 A mɩnɛ a Naaŋmɩn na pʋlɩ̃ nɩ a Abʋraham, a ʋ yuor ʋ de pʋlɩ̃ nɩ ʋ, a-na-ɩ nɩrɛ ma lɛ be be gãw ʋ, ʋ na de a ʋ yuor pʋlɩ̃ nɩ wa. 14 Ʋ yelʼã: “Maa ɩ̃ pʋlɩ̃ nɩ fʋ a maal-vɩlaa maalfʋ ɩnɛ, maalʼɩ̃ a fʋ bal parvʋↄr a ba na paal.” 15 Ala-ɩ̃-sↄ a Abʋraham dãa na tɛrɛ a su-nyↄwraa wa pↄw nɩ a ala a Naaŋmɩn na pʋlɩ̃ nɩ ʋ. 16 A ala ɩ nɩrɛ bʋↄrↄ na ʋ pʋlɩ̃, nɩrɛ ʋlↄ na gãw ʋ yuor ʋ ma de pʋlɩ̃ nɩ, a mɩnɛ a pʋlɩ̃fʋ na jɛ jom kↄ̃ tɛrɛ cɩɩrɩ̃fʋ wa. 17 Ala-ɩ̃-sↄ a Naaŋmɩn de na a ʋ mɩ̃ɛ yuor pʋlɩ̃ nɩ, a-na-ɩ ʋ bʋↄrↄ na a ʋ miil cãa pʋↄ a bala nↄↄ pↄwrↄ a ʋ pʋlɩ̃fʋ bom, a Ꞌwaa lↄↄ lɩɛbɛ a ʋ ƴɛr-bir fɩ̃ɩ wa. 18 A nↄhↄ̃ a Naaŋmɩn de na a yele ayi na ma tɛrɛ lɩɛbfʋ wa, a ʋ pʋlɩ̃fʋ nɩ a ʋ yuor ʋ na de pʋlɩ̃ nɩ ɩnɛ. A-na-ɩ Naaŋmɩn ma tʋↄrↄ ŋmaara jiri a ʋ ƴɛrɩ̃ ɩnɛ wa. Ala-ɩ̃-sↄ, a sɩmɩ na jↄ sↄↄlɩ̃ a ʋ pʋↄ, sɩ pↄw na a Ꞌlafʋ yaw nyↄw nɩ a sɩ gufʋ tɩɛrʋ̃ son cĩcĩ, a tɩɛrʋ̃ son ʋlↄ sɩ na tɛrɛ gure nɩ a ala a Naaŋmɩn na gbɛɛrɩ̃ a sɩ ɩnɛ. 19 A ʋna tɩɛrʋ̃ son lũ na a sɩ sɩɛ tɛɛlɛ cĩcĩ, gu nɩ sɩ a sɩ kↄ̃ dama wa. Ʋ cenʼã na va a cẽcen pↄwraa bar, 20 ɩ̃ kpɛ a die ʋlↄ pʋↄ a Jeeju na dãa de nĩe kpɛ a sɩ ɩnɛ. A-na-ɩ ʋ lɩɛbʼã ɩ a daar a jaa baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ, tu nɩ a mɩnɛ a Mɛkisedɛkɩ na dãa maala.

7

1 A Mɛkisedɛkɩ na, dãa na ɩ a Salɛm-tẽw jamana, nɩ a saꞋlon iin Naaŋmɩn baar-loro. A lɛdaar a Ábʋraham na dãa cen na jɛb a jɛb tʋↄ a jamansɩ ŋmɛɛ ɩ̃ waara, a Mɛkisedɛkɩ ʋlↄ jↄ na tuor ʋ, ɩ̃ ƴɛr a nason ƴↄ̃w ʋ, 2 ɩ̃ a Abʋraham de a ala a jaa ʋ na pↄw a jɛb jie, ir a bir bõ-ƴen a bie pie pʋↄ kʋ ʋ. A Mɛkisedɛkɩ yuor par ɩ na: “A torfʋ jamana,” ɩ̃ ʋ lɛ ɩ na a Salɛm jamana, a lɛ yelʼã: “A pɩɛnfʋ jamana.” 3 A mɩnɛ a nɩrɛ na ma bↄ̃w a ʋ sãa, a ʋ mã, nɩ a ʋ sãa-kʋmↄ wa, ɩ̃ tↄlfʋ jie kãw ma mɩ mana a ʋ dↄwfʋ nɩ a ʋ kũu wa, ala-ɩ̃-sↄ ʋ wↄ̃ na taa nɩ a Naaŋmɩn Bie na ɩ a baar-loro a daar a jaa. 4 Nyɩ́ nyɛ a mɩnɛ a Mɛkisedɛkɩ na ɩ a kpɛ̃ɛ, a sɩ sãa-kʋmↄ Abʋraham wa ir a ala a jaa ʋ na pↄw a jɛb jie bir bõ-ƴen a bie pie pʋↄ kʋ ʋ. 5 A Levi yir deme pʋↄ, a bala ba na vɛl ir a ba ɩ a baar-lorbo, sↄr be na be a ba na de a bir bõ-ƴen a bie pie pʋↄ a nɩbɛ jie, tu nɩ a Mowisi ƴɛr-kpɛn; a lɛ yelʼã a ba yɛɛr jie ʋ, a mɩnɛ a ba jaa na saarɩ̃ ɩ a Abʋraham bibnr. 6 A Mɛkisedɛkɩ ma dãa ɩ a ba yir sʋbↄ wa, ɩ̃-cɛ ʋ de na a ʋna bir bõ-ƴen a Abʋraham jie, ɩ̃ mɩ ƴɛr a nason ƴↄ̃w ʋ, a mɩnɛ a na saarɩ̃ ɩ a Abʋraham a Naaŋmɩn na dãa pʋlɩ̃ nɩ. 7 Baalʋ̃ʋ kãw ma be be wa. A ʋlↄ na ma ƴɛr a nason ma ɩ na kpɛ̃ɛ gãw a ʋlↄ ʋ na ƴɛr ƴↄ̃w. 8 A Levi yir deme, nɩ-kpiirsɩ ba ɩ ɩ̃ pↄwrↄ a bir bõ-ƴen a nɩbɛ jie, ɩ̃-cɛ a ala ɩ a Mɛkisedɛkɩ ʋ, a yelʼã a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ á ʋ cãa na. 9 Sɩ na tʋↄ na yel a nↄhↄ̃, a mɩnɛ a Abʋraham na ya a bir bõ-ƴen a yele pʋↄ, a Levi ʋlↄ na ma pↄwrↄ a bie a bie pie pʋↄ, mɩ ya na a lɛ. 10 A-na-ɩ, a lɛdaar a Mɛkisedɛkɩ na dãa jↄ tuor a Abʋraham, a Levi ba na ma dãa dↄw sɛr wa, dãa na gↄr be be a Abʋraham pʋ̃ↄ. 11 A baar-lorbo bala na ɩ a Levi yir deme, bala ɩ̃ dãa ɩ a ƴɛr-kpɛn jur deme a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ jie. A ala dãa ɩ a ba tʋmↄ ɩ na cɛcɛ, ba kↄ̃ↄ lɛ bʋↄrↄ baar-lo-kpee na tuure a Mɛkisedɛkɩ maalfʋ wa. A Mɛkisedɛkɩ ʋlↄ ma mɩ lɛ dãa be a Aarↄ̃ yir deme maalfʋ pʋↄ wa. 12 Ɩ̃ a ala ɩ ba lɩɛrʼã a baar-lorbo, a sɛw na a ba na mɩ lɩɛb a ƴɛr-kpɛn. 13 A ʋlↄ ba na ƴɛrɛ a ƴɛrɩ̃ asɩmɛ ƴↄnↄ ɩ na a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ, na ɩ a yir kpee sʋbↄ, a jie ʋlↄ a nɩrɛ kãw ma mɩ dãa ɩ a baar-loro wa. 14 Nɩbɛ jaa bↄ̃w na ka a Juda yir deme pʋↄ ba dↄw ʋ, ɩ̃ a lɛdaar a Mowisi na dãa mana a baar-lorbo ƴɛrɩ̃, Ꞌwaa dãa bʋↄl a ʋna yir yuor wa. 15 Nyɩ́ nyɛ a mɩnɛ a ʋna ƴɛrɩ̃ na cↄↄrɩ̃ nyɩr yi cãa pʋↄ. Baar-lo-kpee lɛ wa na na wↄ̃ taa nɩ a Mɛkisedɛkɩ. 16 ꞋWaa lɩɛb ɩ a baar-loro tu nɩ a mɩnɛ a nɩbɛ ƴɛr-kpɛn na tu taa wa, ɩ̃-cɛ ʋ lɩɛbʼã ɩ a baar-loro tu nɩ a kpɛ̃w ʋlↄ na yi a baafʋ na ma tɛrɛ a baarfʋ daar wa. 17 A-na-ɩ a Naaŋmɩn Sɛbɛ yelʼã: “Fʋ ɩ na a daar a jaa baar-loro tu nɩ a mɩnɛ a Mɛkisedɛkɩ na dãa maala.” 18 A nↄhↄ̃, a korĩ-cɛ ƴɛr-kpɛn hɛlʼã, a-na-ɩ ʋ balʼã ɩ̃ ma lɛ ɩ bom wa. 19 ꞋWaa dãa lɩɛb bom kãw ʋ ɩ cɛcɛ wa, ɩ̃-cɛ a tɩɛrʋ̃ son na vɩɛlɛ gãw a ʋlↄ wa na lɩɛr ʋ, ɩ̃ a ʋlↄ ɩnɛ sɩ pɩɛlɛ a Naaŋmɩn. 20 Ɩ̃ a ala na lɛ be be ɩ na a Naaŋmɩn pʋlɩ̃fʋ ʋ na de a ʋ yuor pʋlɩ̃ nɩ. A Levi yir deme na dãa ɩ a baar-lorbo ma dãa pↄw a pʋlɩ̃fʋ a lɛ wa. 21 Ɩ̃-cɛ a Jeeju, a pʋlɩ̃fʋ ba dãa ƴↄ̃w nɩ ʋ, ʋ ɩ a baar-loro, a mɩnɛ a Naaŋmɩn na dãa yel ʋ: “A Nɩ-kpɛ̃ɛ de na a ʋ yuor pʋlɩ̃ nɩ, ɩ̃ Ꞌwaa lↄↄ lɩɛbɛ wa. Fʋ ɩ na a daar a jaa baar-loro.” 22 Ala-ɩ̃-sↄ, sɩ bↄ̃w ka a pʋlɩ̃-ta-paalaa be na be na vɩɛlɛ gãw a korĩ-cɛ ben, ɩ̃ a Jeeju lɩɛbʼã ɩ a ʋlↄ na miile áa pʋlɩ̃-taa ʋlↄ ma be na bũburĩ wa. 23 Bõ-kpee lɛ be na be go. A korĩ-cɛ baar-lorbo dãa na waa, a-na-ɩ nɩ-kpiirsɩ ba dãa ɩ. Ba maa tʋↄ kam a ba tʋmↄ pʋↄ wa. 24 Ɩ̃-cɛ a Jeeju baar-lo-tʋmↄ ma tʋↄrↄ cere nɩ-kpee jie wa, a-na-ɩ ʋ be na be a daar a jaa. 25 Ala-ɩ̃-sↄ, a bala na pɩɛlɛ a Naaŋmɩn a ʋ ɩnɛ, ʋ na tʋↄ na faa ba daadaa kpoolaa, a-na-ɩ ʋ be na be a daar a jaa na ʋ sʋↄrↄ a Naaŋmɩn a ba ɩnɛ. 26 A Jeeju ʋlↄ ɩ̃ sɩrɩ̃ ɩ a baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ ʋlↄ na sɛw sɩ. Ʋ ɩ na cɛcɛ, ma tɛrɛ bier nɩ maal-fãa fɩ̃ɩ wa. Ʋ be na kpee nɩ a maal-faar deme, ɩ̃ do a saꞋlon iin jɛ. 27 Aa lɛ sɛw ʋ loro a baba a bibie a jaa, a bana baar-lo-nɩ-bɛrɛ kaarɩ̃ wa. A bala, ba ma de na nĩe lo a baar a ba mɩ̃ɛ maal-faar ɩnɛ, ɩ̃ pãa lo a nɩbɛ ben. Ɩ̃-cɛ a Jeeju, ʋ de na a ʋ mɩ̃ɛ lo nɩ a baar a gbɛ-daa a daar a jaa fɛw ɩnɛ. 28 A Mowisi ƴɛr-kpɛn pʋↄ, a bala ba na ma biin a ba ɩ a baar-lo-nɩ-bɛrɛ ɩ na a bala na mɩ tʋↄrↄ loro a fãa pʋↄ. Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ a ƴɛr-kpɛn na ta kam baar, a Naaŋmɩn de na a ʋ yuor pʋlɩ̃ nɩ, biinʼɩ̃ a ʋ Bie na lɩɛb ɩ a cɛcɛ, a daar a jaa ɩnɛ.

8

1 Nyɛ a ala na nyɩrɩ̃ ɩ a kpɛ̃ɛ a asɩmɛ sɩ na ƴɛrɛ ɩnɛ: a ɩ na a mɩnɛ sɩ na tɛrɛ a baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ a nↄhↄ̃, na jɩnaa a Fãw ʋ jaa Sʋbↄ naa-dakↄw juu, a ʋ dʋrɩ̃ lõboorɩ̃ a saa juu. 2 A be, ʋ ma tʋnↄ na a ʋ tʋmↄ a Naaŋmɩn ji-cɛcɛ pʋↄ, a lɛ yelʼã, a gan-yir ʋlↄ pʋↄ na ɩ a gan-yir son, a nɩbɛ nuu na ma ƴↄ̃w wa, ɩ̃-cɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ mɩ̃ɛ na ƴↄ̃w. 3 A baar-lo-nɩ-bɛrɛ ba jaa, a yele tɩɩrfʋ nɩ a baar lofʋ ɩnɛ ba biin ba. Ala-ɩ̃-sↄ a sɩ baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ mɩ, mɩ sɛw na na tɛrɛ bom ʋ na tɩɩrɛ kʋrↄ a Naaŋmɩn. 4 A ala dãa ɩ a ka a tẽw pʋↄ ʋ be, ʋ kↄ̃ↄ ɩ baar-loro wa, a-na-ɩ baar-lorbo be na ka na tɩɩrɛ a yele tuure nɩ a Mowisi ƴɛr-kpɛn. 5 A bala, a ba tʋmↄ ba na tʋnↄ a ji-cɛcɛ pʋↄ ɩ na bõ-tↄↄnaa na ɩ a ala na be a saa juu dãadiile. A wↄ̃ na taa nɩ a mɩnɛ a Naaŋmɩn na dãa man a Mowisi a lɛdaar ʋ na dãa bʋↄrↄ ʋ ƴↄ̃w a gan-yir. Ʋ yelʼã: “Nyɛ! Bↄ̃w maal a yele a jaa, tu nɩ a bom ʋlↄ ɩ̃ na dãa miil fʋ a tãw juu.” 6 Ɩ̃-cɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, a Jeeju tɛrɛ na a tʋmↄ na vɩɛlɛ gãw a ba ben, tu nɩ a mɩnɛ a pʋlɩ̃-ta-paalaa na mɩ vɩɛlɛ gãw a korĩ-cɛ ben, a-na-ɩ ʋ dↄↄlʼã a pʋlɩ̃fʋ ƴɛrɩ̃sɩ na vɩɛlɛ gãw a ala na dãa tↄl, ɩ̃ a Jeeju mɩ̃ɛ ɩ̃ ɩ a lↄlʋↄrↄ. 7 A ala ɩ a dãdãw pʋlɩ̃-taa ma dãa tɛrɛ cɛfʋ jie wa, ba kãa dãa lɩɛr ʋ nɩ bõ-kpee wa. 8 Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn nyɛ na a ʋ nɩbɛ a ba tɛrɛ a cɛfʋ jie, ʋ yel: “Nyɩ́ nyɛ! Á daar tara na ɩ̃ nↄↄ cↄↄrↄ a pʋlɩ̃-ta-paalaa a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ nɩ a Juda nɩbɛ jie. Lɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yel. 9 Ʋ kↄ̃ wↄ̃ taa nɩ a ʋlↄ ɩ̃ na dãa pʋlɩ̃ nɩ a ba sãa-kʋnbↄ wa, a daar ʋlↄ ɩ̃ na nyↄw ba a nuu taw yi nɩ a Ejibti-tẽw pʋↄ. A mɩnɛ ba na ma dãa ɩraa dẽdẽ a ʋna pʋlɩ̃-taa pʋↄ wa, ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ mɩ bar ba. Lɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ lɛ yel.” 10 A Nɩ-kpɛ̃ɛ lɛ yelʼã go: “Nyɩ́ nyɛ a pʋlɩ̃-taa yele ɩ̃ nↄↄ cↄↄrↄ nɩ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ a lɛdaar a ana bibie nↄↄ tↄlↄ baara. Ɩ̃ na ƴↄ̃w na a ɩ̃ ƴɛrɩ̃sɩ a ba tɩɛrɩ̃sɩ pʋↄ, ɩ̃ mɩ sɛb a ɩ̃ ƴɛr-kpɛn ƴↄ̃w a ba sube pʋʋr. Ɩ̃ na ɩ na a ba Naaŋmɩn, ɩ̃ ba na mɩ ɩ na a ɩ̃ nɩbɛ. 11 Nɩrɛ kãw ma lↄↄ ire jaana a ʋ tẽw nɩrɛ, mɩɩ a ʋ yɛbɛ yele nɩ á ú bↄ̃w a Nɩ-kpɛ̃ɛ wa. A-na-ɩ a ba jaa nↄↄ bↄ̃w ma na, wa nyↄw nɩ a bala na pab, wa ta nɩ a nɩ-bɛrɛ. 12 Ɩ̃ na de na a ba cɛfʋ jiir bar kʋ ba. Maa lↄↄ tɩɛrɛ nɩ a ba maal-faar go wa.” 13 A mɩnɛ a Naaŋmɩn na ƴɛrɛ a pʋlɩ̃-ta-paalaa ƴɛrɩ̃, ʋ nyɛ na a dãdãw ben ʋ ɩ bõ-kʋraa. Ɩ̃ a ʋlↄ na kor ɩ a bõ-kʋraa maa yaarɩ̃ bↄr wa.

9

1 A dãdãw pʋlɩ̃-taa pʋↄ, ba mɩ dãa na ƴↄ̃w a ƴɛr-tu-taa a ba puorfʋ ɩnɛ, nɩ a puorfʋ jie ba na dãa tɛrɛ a ka a tẽw pʋↄ, na ɩ a gan-yir. 2 A ʋna gan-yir pʋↄ, a di-dãdãw dɩ na a di-cɛcɛ. A be a lãpa kpɛ̃ɛ be, nɩ a tabala ʋlↄ juu ba na ma bine a Naaŋmɩn buru. 3 A nii-sↄw die, a cẽcen na pↄw, dɩ na a di-ciiraa, 4 na tɛrɛ a baar lofʋ jie na ɩ a sɛlmɛ, a ʋ juu a vũu be, ma dɩrɛ a tɩ̃ɩ-nyu-vilaa. A ʋna di-ciiraa pʋↄ a daw mɩ be na be, ba na mar a sɛlmɛ pↄw ʋ jaa, na miile a pʋlɩ̃-taa. A daw ʋlↄ tɛrɛ na a sɛlmɛ yolo a maan na be tↄ, ɩ̃ mɩ tɛrɛ a Aarↄ̃ daa na dãa pu a tɩ-pube, nɩ a kʋsɩ-pɛrɩsɩ ba na sɛb a pʋlɩ̃-taa ƴɛrɩ̃ ƴↄ̃w. 5 A ʋna daw juu, yele be na be ba na pɛrɩ̃ na wↄ̃ taa nɩ a Naaŋmɩn sɩ-tʋnɩsɩ ba na bʋↄlↄ a serubɛ̃ na miile a Naaŋmɩn cãa. A ba pɩrɛ pↄw na a baar lofʋ jie na ɩ a maal-fãa de-barfʋ jie. Ɩ̃-cɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na ma ɩ a daar ʋlↄ sɩ na ƴɛrɛ a asɩmɛ a jaa wa. 6 A mɩnɛ ba na gbɛɛrɩ̃ a ana yele a jaa bin a nↄhↄ̃, a baar-lorbo ma kpɛɛrɛ na a bibie a jaa a dãdãw die pʋↄ a ba tʋmↄ tʋ̃fʋ ɩnɛ, 7 ɩ̃-cɛ a baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ̃ ma kpɛ a nii-sↄw diem gbɛ-daa a yõ-bõ-ƴen pʋↄ. Dʋ̃ↄ jɩ̃ɩ ʋ ma kpɛ nɩ kʋ a Naaŋmɩn a ʋ mɩ̃ɛ ɩnɛ, nɩ a nɩbɛ maal-faar ba na ma bↄ̃w nɩ maal wa. 8 A nↄhↄ̃, a Naaŋmɩn Sɩ́ɛ miilʼã cãa pʋↄ, a lɛdaar a ʋna korĩ-cɛ gan-yir na cãa, áa Naaŋmɩn di-ciiraa ma yuo a nɩbɛ kpɛfʋ ɩnɛ sɛr wa. 9 A ala ɩ na bõ-miilaa na mana sɩ a ala na be a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na. A par ɩ na: a yele ala a nɩbɛ na de wa nɩ, nɩ a baba ba na lo kʋ a Naaŋmɩn, ma tʋↄrↄ lɩɛbɛ a bana popuorbo sube a ba ɩrɛ cɛcɛ wa. 10 A-na-ɩ a ɩ na a ɩ̃gan buur ƴɛrɩ̃sɩ tɛw, na ɩ a bõ-dɩrɩsɩ, a bõ-nyuursɩ, a yele pɛɛrfʋ, nɩ a kʋ̃ↄ sofʋ, ba na ƴↄ̃w wa tara nɩ a yele cↄↄrɩ̃fʋ daar. 11 Ɩ̃-cɛ a Kirisi wa na ɩ a baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ mɩ tɛrɛ nɩ a yel-vɛlɛ ala na be ka a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃. A gan-yir ʋlↄ pʋↄ ʋ na tʋ̃ a ʋ tʋn, vɩɛlɛ na, ɩ̃ mɩ ɩ cɛcɛ gãw a ka a tẽw pʋↄ ben. Aa ɩ nɩbɛ ɩ̃ ƴↄ̃w ʋ wa, a-na-ɩ Ꞌwaa ɩ tẽw pʋↄ bom wa. 12 Ɩ̃ a mɩnɛ a Kirisi na kpɛ a di-ciiraa pʋↄ a gbɛ-daa a daar a jaa ɩnɛ, Ꞌwaa kpɛ nɩ a bʋdɛɛ nɩ a narali jɩ̃ɩ wa, ɩ̃-cɛ a ʋ mɩ̃ɛ jɩ̃ɩ ʋ kpɛ nɩ, a mɩnɛ ʋ na da sɩ faa a daadaa. 13 A bʋdɛɛ nɩ a nadɛɛ jɩ̃ɩ, nɩ a nasabile ba na gbↄw ʋ dɩ ɩ a tãpɛlɩ̃, ba ma de mɩr a bala na sãw, a na cↄↄrɩ̃ a ba ɩ̃gan, ʋ lɩɛ̃b ɩ a bõ-son. 14 A ala ɩ a lɛ ʋ, nyɛ a mɩnɛ a Kirisi jɩ̃ɩ na nyɩrɩ̃ ɩ a bõ-son! A Naaŋmɩn Sɩɛ na ma tɛrɛ a baarfʋ daar wa, tↄw ʋ na, ʋ lɩɛb ɩ a baar-Ɩo-bom cɛcɛ a Naaŋmɩn nii-sↄw, a ʋ jɩ̃ɩ na pɛw na a sɩ tɩɛrɩ̃sɩ a sɩ tʋ̃-pↄrsɩ na sãw, a sɩ na tʋↄ puoro a Naaŋmɩn-mimir. 15 AƖa-ɩ̃-sↄ, a Kirisi ɩ na a pʋlɩ̃-ta-paalaa lↄlʋↄrↄ, a mɩnɛ a bala a Naaŋmɩn na bʋↄl na pↄw a yel-sono ala na ma tɛrɛ a baarfʋ wa, a Naaŋmɩn na pʋlɩ̃ nɩ ba. Ba na tʋↄ na pↄw a ala, a-na-ɩ a Kirisi kpi na, na tʋↄ faa a bala na dãa sãw a ƴɛr-kpɛn a dãdãw pʋlɩ̃-taa daar. 16 A ala ɩ a nɩrɛ ƴɛrʼã a nʋↄr biin a ʋ bibiir ɩnɛ, a sɛw na a ba na bↄ̃w, áa sʋbↄ kpi na, ɩ̃ pãa tɛrɛ a bom ʋlↄ. 17 A-na-ɩ a nʋↄr biinfʋ ma ɩ bom wa a lɛ a ʋlↄ na biin a nʋↄr na cãa, ɩ̃-cɛ a Ɩɛ ʋ na kpi baar, Ɩɛ ʋ ɩ a bom. 18 Ala-ɩ̃-sↄ, a nʋↄr ʋlↄ a Naaŋmɩn na dãa ƴɛr biin ʋ ɩ a dãdãw pʋlɩ̃-taa ma dãa ɩ bom wa, ɩ̃ a ala ma ɩ a jɩ̃ɩ na dãa deer wa. 19 A mɩnɛ a Mowisi na dãa man a ƴɛr-kpɛn ƴɛr-bie a jaa kʋ a nɩbɛ ba jaa baar, ʋ de na nali jɩ̃ɩ nɩ a kʋ̃ↄ, ɩ̃ lɛ de a pɛr jɩ̃ɛw kↄbↄ, nɩ a tɩɛ dale ba na bʋↄlↄ a ɩsↄb, mɩrʼɩ̃ a ƴɛr-kpɛn sɛbɛ, nɩ a nɩbɛ ba jaa, 20 yele nɩ: “A nanɩ ɩ na a jɩ̃ɩ na gbɛɛrɩ̃ a pʋlɩ̃-taa a Naaŋmɩn na kʋ nyɩ a nyɩ na ɩraa dẽdẽ a ʋ pʋↄ.” 21 A Mowisi mɩ de na a jɩ̃ɩ mɩr a gan-yir nɩ a puorfʋ yele a jaa. 22 A-na-ɩ a ƴɛr-kpɛn pʋↄ, a wↄ̃ na taa nɩ a jɩ̃ɩ ma cↄↄrɩ̃ a yele a jaa, ɩ̃ a jɩ̃ɩ ma deer wa, a maal-fãa de-barfʋ ma be wa. 23 A dãa na sɩrɩ̃ sɛw a ba na cↄↄrɩ̃ a saa juu yele ala ba na tↄↄn a nↄhↄ̃, ɩ̃-cɛ, a ala na ɩ a saa juu yele mɩ̃ɛ, a bʋↄrↄ na a baar-lo-yele ala na gãw a dãdãw ben. 24 A-na-ɩ a Kirisi ma kpɛ a ji-cɛcɛ ʋlↄ pʋↄ a nɩbɛ na maal, na ɩ a saa juu bõ-son bõ-tↄↄnaa wa, ɩ̃-cɛ a saa juu tↄr ʋ do, a jie ʋlↄ ʋ na ɩraa a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ a Naaŋmɩn nii-sↄw a sɩ ɩnɛ. 25 A ala ɩ a Jufisɩ baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ ʋ, ʋ ma kpɛ nɩ na a dʋ̃ↄ jɩ̃ɩ a di-ciiraa pʋↄ a yomo a jaa, ɩ̃-cɛ a Kirisi ma kpɛ gbɛɛ yayaw a ʋ mɩ̃ɛ tɩɩrfʋ ɩnɛ wa. 26 A ala dãa ɩ a lɛ ʋ, ʋ naa dãa na nyɛ a hʋʋr gbɛɛ yayaw, wa nyↄw nɩ a tẽw maalfʋ daar wa ta nɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃. Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ a baarfʋ daar na pɩɛlɛ, a Naaŋmɩn miilʼɩ̃ ʋ na a gbɛ-daa a daar a jaa ɩnɛ, ʋ na hɛl a maal-fãa a ʋ mɩ̃ɛ ʋ na lo nɩ a baar ɩnɛ. 27 A be na a nɩbɛ ba jaa jie a ba na kpi gbɛ-daa; a ala ɩ̃ baar, a ƴɛrɩ̃ guorfʋ na pãa tu. 28 A lɛ ʋ mɩ a Kirisi lɩɛbʼã ɩ a gbɛ-daa baar-lo-bom a nɩ-yaw maal-faar de-barfʋ ɩnɛ. Ɩ̃ sɩ na lɛ nyɛ ʋ na gbɛɛ ayi pʋↄ, a kↄ̃ lɛ ɩ a maal-fãa de-barfʋ ɩnɛ ʋ wa, ɩ̃-cɛ a bala na cɛlɛ ʋ faafʋ ɩnɛ ʋ na wa.

10

1 A Jufisɩ ƴɛr-kpɛn ma ɩ a bõ-son tↄr jaa wa, ɩ̃ a yel-vɛlɛ ala na waara dãadiile ʋ. ꞋWaa tʋↄrↄ maala a bala na pɩɛlɛ a Naaŋmɩn a ba ɩrɛ a cɛcɛ nɩ a ba baar-lo-yele ba na tɩɩrɛ a yomo a jaa ma tɛrɛ a baarfʋ wa. 2 A ala dãa ɩ a bala na puoro a Naaŋmɩn a nↄhↄ̃ sube dãa na pɛɛr, a ba tɩɛrɩ̃sɩ kãa lɛ dãa ƴↄnↄ ba ƴɛrɩ̃sɩ a maal-fãa kãw ɩnɛ wa, ɩ̃ ba naa barʼã a baba ala lofʋ. 3 Ɩ̃-cɛ, a ana baar-lo-yele ma ɛ̃ɛ na jawra ba a ba maal-faar a yomo yomo. 4 A-na-ɩ a nadɛɛ nɩ a bʋdɛɛ jɩ̃ɩ ma tʋↄrↄ ire a nɩbɛ maal-faar bara fɩ̃ɩ wa. 5 Ala-ɩ̃-sↄ, a lɛdaar a Kirisi na dãa kpɛɛrɛ a tẽw pʋↄ ʋ yelʼã a Naaŋmɩn: “Faa bʋↄrↄ baar-lo-bom nɩ nɩrɛ bõ-pↄrↄ wa, ɩ̃-cɛ fʋ mɛ ma na ɩ̃ tɛrɛ a ɩ̃gan. 6 Faa nʋ a dʋn ba na gbↄw a kab wa, nɩ a baba ba na lo a maal-fãa de-barfʋ ɩnɛ wa. 7 Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ yel: ʻFʋ̃ʋ Naaŋmɩn, nyɛ ma! Ɩ̃ wa na na maal a ala fʋ na bʋↄrↄ, tu nɩ a ala na sɛb a ɩ̃ ɩnɛ a ƴɛr-kpɛn sɛbɛ pʋↄ.ʼ ” 8 Ʋ yelʼã sɛr: “Faa bʋↄrↄ baar-lo-bom nɩ nɩrɛ bõ-pↄrↄ wa. Faa mɩ nʋ a dʋn ba na gbↄw a kab, nɩ a baba ba na lo a maal-fãa de-barfʋ ɩnɛ wa.” Ɩ̃-cɛ a ala a jaa maalʼã tu nɩ a ƴɛr-kpɛn. 9 Ɩ̃ a mɩnɛ ʋ na yel a lɛ baar ʋ lɛ yelʼã go: “Fʋ̃ʋ Naaŋmɩn, nyɛ ma! Ɩ̃ wa na na maal a ala fʋ na bʋↄrↄ.” A nↄhↄ̃ a Naaŋmɩn sãw na a dãdãw baar lofʋ, a mɩnɛ ʋ na tʋↄ de a Kirisi mɩ̃ɛ lɩɛrʼɩ̃ ʋ. 10 A-na-ɩ a Kirisɩ maalʼã a ala a Naaŋmɩn na bʋↄrↄ baar, a mɩnɛ ʋ na de a ʋ mɩ̃ɛ ɩ̃gan ʋ lɩɛb ɩ a baar-lo-bom a gbɛ-daa a daar a jaa ɩnɛ, pɛɛrʼɩ̃ a sɩ maal-fãa bar, ow nɩ sɩ a kpee a sɩ ɩ a ʋ ben. 11 A Jufisɩ baar-lorbo ba jaa ma irʼã ɩraa tʋnↄ a ba tʋmↄ a bibie a jaa, loro a ana baba a daar a jaa na ma tʋↄrↄ diere nɩrɛ maal-fãa bara fɩ̃ɩ wa. 12 Ɩ̃-cɛ a Kirisi ʋlↄ lo na a baar a gbɛ-daa a maal-faar ɩnɛ, na tɛrɛ a fãgã a daar a jaa, ɩ̃ pãa jɛ a Naaŋmɩn dʋrɩ̃ loor. 13 Be ʋ jɛ cɛlɛ a ʋ sama-deme na lɩɛb ɩ a ʋ gbɛɛ dↄↄlfʋ jie. 14 A-na-ɩ a mɩnɛ ʋ na tɩɩr a ʋ mɩ̃ɛ a gbɛ-daa, ʋ lɩɛbʼã a bala ʋ na pɛw a maal-fãa bar ɩ̃ ow ba kpee, a ba ɩ cɛcɛ. 15 A Naaŋmɩn Sɩɛ mɩ man sɩ na a lɛ mɩ. A-na-ɩ ʋ yelʼã: 16 “Nyɩ́ nyɛ a pʋlɩ̃-taa yele ɩ̃ nↄↄ cↄↄrↄ nɩ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ a lɛdaar a ana bibie nↄↄ tↄlↄ baara. Ɩ̃ na ƴↄ̃w na a ɩ̃ ƴɛrɩ̃sɩ a ba tɩɛrɩ̃sɩ pʋↄ, ɩ̃ mɩ sɛb a ɩ̃ ƴɛr-kpɛn ƴↄ̃w a ba sube pʋʋr. Lɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yel.” 17 Ɩ̃ ʋ lɛ yelʼã dↄↄl go. “Maa lↄↄ tɩɛrɛ nɩ a ba maal-fãa nɩ a ba cɛfʋ jiir go wa.” 18 Ɩ̃ a ala ɩ a Naaŋmɩn de na a nɩrɛ máal-fãa bar kʋ ʋ, aa lɛ sɛw ʋ na tɩɩr a bom a ʋ maal-faar de-bar-kʋfʋ ɩnɛ go wa. 19 Ala-ɩ̃-sↄ yɛɛr, sɩ barʼã nyãa a di-ciiraa pʋↄ kpɛfʋ a yi a Jeeju jɩ̃ɩ ɩnɛ, 20 a mɩnɛ ʋ na yuo sɩ a sↄr paalaa na ɩ bõ-mimir, na po a cẽcen pↄwraa bar, a cẽcen ʋlↄ na ɩ a ʋ mɩ̃ɛ ɩ̃gan. 21 Ʋlↄ ɩ̃ mɩ ɩ a baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ na tɛrɛ a Naaŋmɩn yir deme. 22 Ala-ɩ̃-sↄ nyɩ́ ɩ a sɩ taw ta pɩɛl a Naaŋmɩn nɩ a su-son, barʼɩ̃ tɩɛrʋ̃ jaa a sɩ ƴↄ̃w-nyãa ɩnɛ, tɛrɛ nɩ a suur ʋlↄ a Jeeju jɩ̃ɩ na cↄↄrɩ̃ ir a tɩɛrɩ̃-kpansɩ bar, mɩ tɛrɛ nɩ a ɩ̃gan ʋlↄ ba na pɛw nɩ a kʋ̃ↄ son. 23 Nyɩ́ ɩ a sɩ bↄ̃w ɩraa cĩcĩ a sɩ gufʋ tɩɛrʋ̃ son pʋↄ sɩ na dãa cã yel a nɩbɛ, a-na-ɩ a ʋlↄ na pʋlɩ̃ nɩ sɩ ɩ na dẽdẽ. 24 Á sɩ́ cɛlɛ taa, kpãkpana nɩ taa a nʋfʋ nɩ a tʋ̃-vɛlɛ ɩnɛ. 25 Á sɩ́ taa bara a sɩ kpaarɩ́-taa pʋʋr cenfʋ wa, a mɩnɛ a nɩŋmɛɛ na mɩlɩ̃ nɩ a lɛbfʋ, ɩ̃-cɛ nyɩ́ ɛ̃ɛ kpãkpana taa, nyɩrɛ maala a mɩnɛ nyɩ na nyɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ bibir na pɩɛlɛ. 26 A ala ɩ ba jaan sɩ na a yel-mɩ̃ɛ a sɩ bↄ̃w baar, ɩ̃ cãa bↄ̃w nɩ maala a fãa, baar lofʋ ma lɛ be be na ire a maal-faar bara wa. 27 Ɩ̃-cɛ a ala na cɛ sɩ ɩ na sɩ́ jɛ nɩ dãbɩ̃ɛ gure nɩ a ƴɛrɩ̃ guorfʋ bibir, nɩ a vũu kpõ-kpõ na wa dɩrɛ a Naaŋmɩn sama-deme. 28 A Jufi nɩrɛ lɛ na wõw a Mowisi ƴɛr-kpɛn a toor, ɩ̃ a nɩbɛ ayi, mɩɩ ata ɩ̃ wa man a ala ʋ na maal, ba ma kú ʋ na ɩ̃ ma bↄ̃w ʋ nãw wa. 29 A ala ɩ a lɛ ʋ, nyɩ́ tɩɛr bↄ̃w a mɩnɛ a ʋlↄ na kpɛrɛ a Naaŋmɩn Bie kpãafʋ na nyɩrɩ̃ bɛlɩ̃. A-na-ɩ ʋ de na a jɩ̃ɩ ʋlↄ na deer a pʋlɩ̃-ta-paalaa ɩnɛ na mɩ pɛw a ʋ suur, ʋ ɩ ʋ pↄrↄ. A ʋ maalfʋ pʋↄ ʋ tʋ na a Naaŋmɩn maal-vɩlaa Sɩɛ. 30 Sɩ bↄ̃w na a sʋbↄ ʋlↄ na yel: “Maa ɩ̃ sↄ a san yawfʋ; maa ɩ̃ na lɩɛb ya ba.” A sʋbↄ ʋlↄ lɛ yelʼã go: “A Nɩ-kpɛ̃ɛ na guorʼã a ʋ nɩbɛ ƴɛrɩ̃.” 31 A ɩ na dãbɩ̃ɛ a ʋlↄ jie na kpɛɛrɛ a Naaŋmɩn-mimir nuu pʋↄ! 32 Nyɩ́ cãa bↄ̃w nɩ a ana bibie na tↄl, a lɛdaar nyɩ na dãa pↄw a cãa a Naaŋmɩn jie, ɩ̃ mɩ pↄw a jɛb yayaw. Nyɩ dãa na cãa ɩraa cĩcĩ a ana won pʋↄ. 33 A daar kãw ba ma tʋrↄ nyɩ na, hʋↄlↄ nɩ nyɩ a nɩbɛ nii-sↄw. A daar kãw pʋↄ go, nyɩ ma lɩɛbʼã ɓã a bala ba na mɩ hʋↄlↄ. 34 Nyɩ dãa na pↄw a kasu deme nyɛ nɩ a nãw, ɩ̃ a mɩnɛ ba na fa a nyɩ yele, nyɩ sↄw na nɩ nʋ̃ↄ, ɩ̃ bar a ba de. A-na-ɩ nyɩ bↄ̃w na ka nyɩ tɛrɛ na yel-sono na vɩɛlɛ gãw a ala, na ma tɛrɛ baarfʋ daar wa. 35 Ala-ɩ̃-sↄ nyɩ taa bar a nyɩ tɩɛrʋ̃ son nyɩ na tɛrɛ wa, a-na-ɩ yar kpɛ̃ɛ gure nyɩ na a ʋ ɩnɛ. 36 A sɛw na a nyɩ na tɛrɛ su-nyↄwraa ɩraa nɩ, na tʋↄ maalʼɩ̃ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃, pↄw nɩ a ala ʋ na pʋlɩ̃ nɩ nyɩ. 37 A-na-ɩ, a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel: “A cɛ na fɩ̃ɩ, fɩ̃ɩ tɛw, ɩ̃ a ʋlↄ na waara na ta na. ꞋWaa kama wa. 38 Ɩ̃ a ʋlↄ na tor a ɩ̃ jie a ʋ ƴↄ̃w-nyãa ɩnɛ, ʋ na pↄw na a baafʋ. Ɩ̃-cɛ a ʋlↄ wa lɩɛb a parɩ̃, a ʋ ben kↄ̃ lɛ nʋmↄ ma wa.” 39 Ɩ̃ a sɩmɩ, saa be a bala pʋↄ na lɩɛbɛ a parɩ̃ bↄrↄ wa, ɩ̃-cɛ sɩ tɛrɛ na a ƴↄ̃w-nyãa be nɩ a faafʋ sↄr pʋↄ.

11

1 A ƴↄ̃w-nyãa ɩ na a tɩɛrʋ̃ barfʋ a ala ɩnɛ a nɩrɛ na tɛrɛ a gufʋ tɩɛrʋ̃ son cɛlɛ nɩ, nɩ a mɩnɛ ʋ na sↄw bↄ̃w ka ʋ pↄw na a ala ʋ na ma nyɛ wa. 2 A ƴↄ̃w-nyãa a korĩ-cɛ deme na dãa tɛrɛ ɩnɛ a Naaŋmɩn dãa kpiir ba. 3 A ƴↄ̃w-nyãa sɩ na tɛrɛ ɩnɛ sɩ bↄ̃w ka a Naaŋmɩn dãa na de a ʋ nʋↄr ƴɛrɩ̃ irʼɩ̃ a tẽw, a na ɩ a ala sɩ na ma nyɛ, yi na a ala sɩ na ma nyɛ wa pʋↄ. 4 A Ábɛl ƴↄ̃w-nyãa ʋ na tɛrɛ ɩnɛ ʋ lo a baar kʋ a Naaŋmɩn ʋ vɩɛlɛ gãw a Kayɩ̃ ben, ɩ̃ a ala ɩnɛ a Naaŋmɩn de ʋ ʋ tor, kpiirʼɩ̃ ʋ a ʋ yel-pↄrsɩ ɩnɛ. A ʋ ƴↄ̃w-nyãa ʋ na mɩ tɛrɛ ɩnɛ, a mɩnɛ ʋ na saarɩ̃ kpi, ɩ̃ a ʋ ƴɛrɩ̃ cãa na ƴɛrɛ nɩ sɩ. 5 A Ɛnↄkɩ ƴↄ̃w-nyãa ʋ na tɛrɛ ɩnɛ a Naaŋmɩn de ʋ a nɩ-mimir do nɩ a saa juu; Ꞌwaa dãa kpi wa. Ba bↄ ʋ na faa, a-na-ɩ a Naaŋmɩn de ʋ na do nɩ a ʋ sɛ̃. Ɩ̃ a mɩnɛ ʋ na ma dãa de ʋ do nɩ sɛr wa, a Naaŋmɩn Sɛbɛ yelʼã áa ʋ cenfʋ nʋmↄ na a Naaŋmɩn. 6 Ɩ̃ a ala ma ɩ a ƴↄ̃w-nyãa ɩnɛ ʋ wa, nɩrɛ kãw ma tʋↄrↄ nʋmɛɛ a Naaŋmɩn wa, a-na-ɩ a ʋlↄ na pɩɛlɛ a Naaŋmɩn sɛw na ʋ bↄ̃w ka a Naaŋmɩn be na be, ɩ̃ a ʋ maal-vɩlaa be na a bala na bʋↄrↄ ʋ jie. 7 A Nowe ƴↄ̃w-nyãa ʋ na tɛrɛ ɩnɛ ʋ sↄw a ala a Naaŋmɩn na dãa yele ʋ, a yele ala nↄↄ tara a nɩdaar ɩnɛ. A mɩnɛ ʋ na wõ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ ɩ̃ sↄw, ʋ kpalʼã a gbor kpɛ̃ɛ faa nɩ a ʋ mɩ̃ɛ nɩ a ʋ yir deme. A nↄhↄ̃ ʋ ƴↄ̃w na a tẽw ʋ jaa nɩbɛ a ƴɛrɩ̃ a ba Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ jaarfʋ ɩnɛ, ɩ̃ pↄw a torfʋ a Naaŋmɩn jie a ʋ ƴↄ̃w-nyãa ɩnɛ. 8 A Abʋraham ƴↄ̃w-nyãa ʋ na tɛrɛ ɩnɛ ʋ wõ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ a toor ɩ̃ yi a ʋ tẽw cere a tẽw ʋlↄ a Naaŋmɩn na pʋlɩ̃ nɩ ʋ a ʋ nↄↄ ɩ na a ʋ tẽw. Ʋ yi na cere ɩ̃ ma mɩ bↄ̃w a jie ʋ na cere wa. 9 A ʋ ƴↄ̃w-nyãa ʋ na mɩ tɛrɛ ɩnɛ ʋ jɛ a be a ʋna tẽw pʋↄ ba na pʋlɩ̃ nɩ ʋ, ɩ a saana. Gan-yie pʋʋr a ʋlↄ nɩ a tjakɩ nɩ a Jakↄb dãa gana. A bala ayi, ba mɩ dãa na pↄw a ʋna pʋlɩ̃fʋ naa. 10 Ʋ gana na a gan-yir pʋↄ cɛlɛ nɩ a tẽw ʋlↄ na tɛrɛ a dacin kparaa, a Naaŋmɩn na ɩrɛ a yir-kɩɩrɛ nɩ a mɛmɩɛrɛ. 11 A Abʋraham ƴↄ̃w-nyãa ʋ na mɩ tɛrɛ ɩnɛ ʋ tʋↄ lɛ dↄw a bie, a mɩnɛ a daar na dãa saarɩ̃ po ʋ, nɩ a mɩnɛ a Sara na dãa ab, a-na-ɩ ʋ bↄ̃w na bↄ̃w ka a ʋlↄ na pʋlɩ̃ nɩ ʋ, ɩ na dẽdẽ. 12 Ala-ɩ̃-sↄ, a nɩ-bõ-ƴen ʋlↄ na dãa ta a kũu, nɩ-yayaw lɛ yi na a ʋ jie waa a saꞋlon ŋmarbie kaarɩ̃, nɩ a man gbẽgbere nʋↄr biire kaarɩ̃ ba na ma bↄ̃wnↄ a nʋↄr wa. 13 A ƴↄ̃w-nyãa pʋↄ a nɩbɛ basɩmɛ kpi ba jaa. Baa tʋↄ pↄw a yele ala a Naaŋmɩn na pʋlɩ̃ nɩ ba wa, ɩ̃--cɛ nɩdaa ba gbã nyaa, ɩ̃ gbã puor ba. Ba yelʼã cãa pʋↄ, áa sáanba nɩ a nɩ-yʋↄrbↄ ba ɩ a ka a tẽw pʋↄ. 14 A nɩbɛ bala na ma yele a lɛ miile na áa ba mɩ̃ɛ tẽw ba bʋↄrↄ. 15 A ala ɩ ba dãa na tɩɛrɛ a tẽw ʋlↄ ba na bar ɩ̃ wa, ba naa dãa na nyɛ sↄr lɩɛb kul, 16 ɩ̃-cɛ a-na-ɩ ba bʋↄrↄ na a tẽw ʋlↄ na be a saa juu na vɩɛlɛ gãw a ʋna tẽw. Ala-ɩ̃-sↄ a vĩ ma nyↄw a Naaŋmɩn a ba na bʋↄlↄ ʋ a ba Naaŋmɩn wa, a-na-ɩ ʋ gbɛɛrɩ̃ na a tẽw a ba ɩnɛ. 17 - 18 A Abʋraham ƴↄ̃w-nyãa ʋ na tɛrɛ ɩnɛ ʋ de a Ɩjakɩ ʋ na ɩ a baar-lo-bom, a lɛ a Naaŋmɩn na dãa bʋↄrↄ ʋ jʋʋr ʋ je kãa. A Naaŋmɩn dãa na yel ʋ, áa Ɩjakɩ jie a ʋ bal parvʋↄr na yi, tu nɩ a mɩnɛ ʋ na dãa pʋlɩ̃ nɩ ʋ. Ɩ̃ a mɩnɛ ʋ na saarɩ̃ pↄw a ʋna pʋlɩ̃fʋ naa, ɩ̃-cɛ ʋ cãa na sↄw ɩ̃ de a ʋ bi-daadaa kʋrↄ a Naaŋmɩn. 19 A-na-ɩ ʋ tɩɛrʼã bↄ̃w ka a Naaŋmɩn na tʋↄ na ir a bala na kpi a kũu pʋↄ; ɩ̃ a wↄ̃ na taa nɩ a ʋ bie na dãa na sɩrɩ̃ ir a kũu pʋↄ. 20 A Ɩjakɩ ƴↄ̃w-nyãa ʋ na mɩ tɛrɛ ɩnɛ ʋ ƴɛr a nason ƴɛrɩ̃ ƴↄ̃w a Jakↄb nɩ a Ejayu a yele ala na waara ɩnɛ. 21 A Jakↄb ƴↄ̃w-nyãa ʋ na lɛ tɛrɛ ɩnɛ, a lɛdaar ʋ na bʋↄrↄ a kũu, ʋ ƴɛr a nason ƴɛrɩ̃ ƴↄ̃w a Jojɛfʋ bibiir ba jaa, ɩ̃ pɛwrɛ a Naaŋmɩn di nɩ a ʋ dã-ɓʋlaa. 22 A Jojɛfʋ ƴↄ̃w-nyãa ʋ na tɛrɛ ɩnɛ go, a mɩnɛ a ʋ kũu na tara, ʋ ƴɛr a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ Ejibti-tẽw yifʋ ƴɛrɩ̃, ɩ̃ man ba a mɩnɛ a na sɛw a ba na maalʼɩ̃ a ʋ kↄbↄ. 23 A Mowisi dↄↄrbↄ ƴↄ̃w-nyãa ba na tɛrɛ ɩnɛ, a mɩnɛ ba na dↄw ʋ, ba de ʋ na sↄↄlɩ̃ cur ata, a-na-ɩ ba nyɛ ʋ na ʋ ɩ bi-vɩlaa, ɩ̃ a baa jↄ a jamana ƴɛr-kpɛ̃w dãbɩ̃ɛ wa. 24 A Mowisi ƴↄ̃w-nyãa ʋ na tɛrɛ ɩnɛ, a mɩnɛ ʋ na nʋ̃ↄ baar, Ꞌwaa sↄw a ba bʋↄlↄ ʋ a Faarↄ̃ bi-pↄw bie wa. 25 Ɩ̃ ʋ ɛ̃ɛ na vɛl ir a ba na ɓã taa hʋↄlↄ ʋ nɩ a Naaŋmɩn nɩbɛ gãw a mɩnɛ ʋ naa dãa wõ a nʋ̃ↄ a maal-fãa pʋↄ a daar fɩ̃ɩ pʋↄ. 26 A ʋ tɩɛrʋ̃ dãa na be a yar ʋlↄ pʋↄ na waara, ala-ɩ̃-sↄ ʋ nyɛ a ɩ son a mɩnɛ ʋ na pↄw a kpɛfʋ a Kirisi kaarɩ̃, a-na-ɩ a tɛrɛ na par gãw a Ejibti-tẽw na-yele. 27 A Mowisi ƴↄ̃w-nyãa ʋ na tɛrɛ ɩnɛ a dãbɩ̃ɛ ma nyↄw ʋ a jamana suur ɩnɛ wa, ʋ yĩ a Ejibti-tẽw. Ʋ ɩraa na cĩcĩ wↄ̃ taa nɩ ʋ nyɛ na a Naaŋmɩn ba na maa nyɛ wa. 28 A ʋ ƴↄ̃w-nyãa ʋ na mɩ tɛrɛ ɩnɛ ʋ ƴↄ̃w na a ba maal a Pakɩ fɛtɩ, ɩ̃ mɩ ƴↄ̃w a ba bol a jɩ̃ɩ a dↄ̃dↄɛ nↄɛ, a mɩnɛ a sɩ-tʋnaa ʋlↄ na kúrↄ a pↄsabiir kↄ̃ sɩɩr a Ɩsɩrayɛl bibiir wa. 29 A Ɩsɩrayɛl nɩbɛ ƴↄ̃w-nyãa ba na tɛrɛ ɩnɛ ba gãw a man jɩ̃ɛw a tẽ-kõw kaarɩ̃. Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ a Ejibti-tẽw nɩbɛ na mɩ bʋↄrↄ ba maal a lɛ, a kʋ̃ↄ de ba na jↄ nɩ. 30 A ƴↄ̃w-nyãa ɩnɛ a Jeriko-tẽw dacine lo a mɩnɛ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ na viirĩ kolĩ ʋ a bibie anuu-nʼayi. 31 A ƴↄ̃w-nyãa ɩnɛ a Arahab na ɩ a pↄw-baa ma lãa kpi nɩ a bala na wõw a Naaŋmɩn a toor wa, a-na-ɩ ʋ sↄw na de a bala na dãa wɩ a tẽw jʋʋrfʋ vɩlaa. 32 Bõ ɩ̃ na lɛ yel go? A daar na ɓↄr ma na a ala ɩ ɩ̃ ƴɛrɛ na a Jediyõ, a Barakɩ, a Samsↄ̃, a Jefite, a Davɩtɩ, a Samɩɛl nɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe ƴɛrɩ̃. 33 A ba ƴↄ̃w-nyãa ba na tɛrɛ ɩnɛ ba tʋↄ jɛb fa a ten, maal a ala na tor, mɩ pↄw a ala a Naaŋmɩn na pʋlɩ̃ nɩ ba, mɩ kpalʼɩ̃ a gbeensɩ nↄɛ. 34 Ba mɩ kpiinʼã a vũu-bɛrɛ bar, ɩ̃ mɩ cɩ̃ɛ a bãjɩnsɩ ba naa dãa kú nɩ ba. A ba ƴↄ̃w-nyãa ɩnɛ a bala na dãa bal lɛ pↄw a fãgã, lɛ lɩɛb ɩ gãdar a jɛb pʋↄ, diw a sↄdaal-sáanba bar. 35 A ƴↄ̃w-nyãa ɩnɛ, pↄↄbↄ lɛ pↄw na a ba nɩbɛ na ir a kũu pʋↄ. Ŋmɛɛ mɩ dãa na pↄw a kpowfʋ kpi nɩ. A ala ɩ ba dãa na lɩɛb a ba ƴↄ̃w-nyãa ba naa bar ba na, ɩ̃-cɛ baa sↄw wa, a mɩnɛ a ba na tʋↄ ir a kũu pʋↄ pↄw a baafʋ ʋlↄ na nyɩrɩ̃ vɩɛlɛ. 36 A ŋmɛɛ go, ba la ba na, ɩ̃ fↄb a ŋmɛɛ, lũ nɩ a banʋmↄ a bↄ̃jↄrɩ̃sɩ pↄw a kasu pʋↄ. 37 Ba lↄbʼã a nɩŋmɛɛ nɩ kubie kú, ɩ̃ lɛ cɛ a ŋmɛɛ ŋma ayi, ɩ̃ mɩ cɛ a ŋmɛɛ nɩ a bãjɩnsɩ kú. A piir nɩ a bʋʋr gã-kpoor ba dãa su yʋↄrↄ nɩ, ɩ nɩ a nãw deme, a ba hʋↄlↄ ba kpowro nɩ ba. 38 A tẽw na ma mɩ sɛw nɩ a nɩbɛ bala wa. Ba bↄrↄ na yʋↄrↄ a wɛkar pʋↄ nɩ a tan pʋʋr, gana a tan nɩ a tene bↄↄr kpolsɩ pʋʋr. 39 A Naaŋmɩn kpiirʼã a nɩbɛ basɩmɛ ba jaa a ba ƴↄ̃w-nyãa ɩnɛ, ɩ̃-cɛ baa mɩ pↄw a ala ʋ na pʋlɩ̃ nɩ ba wa. 40 A-na-ɩ a mɩnɛ a Naaŋmɩn na tɩɛrɛ nɩ sɩ, ʋ gbɛɛrɩ̃ na a yel-paala na vɩɛlɛ gãw a ba ben, a mɩnɛ a ba kↄ̃ lɩɛb ɩ a cɛcɛ ɩ̃ a ala ma ɩ sɩ mɩ be na be wa.

12

1 Ala-ɩ̃-sↄ a sɩmɩ mɩ, a mɩnɛ sɩ na tɛrɛ a yel-mɩ̃ɛ ƴɛr-manba na nyɩrɩ̃ waa tiw kolĩ sɩ a nↄhↄ̃, nyɩ́ ɩ a sɩ lↄb a ala a jaa na mↄↄnↄ sɩ a Naaŋmɩn sↄr tufʋ bara, nɩ a maal-fãa na maa yaarɩ̃ barʼɩ̃ sɩ, ɩ̃ na sɩ tɛrɛ a su-varkpara jↄrↄ nɩ a dãw-taa ʋlↄ na be a sɩ nii-sↄw, 2 Ꞌwuoro nɩ a Jeeju kir-kir-kir. A ʋlↄ ɩ̃ ɩ a ni-diere a ƴↄ̃w-nyãa sↄr pʋↄ, na mɩ tↄwrↄ sɩ wa tara nɩ a baarfʋ jie. A mɩnɛ ʋ na nyɛ a nʋ̃ↄ ʋlↄ na be a ʋ nii-sↄw, ʋ nyↄw na a suur ɩ bar a ba kpa ʋ a nɩ-kʋ-daa juu, ɩ̃ Ꞌwaa mɩ tɩɛrʼɩ̃ a vĩ ʋlↄ na be a kũu lɛ pʋↄ wa. Ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ʋ jɛ na a Naaŋmɩn naa-dakↄw juu a ʋ dʋrɩ̃ lõboorɩ̃. 3 Nyɩ́ tɩɛrʼɩ̃ a Jeeju, a mɩnɛ ʋ na dãa nyↄw a suur a lɛdaar a nɩ-faar na jɛbɛ nɩ ʋ, a mɩnɛ a nyɩ kↄ̃ wa bal a ɩ̃gana kar nyɩ, a nyɩ sube sãw wa. 4 A-na-ɩ a mɩnɛ nyɩ na jɛbɛ nɩ a maal-fãa, baa kú nɩrɛ a nyɩ sↄ̃w sɛr wa. 5 Nyɩ hiinʼã a ana Ꞌlafʋ ƴɛrɩ̃sɩ a Naaŋmɩn na dãa ƴɛrʼɩ̃ nyɩ a ʋ bibiir kaarɩ̃? Ʋ yelʼã: “Ɩ̃ bie, taa de a Nɩ-kpɛ̃ɛ kpãafʋ ʋ ɩ fʋ bõ-pↄrↄ wa. Taa ɩ a fʋ suur sãw fʋ a lɛ ʋ na gala fʋ wa. 6 A-na-ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ma kpãa na a ʋlↄ ʋ na nʋnↄ, ɩ̃ ma mɩ fↄb a nɩrɛ lɛ ʋ na de ʋ ɩ a ʋ bie.” 7 Nyɩ́ tɛrɛ su-nyↄwraa a kpãafʋ pʋↄ, a-na-ɩ a ala miile na áa Naaŋmɩn Ꞌwuoro nyɩ na a ʋ bibiir kaarɩ̃. Bile kãw be na be a ʋ sãa na maa kpãa wa? 8 A ala ɩ Ꞌwaa kpãa nyɩ a ʋ bibiir ba jaa kaarɩ̃ wa, nyaa sɩrɩ̃ ɩ a ʋ bibiir wa, ɩ̃-cɛ sɛ̃sɛn bibiir nyɩ ɩ. 9 Sɩ tɛrɛ na a ɩ̃gan buur saanba na ma dãa kpãa sɩ a sɩ jↄrↄ ba. Wa yele nɩ a sɩ saa juu Sãa, mɩnɛ ɩ̃ sɛw a sɩ na jↄrↄ ʋ, naa pↄw a baafʋ? 10 A sɩ saanba, ba ma dãa na kpãa sɩ a daar fɩ̃ɩ pʋↄ a mɩnɛ ba na bʋↄrↄ, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn ma kpãa sɩ na a sɩ son pↄwfʋ ɩnɛ, a mɩnɛ a sɩ na tʋↄ lɩɛb ɩ a cɛcɛ a ʋ kaarɩ̃. 11 A lɛdaar ba na ma kpãa a nɩrɛ a maa nʋmↄ ʋ wa; a ma ɩ ʋ na nãw. Ɩ̃-cɛ a daar kãw, a bala a kpãafʋ na kuol ma pↄw na a pɩɛnfʋ nɩ a torfʋ a ba baafʋ pʋↄ. 12 Ala-ɩ̃-sↄ, nyɩ́ lɛ kpɛmɛ a nyɩ nur na ƴↄl, nɩ a nyɩ dume na bal. 13 Nyɩ́ cↄↄrɩ̃ a nyɩ sↄr ʋlↄ nyɩ na diere, ʋ tor a nyɩ gbɛɛ ɩnɛ, a mɩnɛ a gbɛ-saanaa sʋbↄ gbɛr kↄ̃ lɛ vir wa, ɩ̃-cɛ ʋ na ɛ̃ɛ kpaar. 14 Nyɩ́ bʋↄrↄ a pɩɛnfʋ a nɩbɛ ba jaa jie, nɩ a cɛcɛ ɩfʋ. A nɩrɛ ma be a lɛ wa, Ꞌwaa wa nyɛrɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ wa. 15 Nyɩ́ jʋʋrↄ a mɩnɛ a nɩrɛ kↄ̃ wa lo sↄr pʋↄ ɩ̃ faa a Naaŋmɩn wɩɛfʋ wa, mɩɩ a nɩrɛ kↄ̃ wa ƴↄ̃w a ʋ tↄ sʋbↄ pʋ̃ↄ wa. A na wↄ̃ na taa nɩ tɩ-tomaa na bul a nyɩ sↄ̃w sãw a nɩ-yaw nɩ a ʋ lↄw bar. 16 Nyɩ́ mɩ jʋʋrↄ a mɩnɛ a nɩrɛ kↄ̃ wa ɩ pepebe, mɩɩ na wↄ̃ taa nɩ a Ejayu na ma dãa tɛrɛ puorfʋ tɩɛrʋ̃ wa, na mɩ dãa de a ʋ kpɛ̃ɛ ɩfʋ tɛw nɩ bõ-dɩraa gbɛ-bõ-ƴen tɛw dɩ. 17 Nyɩ bↄ̃w na ka a mɩnɛ ʋ na lɛ dãa bʋↄrↄ a ʋ sãa ʋ ƴɛr a nason ƴↄ̃w ʋ, aʋ sãa jaar ʋ na bar. ꞋWaa dãa pↄw sↄr na lɩɛb a ʋna maalfʋ, a mɩnɛ ʋ na dãa saarɩ̃ bↄ a sↄr kõ nɩ wa. 18 Nyaa taw ta ɩraa a Sɩnayɩ tãw nii-sↄw a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ kaarɩ̃ wa, a be a vũu kpɛ̃ɛ na ma dãa Ꞌlere, a wɩɛr ma sↄb, ɩ̃ lɛ liwre a jile-jile, a sɛsɛb kpɛ̃ɛ ma ire, 19 a ɩl gↄ̃-pↄↄr na ma be, ɩ̃ a nɩrɛ kↄkɩr na ƴɛrɛ. A mɩnɛ ba na wõ a ʋna kↄkɩr, ba sʋↄrʼã a ba taa lɛ ɩ a ba lɛ wõ a ʋna kↄkɩr go wa. 20 A-na-ɩ baa dãa tʋↄrↄ tɛrɛɛ a ʋna ƴɛr-bir na yele áa nɩrɛ lɛ wa sɩɩr a ʋna tãw, a ala saarɩ̃ ɩ a dʋ̃ↄ ʋ, bá lↄb ʋ nɩ kubie kú bar. 21 A yele ala na nyɩr ba, dãa na nyɩrɩ̃ kʋrↄ ba dãbɩ̃ɛ a Mowisi wa yel: “Dãbɩ̃ɛ nyɩrɩ̃ na nyↄw ma, ɩ̃ mine!” 22 Ɩ̃-cɛ a nyɩmɩ, nyɩ irʼã ɩraa a Sɩ̃ↄ tãw nii-sↄw, a lɛ yelʼã a Naaŋmɩn-mimir tẽw na ɩ a saa juu Jerujalɛm na tɛrɛ a sɩ-tʋnɩsɩ ture ture kↄ̃ bↄ̃w nʋↄr wa. 23 Nyɩ mɩ taw na ta a Naaŋmɩn bibi-dãdan na duo taa, a bala yoe ba na sɛb a saa juu, nɩ a Naaŋmɩn na ɩ a nɩbɛ ba jaa ƴɛr-guoro. Nyɩ mɩ ta na a nɩ-torisɩ sɩɩr na lɩɛb ɩ a cɛcɛ jie, 24 nɩ a Jeeju na ɩa pʋlɩ̃-ta-paalaa lↄlʋↄrↄ, nɩ a ʋ jɩ̃ɩ na deer tɛrɛ a ƴɛrɩ̃ na vɩɛlɛ gãw a Abɛl ben. 25 Nyɩ́ tɛrɛ nyɩ mɩ̃ɛ kↄ̃ jaar a ʋlↄ na ƴɛrɛ nɩ nyɩ cɛlfʋ wa. A bala na jaar a Naaŋmɩn nʋↄr a Mowisi na dãa de kpãana nɩ ba a ka a tẽw pʋↄ ma cɩ̃ɛ wa, wa yele nɩ a sɩmɩ, a sɩmɩ lɩɛb jaar a ʋlↄ kpãafʋ na yi a saa juu, mɩnɛ sɩ na ɩ ɩ̃ cɩ̃ɛ? 26 A ʋlↄ kↄkɩr na dãa dam a tẽw a korĩ-cɛ lɛ pʋlɩ̃ nɩ sɩ na a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ yele nɩ: “Ɩ̃ na lɛ damʼã a tẽw gbɛ-daa go, ɓã taa nɩ a saꞋlon jaa.” 27 A “gbɛ-daa go” miile na a yele ala a jaa na dama na nyɩ na, a-na-ɩ yel-mɩɛrsɩ ʋ, a mɩnɛ a yele ala na ma tʋↄrↄ dama wa na tʋↄ ɩraa. 28 Ala-ɩ̃-sↄ, a mɩnɛ sɩ na kpɛɛrɛ a Naaŋmɩn fãw pʋↄ na ma tɛrɛ a damfʋ wa, nyɩ́ ɩ a sɩ tɛrɛ sube na puoro ʋ, a sɩ na tʋↄ pɛwrɛ ʋ a mɩnɛ a na nʋmↄ ʋ, ƴↄnↄ nɩ ʋ, mɩ jↄrↄ nɩ ʋ. 29 A-na-ɩ a sɩ Naaŋmɩn ɩ na a vũu Naaŋmɩn na ma wɛlɛ.

13

1 A mɩnɛ nyɩ na ɩ a yɛɛr a Kirisi pʋↄ, nyɩ taa wa bara a nyɩ nʋ-taa wa. 2 Nyɩ taa wa hiine a sáanba defʋ wa. A lɛ saa na a nɩŋmɛɛ dãa ir a sɩ-tʋnɩsɩ saan ɩ̃ ma mɩ bↄ̃w ba wa. 3 Nyɩ́ bↄ̃wnↄ nɩ a bala na be a kasu pʋↄ, wↄ̃ taa nɩ ba mɩ lãa na pↄw nɩ nyɩ, nɩ a bala ba na kpowro, wↄ̃ taa nɩ ba mɩ lãa na kpowro nɩ nyɩ. 4 A sɛw na a nɩbɛ ba jaa ba ƴↄnↄ̃ a kul-taa, ɩ̃ a daba nɩ a pↄw sɛw na ba ɩ dẽdẽ, a-na-ɩ a Naaŋmɩn na guorʼã a bala na pebe, nɩ a gã-ta-burbur deme ƴɛrɩ̃. 5 Nyɩ taa ɩ a libie Ꞌlaarfʋ ʋ tʋↄ nyɩ wa, ɩ̃ nyɩ́ ɛ̃ɛ ɩ a nʋmↄ nyɩ a ala nyɩ na tɛrɛ ɩnɛ, a-na-ɩ a Naaŋmɩn yelʼã: “A ala saarɩ̃ wↄ̃ mɩnɛ, ɩ̃ maa bara fʋ wa. Maa jɛrɛ fʋ bara fɩ̃ɩ wa.” 6 Ala-ɩ̃-sↄ sɩ na tʋↄ na bar nyãa ɩ̃ yel: “A Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ̃ ɩ a ɩ̃ Sõsũono; maa jↄrↄ dãbɩ̃ɛ wa. Bõ a nɩrɛ na tʋↄ maal ma?” 7 Nyɩ́ cãa bↄ̃w nɩ a bala na dãa ƴɛr a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ kʋ nyɩ, na dãa ɩ a nyɩ ni-dierbe, Ꞌwuoro nɩ a ala ba na maal wa kpi nɩ, ɩ̃ tↄↄnↄ ba a ba ƴↄ̃w-nyãa pʋↄ. 8 A mɩnɛ a Jeeju-Kirisi na dãa be, lɛ ʋ cãa be, a jamɩ, a dɩnaa, nɩ a daar a jaa. 9 Nyɩ taa wa ɩ a ba taw nyɩ bↄrʼɩ̃ a jaan-kpe-paala pʋↄ wa. A vɩɛlɛ na a nyɩ sɩɛ na pↄw a kpɛ̃w a Naaŋmɩn sũofʋ ɩnɛ, ɩ̃ a kↄ̃ ɩ a bõ-dɩrɩsɩ ƴɛrɩ̃ jↄfʋ na ma mɩ dãa sũo nɩ-bõ-ƴen fɩ̃ɩ wa. 10 Sɩ tɛrɛ na a baar lofʋ jie, ɩ̃ a baar-lorbo bala na tʋnↄ a Jufisɩ gan-yir pʋↄ ma tɛrɛ sↄr na dɩ a ana yele wa. 11 A ba baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ ma de na a dʋn jɩ̃ɩ kpɛ nɩ a di-ciiraa pʋↄ kʋ a Naaŋmɩn a maal-faar de-barfʋ ɩnɛ, ɩ̃ ba ma de na a ana dʋn cenʼɩ cɛ̃cɛ̃w na su bar a dɩ. 12 A ala ɩnɛ a Jeeju mɩ nyɛ a hʋʋr kpi nɩ a tẽw cɛ̃cɛ̃w, a mɩnɛ a ʋ jɩ̃-son na tʋↄ cↄↄrɩ̃ a ʋ nɩbɛ ow ba kpee. 13 Ala-ɩ̃-sↄ, sɩ́ yi cen a be a ʋ sɛ̃ a tẽw cɛ̃cɛ̃w mɩ pↄwrↄ a ʋ kpɛfʋ. 14 A-na-ɩ saa tɛrɛ tẽ-daadaa ka wa, ɩ̃-cɛ sɩ bʋↄrↄ na a ʋlↄ nↄↄ waara. 15 AƖa-ɩ̃-sↄ, sɩ́ de a Jeeju yuor pɛwrɛ nɩ a Naaŋmɩn a daar a jaa, a wↄ̃ taa nɩ baar-lo-bom na yi a sɩmɩ na kãkara ʋ nↄɛ pʋↄ 16 Nyɩ taa wa hiine a son maalfʋ nɩ a sũo-taa bara wa, a-na-ɩ a baar-Ɩo-nↄhↄ̃ ma nʋmↄ a Naaŋmɩn. 17 Nyɩ́ wono a nyɩ ni-dierbe tobr, ɩ̃ mɩ wur á nyɩ mɩ̃ɛ a ba jie. Bala ma gure a nyɩ sɩɩr a daar a jaa, a-na-ɩ Naaŋmɩn na soor ba na a ala daar kãw. Nyɩ́ ɩ a ba tʋ̃ a tʋmↄ nɩ nʋ̃ↄ, kↄ̃ ɩ bá ni-sↄbaa wa, a-na-ɩ a lɛ kↄ̃ sũo nyɩ wa. 18 Nyɩ́ cãa sʋↄrↄ a Naaŋmɩn ƴↄnↄ sɩ. Sɩ bↄ̃w ka saa tɛrɛ tɩɛrʋ̃ na dama sɩ wa, a-na-ɩ sɩ bʋↄrↄ na sɩ maal a ala na tor a yele a jaa pʋↄ. 19 Ɩ̃ sʋↄrↄ nyɩ na bɩlɛ, nyɩ́ sʋↄ̃rↄ a Naáŋrnɩn ƴↄnↄ ma ɩ̃ lɛ wɩ a nyɩ jie fↄfↄw. 20 A pɩɛnfʋ sʋbↄ Naaŋmɩn maalʼã a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi ʋ ir a kũu pʋↄ, ɩ̃ maal ʋ ʋ wↄ̃ taa nɩ a piir Dↄ-cɩɩn-kpɛ̃ɛ a sɩjie, a yi a ʋ jɩ̃ɩ na deer cↄↄrↄ nɩ a daadaa pʋlɩ̃-taa. 21 A ʋna Naaŋmɩn, ú sũo nyɩ a vɩlaa maal-bʋrↄ bʋrↄ pʋↄ a jaa, a nyɩ maala a ʋ pʋ-tɩɛrʋ, ɩ̃ mɩ maal a sɩ pʋↄ a ala na nʋmↄ ʋ, a yi a Jeejn-Kirisi jie. A ʋlↄ sↄ a yo-yifʋ a daar a jaa. Amɛn. 22 Yɛɛr, ɩ̃ sʋↄr nyɩ na nyɩ́ sↄw de a kpãkpanfʋ ƴɛrɩ̃sɩ asɩmɛ nɩ su-nyↄwraa, a-na-ɩ a sɛbɛ na ɩ̃ na sɛb nyɩ ma bↄ̃w womo wa. 23 Ɩ̃ bʋↄrↄ na ka nyɩ bↄ̃w á ba barʼã a sɩ yɛbɛ Timote. A ʋlↄ wa wa pʋrpʋr, ɩ̃ na taw ʋ na wɩ nɩ a lɛdaar ɩ̃ nↄↄ wɩɛrɛ a nyɩ sɛ̃. 24 Nyɩ́ puor a nyɩ ni-dierbe ba jaa, nɩ a Kirisi nɩbɛ ba jaa. A Ɩtalɩ-tẽw yɛɛr mɩ puor nyɩ na. 25 A Naaŋmɩn sũofʋ ú be a nyɩ jie nyɩ jaa.