NƖ-TƲNƖSƖ TƲMↃ
11 Towfɩl! A ɩ̃ sɛb-dãdãw pʋↄ, ɩ̃ manʼã a ala a jaa a Jeeju na dãa maal, nɩ a ala ʋ na mɩɩn a nɩbɛ a nyↄwfʋ jie 2 wa ta nɩ a bibir ʋlↄ a Naaŋmɩn na de ʋ do nɩ a saa juu. A lɛ ʋ na ma do sɛr wa, a Naaŋmɩn Sɩɛ fãw ʋ miile nɩ a bala ʋ na vɛl ir a ba ɩ a ʋ nɩ-tʋnɩsɩ a ala ba na sɛw ba maal. 3 A lɛ ʋ na kpi ɩ̃ ir a kũu pʋↄ baar, ʋ miilʼã a ʋ yel-mɩ̃ɛ gbɛɛ yayaw a nɩ-tʋnɩsɩ jie, miile nɩ ba a ʋ lɛ tɛrɛ na a baafʋ, a mɩnɛ ʋ na nyɩr ba a bibie lɩjaayi pʋↄ ɩ̃ ƴɛrɛ ba a Naaŋmɩn fãw ƴɛrɩ̃. 4 Bibir kãw, a mɩnɛ ʋ na lãa dɩrɛ nɩ ba a dɩb, ʋ kʋ ba na a ƴɛrɩ̃ na na yele: “Nyɩ taa wa yire a Jerujalɛm wa, ɩ̃ nyɩ́ jɛ gu a Sɩɛ ʋlↄ a Sãa na pʋlɩ̃ nɩ nyɩ, a ʋlↄ ɩ̃ na mɩ dãa yel nyɩ. 5 A-na-ɩ a kʋ̃ↄ pʋↄ a Jã-Batii dãa mʋr a nɩbɛ ɩ̃ a ka nɩ a fɩ̃ɩ pʋↄ, Naaŋmɩn Sɩɛ pʋↄ ba na mʋr nyɩ.” 6 A bala na duo taa a Jeeju sɛ̃ sooro ʋ na: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, fʋ na cↄↄrɩ̃ na a Ɩsɩrayɛl-tẽw a ʋna daarʼãa pʋↄ ʋ lɛ pↄw a ʋ fãw mɩɩ?” 7 Ʋ yel ba: “A bibir nɩ a daar ʋlↄ a Sãa na ƴↄ̃w nɩ a ʋ mɩ̃ɛ pʋ-tɩɛrʋ̃, aa ɩ nyɩ ƴɛrɩ̃ ʋ a nyɩ na bↄ̃w wa. 8 Ɩ̃ a nyɩmɩ, nyɩ na pↄw na a fãw a Naaŋmɩn Sɩɛ na waara nɩ ƴↄnↄ nyɩ, a nyɩ na ɩ a ɩ̃ yel-mɩ̃ɛ ƴɛr-manba a Jerujalɛm, nɩ a Jude nɩ a Samari wɩɛr ʋ jaa, lɛɛ wa ta nɩ a tẽw bɛwfʋ jiir.” 9 A lɛ ʋ na ƴɛr a ʋna ƴɛrɩ̃ baar, ba Ꞌwuoro ʋ na ʋ duoro a saa juu, ɩ̃ a dↄ̃dↄrɩ̃ma wa piw ʋ a baa lɛ nyɛ ʋ go wa. 10 Ɩ̃ a mɩnɛ ba na Ꞌwuoro a saꞋlon a lɛ ʋ na duoro, nɩbɛ ayi na su cẽcẽ-pɛlɛ nyɩr ba na 11 ɩ̃ yel ba: “A nyɩmɩ Galile nɩbɛ, bõ ɩ a nyɩ ɩraa a ka Ꞌwuoro a saꞋlon a lɛ? A Jeeju ba na de a nyɩ sↄ̃w duoro nɩ a saa juu nↄↄ lɩɛbʼã wa a mɩnɛ nyɩ na nyɛ ʋ ʋ duoro a saa juu.” 12 A nɩ-tʋnɩsɩ yi na a Olivi-tɩɩr tãw juu ɩ̃ lɛ lɩɛb cen a Jerujalɛm. A ʋna tãw ma jãa nɩ a Jerujalɛm wa; a ʋ jãafʋ na ta na kilo bõ-ƴen. 13 A lɛ ba na lɩɛb wa a tẽw pʋↄ, ba do na kpɛ a bↄↄpɩɛn die pʋↄ, a jie ʋlↄ ba na ma dãa kpaara taa. A bala na be a be ɩ na a Pɩɛr nɩ a Jã, a Jakɩ, a Ãdire, a Fɩlɩpɩ, a Tomasɩ, a Batelemi, a Matie, a Alfe bie Jakɩ, a Sɩmↄ̃ na ma jɛrɛ, nɩ a Jakɩ kãw bi-daba Judi. 14 A ba jaa fɛw ma duo na taa a daar a jaa, lãa nɩ a pↄↄbↄ, nɩ a Jeeju mã Maarɩɩ, nɩ a Jeeju yɛɛr, na ba sʋↄrↄ a Naaŋmɩn. 15 A bibir kãw, a popuorbo duo na taa ta lɩjaayʋↄb, a Pɩɛr ir a ba sↄ̃w ɩ̃ yel ba: 16 “Yɛɛr, a dãa na sɛw a na ta a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel a lɛ a Naaŋmɩn Sɩɛ na dãa ƴↄ̃w a Davɩtɩ ʋ ƴɛr a Judasɩ ɩnɛ, ʋlↄ na tↄw a nɩbɛ bala na nyↄw a Jeeju. 17 A Judasɩ ʋlↄ dãa na be a sɩ pʋↄ ɩ̃ mɩ dãa lãa tʋnↄ nɩ sɩ a tʋn. 18 “A ʋna daba naa de na a libie ba na dãa ya ʋ a ʋ tʋ̃-fãa ɩnɛ, da nɩ puo. Ʋ lo na a be, gbuu nɩ a juu a tene, a puor pur, a nyaba yi a jaa, 19 a Jerujalɛm nɩbɛ ba jaa wõ a ʋna ƴɛrɩ̃ naa ɩ̃ bʋↄlↄ a ʋna puo nɩ a ba ƴɛrɩ̃ a Akɛl-dama, a lɛ yelʼã a ʻjɩ̃ɩ puoʼ. 20 “A-na-ɩ a sɛbʼã a Pɛwfʋ Sɛbɛ pʋↄ: ʻWↄ̃ taa nɩ a ʋ yir ʋ lɩɛb ɩ dakpolo, a nɩrɛ kↄ̃ lɛ kpɛ be wa,ʼ ɩ̃ a lɛ sɛbʼã go: ʻA nɩ-kpee ú de a ʋ tʋmↄ.ʼ 21 - 22 “Ala-ɩ̃-sↄ a sɛw na a nɩ-kpee na pↄw sɩ na ʋ ɩ a yel-mɩ̃ɛ ƴɛr-mana a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju kũu-pʋↄ-irfʋ ɩnɛ. A sɛw na a daba ʋlↄ ʋ ɩ a nɩrɛ na dãa be a sɩ pʋↄ a daar a jaa a lɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju na dãa lãa yʋↄrↄ nɩ sɩ, wa de nɩ a mɩnɛ a Jã na mʋr ʋ a kʋ̃ↄ, wa ta nɩ a bibir ʋlↄ a Naaŋmɩn na de ʋ a sɩ sↄ̃w do nɩ a saa juu.” 23 Ba bʋↄlʼã nɩbɛ ayi ƴↄ̃w a ba nii-sↄw, a Jojɛfʋ ba na bʋↄlↄ a Basabasɩ na mɩ dɩ a Jusitisi, nɩ a ƴen sʋbↄ ba na bʋↄlↄ a Matɩyasɩ. 24 Ɩ̃ a ba jaa sʋↄrↄ na a Naaŋmɩn yele nɩ: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, a fʋ̃ʋ na bↄ̃w a nɩbɛ ba jaa sube, miil sɩ a nɩbɛ ayi na pʋↄ a buor fʋ na vɛl ir, 25 ʋ na lɩɛr a Judasɩ a nɩ-tʋnɩsɩ tʋmↄ na pʋↄ ʋ na bar ɩ̃ cen a ʋ mɩ̃ɛ jie.” 26 Ba lↄbʼã a gbãbie a ba ɩnɛ ɩ̃ a gbãbie miilʼã a Matɩyasɩ, a ba de ʋ ƴↄ̃w a nɩ-tʋnɩsɩ pie-nɩ-bõ-ƴen pʋↄ.
21 A lɛ a Pãtekↄtɩ bibir na ta, a popuorbo ba jaa duo na taa a ji-bõ-ƴen. 2 A jie naan, a damfʋ yi na a saꞋlon wↄ̃ taa nɩ sɛsɛb kpɛ̃ɛ na fure, ɩ̃ sɛw a ʋna yir ʋ jaa ba na be. 3 Ɩ̃ ba nyɛ na bom na wↄ̃ taa nɩ vũu Ꞌlerisɩ a ŋma kpee kpee mar a ba jaa bõ-ƴene-ƴene, 4 a ba jaa sɛw nɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ, ɩ̃ nyↄw a ƴɛr-bʋrↄ bʋrↄ ɩ̃ ƴɛrɛ a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɩɛ na ƴↄw ba a ba ƴɛrɛ. 5 A Jufisɩ dãa na be be na jↄrↄ a Naaŋmɩn na yi a ten ten a jaa ɩ̃ wa be a Jerujalɛm-tẽw. 6 A mɩnɛ ba na wõ a ʋna damfʋ, ba kaalʼã taa duo, a nʋↄr kpaw ba a-na-ɩ ba wõ na a popuorbo a ba ƴɛrɛ a ƴɛrɩ̃ nɩ a nɩbɛ ba jaa bõ-ƴene-ƴene ƴɛrɩ̃. 7 A dũunɩ ba na a nↄɛ ko ba a ba yele: “A nɩbɛ basɩmɛ na ƴɛrɛ, aa ɩ Galile a ba jaa yi wa? 8 Ɩ̃ mɩnɛ a ɩ a sɩ jaa wõ a ba ƴɛrɛ a ƴɛrɩ̃ ʋlↄ ba na dↄw nɩ sɩ? 9 A-na-ɩ a sɩmɩ, sɩ yi na a ten kpee kpee. A ŋmɛɛ yi na a Partɩ, a ŋmɛɛ mɩ yi a Mɛɛdɩ, a ŋmɛɛ lɛ yi a Elam, a ŋmɛɛ go lɛ yi a Mesopotamɩ, a ŋmɛɛ yi a Jude nɩ a Kapadↄsɩ, nɩ a Pↄ̃ nɩ a Ajɩ wɩɛr. 10 Ɩ̃ a ŋmɛɛ mɩ yi na a Fɩrɩjɩ, nɩ a Pãfɩlɩ, a Ejibti nɩ a Lɩbɩ wɩɛr ʋlↄ na pɩɛlʼɩ̃ a Sɩɩrɛn, ɩ̃ a ŋmɛɛ yi a Orom. 11 Á sɩ pʋↄ, ŋmɛɛ be na be na ɩ a Jufisɩ, ɩ̃ a ŋmɛɛ be na be na kpɛ a Jufisɩ puorfʋ pʋↄ. A ŋmɛɛ mɩ be na be na yi a Kɩrɛtɩ, ɩ̃ a ŋmɛɛ yi a Árabɩ. Ɩ̃ a sɩmɩ sɩ jaa, sɩ wõ na a ba de a sɩ mɩ̃ɛ ƴɛrɩ̃sɩ ƴɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn tʋ̃-bɛrɛ ʋ na maal.” 12 Ɩ̃ a nʋↄr ko ba na ba jaa, a ba tɩɛrɩ̃sɩ bↄr ba, a ba sooro taa: “A par nɩ bõ?” 13 Ɩ̃-cɛ a ŋmɛɛ kpɛrɛ na a popuorbo yele nɩ á dãa ɩ̃ kʋrↄ ba. 14 A Pɩɛr nɩ a nɩ-tʋnɩsɩ pie-nɩ-bõ-ƴen lãa na ir ɩraa, ɩ̃ ʋ nyↄw a ƴɛrɩ̃ ɩ̃ ƴɛrɛ nɩ kpɛ̃w kʋrↄ a nɩbɛ: “A nyɩmɩ na ɩ a Jufisɩ nɩ a nyɩmɩ nyɩ jaa na be a Jerujalɛm, nyɩ́ cɛl vɩlaa bↄ̃w a ala ɩ̃ na ƴɛrɛ nyɩ. 15 A nɩbɛ na, aa ɩ dãa ɩ̃ kʋrↄ ba a mɩnɛ nyɩ na tɩɛrɛ wa, a-na-ɩ a cãa na ɩ dʋ̃Ꞌwʋlɩ̃ ɓaaraa. 16 Ɩ̃-cɛ a ala na maala a ka ɩ na a ala a Naaŋmɩn ƴɛr-hiere Jowɛl na dãa yel: 17 ʻA Naaŋmɩn yelʼã: Nyɛ a ala nↄↄ tara a baarfʋ daar. Ɩ̃ na deerʼã a ɩ̃ Sɩɛ pↄw a nɩbɛ ba jaa. A nyɩ bi-dabsɩ nɩ a nyɩ bi-pↄↄbↄ nↄↄ ƴɛrɛ na a ƴɛrɩ̃sɩ ala a Naaŋmɩn nↄↄ kʋrↄ ba. A nyɩ polbil nↄↄ mɩ nyɛrɛ na a sɩɛ yele ɩ̃ a nyɩ dab-nyan nↄↄ mɩ nyɛrɛ na a jãasʋlɩ̃sɩ. 18 A lɛ ʋ, ɩ̃ na mɩ deerʼã a ɩ̃ Sɩɛ ƴↄ̃w a ɩ̃ tʋ̃tʋ̃-biir nɩ a ɩ̃ tʋ̃tʋ̃-pooli a ʋna daarʼãa pʋↄ, ɩ̃ ba nↄↄ ƴɛrɛ na a ƴɛrɩ̃sɩ ala a Naaŋmɩn nↄↄ kʋrↄ ba. 19 Ɩ̃ nↄↄ maalʼã a nↄ-kofʋ tʋmↄ na miile a ɩ̃ kpɛ̃w a saꞋlon iin nɩ a tẽw pʋↄ. A jɩ̃ɩ nↄↄ be na be nɩ a vũu, ɩ̃ a jʋʋr lũburĩ pↄw a wɩɛr. 20 A mↄtↄ̃w na lɩɛbʼã liw a tɩsↄw kaarɩ̃, ɩ̃ a cuu mɩ lɩɛb mʋ̃ↄ a jɩ̃ɩ kaarɩ̃ baar, ɩ̃-cɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ bibir pãa ta, a bibir kpɛ̃ɛ ʋlↄ na kpawra a nɩbɛ nʋↄr. 21 A lɛdaar, a nɩrɛ lɛ na bʋↄlↄ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yuor, a Naaŋmɩn na faa ʋ na.ʼ 22 “Ɩsɩrayɛl nɩbɛ, nyɩ́ cɛlɛ a ƴɛrɩ̃ na: a Najarɛtɩ Jeeju ʋlↄ, a Naaŋmɩn miilʼã a ʋ yel-mɩ̃ɛ a nyɩ sɛ̃. A-na-ɩ a Naaŋmɩn de ʋ na tʋ̃ nɩ a nↄ-kofʋ tʋmↄ nɩ a tʋ̃-bɛrɛ na miile a ʋ kpɛ̃w a nyɩ sↄ̃w a mɩnɛ a nyɩmɩ mɩ̃ɛ na mɩ bↄ̃w. 23 Ba nyↄw na a ʋna daba ƴↄ̃w a nyɩ nuumɩ, tu nɩ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ nɩ a mɩnɛ ʋ na dãa de nĩe bↄ̃w a yele ala nↄↄ tara. Ɩ nyɩ kú ʋ na, a-na-ɩ nyɩ ƴↄ̃w na a nɩ-faar a ba kpa ʋ yaal a nɩ-kʋ-daa juu. 24 Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn faa ʋ na a kũu won pʋↄ ɩ̃ ir ʋ a kũu pʋↄ, a-na-ɩ sↄr ma be be a kũu na tʋↄ nyↄw ʋ tɛɛlɛ wa. 25 A-na-ɩ a Davɩtɩ dãa na yel a ʋ ɩnɛ: ʻƖ̃ ma nyɛ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ a ɩ̃ nii-sↄw a daar a jaa. Ʋ be nɩ ma na a mɩnɛ a bom kↄ̃ wa dama ma wa. 26 A ala ɩnɛ a nʋ̃ↄ be na a ɩ̃ suur pʋↄ ɩ̃ a nʋↄr mɩ nʋmↄ ma ɩ̃ ƴɛrɛ nɩ nyɩ. Ɩ̃ a ala saarɩ̃ ɩ a ɩ̃ ɩ̃gan balʼã, ɩ̃-cɛ ɩ̃ na barʼã nyãa gã nɩ, 27 a-na-ɩ faa bara a ɩ̃ sɩɛ a kpɩɩn tẽw wa, ɩ̃ faa mɩ sↄwrↄ a fʋ Nɩ-son ɩ̃gan ʋ sãwna wa. 28 Fʋ miil ma na ɩ̃ bↄ̃w a baafʋ sↄɛ, ɩ̃ a mɩnɛ fʋ na be nɩ ma fʋ na maalʼã a nʋ̃ↄ a ƴala ma.ʼ 29 “Yɛɛr wee! A sɛw na ɩ̃ na ƴɛr nyɩ cãa pʋↄ a sɩ sãa-kʋmↄ Davɩtɩ ɩnɛ, a-na-ɩ ʋ kpi na a ba ũu ʋ, ɩ̃ a ʋ yaa eãa na ka a sɩ jie wa ta nɩ a dɩnaa. 30 Ɩ̃-cɛ ʋ dãa na ɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-hiere ɩ̃ ʋ bↄ̃w na bↄ̃w ka a Naaŋmɩn dãa na pʋlɩ̃ nɩ ʋ pↄ yel áa ʋ bal parvʋↄr ƴen sʋbↄ nↄↄ mɩ ɩ na a jamana a ʋ kaarɩ̃. 31 A Davɩtɩ de na nĩe nyɛ a ala nↄↄ tara, ala-ɩ̃-sↄ ʋ man a Kirisi kũu-pʋↄ-irfʋ ƴɛrɩ̃, a mɩnɛ ʋ na dãa yel áa Naaŋmɩn ma bar ʋ a kpɩɩn tẽw wa, ɩ̃ a ʋ ɩ̃gan ma mɩ sãw wa. 32 A Naaŋmɩn irʼã a Jeeju ʋlↄ a kũu pʋↄ, a sɩ jaa nyɛ a lɛ ɩ̃ mana nyɩ. 33 Ɩ̃ a Naaŋmɩn ɓↄw ʋ na do nɩ biin a ʋ dʋrɩ̃ lõboorɩ̃ ɩ̃ kʋ ʋ a ʋ Sɩɛ ʋlↄ ʋ na dãa pʋlɩ̃ nɩ ʋ. A ala ʋ deer a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ a nyɩ nyɛ ɩ̃ mɩ wonaa. 34 A-na-ɩ a Davɩtɩ mɩ̃ɛ ma do a saꞋlon wa ɩ̃-cɛ ʋ yelʼã: ʻA Nɩ-kpɛ̃ɛ yelʼã a ɩ̃ Nɩ-kpɛ̃ɛ: Jɛ a ɩ̃ dʋrɩ̃ lõboorɩ̃ 35 wa ta nɩ a lɛ ɩ̃ nↄↄ ƴↄnↄ a fʋ sama-deme a fʋ gbɛɛ pulẽe a ba ɩrɛɛ a fʋ gbɛɛ dↄↄlfʋ jie.ʼ 36 Ala-ɩ̃-sↄ a sɛw na a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ ba jaa ba bↄ̃w ka yel-mɩ̃ɛ ʋ, áa Jeeju ʋlↄ nyɩ na dãa kpa a nɩ-kʋ-daa juu, áa ʋlↄ a Naaŋmɩn ƴↄ̃w ʋ ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a Kirisi.” 37 A lɛ a nɩbɛ na wõ a ana ƴɛrɩ̃sɩ, a tↄ ba na yaw a ba sooro a Pɩɛr nɩ a nɩ-tʋnɩsɩ na lãa be nɩ ʋ: “Yɛɛr, bõ sɩ na maal?” 38 A Pɩɛr yel ba: “Nyɩ́ lɩɛb a nyɩ yɛ̃, ɩ̃ a ba de a Jeeju-Kirisi yuor mʋrʼɩ̃ nyɩ a kʋ̃ↄ bõ-ƴene-ƴene, a mɩnɛ a Naaŋmɩn na de a nyɩ maal-faar bar kʋ nyɩ, ɩ̃ nyɩ na pↄw na a Naaŋmɩn bõ-son na ɩ a ʋ Sɩɛ ʋ na kʋrↄ nyɩ. 39 A-na-ɩ a nyɩmɩ nɩ a nyɩ bibiir a Naaŋmɩn pʋlɩ̃ nɩ, nɩ a bala ba jaa na be a nɩdaa mɩ, a bala ba jaa a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ Naaŋmɩn nↄↄ bʋↄlↄ.” 40 A Pɩɛr lɛ ƴɛrʼã ƴɛrɩ̃sɩ yaw kpãkpana nɩ ba, bʋↄrↄ nɩ ʋ lɩɛb a ba tɩɛrɩ̃sɩ. Ʋ yel ba na: “Nyɩ́ faa a nyɩ mɩ̃ɛ yi nɩ a bana nɩ-gõgolĩsɩ pʋↄ!” 41 A bala na sↄw a Pɩɛr ƴɛrɩ̃, ba mʋr ba na a kʋ̃ↄ pʋↄ. A lɛ, a bala na dↄↄl a popuorbo pʋↄ a ʋna dayen naa tara na nɩbɛ ture ata. 42 Ba tↄ na nyãa ɩ̃ cɛlɛ a ala a nɩ-tʋnɩsɩ na jaana ba, ɩ̃ mɩ nyↄw taa nɩ a nʋfʋ, ɩ̃ mɩ lãw taa a dɩb dɩfʋ jie nɩ a Naaŋmɩn puorfʋ jie. 43 Dãbɩ̃ɛ nyↄw na a nɩbɛ ba jaa a mɩnɛ a nɩ-tʋnɩsɩ na maala a nↄ-kofʋ tʋ̃-yaw na miile a Naaŋmɩn kpɛ̃w a ba nii-sↄw. 44 A popuorbo ba jaa ɓã na taa ɩ nↄ-bõ-ƴen, na ba sũono taa nɩ a ba yele a jaa ba na tɛrɛ. 45 Ba ma de na a ba na-yele da, nɩ a bom lɛ ba na tɛrɛ, na ba ma po a libie ba jaa a mɩnɛ a nɩrɛ lɛ na bʋↄrↄ. 46 Ba ma duo na taa a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ a bibie a jaa, ɩ̃ mɩ lãa yʋↄrↄ taa a yie dɩrɛ taa a dɩb. Ba ma dɩ na a ba dɩb nɩ nʋ̃ↄ nɩ pʋ-pɩlaa 47 ɩ̃ pɛwrɛ a Naaŋmɩn, pↄwrↄ nɩ a yo-vɩlaa a nɩbɛ ba jaa jie. Ɩ̃ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ma de na a bala a Naaŋmɩn na faa ƴↄnↄ a ba pʋↄ a bibie a jaa.
31 Bibir kãw, a Pɩɛr nɩ a Jã cenʼã a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ a mↄtↄ̃w gↄrfʋ daar a puorfʋ. 2 Daba dãa na be be ba na dↄw ʋ ɩ gbɛr. A bibie a jaa ba ma ɓↄw ʋ na cenʼɩ̃ na bin a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ dↄ̃dↄrɩ̃ ba na bʋↄlↄ a “Dↄ̃dↄr vɩlaa,” ʋ sʋↄrↄ a yele a bala jie na waara a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ. 3 A ʋna daba nyɛ na a Pɩɛr nɩ a Jã na tↄl kpɛɛrɛ ɩ̃ sʋↄr ba a libie, 4 a Pɩɛr nɩ a Jã Ꞌwuor ʋ kir-kir-kir ɩ̃ a Pɩɛr yel ʋ: “ꞋWuoro sɩ!” 5 A daba mʋrʼã a mimie cↄw ba cɛlɛ nɩ bↄ̃w ka bom ba kʋrↄ ʋ. 6 Ɩ̃ a Pɩɛr yel ʋ na: “Maa tɛrɛ libie mɩɩ sɛlmɛ kʋrↄ fʋ wa, ɩ̃-cɛ a ala ɩ̃ na tɛrɛ, ala ɩ̃ na kʋ fʋ. Ir cere nɩ a Najarɛtɩ Jeeju-Kirisi yuor!” 7 Ɩ̃ na ʋ nyↄw ʋ a dʋrɩ̃ nuu jɛw ʋ ir. A jie naan a ʋ gbɛ-cerisɩ nɩ a ʋ nakↄↄtɩɛ kpɛmɛ na 8 ʋ aw ir cere, lãa kpɛ nɩ ba a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ, cere awra nɩ pɛwrɛ a Naaŋmɩn. 9 A nɩbɛ ba jaa na be a be nyɛ ʋ na ʋ cere pɛwrɛ nɩ a Naaŋmɩn, 10 a ba bↄ̃w ʋ ʋ ɩ a ʋlↄ na ma dãa jɛ a Naaŋmɩn yir “Dↄ̃dↄr vɩlaa” nʋↄr sʋↄrↄ a libie, a tɩɛrɩ̃sɩ bↄr ba a ba ha nↄɛ a ala ɩnɛ na ta a gbɛr jie. 11 Ɩ̃ a mɩnɛ ʋ na cãa pↄw a Pɩɛr nɩ a Jã, a nɩbɛ ba jaa nↄɛ ko ba na a ba jↄrↄ wɩɛrɛ a jɛ̃bɛrɩ̃ ʋlↄ pʋↄ ba na bʋↄlↄ a “Salʋmↄ̃ jɛ̃bɛrɩ̃”. 12 A Pɩɛr nyɛ na a lɛ ɩ̃ yel a nɩbɛ: “Ɩ̃ bal nɩbɛ, bõ ɩ a nↄɛ ko nyɩ a ala na ta ɩnɛ? Bõ ɩ a nyɩ Ꞌwuoro sɩ a lɛ, wↄ̃ taa nɩ a sɩ mɩ̃ɛ kpɛ̃w, mɩɩ a sɩ torfʋ sɩ maalʼɩ̃ a daba na ʋ ir cere? 13 A Naaŋmɩn ʋlↄ na ɩ a Abʋraham Naaŋmɩn nɩ a Ɩjakɩ nɩ a Jakↄb nɩ a sɩ sãa-kʋnbↄ Naaŋmɩn, a ʋlↄ ɩ̃ maal a ʋ tʋ̃tʋnↄ Jeeju yuor ʋ yire. A nyɩmɩ, nyɩ dãa na nyↄw a Jeeju ʋlↄ tɩɩr a ba na kú, ɩ̃ a lɛ a jamana Pɩlatɩ na dãa bʋↄrↄ ʋ bar ʋ, nyɩ jɛ ʋ na bar. 14 A nyɩmɩ, nyɩ jɛ na a ʋlↄ na ɩ a Son Sʋbↄ nɩ a Yel-mɩ̃ɛ Sʋbↄ bar, ɩ̃ sʋↄr a ba bar a nɩ-kúrↄ kʋ nyɩ. 15 Nyɩ dãa na ɩ a ba kú a ʋlↄ na ɩ a Baafʋ Sʋbↄ, ɩ̃ a Naaŋmɩn ir ʋ na yi nɩ a kũu pʋↄ. A sɩmɩ, sɩ nyɛ na a lɛ ɩ̃ mana kʋrↄ nyɩ. 16 A Jeeju fãw nɩ a ƴↄ̃w-nyãa a ʋ ɩnɛ, ala ɩ̃ maal a daba na nyɩ na nyɛ ɩ̃ mɩ bↄ̃w ʋ pↄw a kpɛ̃w. A Jeeju yuor nɩ a ƴↄ̃w-nyãa a ʋ jie, ala ɩ̃ maal a daba na ʋ kpɛmɛ a cɛcɛ a nyɩ jaa nii-sↄw. 17 “Ɩ̃-cɛ, ɩ̃ yɛɛr, ɩ̃ bↄ̃w ka a nyɩmɩ nɩ a nyɩ ni-dierbe dãa na maal a lɛ a Jeeju jie a-na-ɩ nyaa dãa bↄ̃w buon wa. 18 A nↄhↄ̃, a Naaŋmɩn maalʼã a ala ʋ na dãa de nĩe ƴↄ̃w a ʋ ƴɛr-hierbe ba jaa a ba hier, áa Kirisi sɛw na na nyɛ hʋʋr. 19 Ala-ɩ̃-sↄ nyɩ́ lɩɛb a nyɩ yɛ̃ ɩ̃ lɩɛb wa a Naaŋmɩn jie, ʋ de a nyɩ maal-faar fɛ bar nyɩ. 20 A lɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ na bar a ʋ pɩɛnfʋ ʋ wa, ɩ̃ mɩ tɩɩr a Jeeju ʋlↄ na ɩ a Kirisi ʋ na dãa de nĩe biin a nyɩ ɩnɛ. 21 A Kirisi ʋlↄ, ʋ sɛw na na be be a saꞋlon wa ta nɩ a lɛdaar a yele jaa na lɩɛbɛ ɩrɛɛ a yel-paala, a mɩnɛ a Naaŋmɩn na dãa ƴↄ̃w a ʋ ƴɛr-hier-sono a ba ƴɛr a korĩ-cɛ, 22 a mɩnɛ a Mowisi na dãa yel: ʻA Nɩ-kpɛ̃ɛ na ɩ a nyɩ Naaŋmɩn nↄↄ kʋ nyɩ na a ƴɛr-hiere a ɩ̃ kaarɩ̃ na ɩrɛɛ a nyɩ mɩ̃ɛ nɩrɛ ƴen sʋbↄ, ɩ̃ nyɩ na cɛlɛ na a ala a jaa ʋ na yele nyɩ. 23 Ɩ̃-cɛ a nɩrɛ lɛ na mↄↄ cɛlɛ a ʋna ƴɛr-hiere wa, ba na ir ʋ na a nɩbɛ pʋↄ yi nɩ kú bar.ʼ 24 Ɩ̃ a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe ba jaa, wa nyↄw nɩ a Samɩɛl, a ba jaa bõ-ƴene-ƴene mɩ manʼã a ala nↄↄ tara a ana daarʼãa. 25 A pʋlɩ̃fʋ ʋlↄ a Naaŋmɩn na de a ƴɛr-hierbe pʋlɩ̃ nɩ ɩ na a nyɩ ben, ɩ̃ nyɩ mɩ be na tↄ a pʋlɩ̃-taa ʋlↄ pʋↄ a Naaŋmɩn na pʋlɩ̃ nɩ a sɩ sãa-kʋnbↄ, a mɩnɛ ʋ na yel a Abʋraham: ʻƖ̃ na sũo na a tẽw bal-bʋrↄ bʋrↄ nɩbɛ ba jaa a fʋ bal nɩbɛ ɩnɛ.ʼ 26 Ala-ɩ̃-sↄ a Naaŋmɩn irʼã a ʋ tʋ̃tʋnↄ tʋ̃ ʋ de nĩe wa a nyɩ jie, a mɩnɛ ʋ na sũo a nyɩ jaa bõ-ƴene-ƴene a nyɩ lɩɛb ɩ̃ bar a nyɩ tʋ̃-faar.”
41 A lɛ a Pɩɛr nɩ a Jã na ƴɛrɛ nɩ a nɩbɛ, a Naaŋmɩn baar-lorbo nɩ a Naaŋmɩn yir-gurbe nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a Saduse nɩbɛ ta na a ba sɛ̃, 2 ɩ̃ nyɛ suur a-na-ɩ ba jaana na a nɩbɛ, ɩ̃ de a Jeeju kũu-pʋↄ-irfʋ ƴɛrɩ̃ miile nɩ ba áa nɩbɛ na mɩ irʼã a kũu pʋↄ. 3 Ba nyↄↄr ba na ɩ̃ a-na-ɩ a wɩɛr liwre na, ba ƴↄ̃w ba na a kasu pʋↄ a ba jɛ a be vɩɛ nɩ a bio. 4 Ɩ̃-cɛ a bala na dãa wõ a Pɩɛr ƴɛrɩ̃ nɩ-yaw sↄw na, ɩ̃ a lɛ, a popuorbo tara na dabsɩ ture anuu. 5 A bio vɩɛ na a Jufisɩ ni-dierbe nɩ a ba tẽ-Ꞌwuorbo nɩ a ba ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ duo taa a Jerujalɛm. 6 A An na ɩ a Naaŋmɩn baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ dãa na be be, nɩ a Kayifi, nɩ a Jã, nɩ a Alɛsãdɩrɛ, lãa nɩ a baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ nɩbɛ ba jaa. 7 Ba taw na a Pɩɛr nɩ a Jã wɩ nɩ a ba nii-sↄw na sooro: “Nyɩnɛ nyɩ pↄw a fãw maalʼɩ̃ a tʋn na? Mɩɩ ala yuor nyɩ de maalʼɩ̃?” 8 Ɩ̃ a Pɩɛr sɛw nɩ na a Naaŋmɩn Sɩɛ ɩ̃ yel ba: “A nyɩmɩ na ɩ a tẽ-Ꞌwuorbo nɩ a nyɩmɩ ni-dierbe, 9 nyɩ sooro sɩ na a dɩnaa a maal-vɩlaa ʋlↄ na maal a gbɛr jie, nɩ a mɩnɛ ʋ na pↄw a kpɛ̃w. 10 A nyɩmɩ nyɩ jaa nɩ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ ba jaa, a sɛw na nyɩ bↄ̃w ka a Najarɛtɩ Jeeju-Kirisi ʋlↄ nyɩ na dãa kpa a nɩ-kʋ-daa juu, ɩ̃ a Naaŋmɩn maal ʋ ʋ ir a kũu pʋↄ, a ʋ ɩnɛ a daba na ɩraa nɩ a ɩ̃gan kpɛ̃w a nyɩ nii-sↄw a dɩnaa. 11 A Jeeju ʋlↄ, ʋlↄ ɩ̃ ɩ ʻa kubir a nyɩmɩ mɛmɩɛrbɛ na dãa jaar bar, ɩ̃ ʋ lɛ lɩɛbʼã ɩ a kubir ʋlↄ ba na de ƴↄ̃w a dacin gbɛr pʋↄ.ʼ 12 A-na-ɩ nɩ-kpee ma be be na tʋↄrↄ faara a nɩbɛ wa. A-na-ɩ yo-kpee ma be be a Naaŋmɩn na kʋ a nɩbɛ a ka a tẽw pʋↄ ʋ na tʋↄ faa ba wa.” 13 A mɩnɛ a Jufisɩ nɩ-bɛrɛ na nyɛ a Pɩɛr nɩ a Jã Ꞌlafʋ, nʋↄr kpaw ba na, a-na-ɩ ba bↄ̃w ba na a ba ɩ nɩ-pↄrsɩ na ma dãa bↄ̃w a sɛbɛ wa. Ba mɩ bↄ̃w ba na a ba dãa be taa nɩ a Jeeju. 14 Ɩ̃ a mɩnɛ ba na nyɛ a daba ʋlↄ na kpɛmɛ ʋ lãa ɩraa nɩ ba, baa lɛ tʋↄ ƴɛr ƴɛrɩ̃ wa, 15 ala-ɩ̃-sↄ a ba yel a Pɩɛr nɩ a Jã a ba yi ɩraa be yẽw, ɩ̃ a bala ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ man taa. 16 Ba yele na taa: “Mɩnɛ sɩ na ɩ a nɩbɛ na? A-na-ɩ a Jerujalɛm nɩbɛ ba jaa nyɛ na a mɩnɛ ba na maal a nↄ-kofʋ tʋ̃-kpɛ̃ɛ a saa lɛ tʋↄrↄ cɩɩrɛ wa. 17 Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ a ƴɛrɩ̃ na kↄ̃ↄ yɛr pↄw a tẽw wa, nyɩ́ ɩ a sɩ per ba a ba kↄ̃ lↄↄ de a ʋna yuor ƴɛrʼɩ̃ a ƴɛrɩ̃ kʋ a nɩrɛ lɛ wa.” 18 A mɩnɛ ba na bʋↄl ba a ba kpɛ, ba kpãkpan ba na a ba taa lↄↄ diere a Jeeju yuor ƴɛrɛ nɩ ƴɛrɩ̃ mɩɩ jaana nɩ a nɩbɛ go wa. 19 Ɩ̃-cɛ a Pɩɛr nɩ a Jã yel ba na: “Nyɩ́ tɩɛr je kãa a ala ɩ a sɛw na a Naaŋmɩn nii-sↄw a sɩ na jↄrↄ nyɩ gãw a Naaŋmɩn. 20 A-na-ɩ a ala sɩ na nyɛ ɩ̃ wõ, sɩ kↄ̃ tʋↄ vã a ƴɛrfʋ wa.” 21 A ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ lɛ perʼã a Pɩɛr nɩ a Jã ɩ̃ bar ba a ba cen, a-na-ɩ a mɩnɛ a nɩbɛ ba jaa na pɛwrɛ a Naaŋmɩn a ala na ta ɩnɛ, baa dãa bↄ̃w a mɩnɛ ba na ɩrɛ ɩ̃ kpãana ba wa. 22 A-na-ɩ a daba ʋlↄ ba na maal a tʋ̃-kpɛ̃w ʋ kpɛmɛ, ʋ dãa na tɛrɛ yomo lɩjaayi nɩ dↄↄlaa. 23 Ba barʼã a Pɩɛr nɩ a Jã a ba cen a ba nɩbɛ jie na mɩɩn ba a ala a jaa a baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a ni-dierbe na yel ba. 24 A lɛ a popuorbo na wõ a ʋna ƴɛrɩ̃, ba jaa lãa na puoro a Naaŋmɩn yele nɩ: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, fʋ̃ʋ maal a saꞋlon nɩ a tene nɩ a man nɩ a yele a jaa na be a ba pʋↄ. 25 Fʋ̃ʋ dãa ƴↄ̃w a fʋ Sɩɛ ʋ de a sɩ sãa-kʋmↄ Davɩtɩ na ɩ a fʋ tʋ̃tʋnↄ nʋↄr ƴɛrʼɩ̃: ʻBõ ɩ a nɩ-bʋlsɩ gbono a dab-lʋ̃ʋ a fʋ nii-sↄw, ɩ̃ bõ ɩ a nɩ-bʋrↄ bʋrↄ mɩ goro taa a pↄrↄ? 26 A tẽw pʋↄ jamansɩ gbɛɛrɩ̃ na taa a jɛb ɩnɛ, ɩ̃ a fãgã deme mɩ duo na taa bʋↄrↄ ba jɛbʼɩ̃ a Nɩ-kpɛ̃ɛ Naaŋmɩn nɩ a ʋlↄ ʋ na vɛl ir.ʼ 27 A-na-ɩ sɩrɛ jaa ʋ, a Ɛrↄdɩ nɩ a Pↄ̃sɩ Pɩlatɩ duo na taa nɩ a nɩ-bʋlsɩ, nɩ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ a tẽw na pʋↄ a fʋ tʋ̃tʋ̃-son Jeeju fʋ na vɛl ir ɩnɛ, 28 áa ba maal a ala a jaa a fʋ fãw nɩ a fʋ pʋ-tɩɛrʋ̃ na dãa de nĩe gbɛɛrɩ̃ a na ta. 29 Nɩ-kpɛ̃ɛ, a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, Ꞌwuor nyɛ a ba pufʋ ɩ̃ maal a fʋ tʋ̃tʋnbↄ a ba tɛrɛ Ꞌlafʋ ƴɛrɛ nɩ a fʋ ƴɛrɩ̃. 30 Tur a fʋ nuu a wʋlɩ̃sɩ deme na kpɛmɛ, ɩ̃ de a fʋ tʋ̃tʋ̃-son Jeeju yuor tʋ̃ nɩ a nↄ-kofʋ tʋmↄ na miile a fʋ kpɛ̃w.” 31 A lɛ ba na puor baar, a jie ʋlↄ ba na duo taa damʼã, a ba jaa sɛw nɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ ɩ̃ nyↄw a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ ɩ̃ ƴɛrɛ nɩ Ꞌlafʋ. 32 A popuorbo ba jaa tɛrɛ na nↄ-bõ-ƴen nɩ tɩɛrʋ̃ bõ-ƴen. Nɩrɛ ma be be a ba pʋↄ na yele aa ala ʋ na tɛrɛ ɩ na a ʋ mɩ̃ɛ tɛw ben wa, ɩ̃ a bala ɩ̃ tɛrɛ, a ma ɩ na a ba jaa ben. 33 A nɩ-tʋnɩsɩ tɛrɛ na fãw yaw mana nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju kũu-pʋↄ-irfʋ ƴɛrɩ̃, ɩ̃ a Naaŋmɩn sũofʋ be na be yaw a ba jaa fɛw jie. 34 Bom ma dãa ɓↄr nɩrɛ kãw a ba pʋↄ wa, a-na-ɩ a bala na tɛrɛ a por nɩ a yie, ba ma da na, de a libie 35 cenʼɩ̃ na bin a nɩ-tʋnɩsɩ sɛ̃, a ba po nɩ a nɩbɛ tu nɩ a mɩnɛ a ba yele ɓↄrfʋ na be. 36 Daba be na be na yi a Sɩpɩr-tẽw ɩ̃ ɩ a Levi bal nɩrɛ. A ʋ yuor dɩ na Jojɛfʋ ɩ̃ a nɩ-tʋnɩsɩ mɩ bʋↄlↄ ʋ Banabasɩ, a lɛ yelʼã a “ɓaɓaala.” 37 A daba ʋlↄ de na a ʋ puo da, de a libie cenʼɩ̃ na bin a nɩ-tʋnɩsɩ sɛ̃.
51 Daba dãa na be be na dɩ Ananɩya, ɩ̃ a ʋ pↄw dɩ Safɩra. Ba de na a ba puo da 2 ɩ̃ gor taa a bala ayi ɩ̃ ŋmaa a libie sↄↄlɩ̃. A Ananɩya de na a libi-ŋmãa na cɛ cenʼɩ̃ na bin a nɩ-tʋnɩsɩ nii-sↄw. 3 A Pɩɛr yel ʋ: “Ananɩya, bõ ɩ a Satã kpɛ sɛw a fʋ suur a fʋ bɛlɩ̃ a Naaŋmɩn Sɩɛ ɩ̃ sↄↄlɩ̃ a puo libi-ŋmãa? 4 A puo ɩ̃ dãa cãa be be, ʋ kↄ̃ↄ ɩ a fʋ ben wa mɩɩ? Ɩ̃ a lɛ fʋ na da ʋ baar, a libie ma ɩ a fʋ ben wa mɩɩ? Bõ ɩ̃ ƴↄ̃w a maal-bir ʋlↄ tɩɛrʋ̃ a fʋ suur pʋↄ? Aa ɩ nɩrɛ fʋ bɛlɩ̃ wa. Naaŋmɩn fʋ bɛlɩ̃.” 5 A mɩnɛ a Ananɩya na wõ a ƴɛrɩ̃ ʋlↄ ʋ lo na kpi, a dãbɩ̃ɛ nyↄw a nɩbɛ bala ba jaa na wonaa. 6 A polbil irʼã a ba sↄ̃w ɓↄw a kũu lũ tuo yi nɩ na ũu. 7 A ɩ na fɩ̃ɩ a ʋ pↄw wɩ, ɩ̃ Ꞌwaa bↄ̃w a ala na dãa ta wa. 8 A Pɩɛr soor ʋ: “Man ma a amɩnɛ nyɩ na da a nyɩ puo. A nↄhↄ̃ nyɩ da mɩɩ?” A pↄw sↄw áa lɛ ba da. 9 A Pɩɛr yel ʋ: “Bõ ɩ̃ ɩ a nyɩ man taa ɩ̃ bɩɩrɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ Sɩɛ? Nyɛ, a bala na ũu a fʋ sɩrɛ tara na be a dↄ̃dↄr nʋↄr. Ba na mɩ ɓↄw fʋ na tuo yi nɩ.” 10 A jie naan ʋ lo na kpi a Pɩɛr nii-sↄw, a polbil bala kpɛ nyɛ a kũu ɩ̃ ɓↄw yi nɩ na ũu pɩɛlʼɩ̃ a ʋ sɩrɛ, 11 a dãbɩ̃ɛ nyɩrɩ̃ nyↄw a duo-puorbo nɩ a bala ba jaa na wõ a ala. 12 A nɩ-tʋnɩsɩ maala na a nↄ-kofʋ tʋ̃-yaw na miile a Naaŋmɩn kpɛ̃w a nɩbɛ sↄ̃w. A popuorbo ba jaa ma tiw na taa a Salʋmↄ̃ jɛ̃bɛrɩ̃ pʋↄ, 13 ɩ̃ a mɩnɛ a nɩbɛ ba jaa na saarɩ̃ kpiire ba, a nɩ-kpeesɩ maa Ꞌlara tara lãa jɩnɛɛ nɩ ba wa. 14 Ɩ̃-cɛ a nɩ-yaw, a dabsɩ nɩ a pↄↄbↄ, ma sↄw na a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛrɩ̃ ɩ̃ wɩɛrɛ dↄↄlↄ a popuorbo juu. 15 A na wↄ̃ a lɛ, a nɩbɛ ma de na a ba wʋlɩ̃sɩ deme ƴↄ̃w a da-gbarɩ̃sɩ juu nɩ a cẽcene pʋↄ cenʼɩ̃ na bin a sↄɛ nↄɛ, a mɩnɛ a Pɩɛr ɩ̃ wa tↄlↄ a ʋ dãadiile ʋ pↄw a ŋmɛɛ. 16 A nɩ-yaw mɩ yi na a Jerujalɛm tẽ-bil pʋↄ ɩ̃ jↄ ta nɩ a baalsɩ nɩ a bala a kↄ̃tↄnsɩ na tɛrɛ, ɩ̃ a ba jaa pↄw na a kpɛ̃w. 17 A baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a ʋ tↄ deme ba jaa na ɩ a Saduse nɩbɛ, nyuur kpɛ na sɛw ba, 18 a ba ir nyↄↄr a nɩ-tʋnɩsɩ ƴↄ̃w a kasu pʋↄ. 19 Ɩ̃ a Nɩ-kpɛ̃ɛ sɩ-tʋnaa wɩ na a tɩsↄw na yuo a kasu pana ɩ̃ taw ba yi nɩ ɩ̃ yel ba: 20 “Nyɩ́ cen a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ na ɩraa ƴɛrɛ a baa-paalaa na ƴɛrɩ̃ kʋrↄ a nɩbɛ ba jaa.” 21 A lɛ a bio na vɩɛ, a nɩ-tʋnɩsɩ cenʼã a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ na jaana a nɩbɛ, a mɩnɛ a sɩ-tʋnaa na yel ba. A baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a bala na lãa be nɩ ʋ bʋↄlʼã a Jufisɩ ni-dierbe ba jaa a ba duo taa a ƴɛrɩ̃ guorfʋ ɩnɛ. Ba tʋ̃ na á ba ir a nɩ-tʋnɩsɩ a kasu pʋↄ wa nɩ. 22 Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ a parsãdiele bala na ta a kasu yir, baa nyɛ ba wa, ɩ̃ lɩɛb wa na yel: 23 “Sɩ nyɛ na a kasu pan ʋ kpal vɩlaa, ɩ̃ a dↄ̃dↄr-gurbe mɩ ɩraa a be a dↄ̃dↄrɩ̃ gu, ɩ̃-cɛ a mɩnɛ ba na yuo a pan, saa nyɛ nɩrɛ be a diem wa.” 24 A mɩnɛ a Naaŋmɩn yir-gurbe nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a baar-lo-nɩ-bɛrɛ na wõ a ala ba na yel, a ba tɩɛrɩ̃sɩ dama ba na a nɩ-tʋnɩsɩ ɩnɛ, a ba sooro taa a mɩnɛ a ƴɛrɩ̃ ʋlↄ par na be. 25 Ɩ̃ a nɩrɛ wɩ na na yel ba: “Nyɩ́ nyɛ, a nɩbɛ bala nyɩ na dãa pↄw a kasu pʋↄ, ba ɩraa na be a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ jaana a nɩbɛ.” 26 Ala-ɩ̃-sↄ a Naaŋmɩn yir-gurbe nɩ-kpɛ̃ɛ taw na a parsãdiele cenʼɩ̃ na taw nɩ a nɩ-tʋnɩsɩ jom wɩ nɩ. Aa ɩ fãgã ba taw nɩ ba wa, a-na-ɩ ba jↄrↄ na a dãbɩ̃ɛ a mɩnɛ a nɩbɛ nↄↄ lↄbʼɩ̃ ba a kubie. 27 A lɛ ba na ta nɩ ba a ƴɛrɩ̃ guorfʋ jie baar, ba ƴↄ̃w ba na a ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ nii-sↄw, a baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ yel ba: 28 “Sɩ dãa na kpãkpan nyɩ a nyɩ taa lↄↄ ƴɛrɛ bʋↄlↄ nɩ a ʋna daba yuor go wa. Ɩ̃ nyɩ́ nyɛ, nyɩ sɛw na a Jerujalɛm-tẽw nɩ a nyɩ jaanfʋ, ɩ̃ nyɩ bʋↄrↄ na nyɩ de a ʋ kũu ƴɛrɩ̃ dↄↄl a sɩ juu.” 29 A Pɩɛr nɩ a nɩ-tʋnɩsɩ yel ba: “A sɛw na a sɩ na jↄrↄ a Naaŋmɩn gãw a nɩbɛ. 30 A sɩ sãa-kʋnbↄ Naaŋmɩn maalʼã a Jeeju ʋlↄ nyɩ na dãa kpa yaal a nɩ-kʋ-daa juu ʋ ir a kũu pʋↄ. 31 A Naaŋmɩn de ʋ na biin a ʋ dʋrɩ̃ lõboorɩ̃ a saa juu ʋ ɩ a Jamana nɩ a Fafaara, a mɩnɛ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ na tʋↄrↄ lɩɛbɛ a ba yɛ̃, a Naaŋmɩn diere a ba maal-faar bara kʋrↄ ba. 32 A sɩmɩ, sɩ nyɛ na a ana yele ɩ̃ mana nyɩ, lãw nɩ a Sɩɛ ʋlↄ a Naaŋmɩn na kʋ a bala na jↄrↄ ʋ.” 33 Ɩ̃ a mɩnɛ a Jufisɩ ni-dierbe na wõ a ʋna ƴɛrɩ̃, suur nyɩrɩ̃ na nyↄw ba a ba bʋↄrↄ ba kú ba. 34 Ɩ̃-cɛ a ƴɛr-guor-nɩ-kpɛ̃ɛ ƴen sʋbↄ na ɩ a Farɩsɩ nɩrɛ ba na bʋↄlↄ a Gamalɩɛl, na ɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn-jaana a nɩbɛ ba jaa na jↄrↄ irʼã ɩraa a ba sↄ̃w ɩ̃ yel a ba ɩ a nɩbɛ na a ba yi sɛr. 35 A ala ɩ̃ baar, ʋ yel ba na: “Ɩsɩrayɛl nɩbɛ, nyɩ́ tɛrɛ nyɩ mɩ̃ɛ a ala nyɩ na ƴↄ̃w nyãa nyɩ maal a nɩbɛ na. 36 Nyɩ bↄ̃w na a daar ʋlↄ a Tedasɩ na dãa ir ƴɛr a dab-ƴɛrɩ̃ yel a nɩ-kpɛ̃ɛ ʋ ɩ, a nɩbɛ kↄↄr anaan dãa tuure ʋ. Ɩ̃ a lɛ ba na kú ʋ, a bala na tuure ʋ jↄ na ba jaa yɛ̃yɛlɩ̃, a ʋ ben baar. 37 A ala na yi tↄ, a Judasɩ na ɩ a Galile nɩrɛ mɩ irʼã ir a nɩbɛ a sↄrfʋ yuon a ba tuure ʋ. Ɩ̃ ba mɩ kú ʋ na, a bala ba jaa na dãa sↄw a ʋ ƴɛrɩ̃ jↄ ŋma kpee kpee. 38 Ala-ɩ̃-sↄ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ɩ̃ yele nyɩ na, nyɩ́ ir a nyɩ nur a nɩbɛ na jie ɩ̃ cɛ ba, a-na-ɩ a ala ɩ a nɩrɛ jie a ƴɛrɩ̃ na nɩ a tʋn na yi, a na bũburĩ na. 39 Ɩ̃-cɛ a ala ɩ a Naaŋmɩn jie a yi, nyaa tʋↄrↄ bũburaa wa.” 40 A ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ sↄw na a Gamalɩɛl nʋↄr ɩ̃ bʋↄl a nɩ-tʋnɩsɩ fↄb ɩ̃ kpãkpan ba a ba taa lↄↄ ƴɛrɛ ƴɛrɩ̃ bʋↄlↄ nɩ a Jeeju yuor go wa, ɩ̃ bar ba a ba cen. 41 Ba yi na a be a ƴɛrɩ̃ guorfʋ jie, a nʋ̃ↄ ƴala ba a mɩnɛ a Naaŋmɩn na nyɛ a ba sɛw nɩ a kpɛfʋ a Jeeju yuor ɩnɛ. 42 Ɩ̃ a bibie a jaa, ba ma jaana na a nɩbɛ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ, nɩ a nɩbɛ yie pʋʋr ma gala wa, hiere nɩ áa Jeeju ɩ na a Kirisi.
61 A ʋna daarʼãa, a mɩnɛ a par-tuurbe na nyɩrɩ̃ dↄↄlↄ, a Jufisɩ bala na wono a Gɩrɛkɩ ƴɛrɩ̃ hũhune na a Jufisɩ bala na ɩ a tẽw deme. A-na-ɩ a bibie a jaa, ba ma po na a dɩb hiin a kpɩ̃ɩ-pↄↄbↄ bala na wono a Gɩrɛkɩ ƴɛrɩ̃. 2 A nɩ-tʋnɩsɩ pie-nʼayi bʋↄlʼã a par-tuurbe tiw taa ɩ̃ yel ba: “Aa sɛw a sɩ na bar a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ ƴɛrfʋ ɩ̃ poro a dɩb wa. 3 Ala-ɩ̃-sↄ sɩ yɛɛr, nyɩ́ vɛl ir nɩbɛ anuu-nʼayi a nyɩ pʋↄ na tɛrɛ yo-vɩlaa a nɩbɛ jie, na mɩ sɛw nɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ ɩ̃ tɛrɛ a yɛ̃, a sɩ kʋ ba a tʋn na a ba Ꞌwuoro. 4 Ɩ̃-cɛ a sɩmɩ, sɩ na cãa na de a sɩ mɩ̃ɛ bar ƴↄ̃w a Naaŋmɩn sʋↄrfʋ pʋↄ nɩ a ʋ ƴɛrɩ̃ ƴɛrfʋ pʋↄ.” 5 A ʋna ƴɛr-bir nʋmↄ na a duo-puorbo ba jaa a ba vɛl ir a Ɩtɩɛn na tɛrɛ a ƴↄ̃w-nyãa ʋ bɛrmɛ a Naaŋmɩn jie, ɩ̃ mɩ sɛw nɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ. Ba mɩ vɛlʼã ir a Fɩlɩpɩ nɩ a Porokↄↄr nɩ a Nɩkanↄↄr nɩ a Tɩmↄ̃, nɩ a Parmena, lãa nɩ a Nikola na ɩ a Átɩyↄsɩ-tẽw nɩrɛ na kpɛ a Jufisɩ puorfʋ pʋↄ. 6 Ba taw ba na ƴↄ̃w a nɩ-tʋnɩsɩ nii-sↄw, a ba dↄↄl ba a nur ɩ̃ sʋↄr a Naaŋmɩn ƴↄ̃w ba. 7 A Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ yɛrɛ na pↄwrↄ a wɩɛr, ɩ̃ a popuorbo nyɩrɩ̃ waa a Jerujalɛm, ɩ̃ a Naaŋmɩn baar-lorbo yaw sↄw a Jeeju puorfʋ ƴɛrɩ̃. 8 Fãw nyɩrɩ̃ na be a Ɩtɩɛn jie, a-na-ɩ a Naaŋmɩn sũofʋ be nɩ ʋ na ʋ maala a nↄ-kofʋ tʋ̃-bɛrɛ na miile a Naaŋmɩn kpɛ̃w a nɩbɛ sↄ̃w. 9 Ɩ̃-cɛ a nɩbɛ ŋmɛɛ nyↄw na ɩ̃ cɩɩrɛ a Ɩtɩɛn. Ba ɩ na a bala na yi a Sɩɩrɛn nɩ a Alɛsãdiri, ɩ̃ tɛrɛ a ba mɩ̃ɛ puorfʋ yir a nɩbɛ na bʋↄlↄ aa “Gbãgbaar bala na lɛ sↄ a ba mɩ̃ɛ puorfʋ yir”. A ŋmɛɛ mɩ yi na a Sɩlɩsɩ nɩ a Ajɩ ɩ̃ a ba jaa cɩɩrɛ na taa nɩ a Ɩtɩɛn. 10 Ɩ̃-cɛ baa tʋↄrↄ ɩrɛɛ nɩ ʋ wa, a-na-ɩ ʋ ƴɛrɛ na nɩ a yɛ̃ ʋlↄ a Naaŋmɩn Sɩɛ na kʋ ʋ, 11 ala-ɩ̃-sↄ a ba sↄↄlɩ̃ tↄ a nɩbɛ ƴↄ̃w a ba yel a ba wõ na a Ɩtɩɛn ʋ ƴɛrɛ a ƴɛr-fãa ƴↄnↄ a Mowisi nɩ a Naaŋmɩn. 12 Ba damʼã a nɩbɛ a lɛ, lãa nɩ a ni-dierbe nɩ a ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ a ba nyɛ suur ƴↄ̃w a Ɩtɩɛn ɩ̃ wɩ nyↄw ʋ cenʼɩ̃ a ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ nii-sↄw. 13 Ba mɩ wɩ nɩ na a nɩbɛ bala na ƴↄnↄ ʋ a jir-ƴɛrɩ̃sɩ a ba yele: “A daba na ma bara a ʋ ƴɛrɩ̃sɩ ʋ na ƴɛrɛ sãwna nɩ a sɩ Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃-son nɩ a Mowisi ƴɛr-kpɛn wa. 14 Sɩ wõ na ʋ yel áa Najarɛtɩ Jeeju ʋlↄ na wɛlʼã a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ ɩ̃ lɩɛr a tʋmↄ ala a Mowisi na kʋ sɩ.” 15 A bala ba jaa na jɛ a ƴɛrɩ̃ guorfʋ diem Ꞌwuoro na a Ɩtɩɛn kir-kir-kir, ɩ̃ nyɛ a ʋ nii-sↄw ʋ wↄ̃ taa nɩ a Naaŋmɩn sɩ-tʋnaa nii-sↄw.
71 A baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ soorʼã a Ɩtɩɛn: “Sɩrɛ ʋ mɩɩ?” 2 A Ɩtɩɛn yel ba: “Ɩ̃ yɛɛr nɩ a ɩ̃ sãa nʋmↄ, nyɩ́ cɛlɛ! A Naaŋmɩn ʋlↄ na yi a yuor nyɩrʼã a sɩ sãa-kʋmↄ Abʋraham a lɛ ʋ na cãa be a Mesopotamɩ ɩ̃ ma cen a Saarã sɛr wa, 3 ɩ̃ yel ʋ: ʻYi a fʋ tẽw pʋↄ nɩ a fʋ nɩbɛ jie ɩ̃ cen a tẽw ʋlↄ pʋↄ ɩ̃ na miile fʋ.ʼ 4 Ala-ɩ̃-sↄ a Abʋraham yi na a Kalide wɩɛr ɩ̃ cen na jɛ a Saarã. Ɩ̃ a lɛ a ʋ sãa na kpi baar, a Naaŋmɩn lɛ ɩ na ʋ yi a be ɩ̃ wa a tẽw na pʋↄ nyɩ na be a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na. 5 Ɩ̃ a Naaŋmɩn ma kʋ ʋ wɩɛr kãw a be wa. ꞋWaa mɩ kʋ ʋ jie fɩ̃ɩ a gbɛr nɛfʋ jie kaarɩ̃ wa, ɩ̃-cɛ ʋ pʋlɩ̃ nɩ ʋ na a ʋ na kʋ ʋ na a tẽw, a ʋlↄ nɩ a ʋ bal par jaa. Ɩ̃ a ʋna daarʼãa, Ꞌwaa dãa tɛrɛ bie sɛr wa. 6 Nyɩ́ nyɛ a mɩnɛ a Naaŋmɩn na yel a Abʋraham, áa ʋ bal par nↄↄ ɩ na sáanba tẽ-kpee pʋↄ, á ba na lɩɛb ba na a ba ɩ gbãgbaar, a ba kpow ba yomo kↄↄr anaan pʋↄ. 7 A Naaŋmɩn lɛ yelʼã: ʻƖ nↄↄ guorʼã a ʋna tẽw naa ba na ɩrɛɛ a gbãgbaar ƴɛrɩ̃, ɩ̃ ba na yi na a be ɩ̃ wa a wɩɛrʼã pʋↄ na puoro ma.ʼ 8 Ɩ̃ a Naaŋmɩn kʋ na a Abʋraham a yʋↄr ŋmaafʋ a ɩ a pʋlɩ̃-taa jɩbaa. Ala-ɩ̃-sↄ a lɛ a Abʋraham na dↄw a Ɩjakɩ, ʋ ŋmaa ʋ na a yʋↄr a bibie anuu nɩ ata pʋↄ. A lɛ a Ɩjakɩ mɩ maal a Jakↄb, ɩ̃ a Jakↄb mɩ maal a lɛ a ʋ bibiir pie-nʼayi jie na ɩ a sɩ sãa-kʋnbↄ. 9 “A sɩ sãa-kʋnbↄ bala tɛrɛ na nyuur a ba yɛbɛ Jojɛfʋ jie, ɩ̃ nyↄw ʋ da, a ba cen nɩ ʋ a Ejibti-tẽw ʋ ɩ a gbãgbaa a be, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn be nɩ ʋ na, 10 ɩ̃ faa ʋ a ʋ won a jaa pʋↄ. Ɩ̃ a lɛ ʋ na ɩraa a Ejibti-tẽw jamana Faarↄ̃ nii-sↄw, a Naaŋmɩn kʋ ʋ na a yɛ̃ ʋ maalʼɩ̃ a tʋmↄ a nʋmↄ a jamana. Ɩ̃ a Faarↄ̃ ƴↄ̃w na a Jojɛfʋ ʋ Ꞌwuoro a Ejibti-tẽw ʋ jaa, nɩ a ʋlↄ jamana yir yele a jaa. 11 A kↄ̃ kpɛ̃ɛ lo na a Ejibti-tẽw ʋ jaa, nɩ a Kanãa-tẽw, a wono ba yaw, a sɩ sãa nʋmↄ ma nyɛrɛ a dɩb dɩrɛ wa. 12 A lɛ a Jakↄb na wõ á ci be na a Ejibti-tẽw, ʋ de na nĩe tʋ̃ a sɩ sãa nʋmↄ a be, 13 ɩ̃ a gbɛɛ ayi pʋↄ ba na cen, a Jojɛfʋ maalʼã a ba bↄ̃w ʋ ʋ ɩ a ba yɛbɛ, ɩ̃ a lɛ, a Faarↄ̃ mɩ bↄ̃w na a Jojɛfʋ yifʋ jie. 14 A ala na yi tↄ, a Jojɛfʋ tʋ̃ na bʋↄl a ʋ sãa Jakↄb nɩ a ʋ yir deme ba jaa na ta nɩbɛ lɩjaayi ŋmaaʼnuu, 15 a ba cen a Ejibti. Be a Jakↄb kpi, nɩ a sɩ sãa-kʋnbↄ mɩ, 16 a ba de ba cenʼɩ̃ a Sɩsɛm na ũu a yaa ʋlↄ pʋↄ a Abʋraham na dãa da a Emoor bi-dabsɩ sɛ̃ a be a Sɩsɛm. 17 “A lɛ a Naaŋmɩn pʋlɩ̃fʋ ʋlↄ ʋ na dãa pʋlɩ̃ nɩ a Abʋraham maalfʋ daar na tara, a sɩ nɩbɛ lɛ nyɩrɩ̃ na waa dↄↄl a Ejibti-tẽw pʋↄ, 18 lɛɛ wa ta nɩ a daar ʋlↄ a jaman-paalaa na de a Ejibti-tẽw Ꞌwuoro, ɩ̃ Ꞌwaa bↄ̃w a Jojɛfʋ ƴɛrɩ̃ wa. 19 A jamana ʋlↄ bɛlɩ̃ na a sɩ sãa-kʋnbↄ ɩ̃ kpowro ba fɛrɛ nɩ ba a ba lↄbↄ a ba bi-pɩɩlsɩ bara a ba kpiire. 20 A ʋna daarʼãa pʋↄ ba dↄw a Mowisi ʋ ɩ bi-vɩlaa a Naaŋmɩn nii-sↄw, a ba guol ʋ a ʋ sãa yir cur ata. 21 Ɩ̃ a lɛ ba na lↄb ʋ bar, a Faarↄ̃ bi-pↄw de ʋ na guol, ʋ lɩɛb ɩ a ʋ bie. 22 Ɩ̃ ba jaanʼã a Mowisi ʋ bↄ̃w a Ejibti-tẽw yɛ̃ a jaa, na ʋ ɩ gãdaa a ʋ ƴɛrɩ̃sɩ pʋↄ nɩ a ʋ tʋmↄ pʋↄ. 23 “A lɛ ʋ na pↄw a yomo lɩjaayi, tɩɛrʋ̃ wa ʋ na ʋ bʋↄrↄ ʋ cen na nyɛ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ na ɩ a ʋ yɛɛr. 24 A mɩnɛ ʋ na ta a be, ʋ nyɛ na a ʋ yɛbɛ ƴen sʋbↄ a Ejibti nɩrɛ na hʋↄlↄ, ɩ̃ cen na sũo ʋ, na ʋ kú a Ejibti nɩrɛ ʋlↄ yaw a san. 25 A Mowisi tɩɛrʼã beeka a ʋ yɛɛr na bↄ̃w na bↄ̃w ka a ʋlↄ a Naaŋmɩn na de faa nɩ ba. Ɩ̃-cɛ baa bↄ̃w a lɛ wa. 26 A bio vɩɛ na a Mowisi tuorʼɩ̃ a ʋ yɛɛr ayi na jɛbɛ taa, ɩ̃ bʋↄrↄ ʋ ɓaalɩ̃ ba, ɩ̃ yel ba: ʻNyɩ ɩ na yɛɛr, ɩ̃ bõ ɩ̃ ɩ a nyɩ hʋↄlↄ taa?ʼ 27 Ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na hʋↄlↄ a ʋ tↄ sʋbↄ, daa na a Mowisi bar ɩ̃ yel ʋ: ʻAla ɩ̃ ƴↄ̃w fʋ a fʋ ɩ a sɩ nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a sɩ ƴɛr-guoro? 28 Fʋ bʋↄrↄ na fʋ mɩ kú ma a mɩnɛ fʋ na kú a Ejibti nɩrɛ a jamɩ mɩɩ?ʼ 29 A lɛ a Mowisi na wõ a ʋna ƴɛrɩ̃, ʋ jↄ na cen a Madɩyã-tẽw na jɛ a be dↄw dabil ayi. 30 “Ɩ̃ a lɛ a yomo lɩjaayi na tↄl baar, a Naaŋmɩn sɩ-tʋnaa nyɩrʼã a Mowisi a tɩ-bile pʋↄ na Ꞌlere a vũu a be a wɛkar pʋↄ a Sɩnayɩ-tãw loor. 31 A lɛ ʋ na nyɛ a ala, nʋↄr ko ʋ na ɩ̃ a mɩnɛ ʋ na ta pɩɛl ɩ̃ Ꞌwuoro, ʋ wõ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ kↄkɩr na yel ʋ: 32 ʻƖ̃ ɩ na a fʋ sãa-kʋnbↄ Abʋraham nɩ a Ɩjakɩ nɩ a Jakↄb Naaŋmɩn,ʼ a dãbɩ̃ɛ nyↄw a Mowisi ʋ mine ɩ̃ ma Ꞌlara Ꞌwuoro wa. 33 A Nɩ-kpɛ̃ɛ lɛ yel ʋ: ʻYaa a fʋ nafaba bar a-na-ɩ a jie ʋlↄ fʋ na ɩraa ɩ na ji-ciiraa. 34 Ɩ̃ nyɛ na a mɩnɛ ba na kpowro a ɩ̃ nɩbɛ a Ejibti-tẽw pʋↄ, ɩ̃ mɩ wõ a mɩnɛ ba na pɛnɛ, ɩ̃ na ɩ̃ suu a ba faafʋ ɩnɛ. Yɛ̃ƴɛrɩ̃ na, wa ɩ̃ tʋ̃ fʋ a Ejibti.ʼ 35 “A ʋna Mowisi a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ na dãa jaar ɩ̃ yel ʋ á ala ɩ̃ ƴↄ̃w ʋ ʋ ɩ a ba nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a ba ƴɛr-guoro, a ʋlↄ a Naaŋmɩn tʋ̃ ʋ ɩ a nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a fafaara nɩ a sũofʋ ʋlↄ ʋ na pↄw a sɩ-tʋnaa jie na dãa nyɩr ʋ a tɩ-bile pʋↄ. 36 A ʋna Mowisi ɩ̃ tↄw a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ yi nɩ a Ejibti-tẽw, tʋ̃ nɩ a nↄ-kofʋ tʋmↄ na miile a Naaŋmɩn kpɛ̃w a ʋna tẽw pʋↄ, nɩ a Man Jɩ̃ɛw pʋↄ, nɩ a wɛkar pʋↄ a yomo lɩjaayi. 37 A ʋna Mowisi naa yelʼã a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ: ʻA Naaŋmɩn nↄↄ kʋ nyɩ na a ƴɛr-hiere a ɩ̃ kaarɩ̃ na ɩrɛɛ a nyɩ mɩ̃ɛ nɩrɛ ƴen sʋbↄ.ʼ 38 A ʋna Mowisi mɩ dãa na be nɩ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ na duo taa a wɛkar pʋↄ. Ʋ be nɩ na a sɩ sãa-kʋnbↄ nɩ a Naaŋmɩn sɩ-tʋnaa na dãa ƴɛrɛ nɩ ʋ a Sɩnayɩ-tãw juu, ɩ̃ ʋ pↄw a Naaŋmɩn baafʋ ƴɛrɩ̃sɩ na ʋ kʋ sɩ. 39 “Ɩ̃-cɛ a sɩ sãa-kʋnbↄ ma sↄw cɛl ʋ wa. Ba jaar ʋ na bar ɩ̃ bʋↄrↄ ba lɛ lɩɛb cen a Ejibti. 40 Ba yelʼã a Aarↄ̃: ʻMaal bʋtɩbɛ kʋ sɩ a ba ɩ a sɩ naaŋmɩnsɩ naa ba de sɩ nĩe, a-na-ɩ saa bↄ̃w a ala na ta a ʋna Mowisi na yi nɩ sɩ a Ejibti wa.ʼ 41 Ba mɛ na bʋtɩɩb a ʋna daarʼãa ʋ wↄ̃ taa nɩ nale ɩ̃ kú a yele ƴↄ̃w ʋ, ɩ̃ na ba ɓolo cɩlɛ nɩ a ala ba na maalʼɩ̃ a ba nur ɩnɛ. 42 Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn ŋmelĩ na puo-sↄw ƴↄ̃w ba ɩ̃ bar ba a ba puoro a saꞋlon ŋmarbie a mɩnɛ a na yel a ƴɛr-hierbe sɛbsɩ pʋↄ: ʻƖsɩrayɛl nɩbɛ! A maa Naaŋmɩn nyɩ dãa kú a dʋn ƴↄ̃w a wɛkar pʋↄ a yomo lɩjaayi mɩɩ? Aa ɩ maa ʋ wa. 43 Ɩ̃-cɛ a nyɩ naaŋmɩn Mↄlↄkɩ gan yir nyɩ dãa tɛrɛ yʋↄrↄ nɩ, nɩ a nyɩ naaŋmɩn Arafã bʋtɩɩb na wↄ̃ a ŋmarbir kaarɩ̃. A ana bʋtɩbɛ naa, nyɩmɩ dãa maalʼɩ̃ a nyɩ nur na nyɩ puoro. Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ na diw nyɩ na bar, a nyɩ cen a Babɩlↄ̃-tẽw puo-sↄw.ʼ 44 “A be a wɛkar pʋↄ, a sɩ sãa-kʋnbↄ dãa na tɛrɛ a gan yir ba na maal bine a pʋlɩ̃-taa ƴɛr-kpɛn a Mowisi na sɛb ƴↄ̃w a kʋsɩ-pɛrɩsɩ jur. Ba mɛ na a yir ʋlↄ a mɩnɛ a Naaŋmɩn na yel a Mowisi, a-na-ɩ ʋ yel ʋ na á ʋ maal a wↄ̃ a mɩnɛ ʋ na dãa miil ʋ. 45 Ba de na a ʋna gan yir naa kʋ a ba bibiir na mɩ ɩ a sɩ sãa-kʋnbↄ, a ba de cere nɩ a daar ʋlↄ a Jojie na tɛrɛ ba kpɛ fa nɩ a nɩ-bʋlsɩ ten, a-na-ɩ a Naaŋmɩn ɩ̃ de ba nĩe diw a nɩ-bʋlsɩ bar. A be a gan yir ʋlↄ be wa ta nɩ a jamana Davɩtɩ daar. 46 A ʋ ben nʋmↄ na a Naaŋmɩn, ʋ sʋↄr sↄr a ʋ jie á ʋ mɛ yir-kpɛɛraa kʋ a ʋna Naaŋmɩn na mɩ ɩ a Jakↄb Naaŋmɩn. 47 Ɩ̃ a Salʋmↄ̃ ɩ̃ ɛ̃ɛ mɛ a yir kʋ ʋ. 48 Ɩ̃-cɛ a saꞋlon iin Naaŋmɩn ma kpɛɛrɛ a yie ala pʋↄ a nɩbɛ na mɛ nɩ a ba nur wa, a mɩnɛ a ƴɛr-hiere na yel áa Naaŋmɩn yelʼã: 49 ʻA saꞋlon ɩ na a ɩ̃ naa-dakↄw, ɩ̃ a tẽw ɩ a ɩ̃ gbɛɛ dↄↄlfʋ jie. Yir wↄ̃ mɩnɛ nyɩ na mɛ kʋ ma? Mɩɩ ji-wↄ̃ mɩnɛ pʋↄ ɩ̃ na jɛ pɩɛn? 50 Aa ɩ a ɩ̃ nur ɩ̃ maal a ala a jaa wa?ʼ 51 “A nyɩna su-kpɛn deme, na ma jaar a Naaŋmɩn bar ɩ̃ maa sↄwrↄ cɛlɛ a ʋ ƴɛrɩ̃ wa, a daar a jaa nyɩ ma vara na a Naaŋmɩn Sɩɛ tʋmↄ! A mɩnɛ a nyɩ sãa-kʋnbↄ na dãa maala, a lɛ nyɩ mɩ maala. 52 Yɛr-hier-buor a nyɩ sãa-kʋnbↄ ma dãa hʋↄl wa? Ba kú na a bala na dãa de nĩe ƴɛr a Torfʋ Sʋbↄ wafʋ ƴɛrɩ̃, ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, nyɩmɩ de ʋ a juu na nyɩ kú ʋ. 53 A nyɩmɩ na pↄw a Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn a sɩ-tʋnɩsɩ na kʋ nyɩ, nyaa jↄrↄ a ana ƴɛr-kpɛn wa!” 54 A mɩnɛ a ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ na wõ a ʋna ƴɛrɩ̃ naa, suur nyↄw ba na po nɩ a ba nyɩr nyɩmɛ ƴↄ̃w a Ɩtɩɛn. 55 Ɩ̃-cɛ a Ɩtɩɛn sɛw nɩ na a Naaŋmɩn Sɩɛ ɩ̃ Ꞌwuor a saꞋlon nyɛ a Naaŋmɩn cãa kpɛ̃ɛ nɩ a Jeeju na ɩraa a Naaŋmɩn dʋrɩ̃ loor, 56 ɩ̃ yel: “Nyɩ́ cɛlɛ, ɩ̃ nyɛ na a saꞋlon ʋ yuo nɩ a Nɩbɛ Bie na ɩraa a Naaŋmɩn dʋrɩ̃ loor.” 57 A mɩnɛ ba na wõ a ƴɛrɩ̃ ʋlↄ, ba wuurʼã nɩ kpɛ̃w ɩ̃ ɓʋr a ba tobo ɩ̃ sɩlɩ̃ ʋ ba jaa 58 nyↄw taw yi nɩ a tẽw cɛ̃cɛ̃w, lↄbↄ nɩ ʋ a kubie bʋↄrↄ ba kú ʋ. A ƴɛr-manba binʼã a ba cẽcene a polbile ʋlↄ ba na bʋↄlↄ a Sol gbɛɛ pulẽe. 59 Ba lↄbↄ na a Ɩtɩɛn ɩ̃ ʋ sʋↄrↄ a Naaŋmɩn yele: “Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju, de a ɩ̃ sɩɛ!” 60 Ɩ̃ ʋ lo na gburĩ a dume ɩ̃ wuurʼɩ̃ kpɛ̃w yel: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, taa de a fãa na ba na maala ma dↄↄl a ba juu wa!” A lɛ ʋ na ƴɛr a ʋna ƴɛr-bir baar, ʋ ŋmaa na a vʋʋrʋ̃. Ɩ̃ a Ɩtɩɛn kʋfʋ nʋmↄ na a Sol.
81 A ʋna bibir bõ-ƴen naa pʋↄ, ba nyↄw na ɩ̃ hʋↄlↄ a Jerujalɛm duo-puorbo, a ba jaa jↄ ŋma kpee kpee cen a Jude nɩ a Samari, ɩ̃ cɛ a nɩ-tʋnɩsɩ tɛw bar a ba jɛ a Jerujalɛm. 2 A nɩbɛ ŋmɛɛ na jↄrↄ a Naaŋmɩn de na a Ɩtɩɛn naa ba kõ ʋ yayaw ũu. 3 Ɩ̃-cɛ a Sol ʋlↄ ƴↄ̃w na kpɛ̃w bʋↄrↄ ʋ bũburĩ a duo-puorbo. Ʋ yʋↄrↄ na a yie nyↄwrↄ a dabsɩ lãa nɩ a pↄↄbↄ, ƴↄnↄ a kasu pʋↄ. 4 A bala na dãa jↄ ŋma a kpee kpee yʋↄrↄ na a ten ten ƴɛrɛ a Naaŋmɩn ƴɛr-son. 5 A Fɩlɩpɩ cenʼã a Samari-tẽw na ƴɛr a Kirisi ƴɛrɩ̃ kʋ a nɩbɛ. 6 A mɩnɛ a nɩ-yaw na wõ a ʋ ƴɛrɩ̃ ɩ̃ mɩ nyɛ a nↄ-kofʋ tʋmↄ ʋ na maala, ba nyɩrɩ̃ na ƴↄ̃w a toor cɛlɛ a ala ʋ na yele. 7 A-na-ɩ a kↄ̃tↄn-kpansɩ yire na a nɩ-yaw jie wuure nɩ kpɛ̃w, ɩ̃ a gbɛɛ nɩ a kpɩkpɩl-sãwsɩ deme yaw kpɛmɛ, 8 a ba nyɛ nʋ̃ↄ kpɛ̃ɛ a ʋna tẽw naa pʋↄ. 9 A be, daba dãa na be be na dɩ Sɩmↄ̃, na ma maala a tɩsↄↄlʋ̃ʋ a korĩ-cɛ jaa, a nʋↄr ko a Samari nɩbɛ. Ʋ yel ba na á nɩ-kpɛ̃ɛ ʋ ɩ, 10 a bibiir wa de nɩ a nɩ-bɛrɛ jaa sↄw na ma ƴↄ̃w a toor cɛlɛ ʋ. Ba yelʼã áa daba na, a Naaŋmɩn fãw ʋ tɛrɛ, a ʋlↄ ba na bʋↄlↄ a Fãgã Kpɛ̃ɛ Sʋbↄ. 11 Ɩ̃ ba nyɩrɩ̃ na ƴↄ̃w toor cɛlɛ ʋ a-na-ɩ korĩ-cɛ jaa ʋ dãa maal a tɩsↄↄlʋ̃ʋ a ko ba a nↄɛ. 12 Ɩ̃-cɛ a Fɩlɩpɩ mana ba na a Naaŋmɩn fãw ƴɛrɩ̃ miile nɩ ba a Jeeju-Klrisi yuor, ɩ̃ a lɛ ba na sↄw a ʋna ƴɛr-son, a dabsɩ nɩ a pↄↄbↄ ɩ na a ba mʋr ba a kʋ̃ↄ. 13 A Sɩmↄ̃ mɩ̃ɛ mɩ sↄw na, a ba mʋr ʋ a kʋ̃ↄ, ʋ ɩraa a Fɩlɩpɩ sɛ̃, a nʋↄr nyɩrɩ̃ kpaw ʋ a mɩnɛ ʋ na nyɛ a nↄ-kofʋ tʋ̃-bɛrɛ na miile a Naaŋmɩn kpɛ̃w a Fɩlɩpɩ na maala. 14 A nɩ-tʋnɩsɩ na be a Jerujalɛm wõ na áa Samari nɩbɛ sↄw na a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ ɩ̃ tʋ̃ a Pɩɛr nɩ a Jã a be. 15 Ɩ̃ a lɛ ba na ta a Samari, ba sʋↄrʼã a Naaŋmɩn ƴↄ̃w a popuorbo a ba pↄw a ʋ Sɩɛ, 16 a-na-ɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ ma dãa suu a bana nɩbɛ jie sɛr wa, a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju yuor tɛw ba dãa de mʋrʼɩ̃ ba a kʋ̃ↄ. 17 A lɛ, a Pɩɛr nɩ a Jã dↄↄl ba na a nur a ba pↄw a Naaŋmɩn Sɩɛ. 18 A lɛ a Sɩmↄ̃ na nyɛ a nɩ-tʋnɩsɩ na dↄↄl a nɩbɛ a nur a ba pↄw a Naaŋmɩn Sɩɛ, ʋ irʼã libie kʋ a Pɩɛr nɩ a Jã 19 ɩ̃ yel: “Nyɩ́ mɩ kʋ ma a ʋna fãw, a maa wa dↄↄl nɩrɛ a nuu ʋ mɩ pↄw a Naaŋmɩn Sɩɛ.” 20 Ɩ̃-cɛ a Pɩɛr yel ʋ na: “A fʋ̃ʋ nɩ a fʋ libie jaa, nyɩ́ bↄr, a-na-ɩ fʋ tɩɛrɛ na áa Naaŋmɩn bom pↄrↄ ɩ na bom fʋ na tʋↄrↄ daara nɩ a libie! 21 Faa tɛrɛ sↄr fɩ̃ɩ na lãa tʋ̃ nɩ sɩ a tʋn na wa, a-na-ɩ a fʋ suur ma tor a Naaŋmɩn nii-sↄw wa. 22 Ala-ɩ̃-sↄ lɩɛb a fʋ yɛ̃ a fʋ tɩɛrʋ̃ bier ɩnɛ, ɩ̃ sʋↄr a Nɩ-kpɛ̃ɛ; a nʋmↄ wa sↄw ʋ na de na a ʋna tɩɛrʋ̃ bar fʋ. 23 A-na-ɩ ɩ̃ nyɛ na bↄ̃w ka a fʋ pʋↄ ulĩ na ma ɩ wa, ɩ̃ a fʋ mɩ be a maal-fãa kasu pʋↄ.” 24 A Sɩmↄ̃ yel a Pɩɛr nɩ a Jã: “A nyɩmɩ nyɩ mɩ̃ɛ, nyɩ́ sʋↄr a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴↄ̃w ma a ana yele nyɩ na yel ma kↄ̃ wa ta ma wa.” 25 A lɛ a nɩ-tʋnɩsɩ bala ayi na man a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛrɩ̃ baar, ba lɩɛbʼã kule a Jerujalɛm, ƴɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-son a Samari ten yaw ala pʋↄ na be a ba sↄr juu. 26 A Nɩ-kpɛ̃ɛ sɩ-tʋnaa kãw yelʼã a Fɩlɩpɩ: “Ir cen a gʋbaa loor a sↄr ʋlↄ pʋↄ na ɩ a wɛkar sↄr, na yi a Jerujalɛm ɩ̃ cere a Gajaa.” 27 - 28 A Fɩlɩpɩ irʼã cen ɩ̃ a be a sↄr juu, ʋ tuorʼɩ̃ na a Etiyopi daba na dãa cen a Jerujalɛm na puor a Naaŋmɩn ɩ̃ lɩɛb kule. Ʋ ɩ na a Etiyopi pↄw-jamana ba na bʋↄlↄ a Kãdasɩ tʋ̃tʋ̃-nɩ-kpɛ̃ɛ ba na maal ʋ ab na mɩ ɩ a ʋ libi-Ꞌwuoro. Ʋ jɛ na a ʋ kaar pʋↄ a wiir na ma tawra, ɩ̃ Ꞌwuoro a sɛbɛ ʋlↄ a Naaŋmɩn ƴɛr-hiere Ejayi na dãa sɛb. 29 A Naaŋmɩn Sɩɛ yelʼã a Fɩlɩpɩ: “Cen na pɩɛlʼɩ̃ a kaar ʋlↄ.” 30 A Fɩlɩpɩ jↄ na ta a kaar par, ɩ̃ wõ a daba ʋ Ꞌwuoro a Ejayi sɛbɛ, ʋ soor ʋ: “Fʋ bↄ̃w na a ƴɛrɩ̃ na fʋ na Ꞌwuoro par mɩɩ?” 31 A daba yel ʋ. “Mɩnɛ ɩ̃ na ɩ ɩ̃ bↄ̃w a par ɩ̃ a ala ma ɩ nɩrɛ ɩ̃ miil ma wa?” A lɛ, ʋ sʋↄrʼã a Fɩlɩpɩ ʋ do kpɛ a ba lãa jɛ. 32 A Naaŋmɩn Sɛbɛ ƴɛrɩ̃ ʋlↄ ʋ na dãa Ꞌwuoro yelʼã: “Ba taw ʋ na cenʼɩ̃ wↄ̃ taa nɩ pɛr ba na cere nɩ a kúfʋ jie. Ʋ mɩ sine na wↄ̃ taa nɩ a pẽle ba na pũono a kↄbↄ. ꞋWaa haa nʋↄr wa. 33 Ba sũkpurĩ ʋ na; baa guor a ʋ ƴɛrɩ̃ a tor wa. Nɩrɛ kↄ̃ wa ƴɛr a ʋ bal par ƴɛrɩ̃ wa, a-na-ɩ a ʋ baafʋ ŋmaa na a ka a tẽw pʋↄ.” 34 A Etiyopi daba yel a Fɩlɩpɩ: “Ɩ̃ sʋↄr fʋ na, yel ma: ala a ƴɛr-hiere yele a lɛ? Ʋlↄ ɩ̃ yele ƴↄnↄ a ʋ mɩ̃ɛ, mɩɩ nɩ-kpee ʋ yele?” 35 A Fɩlɩpɩ nyↄw na a jie ʋlↄ ʋ na dãa Ꞌwuoro a sɛbɛ pʋↄ ɩ̃ man ʋ a Jeeju ƴɛr-son. 36 Ɩ̃ a lɛ ba na cere, ba ta na jie kʋ̃ↄ na be, a daba yel a Fɩlɩpɩ: “Nyɛ kʋ̃ↄ; bom be na be vara ma a faa tʋↄrↄ mʋrↄ ma a kʋ̃ↄ wa mɩɩ?” [ 37 A Fɩlɩpɩ yel ʋ: “A fʋ̃ʋ sↄw nɩ a fʋ pʋↄ ʋ jaa, ɩ̃ na tʋↄ na mʋr fʋ a kʋ̃ↄ.” A daba yel: “Ɩ̃ sↄw na ka a Jeeju-Kirisi ɩ na a Naaŋmɩn Bie.”] 38 Ɩ̃ ʋ ƴↄ̃w na a ba ɩraa nɩ a kaar, a ʋlↄ nɩ a Fɩlɩpɩ suu kpɛ a kʋ̃ↄmɩ, a Fɩlɩpɩ mʋr ʋ. 39 A lɛ ba na yi a kʋ̃ↄ pʋↄ baar, a Nɩ-kpɛ̃ɛ Sɩɛ jalʼã a Fɩlɩpɩ cenʼɩ̃, a daba ma lɛ nyɛ ʋ wa. Ɩ̃ a nʋ̃ↄ nyↄw ʋ na ʋ de a sↄr cere. 40 Ɩ̃ a Fɩlɩpɩ ʋlↄ wa Ꞌwuorʼã nyɛ ʋ be a Ajↄtɩ-tẽw pʋↄ, ɩ̃ de a sↄr cere, ƴɛrɛ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ a ten a jaa pʋↄ wa ta nɩ a Sejare.
91 Ɩ̃-cɛ a Sol cãa na pure a Nɩ-kpɛ̃ɛ par-tuurbe bʋↄrↄ ʋ kú ba. Ʋ cenʼã a Naaŋmɩn baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ sɛ̃ 2 na sʋↄr sɛbsɩ a ʋ cenʼɩ̃ na kʋ a puorfʋ yir ni-dierbe na be a Damasɩ, ɩ̃ a ala ɩ̃ ɩ ʋ nyɛ na a nɩbɛ bala na tuure a Nɩ-kpɛ̃ɛ sↄr, a dabsɩ mɩɩ a pↄↄbↄ, ʋ tʋↄ nyↄↄr ba cenʼɩ̃ a Jerujalɛm. 3 A lɛ ʋ na be a sↄr pʋↄ cere na pɩɛlɛ a Damasɩ, a cãa yi na a saꞋlon a jie naan ɩ̃ wa nyɩnyɩl pↄw ʋ, 4 ʋ lo a tene ɩ̃ wõ kↄkɩr ʋ yel ʋ: “Sol, Sol, bõ ɩ̃ ɩ a fʋ hʋↄlↄ ma a nↄhↄ̃?” 5 A Sol soor: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, ala fʋ ɩ?” Ʋ yel ʋ: “Ɩ̃ ɩ na a Jeeju ʋlↄ fʋ na hʋↄlↄ. 6 Ɩ̃-cɛ, ir kpɛ a tẽw pʋↄ. A be, ba na yel fʋ na a ala fʋ na sɛw fʋ maal.” 7 Ɩ̃ a dabsɩ bala na lãa cere nɩ a Sol, ba ɩraa na lɛ gbul, a mɩnɛ ba na wõ a kↄkɩr ɩ̃ ma nyɛ nɩrɛ wa. 8 A Sol lɛ irʼã ɩraa ɩ̃ yuo a mimie ɩ̃ ma nyɛ bom wa, a ba nyↄw ʋ a nuu taw kpɛ nɩ a Damasɩ. 9 Ʋ jↄ̃w na maalʼɩ̃ bibie ata, ɩ̃ ma dɩ bom wa, ma mɩ nyu kʋ̃ↄ wa. 10 Ɩ̃-cɛ par-tuure ƴen sʋbↄ be na be a Damasɩ-tẽw pʋↄ ba na bʋↄlↄ a Ananɩya. Ʋ nyɛ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ a sɩɛ bom kaarɩ̃ ʋ bʋↄl ʋ: “Ananɩya!” Ʋ yel: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, ɩ̃ sↄw na.” 11 Ɩ̃ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yel ʋ: “Ir cen a sↄr ʋlↄ pʋↄ ba na bʋↄlↄ a Sↄr Toraa. A fʋ̃ʋ cen, fʋ ta a Judasɩ yir ɩ̃ soor a Tarsɩ-tẽw daba ʋlↄ ba na bʋↄlↄ a Sol. Ʋ be na be sʋↄrↄ a Naaŋmɩn, 12 ɩ̃ ʋ nyɛ na daba ba na bʋↄlↄ a Ananɩya a sɩɛ bom kaarɩ̃, ʋ kpɛ a ʋ sɛ̃ dↄↄl ʋ a ʋ nuu a ʋ mimie na lɛ yuo.” 13 A Ananɩya yel: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, nɩ-yaw man ma na a daba na ƴɛrɩ̃, nɩ a bier a jaa ʋ na maal a fʋ nɩbɛ na be a Jerujalɛm. 14 Ɩ̃ a ka mɩ, a baar-lo-nɩ-bɛrɛ mɩ kʋ ʋ na a sↄr ʋ na nyↄↄrʼɩ̃ a bala ba jaa na bʋↄlↄ a fʋ yuor.” 15 Ɩ̃-cɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yel ʋ na: “Gen, a-na-ɩ ɩ̃ vɛlʼã a ʋna daba ir ʋ na ɩ a ɩ̃ tʋ̃tʋnↄ, miilʼɩ̃ a ɩ̃ yuor kʋ a nɩ-bʋlsɩ nɩ a ba jamansɩ nɩ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ mɩ a ba na bↄ̃w ma. 16 A maa mɩ̃ɛ, ɩ̃ na miil ʋ na a won ala ʋ na sɛw ʋ nyɛ a ɩ̃ ɩnɛ.” 17 Ala-ɩ̃-sↄ a Ananɩya cenʼã na kpɛ a yir ʋlↄ pʋↄ a Sol na be ɩ̃ dↄↄl ʋ a nuu ɩ̃ yel: “Ɩ̃ yɛbɛ Sol, a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju ʋlↄ na nyɩr fʋ a lɛ fʋ na be a sↄr pʋↄ waara ɩ̃ tʋ̃ ma a fʋ sɛ̃, a fʋ mimie na lɛ yuo ɩ̃ a fʋ na sɛw nɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ.” 18 A jie naan, bom Ꞌlaw na a Sol mimie pʋↄ lo wↄ̃ taa nɩ jɩm pↄbↄ, ɩ̃-cɛ ʋ lɛ nyɛrɛ. A lɛ, ʋ irʼã a ba mʋr ʋ a kʋ̃ↄ, 19 ɩ̃ a lɛ ʋ na dɩ a dɩb baar, ʋ lɛ nyɛ na kpɛ̃w. A Sol jɛ na a be a Damasɩ fɩ̃ɩ nɩ a par-tuurbe bala na be a be. 20 A jie naan, ʋ cenʼã a puorfʋ yie pʋↄ na nyↄw ɩ̃ hiere kʋrↄ ba áa Jeeju ɩ na a Naaŋmɩn Bie. 21 A nↄɛ ko na a bala ba jaa na wõ a ʋ ƴɛrɩ̃, a ba sooro taa: “Aa ɩ a daba na ɩ̃ dãa bũbure a bala na bʋↄlↄ a yuorʼãa a Jerujalɛm wa? Ɩ̃ Ꞌwaa mɩ wa a ka a ʋ nyↄↄr ba lũ cenʼɩ̃ a baar-lo-nɩ-bɛrɛ jie wa?” 22 Ɩ̃-cɛ a Sol fãw dↄↄlↄ na a bibie a jaa, ʋ ma ƴɛr a ƴɛrɩ̃ tʋↄ a Jufisɩ bala na be a Damasɩ, a jur bↄr ba, a mɩnɛ ʋ na ma miile ba áa Jeeju ɩ̃ sɩrɩ̃ ɩ a Kirisi. 23 A mɩnɛ a bibi-yaw na tↄl baar, a Jufisɩ duo na taa goro a Sol kúfʋ. 24 Ɩ̃-cɛ nɩrɛ yel ʋ na á ba goro ʋ na. Ba gure na a tẽw dↄ̃dↄ-nↄɛ a mↄtↄ̃w nɩ a tɩsↄw a mɩnɛ ba na kúrↄ ʋ. 25 Ɩ̃-cɛ a Sol par-tuurbe ɩ na ʋ kpɛ kpɛ̃jɛrɩ̃ pʋↄ a tɩsↄw a ba tur ʋ bar ʋ suu a tẽw dacin dapuor. 26 A mɩnɛ a Sol na ta a Jerujalɛm, ʋ bʋↄrↄ na ʋ pↄw a par-tuurbe, ɩ̃-cɛ a ba jaa jↄrↄ ʋ na dãbɩ̃ɛ a-na-ɩ baa sↄw a ʋ sɩrɩ̃ na ɩ a par-tuure wa. 27 Ɩ̃-cɛ a Banabasɩ tɛrɛ ʋ na eenʼɩ̃ a nɩ-tʋnɩsɩ sɛ̃ ɩ̃ man ba a mɩnɛ a Sol na nyɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ a sↄr pʋↄ, nɩ a mɩnɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ na ƴɛrʼɩ̃ ʋ. Ʋ mɩ yel ba na a mɩnɛ a Sol na de a Jeeju yuor ƴɛrʼɩ̃ a ƴɛrɩ̃ nɩ Ꞌlafʋ a lɛ ʋ na be a Damasɩ. 28 Wa nyↄw nɩ a ʋna daarʼãa, a Sol pↄw na a par-tuurbe a ba lãa yʋↄrↄ a Jerujalɛm ɩ̃ de a Jeeju yuor ƴɛrɛ nɩ a ƴɛrɩ̃ nɩ Ꞌlafʋ, 29 ɩ̃ mɩ ƴɛrɛ nɩ a Jufisɩ bala na wono a Gɩrɛkɩ ƴɛrɩ̃ ɩ̃ mana taa nɩ ba, ɩ̃ a bala ʋlↄ bʋↄrↄ ba kú ʋ. 30 A mɩnɛ a yɛɛr na wonaa, ba tↄw na a Sol cenʼɩ̃ a Sejare na ƴↄ̃w a sↄr ʋ cere a Tarsɩ. 31 A lɛ, a duo-puorbo dãa na be a pɩɛnfʋ pʋↄ a Jude nɩ a Galile nɩ a Samari wɛɛ a jaa. Ba pↄwrↄ na a fãw jↄrↄ nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ, ɩ̃ a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɩɛ na sũono ba, a nɩbɛ wɩɛrɛ na dↄↄlↄ a ba pʋↄ. 32 A Pɩɛr yʋↄrↄ na a ten a jaa. Ɩ̃ bibir bõ-ƴen ʋ cenʼã a popuorbo sɛ̃ a Lɩda, 33 na nyɛ a daba ba na bʋↄlↄ a Ene a be, na maal yomo anuu-nʼata a sɛn pʋↄ a-na-ɩ ʋ gbɛrʼã. 34 A Pɩɛr yel ʋ: “Ene, a Jeeju-Kirisi kpɛmɛ fʋ na. Ir pilĩ a fʋ sɛn”, a Ene ir a jie naan. 35 A Lɩda nɩbɛ, nɩ a Saarↄ̃ nɩbɛ ba jaa nyɛ ʋ na ɩ̃ lɩɛb puoro a Nɩ-kpɛ̃ɛ. 36 Pↄw be na be a Jope ɩ̃ ɩ a popuoro a ba bʋↄlↄ Tabɩta, a ʋna yuor a Gɩrɛkɩ nɩbɛ lɩɛb bʋↄlↄ a Dↄrkasɩ, a lɛ yelʼã a “Wʋl-pɩɛl.” Tʋ̃-vɛlɛ ʋ dãa tʋnↄ a daar a jaa sũono nɩ a nãw deme. 37 Wʋlɩ̃ dãa na nyↄw ʋ a ʋna daarʼãa ʋ kpi a ba so ʋ a kʋ̃ↄ baar ɩ̃ de ʋ do nɩ bin a bↄↄpɩɛn diem. 38 A Lɩda pɩɛlʼɩ̃ na a Jope, ala-ɩ̃-sↄ a mɩnɛ a par-tuurbe bala na be a Jope na wõ áa Pɩɛr be na a be, ba tʋ̃ na nɩbɛ ayi a ʋ sɛ̃ nɩ a ƴɛrɩ̃ na: “Sɩ sʋↄr fʋ na a fʋ na wa a sɩ jie fↄfↄw,” 39 a Pɩɛr ir a jie naan a ba lãa cen. A mɩnɛ ʋ na ta a be, ba de ʋ na do nɩ a garɩ̃ a bↄↄpɩɛn diem, ɩ̃ a kpɩ̃ɩ-pↄↄbↄ ba jaa taw na ta ʋ ɩ̃ kono miile nɩ ʋ a kparsɩ nɩ a cẽcene a Dↄrkasɩ na dãa maal a lɛdaar ʋ na dãa be nɩ ba. 40 A Pɩɛr ɩ na a ba yi ba jaa ɩ̃ ʋ lo gburĩ a dume ɩ̃ sʋↄr a Naaŋmɩn, ɩ̃ lɩɛb a nii-sↄw cↄw a kũu ɩ̃ yel: “Tabɩta, ir!” A kũu yuo a mimie nyɛ a Pɩɛr ɩ̃ ir jɛ. 41 A Pɩɛr nyↄw ʋ na a nuu sũo ʋ ʋ ir, ɩ̃ ʋ bʋↄl a popuorbo nɩ a kpɩ̃ɩ-pↄↄbↄ na ʋ miilʼɩ̃ ba ʋ lɛ ɩ a nɩ-mimir. 42 A Jope-tẽw nɩbɛ ba jaa bↄ̃wnaa na ɩ̃ a nɩ-yaw sↄw de a Nɩ-kpɛ̃ɛ. 43 A Pɩɛr jɛ na be a Jope kam a daba ʋlↄ yir ba na bʋↄlↄ a Sɩmↄ̃, na ɩ a gan-cↄↄrↄ.
101 Daba dãa na be be a Sejare a ba bʋↄlↄ Kↄrnɛɛ. Ʋ ɩ na a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ a Orom sↄdaalsɩ bala pʋↄ ba na bʋↄlↄ a Ɩtalɩ sↄdaalsɩ. 2 Ʋ puoro na a Naaŋmɩn ɩ̃ mɩ jↄrↄ ʋ, a ʋlↄ nɩ a ʋ yir deme ba jaa. Ʋ ma irʼã libi-yayaw sũono nɩ a Jufisɩ ɩ̃ mɩ sʋↄrↄ a Naaŋmɩn ma gala wa. 3 Bibir kãw a mↄtↄ̃w gↄrfʋ daar, ʋ nyɛ na a Naaŋmɩn sɩ-tʋnaa gbelẽgbelẽ ʋ kpɛ a ʋ sɛ̃ sɩɛ bom kaarɩ̃ ɩ̃ yel ʋ: “Kↄrnɛɛ!” 4 A Kↄrnɛɛ Ꞌwuor ʋ kir-kir-kir ɩ̃ a dãbɩ̃ɛ nyↄw ʋ ʋ yel: “Boolo ʋ, Nɩ-kpɛ̃ɛ?” A sɩ-tʋnaa yel ʋ: “A Naaŋmɩn sↄw na a fʋ sʋↄrfʋ nɩ a fu sũofʋ fʋ na sũono a nãw deme, ɩ̃ cãa tɛrɛ a fʋ tɩɛrɛ. 5 A ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, tʋ̃ nɩbɛ a ba cen a Jope na bʋↄl a daba ʋlↄ na dɩ a Sɩmↄ̃ ba na mɩ bʋↄlↄ a Pɩɛr. 6 Ʋ be na a ʋ yuor Sɩmↄ̃ yir pʋↄ na ɩ a gan-cↄↄrↄ, a ʋ yir na be a man gbẽgbere nʋↄr.” 7 A lɛ a sɩ-tʋnaa na ƴɛrʼɩ̃ a Kↄrnɛɛ ɩ̃ cen baar, ʋ bʋↄlʼã a ʋ tʋ̃tʋnbↄ ayi nɩ a sↄdaalaa ƴen sʋbↄ ʋ na barʼɩ̃ a nyãa na mɩ puoro, 8 na ʋ miil ba a ala a jaa ʋ na nyɛ, ɩ̃ tʋ̃ ba a Jope. 9 A dɩvɩɛ bio, a mɩnɛ a bana nɩbɛ na cãa be a sↄr pʋↄ pɩɛlɛ a Jope, a Pɩɛr do na a garɩ̃ a mↄtↄ̃-tuo a Naaŋmɩn sʋↄrfʋ ɩnɛ, 10 a kↄ̃ nyↄw ʋ ʋ bʋↄrↄ a dɩb. Ɩ̃ a lɛ ba na cãa maala a dɩb, ʋ nyɛ na sɩɛ bom. 11 Ʋ nyɛ na a saꞋlon ʋ yuo ɩ̃ a bom yi a be ɩ̃ suure wↄ̃ taa nɩ gã-kpɛ̃ɛ ba na nyↄw a jiir anaan ɩ̃ ture ʋ suure pɩɛlɛ a tene. 12 A wɛ-yel-bʋrↄ bʋrↄ ba jaa be na a gãw pʋↄ: a gbɛɛ anaan deme, a yel-vurisɩ, nɩ a pɩrɛ deme. 13 Ɩ̃ ʋ wõ na kↄkɩr na yel ʋ: “Pɩɛr, ir kú Ꞌwↄb!” 14 Ɩ̃-cɛ a Pɩɛr yel ʋ na: “Nɩ-kpɛ̃ɛ, maa tʋↄrↄ wa! A-na-ɩ a yel-ciirsɩ nɩ a yel-kpansɩ maa kpɛ a ɩ̃ nʋↄr pʋↄ wa.” 15 Ʋ lɛ wõ na a kↄkɩr na lɛ yel ʋ: “A ala a Naaŋmɩn na yel áa ɩ na yel-sono, taa yele áa ɩ na yel-kpansɩ wa.” 16 A ta na gbɛɛ ata a na maal a lɛ, ɩ̃ a jie naan, ba lɛ de na a ana yele do nɩ a saꞋlon. 17 A lɛ a Pɩɛr na cãa pɛrɛ a sɩɛ bom ʋlↄ par ʋ na nyɛ, a dabsɩ bala a Kↄrnɛɛ na tʋ̃ sooro na a Sɩmↄ̃ yir wa ta nɩ a dↄ̃dↄrɩ̃. 18 Ba bʋↄlʼã soor: “Ka a Sɩmↄ̃ ʋlↄ ba na bʋↄlↄ a Pɩɛr be?” 19 Ɩ̃ a lɛ a Pɩɛr na cãa pɛrɛ a sɩɛ bom ʋlↄ par, a Naaŋmɩn Sɩɛ yel ʋ na: “Sɩmↄ̃, nɩbɛ ata be na be bʋↄrↄ fʋ. 20 Ir suu pↄw ba a nyɩ lãa cen. Taa baala wa, a-na-ɩ maa ɩ̃ tʋ̃ ba a ba wa.” 21 A Pɩɛr suu a bana nɩbɛ sɛ̃ na yel ba: “Maa ɩ̃ ɩ a ʋlↄ nyɩ na bʋↄrↄ. A nʋmↄ na a nyɩ wa ka?” 22 A ba yel ʋ: “A sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ ʋlↄ ba na bʋↄlↄ a Kↄrnɛɛ ɩ̃ tʋ̃ sɩ. Ʋ ɩ na a nɩ-toraa na jↄrↄ a Naaŋmɩn, ɩ̃ a Jufisɩ ba jaa mɩ ƴↄnↄ ʋ. A Naaŋmɩn sɩ-tʋnaa yel ʋ na a ʋ bʋↄl fʋ a fʋ wɩ a ʋ yir ʋ cɛl a ala fʋ na tɛrɛ mana ʋ.” 23 Ala-ɩ̃-sↄ a Pɩɛr ɩ na a ba kpɛ gã a be. A bio vɩɛ, ʋ ir de a sↄr a ba lãa cere, a yɛɛr ŋmɛɛ na be a Jope pↄw ba cenʼɩ̃. 24 A dɩvɩɛ bio a Pɩɛr ta na a Sejare nyɛ a Kↄrnɛɛ nɩ a ʋ yir deme nɩ a ʋ badɛɛ ʋ na bʋↄl a ba jɛ gu ʋ. 25 A lɛ a Pɩɛr na ta kpɛɛrɛ, a Kↄrnɛɛ irʼã tuor ʋ ɩ̃ gburĩ a dume a ʋ nii-sↄw puoro ʋ. 26 Ɩ̃ a Pɩɛr nyↄw ʋ na ʋ ir ʋ yel ʋ: “Ir ɩraa, a-na-ɩ a maa mɩ, nɩrɛ ɩ̃ mɩ ɩ.” 27 Ʋ ƴɛrɛ nɩ na a Kↄrnɛɛ a ba kpɛ, ʋ nyɛ a nɩ-yaw na duo 28 ʋ yel ba: “Nyɩmɩ mɩ̃ɛ bↄ̃w na a sɩmɩ Jufisɩ puorfʋ ƴɛrɩ̃ pʋↄ, sↄr ma be be a sɩ na lãa gbɛbɛ taa nɩ a nɩ-bʋlsɩ wa, wa yele nɩ a ba yir kpɛfʋ wa. Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn man ma na a ɩ̃ taa wa Ꞌwuoro nɩrɛ ʋ wↄ̃ taa nɩ nɩ-kpana mɩɩ nɩ-sãwnaa wa. 29 Ala-ɩ̃-sↄ a mɩnɛ nyɩ na tʋ̃ bʋↄl ma, maa dãa baalɩ̃ wa. Ɩ̃ wa na. Yɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ɩ̃ sʋↄrↄ nyɩ na, nyɩ́ man ma a ala ɩnɛ nyɩ na bʋↄl ma.” 30 A Kↄrnɛɛ yel: “Á ɩ na bibie ata a dɩnaa ɩ̃ na be a ɩ̃ yir pʋↄ a nↄhↄ̃-wen, na ɩ̃ puoro a jaanʋↄr puorfʋ. A be a jie naan, ɩ̃ nyɛ na daba na su cẽcẽ-nyɩlaa ʋ ɩraa a ɩ̃ nii-sↄw 31 ɩ̃ yel ma: ʻKↄrnɛɛ, a Naaŋmɩn wõ na a fʋ sʋↄrfʋ, ɩ̃ Ꞌwaa hiin a fʋ sũofʋ a nãw deme jie wa. 32 Ala-ɩ̃-sↄ tʋ̃ nɩbɛ a ba cen a Jope na bʋↄl a Sɩmↄ̃ ʋlↄ na mɩ dɩ a Pɩɛr ʋ wa. Ʋ be na a ʋ yuor Sɩmↄ̃ ʋlↄ yir na ɩ a gan-cↄↄrↄ na be a man gbẽgbere nʋↄr.ʼ 33 Ɩ̃ tʋ̃ na bʋↄl fʋ a jie naan a lɛ, ɩ̃ fʋ pɛlɩ̃ na pʋↄ ɩ̃ wa. Ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ sɩ be na ka a Naaŋmɩn nii-sↄw sɩ jaa bʋↄrↄ sɩ cɛl a ala a jaa a Nɩ-kpɛ̃ɛ na ƴↄ̃w fʋ a fʋ na ƴɛr sɩ.” 34 A Pɩɛr nyↄw na a ƴɛrɩ̃ ɩ̃ ƴɛrɛ yele: “A ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ɩ̃ nyɛ na bↄ̃w ka a Naaŋmɩn ma Ꞌwuoro a nɩbɛ kpee kpee wa, 35 ɩ̃ a nɩ-bʋrↄ bʋrↄ ba jaa sↄ̃w, a nɩrɛ lɛ na jↄrↄ ʋ ɩ̃ maala a ala na tor, ma nʋmↄ ʋ na. 36 A Naaŋmɩn tɩɩrʼã a ƴɛr-son kʋ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ miile ba a pɩɛnfʋ ʋlↄ na yi a Jeeju-Kirisi jie, na ɩ a nɩbɛ ba jaa Nɩ-kpɛ̃ɛ. 37 Nyɩ bↄ̃w na a ala na maal a Jude wɩɛr ʋ jaa wa nyↄw nɩ a Galile, a daar ʋlↄ a Jã na dãa ƴɛr a kʋ̃ↄ mʋrfʋ ƴɛrɩ̃ baar. 38 Ɩ̃ nyɩ mɩ bↄ̃w na a mɩnɛ a Naaŋmɩn na vɛl ir a Najarɛtɩ Jeeju ɩ̃ de a ʋ Sɩɛ nɩ a ʋ fãw kʋ ʋ, nɩ a mɩnɛ a Jeeju na dãa yʋↄrↄ maala a vɩlaa kpɛmɛɛ nɩ a bala a Satã na hʋↄlↄ, a-na-ɩ a Naaŋmɩn be nɩ ʋ na. 39 A sɩmɩ, sɩ nyɛ na a ala a jaa ʋ na maal a Jerujalɛm nɩ a Jufisɩ tẽw ʋ jaa pʋↄ, ɩ̃ mana kʋrↄ a nɩbɛ. Ɩ̃ ba nyↄw ʋ na kpa yaal a daa juu ʋ kpi, 40 ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn ir ʋ na a kũu pʋↄ a bibie ata dayen ɩ̃ maal ʋ ʋ nyɩr sɩ. 41 Ɩ̃ aa ɩ a nɩbɛ ba jaa ɩ̃ nyɛ ʋ wa, ɩ̃-cɛ ʋ nyɩrʼã a sɩmɩ a Naaŋmɩn na de nĩe vɛl ir a sɩ ɩ a yel-mɩ̃ɛ ƴɛr-manba, a sɩmɩ na dãa lãa dɩ nɩ ʋ mɩ lãa nyu nɩ ʋ a lɛ ʋ na ir a kũu pʋↄ baar. 42 Ʋ yel sɩ na a sɩ hiere kʋrↄ a nɩbɛ miile nɩ ba a ʋlↄ a Naaŋmɩn biin ʋ ɩ a nɩ-mimie nɩ a kũusɩ ƴɛr-guoro. 43 A Jeeju ʋlↄ a Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe ba jaa dãa miile yele nɩ áa nɩrɛ lɛ na sↄw de ʋ, áa Naaŋmɩn na de na a ʋ yuor barʼɩ̃ a sʋbↄ ʋlↄ maal-faar kʋ ʋ.” 44 A lɛ a Pɩɛr na cãa ƴɛrɛ, a Naaŋmɩn Sɩɛ suu na pↄw a bala ba jaa na cɛlɛ a ʋ ƴɛrɩ̃. 45 Nↄɛ ko na a popuorbo bala na ɩ a Jufisɩ na dãa bɩɛl a Pɩɛr a ba lãa wɩ, a mɩnɛ ba na nyɛ a Naaŋmɩn ʋ mɩ tɩɩr a ʋ Sɩɛ ʋ suu pↄw a nɩ-bʋlsɩ, 46 a-na-ɩ ba wõ na a ba ƴɛrɛ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ pɛwrɛ nɩ a Naaŋmɩn. A lɛ, a Pɩɛr yelʼã: 47 “Sɩ na tʋↄ na mↄ̃w a nɩbɛ na a kʋ̃ↄ mʋrfʋ mɩɩ? A-na-ɩ ba mɩ pↄw na a Naaŋmɩn Sɩɛ a sɩ kaarɩ̃”, 48 ɩ̃ na ʋ ƴↄ̃w a ba de a Jeeju-Kirisi yuor mʋrʼɩ̃ ba a kʋ̃ↄ, ɩ̃ a ba sʋↄr ʋ a ʋ jɛ be fɩ̃ɩ a ba sɛ̃.
111 A nɩ-tʋnɩsɩ nɩ a yɛɛr na be a Jude wõ na áa nɩ-bʋlsɩ mɩ sↄw na a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃. 2 A lɛdaar a Pɩɛr na lɩɛb wa a Jerujalɛm, a bala na ma cɛ̃pɛrɛ a yʋↄr ŋmaafʋ ƴɛrɩ̃ ƴↄnↄ ʋ na a ƴɛrɩ̃ 3 yele nɩ: “Fʋ kpɛ na a nɩbɛ bala yir na ma Ꞌwuoro a yʋↄr ŋmaafʋ ƴɛrɩ̃ wa, a nyɩ lãa dɩ taa a dɩb!” 4 Ɩ̃ a Pɩɛr man ba na a ala na dãa ta a jaa barsɩ, a nyↄwfʋ jie wa ta nɩ a baarfʋ jie. Ʋ yel ba na: 5 “Ɩ̃ dãa na be a Jope sʋↄrↄ a Naaŋmɩn ɩ̃ nyɛ a sɩɛ bom. Ɩ̃ nyɛ na a bom ʋ suure wↄ̃ taa nɩ gã-kpɛ̃ɛ ba na nyↄw a jiir anaan ʋ yi a saꞋlon ɩ̃ suure waara na tara a ɩ̃ sɛ̃. 6 Ɩ̃ Ꞌwuorʼã kir-kir-kir a pʋ̃ↄ ɩ̃ nyɛ a dʋn bʋrↄ bʋrↄ ba jaa: a gbɛɛ anaan deme, a wɛ-yele, a yel-vurisɩ nɩ a pɩrɛ deme. 7 Ɩ̃ mɩ wõ na a kↄkɩr na yel ma: ʻPɩɛr, ir kú Ꞌwↄb!ʼ 8 Ɩ̃-cɛ ɩ̃ yel ʋ na: ʻNɩ-kpɛ̃ɛ, maa tʋↄrↄ wa! A-na-ɩ a yel-ciirsɩ nɩ a yel-kpansɩ maa kpɛ a ɩ̃ nʋↄr pʋↄ wa.ʼ 9 Ɩ̃ lɛ wõ na a kↄkɩr na yi a saꞋlon ɩ̃ yel: ʻA ala a Naaŋmɩn na yel áa ɩ na yel-sono, taa yele áa ɩ na yel-kpansɩ wa.ʼ 10 A ta na gbɛɛ ata a na maal a lɛ, ɩ̃ a ba lɛ taw a yele ala a jaa lɛ do nɩ a saꞋlon. 11 A ʋna daarʼãa pʋↄ, nɩbɛ ata ta na a yir ʋlↄ pʋↄ ɩ̃ na be. Sejare ba dãa yi ɩ̃ a ba tʋ̃ ba a ba wɩ a ɩ̃ sɛ̃. 12 A Naaŋmɩn Sɩɛ yel ma na a ɩ̃ pↄw ba cenʼɩ̃, a ɩ̃ taa baala wa. A yɛɛr ayʋↄb basɩmɛ mɩ bɩɛl ma na cenʼɩ̃ a Sejare a sɩ lãa kpɛ a Kↄrnɛɛ yir. 13 A Kↄrnɛɛ mɩɩn sɩ na a mɩnɛ ʋ na nyɛ a sɩ-tʋnaa ʋ ɩraa a be a ʋ yir ɩ̃ yel ʋ: ʻTʋ̃ nɩbɛ a ba cen a Jope na bʋↄl a Sɩmↄ̃ ʋlↄ na mɩ dɩ a Pɩɛr wa nɩ. 14 Ʋlↄ ɩ̃ na mɩɩn fʋ a ƴɛrɩ̃sɩ ala na faara a fʋ̃ʋ nɩ a fʋ yir deme ba jaa.ʼ 15 Ɩ̃ a lɛ ɩ̃ na cãa nyↄw a ƴɛrɩ̃ ɩ̃ ƴɛrɛ, a Naaŋmɩn Sɩɛ suu na pↄw ba a mɩnɛ ʋ na mɩ dãa pↄw sɩ a korĩ-cɛ, 16 a ɩ̃ tɩɛrɩ̃sɩ jaw ɩ̃ bↄ̃w a ala a Nɩ-kpɛ̃ɛ na dãa yel sɩ: ʻKʋ̃ↄ pʋↄ a Jã dãa mʋr a nɩbɛ, ɩ̃-cɛ a nyɩmɩ, Naaŋmɩn Sɩɛ pʋↄ a Naaŋmɩn nↄↄ mʋr nyɩ.ʼ 17 A nↄhↄ̃, a Naaŋmɩn kʋ ba na a ʋna bõ-pↄr-bõ-ƴen ʋlↄ ʋ na mɩ dãa kʋ sɩ a lɛdaar sɩ na sↄw de a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi. Ala-ɩ̃-sↄ, a maa, ala ɩ̃ mɩ ɩ na tʋↄ var a Naaŋmɩn tʋmↄ?” 18 A lɛ ba na wõ a ʋna ƴɛrɩ̃, ba sine na ɩ̃ pɛwrɛ a Naaŋmɩn yele nɩ: “A ala ɩ̃ ɩ a lɛ ʋ, a Naaŋmɩn mɩ kʋ na a nɩ-bʋlsɩ a sↄr a ba na lɩɛb a ba yɛ̃ ɩ̃ de a baafʋ sↄr.” 19 A daar ʋlↄ ba na kú a Ɩtɩɛn, a hʋↄlfʋ ta na a popuorbo a ba jↄ ŋma kpee kpee. A ŋmɛɛ cenʼã a Fenisi, a ŋmɛɛ cen a Sɩpɩr ɩ̃ a ŋmɛɛ cen a Ãtɩyↄsɩ, ɩ̃ a Jufisɩ tɛw ba dãa ƴɛrɛ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ kʋrↄ. 20 Ɩ̃-cɛ a popuorbo ŋmɛɛ na yi a Sɩpɩr nɩ a Sɩɩrɛn cenʼã a Átɩyↄsɩ na ƴɛrɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju ƴɛr-son mɩ kʋrↄ a bala na ma ɩ a Jufisɩ wa. 21 A Nɩ-kpɛ̃ɛ fãw dãa na be nɩ ba, a yaw jie sↄw de a ƴɛrɩ̃ ɩ̃ lɩɛb puoro a Nɩ-kpɛ̃ɛ. 22 A ʋna ƴɛrɩ̃ ta na a duo-puorbo na be a Jerujalɛm, a ba ir a Banabasɩ bar ʋ cen a Átɩyↄsɩ. 23 Ɩ̃ a lɛ ʋ na ta nyɛ a mɩnɛ a Naaŋmɩn na maal ba a vɩlaa, a nʋmↄ ʋ na yaw, ʋ yel ba a ba ɩraa cĩcĩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ jie nɩ a ba pʋↄ ʋ jaa. 24 A Banabasɩ ʋlↄ ɩ na nɩ-son, ɩ̃ sɛw nɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ ɩ̃ mɩ tɛrɛ a ƴↄ̃w-nyãa ʋ bɛrmɛ a Naaŋmɩn jie. 25 Á Banabasɩ cenʼã a Tarsɩ na soor a Sol jie yↄ nɩ, 26 ɩ̃ a lɛ ʋ na nyɛ ʋ, ʋ tɛrɛ ʋ na wa nɩ a Átɩyↄsɩ, a ba jɛ a be a duo-puorbo sɛ̃ maal yuon, jaana a nɩ-yaw a Naaŋmɩn sↄr. A be a Átɩyↄsɩ ba dãa de nĩe bʋↄl a par-tuurbe a “Kirisi nɩbɛ”. 27 A ʋna daarʼãa, a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃-bʋʋrbↄ ŋmɛɛ yi na a Jerujalɛm ɩ̃ cen a Átɩyↄsɩ. 28 A ƴen sʋbↄ a ba pʋↄ ba na bʋↄlↄ a Agabisi irʼã ɩraa, a Naaŋmɩn Sɩɛ tↄw ʋ ƴↄ̃w ʋ yele áa cɛ na fɩ̃ɩ ɩ̃ a kↄ̃ kpɛ̃ɛ na lo na a ten a jaa pʋↄ. (A ta na a lɛdaar a Kilodi na ɩ a jaman-kpɛ̃ɛ.) 29 A par-tuurbe manʼã taa áa ba jaa na sũo na a yɛɛr na be a Jude tu nɩ a mɩnɛ ba na tʋↄrↄ. 30 Ba maalʼã a lɛ, ɩ̃ tʋ̃ a Banabasɩ nɩ a Sol a ba de a ala ba na cɩɛr cenʼɩ̃ na kʋ a duo-puor-ni-dierbe na be a Jude.
121 A ʋna daarʼãa, a jamana Ɛrↄdɩ nyↄw na ɩ̃ hʋↄlↄ a duo-puorbo ŋmɛɛ. 2 Ʋ ɩ na a ba kú a Jakɩ na ɩ a Jã yɛbɛ nɩ a bãjɩnɛ. 3 Ɩ̃ a lɛ ʋ na nyɛ bↄ̃w ka a nʋmↄ na a Jufisɩ, ʋ lɛ ƴↄ̃w na a ba nyↄw a Pɩɛr. A ɩ na a Bur-pʋↄr fɛtɩ daar. 4 A mɩnɛ ʋ na nyↄw ʋ, kasu pʋↄ ʋ ƴↄ̃w ʋ ɩ̃ ɩ a sↄdaalsɩ anaan jiir anaan a ba Ꞌwuoro ʋ jewre taa, a-na-ɩ a Ɛrↄdɩ dãa na bʋↄrↄ ʋ bar a Pakɩ fɛtɩ tↄl baar, ɩ̃ ʋ yuo a Pɩɛr guor a ʋ ƴɛrɩ̃ a nɩbɛ nii-sↄw. 5 Ala-ɩ̃-sↄ ba gu na a Pɩɛr a kasu pʋↄ, ɩ̃-cɛ a duo-puorbo sʋↄrↄ na a Naaŋmɩn nɩ kpɛ̃w ƴↄnↄ ʋ. 6 A tɩsↄw ʋlↄ na vɩɛrɛ a bio a Ɛrↄdɩ na guoro a Pɩɛr ƴɛrɩ̃, a Pɩɛr gã na gure a sↄdaalsɩ ayi sↄ̃w a kasu pʋↄ. Bↄ̃jↄrɩ̃sɩ ayi ba lũ nɩ ʋ, ɩ̃ a sↄdaalsɩ ŋmɛɛ mɩ be a kasu dↄ̃dↄrɩ̃ gu. 7 A jie naan, a Nɩ-kpɛ̃ɛ sɩ-tʋnaa ɩraa na be a ʋ sɛ̃, ɩ̃ a kasu die caarɩ̃. A sɩ-tʋnaa tↄ na a Pɩɛr lõboorɩ̃ sɩ̃w ʋ ɩ̃ yel ʋ: “Ir fↄfↄw!” A bↄ̃jↄrɩ̃sɩ Ꞌlorʼã a ʋ nurɩ̃ lo, 8 ɩ̃ a sɩ-tʋnaa yel ʋ: “Sɛ a fʋ sɩɛ gan, ɩ̃ su a fʋ nafaba,” ʋ maal a lɛ, a sɩ-tʋnaa lɛ yel ʋ: “Va a fʋ gãw ɩ̃ tuure ma.” 9 A Pɩɛr irʼã tuure a sɩ-tʋnaa, ɩ̃-cɛ Ꞌwaa tɩɛr bↄ̃w ka a ala a sɩ-tʋnaa na maal ɩ na sɩrɛ wa. Ʋ tɩɛrʼã beeka a sɩɛ bom ʋ nyɛ. 10 Ba ta na po a dↄ̃dↄr ʋlↄ a dãdãw sↄdaalsɩ na gu ɩ̃ lɛ tↄl po a nɩŋmɛɛ go, ɩ̃ pãa wɩ a dↄ̃dↄr ʋlↄ na be a yẽw na ɩ a kur pan. A pan ʋlↄ yuo na ʋ yẽ a ba yi, a sɩ-tʋnaa tↄw a Pɩɛr ta nɩ a sↄr cara pʋↄ, ɩ̃ bar ʋ a be ɩ̃ cen a jie naan. 11 A Pɩɛr tɩɛrʼã bↄ̃w a ala na ta ʋ ɩ̃ yel: “A ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ɩ̃ sɩrɩ̃ na bↄ̃w ka a Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ̃ tʋ̃ a ʋ sɩ-tʋnaa ʋ wa faa ma a Ɛrↄdɩ nuumɩ nɩ a ala a jaa ɩnɛ a Jufisɩ na dãa bʋↄrↄ ba maal ma.” 12 A mɩnɛ ʋ na tɩɛr bↄ̃w a par, ʋ cenʼã a Maarɩɩ ʋlↄ na ɩ a Jã Markɩ mã yir. A be, a nɩ-yaw duo na sʋↄrↄ a Naaŋmɩn. 13 A Pɩɛr ŋme na a yẽw pan, ɩ̃ a tʋ̃tʋ̃-poole na dɩ a Orodi cen a pan yuofʋ. 14 A lɛ ʋ na wõ a Pɩɛr kↄkɩr bↄ̃w, nʋ̃ↄ ƴala ʋ na ʋ bar a pan yuofʋ, ɩ̃ lɩɛb jↄ kpɛ a die pʋↄ na yel áa Pɩɛr ɩraa na be yẽw. 15 A ba yel ʋ: “Fʋ yaara na mɩ?” Ɩ̃-cɛ ʋ jaar ɩ̃ cãa yele á sɩrɛ jaa ʋ. A ba yel: “A ala ɩ̃ ɩ lɛ ʋ, a ʋ sɩɛ ʋ.” 16 Ɩ̃-cɛ a Pɩɛr cãa na ɩraa ŋmeere a pan. Ɩ̃ a lɛ ba na pãa yuo nyɛ ʋ, nʋↄr ko ba na. 17 Ʋ tur ba na a nuu a ba bar a gↄn, ɩ̃ ʋ man ba a mɩnɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ na tↄw ʋ yi nɩ a kasu pʋↄ. Ɩ̃ ʋ mɩ yelʼã: “Nyɩ́ yel kʋ a Jakɩ nɩ a yɛɛr,” ɩ̃ na ʋ bar ba ɩ̃ yi cen ji-kpee. 18 A mɩnɛ a bio na vɩɛ, a sↄdaalsɩ tɩɛrɩ̃sɩ nyɩrɩ̃ na dama ba, a ba sooro taa a ala na ta a Pɩɛr. 19 A Ɛrↄdɩ ƴↄ̃w na a bá bↄ ʋ faa, ɩ̃ a lɛ ʋ na soor a sↄdaalsɩ faa, ʋ ƴↄ̃w na á bá kú ba. A ala na yi tↄ, a pɩɛr yi na be a Jude ɩ̃ cen a Sejare na jɛ. 20 A Ɛrↄdɩ nyɩrɩ̃ na nyɛ suur ƴↄ̃w a Tɩɩr-tẽ-deme nɩ a Sɩdↄ̃-tẽw nɩbɛ, a ba man taa ɩ̃ cen a ʋ sɛ̃. Ba dↄrʼã a Bɩlasɩtɩ na ɩ a Ɛrↄdɩ yir tʋ̃tʋnↄ pↄw ʋ, ɩ̃ cen a jamana ɓaalɩ̃fʋ jie, a-na-ɩ a jamana tẽw a ba dɩb yire. 21 A bibir ʋlↄ a Ɛrↄdɩ na ƴↄ̃w ba ta na, ʋ su a ʋ jamana cẽcene jɛ nɩ a ʋ naa-dakↄw juu ɩ̃ ƴɛrɛ a ƴɛrɩ̃, 22 a nɩbɛ hele yele: “ꞋWaa ƴɛrɛ wↄ̃ taa nɩ nɩrɛ wa, Naaŋmɩn kaarɩ̃ ʋ ƴɛrɛ!” 23 A mɩnɛ a Ɛrↄdɩ na de a Naaŋmɩn pɛwfʋ ƴↄ̃w a ʋ mɩ̃ɛ pʋↄ, a Nɩ-kpɛ̃ɛ sɩ-tʋnaa ŋme ʋ na a jie naan, ɩ̃ a jãajule vʋr ʋ ʋ kpi. 24 Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ yɛrɛ na pↄwrↄ cere. 25 A lɛ a Banabasɩ nɩ a Sol na tʋ̃ a ba tʋmↄ baar a Jerujalɛm, ba taw na a Jã ʋlↄ ba na mɩ bʋↄlↄ a Markɩ lãa cenʼɩ̃.
131 A Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃-bʋʋrbↄ nɩ a jãjaanba dãa na be a Átɩyↄsɩ duo-puorbo pʋↄ: a Banabasɩ nɩ a Sɩmẽw ba na mɩ bʋↄlↄ a Nɩsaa-salaa, nɩ a Lusiisi na yi a Sɩɩrɛn-tẽw, nɩ a Manahɛ̃ ba na lãa guolʼɩ̃ a jamana Ɛrↄdɩ, nɩ a Sol. 2 A bibir kãw, ba duo na taa a Nɩ-kpɛ̃ɛ puorfʋ ɩ̃ lũ a nʋↄr, a Naaŋmɩn Sɩɛ yel ba: “Nyɩ́ ir a Banabasɩ nɩ a Sol biin ma kpee a tʋn ʋlↄ ɩnɛ ɩ̃ na bʋↄl ba.” 3 Ɩ̃ a mɩnɛ ba na lũ a nʋↄr ɩ̃ sʋↄrↄ a Naaŋmɩn, ba dↄↄl ba na a nur, ɩ̃ bar ba a ba cen. 4 A mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɩɛ na tʋ̃ a Banabasɩ nɩ a Sol, ba cenʼã a Selesi na kpɛ a gbor a be cere a Sɩpɩr. 5 Ɩ̃ a lɛ ba na ta a Salamɩn, ba nyↄw na a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ ɩ̃ ƴɛrɛ a puorfʋ yie pʋↄ. A Jã Markɩ mɩ be na be sũono ba. 6 Ba cʋbↄ na a Sɩpɩr-tẽw tↄlↄ na ta a Pafↄsɩ. A be, ba tuorʼɩ̃ na tɩsↄw nɩrɛ ba na bʋↄlↄ a Bar-Jeeju na ɩ a Jufi nɩrɛ na yel á Naaŋmɩn ƴɛr-hiere ʋ ɩ. 7 Ʋ be na a Sɩpɩr tẽ-Ꞌwuoro sɛ̃ na dɩ a Sɛrsɩ Polisi na ɩ yɛ̃ sʋbↄ. A tẽ-Ꞌwuoro ʋlↄ bʋↄlʼã a Banabasɩ nɩ a Sol a-na-ɩ ʋ bʋↄrↄ na ʋ wõ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃, 8 ɩ̃-cɛ a tɩsↄw nɩrɛ ʋlↄ a Gɩrɛkɩ nɩbɛ na lɩɛb bʋↄlↄ a Elimasɩ bʋↄrↄ na ʋ var ba a sↄr ɩ̃ mɩ lɩɛb a tẽ-Ꞌwuoro tɩɛrʋ̃ ʋ kↄ̃ sↄw a puorfʋ ƴɛrɩ̃ wa. 9 Ɩ̃ a Sol ba na mɩ bʋↄlↄ a Pol sɛw nɩ na a Naaŋmɩn Sɩɛ ɩ̃ Ꞌwuor ʋ kir-kir-kir 10 ɩ̃ yel: “Fʋna Satã bie naa! A fʋ pʋↄ sɛw nɩ na a bɛlɩ̃fʋ nɩ a yel-faar, ɩ̃ fʋ Ꞌlaarʼã a yel-sono a jaa. Fʋ maa bar a fʋ jiri fʋ na bʋↄrↄ fʋ sãw nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ tʋ̃-dẽdẽsɩ wa! 11 A ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, cɛlɛ! A Nɩ-kpɛ̃ɛ na ŋme fʋ na a fʋ jↄ̃w, ma lↄↄ nyɛrɛ a mↄtↄ̃w cãa wa tara nɩ a daar kãw wa.” A jie naan, a Elimasɩ mimie dẽ na, ʋ nyɛ a wɩɛr wↄ̃ taa nɩ tɩsↄw, ʋ bẽbene yʋↄrↄ bʋↄrↄ nɩrɛ ʋ na nyↄw ʋ a nuu tawra cere nɩ. 12 A mɩnɛ a tẽ-Ꞌwuoro na nyɛ a lɛ, ʋ sↄw na de a Jeeju, ɩ̃ a nʋↄr ko ʋ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛrɩ̃ ʋ na wõ ɩnɛ. 13 A Pol nɩ a ʋ lãa-yʋↄrbↄ kpɛ na a gbor kpɛ̃ɛ pʋↄ be a Pafↄsɩ gãw cen a Pɛrjɩ na be a Pãfɩlɩ wɩɛr, a Jã Markɩ bar ba a be ɩ̃ lɩɛb cen a Jerujalɛm. 14 Ɩ̃ a bala, ba yi na a Pɛrjɩ, ɩ̃ een na ta a Ãtɩyↄsɩ na be a Pisidi wɩɛr. A bibi-ciiraa ta na a ba kpɛ na jɛ a puorfʋ yir pʋↄ. 15 Ɩ̃ a mɩnɛ ba na Ꞌwuor a Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn sɛbɛ nɩ a ƴɛr-hierbe sɛbɛ baar, a puorfʋ yir ni-dierbe ɩ na a ba yel a Pol nʋmↄ: “Yɛɛr, a nyɩmɩ tɛrɛ a ƴɛrɩ̃ sũono nɩ sɩ, nyɩ́ man sɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na.” 16 A Pol irʼã tur a nuu ɩ̃ yel ba: “Ɩsɩrayɛl nɩbɛ nɩ a nyɩmɩ na mɩ be a ka puoro a Naaŋmɩn, nyɩ cɛlɛ! 17 A sɩmɩ Ɩsɩrayɛl nɩbɛ Naaŋmɩn vɛlʼã ir a sɩ sãa-kʋnbↄ, ɩ̃ maal ba a ba paal a lɛdaar ba na cãa ɩ a sáanba a Ejibti-tẽw. Ɩ̃ a ʋ fãw ʋ maalʼɩ̃ ba a ba yi a be, 18 ɩ̃ ʋ bↄ̃w na tɛrɛ ba a wɛkar pʋↄ wa tara nɩ yomo lɩjaayi. 19 Ʋ wɛlʼã bal-bʋrↄ bʋrↄ anuu-nʼayi bar a Kanãa-tẽw ɩ̃ faa a ba wɩɛr kʋ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ a ba tɛrɛ. 20 A na ta na yomo kↄↄr anaan dↄↄl lɩjaayi nɩ pie. “A ala ɩ̃ baar, ʋ kʋ ba na a tↄtↄↄrbↄ wa ta nɩ a Naaŋmɩn ƴɛr-hiere Samɩɛl daar. 21 A ala na yi tↄ, ba lɛ sʋↄrʼã a Naaŋmɩn a ʋ kʋ ba jamana, ʋ kʋ ba a Sayul na ɩ a Kɩsɩ bi-daba na ɩ a Bɛ̃jamɛ bal nɩrɛ, ʋ ɩ a jamana maal yomo lɩjaayi. 22 Ɩ̃ a mɩnɛ a Naaŋmɩn na ir a Sayul bar, ʋ kʋ ba na a Davɩtɩ ʋ ɩ a ba jamana. A ʋlↄ ɩnɛ a Naaŋmɩn dãa yel: ʻƖ̃ nyɛ na a Jɛsɩ bi-daba Davɩtɩ ʋ ɩ a nɩrɛ ʋlↄ a ʋ ben na nʋmↄ ma. Ʋ na maalʼã a ala a jaa ɩ̃ na bʋↄrↄ ʋ maal.ʼ 23 A ʋlↄ Davɩtɩ bal par pʋↄ a Naaŋmɩn ir a Jeeju na ɩ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ Fafaara, tu nɩ a mɩnɛ ʋ na dãa pʋlɩ̃. 24 A lɛ a Jeeju na ma wa sɛr wa, a Jã-Batii de na nĩe hiere yele a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ ba jaa á bá lɩɛb a ba yɛ̃ ɩ̃ a ba mʋr ba a kʋ̃ↄ. 25 A lɛ a Jã na pɩɛlɛ a kũu, ʋ yele na: ʻMaa ɩ a ʋlↄ nyɩ na tɩɛrɛ a ɩ̃ ɩ na wa. Ɩ̃-cɛ a ʋlↄ, ʋ cãa na be a ɩ̃ puo-sↄw waara, ɩ̃ a maa, maa sɛw nɩ a ʋ nafaba sɩɩrfʋ wa.ʼ 26 “Ɩ̃ yɛɛr Abʋraham bibiir, nɩ a nyɩmɩ na be a ka puoro a Naaŋmɩn, sɩmɩ ba tʋ̃ nɩ a faafʋ ƴɛrɩ̃ na kʋ. 27 A-na-ɩ a Jerujalɛm nɩbɛ nɩ a ba ni-dierbe ma dãa bↄ̃w a ʋlↄ a Jeeju na ɩ wa, ɩ̃ a mɩnɛ ba na ƴↄ̃w ʋ a ƴɛrɩ̃, ba maalʼã a ƴɛr-hierbe ƴɛrɩ̃sɩ ala ba na ma Ꞌwuoro a bibi-ciirsɩ a jaa. 28 A mɩnɛ ba na ma saarɩ̃ nyɛ sãwfʋ a ʋ jie na ƴↄnↄ ʋ a kũu pʋↄ wa, ba sʋↄrʼã a Pɩlatɩ ʋ ƴↄ̃w a ba kú ʋ. 29 Ɩ̃ a mɩnɛ ba na maal a ala a jaa na sɛb a sɛbɛ pʋↄ a ʋ ɩnɛ baar, ba yaw ʋ na a nɩ-kʋ daa juu suu nɩ na ũu. 30 Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn ir ʋ na a kũu pʋↄ. 31 Ɩ̃ a bibi-yaw sↄ̃w ʋ nyɩrʼã a bala na dãa yi nɩ ʋ a Galile ɩ̃ cen a Jerujalɛm, ɩ̃ mɩ ɩ a ʋ yel-mɩ̃ɛ ƴɛr-manba a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ jie a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na. 32 A sɩmɩ, sɩ ƴɛrɛ na a ƴɛr-son kʋrↄ nyɩ, áa ƴɛrɩ̃ ʋlↄ a Naaŋmɩn na dãa pʋlɩ̃ nɩ a sɩ sãa-kʋnbↄ, 33 á ʋ maalʼã baar a sɩmɩ na ɩ a ba bibiir jie, a lɛ ʋ na ir a Jeeju a kũu pʋↄ. A mɩnɛ a na sɛb a Pɛwfʋ sɛbɛ bõ-kpɛ̃ɛ ayi pʋↄ: ʻFʋ ɩ na a ɩ̃ bi-daba. Wa nyↄw nɩ a dɩnaa ɩ̃ lɩɛbʼã ɩ a fʋ Sãa.ʼ 34 A Naaŋmɩn dãa na yel a ʋ na ir ʋ na a kũu pʋↄ, ʋ kↄ̃ↄ lɛ lɩɛb kpɛ a kũu pʋↄ sãw wa. A-na-ɩ ʋ yelʼã: ʻƖ̃ nↄↄ sɩrɩ̃ na kʋ nyɩ a ɩ̃ yel-sono ala ɩ̃ na dãa pʋlɩ̃ nɩ a Davɩtɩ.ʼ 35 Ala-ɩ̃-sↄ a Davɩtɩ yel a ji-kpee: ʻFaa bara a fʋ tʋ̃tʋ̃-son ʋ kpɛɛrɛ a sãwfʋ pʋↄ wa.ʼ 36 A-na-ɩ a lɛ a Davɩtɩ na cãa be ka a tẽw pʋↄ, ʋ maalʼã a ala a Naaŋmɩn na dãa ƴↄ̃w nyãa ʋ maal ɩ̃ pãa kpi, a ba ũu ʋ a ʋ sãa nʋmↄ jie, a ʋ ɩ̃gan pʋ̃ↄ. 37 Ɩ̃-cɛ a ʋlↄ a Naaŋmɩn na ir a kũu pʋↄ, Ꞌwaa kpɛ a sãwfʋ pʋↄ wa. 38 - 39 “Yɛɛr, a sɛw na nyɩ bↄ̃w ka a Jeeju yuor sɩ de ƴɛrɛ nɩ kʋrↄ nyɩ áa Naaŋmɩn na tʋↄ na de a nyɩ maal-faar bar kʋ nyɩ. A nɩrɛ lɛ na sↄw de a Naaŋmɩn, ʋ na ir ʋ na a ʋ maal-faar a jaa pʋↄ bar, a ala a jaa pʋↄ a Mowisi ƴɛr-kpɛn na ma dãa tʋↄrↄ ire ʋ wa. 40 Nyɩ́ tɛrɛ nyɩ mɩ̃ɛ a mɩnɛ a ala a ƴɛr-hierbe na dãa ƴɛr a kↄ̃ wa ta nyɩ wa. 41 A-na-ɩ ba yelʼã: ʻA nyɩmɩ na kpɛrɛ a nɩbɛ, nyɩ́ cɛlɛ! Nʋↄr na ko nyɩ na a nyɩ bↄr, a-na-ɩ ɩ̃ na tʋ̃ na tʋmↄ a nyɩ daarʼã pʋↄ, ɩ̃ a ala ɩ̃ saarɩ̃ ɩ a nɩrɛ man nyɩ na, nyɩ kↄ̃ sↄw wa.ʼ ” 42 A mɩnɛ a Pol nɩ a Banabasɩ na yire a puorfʋ yir, ba sʋↄr ba na a ba lɛ wa a bibi-ciiraa dayen go na ƴɛr a ʋna ƴɛrɩ̃ kʋ ba. 43 A lɛ a nɩbɛ na wɛl baar, a Jufisɩ yaw jie nɩ a bala na kpɛ a Jufisɩ puorfʋ pʋↄ tuure na a Pol nɩ a Banabasɩ, a ba ƴɛrɛ nɩ ba sũono ba a ba bↄ̃w ɩraa cĩcĩ a Naaŋmɩn maal-vɩlaa pʋↄ. 44 A bibi-ciiraa ʋlↄ na tu, a tẽw nɩbɛ yaw jie duo na cɛlɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju ƴɛrɩ̃. 45 A mɩnɛ a Jufisɩ na nyɛ a nɩ-yaw bala, nyuur nyɩrɩ̃ na nyↄw ba a ba cɩɩrɛ a ala a Pol na ƴɛrɛ, tʋrↄ nɩ ʋ. 46 A Pol nɩ a Banabasɩ barʼã nyãa ɩ̃ yel ba: “A dãa na sɛw sɩ de nĩe ƴɛr a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ kʋ a nyɩmɩ Jufisɩ baar, ɩ̃-cɛ a mɩnɛ nyɩ na jaar, a nyɩ mɩ̃ɛ nyɩ ƴↄ̃w a ƴɛrɩ̃ ɩ̃ ma sɛw nɩ a baa-kↄ̃-tɛw wa. A na be a lɛ, sɩ na lɩɛbʼã cen a nɩ-bʋlsɩ jie a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na. 47 A-na-ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yel sɩ na: ʻƖ̃ biin fʋ na a fʋ na ɩ cãa a nɩ-bʋlsɩ jie, a fʋ na de a faafʋ ƴɛrɩ̃ cen na ta nɩ a ten nɩbɛ ba jaa jie.ʼ ” 48 A mɩnɛ a bala na ma ɩ a Jufisɩ wa na wõ a ʋna ƴɛrɩ̃, ba cɩlɛ na yele nɩ áa Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛrɩ̃ ɩ na bõ-son. A lɛ, a bala a Naaŋmɩn na vɛl ir a ba na tɛrɛ a baa-kↄ̃-tɛw sↄw na de a Jeeju. 49 A Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛrɩ̃ yɛrʼã pↄw a ʋna wɩɛr ʋ jaa. 50 Ɩ̃-cɛ a Jufisɩ damʼã a pↄↄ-naabsɩ bala na puoro, nɩ a tẽw nɩ-bɛrɛ ƴↄ̃w a ba hʋↄl a Pol nɩ a Banabasɩ ɩ̃ diw ba bar a ba yi a ba wɩɛr pʋↄ. 51 A lɛ, a nɩbɛ ayi bala tɛbʼã a ba gbɛɛ tãbuulĩ ƴↄ̃w ba, ɩ̃ cen a Ɩkↄnɩyↄ̃. 52 A par-tuurbe bala na be a Ãtɩyↄsɩ sɛw nɩ na a nʋ̃ↄ nɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ.
141 A be a Ɩkↄnɩyↄ̃, a lɛ a Pol nɩ a Banabasɩ mɩ kpɛ a Jufisɩ puorfʋ yir, ɩ̃ ƴɛr a ƴɛrɩ̃ a maal a nɩ-yaw, a Jufisɩ nɩ a nɩ-bʋlsɩ, a ba sↄw de a Jeeju. 2 Ɩ̃-cɛ a Jufisɩ bala na jaar tↄrↄ na a nɩ-bʋlsɩ ƴↄnↄ a yɛɛr, maalʼɩ̃ ba a ba tɩɛrɛ a tɩɛrɩ̃-faar ƴↄnↄ ba. 3 A Pol nɩ a Banabasɩ jɛ na a be a Ɩkↄnɩyↄ̃ kam, ɩ̃ bar nyãa ƴɛrɛ nɩ a ƴɛrɩ̃sɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩnɛ. A Nɩ-kpɛ̃ɛ miilʼã a ʋ wɩɛfʋ ƴɛrɩ̃ ba na ƴɛrɛ a ɩ sɩrɛ, a mɩnɛ ʋ na kʋ ba a fãw a ba maala nɩ a nↄ-kofʋ tʋmↄ na miile a ʋ kpɛ̃w. 4 A tẽw ʋlↄ nɩbɛ ŋma na ayi. A ŋmɛɛ sↄw na a Jufisɩ ƴɛrɩ̃, ɩ̃ a ŋmɛɛ sↄw a nɩ-tʋnɩsɩ ƴɛrɩ̃. 5 A Jufisɩ nɩ a nɩ-bʋlsɩ nɩ a ba nɩ-bɛrɛ jaa bʋↄrↄ na ba maal a Pol nɩ a Banabasɩ fãa a ba lↄbʼɩ̃ ba a kubie kú. 6 Ɩ̃-cɛ a Pol nɩ a Banabasɩ bↄ̃wnaa na ɩ̃ jↄ cen a Lɩsɩtɩ nɩ a Dɛrbɩ na be a Lɩkawnɩ wɩɛr, wa cen na ta nɩ a ana ten na tiw kolĩ ba. 7 Be ba nyↄw ɩ̃ ƴɛrɛ a Naaŋmɩn ƴɛr-son. 8 Daba be na be a Lɩsɩtɩ ma jɛ a-na-ɩ ʋ gbɛrʼã. Wa nyↄw nɩ a ʋ bibile daar ʋ maa tʋↄ cen fɩ̃ɩ wa. 9 Ʋ cɛlɛ na a ala a Pol na ƴɛrɛ, a Pol Ꞌwuor ʋ kir-kir-kir ɩ̃ nyɛ ʋ ʋ tɛrɛ a ƴↄ̃w-nyãa sɛw na kpɛmɛ. 10 Ala-ɩ̃-sↄ ʋ yel a daba nɩ kpɛ̃w: “Ir ɩraa dẽdẽ!” ʋ ka ir cere. 11 A lɛ a nɩbɛ na nyɛ a ala a Pol na maal, ba wuure na nɩ a Lɩkawnɩ-tẽw ƴɛrɩ̃ yele nɩ: “A naaŋmɩnsɩ lɩɛbʼã wↄ̃ a nɩbɛ kaarɩ̃ suu a sɩ sɛ̃!” 12 Ba de na a Jesi na ɩ a ba naaŋmɩn kãw yuor bʋↄlↄ nɩ a Banabasɩ, ɩ̃ mɩ de a ba naaŋmɩn Ɛrmɛsɩ yuor bʋↄlↄ nɩ a Pol, a-na-ɩ ʋlↄ ɩ̃ ɩ a ƴɛƴɛrɛ. 13 A Jesi ʋlↄ puorfʋ yir be na a tẽw nʋↄr, ɩ̃ a ʋ baar-loro de na a nadɛɛ ba na yarɩ̃ a tɩ-pube, wɩ nɩ be a dↄ̃dↄr nʋↄr, bʋↄrↄ a ʋlↄ nɩ a tẽw nɩbɛ ba lo a baar kʋ a Banabasɩ nɩ a Pol. 14 Ɩ̃-cɛ a lɛ a Banabasɩ nɩ a Pol na wonaa, ba ɓerʼã a ba cẽcene ɩ̃ jↄ kpɛ a nɩbɛ sↄ̃w ɩ̃ wuure 15 yele nɩ: “Sɩ badɛɛ, bõ ɩnɛ nyɩ maala a lɛ? A nɩbɛ sɩ mɩ ɩ a nyɩ kaarɩ̃. Sɩ wa nɩ na a Naaŋmɩn ƴɛr-son kʋrↄ nyɩ yele nɩ nyɩ á nyɩ bar a ana yel-pↄrsɩ ɩ̃ lɩɛb puoro a Naaŋmɩn-mimir ʋlↄ na maal a saꞋlon nɩ a tene nɩ a man kpɛ̃ɛ nɩ a yele a jaa na be a ba pʋↄ. 16 A korĩ-cɛ ʋ dãa na bar a nɩbɛ ba jaa a ba tuure a ba mɩ̃ɛ sↄɛ, 17 ɩ̃-cɛ a daar a jaa ʋ ma maala na a ʋ tʋ̃-vɛlɛ miile nɩ a nɩbɛ a mɩnɛ ʋ na wↄ̃. Ʋ ma barʼã a saa ʋ yi a saꞋlon ɩ̃ wa a sɩ ɩnɛ, a tẽw ƴↄ a sɩ pↄw a yele. Ʋ ma kʋ sɩ na a bõ-dɩraa nɩ a nʋ̃ↄ a ƴala sɩ.” 18 A Pol nɩ a Banabasɩ na saarɩ̃ ƴɛr a lɛ ɩ̃-cɛ a cãa na kpɛmɛ ɩ̃ a ba pãa tʋↄ pɩɛrɩ̃ a nɩbɛ bar a baa lo a baar kʋ ba wa. 19 A Jufisɩ yi na a Átɩyↄsɩ na be a Pisidi wɩɛr nɩ a Ɩkↄnɩyↄ̃ ɩ̃ wa na lɩɛb a nɩbɛ tɩɛrɩ̃sɩ a ba lↄbↄ a Pol nɩ a kʋsɩɛ bʋↄrↄ ba kú ʋ. Ɩ̃ ba vu ʋ na yi nɩ a tẽw cɛ̃cɛ̃w na bar, a-na-ɩ ba tɩɛrʼã beeka ʋ kpi na. 20 Ɩ̃-cɛ a lɛ a popuorbo na tiw kolĩ ʋ, ʋ irʼã lɛ kpɛ a tẽw pʋↄ ɩ̃ a lɛ a bio na vɩɛ, a ʋlↄ nɩ a Banabasɩ yi na cere a Dɛrbɩ-tẽw. 21 A Pol nɩ a Banabasɩ ƴɛrʼã a Naaŋmɩn ƴɛr-son a Dɛrbɩ-tẽw maalʼɩ̃ a nɩ-yaw a ba lɩɛb ɩ a Jeeju par-tuurbe. A ala ɩ̃ baar, ba lɛ lɩɛbʼã cen a Lɩsɩtɩ nɩ a Ɩkↄnɩyↄ̃ nɩ a Átɩyↄsɩ. 22 Ba maalʼã a popuorbo a ba nyɩrɛ cere nii-sↄw yele nɩ ba á ba bↄ̃w ɩraa a puorfʋ sↄr pʋↄ. Ba lɛ yel ba na áa sɛw na a sɩ na nyɛ won yaw ɩ̃ pãa kpɛ a Naaŋmɩn fãw pʋↄ. 23 A jiir a jaa, ba vɛlʼã ir ni-dierbe a duo-puorbo sↄ̃w biin a ba ɩnɛ, ɩ̃ a lɛ ba na lũ a nʋↄr ɩ̃ sʋↄr a Naaŋmɩn baar, ba de ba na ƴↄ̃w a Nɩ-kpɛ̃ɛ ʋlↄ ba na sↄw de nuumɩ. 24 A Pol nɩ a Banabasɩ lɛ tↄlʼã yi a Pisidi wɩɛr ɩ̃ ta a Pãfɩlɩ. 25 Ba ƴɛrʼã a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ a Pɛrjɩ-tẽw ɩ̃ cen a Atalɩ. 26 A be, gbor ba kpɛ cen a Átɩyↄsɩ na ɩ a tẽw ʋlↄ a duo-puorbo na dãa de ba ƴↄ̃w a Naaŋmɩn nuumɩ ʋ sũo ba a tʋn ʋlↄ pʋↄ ba na maal baar a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃. 27 A lɛ ba na ta a Átɩyↄsɩ, ba bʋↄlʼã a duo-puorbo tiw ɩ̃ man ba a ala a jaa a Naaŋmɩn na de ba maalʼɩ̃, nɩ a mɩnɛ ʋ na yuo a sↄr kʋ a nɩ-bʋlsɩ a ba na mɩ tʋↄ sↄw de a Jeeju. 28 Ba jɛ na be kam a popuorbo sɛ̃.
151 A nɩbɛ ŋmɛɛ yi na a Jude ɩ̃ wɩ a Átɩyↄsɩ na jaana a yɛɛr a ƴɛrɩ̃ na yele nɩ: “A Naaŋmɩn ma faara nyɩ wa, a ala ma ɩ nyɩ ɩ na a ba ŋma a nyɩ yↄɛ a mɩnɛ a Mowisi ƴɛr-kpɛn na yel wa.” 2 Ɩ̃ a Pol nɩ a Banabasɩ ma sↄw fɩ̃ɩ wa, a ba faa taa nɩ kpɛ̃w a ʋna ƴɛrɩ̃ ɩnɛ. Ala-ɩ̃-sↄ a yɛɛr mɩɩnʼã taa ɩ̃ yel áa Pol nɩ a Banabasɩ nɩ a Átɩyↄsɩ nɩbɛ ŋmɛɛ ba cen a Jerujalɛm na man taa nɩ a nɩ-tʋnɩsɩ nɩ a duo-pↄuor-ni-dierbe a ʋna ƴɛrɩ̃ je kãa. 3 Ɩ̃ a duo-puorbo tↄw ba na ƴↄ̃w a sↄrɩ̃, a ba cen yi a Fenisi nɩ a Samari tẽw pʋↄ, na ba mɩɩnɛ a mɩnɛ a nɩ-bʋlsɩ na lɩɛb ɩ a Naaŋmɩn nɩbɛ. Á ʋna ƴɛrɩ̃ naa kʋ na a yɛɛr ba jaa nʋ̃ↄ kpɛ̃ɛ. 4 A lɛ ba na ta a Jerujalɛm, a duo-puorbo nɩ a nɩ-tʋnɩsɩ, nɩ a ni-dierbe de ba na, ɩ̃ a bala na yi a Átɩyↄsɩ man ba na a ala a jaa a Naaŋmɩn na de ba maalʼɩ̃. 5 Ɩ̃-cɛ a Farɩsɩ nɩbɛ ŋmɛɛ na ɩ a popuorbo irʼã ɩ̃ yel: “A sɛw na a ba na mɩ ŋma a nɩ-bʋlsɩ a yↄɛ, ɩ̃ ƴↄ̃w ba a ba jↄrↄ a Mowisi ƴɛr-kpɛn.” 6 A nɩ-tʋnɩsɩ nɩ a duo-puor-ni-dierbe duo na taa mana taa a ʋna ƴɛrɩ̃. 7 A lɛ ba na man taa kam, a Pɩɛr irʼã ɩ̃ yel: “Yɛɛr! Nyɩ bↄ̃w na bↄ̃w ka a Naaŋmɩn ɩ̃ vɛl ma ir a nyɩ sↄ̃w a korĩ-cɛ, ɩ̃ na ƴɛrɛ a ʋ ƴɛr-son kʋrↄ a nɩ-bʋlsɩ, a ba na wonaa ɩ̃ sↄw de. 8 A Naaŋmɩn na bↄ̃w a nɩbɛ sube, ʋ miilʼã a mɩnɛ ʋ na sↄw de ba, a-na-ɩ ʋ kʋ ba na a ʋ Sɩɛ a mɩnɛ ʋ na mɩ dãa kʋ sɩ. 9 ꞋWaa maal bom kpee a ba jie nɩ a sɩ jie wa, a-na-ɩ ʋ maalʼã a ba sube a ɩ cɛcɛ a ba ƴↄ̃w-nyãa ba na tɛrɛ nɩ ʋ ɩnɛ. 10 Ala-ɩ̃-sↄ bõ ɩ̃ ɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na a nyɩ bɩɩrɛ a Naaŋmɩn bʋↄrↄ nyɩ tuo a popuorbo a tuor ʋlↄ a sɩ sãa-kʋnbↄ nɩ a sɩmɩ mɩ̃ɛ na ma tʋↄ tuo wa? 11 Sɩ ɛ̃ɛ na tɩɛr bↄ̃w ka a ɩ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi wɩɛfʋ ɩnɛ a Naaŋmɩn faa sɩ, a mɩnɛ ʋ na mɩ faa ba.” 12 A nɩbɛ ba jaa na duo taa, ba sine na ɩ̃ cɛlɛ a Banabasɩ nɩ a Pol na mana a mɩnɛ a Naaŋmɩn na de ba maalʼɩ̃ a nↄ-kofʋ tʋmↄ na miile a ʋ kpɛ̃w a nɩ-bʋlsɩ sↄ̃w. 13 A lɛ ba na ƴɛr baar, a Jakɩ yelʼã: “Yɛɛr! Nyɩ́ cɛlɛ. 14 A Sɩmↄ̃ manʼã a mɩnɛ a Naaŋmɩn na tɩɛrʼɩ̃ a nɩ-bʋlsɩ a korĩ-cɛ, bʋↄrↄ ʋ vɛl ir a nɩbɛ a ba pʋↄ, a ba ɩ a ʋ ben. 15 A ƴɛr-hierbe ƴɛrɩ̃sɩ mɩ ɩ na bõ-ƴen nɩ a ƴɛrɩ̃ na. A-na-ɩ a yelʼã a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ: 16 ʻA Nɩ-kpɛ̃ɛ yelʼã: A ala ɩ̃ baar, ɩ̃ nↄↄ wa na na mɛ a Davɩtɩ yir ʋlↄ na dãa lo. Ɩ̃ na lɛ mɛ na a ʋ dacine ala na wɛl, ɩ̃ lɛ gbɛɛrɩ̃ a ir ɩraa, 17 maalʼɩ̃ a nɩ-bʋlsɩ ba jaa a ba na bʋↄrↄ a Nɩ-kpɛ̃ɛ, lãa nɩ a ten nɩbɛ ba jaa ɩ̃ na bʋↄl a ba na ɩ a ɩ̃ ben. 18 Lɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yel, a ʋlↄ na miilʼɩ̃ a nɩbɛ a ana yele a korĩ-cɛ jaa a ba bↄ̃w.ʼ ” 19 A Jakɩ lɛ yelʼã: “Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ tɩɛrʼã bↄ̃w ka aa sɛw a sɩ na ƴↄ̃w a nɩ-bʋlsɩ bala na lɩɛb ɩ a Naaŋmɩn nɩbɛ a ƴɛrɩ̃sɩ ala na kpɛmɛ wa. 20 Ɩ̃-cɛ, sɩ́ maal a sɛbɛ tɩɩr kʋ ba, ɩ̃ yel ba, á ba taa wa dɩrɛ a tɩɩb bom wa, ɩ̃ bá tɛrɛ a ba mɩ̃ɛ a pebfʋ ɩnɛ, a ba taa wa mɩ Ꞌwↄbↄ a dʋ̃ↄ ʋlↄ ba na cɩm kú wa, a ba taa wa mɩ Ꞌwↄbↄ jɩ̃ɩ wa. 21 A-na-ɩ wa nyↄw nɩ a tẽkorĩ, ba ma ƴɛrɛ na a Mowisi ƴɛr-kpɛn a ten a jaa pʋↄ, ɩ̃ mɩ Ꞌwuoro a ʋ sɛbɛ a puorfʋ yie pʋↄ, a bibi-ciirsɩ a 22 A be jie, a nɩ-tʋnɩsɩ nɩ a duo-puor-ni-dierbe nɩ a duo-puorbo ba jaa ɩ na nↄ-bõ-ƴen a ba vɛl ir nɩbɛ a ba pʋↄ, tʋ̃ ba a ba lãa cenʼɩ̃ a Pol nɩ a Banabasɩ a Ãtɩyↄsɩ. Ba vɛlʼã ir a Judi ba na mɩ bʋↄlↄ a Basabasɩ, nɩ a Sɩlasɩ, na ɩ a ni-dierbe a yɛɛr jie. 23 Ba ƴↄ̃w ba na a ba de a sɛbɛ na cenʼɩ̃: “A sɩmɩ nɩ-tʋnɩsɩ nɩ a duo-puor-ni-dierbe na ɩ a nyɩ yɛɛr, sɩ puorʼã a nyɩmɩ nɩ-bʋlsɩ na ɩ a sɩ yɛɛr, na be a Ãtɩyↄsɩ nɩ a Sɩrɩ nɩ a Sɩlɩsɩ ten pʋↄ. 24 Sɩ wõ na a ba yel a nɩbɛ yi na a sɩ jie ɩ̃ wɩ dama nyɩ nɩ a ba ƴɛrɩ̃sɩ, bʋↄrↄ ba sãw a nyɩ jur, ɩ̃ saa kʋ ba sↄr a be jie wa. 25 Ala-ɩ̃-sↄ, sɩ manʼã taa nↄ-bõ-ƴen, ɩ̃ ir a nɩbɛ tʋ̃ a nyɩ jie á ba bɩɛl a sɩ badɛɛ Banabasɩ nɩ a Pol 26 na ɩ a nɩbɛ bala na sↄw a kũu a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi ɩnɛ. 27 Sɩ tʋ̃ na a Judi nɩ a Sɩlasɩ, a ba ƴɛrʼɩ̃ a ba nↄɛ kʋ nyɩ, a ala sɩ na sɛb a ka. 28 A-na-ɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ nɩ a sɩmɩ mɩ̃ɛ nyɛ na bↄ̃w ka aa sɛw a sɩ na tuo nyɩ a tuor kãw dↄↄl a yele ala na vɩɛlɛ juu wa. 29 A ɩ na: nyɩ taa dɩrɛ a tɩɩb bom wa. Nyɩ taa mɩ Ꞌwↄbↄ a jɩ̃ɩ, mɩɩ a dʋ̃ↄ ʋlↄ ba na cɩm kú wa. Nyɩ taa mɩ pebe taa wa. A nyɩmɩ tɛrɛ a nyɩ mɩ̃ɛ a ala ɩnɛ, a na ɩ na vɩlaa a nyɩ jie. Naaŋmɩn ú be nɩ nyɩ.” 30 A duo-puorbo barʼã a nɩbɛ bala ba na ir tʋ̃ a ba cen a Ãtɩyↄsɩ na kpaarɩ̃ a popuorbo ba jaa, ɩ̃ de a sɛbɛ kʋ ba. 31 A lɛ ba na Ꞌwuor baar, ba jaa cɩlɛ na, a-na-ɩ ba barʼã tɩɛrʋ̃ a ala ba na wõ ɩnɛ. 32 A Judi nɩ a Sɩlasɩ tↄr jaa na mɩ ɩ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃-bʋʋrbↄ, ƴɛrʼã a ƴɛrɩ̃ kamʼɩ̃ kʋrↄ nɩ a yɛɛr a Ꞌlafʋ a ba na nyɩrɛ cere nii-sↄw. 33 Ba jɛ na be fɩ̃ɩ ɩ̃ a yɛɛr kʋ ba a sↄr nɩ su-ɓaar a ba lɩɛb kul a bala na tʋ̃ ba jie. [ 34 Ɩ̃-cɛ a Sɩlasɩ ʋlↄ jɛ na a be.] 35 A Pol nɩ a Banabasɩ mɩ jɛ na a be a Ãtɩyↄsɩ, a bala nɩ a nɩ-yaw ɓã taa jaana a nɩbɛ ƴɛrɛ nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛr-son. 36 A kamʼã fɩɩ, ɩ̃ a Pol yel a Banabasɩ: “Ɩ a sɩ lɩɛb cen a ten ala a jaa sɩ na dãa ƴɛr a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛrɩ̃ naa Ꞌwuor a yɛɛr je kãa, bↄ̃w a mɩnɛ ba na be.” 37 A Banabasɩ dãa na bʋↄrↄ ʋ mɩ tɛrɛ a Jã ʋlↄ na dɩ a Markɩ a ba lãa cen. 38 Ɩ̃-cɛ a Pol nyɛ na a aa sɛw a ba na tɛrɛ ʋ wa, a-na-ɩ ʋ dãa na ŋmaa yi a ba pʋↄ a Pãfɩlɩ-tẽw ɩ̃ maa lɛ cãa pↄw ba cenʼɩ̃ a ba tʋmↄ jie wa. 39 Ba faa na taa ŋma kpee kpee, a Banabasɩ tɛrɛ a Markɩ a ba kpɛ a gbor cere a Sɩpɩr. 40 Ɩ̃-cɛ a Pol vɛlʼã ir a Sɩlasɩ, ɩ̃ a yɛɛr de ba ƴↄ̃w a Nɩ-kpɛ̃ɛ nuumɩ a ʋ maal-vɩlaa na be nɩ ba, a ba cen. 41 Ã Pol tↄlʼã yi a Sɩrɩ, nɩ a Sɩlɩsɩ sũo a duo-puorbo a ba na nyɩrɛ cere a nii-sↄw.
161 A Pol ta na a Dɛrbɩ nɩ a Lɩsɩtɩ. A be popuoro kãw dãa na be be ba na bʋↄlↄ Timote. A ʋ mã ɩ na Jufi ɩ̃ puoro a Jeeju-Kirisi, ɩ̃-cɛ a ʋ sãa ɩ na Gɩrɛkɩ nɩrɛ. 2 A yɛɛr na be a Lɩsɩtɩ nɩ a Ɩkↄnɩyↄ̃ bʋↄlↄ ʋ na yo-vɩlaa. 3 A Pol bʋↄrↄ na ʋ tɛrɛ ʋ, ʋ ɩ a ʋ lãa-yʋↄrↄ, ɩ̃ de ʋ ŋmaa a yʋↄr a Jufisɩ ɩnɛ na be a be a ana ten naa pʋↄ, a-na-ɩ a nɩbɛ ba jaa bↄ̃w na áa ʋ sãa ɩ na Gɩrɛkɩ nɩrɛ. 4 A ten ala ba na tↄlↄ yire, ba miile na a popuorbo a ala a Jerujalɛm nɩ-tʋnɩsɩ nɩ a duo-puor-ni-dierbe na guor taa, yele nɩ ba a ba jↄrↄ a ana ƴɛrɩ̃sɩ. 5 A lɛ, a duo-puorbo pↄwrↄ na a fãgã a ba ƴↄ̃w-nyãa pʋↄ, ɩ̃ a nɩbɛ waara dↄↄlↄ a bibie a jaa. 6 A Naaŋmɩn Sɩɛ mↄ̃w na a Pol nɩ a Sɩlasɩ nɩ a Timote a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ ƴɛrfʋ bar a Ajɩ-tẽw pʋↄ, a ba tↄl yi a Fɩrɩjɩ nɩ a Galatɩ wɩɛr. 7 Ã lɛ ba na ta pɩɛl a Mɩsɩ ba dãa na bʋↄrↄ ba cen a Bitini, ɩ̃-cɛ a Jeeju Sɩɛ ma kʋ ba sↄr wa. 8 Ala-ɩ̃-sↄ a ba tↄl yi a Mɩsɩ, ɩ̃ cen a Torowasɩ na be a man nʋↄr. 9 A tɩsↄw, a Pol nyɛ na sɩɛ bom. Ʋ nyɛ na a Masɛdↄn nɩrɛ ʋ ɩraa ɩ̃ sʋↄrↄ ʋ yele nɩ: “Gãw wa ka a Masɛdↄn na sũo sɩ bɩlɛ!” 10 A lɛ a Pol na nyɛ a ʋna sɩɛ bom baar, sɩ tↄↄ na bʋↄrↄ a Masɛdↄn cenfʋ, a-na-ɩ sɩ bↄ̃w ka a Naaŋmɩn ɩ̃ bʋↄl sɩ a sɩ na cen na ƴɛr a ʋ ƴɛr-son kʋ a ʋna tẽw naa nɩbɛ. 11 A Torowasɩ sɩ kpɛ a gbor naa sɩ cen dẽdẽ na ta a Samotɩrasɩ-tẽw, ɩ̃ a bio na vɩɛ sɩ ta na a Neyapoli. 12 A be sɩ yi ɩ̃ kpɛ a Masɛdↄn dãdãw wɩɛr ta a Fɩlɩpɩ-tẽw ʋlↄ a Orom nɩbɛ na sↄ, na sɩ jɛ a be maal bibie fɩ̃ɩ. 13 A bibi-ciiraa dayen sɩ yi na a tẽw pʋↄ ɩ̃ cen a kʋlaa nʋↄr, a jie ʋlↄ sɩ na tɩɛr bↄ̃w ka puorfʋ jie be na, na sɩ jɛ ƴɛrɛ nɩ a pↄↄbↄ na tiw taa a be. 14 Ɩ̃ a pↄↄbↄ bala ƴen sʋbↄ dɩ na Lɩdɩ na yi a Tɩyatɩɩr, ɩ̃ ƴaba cẽcẽ-ɓↄmↄ, ɩ̃ puoro a Naaŋmɩn. Ʋ cɛlɛ na a sɩ ƴɛrɩ̃, a Nɩ-kpɛ̃ɛ yuo a ʋ tɩɛrɩ̃sɩ, ʋ sↄw de a ala a Pol na yele. 15 A lɛ ba na mʋr ʋ a kʋ̃ↄ pʋↄ, lãa nɩ a ʋ yir deme baar, ʋ sʋↄr sɩ na a sɩmɩ nyɛ bↄ̃w ka ʋ ɩ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ ben sɩrɛ jaa, a sɩ wa jɛ a ʋ yir. Ɩ̃ na ʋ fɛr sɩ a sɩ sↄw. 16 A bibir kãw sɩ cere na a puorfʋ jie, na sɩ tuorʼɩ̃ gbãgba-poole a kↄ̃tↄn na tɛrɛ ma maala ʋ ʋ ƴɛrɛ a ala na be a nii-sↄw waara, pↄwrↄ a libi-yaw kʋrↄ a ʋ nɩ-bɛrɛ, 17 ʋ ma tↄↄ tuure sɩ a sɩmɩ nɩ a Pol, ɩ̃ wuure yele: “A nɩbɛ na ɩ na a saa juu Naaŋmɩn tʋ̃tʋnbↄ. A faafʋ sↄr ba miile nyɩ.” 18 Á bibie waa na ʋ na maala a lɛ, a wa pãa nyaw a Pol, ʋ lɩɛb yel a kↄ̃tↄn: “Á Jeeju-Kirisi yuor ɩ̃ de ƴɛrɛ nɩ fʋ! Yi ɩ̃ cɛ a poole na!” A kↄ̃tↄn tↄↄ yi ɩ̃ cɛ a poole a jie naan. 19 Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ a poole nɩ-bɛrɛ na nyɛ bↄ̃w ka baa lɛ tʋↄrↄ pↄwrↄ a libie a ʋ jie wa, ba nyↄw na a Pol nɩ a Sɩlasɩ taw cenʼɩ̃ a jie a tẽw nɩbɛ na ma kpaara taa a fãgã deme nii-sↄw, 20 na ba miilʼɩ̃ a ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ ɩ̃ yel: “A nɩbɛ na, Jufisɩ ba ɩ, ɩ̃ dama sɩ a tẽw. 21 Ba jaana na a nɩbɛ a ala a sɩmɩ Orom nɩbɛ na ciire, a ala sɩ na ma tʋↄrↄ sↄwrↄ mɩ maala wa.” 22 A nɩbɛ mɩ lɩɛbʼã nyɛ nɩ ba a suur, ɩ̃ a fãgã deme yaa a Pol nɩ a Sɩlasɩ cẽcene ɩ̃ ƴↄ̃w a ba fↄb ba nɩ a kpaarsɩ. 23 A mɩnɛ ba na fↄb ba sɛw, ba nyↄw ba na ƴↄ̃w a kasu pʋↄ, ɩ̃ yel a kasu-gure, a ʋ bↄ̃w Ꞌwuoro ba. 24 A lɛ a kasu-gure na wõ a ʋna ƴɛrɩ̃, ʋ nyↄw na a Pol nɩ a Sɩlasɩ ƴↄ̃w a kasu di-baaraa pʋↄ, ɩ̃ de a ba gbɛɛ carɩ̃ a daa pʋↄ ɩ̃ lũ. 25 A tɩsↄw porɩ̃, a Pol nɩ a Sɩlasɩ sʋↄrↄ na a Naaŋmɩn, cɩɛrɛ nɩ a yele pɛwrɛ nɩ ʋ, a kasu nɩbɛ cɛlɛ. 26 A jie naan, a tẽw damʼã nɩ kpɛ̃w, a kasu yir dam de nɩ a dacin-kparaa, ɩ̃ a pana a jaa tↄↄ yuo a jie naan, a kasu deme bↄ̃jↄrɩ̃sɩ Ꞌlor a jaa lo. 27 A kasu-gure jaw ir, ɩ̃ a lɛ ʋ na nyɛ a kasu pana a yuo, ʋ vʋ̃ↄ na a ʋ bãjɩnɛ bʋↄrↄ ʋ kú nɩ a ʋ mɩ̃ɛ, a-na-ɩ ʋ beeka a kasu deme jↄ na. 28 Ɩ̃-cɛ a Pol wuurʼã nɩ kpɛ̃w yel: “Taa maal a fʋ mɩ̃ɛ bier wa! Sɩ be na ka sɩ jaa.” 29 A kasu-gure sʋↄrʼã a lãpa, pↄw kpɛ nɩ a kasu diem, ɩ̃ na ʋ lo gburĩ dume mine nɩ a Pol nɩ a Sɩlasɩ gbɛɛ pulẽe. 30 Ʋ taw ba na yi nɩ ɩ̃ soor ba: “Ɩ̃ nɩ-bɛrɛ! Bõ ɩ̃ na maal ɩ̃ nyɛ a faafʋ?” 31 A ba yel ʋ: “Sↄw de a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju, ɩ̃ a Naaŋmɩn na faa fʋ na, a fʋ̃ʋ nɩ a fʋ yir deme.” 32 Ɩ̃ ba ƴɛrʼã a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛrɩ̃ kʋ a ʋlↄ nɩ a ʋ yir deme ba jaa. 33 A kasu-gure de ba na a ʋna tɩsↄw naa na ʋ pɛw ba a natɩɛ, ɩ̃ ɩ a ba tↄↄ mʋr ʋ a kʋ̃ↄ pʋↄ nɩ a ʋ yir deme ba jaa. 34 Ʋ tɛrɛ na a Pol nɩ a Sɩlasɩ kpɛ nɩ a ʋ yir, kʋ ba bõ-dɩraa, ɩ̃ a nʋ̃ↄ ƴala a ʋlↄ nɩ a ʋ yir deme ba jaa, a Naaŋmɩn ba na sↄw de ɩnɛ. 35 A lɛ a bio na vɩɛ, a ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ tʋ̃ na a ba sõsũonbo yel a kasu-gure, a ʋ bar a nɩbɛ bala a ba cen. 36 A kasu-gure cen na man a Pol a mɩnɛ ba na tʋ̃ yel ʋ yele nɩ: “A ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ tʋ̃ na a ɩ̃ bar nyɩ a nyɩ cen. Nyɩ na tʋↄ na yi cenʼɩ̃ su-ɓaar.” 37 Ɩ̃-cɛ a Pol yelʼã a sõsũonbo bala: “A sɩmɩ na ɩ a Orom nɩbɛ, ba fↄb sɩ na a pↄrↄ a nɩbɛ nii-sↄw, ɩ̃ baa dãa guor a sɩ ƴɛrɩ̃ nyɛ a fãa ʋlↄ sɩ na maal wa, ɩ̃ na ba lɛ ƴↄ̃w sɩ a kasu pʋↄ. Ã ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ba bʋↄrↄ na ba sↄↄlɩ̃ yuo sɩ bar mɩɩ? Saa sↄw a lɛ wa. A sɛw na a bala mɩ̃ɛ ba wa na yuo sɩ bar.” 38 A sõsũonbo cenʼã na man a lɛ kʋ a ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ, a dãbɩ̃ɛ nyↄw ba a mɩnɛ ba na wõ áa Pol nɩ a Sɩlasɩ ɩ na a Orom nɩbɛ. 39 Ba cenʼã na ɓaalɩ̃ ba yi nɩ a kasu pʋↄ, ɩ̃ sʋↄrↄ ba a ba yi a tẽw ʋlↄ pʋↄ. 40 A lɛ a Pol nɩ a Sɩlasɩ na yi a kasu pʋↄ, ba cenʼã a Lɩdɩ yir, na ba lɛ nyɛ a yɛɛr, ɩ̃ ƴɛr a Ꞌlafʋ ƴɛrɩ̃ kʋ ba, ɩ̃ pãa yi a tẽw ʋlↄ pʋↄ.
171 A Pol nɩ a Sɩlasɩ tↄlʼɩ̃ na a Ãfipoli nɩ a Apoloni ten, ɩ̃ cen na ta a Tɛsaloniki, a jie ʋlↄ a Jufisɩ puorfʋ yir na be. 2 A Pol cenʼã a puorfʋ yir a mɩnɛ ʋ na mɩlɩ̃ nɩ. Ʋ de na bibi-ciirsɩ ata na ʋ man ba a ƴɛrɩ̃sɩ ala na be a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ. 3 Ʋ jaana ba na miile nɩ ba áa sɛw na a Kirisi na nyɛ won ɩ̃ kpi, ɩ̃ ir a kũu pʋↄ. Ʋ lɛ yele ba na go: “A Jeeju ʋlↄ ɩ̃ na miile nyɩ, ʋlↄ ɩ̃ ɩ a Kirisi.” 4 A nɩbɛ ŋmɛɛ a ba sↄ̃w sↄw na ɩ̃ pↄw a Pol nɩ a Sɩlasɩ. A Gɩrɛkɩ yaw jie na puoro a Naaŋmɩn mɩ sↄw na lãa nɩ a pↄↄ-nɩ-bɛrɛ yaw jie. 5 Ɩ̃-cɛ a nyuur nyↄw na a Jufisɩ, a ba gbɛɛrɩ̃ a bɩcɩɩr deme ba na nyɛ a daa pʋↄ, a ba dama a nɩbɛ a tẽw ɩrɛ wilewile. Ba cenʼã a Jasↄ̃ yir na bʋↄrↄ a Pol nɩ a Sɩlasɩ aa ba nyↄↄr ba cenʼɩ̃ a nɩbɛ nii-sↄw. 6 Ɩ̃ a mɩnɛ ba na ma nyɛ ba wa, ba nyↄw na a Jasↄ̃ nɩ a yɛɛr ŋmɛɛ, taw cenʼɩ̃ a tẽw nɩ-bɛrɛ nii-sↄw, ɩ̃ wuure yele: “Á nɩbɛ na damʼã a ten a jaa yↄ nɩ, ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ba mɩ ta na a sɩ tẽw, 7 a Jasↄ̃ de ba kulʼɩ̃ a ʋ yir. Á nɩbɛ bala ba jaa maala na a ala a sɩ jamana ƴɛr-kpɛn na ciire, a-na-ɩ ba yele na a jaman-kpee be na be a ba bʋↄlↄ Jeeju.” 8 A ʋna ƴɛrɩ̃ damʼã a nɩbɛ nɩ a tẽw nɩ-bɛrɛ ba jaa, 9 a nɩ-bɛrɛ ƴↄ̃w a Jasↄ̃ nɩ a yɛɛr bala a ba ya libie bin, ɩ̃ a ba pãa bar ba a ba cen. 10 A lɛ a wɩɛr na liw, a yɛɛr tↄw na a Pol nɩ a Sɩlasɩ bar a jie naan a ba cen a Beere. A mɩnɛ ba na ta a be, ba kpɛ na a Jufisɩ puorfʋ yir pʋↄ. 11 A Jufisɩ bala a be tɛrɛ na yɛ̃ vɩlaa gãw a Tɛsaloniki deme. Ba cɛlʼã a Pol ƴɛrɩ̃ nɩ ɓĩɓinfʋ, ɩ̃ ma Ꞌloro a Naaŋmɩn Sɛbɛ a bibie a jaa, bʋↄrↄ ba bↄ̃w a ala ɩ a ala a Pol na yel ɩ na a lɛ. 12 Nɩ-yaw a ba sↄ̃w sↄw na, lãa nɩ a Gɩrɛkɩ pↄↄ-naabsɩ nɩ a ba dabsɩ yaw. 13 Ɩ̃-cɛ a lɛ a Jufisɩ bala na be a Tɛsaloniki na wõ áa Pol mɩ ƴɛrɛ na a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ a Beere-tẽw, ba cenʼã a be na ƴɛrɛ a su-ƴɛrɩ̃sɩ dama nɩ a nɩbɛ. 14 Ala-ɩ̃-sↄ a yɛɛr ƴↄ̃w a Pol a man sↄr a jie naan ʋ cen, ɩ̃ cɛ a Sɩlasɩ nɩ a Timote bar a ba jɛ a Beere. 15 A bala na tↄwrↄ a Pol cenʼɩ̃ ʋ na na ta nɩ a Atɛn, ɩ̃ a mɩnɛ ba na lɩɛb kule, ʋ tʋ̃ ba na a Sɩlasɩ nɩ a Timote sɛ̃, a ba yel ba a ba wɩ a ʋ sɛ̃ fↄfↄw. 16 A daar ʋlↄ a Pol na jɛ a Atɛn-tẽw gu a Sɩlasɩ nɩ a Timote, a suur nyɩrɩ̃ na dɩrɛ ʋ, a mɩnɛ ʋ na nyɛ a tɩbɛ a sɛw a ʋna tẽw naa. 17 Ala-ɩ̃-sↄ ʋ ma mana na taa a be a puorfʋ yir pʋↄ nɩ a Jufisɩ nɩ a nɩ-bʋlsɩ bala na mɩ puoro a Naaŋmɩn, ɩ̃ ma mɩ mana taa nɩ a nɩbɛ bala ʋ na tuoro nɩ a daa pʋↄ a bibie a jaa. 18 A tɩɛrɩ̃-yaw nɩbɛ ba na bʋↄlↄ a Epikiri nɩbɛ nɩ a Sitoyisi-nɩbɛ nyↄw na ɩ̃ cɩɩrɛ taa nɩ a Pol. A ŋmɛɛ soorʼã: “Bõ a ƴɛr-kↄ̃-pi sʋbↄ na mɩ bʋↄrↄ ʋ yel?” A ŋmɛɛ yel: “A wↄ̃ na taa nɩ a naaŋmɩn paala ƴɛrɩ̃ ʋ hiere.” Ba yelʼã a lɛ a-na-ɩ a Pol ƴɛrɛ na a Jeeju ƴɛrɩ̃, nɩ a kũu-pʋↄ-irfʋ ƴɛrɩ̃. 19 Ala-ɩ̃-sↄ ba tɛrɛ na a Pol cenʼɩ̃ a ƴɛrɩ̃ ƴɛrfʋ jie ʋlↄ ba na bʋↄlↄ a Aropasɩ, ɩ̃ yel ʋ: “Fʋ na tʋↄ na man sɩ a ƴɛr-paalaa ʋlↄ fʋ na ƴɛrɛ a sɩ na mɩ wonaa mɩɩ? 20 A-na-ɩ sɩ wõ na ƴɛrɩ̃sɩ a fʋ jie sɩ na ma dãa wõ wa. Ala-ɩ̃-sↄ a sɩ bʋↄrↄ sɩ bↄ̃w a par.” 21 A-na-ɩ a Atɛn-tẽw nɩbɛ ba jaa nɩ a sáanba na be a ba tẽw pʋↄ, a ba ben ɩ na ba ƴɛrɛ a yel-paala cɛlɛ nɩ tɛw. 22 A Pol ir ɩraa a nɩbɛ bala na be a Aropasɩ nii-sↄw ɩ̃ yel: “Atɛn nɩbɛ! Ɩ̃ nyɛ na a nyɩ tʋmↄ a jaa bↄ̃w ka nyɩ sɩrɩ̃ na puoro a ŋmɩn-yaw. 23 A-na-ɩ a mɩnɛ ɩ̃ na yʋↄrↄ Ꞌwuoro a nyɩ ŋmɩn-puor-yele, ɩ̃ nyɛ na baar lofʋ jie kãw a ba sɛb ƴↄ̃w: ʻA naaŋmɩn ʋlↄ sɩ na ma bↄ̃w wa.ʼ Ala-ɩ̃-sↄ, a ʋlↄ nyɩ na puoro ɩ̃ ma bↄ̃w wa, ʋlↄ ɩ̃ wa miile nyɩ. 24 A Naaŋmɩn ʋlↄ na maal a tẽw nɩ a yele a jaa na be a tẽw pʋↄ, ʋlↄ ɩ̃ ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ a saꞋlon nɩ a tẽw pʋↄ. ꞋWaa gana a yie ala a nɩbɛ na mɛ nɩ a ba nur kʋ ʋ wa. 25 ꞋWaa mɩ bʋↄrↄ a nɩbɛ nuu ʋ maal bom kʋ ʋ, wↄ̃ taa nɩ bom ɩ̃ ɓↄr ʋ wa, a-na-ɩ a ʋlↄ mɩ̃ɛ ɩ̃ kʋrↄ a nɩbɛ ba jaa a vʋʋrʋ̃ nɩ a baafʋ, nɩ a yele a jaa. 26 A dab-bõ-ƴen jie a Naaŋmɩn nyↄw ɩ̃ mɛ a nɩ-bʋrↄ bʋrↄ ba jaa, ɩ̃ ƴↄ̃w ba a ba jɛ a ten ten a jaa pʋʋr. Ʋ dãa na de nĩe ƴↄ̃w a nɩbɛ a daar ʋlↄ nɩ a jiir ala ba na beree ka a tẽw pʋↄ. 27 Ʋ maalʼã a ala, a ba na tʋↄ bẽbene bʋↄrↄ ʋ, ɩ̃ a ba bↄfʋ ɩnɛ, a nʋmↄ wa sↄw ba nyɛ ʋ. Ɩ̃-cɛ, sɩrɛ jaa ʋ, a Naaŋmɩn ma jãa nɩ a sɩ jaa bõ-ƴene-ƴene wa. 28 A-na-ɩ ʻa ʋ jie a sɩ baafʋ yi, ʋlↄ ma maal sɩ a sɩ cere, ɩ̃ a ʋlↄ ɩnɛ sɩ be a ka a tẽw pʋↄ.ʼ A ɩ na a mɩnɛ a nyɩ yɛ̃ deme ŋmɛɛ na dãa yel: ʻSɩ mɩ ɩ na a Naaŋmɩn bibiir.ʼ 29 “A-na-ɩ sɩ ɩ na a Naaŋmɩn bibiir, aa sɛw a sɩ na tɩɛr beeka a Naaŋmɩn wↄ̃ na taa nɩ tɩɩb ba na maalʼɩ̃ sɛlmɛ mɩɩ kur-pɩlaa mɩɩ kubir ba na maalʼɩ̃ a ba bↄ̃wfʋ nɩ a ba mɩ̃ɛ yɛ̃ wa. 30 A Naaŋmɩn ma cãa goro nɩ a daar ʋlↄ a nɩbɛ na ma dãa bↄ̃w a buon wa, ɩ̃-cɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na ʋ bʋↄlↄ na a nɩbɛ ba jaa a jiir a jaa a ba lɩɛb a ba yɛ̃. 31 A-na-ɩ a Naaŋmɩn ƴↄ̃w na a bibir ʋlↄ ʋ na diere a nɩ-bõ-ƴen ʋlↄ ʋ na biin mana nɩ a ten a jaa nɩbɛ ƴɛrɩ̃sɩ tuure nɩ a torfʋ. Ʋ miilʼã a nɩbɛ ba jaa áa ʋna ƴɛrɩ̃ ɩ na yel-mɩ̃ɛ, a mɩnɛ ʋ na jaw a ʋna nɩrɛ naa a kũu pʋↄ yi nɩ.” 32 A lɛ ba na wõ a Pol ʋ ƴɛr a kũu-pʋↄ-irfʋ ƴɛrɩ̃, a ŋmɛɛ laara ʋ na, ɩ̃ a ŋmɛɛ yel: “Sɩ bʋↄrↄ na fʋ lɛ bↄ̃w ƴɛr sɩ a ƴɛrɩ̃ naa bibir kãw go.” 33 A lɛ, a Pol bar ba na ɩ̃ yi cen. 34 A ŋmɛɛ pↄw ʋ na ɩ̃ sↄw de a Kirisi. A ba pʋↄ, a Denisi be na be na ɩ a Aropasɩ nɩbɛ ni-diere, nɩ a pↄw na dɩ a Damari, nɩ a ŋmɛɛ go.
181 A ala ɩ̃ baar, a Pol yi na a Atɛn, ɩ̃ cen a Kↄrɛ̃tɩ. 2 A be, ʋ tuorʼɩ̃ na a Jufi nɩrɛ na dɩ a Akɩlasɩ na ɩ a Pↄ̃-tẽw nɩrɛ. A Ɩtalɩ ʋ yi ɩ̃ cãa wa ta a jie naan nɩ a ʋ pↄw Pɩrɩsɩl, a-na-ɩ a jamana Kilodi yelʼã a Jufisɩ ba jaa, a ba yi a Orom-tẽw. A Pol cenʼã na nyɛ ba, 3 ɩ̃ jɛ be a ba jie a ba lãa tʋnↄ a tʋn, a-na-ɩ tʋ̃-bõ-ƴen ba lãa tɛrɛ na ɩ a gana tʋmↄ. 4 A bibi-ciirsɩ a jaa, a Pol ma kpɛ na a puorfʋ yir ƴɛrɛ a ƴɛrɩ̃sɩ bʋↄrↄ ʋ lɩɛbʼɩ̃ a Jufisɩ nɩ a Gɩrɛkɩsɩ tɩɛrɩ̃sɩ. 5 Ɩ̃ a lɛ a Sɩlasɩ nɩ a Timote na yi a Masɛdↄn ɩ̃ wɩ ta, a Pol de na a ʋ mɩ̃ɛ tↄr jaa bar ƴↄ̃w a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ pʋↄ, yele a Jufisɩ áa Jeeju ɩ̃ ɩ a Kirisi. 6 Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ a Jufisɩ na var a Pol ɩ̃ kpɛrɛ ʋ, ʋ pĩ na a ʋ cẽcen ƴↄ̃w ba ɩ̃ yel ba: “Á nyɩmɩ bↄr, nyɩ jie a yi. Aa lɛ ɩ ɩ̃ ƴɛrɩ̃ ʋ wa. Wa nyↄw nɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, ɩ̃ cere na a nɩ-bʋlsɩ jie.” 7 Ʋ yi na a be cen a popuoro kãw sɛ̃ na dɩ a Titiw Jusitisi, a ʋ yir na be a puorfʋ yir lõboorɩ̃. 8 A Kirisipi na ɩ a ʋna puorfʋ yir ni-diere nɩ a ʋ yir deme ba jaa sↄw na de a Nɩ-kpɛ̃ɛ. Ɩ̃ a Kↄrɛ̃tɩ nɩbɛ yaw jie na wõ a Pol ƴɛrɩ̃, mɩ sↄw na ɩ̃ ɩ a ba mʋr ba a pʋↄ. 9 A tɩsↄw kãw, a Pol nyɛ na sɩɛ bom, ɩ̃ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yel ʋ: “Taa jↄrↄ dãbɩ̃ɛ wa. Ɩ̃-cɛ, ƴɛrɛ. Taa wa sine wa. 10 A-na-ɩ ɩ̃ be nɩ fʋ na. Nɩrɛ ma tʋↄrↄ nyↄwrↄ fʋ maala fãa wa, a-na-ɩ a bala na ɩ a ɩ̃ nɩbɛ a ka a tẽw na pʋↄ, ba waa na.” 11 A Pol jɛ na be a Kↄrɛ̃tɩ maal yõ-bõ-ƴen nɩ bõ-ŋmãa, jaana a nɩbɛ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃. 12 A ʋna daarʼãa a Orom fãgã deme na ƴↄ̃w a Galɩ̃yↄ ʋ Ꞌwuoro a Akayi wɩɛr, a Jufisɩ guorʼã taa ɩ̃ nyↄw a Pol cen nɩ a ƴɛrɩ̃ guorfʋ jie, 13 ɩ̃ yel: “A daba na bʋↄrↄ na ʋ lɩɛb a nɩbɛ tɩɛrɩ̃sɩ a ba puoro a Naaŋmɩn a na be kpee nɩ a ala a ʋ ƴɛr-kpɛn na yele.” 14 A Pol dãa na bʋↄrↄ ʋ ƴɛr ƴɛrɩ̃, ɩ̃-cɛ a Galɩ̃yↄ yel a Jufisɩ: “A ala ɩ̃ dãa ɩ maal-fãa ɩnɛ ʋ, mɩɩ tʋ̃-bier ɩnɛ ʋ, ɩ̃ naa sↄw na cɛl a nyɩ ƴɛrɩ̃, Jufisɩ. 15 Ɩ̃-cɛ a-na-ɩ a ƴɛrɩ̃sɩ, nɩ a yoe nɩ a nyɩ mɩ̃ɛ ƴɛr-kpɛn nyɩ cɩɩrɛ nɩ taa, a nyɩ ƴɛrɩ̃ a ɩ. Maa bʋↄrↄ ɩ̃ ɩ a ana yele ƴɛr-guoro wa.” 16 Ɩ̃ ʋ diw ba na bar a be a ƴɛrɩ̃ guorfʋ jie. 17 A ba jaa nyↄw na a Sↄsɩten na ɩ a puorfʋ yir ni-diere ɩ̃ fↄb ʋ a be a ƴɛrɩ̃ guorfʋ jie nʋↄr, ɩ̃-cɛ aa dãa ba a Galɩ̃yↄ wa. 18 A Pol jɛ na a Kↄrɛ̃tɩ kam, ɩ̃ pãa yi a be a yɛɛr sɛ̃ ɩ̃ kpɛ a gbor cen a Sɩrɩ, ʋlↄ nɩ a Pɩrɩsɩl nɩ a Akɩlasɩ. Á lɛ ba na cãa bʋↄrↄ a cenfʋ, ʋ ɩ na a ba pũo ʋ a juu a Sãkire-tẽw, a-na-ɩ ʋ dãa na ƴɛr nʋↄr a Naaŋmɩn jie. 19 Ba ta na a Ɛfɛɛsɩ a Pol bar ba a be. Ʋ cenʼã a puorfʋ yir a ba mana taa nɩ a Jufisɩ. 20 Ba sʋↄrↄ ʋ na a ʋ jɛ a ba sɛ̃ ɩ̃-cɛ Ꞌwaa dãa sↄw wa. 21 Ɩ̃ a lɛ ʋ na yire a ba sↄ̃w, ʋ yel ba na: “A Naaŋmɩn wa sↄw, ɩ̃ na lɛ lɩɛbʼã wa a nyɩ sɛ̃.” Ɩ̃ na ʋ yi a Ɛfɛɛsɩ-tẽw, ɩ̃ kpɛ a gbor pʋↄ cen. 22 A lɛ ʋ na ta a Sejare, ʋ yi na een a Jerujalɛm, na puor a duo-puorbo a be, ɩ̃ pãa cen a Átɩyↄsɩ. 23 Ʋ jɛ na a be fɩ̃ɩ, ɩ̃ lɛ lɩɛb cen na cʋbↄ a Galatɩ nɩ a Fɩrɩjɩ ten bõ-ƴene-ƴene sũono a par-tuurbe ba jaa a ba nyɩrɛ cere a nii-sↄw. 24 A Jufi nɩrɛ na dɩ a Apolosi na yi a Alɛsãdiri dãa na wɩ a Ɛfɛɛsɩ. A ʋ nʋↄr ƴɛrɩ̃sɩ nʋmↄ na a nɩbɛ, ɩ̃ ʋ mɩ nyɩrɩ̃ bↄ̃w a Naaŋmɩn Sɛbɛ vɩlaa. 25 Ʋ dãa na jaan a Nɩ-kpɛ̃ɛ sↄr defʋ. Ʋ ɓĩɓine na ƴɛrɛ nɩ cɛcɛ mana nɩ a ala na tor a Jeeju. Ɩ̃-cɛ a Jã-Batii kʋ̃ↄ mʋrfʋ tɛw ʋ dãa bↄ̃w. 26 A daba ʋlↄ nyↄw na a ƴɛrɩ̃sɩ ɩ̃ ƴɛrɛ nɩ Ꞌlafʋ a puorfʋ yir. A lɛ a Pɩrɩsɩl nɩ a Akɩlasɩ na wõ ʋ ƴɛrɛ, ba tɛrɛ ʋ na kulʼɩ̃ na ba bↄ̃w miil ʋ a Naaŋmɩn sↄr. 27 A ɩ na fɩ̃ɩ, a Apolosi bʋↄrↄ ʋ cen a Akayi, a yɛɛr ƴↄ̃w ʋ a sↄr vɩlaa, ɩ̃ sɛb sɛbɛ tɩɩr kʋ a popuorbo a ʋna tẽw naa pʋↄ, á ba de ʋ vɩlaa. A mɩnɛ ʋ na ta a be, ʋ nyɩrɩ̃ na sũo a bala a Naaŋmɩn maal-vɩlaa na saa a ba sↄw de a Jeeju. 28 A-na-ɩ a ʋ ƴɛrɩ̃sɩ ʋ na mana, a nyɩrɩ̃ na tɛrɛ kpɛ̃w, ala-ɩ̃-sↄ ʋ gãw a Jufisɩ a nɩbɛ nii-sↄw. A Naaŋmɩn Sɛbɛ ƴɛrɩ̃sɩ ʋ de miile nɩ ba áa Jeeju ɩ̃ ɩ a Kirisi.
191 A daar ʋlↄ a Apolosi na be a Kↄrɛ̃tɩ, a Pol tↄlʼã yi a ten ala na be a tã-gar juu, ɩ̃ ta a Ɛfɛɛsɩ. Ʋ nyɛ na a par-tuurbe ŋmɛɛ a be, 2 ɩ̃ soor ba: “A lɛdaar nyɩ na sↄw de a Jeeju, nyɩ pↄw na a Naaŋmɩn Sɩɛ mɩɩ?” A ba yel ʋ: “Saa mɩ wõ a ba yel a Naaŋmɩn Sɩɛ be na be wa.” 3 A Pol soor ba: “Ɩ̃-cɛ, kʋ̃ↄ mʋrfʋ buor ba mʋr nyɩ?” A ba yel ʋ a Jã-Batii kʋ̃ↄ mʋrfʋ ʋ. 4 A Pol yel ba: “A Jã mʋrʼã a bala na sↄw ɩ̃ lɩɛb a yɛ̃, ɩ̃ mɩ yel kʋ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ a ba sↄw de a ʋlↄ na waara a ʋ puo-sↄw. A Jeeju ʋ yel a lɛ.” 5 A lɛ a par-tuurbe bala na wõ a ʋna ƴɛrɩ̃ baar, ba ɩ na a ba mʋr ba a kʋ̃ↄ nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju yuor. 6 A mɩnɛ a Pol na dↄↄl ba a nur, a Naaŋmɩn Sɩɛ wa na pↄw ba, a ba nyↄw ɩ̃ ƴɛrɛ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ, ɩ̃ mɩ mana a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ ƴɛrɩ̃ kʋrↄ a nɩbɛ. 7 A bana nɩbɛ na ta na dabsɩ pie-nʼayi. 8 A Pol cenʼã a puorfʋ yir ɩ̃ ƴɛrɛ a ƴɛrɩ̃ nɩ Ꞌlafʋ wa maalʼɩ̃ cur ata, mana nɩ ba a Naaŋmɩn fãw ƴɛrɩ̃sɩ bʋↄrↄ ʋ lɩɛbʼɩ̃ a bala na cɛlɛ ʋ tɩɛrɩ̃sɩ. 9 Ɩ̃ a yaw jie kpɛmɛ na a sube ɩ̃ jaar ɩ̃ kpɛrɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ sↄr a nɩbɛ ba jaa nii-sↄw. Ala-ɩ̃-sↄ a Pol ŋmaa yi a ba jie, ɩ̃ ow a ʋ par-tuurbe kpee na ʋ jaana ba a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ a bibie a jaa a Tɩranisi nakol yir. 10 Yomo ayi a maal a lɛ, a saa a Jufisɩ nɩ a nɩ-bʋlsɩ ba jaa na be a Ajɩ-tẽw wõ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛrɩ̃. 11 A Naaŋmɩn de na a Pol tʋnↄ nɩ a nↄ-kpawfʋ tʋmↄ ala na bɛrmɛ. 12 A ala ɩ̃ saarɩ̃ ɩ a nɩbɛ de na a nii-sↄw bõ-fɛraa nɩ a cẽcene na sɩɩr a Pol ɩ̃gan cenʼɩ̃ na dↄↄl a wʋlɩ̃sɩ deme, ba ma kpɛmɛ na, ɩ̃ a kↄ̃tↄn-bebe ma mɩ yi ɩ̃ cɛ ba. 13 A Jufisɩ bala na ma yʋↄrↄ diwre a kↄ̃tↄn-bebe bara, a ŋmɛɛ a ba sↄ̃w mɩ bʋↄrↄ na ba de a Jeeju yuor diw nɩ a kↄ̃tↄnsɩ bar. Ba ma yelʼã a kↄ̃tↄn-bebe: “A Jeeju ʋlↄ ƴɛrɩ̃ a Pol na hiere, a ʋ yuor sɩ de ƴɛrɛ nɩ nyɩ: nyɩ yi!” ( 14 A bala na maala a lɛ ɩ na nɩbɛ anuu-nʼayi, ɩ̃ ɩ a Jufisɩ baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ Seva bi-dabsɩ.) 15 Ɩ̃-cɛ a kↄ̃tↄn-bier yel ba na: “Ɩ̃ bↄ̃w na a Jeeju, nɩ a ʋlↄ na ɩ a Pol. Ɩ̃-cɛ a nyɩmɩ mɩ, babõ nyɩ ɩ?” 16 A daba ʋlↄ a kↄ̃tↄn-bier na tɛrɛ aw na nyↄↄr ba, ɩ̃ ŋme ba vɩlaa ƴↄ̃w ba wʋlɩ̃sɩ a ba jↄ yi a yene nɩ salĩɓobo. 17 A Jufisɩ nɩ a nɩ-bʋlsɩ ba jaa na be a Ɛfɛɛsɩ wõ na a ʋna ƴɛrɩ̃ naa, a dãbɩ̃ɛ nyↄw ba ba jaa ɩ̃ a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju yuor yire dↄↄlↄ. 18 A nɩbɛ yaw jie na dãa sↄw de a Jeeju wɩ na caala a ba maal-faar ala ba na dãa maal, 19 ɩ̃ a nɩ-yaw bala na mɩ dãa ɩ a jɩbʋʋ-kpɩlbɛ de na a ba sɛbsɩ wɩ nɩ su bar a dɩ a nɩbɛ ba jaa nii-sↄw. Ba gorʼã a sɛbsɩ ala libie a ɩ ture ture kↄↄr ayi gbɛɛ anuu. 20 A be jie, a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛrɩ̃ yire na pↄwrↄ nɩ kpɛ̃w ɩ̃ a ʋ tʋↄfʋ mɩ dↄↄlↄ. 21 A ana yele na tↄl baar, a Pol bʋↄrↄ na ʋ tↄl yi a Masɛdↄn nɩ a Akayi cen a Jerujalɛm. Ʋ yele na: “A maa wa ta a be baar, a sɛw na ɩ̃ mɩ nyɛ a Orom-tẽw nɩ mimir.” 22 Ʋ tʋ̃ na a ʋ sõsũonbo ayi na ɩ a Timote nɩ a Erasɩtɩ a Masɛdↄn, ɩ̃ na ʋ cãa jɛ be a Ajɩ-tẽw fɩ̃ɩ. 23 A ʋna daarʼãa, damfʋ irʼã be a Nɩ-kpɛ̃ɛ sↄr defʋ ɩnɛ, naa a bɛlɩ̃. 24 Daba kãw na dɩ Demetiri na ɩ kukure na kure a kur-pɛlɛ, ma maalʼã a yir-bil a ba naaŋmɩn Atemi yir kaarɩ̃, a ɩ bom na na sũono a ʋ tʋ̃tʋnbↄ yaw. 25 Ʋ bʋↄlʼã a ʋ tʋ̃tʋnbↄ lãa nɩ a bala na mɩ tʋnↄ a ʋna tʋ̃-bõ-ƴen, na ʋ yel ba: “Ɩ̃ badɛɛ, nyɩ bↄ̃w ka a sɩ vɩlaa jie yi na a sɩ tʋmↄ sɩ na tʋnↄ ɩnɛ. 26 Ɩ̃ nyɩ nyɛ na ɩ̃ mɩ wõ a ala a ʋna Pol na maal. Ʋ yele na áa naaŋmɩnsɩ ala a nɩbɛ na maalʼɩ̃ a ba nur ma ɩ naaŋmɩnsɩ wa. Ʋ lɩɛbʼã a nɩ-yaw tɩɛrɩ̃sɩ, ɩ̃ aa ɩ a ka a Ɛfɛɛsɩ-tẽw tɛw ʋ maal a lɛ wa. A lɛ ʋ mɩ maal a Ajɩ ten yayaw pʋↄ. 27 Ɩ̃ aa ɩ a sɩ tʋmↄ tɛw ba bʋↄrↄ ba lɩɛb a ɩ tʋ̃-pↄrↄ wa, ɩ̃-cɛ ba mɩ bʋↄrↄ na ba maal a sɩ naaŋmɩn kpɛ̃ɛ Atemi yir ʋ lɩɛb ɩ bõ-pↄrↄ. Ɩ̃ a sɩmɩ bar ba a ba maala a lɛ, a Atemi ʋlↄ a Ajɩ nɩbɛ ba jaa na puoro nɩ a ten nɩbɛ ba jaa, ʋ kↄ̃ lɛ yi a yuor go wa.” 28 A lɛ a bala na cɛlɛ na wõ a ana ƴɛrɩ̃sɩ, suur nyↄw ba na po nɩ a ba wuure yele nɩ: “A Ɛfɛɛsɩ Atemi bɛrmɛ na!” 29 A damfʋ pↄw a tẽw ʋ jaa, a nɩbɛ dar taa cen na nyↄↄr a Masɛdↄn nɩbɛ ayi, a Gayisi nɩ a Arɩsɩta na ɩ a Pol lãa-yʋↄrbↄ ɩ̃ gbu ba cenʼɩ̃ a ɓolĩ wɩɛr. 30 A Pol dãa na bʋↄrↄ ʋ cen a nɩ-yaw bala nii-sↄw, ɩ̃-cɛ a popuorbo mↄ̃w ʋ bar. 31 A tʋ̃tʋ̃-nɩ-bɛrɛ ŋmɛɛ na be a Ajɩ-tẽw, ɩ̃ ɩ a ʋ badɛɛ, tʋ̃ na nɩrɛ a ʋ yel ʋ a ʋ taa cen be a ɓolĩ wɩɛr wa. 32 Burbur kpɛ na a nɩ-yaw bala na duo taa a be. A ŋmɛɛ ma wuurʼã yel á asɩmɛ ʋ, ɩ̃ a ŋmɛɛ ma wuur yel bõ-kpee, a yaw jie a ba pʋↄ ma mɩ bↄ̃w a bom ɩnɛ ba na tiw taa wa. 33 A nɩbɛ ŋmɛɛ a be a nɩbɛ pʋↄ de na a ƴɛrɩ̃ man a Alɛsãdɩrɛ, a Jufisɩ na dara ƴↄnↄ a nii-sↄw. A Alɛsãdɩrɛ ɩ na a nɩbɛ a ba sine a-na-ɩ ʋ bʋↄrↄ na ʋ ƴɛr faa a ʋ mɩ̃ɛ nɩ a ʋ tↄ deme a nɩbɛ nii-sↄw. 34 Ɩ̃-cɛ a lɛ ba na nyɛ ʋ ʋ ɩ a Jufi nɩrɛ, ba wuurʼã a wuur-bõ-ƴen, maalʼɩ̃ lɛɛrɛ ayi, yele nɩ: “A Ɛfɛɛsɩ Atemi bɛrmɛ na!” 35 A tẽw sɛsɛbɛ pãa na tʋↄ ɩ a nɩbɛ a ba sine, ɩ̃ ʋ yel ba: “Ɛfɛɛsɩ nɩbɛ, a nɩbɛ ba jaa bↄ̃w na áa sɩmɩ Ɛfɛɛsɩ nɩbɛ ɩ̃ gure a naaŋmɩn kpɛ̃ɛ Atemi yir nɩ a ʋ bʋtɩb-kpɛ̃ɛ na yi a saꞋlon ɩ̃ lo. 36 Nɩrɛ ma tʋↄrↄ cɩɩrɛ wa. Ala-ɩ̃-sↄ a sɛw na a nyɩ na bar a gↄn ɩ̃ kↄ̃ pↄw maal bom wa. 37 A-na-ɩ nyɩ wa nɩ na a nɩbɛ na, na ma ju a bom a sɩ naaŋmɩn yir pʋↄ wa, baa mɩ ƴɛr ƴɛr-fãa ƴↄ̃w a sɩ naaŋmɩn wa. 38 Ála-ɩ̃-sↄ a ala ɩ a Demetiri nɩ a ʋ tʋ̃tʋnbↄ tɛrɛ na ƴɛrɩ̃ ƴↄnↄ nɩrɛ, a ƴɛrɩ̃ guorfʋ tɛrɛ na a ʋ bibir ɩ̃ a nɩ-bɛrɛ ma mɩ be na be. Bá cen a be na bʋↄl taa. 39 Ɩ̃ a ala ɩ a bom lɛ be na be a nyɩ bʋↄrↄ ba gbɛɛrɩ̃, ba na gbɛɛrɩ̃ na a tẽw nɩbɛ kpaarɩ̃-taa kpɛ̃ɛ pʋↄ. 40 A-na-ɩ a ala sɩ na maal a dɩnaa, a na tʋↄ na ɩ sɩ ƴɛrɩ̃. Ba na yelʼã á tẽw sɩ dama, a-na-ɩ ƴɛrɩ̃ ma be be sɩ na duo nɩ taa a nↄhↄ̃ wa, ɩ̃ saa mɩ tʋↄrↄ miile a ƴɛrɩ̃ par vɩlaa wa.” 41 A mɩnɛ ʋ na ƴɛr a lɛ baar, ʋ wɛlʼã a nɩbɛ bar.
201 A lɛ a gↄ̃-pↄↄr na baar, a Pol bʋↄlʼã a popuorbo tiw ɩ̃ ƴɛr a sũofʋ ƴɛrɩ̃ kʋ ba. Ɩ̃ a lɛ ʋ na puor ba baar, ʋ yi na cen a Masɛdↄn. 2 Ʋ tↄlʼã yi a ʋna wɩɛr pʋↄ na ʋ ƴɛr ƴɛrɩ̃ yaw sũo nɩ a popuorbo, ɩ̃ pãa po cen a Gɩrɛkɩ-tẽw 3 na jɛ a be maal cur ata. A ala na baar, ʋ dãa na bʋↄrↄ ʋ cen a Sɩrɩ-tẽw, ɩ̃ a mɩnɛ ʋ na wõ a Jufisɩ goro taa a ʋ ɩnɛ, ʋ lɩɛbʼã gol cen na kpɛ a Masɛdↄn-tẽw tↄl. 4 A bala na ɩ a ʋ lãa-yʋↄrbↄ ɩ na a Sopatɛɛr, na ɩ a Pirisi bi-daba na yi a Beere, nɩ a Arɩsɩta, nɩ a Sekũdi na yi a Tɛsaloniki, nɩ a Gayisi na yi a Dɛrbɩ, nɩ a Timote, lãa nɩ a Tɩsɩkɩ, nɩ a Torofim na yi a Ajɩ wɩɛr. 5 A bala ɩ̃ de sɩ a nĩe cenʼã gu sɩ a Torowasɩ. 6 Ɩ̃ a sɩmɩ, a lɛ a bur-pʋↄr fɛtɩ na tↄl baar, sɩ kpɛ na a gbor kpɛ̃ɛ a Fɩlɩpɩ-tẽw na sɩ maal bibie anuu, ɩ̃ pↄw ba a Torowasɩ, na sɩ jɛ a be maal bibie anuu-nʼayi. 7 A jɩmaasɩ jaanʋↄr, sɩ duo na taa a Nɩ-kpɛ̃ɛ dɩb dɩfʋ, ɩ̃ a Pol mana a nɩbɛ a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃. A-na-ɩ a dɩvɩɛ bio a Pol bʋↄrↄ na ʋ bar ba ɩ̃ cen, ala-ɩ̃-sↄ ʋ ƴɛr ba na a ƴɛrɩ̃sɩ kam, wa ta nɩ a tɩsↄw porɩ̃. 8 A bↄↄpɩɛn die ʋlↄ pʋↄ sɩ na duo, lãpar yayaw be na be, 9 ɩ̃ a dabile mɩ be be na dɩ Etikisi ɩ̃ jɛ a fɩnɛɛtɩ nʋↄr, a gʋ̃ↄ nyↄwrↄ ʋ. Ɩ̃ a mɩnɛ a Pol na nyɩrɩ̃ ƴɛr a ƴɛrɩ̃ kam, ʋ gurʼã lɛ kper na ʋ yi a be a saꞋlon ɩ̃ faa lo a tene, a ba suu ɓↄw nyɛ ʋ kpi. 10 A Pol suu na gã pↄw ʋ worĩ ʋ ɩ̃ yel a nɩbɛ: “Nyɩ taa tɩɛrɛ wa. A ʋ vʋʋrʋ̃ lɛ wa na.” 11 Ɩ̃ ʋ lɛ do na ŋma a buru a ba po Ꞌwↄb, ɩ̃ ʋ lɛ ƴɛr a ƴɛrɩ̃sɩ lɛɛ a bio wa vɩɛ, ʋ pãa yi cen. 12 Ɩ̃ a dabile ʋlↄ, ba de ʋ na kpɛ nɩ nɩ-mimir, a sube lɛ ɓãa ba ba jaa fɛw. 13 A sɩmɩ, sɩ de na nĩe cen na kpɛ a gbor kpɛ̃ɛ cen a Asↄsɩ, a jie ʋlↄ sɩ na sɛw sɩ de a Pol nɩ a gbor. A-na-ɩ lɛ ʋ dãa yel sɩ, ɩ̃-cɛ a ʋlↄ mɩ̃ɛ, gbɛɛ ʋ na wɩ nɩ. 14 A mɩnɛ ʋ na tuorʼɩ̃ sɩ a Asↄsɩ, sɩ de ʋ na nɩ a gbor a sɩ cen a Mɩtɩlɛ̃. 15 Ɩ̃ sɩ lɛ yi na a be ɩ̃ a lɛ a bio na vɩɛ na sɩ ta a Kio, ɩ̃ a dayere daar a sɩ ta a Samↄsɩ, ɩ̃ a datɛrɛ daar a sɩ pãa ta a Mile. 16 A Pol dãa na yel a ʋ na po na a Ɛfɛɛsɩ bar a mɩnɛ ʋ kↄ̃ wa ɩraa be a Ajɩ wɩɛr a daar wa po ʋ wa. A-na-ɩ ʋ pↄwrↄ na bʋↄrↄ a ʋlↄ tʋↄ ʋ ta a Jerujalɛm a Pãtekↄtɩ fɛtɩ bibir. 17 A lɛ a Pol na be a Mile-tẽw, ʋ tʋ̃ na bʋↄl a Ɛfɛɛsɩ duo-puor-ni-dierbe a ba wɩ. 18 A mɩnɛ ba na ta a ʋ sɛ̃, ʋ yel ba na: “Nyɩ bↄ̃w na a mɩnɛ ɩ̃ na dãa wↄ̃ a nyɩ sↄ̃w a daar a jaa, wa nyↄw nɩ a bibir dãdãw ʋlↄ ɩ̃ na ta a nyɩ jie a Ajɩ-tẽw. 19 Ɩ̃ pabʼã a ɩ̃ mɩ̃ɛ tʋnↄ nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ tʋn, cire nɩ a mↄtↄ̃-kʋ̃ↄ, nyɛrɛ nɩ a won ala na ta ma a Jufisɩ na goro ma ɩnɛ. 20 Nyɩ bↄ̃w ka maa sↄↄlɩ̃ bom kãw bar na ɩrɛɛ bõ-son a nyɩ jie wa. Ɩ̃-cɛ ɩ̃ ɛ̃ɛ na miil nyɩ a yele a jaa jaana nɩ nyɩ a kpaarɩ̃-taa jiir nɩ a nyɩ yie pʋↄ. 21 Ɩ̃ kpãkpanʼã a Jufisɩ nɩ a nɩ-bʋlsɩ a ba lɩɛb a ba yɛ̃ ɩ̃ puoro a Naaŋmɩn, ɩ̃ sↄw de a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju. 22 Ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɩɛ na fɛrɛ ma, ɩ̃ cere na a Jerujalɛm ɩ̃ maa bↄ̃w a ala nↄↄ tara ma a be wa. 23 Ɩ̃-cɛ a tẽw lɛ ɩ̃ na ma ta a Naaŋmɩn Sɩɛ ma yel ma na a kasu nɩ a won be na be gu ma. 24 Ɩ̃-eɛ ɩ̃ maa tɩɛrʼɩ̃ a ɩ̃ baafʋ ʋ ɩ bom a ɩ̃ jie wa. A ala ɩ̃ na Ꞌwuoro ɩ na a mɩnɛ ɩ̃ na tʋↄrↄ maala a tʋmↄ ala a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju na kʋ ma cere na tara nɩ a baarfʋ jie: a lɛ yelʼã, a ɩ̃ ƴɛrɛ a ƴɛr-son ʋlↄ na miile a Naaŋmɩn maal-vɩlaa. 25 “Ɩ̃ bↄ̃w ka a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, a nyɩmɩ nyɩ jaa jie ɩ̃ na dãa yↄ ƴɛr a Naaŋmɩn fãw ƴɛrɩ̃, nyaa lↄↄ nyɛrɛ ma go wa. 26 Ala-ɩ̃-sↄ, ɩ̃ yele kʋrↄ nyɩ a dɩnaa, a nyɩ sↄ̃w, nɩ-bõ-ƴen wa bↄr, aa ɩrɛ a ɩ̃ ƴɛrɩ̃ wa. 27 A-na-ɩ ɩ̃ miil nyɩ na a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ tʋmↄ ʋ jaa. Maa sↄↄlɩ̃ bom kãw a nyɩ jie wa. 28 Nyɩ́ tɛrɛ nyɩ mɩ̃ɛ, ɩ̃ mɩ Ꞌwuoro a nɩbɛ bala ba jaa a Naaŋmɩn Sɩɛ na kʋ nyɩ a nyɩ Ꞌwuoro a piir kaarɩ̃. Nyɩ́ bↄ̃w guolo a Naaŋmɩn duo-puorbo ʋ na da nɩ a ʋ mɩ̃ɛ Bie jɩ̃ɩ sↄ. 29 Ɩ̃ bↄ̃w ka a maa cen baar, a nɩbɛ na kpɛ na a nyɩ sↄ̃w wↄ̃ taa nɩ wɛ-dʋ̃-bebe, ɩ̃ ma bara a piir wa. 30 Ɩ̃ a nyɩmɩ mɩ̃ɛ sↄ̃w, a ŋmɛɛ nↄↄ irʼã ŋmara a jirsɩ bɛlɛ nɩ a popuorbo a ba tuure ba. 31 Ala-ɩ̃-sↄ, nyɩ́ jʋʋrↄ, ɩ̃ nyɩ taa hiin a ala ɩ̃ na maal a nyɩ sↄ̃w a yomo ata, a mɩnɛ ɩ̃ na dãa jaw nyɩ a yɛ̃, a tɩsↄw nɩ a mↄtↄ̃w ma galɩ̃ wa, cire nɩ a mↄtↄ̃-kʋ̃ↄ. 32 “Ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ɩ̃ de nyɩ na ƴↄ̃w a Naaŋmɩn nuumɩ, nɩ a ʋ sũofʋ ƴɛrɩ̃ pʋↄ. A ʋlↄ na tʋↄrↄ kʋrↄ nyɩ a fãw, ɩ̃ mɩ kʋrↄ nyɩ a yel-sono ala ʋ na bin a bala ba jaa ɩnɛ na ɩ a ʋ nɩbɛ. 33 Maa dãa tɩɛrʼɩ̃ nɩrɛ kãw bom wa: a libie, mɩɩ a sɛlmɛ, mɩɩ a cẽcene wa. 34 Nyɩ mɩ̃ɛ bↄ̃w na ka a ɩ̃ mɩ̃ɛ nuu ɩ̃ dãa tʋnↄ nɩ a tʋmↄ pↄwrↄ nɩ a yele ala na sɛw nɩ a maa nɩ a ɩ̃ lãa-yʋↄrbↄ. 35 A ɩ̃ tʋmↄ a jaa ɩ̃ na maal, ɩ̃ miil nyɩ na a nyɩ sɛw na na tʋnↄ nɩ kpɛ̃w a nↄhↄ̃, na nyɩ pↄw a yele sũo nɩ a nɩ-nãw nɩbɛ, tɩɛrɛ nɩ a ƴɛrɩ̃sɩ ala a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju mɩ̃ɛ na dãa yel: ʻNʋ̃ↄ ma be na a ʋlↄ jie na kʋ a nɩrɛ a bom gãw a ʋlↄ na pↄw.ʼ ” 36 A lɛ a Pol na ƴɛr a ana ƴɛrɩ̃sɩ baar, ʋ gburĩ na a dume a ba lãa sʋↄr a Naaŋmɩn. 37 A ba jaa fɛw kono woro nɩ a Pol puoro nɩ ʋ, 38 a sube sãw ba a mɩnɛ ʋ na yel ba a baa lɛ nyɛrɛ ʋ go wa. A ala ɩ̃ baar, ba tↄw ʋ na cenʼɩ̃ ƴↄ̃w a gbor kpɛ̃ɛ pʋↄ.
211 A lɛ sɩ na faa yi a bana nɩbɛ jie, sɩ kpɛ na a gbor kpɛ̃ɛ cen dẽdẽ na ta a Kↄsɩ, ɩ̃ a bio vɩɛ a sɩ ta a Orodi-tẽw, ɩ̃ lɛ yi a be ɩ̃ ta a Patara. 2 A be sɩ lɛ nyɛ na a gbor kpɛ̃ɛ ƴen sʋbↄ na cere a Fenisi, na sɩ kpɛ cere. 3 Sɩ tↄlↄ na ɩ̃ nyɛ a Sɩpɩr-tẽw a gʋbaa loor, ɩ̃ vɩɛ bar ɩ̃ ta a Sɩrɩ wɩɛr na sɩ suu a Tɩɩr-tẽw, a-na-ɩ a be ba sɛw ba wɛl a gbor kpɛ̃ɛ yele bar. 4 A be, sɩ nyɛ na a popuorbo ɩ̃ na sɩ jɛ maal bibie anuu-nʼayi a ba sɛ̃, ɩ̃ a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɩɛ na kʋ ba a ƴɛrɩ̃, ba yelʼã a Pol, a ʋ taa een a Jerujalɛm wa. 5 A lɛ a ana bibie na ta baar, sɩ lɛ yi na de a sɩ sↄr, ɩ̃ a ba tↄw sɩ ba jaa, nɩ a ba pↄↄbↄ nɩ a ba bibiir, yi nɩ a tẽw cɛ̃cɛ̃w, a sɩ ta a man gbẽgbere nʋↄr, na sɩ gburĩ a dume ɩ̃ sʋↄr a Naaŋmɩn. 6 A lɛ sɩ na puor taa baar, sɩ kpɛ na a gbor kpɛ̃ɛ pʋↄ, ɩ̃ a ba mɩ lɩɛb kule. 7 A mɩnɛ sɩ na yi a Tɩɩr ɩ̃ ta a Pitolemayɩ, a sɩ gbor pʋↄ yↄfʋ baarʼã. Sɩ nyɛ na a yɛɛr a be na sɩ puor ba ɩ̃ jɛ maal bibir bõ-ƴen a ba sɛ̃. 8 A bio vɩɛ na a sɩ yi a be ɩ̃ cen na ta a Sejare. A be, sɩ kpɛ na na gã a Fɩlɩpɩ yir. Ʋ ɩ na a Naaŋmɩn ƴɛr-son ƴɛƴɛrɛ ɩ̃ mɩ ɩ a nɩbɛ anuu-nʼayi bala ƴen sʋbↄ ba na dãa vɛl ir a Jerujalɛm. 9 Ʋ tɛrɛ na bi-pↄↄbↄ anaan na ma tɛrɛ sɩrbɛ sɛr wa, a ba ma ƴɛrɛ a ƴɛrɩ̃sɩ ala ba na pↄw a Naaŋmɩn jie. 10 Sɩ jɛ na be kam fɩ̃ɩ ɩ̃ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃-bʋʋrↄ na dɩ a Agabisi yi a Jude ɩ̃ wɩ. 11 Ʋ ta na a sɩ sɛ̃ ɩ̃ de a Pol sɩɛ gan lũ nɩ a ʋ mɩ̃ɛ gbɛɛ nɩ a ʋ nur ɩ̃ yel: “Nyɩ́ cɛlɛ a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɩɛ na yel: nↄhↄ̃ a Jerujalɛm Jufisɩ na lũ a daba ʋlↄ na sↄ a sɩɛ gan na ƴↄ̃w a nɩ-bʋlsɩ nuumɩ.” 12 A lɛ sɩ na wõ a ʋna ƴɛrɩ̃, a sɩmɩ nɩ a Sejare-tẽw nɩbɛ sʋↄrↄ na a Pol lↄbↄ nɩ a nur a ʋ taa lɛ cere a Jerujalɛm wa. 13 Ɩ̃-cɛ ʋ yelʼã: “Bõ ɩ̃ ɩ a nyɩ kono na nyɩ bʋↄrↄ nyɩ sãw ma a suur? Ɩ̃ sↄw na a ba na lũ ma, ɩ̃ aa ɩ a ala tɛw ʋ wa, ɩ̃-cɛ ɩ̃ mɩ sↄw na a ba na kú ma a Jerujalɛm a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju ɩnɛ.” 14 Ɩ̃ a mɩnɛ sɩ na ma tʋↄrↄ lɩɛbɛ a ʋ tɩɛrɩ̃sɩ wa, sɩ barʼã a sʋↄrfʋ, ɩ̃ yel: “A Nɩ-kpɛ̃ɛ ú maal a ʋ pʋ-tɩɛrʋ̃ tʋmↄ.” 15 A mɩnɛ a bibie ala na tↄl baar, sɩ gbɛɛrɩ̃ na cen a Jerujalɛm, 16 a Sejare popuorbo ŋmɛɛ bɩɛl sɩ cenʼɩ̃ a daba ʋlↄ yir sɩ na bʋↄrↄ sɩ gã. A ʋ yuor dɩ na a Mɩnasõ ɩ̃ ʋ yi na a Sɩpɩr-tẽw ɩ̃ kam a puorfʋ pʋↄ. 17 A mɩnɛ sɩ na ta a Jerujalɛm, a yɛɛr de sɩ na nɩ nʋ̃ↄ. 18 A dɩvɩɛ bio sɩ lãa na cenʼɩ̃ a Pol a Jakɩ yir, a jie ʋlↄ a duo-puor-ni-dierbe ba jaa na kpaarɩ̃ taa. 19 Ɩ̃ a mɩnɛ a Pol na puor ba baar, ʋ miil ba na a jaa barsɩ, a ala a Naaŋmɩn na maal a ʋ tʋmↄ pʋↄ a nɩ-bʋlsɩ jie. 20 Ɩ̃ a lɛ ba na wonaa, ba pɛw na a Naaŋmɩn ɩ̃ yel a Pol: “Yɛbɛ, fʋ nyɛ na a mɩnɛ a Jufisɩ ture ture na sↄw de a Kirisi, ɩ̃ a ba jaa ɓĩɓine na a Mowisi ƴɛr-kpɛn ɩnɛ. 21 Ba man ba na a fʋ ƴɛrɩ̃, a fʋ mɩɩnɛ na a Jufisɩ ba jaa na be a nɩ-bʋlsɩ ten a ba lɩɛb ɩ̃ bar a Mowisi ƴɛr-kpɛn, yele nɩ ba a ba taa cãa ŋmara a ba bibiir yↄɛ wa, ɩ̃ ba taa mɩ goro nɩ a Jufisɩ maalfʋ wa. 22 Mɩnɛ sɩ na ɩ? Á-na-ɩ ba na wonaa na a fʋ ta na a ka. 23 Ala-ɩ̃-sↄ, maal a ala sɩ na yele fʋ. Sɩ tɛrɛ na dabsɩ anaan ka, na ƴɛr nʋↄr a Naaŋmɩn jie. 24 De ba a nyɩ lãa cen na pↄl a nyɩ mɩ̃ɛ, a fʋ ya a ba jur pũofʋ. A lɛ, a nɩbɛ ba jaa na bↄ̃w ka a ala ba na ƴɛrɛ ƴↄnↄ fʋ, a pↄrↄ ʋ, a-na-ɩ a fʋ̃ʋ mɩ̃ɛ mɩ jↄrↄ na a Mowisi ƴɛr-kpɛn. 25 A ala ɩ a nɩ-bʋlsɩ bala na ɩ a popuorbo ʋ, sɩ tɩɩrʼã sɛbɛ miil ba a ala sɩ na guor taa, á ba taa dɩrɛ tɩɩb bom wa, á ba taa Ꞌwↄbↄ a jɩ̃ɩ mɩɩ dʋ̃ↄ ʋlↄ ba na cɩm kú wa, ɩ̃ ba taa mɩ pebe taa wa.” 26 A dɩvɩɛ bio, a Pol taw na a bana dabsɩ anaan a ba lãa maal a ba pↄlfʋ tʋmↄ, ɩ̃ ʋ cen na kpɛ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ yel ba a bibir ʋlↄ a pↄlfʋ tʋmↄ na baara, a lɛ yelʼã a daar ʋlↄ ba na ɩrɛ a ba loro a baar kʋrↄ a Naaŋmɩn. 27 A cɛ na fɩ̃ɩ, ɩ̃ a ana bibie anuu-nʼayi na ta baar, ɩ̃ a Jufisɩ bala na yi a Ajɩ wɩɛr nyɛ na a Pol be a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ ɩ̃ dam a nɩbɛ ba jaa, ɩ̃ nyↄw ʋ 28 wuure nɩ: “Ɩsɩrayɛl nɩbɛ, nyɩ́ wa sũo sɩ! Nyɩ́ nyɛ a daba ʋlↄ na ma hiere a ƴɛrɩ̃sɩ kʋrↄ a nɩbɛ ba jaa a jiir a jaa, sãwna nɩ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ yoe, nɩ a Mowisi ƴɛr-kpɛn, ɩ̃ mɩ kpɛrɛ a Naaŋmɩn yirʼã. Ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ʋ taw na a nɩ-bʋlsɩ kpɛ nɩ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ, sãw nɩ a ji-son na.” 29 (Ba yelʼã a lɛ, a-na-ɩ ba dãa na nyɛ a Pol nɩ a Ɛfɛɛsɩ nɩrɛ na dɩ a Torofim a tẽw pʋↄ, ɩ̃ ba tɩɛrʼã beeka a Pol taw ʋ na kpɛ nɩ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ.) 30 A gↄ̃-pↄↄr pↄw na a tẽw ʋ jaa, a nɩbɛ yi a tẽw pʋↄ a jiir a jaa ɩ̃ jↄrↄ wɩɛrɛ. Ba nyↄw na a Pol taw yi nɩ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ cɛ̃cɛ̃w ɩ̃ pↄw a pana a jie naan. 31 Ba dãa na bʋↄrↄ ba kú ʋ, ɩ̃ a ba cen na yel a Orom sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ, áa Jerujalɛm-tẽw ʋ jaa dama na. 32 A jie naan, ʋ de na a sↄdaal-nɩ-bɛrɛ nɩ a sↄdaalsɩ jↄ cenʼɩ̃ a nɩ-yaw pʋↄ. A mɩnɛ ba na nyɛ a nɩ-kpɛ̃ɛ ʋlↄ nɩ a sↄdaalsɩ, ba barʼã a Pol narfʋ. 33 A sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ ta na a Pol sɛ̃ ƴↄ̃w a ba nyↄw ʋ lũ nɩ a bↄ̃jↄrɩ̃sɩ ayi, ɩ̃ ʋ soor a ala ʋ na ɩ nɩ a bom ʋlↄ ʋ na maal. 34 Ɩ̃-cɛ a nɩ-yaw pʋↄ, a ŋmɛɛ ma yelʼã a nↄhↄ̃, ɩ̃ a ŋmɛɛ ma yel bõ-kpee, ɩ̃ a mɩnɛ a nɩ-kpɛ̃ɛ na ma tʋↄrↄ bↄ̃wnↄ a par a gↄn yaw sↄ̃w wa, ʋ yelʼã a ba taw a Pol wɩ nɩ a sↄdaalsɩ yir kpɛ̃ɛ pʋↄ. 35 A mɩnɛ ba na ta a yir dofʋ jie, a nɩbɛ nyɩrɩ̃ na dama yaw, ala-ɩ̃-sↄ a sↄdaalsɩ ɓↄw a Pol do nɩ, 36 a-na-ɩ a nɩ-yaw tuure na ɩ̃ wuure yele a ba kú ʋ. 37 A lɛ ba na kpɛɛrɛ nɩ a Pol a sↄdaalsɩ yir pʋↄ, ʋ yelʼã a sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ: “Ɩ̃ na tʋↄ na ƴɛr fʋ ƴɛrɩ̃ mɩɩ?” A nɩ-kpɛ̃ɛ soor ʋ: “Fʋ wono na a Gɩrɛkɩ ƴɛrɩ̃? 38 A lɛ ʋ, faa ɩ a ʋna Ejibti nɩrɛ na dãa ir a nɩbɛ a daar kãw a ba jɛbɛ nɩ sɩ wa? A ʋlↄ na dãa taw a nɩ-bebe ture anaan kpɛ nɩ a wɛkar pʋↄ wa?” 39 A Pol yel ʋ: “Ɩ̃ ɩ na a Jufi nɩrɛ ba na dↄw a Tarsɩ na be a Sɩlɩsɩ wɩɛr. Ɩ̃ ɩ na a tẽ-kpɛ̃ɛ nɩrɛ. Ɩ̃ sʋↄr fʋ na, kʋ ma sↄr ɩ̃ ƴɛrʼɩ̃ a nɩbɛ.” 40 A sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ kʋ ʋ a sↄr, a Pol ɩraa a dofʋ jie juu ɩ̃ tur a nɩbɛ a nuu a ba ŋma gʋmↄ, ʋ ƴɛrɛ ba nɩ a Eburo ƴɛrɩ̃.
221 “Ɩ̃ yɛɛr nɩ ɩ̃ sãa nʋmↄ! Nyɩ́ cɛlɛ a ɩ̃ yel-mɩ̃ɛ ɩ̃ na miile nyɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na.” 2 Ɩ̃ a mɩnɛ ba na wõ a Pol ʋ ƴɛrɛ nɩ ba a Eburo ƴɛrɩ̃, ba lɛ nyɩrɩ̃ na sine cɩcɩ. 3 Ʋ yel ba: “Ɩ̃ ɩ na Jufi nɩrɛ ba na dↄw a Tarsɩ a Sɩlɩsɩ wɩɛr, ɩ̃-cɛ a ka a Jerujalɛm ba dãa guol ma. A Gamalɩɛl ɩ̃ dãa ɩ a ɩ̃ jãjaana na ʋ miil ma a sɩ sãa-kʋnbↄ ƴɛr-kpɛn ɩ̃ bↄ̃w vɩlaa. A mɩnɛ a nyɩ jaa na ɓĩɓine a Naaŋmɩn ɩnɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, a maa mɩ, lɛ ɩ̃ mɩ dãa be. 4 Ɩ̃ dãa na nyɩrɩ̃ hʋↄlↄ a bala na de a Nɩ-kpɛ̃ɛ sↄr, kúrↄ nɩ a ŋmɛɛ. Ɩ̃ ma nyↄↄrʼã a dabsɩ nɩ a pↄↄbↄ lũ nɩ a bↄ̃jↄrɩ̃sɩ ƴↄ̃w a kasu pʋↄ. 5 A baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a ni-dierbe ba jaa na tʋↄ na yel a yel-mɩ̃ɛ ɩ̃ yel. A ba jie ɩ̃ dãa pↄw a sɛbsɩ bʋↄrↄ ɩ̃ cenʼɩ̃ na kʋ a sɩmɩ Jufisɩ yɛɛr na be a Damasɩ, a mɩnɛ ɩ̃ na tʋↄ nyↄↄr a bala na be a be na de a Nɩ-kpɛ̃ɛ sↄr, lũ nɩ a bↄ̃jↄrɩ̃sɩ wa nɩ a Jerujalɛm a ba kpãa ba. 6 “Ɩ̃ be na a sↄr pʋↄ cere na ɩ̃ pɩɛlɛ a Damasɩ, ɩ̃ a mↄtↄ̃-tuo daar, a cãa kpɛ̃ɛ yi na a saꞋlon a jie naan ɩ̃ wa pↄw ma, 7 ɩ̃ lo a tene ɩ̃ wõ a kↄkɩr na yele ma: ʻSol, Sol, bõ ɩ̃ ɩ a fʋ hʋↄlↄ ma a lɛ?ʼ 8 Ɩ̃ soor ʋ: ʻNɩ-kpɛ̃ɛ, ala fʋ ɩ?ʼ Ʋ yel ma: ʻƖ̃ ɩ na a Najarɛtɩ Jeeju fʋ na hʋↄlↄ.ʼ 9 A bala ɩ̃ na lãa be nɩ, ba nyɛ na a cãa ɩ̃-cɛ baa wõ a ʋlↄ na ƴɛrɛ nɩ ma kↄkɩr wa. 10 Ɩ̃ lɛ soor ʋ na: ʻNɩ-kpɛ̃ɛ! Bõ ɩ̃ sɛw ɩ̃ maal?ʼ A Nɩ-kpɛ̃ɛ yel ma: ʻIr cen a Damasɩ. A be, ba na miil fʋ na a ala a jaa a Naaŋmɩn na ƴↄ̃w fʋ a fʋ na maal.ʼ 11 Ɩ̃ a mɩnɛ a cãa ʋlↄ na caarɩ̃ pↄw ma a maa lɛ nyɛrɛ wa, a bala na lãa be nɩ ma nyↄw ma na a nuu taw cenʼɩ̃ na kpɛ nɩ a Damasɩ. 12 “Daba be na be ba na bʋↄlↄ a Ananɩya. Ʋ puoro na a Naaŋmɩn ɩ̃ mɩ jↄrↄ a ʋ ƴɛr-kpɛn, a Jufisɩ ba jaa na be a Damasɩ mɩ ƴↄnↄ ʋ na. 13 Ʋ wa na a ɩ̃ sɛ̃ na ɩraa a ɩ̃ lõboorɩ̃ ɩ̃ yel ma: ʻƖ̃ yɛbɛ Sol, a fʋ mimie a lɛ yuo!ʼ A jie naan, a mimie lɛ yuo na ɩ̃ nyɛ ʋ. 14 Ʋ yel ma: ʻA sɩ sãa-kʋnbↄ Naaŋmɩn de na nĩe vɛl fʋ ir a fʋ na bↄ̃w a ʋ pʋ-tɩɛrɩ̃sɩ, ɩ̃ nyɛ a ʋlↄ na ɩ a Yel-mɩ̃ɛ Sʋbↄ, ɩ̃ wõ a ʋ kↄkɩr. 15 A-na-ɩ fʋ sɛw na na ƴɛrɛ a ʋ ƴɛrɩ̃ kʋrↄ a nɩbɛ ba jaa miile nɩ ba a ala fʋ na nyɛ ɩ̃ wõ. 16 Ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, bõ ɩ̃ ɩ a fʋ cãa jɛ? Ir a ba mʋr fʋ a kʋ̃ↄ, a fʋ bʋↄlↄ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yuor, ʋ pɛw a fʋ maal-faar bar.ʼ 17 - 18 “Ɩ̃ lɛ lɩɛbʼã cen a Jerujalɛm, ɩ̃ a mɩnɛ ɩ̃ na be a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ puoro, a Nɩ-kpɛ̃ɛ nyɩr ma na ɩ̃ yel ma: ʻIr pↄw yi fↄfↄw a Jerujalɛm a-na-ɩ baa sↄwrↄ a ala fʋ na ƴɛrɛ a ɩ̃ ɩnɛ wa.ʼ 19 Ɩ̃ ɩ̃ yelʼã: ʻNɩ-kpɛ̃ɛ, ba bↄ̃w na vɩlaa a mɩnɛ ɩ̃ na dãa yʋↄrↄ a ba puorfʋ yie nyↄwrↄ a bala na sↄw de fʋ ƴↄnↄ a kasu pʋↄ, a ba fↄbↄ ba. 20 A daar ʋlↄ ba na dãa kúrↄ a Ɩtɩɛn na mana a nɩbɛ a fʋ yel-mɩ̃ɛ, a maa mɩ̃ɛ mɩ dãa na be be ɩ̃ mɩ sↄw a ba kú ʋ, ɩ̃ gu a bala na kúrↄ ʋ cẽcene.ʼ 21 Ɩ̃-cɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yel ma na: ʻGen, a-na-ɩ ɩ̃ tʋ̃ fʋ na a fʋ na cen a nɩdaa a nɩ-bʋlsɩ jie.ʼ ” 22 A nɩbɛ cɛlʼã a Pol wa ta nɩ a ʋna ƴɛr-bir ʋ na ƴɛr. Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ ba na wõ a ʋna ƴɛrɩ̃, ba nyɩrɩ̃ na ƴɛrɛ nↄ-kpɛn yele: “Ɩ a daba na ʋ bↄr ka a tẽw pʋↄ! Aa sɛw ʋ na cãa tɛrɛ mimir wa!” 23 A mɩnɛ ba na cãa ƴɛrɛ a nↄ-kpɛn, ɓere nɩ a ba cẽcene, Ꞌwↄ̃wnↄ nɩ a tãbuulĩ lↄbↄ bara a saꞋlon, 24 a sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ na a ba taw a Pol kpɛ nɩ a sↄdaalsɩ yir. Ʋ ƴↄ̃w na á ba fↄb ʋ ʋ miil ba a ba bↄ̃w a bom na ɩnɛ a nɩ-yaw na nyɩrɩ̃ ƴɛrɛ a nↄ-kpɛn a lɛ ƴↄnↄ ʋ. 25 Ɩ̃-cɛ a lɛ ba na lũ a Pol a fↄbfʋ ɩnɛ, ʋ yelʼã a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ na ɩraa a be: “Nyɩ tɛrɛ na sↄr na fↄb a Orom nɩrɛ a pↄrↄ, ɩ̃-cɛ a baa guor a ʋ ƴɛrɩ̃ wa mɩɩ?” 26 A mɩnɛ a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ na wõ a ʋna ƴɛrɩ̃, ʋ cenʼã na yel a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ: “Mɩnɛ fʋ na ɩ? A-na-ɩ a daba na ɩ na a Orom nɩrɛ.” 27 A sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ cen a Pol sɛ̃ na soor ʋ: “A fʋ̃ʋ! A Orom nɩrɛ fʋ ɩ mɩɩ?” A Pol sↄw. 28 A sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ yel ʋ: “A maa, libi-yaw ɩ̃ ir a ba lɩɛbʼɩ̃ ma ɩ̃ ɩ a Orom nɩrɛ.” Ɩ̃-cɛ a Pol yel ʋ: “A maa ʋlↄ, a lɛ ba dↄw ma.” 29 A jie naan, a bala na dãa bʋↄrↄ ba fↄb ʋ bar ʋ na. A sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ mɩ, dãbɩ̃ɛ nyↄw ʋ na a mɩnɛ ʋ na nyɛ bↄ̃w ka a Pol ɩ na a Orom nɩrɛ, ɩ̃-cɛ ʋ dãa ɩ a ba lũ ʋ. 30 A dɩvɩɛ bio, a mɩnɛ a sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ na bʋↄrↄ ʋ bↄ̃w bↄ̃w a bom na ɩnɛ a Jufisɩ na ƴↄnↄ a Pol a ƴɛrɩ̃sɩ, ʋ ɩ na a ba Ꞌlor ʋ bar, ɩ̃ tʋ̃ yel a baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a Jufisɩ ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ ba jaa a ba duo, ɩ̃-cɛ ʋ pãa taw a Pol suu cenʼɩ̃ a ba nii-sↄw.
231 A Pol Ꞌwuorʼã a ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ ɩ̃ yel: “Yɛɛr, Ɩ̃ tɛrɛ na a tɩɛrʋ̃ jom cere nɩ a Naaŋmɩn nii-sↄw wa ta nɩ a dɩnaa bibirʼã.” 2 Ɩ̃-cɛ a Ananɩya na ɩ a baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ yelʼã a bala na pɩɛl a Pol a ba ɓa ʋ nʋↄr pʋↄ. 3 A Pol yel ʋ: “Fʋna dacin pɩlaa na! A Naaŋmɩn ɩ̃ na ɓa fʋ. Fʋ jɛ na ka de a Mowisi ƴɛr-kpɛn guoro nɩ a ɩ̃ ƴɛrɩ̃, ɩ̃ na fʋ lɛ sãwna a ana ƴɛr-kpɛn na fʋ yel a ba ɓa ma.” 4 A bala na ɩraa a be yelʼã a Pol: “A Naaŋmɩn baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ fʋ tʋrↄ?” 5 A Pol yel ba: “Yɛɛr! Maa dãa bↄ̃w ka ʋ ɩ na Naaŋmɩn baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ wa. A-na-ɩ a yelʼã a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ: ʻTaa ƴɛrɛ a ƴɛr-fãa ƴↄnↄ a fʋ nɩbɛ nɩ-kpɛ̃ɛ wa.ʼ ” 6 A Pol bↄ̃w ka a ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ ŋmɛɛ ɩ na a Saduse nɩbɛ ɩ̃ a ŋmɛɛ ɩ a Farɩsɩ. Ala-ɩ̃-sↄ ʋ ƴɛrʼɩ̃ kpɛ̃w a ba nii-sↄw: “Yɛɛr, Farɩsɩ nɩrɛ ɩ̃ ɩ, a Farɩsɩ nɩbɛ na dↄw. A tɩɛrʋ̃ son ɩ̃ na tɛrɛ áa nɩbɛ na irʼã a kũu pʋↄ, ala ɩnɛ ba guoro ma.” 7 A mɩnɛ ʋ na ƴɛr a lɛ, a Farɩsɩ nɩbɛ nɩ a Saduse nɩbɛ faa na taa ɩ̃ ŋma kpee kpee, 8 a-na-ɩ a Saduse nɩbɛ ma yelʼã á kũusɩ ma ire a kũu pʋↄ wa, ɩ̃ ma mɩ yel áa Naaŋmɩn sɩ-tʋnɩsɩ nɩ a sɩɩr ma mɩ be be wa, ɩ̃-cɛ a Farɩsɩ nɩbɛ tɩɛrɛ na áa jaa be na be. 9 A gↄ̃-pↄↄr nyɩrɩ̃ na duoro, ɩ̃ a ƴɛr-kpɛn-bↄↄnbↄ ŋmɛɛ na ɓã a Farɩsɩ nɩbɛ irʼã ma sↄw wa, ɩ̃ yel: “Saa nyɛ a daba na sãwfʋ jie wa. A nʋmↄ-wa-sↄw a sɩɛ bom ʋ nyɛ ʋ ƴɛrʼɩ̃ ʋ, mɩɩ a sɩ-tʋnaa ɩ̃ ƴɛrʼɩ̃ ʋ.” 10 Ɩ̃ a mɩnɛ a faa-taa na nyɩrɩ̃ kpɛmɛ, dãbɩ̃ɛ nyↄw na a sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ ʋ tɩɛr beeka ba na taw na a Pol ɓɛl, ala-ɩ̃-sↄ ʋ yel a sↄdaalsɩ a ba suu cen na faa a Pol a nɩ-yaw sↄ̃w wɩ nɩ a sↄdaalsɩ yir. 11 A dɩvɩɛ bio tɩsↄw, a Nɩ-kpɛ̃ɛ nyɩrʼã a Pol ɩ̃ yel ʋ: “Tɛrɛ Ꞌlafʋ! A mɩnɛ fʋ na dãa ƴɛr a yel-mɩ̃ɛ ƴɛrɩ̃ a ɩ̃ ɩnɛ a ka a Jerujalɛm, a sɛw na a fʋ na mɩ ƴɛr a lɛ a OrIↄm-tẽw pʋↄ.” 12 A bio vɩɛ na, a Jufisɩ duo goro taa. Ba pↄrↄ na yele nɩ: “Saa dɩrɛ bom wa, saa mɩ nyuure bom wa, wa tara nɩ a lɛ sɩ na kúrↄ a Pol.” 13 A bala na goro taa po na nɩbɛ lɩjaayi. 14 Ba cenʼã a baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a Jufisɩ ni-dierbe jie na yel ba: “Sɩ pↄ na ƴↄ̃w a sɩ mɩ̃ɛ a saa dɩrɛ bom wa, wa tara nɩ a lɛ sɩ na kúrↄ a Pol. 15 Ala-ɩ̃-sↄ a nyɩmɩ nɩ a ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ, nyɩ́ sʋↄr a sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ a ʋ taw a Pol wa nɩ a nyɩ jie, maala nɩ wↄ̃ taa nɩ nyɩ bʋↄrↄ na nyɩ Ꞌlo bↄ̃w a ʋ ƴɛrɩ̃ par. Ɩ̃ a sɩmɩ, sɩ na gu ʋ na a sↄr pʋↄ na sɩ kú ʋ, ʋ kↄ̃ ta a nyɩ jie wa.” 16 Ɩ̃-cɛ a Pol arbile wõ na a ʋna gorfʋ, ɩ̃ een a sↄdaalsɩ yir na kpɛ man kʋ a Pol. 17 A Pol bʋↄlʼã a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ kãw yel ʋ: “Taw a polbile na cenʼɩ̃ a fʋ nɩ-kpɛ̃ɛ jie, a-na-ɩ ʋ tɛrɛ na ƴɛrɩ̃ na ƴɛr ʋ.” 18 A sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ ʋlↄ taw ʋ a ba lãa cen a sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ sɛ̃, ʋ yel ʋ: “A Pol sɩ na tɛrɛ a ka a kasu pʋↄ, ʋlↄ ɩ̃ bʋↄl ma yel á ɩ̃ tɛrɛ a polbile na wa nɩ a fʋ sɛ̃, a ʋ tɛrɛ na ƴɛrɩ̃ na ƴɛr fʋ.” 19 A nɩ-kpɛ̃ɛ taw a polbile ʋlↄ yi nɩ ji-kpee ɩ̃ soor ʋ: “Bõ ƴɛrɩ̃ fʋ tɛrɛ ƴɛrɛ ma?” 20 Ʋ yel ʋ: “A Jufisɩ guorʼã taa a ba na sʋↄr fʋ na a fʋ taw a Pol wɩ nɩ a bio a ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ nii-sↄw, bɛlɛ nɩ fʋ a ba bʋↄrↄ na ba lɛ soor ʋ bↄ̃w a ƴɛrɩ̃ par. 21 Ɩ̃-cɛ, taa sↄw wa. A-na-ɩ a ba nɩbɛ po na lɩjaayi na sɛw ba var gu ʋ. Ba pↄ na ƴↄ̃w a ba mɩ̃ɛ a baa dɩrɛ bom wa, a baa mɩ nyuure bom wa, wa tara nɩ a lɛ ba na kúrↄ ʋ. Ba gbɛɛrɩ̃ na baar a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ ɩ̃ cɛlɛ a fʋ sↄwfʋ.” 22 A sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ kpãkpan a polbile a ʋ taa wa ƴɛrɛ a ʋna ƴɛrɩ̃ ʋ na ƴɛr kʋ ʋ kʋrↄ nɩrɛ wa, ɩ̃ bar ʋ ʋ cen. 23 A sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ bʋↄlʼã a ʋ sↄdaal-nɩ-bɛrɛ ayi ɩ̃ yel ba: “Nyɩ́ gbɛɛrɩ̃ sↄdaalsɩ kↄↄr ayi a Sejare cenfʋ ɩnɛ, nɩ a wibe deme lɩjaata nɩ pie, nɩ a kãpime deme kↄↄr ayi, a nyɩ cen a tɩsↄw. 24 Nyɩ́ mɩ de a wibe a Pol ɩnɛ ʋ na do a nyɩ cenʼɩ̃ ʋ vɩlaa a tẽ-Ꞌwuoro Felisi sɛ̃.” 25 Ɩ̃ ʋ sɛbʼã a sɛbɛ na tɩɩr: 26 “A maa Kilodi Lɩsɩyasɩ ɩ̃ tɩɩr a sɛbɛ na kʋ a fʋ̃ʋ Felisi na ɩ a tẽ-Ꞌwuoro. Ɩ̃ puor fʋ na vɩlaa. 27 A Jufisɩ dãa na nyↄw a daba na bʋↄrↄ ba kú ʋ. Ɩ̃-cɛ a lɛ ɩ̃ na wõ ʋ ɩ a Orom nɩrɛ, ɩ̃ de na a ɩ̃ sↄdaalsɩ cenʼɩ̃ faa nɩ ʋ. 28 Ɩ̃ a mɩnɛ ɩ̃ na bʋↄrↄ ɩ̃ bↄ̃w a bom na ɩnɛ a Jufisɩ na ƴↄnↄ ʋ a ƴɛrɩ̃sɩ, ɩ̃ taw ʋ na cenʼɩ̃ a ba ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ nii-sↄw, 29 na ɩ̃ nyɛ bↄ̃w ka a ba ƴɛr-kpɛn ɩnɛ ba ƴↄnↄ ʋ a ƴɛrɩ̃; ɩ̃-cɛ saa nyɛ sãwfʋ a ʋ jie na ƴↄnↄ ʋ a kũu pʋↄ mɩɩ a kasu pʋↄ wa. 30 Ɩ̃ a lɛ ɩ̃ na wõ a Jufisɩ goro a daba na, ɩ̃ ƴↄ̃w na a ba taw ʋ wɩ nɩ a fʋ sɛ̃ a jie naan. Ɩ̃ mɩ yelʼã a ʋ ƴɛr-ƴↄnbↄ a ba mɩ wɩ na ƴɛr a ba ƴɛrɩ̃ a fʋ mɩ wonaa.” 31 A sↄdaalsɩ de na a Pol a tɩsↄw cenʼɩ̃ a Átɩpatɩrɩ, a mɩnɛ ba na yel ba. 32 A bio vɩɛ na, a sↄdaalsɩ bala na cere nɩ a gbɛɛ lɩɛb kule ɩ̃ bar a wibe deme a ba cere nɩ a Pol. 33 A lɛ ba na ta a Sejare, ba de na a sɛbɛ kʋ a tẽ-Ꞌwuoro ɩ̃ mɩ de a Pol ƴↄ̃w a ʋ nuumɩ. 34 A lɛ a tẽ-Ꞌwuoro na Ꞌwuor a sɛbɛ baar, ʋ soorʼã a Pol a tẽ-buor ʋ yi, ʋ yel ʋ a Sɩlɩsɩ wɩɛr ʋ yi. 35 A tẽ-Ꞌwuoro yel ʋ: “A fʋ ƴɛr-ƴↄnbↄ ɩ̃ wa ta, ala ɩ̃ na guor a fʋ ƴɛrɩ̃,” ɩ̃ na ʋ ƴↄ̃w a ba gu a Pol a yir kpɛ̃ɛ ʋlↄ pʋↄ a jamana Ɛrↄdɩ na dãa mɛ.
241 A lɛ a bibie anuu na tↄl baar, a Ananɩya na ɩ a baar-lo-nɩ-kpɛ̃ɛ ta na a Sejare, nɩ a ni-dierbe ŋmɛɛ, nɩ a ƴɛr-kpɛn-mana ba na bʋↄlↄ a Tɛtiil. Ba cenʼã a tẽ-Ꞌwuoro Felisi nii-sↄw na mana a ba ƴɛrɩ̃sɩ ba na tɛrɛ ƴↄnↄ a Pol. 2 Ba bʋↄlʼã a Pol kpɛ nɩ a be, a Tɛtiil nyↄw a ƴɛrɩ̃ ɩ̃ yel a nↄhↄ̃: “Ɩ̃ nɩ-kpɛ̃-vɩlaa, a nʋmↄ sɩ na a mɩnɛ a tẽw na ɓãa ɩ a vɩlaa a fʋ ɩnɛ. A fʋ yɛ̃ vɩlaa fʋ na tɛrɛ Ꞌwuoro nɩ a tẽw, ala ɩnɛ a tẽw cↄↄrɩ̃ lɩɛb ɩ a vɩlaa. 3 A nʋmↄ sɩ na a sɩ puoro fʋ vɩlaa a ala a jaa ɩnɛ sɩ na nyɛ a jiir a jaa. 4 Ɩ̃-cɛ maa bʋↄrↄ ɩ̃ vↄw fʋ wa. Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ sʋↄr fʋ na a fʋ na cɛl sɩ fɩ̃ɩ nɩ a fʋ pʋ-pɩlaa fʋ na tɛrɛ. 5 Sɩ nyɛ na a daba na ʋ sãwna a nɩbɛ jur yʋↄrↄ nɩ. Ʋ ma nyanyaana na a Jufisɩ a ten a jaa a ba dama taa, ɩ̃ ʋ ɩ na a Najarɛtɩ nɩbɛ ni-diere. 6 Ʋ mɩ dãa na bʋↄrↄ ʋ sãw a sɩ Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ, a sɩ nyↄw ʋ [bʋↄrↄ sɩ guor a ʋ ƴɛrɩ̃ a mɩnɛ a sɩ ƴɛr-kpɛn na yel. 7 Ɩ̃-cɛ a sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ Lɩsɩyasɩ wa na na jal ʋ a sɩ nuumɩ, 8 ɩ̃ na ʋ ƴↄ̃w a sɩmɩ na ɩ a ʋ ƴɛr-ƴↄnbↄ a sɩ wɩ a fʋ sɛ̃.] Fʋ̃ʋ soor ʋ, a fʋ mɩ̃ɛ na tʋↄ na bↄ̃w a ala a jaa sɩ na ƴↄnↄ ʋ par.” 9 A Jufisɩ mɩ sↄw na áa ƴɛrɩ̃sɩ ala ba na ƴↄnↄ ʋ ɩ na yel-mɩ̃ɛ. 10 A tẽ-Ꞌwuoro kʋ na a Pol sↄr a ʋ ƴɛr, ʋ yel: “Ɩ̃ bↄ̃w ka a yomo waa na fʋ na Ꞌwuoro a tẽw na, ala-ɩ̃-sↄ a nʋmↄ ma na ɩ̃ na miil a ɩ̃ yel-mɩ̃ɛ a fʋ nii-sↄw. 11 Ɩ̃ na ta a Jerujalɛm a Naaŋmɩn puorfʋ ɩnɛ, aa po bibie pie-nʼayi wa. Fʋ na tʋↄ na soor bↄ̃w. 12 Baa dãa nyɛ ma ɩ̃ cɩɩrɛ taa nɩ nɩrɛ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ wa, mɩɩ ɩ̃ dama a nɩbɛ a ba puorfʋ yie, mɩɩ a tẽw pʋↄ wa. 13 A ala a nɩbɛ na ƴↄnↄ ma a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, baa tʋↄrↄ miile a ɩrɛɛ yel-mɩ̃ɛ wa. 14 Ɩ̃-cɛ ɩ̃ na tʋↄ na miil fʋ a ala na ɩ a yel-mɩ̃ɛ: a sɩ sãa-kʋnbↄ Naaŋmɩn tʋn ɩ̃ tʋnↄ tuure nɩ a sↄr paalaa ʋlↄ ba na yel a jiri sↄr ʋ. Ɩ̃-cɛ ɩ̃ sↄw na a ala a jaa na sɛb a Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn sɛbɛ pʋↄ, nɩ a ʋ ƴɛr-hierbe sɛbsɩ pʋↄ. 15 Ɩ̃ tɛrɛ na a tɩɛrʋ̃ daadaa a Naaŋmɩn jie, a mɩnɛ a bala mɩ̃ɛ na mɩ tɛrɛ: áa nɩbɛ jaa, a nɩ-sono nɩ a nɩ-faar na irʼã a kũu pʋↄ. 16 Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ ma ƴↄ̃w na fãw ɩ̃ tɛrɛ a ɩ̃ suur cĩcĩ a daar a jaa ɩ̃ na ɩ cɛcɛ a Naaŋmɩn nii-sↄw nɩ a nɩbɛ nii-sↄw. 17 “A yomo waa na ɩ̃ na yi a Jerujalɛm, ɩ̃-cɛ ɩ̃ lɛ wa nɩ na a libie na sũo nɩ a nãw deme na be a ɩ̃ tẽw pʋↄ, ɩ̃ mɩ lo a baar kʋ a Naaŋmɩn. 18 A ala ɩ̃ maala a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ a ba nyɛ ma. Ɩ̃ dãa na pↄlɩ̃ a ɩ̃ mɩ̃ɛ baar, ɩ̃ nɩ-yaw ma dãa be be wa, damfʋ ma mɩ dãa be be wa. 19 A Jufisɩ ŋmɛɛ na yi a Ajɩ dãa na be be. A ala ɩ ba tɛrɛ na ƴɛrɩ̃ ƴↄnↄ ma, bala ɩ̃ dãa sɛw ba wa a ka a fʋ nii-sↄw na ba ƴɛr. 20 Mɩɩ a nɩbɛ basɩmɛ, bá yel a sãwfʋ ʋlↄ ba na nyɛ a ɩ̃ jie a lɛdaar ɩ̃ na be a ba ƴɛr-guor-nɩ-bɛrɛ nii-sↄw, 21 ɩ̃ a ala ma ɩ a ƴɛr-bir ʋlↄ ɩ̃ na dãa ɩraa a ba sↄ̃w ɩ̃ ƴɛrʼɩ̃ a kpɛ̃w yel: ʻƖ̃ sↄw na a kũu-pʋↄ-irfʋ ƴɛrɩ̃, ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ be ka a nyɩ nii-sↄw a ƴɛrɩ̃ guorfʋ pʋↄ a dɩnaa!ʼ ” 22 A Felisi na bↄ̃w a Kirisi sↄr ƴɛrɩ̃ vɩlaa wɛl ba na bar ɩ̃ yel ba: “A sↄdaalsɩ nɩ-kpɛ̃ɛ Lɩsɩyasɩ ɩ̃ wa wa, ɩ̃ na guorʼã a nyɩ ƴɛrɩ̃,” 23 ɩ̃ na ʋ ƴↄ̃w a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ ʋ ɩ a sↄdaalsɩ a ba Ꞌwuoro a Pol, ɩ̃ ma mɩ kʋ ʋ sↄr, ɩ̃ mɩ bar a ʋ badɛɛ a ba ma wɩ sũo ʋ. 24 A bibie fɩ̃ɩ tↄlʼã, a Felisi lɛ wa nɩ a ʋ pↄw Dɩrɩsɩl na ɩ a Jufi nɩrɛ. Ʋ ɩ na a ba wa nɩ a Pol ʋ cɛlɛ a Jeeju-Kirisi puorfʋ ƴɛrɩ̃ ʋ na ƴɛrɛ kʋrↄ ba. 25 Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ a Pol na cãa ƴɛrɛ a ala na ɩ a torfʋ ƴɛrɩ̃, nɩ a mɩnɛ a nɩrɛ na mɩ sɛw ʋ tɛrɛ a ʋ mɩ̃ɛ, nɩ a mɩnɛ a ƴɛrɩ̃ guorfʋ bibir nↄↄ tara, dãbɩ̃ɛ nyↄw na a Felisi, ʋ yel ʋ: “A ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, fʋ na tʋↄ na cen, ɩ̃ a maa wa nyɛ vuo, ɩ̃ na lɛ bʋↄl fʋ na.” 26 Ɩ̃ ʋ mɩ tɩɛrʼã beeka a Pol na kʋ ʋ na libie, ala-ɩ̃-sↄ ʋ ma bʋↄlↄ ʋ tↄ̃tↄ̃tↄ̃ a ba ƴɛrɛ taa. 27 A lɛ a yomo ayi na tↄl baar, a jaman-kpee na dɩ a Pↄrsɩ Fɛsɩtɩsɩ wa na jew a Felisi. Ɩ̃-cɛ a-na-ɩ a Felisi bʋↄrↄ na ʋ maal a nʋmↄ a Jufisɩ, ʋ barʼã a Pol a kasu pʋↄ.
251 A mɩnɛ a Fɛsɩtɩsɩ na de a ʋ tʋmↄ maal bibie ata, ʋ yi na a Sejare, ɩ̃ cen a Jerujalɛm. 2 A be, a Jufisɩ ni-dierbe nɩ a baar-lo-nɩ-bɛrɛ man ʋ na a ƴɛrɩ̃sɩ ala ba na tɛrɛ ƴↄnↄ a Pol. 3 Ba sʋↄrʼã a Fɛsɩtɩsɩ a ʋ maal bom kʋ ba: a ʋ ɩ a ba wa nɩ a Pol a Jerujalɛm, a-na-ɩ ba goro ʋ na bʋↄrↄ ba kú ʋ a sↄr pʋↄ. 4 Ɩ̃-cɛ a Fɛsɩtɩsɩ yel ba na áa Pol be na a kasu pʋↄ a Sejare, ɩ̃ a ʋlↄ Fɛsɩtɩsɩ mɩ, áa be ʋ lɩɛbɛ cere. 5 Ʋ yel ba na: “Nyɩ́ ɩ a nyɩ ni-dierbe a ba pↄw ma a sɩ lãa cen a Sejare, ɩ̃ a ala ɩ a daba ʋlↄ sãw na, bá ƴↄ̃w ʋ a ƴɛrɩ̃.” 6 A Fɛsɩtɩsɩ maalʼã bibie anuu-nʼata mɩɩ bibie pie a ba sɛ̃, ɩ̃ lɩɛb cen a Sejare. A dɩvɩɛ bio, ʋ jɛ na a ƴɛrɩ̃ guorfʋ jie, ɩ̃ ɩ a ba taw a Pol wɩ nɩ. 7 Ɩ̃ a lɛ a Pol na ta, a Jufisɩ bala na yi a Jerujalɛm tiw na kolĩ ʋ, ɩ̃ ƴↄnↄ ʋ a ƴɛrɩ̃sɩ yaw na bɛlɩ̃, ɩ̃-cɛ baa tʋↄrↄ miile a ɩrɛ yel-mɩ̃ɛ wa. 8 Ɩ̃-cɛ a Pol ma sↄw wa, ɩ̃ de a ʋ yel-mɩ̃ɛ miile yele nɩ: “Maa sãw a Jufisɩ ƴɛr-kpɛn, mɩɩ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ, mɩɩ a jaman-kpɛ̃ɛ ƴɛrɩ̃ wa.” 9 A Fɛsɩtɩsɩ bʋↄrↄ na ʋ maal a nʋmↄ a Jufisɩ, ala-ɩ̃-sↄ ʋ soor a Pol: “Fʋ bʋↄrↄ na fʋ cen a Jerujalɛm a fʋ ƴɛrɩ̃ na guor a ɩ̃ nii-sↄw a be mɩɩ?” 10 A Pol yel: “Ɩ̃ be na ka a jaman-kpɛ̃ɛ ƴɛr-guoro nii-sↄw. A ka ɩ̃ sɛw a ba na guor a ɩ̃ ƴɛrɩ̃. A ala ɩ a Jufisɩ ʋ, maa sãw a ba jie wa, a fʋ mɩ̃ɛ mɩ bↄ̃w na vɩlaa. 11 A ala ɩ ɩ̃ sãw na, mɩɩ ɩ̃ maalʼã a bom jaa lɛ na sɛw a ba na kú ma, maa jaara a kũu wa. Ɩ̃-cɛ a ala ɩ a ƴɛrɩ̃sɩ ala ba na ƴↄnↄ ma ɩ na pↄrↄ, nɩrɛ ma tɛrɛ sↄr na ƴↄ̃w ma a ba nuu pʋↄ wa. Ɩ̃ bʋↄrↄ na a ɩ̃ ƴɛrɩ̃ a guor a jaman-kpɛ̃ɛ jie.” 12 A lɛ a Fɛsɩtɩsɩ na man taa nɩ a ʋ yɛ̃ deme baar, ʋ yelʼã a Pol: “Fʋ yelʼã a ba cenʼɩ̃ fʋ a jaman-kpɛ̃ɛ jie. A be fʋ na cen.” 13 A ɩ na fɩ̃ɩ, a jamana ʋlↄ na dɩ a Agɩrɩpa, lãa na wɩ nɩ a Berenisi a Sejare-tẽw a Fɛsɩtɩsɩ puorfʋ. 14 Ɩ̃ a-na-ɩ ba na jɛ na be kam fɩ̃ɩ, a Fɛsɩtɩsɩ de na a Pol ƴɛrɩ̃ man a Agɩrɩpa. Ʋ yel ʋ na: “Kasu sʋbↄ be na ka a Felisi na bar. 15 Ɩ̃ a lɛ ɩ̃ na dãa cen a Jerujalɛm, a baar-lo-nɩ-bɛrɛ nɩ a Jufisɩ ni-dierbe ƴↄ̃w ʋ na a ƴɛrɩ̃ ɩ̃ mɩ sʋↄr ma a ɩ̃ ƴↄ̃w ʋ a kũu ƴɛrɩ̃. 16 Ɩ̃-cɛ, ɩ̃ yel ba na áa Orom nɩbɛ ma ƴↄnↄ nɩrɛ kũu ƴɛrɩ̃, ɩ̃ a ala ma ɩ ba taw na a nɩrɛ ʋlↄ yi nɩ a ʋ ƴɛr-ƴↄnbↄ nii-sↄw ʋ miilʼɩ̃ a ʋ yel-mɩ̃ɛ wa. 17 Ala-ɩ̃-sↄ ba pↄw ma na a sɩ lãa wa a ka. Maa bar a ƴɛrɩ̃ ʋ kam wa, ɩ̃-cɛ a dɩvɩɛ bio ɩ̃ jɛ na a ƴɛrɩ̃ guorfʋ jie, ɩ̃ ɩ a ba taw a daba ʋlↄ wa nɩ. 18 Ɩ̃ a lɛ a ʋ ƴɛr-ƴↄnbↄ na ir ɩraa, baa ƴↄ̃w ʋ a ƴɛr-faar ala ɩ̃ na dãa tɩɛrɛ wa. 19 Ɩ̃ a ba puorfʋ ƴɛrɩ̃ tɛw ba cɩɩrɛ nɩ taa, nɩ a nɩrɛ kãw na kpi ba na bʋↄlↄ a Jeeju, ɩ̃ a Pol yele a ʋ ɩ na nɩ-mimir. 20 Maa bↄ̃w a mɩnɛ ɩ̃ na ɩrɛ ɩ̃ mana a ƴɛr-nↄhↄ̃ wa, ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ soor a Pol a ala ɩ̃ ɩ ʋ bʋↄrↄ na ʋ cen a Jerujalɛm a ba na guor a ʋ ƴɛrɩ̃ a be. 21 Ɩ̃-cɛ a Pol yelʼã a ʋ bʋↄrↄ na a ʋ ƴɛrɩ̃ a guor a jaman-kpɛ̃ɛ nii-sↄw. Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ ƴↄ̃w a ba tɛrɛ ʋ wa ta nɩ a lɛ ɩ̃ na tɩɩrɛ ʋ a ba cere nɩ ʋ a Sejaar jie.” 22 A Agɩrɩpa yel a Fɛsɩtɩsɩ: “A maa, ɩ̃ mɩ bʋↄrↄ na ɩ̃ wõ a ʋna daba ƴɛrɩ̃.” A Fɛsɩtɩsɩ yel ʋ: “A bio, fʋ na wõ na a ʋ ƴɛrɩ̃.” 23 A dɩvɩɛ bio, a Agɩrɩpa nɩ a Berenisi wɩ na kpɛɛrɛ a ƴɛrɩ̃ ƴɛrfʋ die pʋↄ miile a ba mɩ̃ɛ a ba pɛwrɛ ba. A sↄdaalsɩ nɩ-bɛrɛ nɩ a tẽw nɩ-bɛrɛ mɩ pↄw ba na kpɛ nɩ, ɩ̃ a Fɛsɩtɩsɩ ƴↄ̃w a ba taw a Pol wɩ nɩ. 24 A Fɛsɩtɩsɩ yel: “A fʋ̃ʋ jamana Agɩrɩpa nɩ a nyɩmɩ nyɩ jaa sɩ na lãa be nɩ a ka, nyɩ nyɛ na a daba na, a ʋlↄ a Jufisɩ ba jaa ƴↄnↄ a ƴɛrɩ̃, a be a Jerujalɛm nɩ a ka mɩ, wuure nɩ kpɛ̃w yele nɩ a Ꞌwaa sɛw na cãa ɩ nɩ-mimir wa. 25 Ɩ̃-cɛ a maa, ɩ̃ nyɛ na bↄ̃w ka Ꞌwaa maal fãa a sɩ na ƴↄ̃w ʋ a kũu pʋↄ wa, ɩ̃ a-na-ɩ ʋ sʋↄrʼã a ba cenʼɩ̃ ʋ a jaman-kpɛ̃ɛ jie, ɩ̃ yelʼã áa be ba na cenʼɩ̃ ʋ. 26 Ɩ̃ a mɩnɛ ɩ̃ na ma bↄ̃w vɩlaa a ala na sɛw ɩ̃ na sɛb kʋ a jaman-kpɛ̃ɛ a ʋ ɩnɛ wa, ɩ̃ taw ʋ na wa nɩ a fʋ̃ʋ jamana Agɩrɩpa nii-sↄw, nɩ a nyɩmɩ nyɩ jaa nii-sↄw, a mɩnɛ a nyɩmɩ wa soor ʋ baar, ɩ̃ bↄ̃w a ala na sɛw ɩ̃ sɛb tɩɩr. 27 A-na-ɩ ɩ̃ tɩɛrʼã bↄ̃w ka aa vɩɛlɛ a sɩ na tɩɩr a kasu sʋbↄ ɩ̃ ma tɩɩr sɛbɛ miilʼɩ̃ a ƴɛrɩ̃sɩ ala sɩ na ƴↄ̃w ʋ wa.”
261 A Agɩrɩpa yelʼã a Pol: “Fʋ tɛrɛ na sↄr na ƴɛr a fʋ ƴɛrɩ̃.” A Pol tur a nuu ɩ̃ man a ʋ yel-mɩ̃ɛ na ʋ yel: 2 “Jamana Agɩrɩpa, a nʋmↄ ma na ɩ̃ na miil a ɩ̃ yel-mɩ̃ɛ a fʋ nii-sↄw a dɩnaa, a ana ƴɛrɩ̃sɩ a jaa ɩnɛ a Jufisɩ na ƴↄ̃w ma. 3 A-na-ɩ fʋ bↄ̃w na a Jufisɩ sↄɛ a jaa nɩ a ala ba na ma cɩɩrɛ nɩ taa, ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ sʋↄr fʋ na a fʋ na cɛlɛ ma nɩ su-nyↄwraa. 4 “A Jufisɩ ba jaa bↄ̃w na a ɩ̃ maalfʋ, a ɩ̃ bibile daar wa ta nɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na; ba bↄ̃w na a mɩnɛ ɩ̃ na dãa be a korĩ-cɛ a ɩ̃ mɩ̃ɛ nɩbɛ sↄ̃w, nɩ a Jerujalɛm-tẽw pʋↄ. 5 A kamʼã ba na bↄ̃w ma, ɩ̃ a bala ɩ̃ bʋↄrↄ, ba na tʋↄ na yel a mɩnɛ ɩ̃ na dãa be a Farɩsɩ ji-gbulĩ ʋlↄ pʋↄ na nyɩrɩ̃ cɛ̃pɛrɛ a sɩ puorfʋ ƴɛr-kpɛn. 6 Ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na go, ba ƴↄnↄ ma na a ƴɛrɩ̃ a-na-ɩ ɩ̃ tɩɛrɛ na a pʋlɩ̃fʋ ʋlↄ a Naaŋmɩn na dãa pʋlɩ̃ nɩ a sɩ sãa-kʋnbↄ. 7 A ʋna pʋlɩ̃fʋ naa a sɩ bal pie-nʼayi bʋↄrↄ ba pↄw, ala-ɩ̃-sↄ a ba nyɩrɩ̃ tʋnↄ a puorfʋ tʋmↄ a tɩsↄw nɩ a mↄtↄ̃w. Ɩ̃ jamana, a ʋna pʋlɩ̃fʋ ɩnɛ a Jufisɩ ƴↄnↄ ma a ƴɛrɩ̃. 8 Bõ ɩ a nyɩmɩ na ɩ a Jufisɩ maa sↄw áa Naaŋmɩn ma irʼã a kũusɩ yi nɩ a kũu pʋↄ wa? 9 “A maa mɩ̃ɛ, ɩ̃ dãa na tɩɛr bↄ̃w ka a sɛw na ɩ̃ na maal yele yayaw na sãw nɩ a Najarɛtɩ Jeeju yuor. 10 A lɛ ɩ̃ dãa maal a Jerujalɛm. A baar-lo-nɩ-bɛrɛ kʋ ma na sↄr ɩ̃ nyↄwrↄ a Naaŋmɩn nɩbɛ yayaw ƴↄnↄ a kasu pʋↄ, ɩ̃ a bala ɩ̃ kʋrↄ ba, ɩ̃ ma mɩ sↄw na. 11 Gbɛɛ yayaw ɩ̃ cenʼã a puorfʋ yie na kpãa ba, bʋↄrↄ ɩ̃ fɛr ba a ba sãw a Jeeju-Kirisi yuor. A suur ɩ̃ na nyɩrɩ̃ nyɛ nɩ ba maal ma na ɩ̃ hʋↄl ba wa ta nɩ a nɩ-bʋlsɩ ten pʋↄ. 12 “A ala ɩ̃ dãa maala a lɛdaar a baar-lo-nɩ-bɛrɛ na kʋ ma a sↄr, ɩ̃ tʋ̃ ma ɩ̃ cere a Damasɩ. 13 Ɩ̃ jamana, a mɩnɛ ɩ̃ na be a sↄr pʋↄ cere a mↄtↄ̃-tuo, a cãa yi na a saꞋlon caarɩ̃ kolĩ ma nɩ a bala ɩ̃ na lãa cere nɩ, ɩ̃ nyɩnyɩlɛ gãw a mↄtↄ̃w. 14 A sɩ jaa lo na a tene ɩ̃ ɩ̃ wõ na a kↄkɩr na ƴɛrɛ nɩ ma a Eburo ƴɛrɩ̃: ʻSol, Sol, bõ ɩ̃ ɩ a fʋ hʋↄlↄ ma a lɛ? Fʋ̃ʋ lɩɛb maala a fʋ mɩ̃ɛ bier wↄ̃ taa nɩ a naab na lɩɛb jɛbɛ nɩ a gʋraa ba na kpara nɩ ʋ.ʼ 15 Ɩ̃ soor ʋ: ʻNɩ-kpɛ̃ɛ, ala fʋ ɩ?ʼ A Nɩ-kpɛ̃ɛ yel ma: ʻƖ̃ ɩ na a Jeeju fʋ na hʋↄlↄ. 16 Ɩ̃-cɛ, ir ɩraa. Ɩ̃ nyɩr fʋ na na ƴↄ̃w fʋ a fʋ na ɩ a ɩ̃ tʋ̃tʋnↄ, naa fʋ mana a ala fʋ na nyɛ a dɩnaa kʋrↄ a nɩbɛ, ɩ̃ mɩ mana ba a ala ɩ̃ na lↄↄ miile fʋ. 17 Ɩ̃ na faa fʋ na a Jufisɩ jie nɩ a nɩ-bʋlsɩ bala jie ɩ̃ na tʋnↄ fʋ. 18 Ɩ̃ tʋnↄ fʋ na a fʋ na yuo ba a mimie, a ba na yi a libe pʋↄ ɩ̃ kpɛ a cãa pʋↄ, ɩ̃ mɩ yi a Satã fãw pʋↄ ɩ̃ kpɛ a Naaŋmɩn fãw pʋↄ, a ba na sↄw de ma, a Naaŋmɩn na de a ba maal-faar bar kʋ ba, ɩ̃ a ba kpɛ a Naaŋmɩn nɩbɛ pʋↄ nyɛ a jɩnaafʋ jie.ʼ 19 “Jamana Agɩrɩpa! A ala ɩnɛ, maa jaar a saꞋlon sɩɛ bom ɩ̃ na nyɛ wa. 20 Ɩ̃-cɛ ɩ̃ de na nĩe ƴɛr a ʋna ƴɛrɩ̃ kʋ a Damasɩ-tẽw nɩbɛ, nɩ a Jerujalɛm tẽ-deme, ɩ̃ mɩ ƴɛr kʋ a Jude nɩbɛ ba jaa lãa nɩ a nɩ-bʋlsɩ a ba lɩɛb a ba yɛ̃ ɩ̃ tuure a Naaŋmɩn, maala nɩ a tʋmↄ ala na miile a ba yɛ̃ lɩɛbfʋ. 21 A ala ɩnɛ a Jufisɩ nyↄw ma a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ bʋↄrↄ ba kú ma. 22 Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn sũo ma na wa ta nɩ a dɩnaa ɩ̃ na cãa ɩraa a ka, mana a ɩ̃ yel-mɩ̃ɛ ƴɛrɩ̃ kʋrↄ a nɩ-kↄmsɩ nɩ a nɩ-bɛrɛ jaa. Maa ƴɛrɛ bom kpee ɩ̃ ma ɩ a ala a ƴɛr-hierbe nɩ a Mowisi na dãa yel áa na ta na wa. 23 Ba yelʼã áa Kirisi sɛw na na nyɛ a hʋʋr ɩ̃ ɩ a dãdãw sʋbↄ na ire a kũu pʋↄ, na ʋ miile nɩ a faafʋ ƴɛrɩ̃ ʋ ɩrɛɛ cãa a sɩ nɩbɛ jie nɩ a nɩ-bʋlsɩ jie.” 24 A mɩnɛ a Pol na cãa mana a ʋ ƴɛrɩ̃ a lɛ, a Fɛsɩtɩsɩ ƴɛrʼã nɩ kpɛ̃w yel: “Pol, fʋ yaara na! A bↄ̃wfʋ fʋ na nyɩrɩ̃ tɛrɛ maal fʋ na a fʋ bↄr juu!” 25 Ɩ̃-cɛ a Pol yel ʋ: “Ɩ̃ nɩ-kpɛ̃ɛ, maa bↄr juu wa. A ala ɩ̃ na ƴɛrɛ ɩ na a yɛ̃ ƴɛrɩ̃ nɩ a yel-mɩ̃ɛ ƴɛrɩ̃. 26 A jamana bↄ̃w na a ana tʋmↄ par, ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ bar nyãa ɩ̃ ƴɛrɛ a ʋ nii-sↄw. Ɩ̃ bↄ̃w na bↄ̃w ka bom ma be be ʋ na ma bↄ̃w wa, a-na-ɩ a ana yele ma dãa maal a lõkor pʋↄ wa. 27 Jamana Agɩrɩpa, fʋ sↄw na a ala a ƴɛr-hierbe na sɛb mɩɩ? Ɩ̃ bↄ̃w ka fʋ sↄw na.” 28 A Agɩrɩpa yel a Pol: “Fʋ bʋↄrↄ na fʋ tↄↄ lɩɛb ma a lɛ a daadaa ɩ̃ ɩ a Kirisi nɩrɛ mɩɩ?” 29 A Pol yel: “A ala ɩ a daadaa ʋ, mɩɩ a na kamʼã, Naaŋmɩn ɩ̃ sʋↄrↄ, ɩ̃ aa ɩ a fʋ̃ʋ fʋ yẽ ɩnɛ ʋ wa, ɩ̃-cɛ a nyɩ jaa na cɛlɛ ma a dɩnaa, a nyɩ na tʋↄ lɩɛb wↄ̃ a mɩnɛ ɩ̃ na wↄ̃. Ɩ̃-cɛ a bↄ̃jↄrɩ̃sɩ na tɛw, maa bʋↄrↄ ba ƴↄ̃w nyɩ a ɩ̃ kaarɩ̃ wa.” 30 A jamana nɩ a tẽ-Ꞌwuoro nɩ a Berenisi lãa nɩ a bala ba jaa na dãa jɛ a be irʼã 31 ɩ̃ a mɩnɛ ba na yi baar ba yele na taa: “A daba na ma maal fãa a ba na ƴↄ̃w ʋ a kũu pʋↄ mɩɩ a kasu pʋↄ wa.” 32 A Agɩrɩpa yel a Fɛsɩtɩsɩ: “A daba na ɩ̃ ma dãa sʋↄr a ba cenʼɩ̃ ʋ a jaman-kpɛ̃ɛ jie wa, sɩ naa tʋↄ na bar ʋ.”
271 A lɛ ba na ƴↄ̃w sɩ a sɩ kpɛ a gbor kpɛ̃ɛ pʋↄ cere a Ɩtalɩ, ba de na a Pol nɩ a kasu deme ŋmɛɛ kʋ a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ ba na bʋↄlↄ a Juliisi, na ɩ a Orom jaman-kpɛ̃ɛ sↄdaalsɩ ƴen sʋbↄ. 2 Sɩ kpɛ na a gbor kpɛ̃ɛ kãw na yi a Adɩramɩtɩ na sɛw ʋ lara a Ajɩ man, na sɩ cere. Ɩ̃ a Arɩsɩta na ɩ a Tɛsaloniki-tẽw nɩrɛ na be a Masɛdↄn wɩɛr pↄw sɩ na lãa cenʼɩ̃. 3 A dɩvɩɛ bio sɩ ta na a Sɩdↄ̃, ɩ̃ a Juliisi na maala a Pol a vɩlaa, kʋ ʋ na sↄr ʋ cen a ʋ badɛɛ jie a ba sũo ʋ. 4 A lɛ sɩ na yi a be, sɩ lara na a Sɩpɩr-tẽw lõboor a-na-ɩ a sɛsɛb tuoro sɩ na. 5 Sɩ kpɛ na a man sↄ̃w tↄl yi a Sɩlɩsɩ nɩ a Pãfɩlɩ ɩ̃ ta a Mɩɩra na be a Lɩsɩ wɩɛr. 6 A be, a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ nyɛ na a gbor kpɛ̃ɛ na yi a Alɛsãdiri ɩ̃ cere a Ɩtalɩ, ɩ̃ ɩ a sɩ kpɛ. 7 A bibie waa na sɩ na cere a vɛrɛtɛtɛ a wõ sɩ, ɩ̃ a sɩ pãa ta a Sɩnɩdɩ-tẽw. A mɩnɛ a sɛsɛb na ma kʋrↄ sɩ sↄr a sɩ cere a dẽdẽ wa, sɩ tↄlʼã kolĩ a Salmↄne-tẽw naa sɩ nyɛ a pĩfʋ jie a Kɩrɛtɩ-tẽw lõboorɩ̃. 8 Sɩ lara na a ʋna tẽw lõboor cere a wõ sɩ, ɩ̃ a sɩ pãa ta a gbor-bɛrɛ ɩraafʋ jie ba na bʋↄlↄ a Gbor ɩraafʋ ji-vɩlaa na pɩɛl a Lase-tẽw. 9 Sɩ kamʼã a sↄr pʋↄ, a lɩɛb ɩ sɩ jãjĩ a gbor cenɩfʋ, a-na-ɩ a nʋↄr lũfʋ bibir mɩ tↄlʼã po. Ala-ɩ̃-sↄ a Pol kpãkpan ba, 10 yel: “Ɩ̃ badɛɛ, ɩ̃ nyɛ na bↄ̃w ka a sɩ cenfʋ na na ɩ sɩ na bier yayaw. A gbor nɩ a yele na wɛ na, nɩ a sɩmɩ mɩ.” 11 Ɩ̃-cɛ a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ cɛlʼã a gbor-vɛlɛ nɩ a gbor sʋbↄ ƴɛrɩ̃sɩ gãw a Pol ƴɛrɩ̃. 12 Ɩ̃ a mɩnɛ a gbor ɩraafʋ jie na ma vɩɛlɛ a ba na ɩraa a be a sɩ̃ɛw wa, a nɩbɛ yaw jie a gbor pʋↄ yele na á bá yi a be ɩ̃ dɩ tuo ta a Fenikisi na ba jɛ a be a sɩ̃ɛw. A-na-ɩ a Fenikisi ɩ na a Kɩrɛtɩ-tẽw gbor ɩraafʋ jie na be a mↄtↄ̃w mʋrfʋ jie gʋbaa nɩ a dʋrɩ̃ lõboorɩ̃. 13 A mɩnɛ a sɛsɛb bile na yi a tẽw parɩ̃ ɩ̃ fure, ba tɩɛrʼã bↄ̃w ka ba na tʋↄ na maal a ala ba na bʋↄrↄ, ɩ̃ na ba nyↄw a kur ʋlↄ na nyↄw a gbor ɩraa nɩ for bar ɩ̃ na ba lara a Kɩrɛtɩ-tẽw cere. 14 Ɩ̃ a ɩ na fɩ̃ɩ, a sɛsɛb kpɛ̃ɛ ba na bʋↄlↄ a Erakɩlↄ̃ yi na a tãw juu ɩ̃ suu 15 de a gbor cere nɩ, a Ꞌwaa lɛ tʋↄrↄ toro a sɛsɛb wa, a sɩ bɩl faa ɩ̃ bar a sɛsɛb ʋ de sɩ cere nɩ. 16 A mɩnɛ sɩ na ta a tẽ-bile ba na bʋↄlↄ a Kiloda, ʋ pĩ sɩ na fɩ̃ɩ a sɩ ƴↄ̃w fãw ɩ̃ ɓↄw a gbor bile sɩ na dãa tawra 17 ƴↄ̃w a gbor kpɛ̃ɛ pʋↄ, ɩ̃ su a mibe kolĩ a gbor kpɛ̃ɛ ɩ̃ lũ. Dãbɩ̃ɛ dãa na nyↄw sɩ a mɩnɛ sɩ na cere na kpara a biire ʋlↄ na be a Lɩbɩ-tẽw lõboorɩ̃. Ala-ɩ̃-sↄ a ba lↄb a cẽcen kpow ƴↄ̃w a kʋ̃ↄ pʋↄ a tawra ba ɩ̃ bar a sɛsɛb ʋ tↄrↄ ba cere nɩ. 18 A dɩvɩɛ bio, a mɩnɛ a sɛsɛb na cãa dama sɩ a yaw, ba ire na a gbor yele lↄbↄ bara a kʋ̃ↄ pʋↄ. 19 A datɛrɛ daar, a gbor deme mɩ̃ɛ ire na a gbor tʋmↄ yele lↄbↄ ƴↄnↄ a kʋ̃ↄ pʋↄ. 20 A bibie waa na sɩ na ma nyɛ a mↄtↄ̃w mɩɩ a ŋmarbie wa, ɩ̃ a sɛsɛb cãa fure nɩ a kpɛ̃w a bibie a jaa, a sɩ pãa bↄ̃w ka cɩ̃ɛfʋ jie ma lɛ be be wa. 21 A mɩnɛ ba na be a be kam ɩ̃ ma dɩrɛ bom wa, a Pol irʼã ɩraa a ba sↄ̃w ɩ̃ yel ba: “Ɩ̃ badɛɛ, a sɛw na a nyɩ naa dãa cɛl ma, a sɩ kↄ̃ↄ dãa bar a Kɩrɛtɩ-tẽw wa; a won na kↄ̃ↄ ta wa ɩ̃ a yele asɩmɛ kↄ̃ↄ mɩ wɛ wa. 22 Ɩ̃-cɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ɩ̃ yele nyɩ na, nyɩ́ bar nyãa. Nɩ-bõ-ƴen ma bↄrↄ wa, a gbor tɛw ɩ̃ na wɛ. 23 A-na-ɩ a jamɩ tɩsↄw, a Naaŋmɩn ʋlↄ na sↄ ma ɩ̃ mɩ tʋnↄ a ʋ tʋn barʼã a ʋ sɩ-tʋnaa ʋ wa 24 yel ma: ʻPol, taa jↄrↄ dãbɩ̃ɛ wa! A sɛw na a fʋ na ɩraa a jaman-kpɛ̃ɛ nii-sↄw; ɩ̃ a fʋ ɩnɛ, a Naaŋmɩn na mɩ kʋ na a baafʋ a bala na lãa be nɩ fʋ a gbor pʋↄ.ʼ 25 Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ badɛɛ, nyɩ́ bar nyãa, a-na-ɩ ɩ̃ tɛrɛ na ƴↄ̃w-nyãa a Naaŋmɩn jie áa na maalʼã a mɩnɛ ʋ na yel ma. 26 Ɩ̃-cɛ sɩ na kpa na tẽ-bile kãw pʋↄ na be a man sↄ̃w.” 27 Sɩ maalʼã bibie pie-nʼanaan, a sɛsɛb cãa diere sɩ cere nɩ, ɩ̃ a tɩsↄw porɩ̃, a gbor deme tɩɛrʼã beeka a sɩ tara na a tẽw kãw gbẽgbere, 28 ɩ̃ lↄb a miir a kʋ̃ↄ pʋↄ bʋↄrↄ ba bↄ̃w a mɩnɛ a kʋ̃ↄ na be, a ɩ mɛɛtɩr lɩjaayi. Ba lɛ cenʼã fɩ̃ɩ ɩ̃ lɛ lↄb, a ɩ mɛɛtɩr lɩjɛrʼɩ̃-pie. 29 Ba jↄrↄ na dãbɩ̃ɛ a sɩ gbor na wa ŋme kubir ɩ̃ na ba lↄb kure anaan a nyↄw a gbor a parvʋↄrɩ̃ ɩraa nɩ, ɩ̃ a ba bʋↄrↄ a bio ʋ vɩɛ. 30 A gbor deme bʋↄrↄ na ba yi a gbor pʋↄ jↄ faa a ba mɩ̃ɛ. Ala-ɩ̃-sↄ ba Ꞌlorʼã a gbor bile bar ʋ suure a kʋ̃ↄ pʋↄ maala nɩ wↄ̃ taa nɩ a gbor kpɛ̃ɛ kur-nyↄↄrsɩ ba lɛ lↄbↄ a nii-sↄw. 31 Ɩ̃-cɛ a Pol yelʼã a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a sↄdaalsɩ: “A ala ɩ a nɩbɛ na ma ɩraa ka a gbor pʋↄ wa, nyaa tʋↄrↄ cɩ̃ɛnɛ wa.” 32 Ala-ɩ̃-sↄ a sↄdaalsɩ ŋmaa a mibe ala na nyↄw a gbor bile bar, ʋ lo. 33 A cɛ na fɩ̃ɩ a bio na vɩɛ, ɩ̃ a Pol bʋↄrↄ na ʋ ɩ a nɩbɛ ba jaa a ba dɩ a dɩb. Ʋ yelʼã: “Bibie pie-nʼanaan nɩ a dɩnaa nyɩ na cãa jɛ ɩ̃ ma dɩ a bom wa. 34 Ɩ̃ sʋↄr nyɩ na, nyɩ́ dɩ a dɩb a-na-ɩ a be jie nyɩ na tʋↄ cɩ̃ɛ. Nɩrɛ kãw jukↄbir bõ-ƴen ma bↄrↄ wa.” 35 A mɩnɛ a Pol na ƴɛr a lɛ baar, ʋ de na a buru puorʼɩ̃ a Naaŋmɩn a nɩbɛ ba jaa nii-sↄw ɩ̃ ŋmaa Ꞌwↄbↄ, 36 a ba jaa pãa bar nyãa ɩ̃ mɩ Ꞌwↄb. 37 A sɩ jaa na be a gbor pʋↄ ɩ na nɩbɛ kↄↄr ayi dↄↄl lɩjaanaan ŋmaaʼnuu nɩ bõ-ƴen. 38 A lɛ ba na dɩ pi baar, ba lↄbʼã a buru bie ƴↄ̃w a kʋ̃ↄ pʋↄ ɩ̃ cɛ a gbor ʋ pe gẽe. 39 A lɛ a bio na vɩɛ, a gbor deme ma bↄ̃w a tẽ-buor ba na ta wa, ɩ̃-cɛ ba nyɛ na a man gↄraa a jie a biire na be, ɩ̃ bʋↄrↄ a ala ɩ ba tʋↄ na, ba maal a gbor ʋ do ɩraa a be. 40 Ba Ꞌlorʼã a kur-nyↄↄrsɩ lↄb bar a man pʋↄ, ɩ̃ mɩ Ꞌlor a vulsɩ ala na gↄrↄ a gbor, ɩ̃ pãa yɛr a cẽcen bar a gbor nii-sↄw a sɛsɛb tↄrↄ ba cere nɩ a biire par. 41 Ɩ̃-cɛ ba ta na a jie na a kʋ̃ↄ na maal a biire a duo, a gbor kpa a be. A gbor nii-sↄw kpɛ na baar ma tʋↄrↄ dama wa, ɩ̃ a kʋ̃ↄ sɛsɛb ŋmeere a gbor parvʋↄr wɛlɛ. 42 A sↄdaalsɩ bʋↄrↄ na ba kú a kasu deme, a bõ-ƴen kↄ̃ duur jↄ cɩ̃ɛ wa. 43 Ɩ̃-cɛ a-na-ɩ a sↄdaal-nɩ-kpɛ̃ɛ bʋↄrↄ na ʋ faa a Pol, ʋ mↄ̃w na a sↄdaalsɩ bar a ba taa maal a lɛ wa. Ɩ̃ ʋ yelʼã a bala na bↄ̃w a duurfʋ a ba de nĩe aar lo a kʋ̃ↄ pʋↄ duur cen na yi a gbẽgbere juu, 44 ɩ̃ ƴↄ̃w a bala na cɛ á bá nyↄↄr a gbor daar mɩɩ a gbor yele na ba pe tuure. A lɛ ba maal, na ba ta a gbẽgbere juu faa a ba mɩ̃ɛ ba jaa.
281 A mɩnɛ sɩ na cɩ̃ɛ baar, ba yel sɩ na a Maltɩ a tẽw ʋlↄ dɩ. 2 A ʋna tẽw naa nɩbɛ maal sɩ na a vɩlaa a wa po. A mɩnɛ a saa na waara a aar ɩrɛ, ba gbↄw na vũu ƴↄ̃w sɩ a sɩ Ꞌwuoro. 3 A Pol vaarʼã a dali wa nɩ ƴↄnↄ a vũu pʋↄ, a dↄ̃pan be a dali pʋↄ, a vũu susuur kpɛ ʋ ʋ vilĩ a Pol nuu mar tɛɛlɛ. 4 A lɛ a ʋna tẽw naa nɩbɛ na nyɛ a waab ʋ gbɛ̃ɛgbɛɛlɛ a Pol nuumɩ, ba yele na taa: “A daba na sɩrɩ̃ na ɩ nɩ-kúrↄ. Ʋ saarɩ̃ na cɩ̃ɛ a man pʋↄ ɩ̃-cɛ a Torfʋ Sʋbↄ ma sↄw bar ʋ ʋ na baa wa.” 5 Ɩ̃-cɛ a Pol mɩrʼã a waab kpar a vũu pʋↄ ɩ̃ aa ɩ ʋ bier wa. 6 A nɩbɛ Ꞌwuoro na cɛlɛ nɩ a Pol nuu mↄrfʋ, mɩɩ a mɩnɛ ʋ na loro kpiire a jie naan. Ɩ̃ a mɩnɛ ba na Ꞌwuor kam ɩ̃ ma nyɛ a ɩ ʋ bier wa, ba lɩɛbʼã a ba tɩɛrɩ̃sɩ ɩ̃ yel á naaŋmɩn kãw ʋ ɩ. 7 A ʋna tẽw naa nɩ-kpɛ̃ɛ ba na bʋↄlↄ a Pibiliisi wɩɛr pɩɛlʼã a be. Ʋ de sɩ na vɩlaa a sɩ gã a ʋ yir bibie ata. 8 A Pibiliisi sãa ɩ̃gan dãa na kpor ʋ ʋ gã ɩ̃ a kʋnfʋ nyↄw ʋ, ɩ̃ a Pol kpɛ na a ʋ sɛ̃, na dↄↄl ʋ a nur ɩ̃ sʋↄr a Naaŋmɩn ƴↄ̃w ʋ ʋ kpɛmɛ. 9 A mɩnɛ a ala na yi tↄ, a wʋlɩ̃sɩ deme bala na be a tẽw ʋlↄ pʋↄ mɩ wa na na nyɛ a kpɛ̃w. 10 Ala-ɩ̃-sↄ ba wa nɩ na a yel-bʋrↄ bʋrↄ na puorʼɩ̃ sɩ, ɩ̃ a daar ʋlↄ sɩ na yire diere a sↄr, ba kʋ sɩ na a yele ala na dãa sɛw nɩ sɩ. 11 A lɛ a cur ata na tↄl baar, sɩ de na a gbor kpɛ̃ɛ ʋlↄ ba na bʋↄlↄ “A Naaŋmɩ̃-yɩb” na yi a Alɛsãdiri ɩ̃ dãa ɩraa a be a tẽ-bile ʋlↄ pʋↄ a sɩ̃ɛw. 12 Sɩ ta na a Sɩrakisi maal bibie ata, 13 ɩ̃ yi a be lara a tẽw kolo na ta a Eresio. A dɩvɩɛ bio, a tẽw parɩ̃ sɛsɛb fure na a sɩ maal bibie ayi a sↄr pʋↄ ɩ̃ ta a Pujↄl. 14 Sɩ nyɛ na a yɛɛr a be a ʋna tẽw naa pʋↄ a ba sʋↄr sɩ a sɩ jɛ maal bibie anuu-nʼayi a ba sɛ̃. A lɛ sɩ maala wa ta nɩ a Orom. 15 Ɩ̃ a yɛɛr na be a Orom wõ na a sɩ ƴɛrɩ̃ ɩ̃ yi tuor sɩ a Apiisi daa pʋↄ, nɩ jie ʋlↄ ba na bʋↄlↄ a Sáanba-yie-ata. A mɩnɛ a Pol na nyɛ ba, ʋ pɛwrɛ na a Naaŋmɩn ɩ̃ a Ꞌlafʋ lɛ wa ʋ. 16 A mɩnɛ sɩ na ta a Orom, ba kʋ na a Pol a sↄr ʋ kpɛɛrɛ ʋ yẽ, nɩ a sↄdaala ʋlↄ na gure ʋ. 17 A lɛ a bibie ata na tↄl baar, a Pol bʋↄlʼã a Jufisɩ ni-dierbe a ba wɩ. A mɩnɛ ba na duo baar, ʋ yel ba na: “Yɛɛr, maa maal fãa a sɩ nɩbɛ jie wa, maa mɩ sãw a sɩ sãa-kʋnbↄ sↄɛ wa, ɩ̃-cɛ ba nyↄw ma na a Jerujalɛm kʋ a Orom nɩbɛ, 18 a ba soor ma, ɩ̃ bʋↄrↄ ba bar ma, a-na-ɩ ba nyɛ na a ɩ maa maal fãa a sɛw a ba na kú ma wa. 19 Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ a Jufisɩ na ma sↄw wa, ɩ̃ bɩlʼã faa ɩ̃ sʋↄr a ba cenʼɩ̃ ma a jaman-kpɛ̃ɛ jie, ɩ̃-cɛ aa ɩ ƴɛrɩ̃ ɩ̃ tɛrɛ ƴↄnↄ a ɩ̃ nɩbɛ wa. 20 A ala ɩnɛ ɩ̃ bʋↄrↄ ɩ̃ nyɛ nyɩ, na ɩ̃ ƴɛrʼɩ̃ nyɩ. A-na-ɩ ba lũ nɩ ma na a bↄ̃jↄrɩ̃sɩ asɩmɛ a ʋlↄ ɩnɛ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ na gure a ʋ waa.” 21 A ba yel ʋ: “A Jude-tẽ-deme ma tɩɩr sɛbɛ kãw a sɩ wõ a fʋ ƴɛrɩ̃ wa. A sɩ yɛbɛ kãw ma mɩ yi a be ɩ̃ wa man sɩ a fʋ ƴɛrɩ̃, mɩɩ ƴɛr sɩ a fʋ fãa wa. 22 Ɩ̃-cɛ sɩ bʋↄrↄ na fʋ man sɩ fʋ mɩ̃ɛ a ala fʋ na tɩɛrɛ, a-na-ɩ sɩ bↄ̃w na bↄ̃w ka a jiir a jaa ba Ꞌlaarʼã a nɩbɛ bala pʋↄ fʋ na be.” 23 Ba ƴↄ̃w na a Pol a bibir ba na lɛ waara, ɩ̃ a ʋna dayen, a nɩbɛ waa na na wɩ pↄw ʋ a jie ʋlↄ ʋ na be. Ʋ de na a Mowisi ƴɛr-kpɛn nɩ a ƴɛr-hierbe ƴɛrɩ̃sɩ mana ba miile nɩ ba a Naaŋmɩn fãw ƴɛrɩ̃, a dʋ̃Ꞌwʋlɩ̃ wa ta nɩ a jaanʋↄr, bʋↄrↄ ʋ lɩɛbʼɩ̃ a ba sube a Jeeju ɩnɛ. 24 A ŋmɛɛ lɩɛbʼã sↄw a ala ʋ na ƴɛr ba, ɩ̃-cɛ a ŋmɛɛ ma sↄw wa. 25 A lɛ ba na yire ɩ̃ ma tɛrɛ a nↄ-bõ-ƴen wa, a Pol ƴɛr ba na a ƴɛr-birʼã yel: “A ƴɛrɩ̃ ala a Naaŋmɩn Sɩɛ na ƴↄ̃w a ƴɛr-hiere Ejayi ʋ yel a nyɩ sãa-kʋnbↄ ɩ na yel-mɩ̃ɛ: 26 ʻCen a nɩbɛ na jie na yel ba: Nyɩ na sɩrɩ̃ na wonaa, ɩ̃ nyaa bↄ̃wnↄ a par wa. Nyɩ na sɩrɩ̃ na Ꞌwuoro, ɩ̃ nyaa nyɛrɛ wa. 27 A-na-ɩ a bana nɩbɛ tɩɛrɩ̃sɩ lɩɛbʼã ɩ dãbol tɩɛrɩ̃sɩ. Ba ɓʋrʼã a ba tobo, ɩ̃ mɩ pↄw a ba mimie, a mɩnɛ a ba tobo kↄ̃ wa wõ bom wa, a ba mimie kↄ̃ↄ mɩ nyɛ wa, a ba kↄ̃ mɩ bↄ̃w a par, ɩ̃ lɩɛb wa a ɩ̃ jie ɩ̃ faa ba wa.ʼ 28 A Pol lɛ yel ba na: “Nyɩ́ bↄ̃wnaa bↄ̃w ka a Naaŋmɩn de na a ʋ faafʋ ƴɛrɩ̃ na tɩɩr kʋ a nɩ-bʋlsɩ. A bala, ba na cɛlɛ ʋ na!” [ 29 A lɛ a Pol na ƴɛr a ʋna ƴɛrɩ̃ baar, a Jufisɩ wɛlʼã kule na ba faara taa.] 30 A Pol jɛ na a ʋna yir ʋ na dãa yara maalʼɩ̃ yomp ayi. Ʋ ma de na a bala ba jaa na wɩɛrɛ a ʋ sɛ̃, 31 ƴɛrɛ ba a Naaŋmɩn fãw ƴɛrɩ̃, jaana nɩ ba a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi ƴɛrɩ̃ nɩ Ꞌlafʋ, a mɩnɛ ʋ na ƴↄ̃w nyãa.