1 PƖƐR

¹ A maa Pɩɛr na ɩ a Jeeju-Kirisi nɩ-tʋnaa ɩ̃ tɩɩrɛ a sɛbɛ na kʋrↄ a nyɩmɩ a Naaŋmɩn na vɛl ir, na ɩ a saanba yɛ̃yɛlɩ̃ be a Pↄ̃, a Galatɩ, a Kapadↄsɩ, a Ajɩ nɩ a Bitini wɛɛ. ² A sɩ Sãa Naaŋmɩn de na nĩe bↄ̃w nyɩ, a ʋ Sɩɛ na ow nyɩ a nyɩ ɩ a cɛcɛ, a nyɩ na mɩ wono a Jeeju-Kirisi a toor, ɩ̃ ʋ na mɩ mɩr nyɩ a ʋ jɩ̃ɩ. A sũofʋ nɩ a pɩɛnfʋ á lɛ dↄↄl a nyɩ jie. ³ A Naaŋmɩn na ɩ a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi Sãa ɩ̃ sↄ pɛwfʋ! A mɩnɛ ʋ na maal a Jeeju-Kirisi ʋ ir a kũu pʋↄ, ʋ bↄ̃w sɩ na a nãw ɩ̃ dↄw sɩ a dↄw-paalaa, a sɩ na tʋↄ tɛrɛ a tɩɛrʋ̃ son a ʋna baafʋ pʋↄ, ⁴ cɛlɛ nɩ a yel-sono ala a Naaŋmɩn na gbɛɛrɩ̃ bin sɩ a saa juu, na ma tɛrɛ sãwfʋ mɩɩ a sↄbfʋ wa, ɩ̃ ma mɩ tʋↄrↄ kpooro wa. ⁵ A ɩ na a nyɩmɩ na tɛrɛ a ƴↄ̃w-nyãa, a Naaŋmɩn kpɛ̃w na mɩ gure, nↄↄ pↄwrↄ a faafʋ ʋlↄ ʋ na gbɛɛrɩ̃ bin na nyɩrɛ a baarfʋ daar. ⁶ A ala ɩnɛ nyɩ cɩlɛ, a ala saarɩ̃ ɩ a sɛw na a nyɩ na be a won bʋrↄ bʋrↄ pʋↄ, sↄbↄ nɩ a nii-sↄw a daar ŋmãa na pʋↄ. ⁷ A maalʼã a lɛ a na miile a nyɩ ƴↄ̃w-nyãa ɩ na yel-mɩ̃ɛ. A sɛlmɛ tɛrɛ na baarfʋ, ɩ̃-cɛ ba ma dʋʋlɩ̃ ʋ na a vũu pʋↄ na ba ir a saba bar. A nyɩ ƴↄ̃w-nyãa ba na bɩɩrɛ gãw na a sɛlmɛ, a-na-ɩ a na lɩɛbʼã ɩ a pɛwfʋ, a yo-yifʋ, nɩ a ju-kpɛ̃ɛ a nyɩ jie a lɛdaar a Jeeju-Kirisi na wa nyɩrɛ. ⁸ A mɩnɛ nyɩ na ma saarɩ̃ nyɛ ʋ wa, ɩ̃-cɛ nyɩ nʋnↄ ʋ na. A mɩnɛ nyɩ na ma saarɩ̃ nyɛ ʋ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ wa, ɩ̃ nyɩ ƴↄ̃w ʋ na a nyãa, mɩ tɛrɛ nɩ a nʋ̃ↄ ʋlↄ na ƴala nyɩ, a nɩrɛ na ma tʋↄrↄ mana wa, ⁹ a mɩnɛ nyɩ na pↄwrↄ a nyɩ ƴↄ̃w-nyãa bom, na ɩ a nyɩ faafʋ. ¹⁰ A Naaŋmɩn ƴɛr-hierbe bala na dãa de nĩe hier a ʋna faafʋ ƴɛrɩ̃ nↄↄ tara nyɩ, ba mɩ dãa na Ꞌwuoro cɛ̃pɛnɛ, bʋↄrↄ nɩ ba bↄ̃w a ʋna faafʋ naa par. ¹¹ A mɩnɛ a Kirisi Sɩɛ na dãa be a ba pʋ̃ↄ, na dãa de nĩe man ba a Kirisi won, nɩ a na-yele nↄↄ tuure, ba lã na bʋↄrↄ ba bↄ̃w a dabor a ana yele ʋ na miil ba na tara, nɩ a mɩnɛ a na ɩrɛ ɩ̃ tara. ¹² A Naaŋmɩn miilʼã a ƴɛr-hierbe bala áa tʋn ala ba na tʋnↄ ma ɩ a ba ben wa, ɩ̃-cɛ a nyɩmɩ sↄ. A Naaŋmɩn Sɩɛ na yi a saa juu be nɩ na a ƴɛr-son-ƴɛrbɛ a ba hiere a ʋna ƴɛrɩ̃ naa kʋrↄ nyɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, ɩ̃ a Naaŋmɩn sɩ-tʋnɩsɩ mɩ bʋↄrↄ ba mɩ muul wõ a ana ƴɛrɩ̃sɩ naa. ¹³ Ala-ɩ̃-sↄ, nyɩ́ gbɛɛrɩ̃ a nyɩ mɩ̃ɛ a tʋmↄ ɩnɛ, bↄ̃w jʋʋrↄ nɩ. Nyɩ́ de a nyɩ tɩɛrɩ̃sɩ a jaa dↄↄl a ʋna faafʋ juu a Jeeju-Kirisi na tɛrɛ kʋrↄ nyɩ a ʋ nyɩrfʋ daar. ¹⁴ Nyɩ́ wono a Naaŋmɩn toor, ɩ̃ nyɩ taa cãa maala a korĩ-cɛ maal-bie ala nyɩ na dãa maala tuure nɩ a nyɩ ɩ̃ganbuur yele bↄfʋ, a mɩnɛ nyɩ na ma dãa bↄ̃w a Naaŋmɩn sɛr wa. ¹⁵ Ɩ̃-cɛ nyɩ́ mɩ ɩ cɛcɛ a nyɩ maalfʋ pʋↄ a jaa, wↄ̃ taa nɩ a ʋlↄ na bʋↄl nyɩ na ɩ a cɛcɛ, ¹⁶ a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel: “Nyɩ́ ɩ cɛcɛ, a-na-ɩ ɩ̃ ɩ na cɛcɛ.” ¹⁷ A ala ɩ a nyɩ sʋↄrfʋ pʋↄ nyɩ ma bʋↄlↄ na a Naaŋmɩn a Sãa, a ʋlↄ na ma Ꞌwuoro a nɩbɛ kpee kpee wa, ɩ̃ ma guoro a ba ƴɛrɩ̃sɩ tuure nɩ a ba maalfʋ, nyɩ́ bↄ̃w jↄrↄ ʋ a lɛ nyɩ na cãa ɩ a saanba a ka a tẽw pʋↄ. ¹⁸ A-na-ɩ nyɩ bↄ̃w na bↄ̃w ka aa ɩ a yel-saansɩ wↄ̃ taa nɩ a libi-kur, mɩɩ a sɛlmɛ ba da nɩ nyɩ, faa nyɩ a sↄr kpana ʋlↄ a nyɩ saanba na dãa tu ɩ̃ cɛ kʋ nyɩ wa. ¹⁹ Ɩ̃-eɛ ba da nyɩ na nɩ a Kirisi jɩ̃-son, a mɩnɛ ʋ na lɩɛb wↄ̃ a baar-lo-pele kaarɩ̃, ma tɛrɛ sãwfʋ jie nɩ cɛfʋ jie wa. ²⁰ A Naaŋmɩn dãa na vɛl ʋ ir a ala ɩnɛ, ɩ̃-cɛ a tẽw wa bɩɛr maal, ɩ̃ lɛ ir ʋ bar a cãa pʋↄ a nyɩ ɩnɛ a daarʼãa pʋↄ na ɩ a baarfʋ daar. ²¹ A ʋlↄ ɩnɛ nyɩ sↄw de a Naaŋmɩn na maal ʋ ʋ ir a kũu pʋↄ, kʋ nɩ ʋ a ju-kpɛ̃ɛ. A nↄhↄ̃ a nyɩ ƴↄ̃w-nyãa nɩ a nyɩ tɩɛrʋ̃ son be na a Naaŋmɩn jie. ²² Nyɩ lɩɛbʼã ɩ a cɛcɛ a mɩnɛ nyɩ na jↄrↄ a yel-mɩ̃ɛ, a nyɩ na tʋↄ bↄ̃w nʋnↄ taa. Ala-ɩ̃-sↄ nyɩ́ lana nʋnↄ taa bõ-ƴene-ƴene nɩ a nyɩ suur ʋ jaa. ²³ A-na-ɩ a nyɩ Sãa Naaŋmɩn na dↄw nyɩ a dↄw-paalaa ma ɩ nɩ-kpiiraa wa, ɩ̃-cɛ ʋ be na be a daar a jaa. A ʋ ƴɛrɩ̃ ʋlↄ na tɩɩrɛ a baafʋ, na ma mɩ tɛrɛ a bɛwfʋ daar wa, ʋlↄ ʋ dↄw nɩ nyɩ. ²⁴ A mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel: “A nɩbɛ ba jaa wↄ̃ na taa nɩ a mʋ̃ↄ, ɩ̃ a ba na-yele a jaa mɩ wↄ̃ taa nɩ a mↄↄpʋↄ tɩ-pube. A mʋ̃ↄ ma jʋↄlɩ̃ na, a pube so lo, ²⁵ ɩ̃-cɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛrɩ̃ be na be a daar a jaa.” A ƴɛrɩ̃ ʋlↄ ɩ na a ƴɛr-son ʋlↄ sɩ na ƴɛr kʋ nyɩ.

¹ Ala-ɩ̃-sↄ nyɩ́ jaar a maal-bebe bʋrↄ bʋrↄ a jaa bar, lãa nɩ a bɛlɩ̃fʋ, a poe ayi tɛrɛfʋ, a nyuur, nɩ a cilũ. ² A mɩnɛ a bi-pɩɩlsɩ na ma Ꞌlaar a bɩrɛ, a nyɩmɩ mɩ, nyɩ́ mɩ Ꞌlaar a sɩɛ bʋrɩ̃ na ɩ a cɛcɛ, a mɩnɛ a nyɩ na tʋↄ karɩ̃ pↄw a faafʋ. ³ A-na-ɩ a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel: “Nyɩ Ꞌlɛmʼã nyɛ a mɩnɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ na nʋmↄ.” ⁴ Nyɩ́ taw pɩɛl ʋ. Ʋ ɩ na a kubir-mimir ʋlↄ a nɩbɛ na jaar bar, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn de ʋ, ʋ ɩ ʋ bõ-son. ⁵ Nyɩ́ taw pɩɛl ʋ, mɩ ɩ a kubi-mimie a Naaŋmɩn na tʋↄ de mɛ nɩ a ʋ Sɩɛ yir, ɩ̃ a nyɩ na mɩ ɩ a baar-lorbo bala a Naaŋmɩn na ow kpee, a nyɩ na loro a sɩɛ pʋↄ baba kʋrↄ ʋ, a baba ala na nʋmↄ ʋ, a yi a Jeeju-Kirisi jie. ⁶ A-na-ɩ a Naaŋmɩn Sɛbɛ yelʼã: “Nyɩ́ nyɛ, ɩ̃ binʼã a Sɩ̃ↄ-tẽw pʋↄ a kubir son ʋlↄ ɩ̃ na vɛl ir ƴↄ̃w a dacin-gbɛr pʋↄ. A ʋlↄ na ƴↄ̃w ʋ a nyãa, vĩ kↄ̃ be na kpɛ ʋ fɩ̃ɩ wa.” ⁷ Ala-ɩ̃-sↄ, ʋ ɩ na bõ-son a bala na ƴↄ̃w ʋ a nyãa jie, ɩ̃-cɛ a bala jie na ma ƴↄ̃w ʋ a nyãa wa, ʋ lɩɛbʼã ɩ “A kubir a mɛmɩɛrbɛ na dãa jaar bar, na lɩɛb ɩ a kubir ʋlↄ ba na de ƴↄ̃w a dacin-gbɛr pʋↄ.” ⁸ A mɩ yelʼã go: “A ɩ na a kubir ʋlↄ a nɩbɛ na ŋmeere a gbɛɛ, nɩ a kʋsɩpan ʋlↄ na maala ba a ba fara loro.” Ba ma ŋmeere na a gbɛɛ a-na-ɩ ba wõw na a toor a Naaŋmɩn ƴɛr-son ɩnɛ, ɩ̃ a ala ɩnɛ a Naaŋmɩn na dãa biin ba. ⁹ Ɩ̃-cɛ a nyɩmɩ, nyɩ ɩ na a bal-bʋrↄ ʋlↄ a Naaŋmɩn na vɛl ir, a Jamana baar-lorbo, nɩ a nɩbɛ bala a Naaŋmɩn na ow a kpee, a nyɩ na ɩ a ʋ mɩ̃ɛ bal ʋ na sↄ. Ʋ vɛl nyɩ na ir mɩ bʋↄl nyɩ yi nɩ a libe pʋↄ, a nyɩ kpɛ a ʋ nↄ-kofʋ cãa pʋↄ, a nyɩ na hier a ʋ tʋ̃-vɛlɛ ʋ na maal. ¹⁰ A korĩ-cɛ, nyaa dãa ɩ bal bõ-ƴen wa, ɩ̃-cɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, nyɩ ɩ na a Naaŋmɩn bal nɩbɛ. Nyaa mɩ dãa pↄw a Naaŋmɩn nã-bↄ̃wfʋ wa, ɩ̃-cɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na nyɩ pↄw ʋ na. ¹¹ Ɩ̃ yɛ-nʋnɩsɩ, ɩ̃ kpãkpana nyɩ na, a nyɩmɩ na ɩ a sáanba yʋↄrↄ ka a tẽw pʋↄ, a nyɩ na bↄ̃w tɛrɛ nyɩ mɩ̃ɛ a ɩ̃gan buur yele jie, na ma jɛbɛ nɩ a nyɩ sɩɛ. ¹² Nyɩ́ ɩ a nyɩ maalfʋ a vɩɛlɛ a bala na ma puoro wa jie, a mɩnɛ a bala wa saarɩ̃ kpɛrɛ nyɩ yele nɩ á nɩ-bebe nyɩ ɩ, ɩ̃-cɛ a nyɩ tʋ̃-vɛlɛ na maal ba a ba pɛwrɛ a Naaŋmɩn a ʋ waa bibir. ¹³ A Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩnɛ, nyɩ́ wur a nyɩ mɩ̃ɛ a tẽw pʋↄ fãgã deme ba jaa jie: a ala ɩ a jaman-kpɛ̃ɛ ʋ, ¹⁴ mɩɩ a ten bʋrↄ bʋrↄ jamansɩ ʋ na biin a ba na kpãana a bala na maala a bier, ɩ̃ mɩ kpı́ire a bala na maala a vɩlaa. ¹⁵ A-na-ɩ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ ɩ na a nyɩ na maal a vɩlaa, kpalʼɩ̃ a bala na ɩ a dãbolo nɩ a gẽgemsɩ nʋↄr. ¹⁶ Nyɩ́ cere a mɩnɛ nyɩ na sↄ a nyɩ mɩ̃ɛ, ɩ̃-cɛ nyɩ taa de a nyɩ mɩ̃ɛ sↄfʋ piw nɩ a maal-bebe wa, ɩ̃ nyɩ̃ ɛ̃ɛ maala a mɩnɛ nyɩ na ɩ a Naaŋmɩn tʋ̃tʋnbↄ. ¹⁷ Nyɩ́ ƴↄnↄ a nɩbɛ ba jaa, nʋnↄ nɩ a yɛɛr na be a Kirisi pʋↄ. Nyɩ́ mɩ jↄrↄ a Naaŋmɩn ƴↄnↄ nɩ a jaman-kpɛ̃ɛ. ¹⁸ A nyɩmɩ na ɩ a tʋ̃tʋnbↄ, nyɩ́ wur a nyɩ mɩ̃ɛ bↄ̃w jↄrↄ nɩ a nyɩ nɩ-bɛrɛ; aa ɩ a bala na ɩ a nɩ-sono nɩ a su-ɓaara deme tɛw wa, ɩ̃-cɛ nyɩ́ mɩ jↄrↄ a bala ben na mɩ kpɛmɛ. ¹⁹ A na ɩ nyɩ na bõ-son a ala ɩ nyɩ dɩ na tuo a kpãafʋ won pʋↄ a pↄrↄ a nyɩ Naaŋmɩn jↄfʋ ɩnɛ. ²⁰ A-na-ɩ a ala ɩ nyɩ maalʼã a fãa ɩ̃ pↄw a kpãafʋ, bõ a na lɛ ɩ nyɩ? Ɩ̃-cɛ a ala ɩ nyɩ maalʼã a vɩlaa ɩ̃ lɛ pↄw a won ɩraa nɩ cĩcĩ, a ala ɩ na bõ-son a Naaŋmɩn nii-sↄw. ²¹ A ala ɩnɛ a Naaŋmɩn ir nyɩ, a-na-ɩ a Kirisi mɩ̃ɛ pↄw na a won a nyɩ ɩnɛ, na ɩ nyɩ bõ-tↄↄnaa, a nyɩ na tuure a ʋ gbɛ-pɛlɛ. ²² ꞋWaa dãa maal fãa wa. Baa mɩ dãa wõ jiri a ʋ nʋↄr pʋↄ wa. ²³ A mɩnɛ ba na tʋ ʋ, Ꞌwaa mɩ lɩɛb tʋ wa. A mɩnɛ ʋ na pↄw a won, Ꞌwaa ƴɛr ba bier wa, ɩ̃-cɛ ʋ de na a ʋ mɩ̃ɛ kʋ a Ʋlↄ na tor a ʋ ƴɛrɩ̃ guorfʋ pʋↄ. ²⁴ A Kirisi ʋlↄ mɩ̃ɛ de na a sɩ maal-faar a ʋ ɩ̃gan pʋↄ do nɩ a nɩ-kʋ-daa juu, a mɩnɛ a sɩ na tʋↄ kpi a sɩ maal-faar pʋↄ, ɩ̃ lɛ ir ɩ nɩ-torisɩ a sɩ maal-bie pʋↄ. A ʋ ɩ̃gan sãwfʋ ɩnɛ a nyɩ wʋlɩ̃sɩ kpaar. ²⁵ A-na-ɩ nyɩ dãa na wↄ̃ taa nɩ a piir na bↄrↄ, ɩ̃-cɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, nyɩ lɩɛbʼã wa a ʋlↄ na ɩ a Dↄ-cɩɩnaa sɛ̃ na gure a nyɩ sɩɛ.

¹ A nyɩmɩ pↄↄbↄ mɩ, nyɩ́ wur a nyɩ mɩ̃ɛ a nyɩ sɩrbɛ jie, a mɩnɛ a ŋmɛɛ wa wõw a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ a toor, ba na nyɛ na a nyɩ maal-bie ɩ̃ lɩɛb puoro ʋ a ala ɩnɛ. Nyɩ kↄ̃ bʋↄrↄ nyɩ haa nʋↄr ƴɛrʼɩ̃ ba a ala wa, ² a-na-ɩ ba na nyɛ na a mɩnɛ a nyɩ maalfʋ na ɩ a cɛcɛ, nɩ a mɩnɛ nyɩ na cʋ ba. ³ Nyɩ taa ɩ a nyɩ vɩlaafʋ ʋ yi a yene yele pʋↄ wa, wↄ̃ taa nɩ a juu wobfʋ, a sɛlmɛ yele ƴↄ̃wfʋ, nɩ a cẽcẽ-vɛlɛ sufʋ. ⁴ Ɩ̃-cɛ a nyɩ vɩlaafʋ ʋ̃ ɩ a ala na ma tɛrɛ a sãwfʋ wa, a yele ala na yi a nyɩ pʋ̃ↄ, a suur na ɩ a hɛlɛlɛ nɩ a jom . . . A ala ɩ̃ ɩ a kpɛ̃ɛ a Naaŋmɩn nii-sↄw. ⁵ A nↄhↄ̃, a ma-ma pↄↄ-popuorbo bala na dãa tɩɛrɛ a Naaŋmɩn na dãa gbɛɛrɛ a ba mɩ̃ɛ, mɩ cʋrↄ nɩ a ba sɩrbɛ. ⁶ A lɛ a Sara mɩ dãa wↄ̃. Ʋ dãa na wono a Abʋraham a toor, bʋↄlↄ nɩ ʋ a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ. Nyɩ ɩ na a ʋ bi-pↄↄbↄ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ a nyɩ maal-vɩlaa ɩnɛ, ɩ̃ a ala ɩ nyaa jↄrↄ bõ-kãw dábɩ̃ɛ wa. ⁷ A nyɩmɩ sɩrbɛ mɩ, nyɩ́bↄ̃w jɛ nɩ a nyɩ pↄↄbↄ, bↄ̃w nɩ a mɩnɛ ba na ɩ a pↄↄbↄ, bal gãw nyɩ. Nyɩ́ ƴↄnↄ ba, a mɩnɛ a nyɩ na lãa pↄw a Naaŋmɩn bõ-son ʋlↄ na ɩ a baafʋ. A nↄhↄ̃, bõ-kãw kↄ̃ var a nyɩ Naaŋmɩn sʋↄrfʋ wa. ⁸ A ƴɛr-baaraa ɩ̃ na ƴɛrɛ nyɩ ɩ na: a nyɩ jaa fɛw, nyɩ́ tɛrɛ tɩɛrʋ̃ bõ-ƴen, cɛlɛ nɩ taa, mɩ nʋnↄ nɩ taa a mɩnɛ nyɩ na ɩ a yɛɛr. Nyɩ́ tɛrɛ taa a nã-bↄ̃wfʋ, pabʼɩ̃ a nyɩ mɩ̃ɛ a ŋmɛɛ jie. ⁹ Nyɩ taa lɩɛb maal a bier ya a bier ba na maal nyɩ wa, mɩɩ de a tʋ-bir tʋ ya a ʋlↄ na tʋ fʋ wa, ɩ̃ nyɩ́ ɛ̃ɛ ƴɛr nason ƴↄ̃w a sʋbↄ, a-na-ɩ a nason pↄwfʋ ɩnɛ a Naaŋmɩn bʋↄl nyɩ. ¹⁰ A mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel: “A ʋlↄ na bʋↄrↄ ʋ pↄw nʋ̃ↄ a ʋ baafʋ pʋↄ, ɩ̃ mɩ nyɛ a bibi-vɛlɛ, sɛw na ʋ bar a fãa ƴɛrfʋ, ɩ̃ mɩ mↄ̃w a ʋ nʋↄr, kↄ̃ wa ƴɛr ƴɛrɩ̃ bɛlɩ̃ nɩ nɩrɛ wa. ¹¹ Ʋ sɛw na ʋ ŋmaa yi a bier maalfʋ pʋↄ, ɩ̃ maala a vɩlaa, mɩ bʋↄrↄ nɩ a pɩɛnfʋ tuure nɩ ʋ a daar a jaa. ¹² A-na-ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ma Ꞌwuoro na a bala na tor, ɩ̃ ma cɛlɛ a ba sʋↄrfʋ a daar a jaa, ɩ̃-cɛ ʋ ma ŋmelĩ na a puo-sↄw cↄw a bala na maala a bier.” ¹³ A ala ɩ nyɩ tʋlↄ na a son maalfʋ ɩnɛ, ala be be na maal nyɩ a bier? ¹⁴ Ɩ̃-cɛ a ala saarɩ̃ ɩ nyɩ pↄw na a won a nyɩ torfʋ ɩnɛ, nʋ̃ↄ na be na a nyɩ jie. Nyɩ taa jↄrↄ nɩrɛ dãbɩ̃ɛ wa. Nyɩ taa mɩ ɩ a ba maalfʋ dama nyɩ wa. ¹⁵ Nyɩ́ ƴↄnↄ a Kirisi a nyɩ suur pʋↄ ʋ ɩ a nyɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ. A daar a jaa a ala ɩ a nɩrɛ wa soor nyɩ na a nyɩ tɩɛrʋ̃ son ʋlↄ nyɩ na tɛrɛ a nyɩ suur pʋↄ ɩnɛ, nyɩ́ sↄw man ʋ a par, ¹⁶ ɩ̃-cɛ nyɩ́ maalʼɩ̃ su-ɓaar nɩ ƴↄ̃wfʋ. Nyɩ́ ɩ a nyɩ mɩ̃ɛ bↄ̃wfʋ ʋ ɩ cɛcɛ, a mɩnɛ a bala na ma kpɛrɛ nyɩ, wa bʋↄrↄ ba ƴↄnↄ nyɩ ƴɛrɩ̃, ɩ̃-cɛ a ba na nyɛ nyɩ a nyɩ ɩ a Kirisi nɩbɛ a nyɩ maal-bi-vɛlɛ pʋↄ, a vĩ kpɛ ba. ¹⁷ A ala wa ɩ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ ʋ a fʋ na nyɛrɛ a won a maal-vɩlaa ɩnɛ, a sa na gãw a won fʋ na nyɛrɛ a bier maalfʋ ɩnɛ. ¹⁸ A-na-ɩ a Kirisi mɩ̃ɛ kpi na gbɛ-daa a nyɩ maal-fãa ɩnɛ. A ʋlↄ na dãa tor kpi na a bala na ma tor wa ɩnɛ, a mɩnɛ ʋ na tʋↄ wa nɩ nyɩ a Naaŋmɩn sɛ̃. Ba kú ʋ na a ɩ̃gan buur pʋↄ, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn Sɩɛ lɛ maal ʋ ʋ ir a kũu pʋↄ. ¹⁹ A ʋna Sɩɛ ʋ mɩ dãa cenʼɩ̃ na hier a ʋ ƴɛrɩ̃ kʋ a sɩɩr bala na be a kasu pʋↄ, ²⁰ na dãa wõw a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ a toor a lɛdaar ʋ na dãa nyↄw a suur cɛlɛ nɩ, ɩ̃ a Nowe mɩ dãa kpal a gbor. A ʋna gbor pʋↄ, nɩ-fɩ̃ɩ tɛw, a lɛ yelʼã nɩbɛ anuu-nʼata ɩ̃ pↄw a faafʋ a kʋ̃ↄ kpɛ̃ɛ ɩnɛ. ²¹ A kʋ̃ↄ kpɛ̃ɛ ʋlↄ miile na a kʋ̃ↄ mʋrfʋ na faara nyɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na. A ʋna kʋ̃ↄ mʋrfʋ ma pɛwrɛ a nɩrɛ ɩ̃gan buur dɛɛr wa, ɩ̃-cɛ ʋ ɩ na a pʋlɩ̃fʋ a nɩrɛ na pʋlɩ̃ nɩ a Naaŋmɩn, na yi a ʋ mɩ̃ɛ bↄ̃wfʋ cɛcɛ pʋↄ. A kʋ̃ↄ mʋrfʋ ʋlↄ faara nyɩ na a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ a Jeeju-Kirisi kũu-pʋↄ-irfʋ ɩnɛ, ²² a ʋlↄ na do a saa juu jɛ a Naaŋmɩn dʋrɩ̃ lõboorɩ̃, a sɩ-tʋnɩsɩ nɩ a saꞋlon fãgãsɩ nɩ a kpɛn a jaa na be a ʋ pulẽe.

¹ Ala-ɩ̃-sↄ, a mɩnɛ a Kirisi na nyɛ a nãw a ʋ ɩ̃gan pʋↄ, a nyɩmɩ mɩ, nyɩ́ tɛrɛ a ʋna nãw nyɛfʋ tɩɛrʋ̃ mɩ, a na gbɛɛrɩ̃ nyɩ a nyɩ jɛb ɩnɛ, a-na-ɩ a ʋlↄ na nyɛ a nãw a ʋ ɩ̃gan pʋↄ, ʋ ŋmaa na yi a maal-fãa pʋↄ. ² A daar ʋlↄ na cɛ nyɩ a ka a tẽw pʋↄ, nyaa sɛw nyɩ cere tuure nɩ a ala a nyɩ ɩ̃gan buur na bʋↄrↄ wa, ɩ̃-cɛ nyɩ́ cere tuure nɩ a ala a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ na bʋↄrↄ. ³ A korĩ-cɛ, nyɩ pↄw na a daar ʋlↄ na sɛw nyɩ, na nyɩ maalʼɩ̃ a ala a tɩbɛ deme na nʋ. Nyɩ dãa na be a pebfʋ pʋↄ, a ɩ̃gan buur yele pʋↄ, a dãa kʋfʋ pʋↄ, a kpokpo dɩb dɩfʋ pʋↄ, a dãa nyufʋ duo-taa jiir, nɩ a baar lofʋ ala na ciire a Naaŋmɩn nii-sↄw pʋↄ. ⁴ Ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, ba ko na nʋↄr a mɩnɛ ba na nyɛ nyɩ a nyɩ maa lɛ cãa pↄw ba cere nɩ a ba burbur yaw maalfʋ pʋↄ wa, a ba pãa kpɛrɛ nyɩ. ⁵ Ɩ̃-cɛ ba na manʼã a ba maalfʋ a Naaŋmɩn nii-sↄw, na gbɛɛrɩ̃ a nɩ-mimie nɩ a nɩ-kũusɩ ƴɛrɩ̃ guorfʋ ɩnɛ baar. ⁶ A ala ɩnɛ ba dãa man a ƴɛr-son kʋ a bala na kpi, a mɩnɛ a bala na pↄw a ƴɛrɩ̃ guorfʋ a ba ɩ̃gan buur pʋↄ a nɩbɛ kaarɩ̃ na mɩ tʋↄ na pↄw a baafʋ ʋlↄ na ɩ a Naaŋmɩn ben, a ba sɩɛ pʋↄ. ⁷ A yele a jaa baarfʋ daar tara na. Ala-ɩ̃-sↄ, nyɩ́ bↄ̃w tɛrɛ nyɩ mɩ̃ɛ cɛlɛ nɩ a Naaŋmɩn sʋↄrfʋ. ⁸ A ala na ɩ a kpɛ̃ɛ ɩ na, nyɩ́ nyɩrɛ nʋnↄ taa bõ-ƴene-ƴene, a-na-ɩ a nʋfʋ ma piw na a maal-fãa yaw tɛɛlɛ. ⁹ Nyɩ́ bↄ̃w diere taa a nyɩ yie pʋↄ, kↄ̃ tɛrɛ hũhunfʋ wa. ¹⁰ Nyɩ jaa fɛw bõ-ƴene-ƴene na ɩ a Naaŋmɩn yel-bↄ̃w-tɛrbɛ ʋ na kʋ a tʋↄfʋ bʋrↄ bʋrↄ, nyɩ́ de a ʋna tʋↄfʋ naa ʋ na kʋ nyɩ, tʋnↄ sũono nɩ taa. ¹¹ A ala ɩ a nɩrɛ ɩ na a ƴɛƴɛrɛ, ú ƴɛrɛ a ƴɛrɩ̃sɩ ala a Naaŋmɩn na kʋ ʋ. A ala mɩ ɩ a nɩrɛ ɩ na a tʋ̃tʋnↄ, ú tʋnↄ nɩ a fãgã ʋlↄ a Naaŋmɩn na kʋ ʋ, a mɩnɛ a yele a jaa pʋↄ, a Naaŋmɩn na pↄw a ju-kpɛ̃ɛ a Jeeju-Kirisi ɩnɛ. A Naaŋmɩn ʋlↄ ɩ̃ sↄ a ju-kpɛ̃ɛ nɩ a kpɛ̃w a daar a jaa. Amɛn. ¹² Ɩ̃ badɛɛ, nyɩ taa ɩ a nʋↄr ko nyɩ a won kpɛ̃w na wↄ̃ a vũu kaarɩ̃ na wa bɩɩrɛ nyɩ wa, wↄ̃ taa nɩ aa dãa sɛw a ta nyɩ wa. ¹³ Ɩ̃ nyɩ́ ɛ̃ɛ cɩlɛ, a-na-ɩ nyɩ pↄw na a Kirisi a ʋ nãw pʋↄ, a mɩnɛ a nyɩ na pↄw a nʋ̃ↄ cɩlɛ nɩ a lɛdaar a ʋ cãa kpɛ̃ɛ na nyɩrɛ. ¹⁴ A bala wa tʋrↄ nyɩ a Kirisi ɩnɛ, a na ɩ nyɩ na nʋ̃ↄ, a-na-ɩ a Naaŋmɩn cãa kpɛ̃ɛ na ɩ a ʋ Sɩɛ be na a nyɩ jie. ¹⁵ Nɩrɛ kãw ʋ taa wa be a nyɩ sↄ̃w nyɛrɛ a nãw a-na-ɩ nɩ-kʋrↄ ʋ ɩ, mɩɩ nyanyuur, mɩɩ nɩ-bier, mɩɩ tↄrↄ-ƴↄnↄ sʋbↄ wa. ¹⁶ Ɩ̃-cɛ, a nɩrɛ wa nyɛrɛ a nãw a Kirisi bile ʋ na ɩ ɩnɛ, ʋ taa wa ɩ a vĩ nyↄw ʋ wa, ɩ̃ ú ɛ̃ɛ pɛwrɛ a Naaŋmɩn, a Kirisi yuor ʋ na tɛrɛ ɩnɛ. ¹⁷ A ƴɛrɩ̃ guorfʋ daar ta na, a Naaŋmɩn na nyↄw a ƴɛrɩ̃ guorfʋ nɩ a ʋ nɩbɛ. Ɩ̃-cɛ a ala ɩ a sɩ jie a nyↄw, mɩnɛ a na pãa wↄ̃ a bala na wõw a Naaŋmɩn ƴɛr-son ƴɛrɩ̃ a toor jie? ¹⁸ A mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel: “A ala ɩ a nɩ-toraa faafʋ kpɛmɛ na, mɩnɛ a nɩ-kpana nɩ a maal-fãa sʋbↄ faafʋ na pãa be?” ¹⁹ Ala-ɩ̃-sↄ, a bala na nyɛrɛ a nãw tuure nɩ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃, sɛw na ba cere nɩ a ba vɩlaa maalfʋ, de nɩ a ba mɩ̃ɛ ƴↄ̃w a ba Mɛmɩɛrɛ na ɩ a dẽdẽ nuumɩ.

¹ A ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, a bala na ɩ a ni-dierbe a nyɩ sↄ̃w ɩ̃ bʋↄrↄ ɩ̃ ƴɛrʼɩ̃, a maa na mɩ ɩ a ni-diere a ba kaarɩ̃, na mɩ nyɛ a Kirisi hʋʋr ʋ na dãa nyɛ, ɩ̃ mↄↄ beree a cãa kpɛ̃ɛ ʋlↄ pʋↄ nↄↄ nyɩrɛ. ² Ɩ̃ kpãkpana nyɩ na a nyɩ na bↄ̃w cɩɩnɛ a Naaŋmɩn dʋn ʋ na kʋ nyɩ, a na nʋmↄ nyɩ a mɩnɛ a Naaŋmɩn na bʋↄrↄ, ɩ̃ a kↄ̃ ɩ ba fɛr nyɩ na wa. Nyɩ taa tʋnↄ a nyɩ tʋmↄ a libie pↄwfʋ ɩnɛ wa, ɩ̃-cɛ a na yi a nyɩ su-tɩɛrɩ̃sɩ pʋↄ a jaa. ³ Nyɩ taa bʋↄrↄ nyɩ fule a bala ba na kʋ nyɩ a nyɩ Ꞌwuoro wa, ɩ̃-cɛ nyɩ́ ɩ nɩ-tↄↄnsɩ a Naaŋmɩn dʋn bala jie, ⁴ ɩ̃ a lɛdaar a Dↄ-cɩ̃ɩ-Nɩ-kpɛ̃ɛ nↄↄ waara a sɩ nyɛrɛ ʋ, ʋ na kʋ nyɩ na a yo-yifʋ sapi ʋlↄ na ma kpooro wa. ⁵ A nyɩmɩ pↄlↄ mɩ, nyɩ́ pab a nyɩ mɩ̃ɛ a nɩ-bɛrɛ jie. Ɩ̃ a nyɩ jaa fɛw, nyɩ́ wur a nyɩ mɩ̃ɛ tʋnↄ nɩ a tʋmↄ kʋrↄ taa, a-na-ɩ a yelʼã a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ, áa Naaŋmɩn ma jɛbɛ nɩ ua a yo-bʋↄrbↄ, ɩ̃ ma sũono a bala na wur a ba mɩ̃ɛ. ⁶ Ala-ɩ̃-sↄ, nyɩ́ wur a nyɩ mɩ̃ɛ a Naaŋmɩn ʋlↄ na tɛrɛ a kpɛ̃w nuumɩ, a mɩnɛ ʋ na tʋↄ jɛw nyɩ a daar ʋlↄ pʋↄ ʋ na ƴↄ̃w. ⁷ Nyɩ́ tow a nyɩ dɛn a jaa dↄↄl ʋ, a-na-ɩ ʋ ma tɩɛrɛ nɩ nyɩ na. ⁸ Nyɩ́ bↄ̃w tɛrɛ a nyɩ mɩ̃ɛ jʋʋrↄ nɩ, a-na-ɩ a nyɩ san-sʋbↄ, Satã, kono na yʋↄrↄ nɩ gbeen kaarɩ̃, bʋↄrↄ a nɩrɛ ʋlↄ ʋ na pↄwrↄ ɓomo. ⁹ Nyɩ́ ɩraa cĩcĩ a nyɩ ƴↄ̃w-nyãa pʋↄ jɛbɛ nɩ ʋ, bↄ̃w nɩ ka a bala na ɩ a nyɩ yɛɛr na be a ka a tẽw pʋↄ mɩ pↄwrↄ na a ʋna nãw. ¹⁰ Ɩ̃-cɛ, a lɛdaar nyɩ na nyɛrɛ a nãw a daar fɩ̃ɩ pʋↄ baara, a Naaŋmɩn ʋlↄ jie a sũofʋ a jaa na yire, na mɩ dãa bʋↄl nyɩ a nyɩ na be a Kirisi pʋↄ lãa pↄw nɩ ʋ a yo-yifʋ ʋlↄ na ma baara wa, a ʋlↄ mɩ̃ɛ na cↄↄrɩ̃ nyɩ na, kʋ nɩ nyɩ a kpɛ̃w, a nyɩ na ɩraa eĩeĩ kↄ̃ tɛrɛ damfʋ jie wa. ¹¹ A ʋlↄ ɩ̃ sↄ a tʋↄfʋ a daar a jaa! Amɛn. ¹² A Sɩlasɩ na ɩ ma a yɛb-dẽdẽ ɩ̃ sũo ma ɩ̃ sɛb nyɩ a sɛb-ŋmãa na kpãkpana nɩ nyɩ, miile nɩ nyɩ áa lɛ a Naaŋmɩn wɩɛfʋ sɩrɩ̃ be. Nyɩ́ bↄ̃w ɩraa a be cĩcĩ. ¹³ A duo-puorbo bala na be a Babɩlↄ̃-tẽw a Naaŋmɩn na vɛl ir a nyɩ kaarɩ̃, nɩ a ɩ̃ bi-daba Markɩ, puoro nyɩ na. ¹⁴ Nyɩ́ puoro taa, woro nɩ taa nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yuor. A pɩɛnfʋ ú be a nyɩmɩ nyɩ jaa na be a Kirisi pʋↄ jie.