1 KↃRƐÞTƖ

1 KↃRƐÞTƖ

¹ A maa Pol nɩ a sɩ yɛbɛ Sↄsɩtɛn ɩ̃ lãa tɩɩrɛ a sɛbɛ na. A Naaŋmɩn vɛl ma na ir, ɩ̃ bʋↄl ma ɩ̃ ɩ a Jeeju-Kirisi nɩ-tʋnaa. ² Sɩ tɩɩrɛ na a sɛbɛ na kʋrↄ a nyɩmɩ Naaŋmɩn duo-puorbo na be a Kↄrɛ̃tɩ-tẽw, a nyɩmɩ a Naaŋmɩn na ow a kpee a Jeeju-Kirisi pʋↄ a nyɩ ɩ a ʋ nɩbɛ, ɓã taa nɩ a bala ba jaa na be a jiir a jaa na bʋↄlↄ a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi yuor, na ɩ a ba Nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a sɩ ben. ³ A sũofʋ nɩ a pɩɛnfʋ na yi a sɩ Sãa Naaŋmɩn nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi sɛ̃ á be a nyɩ jie. ⁴ Ɩ̃ pɛwrɛ na a Naaŋmɩn a daar a jaa a nyɩ ɩnɛ a mɩnɛ ʋ na kʋ nyɩ a ʋ sũofʋ a Jeeju-Kirisi pʋↄ, ⁵ a-na-ɩ a ʋlↄ pʋↄ nyɩ le a yele a jaa ɩnɛ, a ƴɛrɩ̃sɩ ƴɛrfʋ nɩ a bↄ̃wfʋ pʋↄ a jaa. ⁶ A mɩnɛ nyɩ na sɩrɩ̃ nyↄw a Kirisi yel-mɩ̃ɛ ƴɛrɩ̃ a cĩcĩ ɩraa nɩ, ⁷ a Naaŋmɩn sũofʋ bom kãw ma ɓↄrↄ nyɩ wa, a nyɩmɩ na jɛ cɛlɛ a daar ʋlↄ a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi nↄↄ nyɩrɛ. ⁸ A ʋlↄ mɩ̃ɛ na tɛrɛ nyɩ na ɩraa nɩ cĩcĩ wa ta nɩ a baarfʋ daar, a mɩnɛ a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi waa dayen, a ba kↄ̃ tʋↄ nyɛ cɛfʋ jie a nyɩ jie wa. ⁹ A Naaŋmɩn ɩ na dẽdẽ, a ʋlↄ na bʋↄl nyɩ a nyɩ lãw taa nɩ a ʋ Bie Jeeju-Kirisi na ɩ a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ. ¹⁰ Yɛɛr, ɩ̃ sʋↄr nyɩ na nɩ a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi yuor, a nyɩ na mana taa nyɩ jaa. Nyɩ taa ŋmara kpee kpee wa, ɩ̃-cɛ nyɩ́ bↄ̃w nyↄw taa tɛrɛ nɩ tɩɛrɩ̃-bõ-ƴen nɩ nↄ-bõ-ƴen. ¹¹ A-na-ɩ yɛɛr, a Kilowe yir deme man ma na á faa-taa be na a nyɩ sↄ̃w. ¹² A lɛ yelʼã a nyɩ jaa ma ƴɛrɛ na kpee kpee. A bõ-ƴen ma yelʼã: “Maa ɩ na a Pol nɩrɛ.” A kãw yel, á Apolosi nɩrɛ ʋ ɩ, a kãw go, á Pɩɛr nɩrɛ ʋ ɩ, ɩ̃ a ƴen sʋbↄ ma yel á Kirisi ben ʋ ɩ. ¹³ Nyɩ tɩɛr beeka ba dãa na ŋma a Kirisi kpee kpee po mɩɩ? A Pol ba dãa kpa a nɩ-kʋ-daa juu a nyɩ ɩnɛ mɩɩ? Mɩɩ a Pol yuor ba dãa de mʋrʼɩ̃ nyɩ a kʋ̃ↄ mɩɩ? ¹⁴ Ɩ̃ puoro na a Naaŋmɩn a mɩnɛ ɩ̃ na ma dãa mʋr nɩrɛ kãw a kʋ̃ↄ, ɩ̃-cɛ a ala ma ɩ a Kirisipi nɩ a Gayisi tɛw ʋ wa. ¹⁵ Ala-ɩ̃-sↄ, nɩrɛ kãw ma tʋↄrↄ yele a ɩ̃ yuor ɩ̃ de mʋrʼɩ̃ nyɩ a kʋ̃ↄ wa. ¹⁶ (Ↄↄ, yel-mɩ̃ɛ ʋ! Ɩ̃ mɩ dãa na sɩrɩ̃ mʋr a Sitefana yir deme a kʋ̃ↄ. A ala ɩ̃ baar, maa lɛ bↄ̃w ka ɩ̃ mʋrʼã nɩrɛ kʋ̃ↄ go wa.) ¹⁷ A-na-ɩ a Kirisi ma tʋ̃ ma ɩ̃ wa kʋ̃ↄ mʋrfʋ ɩnɛ wa, ɩ̃-cɛ ʋ tʋ̃ ma na ɩ̃ wa ƴɛrɛ a ʋ ƴɛr-son. Aa ɩ a tẽw na pʋↄ kpaarfʋ ɩ̃ de ƴɛrɛ nɩ wa, a mɩnɛ a Kirisi kũu ʋ na kpi a nɩ-kʋ-daa juu kↄ̃ wa lɩɛb ɩ pↄrↄ wa. ¹⁸ A-na-ɩ a ƴɛrɩ̃ ʋlↄ na ɩ a Kirisi kũu a nɩ-kʋ-daa juu ɩ na dãbol ƴɛrɩ̃ a bala na wɛrɛ jie, ɩ̃-cɛ ʋ ɩ na a Naaŋmɩn kpɛ̃w a sɩmɩ jie na be a faafʋ sↄr pʋↄ. ¹⁹ A mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel: “Ɩ̃ na sãw na a nɩ-kpaarsɩ kpaarfʋ bar, ɩ̃ mɩ ir a yɛ̃-tɛrbɛ yɛ̃ bar.” ²⁰ A ala be a lɛ, bõ a ʋlↄ na kpaar na lɛ yel go? Mɩɩ a ƴɛr-kpɛn-bↄ̃wnↄ, bõ ʋ na mɩ yel? A tẽw na cɩcɩɩrɛ, bõ ʋ na mɩ yel? A Naaŋmɩn ma lɩɛb a tẽw na kpaarfʋ ʋ ɩ dãbol yɛ̃ wa mɩɩ? ²¹ A-na-ɩ a mɩnɛ a Naaŋmɩn kpaarfʋ na maal a tẽw nɩbɛ a ba kↄ̃ tʋↄ bↄ̃w a Naaŋmɩn nɩ a ba kpaarfʋ wa, ala-ɩ̃-sↄ a nʋmↄ ʋ ʋ na de a dãbol ƴɛrɩ̃ ʋlↄ sɩ na ƴɛrɛ, faara nɩ a bala na ƴↄ̃w ʋ a nyãa. ²² A Jufisɩ bʋↄrↄ na ba nyɛ a Naaŋmɩn tʋ̃-miilsɩ, ɩ̃ a Gɩrɛkɩ nɩbɛ bʋↄrↄ a kpaarfʋ. ²³ Ɩ̃-cɛ a sɩmɩ ʋlↄ, sɩ hiere na a Kirisi ʋlↄ, ba na dãa kpa a nɩ-kʋ-daa juu ƴɛrɩ̃, na cɛ a Jufisɩ, ɩ̃ ɩ dãbol ƴɛrɩ̃ a nɩ-bʋlsɩ jie. ²⁴ Ɩ̃ a ala ɩ a bala a Naaŋmɩn na bʋↄl ʋ, a Jufisɩ mɩɩ a Gɩrɛkɩ nɩbɛ, a Kirisi ɩ na a Naaŋmɩn kpɛ̃w nɩ a Naaŋmɩn kpaarfʋ a ba jie. ²⁵ A-na-ɩ a ala a nɩbɛ na nyɛ a ɩ a dãbol ƴɛrɩ̃ a Naaŋmɩn jie, tɛrɛ na kpaarfʋ gãw a nɩbɛ ben, ɩ̃ a ala ba na nyɛ a bal a Naaŋmɩn jie tɛrɛ na kpɛ̃w gãw a ba ben. ²⁶ Ɩ̃ yɛɛr, nyɩ́ Ꞌwuor nyɛ a nyɩmɩ a Naaŋmɩn na bʋↄl. A tẽw na nɩ-kpaarsɩ ma waa a nyɩ sↄ̃w wa, a fãgã deme nɩ a naabsɩ bibiir ma mɩ waa wa. ²⁷ Ɩ̃-cɛ a bala a tẽw na nɩbɛ na ma nyɛ a baa ɩ bom wa, bala a Naaŋmɩn ma de tʋ̃ nɩ, a vĩ kpɛ a nɩ-kpaarsɩ. Ɩ̃ a bala a tẽw na nɩbɛ na ma nyɛ a ba bal, bala a Naaŋmɩn ma de tʋ̃ nɩ, a vĩ kpɛ a nɩ-kpɛn. ²⁸ A bala a tẽw na nɩbɛ na ma nyɛ a ba ɩ a nɩ-kpansɩ ma ɩ bom wa, a ba mɛbɛ, bala a Naaŋmɩn ma vɛl ir wɛlɛ nɩ a ala a nɩbɛ na ma kpiire, ²⁹ a mɩnɛ a nɩrɛ lɛ kↄ̃ tʋↄ bↄ yuor a ʋ nii-sↄw wa. ³⁰ Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn ɩnɛ nyɩ ɓa taa nɩ a Jeeju-Kirisi, ɩ̃ ʋ ƴↄ̃w ʋ ʋ lɩɛb ɩ a sɩ kpaarfʋ. A Kirisi ɩnɛ sɩ tor a Naaŋmɩn nii-sↄw, ʋ mɩ ow sɩ kpee a sɩ ɩ a ʋ ben, ʋ faa sɩ yi nɩ a maal-fãa pʋↄ. ³¹ A mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel: “A ʋlↄ na bʋↄrↄ a yuor, ú bʋↄrↄ a yuor a ala a Nɩ-kpɛ̃ɛ na maal ɩnɛ.”

¹ Yɛɛr, a lɛ ɩ̃ na dãa wɩ a nyɩ sɛ̃ na ɩ̃ ƴɛrɛ a Naaŋmɩn ƴɛr-sↄↄlaa kʋrↄ nyɩ, maa dãa wɩ nɩ kpaarfʋ mɩɩ bↄ̃bↄ̃wnↄ ƴɛr-bie wa. ² A-na-ɩ a lɛ ɩ̃ na dãa be a nyɩ sↄ̃w, ɩ̃ nyɛ na a ɩ son ɩ̃ kↄ̃ ƴɛr ƴɛr-kpee ɩ̃ a ala ma ɩ a Jeeju-Kirisi ƴɛrɩ̃ tɛw ʋ wa, a ʋlↄ ba na kpa a nɩ-kʋ-daa juu. ³ Balfʋ nɩ dãbɩ̃ɛ nɩ mĩfʋ ɩ̃ dãa be nɩ a nyɩ sɛ̃. ⁴ A ɩ̃ ƴɛrɩ̃sɩ ɩ̃ na dãa ƴɛrɛ mɩ hiere nɩ, ma dãa ɩ a tẽw na pʋↄ yɛ̃-ƴɛrɩ̃sɩ wa, ɩ̃-cɛ a miile na a Naaŋmɩn Sɩɛ tʋmↄ nɩ a ʋ kpɛ̃w, ⁵ a mɩnɛ a nyɩ kↄ̃ ƴↄ̃w a nɩbɛ kpaarfʋ a nyãa wa, ɩ̃-cɛ a na ɩ a Naaŋmɩn kpɛ̃w nyɩ ƴↄ̃w a nyãa. ⁶ Ɩ̃-cɛ sɩ ƴɛrɛ na a kpaarfʋ ƴɛrɩ̃ nɩ a bala na bɩ a Naaŋmɩn sↄr pʋↄ, ɩ̃ aa ɩ a tẽw na kpaarfʋ ʋ wa; aa mɩ ɩ a tẽw na nɩ-bɛrɛ kpaarfʋ ʋ wa, a-na-ɩ ba na lo na daar kãw. ⁷ Ɩ̃ sɩ mana na a Naaŋmɩn kpaarfʋ na ɩ a ƴɛr-bↄ̃w-faaraa na sↄↄlɩ̃ a nɩbɛ jie, a ʋlↄ a Naaŋmɩn na dãa gbɛɛrɩ̃ a sɩ yo-yifʋ ɩnɛ ɩ̃ ma dãa maal a tẽw sɛr wa. ⁸ A kpaarfʋ ʋlↄ, a tẽw na nɩ-kpɛ̃ɛ kãw ma bↄ̃w ʋ wa. A ala dãa ɩ ba bↄ̃w ʋ na, ba kãa dãa kpa a Nɩ-kpɛ̃ɛ ʋlↄ na yi a yuor yaal a nɩ-kʋ-daa juu wa. ⁹ Ɩ̃ a ala sɩ na mana ɩ na a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel: “A Naaŋmɩn gbɛɛrɩ̃ na a ala a nɩrɛ mimir na ma dãa nyɛ wa, a toor na ma mɩ dãa wõ wa; a bom ʋlↄ a nɩrɛ na ma mɩ dãa tɩɛrʼɩ̃ wa, ala a Naaŋmɩn gbɛɛrɩ̃ a bala na nʋnↄ ʋ ɩnɛ.” ¹⁰ Ɩ̃ a Naaŋmɩn de na a ʋ Sɩɛ miilʼɩ̃ sɩ a ana yele, a-na-ɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ cɛ̃pɛrɛ na a yele a jaa, a ala saarɩ̃ ɩ a ala na sↄↄlɩ̃ a Naaŋmɩn pʋↄ ʋ. ¹¹ A nɩrɛ jie, ala na tʋↄ bↄ̃w a ala na be a ʋ pʋ̃ↄ, ɩ̃ a ala ma ɩ a ʋ mɩ̃ɛ sɩɛ ʋ wa? A lɛ ʋ mɩ a Naaŋmɩn jie. Nɩrɛ ma mɩ bↄ̃wnↄ a Naaŋmɩn yele, ɩ̃ a ala ma ɩ a ʋ Sɩɛ tɛw ʋ wa. ¹² A sɩmɩ, saa pↄw a tẽw na yɛ̃ wa, ɩ̃-cɛ a Sɩɛ ʋlↄ na yi a Naaŋmɩn jie sɩ pↄw, a mɩnɛ a sɩ na tʋↄ bↄ̃w nɩ a yele ala a Naaŋmɩn na kʋ sɩ a ʋ maal-vɩlaa ɩnɛ. ¹³ Sɩ maa de a ƴɛr-bie ala na yi a nɩbɛ kpaarfʋ pʋↄ mana nɩ a ana yele wa, ɩ̃-cɛ a ƴɛr-bie ala a Naaŋmɩn Sɩɛ na kʋ sɩ sɩ ma de mana nɩ. A nↄhↄ̃, sɩ ma de na a Naaŋmɩn Sɩɛ yele mana kʋrↄ a bala na tɛrɛ a ʋna Sɩɛ. ¹⁴ A nɩrɛ ʋlↄ na ma tɛrɛ a Naaŋmɩn Sɩɛ wa ma tʋↄrↄ pↄwrↄ a yele ala na yire a ʋ jie wa. A ʋna nɩrɛ jie, a ɩ na dãbol yele. ꞋWaa tʋↄrↄ bↄ̃wnↄ a par wa, a-na-ɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ tɛw ba na tʋↄ bↄ̃w nɩ a yele ala par. ¹⁵ A nɩrɛ ɩ̃ tɛrɛ a Naaŋmɩn Sɩɛ, ʋ na tʋↄ na jʋʋr a bom lɛ bↄ̃w a par. Ɩ̃-cɛ nɩrɛ ma tʋↄrↄ bↄ̃wnↄ a ʋlↄ mɩ̃ɛ maalfʋ par wa. ¹⁶ A mɩnɛ a na yel a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ: “Ala ɩ̃ dãa bↄ̃w a Nɩ-kpɛ̃ɛ tɩɛrʋ̃, na tʋↄ jaan ʋ a yɛ̃?” Ɩ̃-cɛ a sɩmɩ, sɩ tɛrɛ na a Kirisi tɩɛrʋ̃.

¹ Yɛɛr, a ala ɩ maa ʋ, maa dãa tʋↄ ƴɛrʼɩ̃ nyɩ wↄ̃ taa nɩ a nɩbɛ na tɛrɛ a Naaŋmɩn Sɩɛ wa. Ɩ̃-cɛ ɩ̃ ɛ̃ɛ na ƴɛrʼɩ̃ uyɩ wↄ̃ taa nɩ a tẽw na nɩbɛ, a bala na wↄ̃ taa nɩ a bibiir a Kirisi sↄr pʋↄ. ² Bʋrɩ̃ ɩ̃ kʋ nyɩ; aa ɩ saãb ʋ wa, a-na-ɩ nyaa dãa tʋↄrↄ dɩrɛ saab wa. Ɩ̃ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, nyaa mɩ cãa tʋↄrↄ dɩrɛ wa, ³ a-na-ɩ nyɩ cãa na maala a tẽw na nɩbɛ kaarɩ̃. A mɩnɛ a nyuur nɩ a faa-taa na be a nyɩ sↄ̃w, aa ɩ a tẽw na nɩbɛ kaarɩ̃ nyɩ cãa wↄ̃, na nyɩ cãa maala a mɩnɛ ba na mɩ maala wa? ⁴ A mɩnɛ a bõ-ƴen na ma yel á ʋ ɩ na a Pol ben, ɩ̃ a kãw ma yel á Apolosi ben ʋ ɩ, nyaa cãa maala a nɩbɛ ba jaa kaarɩ̃ wa? ⁵ A-na-ɩ bõ a Apolosi ɩ, ɩ̃ bõ a Pol mɩ ɩ? Naaŋmɩn tʋ̃tʋnbↄ sɩ ɩ, na tↄw nyɩ ƴↄ̃w á nyɩ sↄw de a Kirisi ƴɛrɩ̃, tu nɩ a ala a Naaŋmɩn na kʋ sɩ bõ-ƴene-ƴene a sɩ na maal. ⁶ Maa ɩ̃ dãa sɛl, a Apolosi sɛ a kʋ̃ↄ, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn ɩ̃ maal a karɩ̃. ⁷ A lɛ ʋ, a ʋlↄ na sɛl, nɩ a ʋlↄ na sɛ a kʋ̃ↄ ma ɩ bom wa, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn na maala a tɩɛ ʋ karɛɛ ɩ̃ ɩ a bom. ⁸ A sɛsɛlɛ nɩ a sɛsɛrɛ jɛ̃ na tar, ɩ̃ a Naaŋmɩn na ya ba na bõ-ƴene-ƴene tu nɩ a mɩnɛ ba na tʋ̃. ⁹ A sɩmɩ, sɩ ɩ na a lãa-tʋnbↄ a Naaŋmɩn tʋmↄ pʋↄ, ɩ̃ a nyɩ ɩ a Naaŋmɩn puo. Nyɩ mɩ ɩ na a yir ʋlↄ a Naaŋmɩn na mɩɛrɛ. ¹⁰ A mɩnɛ a Naaŋmɩn na sũo ma ɩ̃ ɩ a yi-mɛ-gãdaa, ɩ̃ binʼã a dacin kparaa, ɩ̃ a ƴen sʋbↄ mɩɛrɛ dↄↄlↄ. Ɩ̃-cɛ a nɩrɛ lɛ sɛw na ʋ bↄ̃w mɩɛrɛ dↄↄlↄ. ¹¹ A dacin par gↄrʼã be be na ɩ a Jeeju-Kirisi. Nɩrɛ kãw ma be be na lɛ tʋↄrↄ bine bõ-kpee go wa. ¹² Á ŋmɛɛ na dↄↄlʼɩ̃ na sɛlmɛ, mɩɩ kur pɩlaa, mɩɩ kubi-ɓↄmↄ, ɩ̃ a nɩŋmɛɛ dↄↄlʼɩ̃ daar, a mʋ̃ↄ, mɩɩ kakɩɛ. ¹³ A nɩbɛ ba jaa tʋmↄ na nyɩrʼã cãa pʋↄ, a-na-ɩ a ƴɛrɩ̃ guorfʋ dayen, a vũu na miilʼã a mɩnɛ a na wↄ̃. A ʋna vũu naa na bɩɩrʼã a nɩbɛ ba jaa tʋmↄ bↄ̃w a mɩnɛ a na be. ¹⁴ A ala ɩ a nɩrɛ tʋn ʋ na tʋ̃ dↄↄl cãa na ɩraa, a vũu ma dɩ wa, ʋ na pↄw na a yar. ¹⁵ Ɩ̃-cɛ a nɩrɛ tʋmↄ wa dɩ, Ꞌwaa Ꞌlɛmɛ a yar wa, ɩ̃ a ʋlↄ mɩ̃ɛ na pↄw na a faafʋ wↄ̃ taa nɩ nɩrɛ na jↄ yi vũu pʋↄ cɩ̃ɛ. ¹⁶ Nyaa bↄ̃w ka Naaŋmɩn di-tuo nyɩ ɩ, a Naaŋmɩn Sɩɛ be a nyɩ pʋ̃ↄ wa? ¹⁷ A nɩrɛ wa wɛl a Naaŋmɩu di-tuo bar, a Naaŋmɩn na mɩ wɛl ʋ na bar. A-na-ɩ a Naaŋmɩn die ʋlↄ ɩ ua bõ-tuo, ɩ̃ a ʋlↄ nyɩ ɩ. ¹⁸ Nɩrɛ ʋ taa wa bɛlɛ a ʋ mɩ̃ɛ wa. A ala ɩ a nɩrɛ be na a nyɩ sↄ̃w ɩ̃ tɩɛr beeka ʋ tɛrɛ na a tẽw na kpaarfʋ, a sɛw na ʋ lɩɛb ɩ dãbol, a mɩnɛ ʋ na sɩrɩ̃ lɩɛb ɩ a nɩ-kpaaraa. ¹⁹ A-na-ɩ a tẽw na kpaarfʋ ɩ na dãbol bom a Naaŋmɩn nii-sↄw, a mɩnɛ a na sɛb a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ: “A Naaŋmɩn ma de na a tẽw na nɩ-kpaarsɩ kpɩlfʋ lɩɛb nyↄwrↄ nɩ ba.” ²⁰ A lɛ sɛbʼã yel go: “A Nɩ-kpɛ̃ɛ bↄ̃w na a nɩ-kpaarsɩ tɩɛrɩ̃sɩ, bↄ̃w ka aa ɩ bom wa.” ²¹ Ala-ɩ̃-sↄ, nɩrɛ kãw ʋ taa wa bʋↄrↄ yuor nɩrɛ ɩnɛ wa, a-na-ɩ a nyɩmɩ sↄ a yele a jaa. ²² A Pol, nɩ a Ápolosi, nɩ a Pɩɛr, nɩ a tẽw na, nɩ a baafʋ, nɩ a kũu, nɩ a daarʼã, nɩ a daar ʋlↄ nↄↄ waara, nyɩmɩ sↄ a jaa. ²³ Ɩ̃ a nyɩmɩ, Kirisi ɩ̃ sↄ nyɩ, ɩ̃ a Kirisi, Naaŋmɩn ɩ̃ sↄ ʋ.

¹ Ala-ɩ̃-sↄ, nyɩ sɛw na nyɩ ma de sɩ a sɩ ɩ a Kirisi tʋ̃tʋnbↄ, a bala a Naaŋmɩn na de a ba ɩ a ʋ yel-bↄ̃w-faarsɩ ꞋwoꞋwuorbo. ² Ɩ̃ a ala ba na ma nyɩrɩ̃ bʋↄrↄ a yel-Ꞌwuoro jie ɩ na, ʋ ɩ dẽdẽ. ³ A maa jie, a ala ɩ nyɩ guoro na a ɩ̃ ƴɛrɩ̃ mɩɩ a tẽw nɩ-bɛrɛ ɩ̃ guoro, aa ɩ ma bom wa. A maa mɩ̃ɛ, maa mɩ guoro a ɩ̃ ƴɛrɩ̃ wa. ⁴ A ɩ̃ mɩ̃ɛ bↄ̃wfʋ ma miil ma bõ-bier wa; ɩ̃-cɛ maa yel a ɩ̃ torʼã a lɛ wa. A Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ̃ ɩ a ɩ̃ ƴɛr-guoro. ⁵ Ala-ɩ̃-sↄ, nyɩ taa de nĩe guor a ƴɛrɩ̃ ɩ̃-cɛ a ʋ daar ma ta sɛr wa. Ɩ̃-eɛ nyɩ́ bar wa ta nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ waa. A ʋlↄ na maal a ala na sↄↄlɩ̃ a libe pʋↄ a yi cãa pʋↄ, ɩ̃ mɩ maal a nɩbɛ tɩɛrɩ̃sɩ ala na be a ba pʋʋrɩ̃ a nyɩr cãa pʋↄ. Ɩ̃ a daar ʋlↄ pʋↄ, a nɩbɛ ba jaa bõ-ƴene-ƴene na pↄw na a ba pɛwfʋ a Naaŋmɩn jie. ⁶ Yɛɛr, a nyɩ ɩnɛ ɩ̃ de a ɩ̃ mɩ̃ɛ nɩ a Apolosi miilʼɩ̃ a ana yele a lɛ. Ɩ̃ bʋↄrↄ na nyɩ de sɩ a sɩ ɩ bõ-tↄↄuaa, jaanʼɩ̃ a sʋkpa par ʋlↄ na yel: “Taa gãw a ala ba na sɛb bar wa.” A nyɩ pʋↄ, nɩrɛ kãw ma sɛw na vʋnↄ a ʋ mɩ̃ɛ, ɓã nɩ a ƴen sʋbↄ ɩ̃ kpɛrɛ a kãw wa. ⁷ Ala ɩ̃ ƴↄ̃w fʋ a kpɛ̃ɛ ɩfʋ? Bõ fʋ tɛrɛ ɩ̃ ma ɩ ba kʋ fʋ na wa? Ɩ̃ ala ɩ ba kʋ fʋ na, bõ ɩ a fʋ vʋnↄ a fʋ mɩ̃ɛ wↄ̃ taa nɩ fʋ mɩ̃ɛ bom ʋ? ⁸ Nyɩ gↄrʼã tɛrɛ a yele a jaa ala nyɩ na ƴↄ̃w nyãa! Nyɩ mɩ gↄrʼã le! Nyɩ lɩɛbʼã ɩ jamansɩ nyɩ yẽ, ɩ̃ cɛ sɩ bar! Ɩ̃ tɩɩ na bʋↄrↄ nyɩ sɩrɩ̃ ɩ jamansɩ a sɩ na tʋↄ ɓã taa. ⁹ Ɩ̃ nyɛ na a wↄ̃ taa nɩ a Naaŋmɩn maalʼã a sɩmɩ na ɩ a ʋ nɩ-tʋnɩsɩ a sɩ ɩ a par-pↄↄrbↄ. Sɩ wↄ̃ na taa nɩ a bala ba na ƴↄ̃w a kũu pʋↄ a sɩ ɩ a bõ-miilaa a ten a jaa nɩbɛ nii-sↄw, nɩ a sɩ-tʋnɩsɩ nii-sↄw mɩ. ¹⁰ Sɩ ɩ na dãbolo a Kirisi ɩnɛ, ɩ̃-cɛ a nyɩ ɩ a yɛ̃-bↄↄnbↄ a Kirisi pʋↄ. Sɩ balʼã, ɩ̃-cɛ a nyɩ kpɛmɛ. A nɩbɛ ƴↄnↄ nyɩ na, ɩ̃ mɛbɛ sɩ. ¹¹ Wa ta nɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, a kↄ nɩ a kʋ̃ↄ-nyuur ma nyↄw sɩ na, a yel-suursɩ ma ɓↄr sɩ, a nɩbɛ ma pↄbↄ sɩ, ɩ̃ a saa mɩ tɛrɛ yir kpɛɛrɛ wa. ¹² Sɩ tʋnↄ nɩ na a sɩ nur, vↄwrↄ nɩ a sɩ mɩ̃ɛ. A bala tʋ sɩ, Naaŋmɩn sɩ ma sʋↄr ƴↄ̃w ba. A bala kpow sɩ, sɩ ma nyↄw na suur. ¹³ A ala ɩ a jir-kar ba ŋmaa ƴↄ̃w sɩ, sɩ ma laara uɩ ba na. Sɩ hɛbʼã wↄ̃ a tẽw saba kaarɩ̃, ɩ̃ mɩ ɩ a nɩbɛ ba jaa tãpuor wa ta uɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na. ¹⁴ Maa sɛb nyɩ a asɩmɛ bʋↄrↄ ɩ̃ ƴↄ̃w nyɩ vĩ wa. Ɩ̃-cɛ ɩ̃ bʋↄrↄ na ɩ̃ kpãkpan nyɩ a ɩ̃ bi-nʋnɩsɩ kaarɩ̃. ¹⁵ A nyɩmɩ saarɩ̃ tɛrɛ tↄtↄↄrbↄ ture pie na tↄwrↄ nyɩ a Kirisi sↄr pʋↄ, ɩ̃ sãa bõ-ƴen tɛw nyɩ tɛrɛ. A Naaŋmɩn ƴɛr-son ɩ̃ na dãa wɩ nɩ ƴɛr kʋ nyɩ ɩnɛ ɩ̃ lɩɛb ɩ a nyɩ sãa a Jeeju-Kirisi pʋↄ. ¹⁶ Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ sʋↄr nyɩ na, nyɩ́ lɩɛb tↄↄnↄ ma. ¹⁷ A ala ɩnɛ ɩ̃ tʋ̃ a Timote be a uyɩ jie. Ʋ ɩ na a ɩ̃ bi-nʋnaa ɩ̃ mɩ ɩ dẽdẽ a Nɩ-kpɛ̃ɛ jie. Ʋ na jaw nyɩ na a mɩnɛ ɩ̃ na eere a Jeeju-Kirisi sↄr pʋↄ, a mɩnɛ ɩ̃ na ma mɩ jaana a duo-puorbo a jiir a jaa. ¹⁸ A nɩŋmɛɛ be na be vʋnↄ maala nɩ wↄ̃ taa nɩ maa wɩɛrɛ be wa. ¹⁹ Ɩ̃-cɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ wa sↄw, ka nɩ fɩ̃ɩ ɩ̃ na wɩ na be a nyɩ jie. Maa wɩɛrɛ a bana yo-bʋↄrbↄ ƴɛrɩ̃sɩ tɛw bↄ̃wfʋ ɩnɛ wa, ɩ̃-eɛ ɩ̃ na mɩ bↄ̃w a ba kpɛ̃w ʋlↄ ba na tɛrɛ a Kirisi pʋↄ. ²⁰ A-na-ɩ a Naaŋmɩn fãw ma ɩ a nʋↄr ƴɛrɩ̃sɩ tɛw wa, ɩ̃-cɛ tʋↄfʋ ʋ ɩ. ²¹ Bõ nyɩ bʋↄrↄ? Ɩ̃ wɩ nɩ gʋraa, mɩɩ ɩ̃ wɩ nɩ nʋfʋ nɩ su-ɓaar?

¹ Ba ƴɛrɛ na a jiir a jaa á gã-ta-burbur be na a nyɩ sↄ̃w. A ʋna burburʼãa ma mɩ tʋↄrↄ beree a nɩ-bʋlsɩ mɩ̃ɛ sↄ̃w wa. A-na-ɩ a nyɩ sↄ̃w, kãw ma de na a ʋ sãa pↄw gana nɩ. ² Ɩ̃ a nyɩ cãa vʋnↄ! Nãw ɛ̃ɛ na dãa sɛw ʋ nyↄw nyɩ, a nyɩ diw a ʋlↄ na maal a lɛ bar a nyɩ sↄ̃w. ³ A ala ɩ a maa ʋ, a ala saarɩ̃ ɩ a mɩnɛ ɩ̃ na jãa nɩ nyɩ a ɩ̃gan buur pʋↄ, ɩ̃-cɛ ɩ̃ be nɩ nyɩ na a sɩɛ pʋↄ; a nɩrɛ ʋlↄ na maal a lɛ, ɩ̃ gↄrʼã guor a ʋ ƴɛrɩ̃, wↄ̃ taa nɩ ɩ̃ be na a nyɩ sↄ̃w. ⁴ A lɛdaar nyɩ nↄↄ duoro taa nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi yuor, ɩ̃ a maa wa be nɩ nyɩ a sɩɛ pʋↄ, ɩ̃ a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi kpɛ̃w mɩ be nɩ sɩ, ⁵ nyɩ́ de a daba ʋlↄ ƴↄ̃w a Satã nuu pʋↄ, ʋ na wɛl a ʋ ɩ̃gau, ɩ̃ a ʋ sɩɛ na pↄw a faafʋ a bibir ʋlↄ a Nɩ-kpɛ̃ɛ na guoro a ƴɛrɩ̃sɩ. ⁶ A nyɩ yo-bↄb ma vɩɛlɛ wa. Nyaa bↄ̃w ka a tabɩr fɩ̃ɩ ma tʋↄ na maal a buru ʋ jaa ʋ vʋ̃ wa? ⁷ Nyɩ́ ir a tabɩr kʋraa na ɩ a maal-fãa a nyɩ sↄ̃w bar, a mɩnɛ a nyɩ na tʋↄ ɩ a bur-paalaa na ma tɛrɛ tabɩr wa. A lɛ nyɩ sɩrɩ̃ wↄ̃, a-na-ɩ ba de na a Kirisi na ɩ a sɩ Pakɩ fɛtɩ baar-lo-pele lo nɩ a baar. ⁸ Ala-ɩ̃-sↄ, a sɩ Pakɩ fɛtɩ ʋlↄ a Kirisi na cↄↄrɩ̃ kʋ sɩ, sɩ taa dɩrɛ nɩ ʋ a buru ʋlↄ na tɛrɛ a tabɩr kʋraa na ɩ a bier nɩ a fãa maalfʋ wa. Ɩ̃-cɛ nyɩ́ ɩ a sɩ ɛ̃ɛ dɩrɛ nɩ ʋ a bur-pʋↄr na miile a sɩ cɛcɛ ɩfʋ nɩ a sɩ yel-mɩ̃ɛ tɛrɛfʋ. ⁹ A sɛbɛ ʋlↄ ɩ̃ na dãa sɛb nyɩ, ɩ̃ dãa na yel a nyɩ taa wa lãwna taa nɩ a burbur-maalba wa. ¹⁰ Maa dãa bʋↄrↄ ɩ̃ yel a burbur-maalba ba jaa na be ka a tẽw ua pʋↄ wa; mɩɩ a bala na ma jɩɛlɛ a yele, mɩɩ a nyanyube, mɩɩ a tɩbɛ deme jaa wa. A ala dãa ɩ a lɛ ʋ, a naa dãa na sɛw a nyɩ yi ka a tẽw na pʋↄ. ¹¹ Ɩ̃ dãa na bʋↄrↄ ɩ̃ yel a nyɩ taa lãwna taa nɩ a ʋlↄ na yel á sɩ yɛbɛ ʋ ɩ a Kirisi pʋↄ, ɩ̃ cãa maala a burbur, mɩɩ cãa jɩɛlɛ a yele, mɩɩ cãa ɩ a tɩɩb sʋbↄ, cãa kpɛrɛ a nɩbɛ, a dãa cãa kʋrↄ ʋ, mɩɩ cãa ɩ a nyanyuur. Nyɩ taa tɩɩ mɩ dɩ nɩ a nɩ-lɛ bom wa. ¹² - ¹³ Aa ɩ ɩ̃ tʋn ʋ ɩ̃ na guor a bala ua ma ɩ a sɩ nɩbɛ wa ƴɛrɩ̃sɩ wa. Naaŋmɩn na guor a ba ƴɛrɩ̃. Aa ɩ a bala na ɩ a sɩ nɩbɛ nyɩ sɛw na ma guoro wa? A mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel: “Nyɩ́ diw a bier sʋbↄ bar a nyɩ sↄ̃w.”

¹ A lɛdaar a kãw a nyɩ pʋↄ na mↄↄ tɛrɛ nɩ a ʋ tↄ sʋbↄ a ƴɛrɩ̃, mɩnɛ ʋ ma ɩ ɩ̃ cen na bʋↄl a ʋ tↄ sʋbↄ ʋlↄ a ʋlↄ na ma puoro wa jie, ɩ̃ ma lɛ bar a Naaŋmɩn deme jie cenfʋ? ² Nyaa bↄ̃w ka a Naaŋmɩn deme ɩ̃ nↄↄ guoro a tẽw na ƴɛrɩ̃sɩ wa? Ɩ̃ a ala ɩ a nyɩmɩ wa guoro a tẽw na ƴɛrɩ̃sɩ, uyaa sɛw na guor a ƴɛrɩ̃sɩ ala na ma mɩ ɩ bom wa mɩɩ? ³ Nyaa bↄ̃w ka a sɩmɩ wa guoro a sɩ-tʋnɩsɩ ƴɛrɩ̃sɩ wa, wa pãa yele nɩ a tẽw na yele? ⁴ Ɩ̃-cɛ a ƴɛrɩ̃ nↄhↄ̃ wa ta nyɩ, a nyɩ ma de cenʼɩ̃ a bala ba na ma sↄr ƴↄ̃w a duo-puorbo pʋↄ wa sɛ̃! ⁵ Ɩ̃ ƴɛrɛ na a lɛ na ƴↄ̃w nyɩ vĩ. Nɩrɛ ma tɩɩ be a nyɩ sↄ̃w na kpaar tʋↄrↄ guoro a ʋ tↄ sʋbↄ ƴɛrɩ̃ wa? ⁶ A vɩɛlɛ na a yɛbɛ na taw a ʋ tↄ sʋbↄ cenʼɩ̃ a ƴɛrɩ̃ guorfʋ a bala na ma puoro wa jie mɩɩ? ⁷ Nyɩ gↄrʼã sãw sɩrɛ jaa a mɩnɛ nyɩ na taw taa cen a bala na ma puoro wa jie. A dãa na sɛw a fʋ na sↄw a ʋna bɩɛfʋ. Bõ ɩ a fʋ kↄ̃ sↄw a ba ju fʋ wa? ⁸ Ɩ̃-cɛ nyɩmɩ ɛ̃ɛ maala a fãa jure nɩ, ɩ̃ a ma lɛ ɩ a nyɩ yɛɛr sↄ̃w nyɩ maala a lɛ! ⁹ Má nyɩ bↄ̃w ka a bala na maala a fãa ma kpɛɛrɛ a Naaŋmɩn fãw pʋↄ wa. Nyɩ taa bɛlɛ nyɩ mɩ̃ɛ wa. A bala na pebe, mɩɩ a tɩbɛ deme, a gã-ta-burbur deme, a dabsɩ bala na maala taa a vĩ tʋmↄ, ¹⁰ a nyanyube, a bala na ma jɩɛlɛ a yele, a bala a dãa na ma kúrↄ, a bala na ma kpɛrɛ a nɩbɛ, nɩ a bala na ma fara a mbɛ yele, ma kpɛɛrɛ a Naaŋmɩn fãw pʋↄ wa. ¹¹ Lɛ a nyɩ ŋmɛɛ dãa wↄ̃, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn pɛw nyɩ na bar, ɩ̃ ow nyɩ kpee a nyɩ ɩ a ʋ ben, ɩ̃ mɩ hɛb uyɩ a nyɩ tor a ʋ nii-sↄw a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi yuor nɩ a sɩ Naaŋmɩn Sɩɛ ɩnɛ. ¹² A ŋmɛɛ a nyɩ sↄ̃w ma yelʼã: “Maa ciire bom maalfʋ wa.” Sɩrɛ jaa ʋ, ɩ̃-cɛ aa ɩ a yele a jaa ɩ̃ vɩɛlɛ a maalfʋ wa. Ɩ̃ na mɩ tʋↄ na yel á maa ciire bom maalfʋ wa, ɩ̃-cɛ maa diere a ɩ̃ mɩ̃ɛ bara a bom tʋↄrↄ ma wa. ¹³ Nyɩ ma mɩ yelʼã áa dɩb maalʼã a puor ɩnɛ, ɩ̃ a puor mɩ maal a dɩb ɩnɛ. A lɛ ʋ, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn na wɛlʼã a ba jaa ayi bar. Ɩ̃-cɛ a nɩsaa-salaa ɩ̃gan ma maal a pebfʋ ɩnɛ wa, ɩ̃-cɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩnɛ ba maal ʋ. ¹⁴ A Naaŋmɩn maalʼã a Nɩ-kpɛ̃ɛ ʋ ir a kũu pʋↄ, ɩ̃ ʋ nↄↄ mɩ maal sɩ na a sɩ ir a kũu pʋↄ nɩ a ʋ kpɛ̃w. ¹⁵ Nyɩ bↄ̃w na ka a nyɩ ɩ̃gan ɩ na a Kirisi ɩ̃gan ɓãbie. Ɩ̃ na de na a Kirisi ɩ̃gan ɓãbie maal a ɩ pↄw-baa ɩ̃gan ɓãbie? A kↄ̃ ɩ a lɛ wa. ¹⁶ Mɩɩ nyaa bↄ̃w ka a daba ʋlↄ na gã nɩ a pↄw-baa, ba lɩɛbʼã ɩ ɩ̃gan bõ-ƴen wa? A-na-ɩ a Naaŋmɩn Sɛbɛ yelʼã: “Ba jaa ayi na lɩɛbʼã ɩ ɩ̃gan bõ-ƴen.” ¹⁷ Ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na mara taa nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ na lɩɛbʼã ɩ nɩ ʋ bõ-ƴen a sɩɛ pʋↄ. ¹⁸ Nyɩ́ taw yi a gã-ta-burbur pʋↄ! A maal-fãa lɛ a nɩrɛ na maala ma kpɛɛrɛ a ʋ ɩ̃gan pʋↄ wa; ɩ̃-cɛ a nɩrɛ ʋlↄ na de a ʋ mɩ̃ɛ ƴↄ̃w a gã-ta-burbur pʋↄ, a ʋ mɩ̃ɛ ɩ̃gan pʋↄ ʋ maala a fãa ƴↄnↄ. ¹⁹ A Naaŋmɩn kʋ nyɩ na a ʋ Sɩɛ ʋ be a nyɩ pʋ̃ↄ, ɩ̃ nyaa bↄ̃w ka a nyɩ ɩ̃gan ɩ na a ʋna Sɩɛ di-tuo wa? Nyaa sↄ nyɩ mɩ̃ɛ wa. ²⁰ A Naaŋmɩn da nyɩ na. Ala-ɩ̃-sↄ uyɩ́ de a nyɩ ɩ̃gan kʋrↄ nɩ ʋ a ju-kpɛ̃ɛ.

¹ A ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, sɩ ta na a ƴɛrɩ̃sɩ ala nyɩ na dãa soor a nyɩ sɛbɛ pʋↄ. A vɩɛlɛ na a daba kↄ̃ sɩɩr pↄw wa. ² Ɩ̃-cɛ a gã-ta-burbur ɩnɛ, a sa na a daba na tɛrɛ a ʋ mɩ̃ɛ pↄw ɩ̃ a pↄw na mɩ tɛrɛ a ʋ sɩrɛ. ³ A sɩrɛ sɛw na ʋ kʋrↄ a ʋ pↄw a ala na sɛw, ɩ̃ a pↄw ʋ mɩ maala a lɛ a ʋ sɩrɛ jie. ⁴ A pↄw ma sↄ a ʋ mɩ̃ɛ ɩ̃gan wa, a ʋ sɩrɛ sↄ. A sɩrɛ ma mɩ sↄ a ʋ mɩ̃ɛ ɩ̃gan wa, ɩ̃ a ʋ pↄw mɩ sↄ. ⁵ Nyɩ taa wa ŋmara a gaajie, ɩ̃ a ala ma ɩ nyɩ mana taa ɩ̃ ŋma daar fɩ̃ɩ pʋↄ a Naaŋmɩn sʋↄrfʋ ɩnɛ wa. A ala ɩ̃ baar, nyɩ́ lɛ kpaarɩ̃, a mɩnɛ a Satã kↄ̃ wa nyɛ sↄr kpɛ nyɩ a lɛdaar nyɩ na ma lɛ tʋↄrↄ tɛrɛɛ a nyɩ mɩ̃ɛ wa. ⁶ A ala ɩ̃ na miile nyɩ ma ɩ ƴɛr-kpɛ̃w wa, ɩ̃-cɛ sↄr ɩ̃ miile nyɩ. ⁷ Ɩ̃ naa bʋↄrↄ na a dabsɩ ba jaa ba jɛ a ɩ̃ kaarɩ̃, ɩ̃-cɛ ba jaa bõ-ƴene-ƴene tɛrɛ na a ba bõ-pↄrↄ ʋlↄ a Naaŋmɩn na kʋ ba. ⁸ Nyɛ a ala ɩ̃ na yele a dakↄbↄ uɩ a kpɩ̃ɩ-pↄↄbↄ: a vɩɛlɛ na a ba na cãa jɛ a ɩ̃ kaarɩ̃. ⁹ Ɩ̃ a bala ma tʋↄrↄ tɛrɛɛ a ba mɩ̃ɛ wa, bá kul a pↄw, mɩɩ a sɩrɛ, a-na-ɩ a kulfʋ sa na a mrɛ na jɛ sↄbↄ a nii-sↄw. ¹⁰ A ala ɩ̃ na yele a bala na kul ma yi a ɩ̃ jie wa, ɩ̃-cɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ jie a yi: a pↄw ʋ taa wa jaara a ʋ sɩrɛ bara wa. ¹¹ Ɩ̃ a ala ɩ̃ ɩ ʋ wa jaar ʋ na, ú jɛ a lɛ, mɩɩ ú ɓaalɩ̃ a ʋ sɩrɛ. Ɩ̃ a daba, ʋ taa wa mɩ diwre a ʋ pↄw bara wa. ¹² A ala ɩ̃ na yele a bala na cɛ jie ma yi a Nɩ-kpɛ̃ɛ jie wa, ɩ̃ maa ɩ̃ yele: a ala ɩ a popuoro tɛrɛ na a pↄw na ma puoro wa ɩ̃ sↄw jɛ nɩ ʋ, ʋ taa diwre ʋ bara wa. ¹³ Ɩ̃ a pↄw wa mɩ tɛrɛ a sɩrɛ na ma puoro wa, ɩ̃ mɩ sↄw jɛ nɩ ʋ, ʋ taa wa jaara ʋ bara wa. ¹⁴ A-na-ɩ a daba ʋlↄ na ma puoro wa, a Naaŋmɩn Ꞌwuoro ʋ na a ʋ pↄw na puoro ɩnɛ, ɩ̃ a pↄw ʋlↄ na ma puoro wa, a Naaŋmɩn mɩ Ꞌwuoro ʋ na a ʋ sɩrɛ na mɩ puoro ɩnɛ. A ala ma dãa ɩ lɛ ʋ wa a ba bibiir naa wↄ̃ na taa nɩ tɩbɛ deme bibiir. Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn sɩrɩ̃ na Ꞌwuoro ba, a ba mã, mɩɩ a ba sãa na puoro ɩnɛ. ¹⁵ Ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na ma puoro wa wa bʋↄrↄ ʋ ŋmaa a kpee, ú ŋmaa. A ʋlↄ ŋmaa a lɛ, a sɩrɛ mɩɩ a pↄw na ɩ a popuoro ma cãa be a ʋna kulfʋ ƴɛrɩ̃ pʋↄ wa. A-na-ɩ a pɩɛufʋ ɩnɛ a Naaŋmɩn bʋↄl sɩ. ¹⁶ A fʋ̃ʋ pↄw na puoro, mɩnɛ fʋ ɩ ɩ̃ bↄ̃w ka fʋ uↄↄ tʋↄ na faa a fʋ sɩrɛ? Ɩ̃ a fʋ̃ʋ daba na puoro, mɩnɛ fʋ ɩ ɩ̃ bↄ̃w ka fʋ nↄↄ tʋↄ na faa a fʋ pↄw? ¹⁷ A ala ma ɩ a lɛ a be wa, a nɩbɛ ba jaa sɛw na ba cere tuure nɩ a bõ-pↄrↄ ʋlↄ a Naaŋmɩn na kʋ ba, ɩ̃ mɩ cere tuure nɩ a mɩnɛ ba na dãa wↄ̃ ɩ̃ a Naaŋmɩn wa bʋↄl ba. A ƴɛrɩ̃ ʋlↄ ɩ̃ mana kʋrↄ a duo-puorbo a jiir a jaa. ¹⁸ A ala ɩ a nɩrɛ dãa na ŋmaa a yʋↄr ɩ̃ a Naaŋmɩn wa bʋↄl ʋ ʋ puoro, ʋ taa bʋↄrↄ ʋ lɛ lɩɛb wa. A ala ɩ a nɩrɛ ma dãa ŋmaa a yʋↄr wa ɩ̃ a Naaŋmɩn wa bʋↄl ʋ, ʋ taa lɛ bʋↄrↄ ʋ ŋmaa wa. ¹⁹ A fʋ̃ʋ ŋmaa a yʋↄr mɩɩ faa ŋmaa wa, aa ɩ bom wa. A Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn jↄfʋ ɩ̃ ɩ a bom. ²⁰ A nɩrɛ lɛ, ú cãa jɛ a mɩnɛ ʋ na dãa wↄ̃ ɩ̃ a Naaŋmɩn wa bʋↄl ʋ. ²¹ Gbãgbaa fʋ dãa ɩ ɩ̃ a Naaŋmɩn wa bʋↄl fʋ? Taa waala wa. Ɩ̃-cɛ a ala ɩ̃ ɩ sↄr be na be fʋ na diere yire, fú de. ²² A-na-ɩ a gbãgbaa ʋlↄ a Nɩ-kpɛ̃ɛ na bʋↄl, ʋ ɩ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ m-faaraa. A lɛ ʋ mɩ, a nɩrɛ ʋlↄ na sↄ a ʋ mɩ̃ɛ ɩ̃ a Nɩ-kpɛ̃ɛ wa bʋↄl ʋ, ʋ ɩ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ gbãgbaa. ²³ A Naaŋmɩn da nyɩ na. Nyɩ taa lɩɛb ɩ nɩbɛ gbãgbaar wa. ²⁴ Yɛɛr, nyɩ jaa bõ-ƴene-ƴene, nyɩ́ jɛ a Naaŋmɩn nii-sↄw a mɩnɛ nyɩ na dãa wↄ̃ ɩ̃ ʋ wa bʋↄl nyɩ. ²⁵ A bala na ma kul taa sɛr wa, maa tɛrɛ ƴɛr-kpɛ̃w na yi a Nɩ-kpɛ̃ɛ jie wa, ɩ̃-cɛ ɩ̃ na miil nyɩ na a ala ɩ̃ na tɩɛrɛ, a maa a Naaŋmɩn nã-bↄ̃wfʋ na sũo ɩ̃ ɩ a nɩ-dẽdẽ. ²⁶ A mɩnɛ sɩ na be a won pʋↄ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ tɩɛrʼã bↄ̃w ka a vɩɛlɛ na a nɩrɛ na jɛ a lɛ. ²⁷ A ala ɩ̃ ɩ fʋ tɛrɛ na pↄw, taa wa diwre ʋ bara wa. A ala ɩ̃ ɩ faa tɛrɛ pↄw wa, taa bʋↄrↄ fʋ kul wa. ²⁸ Ɩ̃-cɛ a ala ɩ fʋ wa kulʼã, faa maal fãa wa. Ɩ̃ a ala ɩ a pↄsabile wa mɩ kulʼã, Ꞌwaa mɩ maal fãa wa. Ɩ̃-cɛ a bala na kul taa na pↄw na a tẽw na pʋↄ won, ɩ̃ maa bʋↄrↄ a ana yele a ta nyɩ wa. ²⁹ Yɛɛr, nyɛ a ala ɩ̃ na yele: a daar ɩ ua ŋmãa. Wa nyↄw nɩ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, a bala na kul a pↄↄbↄ bá maala wↄ̃ taa uɩ baa kul wa. ³⁰ A bala na kono, bá maala wↄ̃ taa nɩ sube ma sãw ba wa. A bala na cɩlɛ, bá wↄ̃ taa nɩ baa tɛrɛ nʋ̃ↄ wa. A bala na daara a yele bine, bá mɩ wↄ̃ taa nɩ baa tɛrɛ bom wa. ³¹ Ɩ̃ a bala na ƴaba, ba taa nyɩrɩ̃ de a ba mɩ̃ɛ ƴↄ̃w a ala pʋↄ wa, a-na-ɩ a tẽw na nɩ a ʋ yele a jaa tↄlↄ na. ³² Ɩ̃ bʋↄrↄ na nyɩ taa tɛrɛ dɛn wa. A daba ʋlↄ na ma tɛrɛ pↄw wa ma cɛlɛ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ yele, a mɩnɛ ʋ na tʋↄrↄ maala a nʋmɛɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ. ³³ Ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na tɛrɛ a pↄw ma cɛlɛ na a tẽw na pʋↄ yele, a mɩnɛ ʋ na tʋↄrↄ maala a nʋmɛɛ a ʋ pↄw. ³⁴ A ʋ tɩɛrɩ̃sɩ ŋma na jiir ayi. A lɛ a mɩ wↄ̃ nɩ a pↄw ʋlↄ na ma tɛrɛ a sɩrɛ wa, mɩɩ a pↄsabile. Ʋ ma eɛlɛ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ yele, a-na-ɩ ʋ ma bʋↄrↄ na a ʋ ɩ̃gan nɩ a ʋ sɩɛ a ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ben. Ɩ̃ a pↄw ʋlↄ na tɛrɛ a sɩrɛ ma cɛlɛ na a tẽw na pʋↄ yele, a mɩnɛ ʋ na tʋↄrↄ maala a nʋmɛɛ a ʋ sɩrɛ. ³⁵ Ɩ̃ ƴɛrɛ na a asɩmɛ a nyɩ son ɩnɛ. Aa ɩ bɛraa ɩ̃ bʋↄrↄ ɩ̃ ƴↄ̃w nyɩ wa, ɩ̃-cɛ a nyɩ na maala a ala na sɛw, de nɩ a nyɩ mɩ̃ɛ ƴↄ̃w a Nɩ-kpɛ̃ɛ tʋmↄ pʋↄ kↄ̃ tɛrɛ tɩɛrʋ̃ kpee wa. ³⁶ Á ala ɩ a daba ma lɛ tʋↄrↄ tɛrɛɛ a ʋ mɩ̃ɛ a ʋ baraa nii-sↄw wa a tɩɛrɩ̃sɩ na gãw ʋ ɩnɛ, ɩ̃ tɩɛr bↄ̃w ka a sɛw na ba kul taa, ú maal a mɩnɛ ʋ na bʋↄrↄ a ba kul taa. Aa ɩ fãa wa. ³⁷ Ɩ̃-cɛ a daba ʋlↄ na bↄ̃w ɩraa cĩcĩ a ʋ tɩɛrɩ̃sɩ pʋↄ, ma tɛrɛ damfʋ wa, bↄ̃w tɛrɛ nɩ a ʋ mɩ̃ɛ, ɩ̃ wa vɛl ir a ʋ suur pʋↄ a Ꞌwaa kule a ʋ baraa wa, ʋ maalʼã vɩlaa. ³⁸ A nↄhↄ̃, a ʋlↄ na kul a ʋ baraa maalʼã vɩlaa, ɩ̃ a ʋlↄ na ma kul wa maalfʋ sa ua. ³⁹ A pↄw na tɛrɛ a sɩrɛ na be uɩ ʋ na lɛɛ wa ta nɩ a ʋ sɩrɛ kũu daar. Ɩ̃ a ʋlↄ wa kpi, sↄr be na be ʋ na kul a ʋlↄ ʋ na bʋↄrↄ, ɩ̃-cɛ a sɛw na ʋ kul a ʋlↄ na ɩ a popuoro. ⁴⁰ Ɩ̃ a ala ɩ ʋ jɛ na a lɛ a na nyɩrɩ̃ na nʋmↄ ʋ. Lɛ ɩ̃ nyɛ a ɩ a sↄr, ɩ̃ ɩ̃ mɩ tɩɛrʼã bↄ̃w ka ɩ̃ tɛrɛ na a Naaŋmɩn Sɩɛ.

¹ A ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ɩ̃ bʋↄrↄ na ɩ̃ man nyɩ a yele ala ba na ma lo nɩ a baba ƴɛrɩ̃. Sɩ jaa sɩrɩ̃ na tɛrɛ a bↄ̃wfʋ a mɩnɛ nyɩ na yel, ɩ̃-cɛ a bↄ̃wfʋ ma maalʼã a nɩrɛ ʋ vʋnↄ, ɩ̃-cɛ a nʋfʋ ma maal sɩ na a sɩ karɛɛ a Naaŋmɩn sↄr pʋↄ. ² A ala ɩ̃ ɩ mrɛ tɩɛrʼã bↄ̃w ka ʋ bↄ̃w na bom, Ꞌwaa bↄ̃w bom kãw a mɩnɛ a na sɛw sɛr wa. ³ Ɩ̃-cɛ a ala ɩ̃ ɩ a nɩrɛ nʋnↄ na a Naaŋmɩn, a Naaŋmɩn bↄ̃w ʋ na. ⁴ Ala-ɩ̃-sↄ, a ala na ɩ a tɩbɛ yele dɩfʋ, sɩ bↄ̃w ka tɩɩb ma ɩ bom ka a tẽw pʋↄ wa, ɩ̃ a Naaŋmɩn bõ-ƴen tɛw ɩ̃ be be. ⁵ A ala ɩ̃ saarɩ̃ ɩ a bala ba na ma bʋↄlↄ a naaŋmɩnsɩ na be a saꞋlon mɩɩ a tẽw pʋↄ, (ɩ̃ sɩ bↄ̃w ka a naaŋmɩnsɩ nɩ a fãwsɩ waa na), ⁶ ɩ̃-cɛ a sɩ jie, Naaŋmɩn bõ-ƴen tɛw ɩ̃ be be, a ʋlↄ na ɩ a sɩ Sãa, a ʋlↄ jie a yele a jaa na yi, a sɩ mɩ ɩ a ʋ ben. Ɩ̃ Nɩ-kpɛ̃ɛ bõ-ƴen tɛw ɩ̃ mɩ be be na ɩ a Jeeju-Kirisi, a ʋlↄ ɩnɛ a yele a jaa be ka, ɩ̃ a ʋlↄ ɩnɛ sɩ mɩ tɛrɛ a baafʋ. ⁷ Ɩ̃-cɛ aa ɩ a nɩbɛ ba jaa ɩ̃ tɛrɛ a ʋna bↄ̃wfʋ wa. A popuorbo ŋmɛɛ nyɩrɩ̃ na mɩlɩ̃ nɩ a tɩbɛ, ma cãa jↄrↄ dãbɩ̃ɛ áa yele ala ba na dɩrɛ cãa na ɩ a tɩbɛ yele. Ala-ɩ̃-sↄ, a ana yele sↄb ba na bar, a-na-ɩ a ba mɩ̃ɛ bↄ̃wfʋ cãa na pab. ⁸ Aa ɩ dɩb na pɩɛlʼɩ̃ sɩ a Naaŋmɩn wa. A sɩmɩ ma dɩ wa, bom ma yire a sɩ pʋↄ wa. A sɩmɩ mɩ dɩ, bom ma mɩ lɛ dↄↄlↄ sɩ wa. ⁹ Ɩ̃-cɛ nyɩ́ tɛrɛ nyɩ mɩ̃ɛ a ala uyɩ ua tɛrɛ a sↄr maala ɩnɛ, a kↄ̃ wa maal a nyɩ yɛbɛ na bal a ƴↄ̃w-nyãa pʋↄ ʋ wa lo a fãa pʋↄ wa. ¹⁰ A ala ɩ̃ ɩ a nɩrɛ ʋlↄ mɩ̃ɛ bↄ̃wfʋ na pab wa nyɛ na a fʋ̃ʋ na tɛrɛ a bↄ̃wfʋ a fʋ jɛ dɩrɛ a dɩb a tɩɩb diem, ʋ kↄ̃ tɩɛr bↄ̃w ka a vɩɛlɛ na ʋ na dɩ a tɩbɛ yele wa? ¹¹ A lɛ, a fʋ bↄ̃wfʋ na saa na a yɛbɛ ʋlↄ na bal, a Kirisi na kpi a ʋ ɩnɛ, na wɛ. ¹² Ɩ̃ a lɛ nyɩ na maal a fãa a nↄhↄ̃, a nyɩ yɛɛr bala jie a mɩ̃ɛ bↄ̃wfʋ na cãa pab, a Kirisi mɩ̃ɛ nyɩ maal a ʋna fãa ƴↄ̃w. ¹³ Ala-ɩ̃-sↄ, a ala ɩ̃ ɩ a ɩ̃ bõ-dɩraa dɩfʋ na maalʼã a ɩ̃ yɛbɛ ʋ vɩɛ a Naaŋmɩn sↄr, maa lↄↄ dɩrɛ a ʋna bom fɩ̃ɩ wa, a mɩnɛ ɩ̃ kↄ̃ wa maal a ɩ̃ yɛbɛ ʋ vɩɛ wa.

¹ A maa, maa tɛrɛ sↄr na maal a bom lɛ ɩ̃ na bʋↄrↄ wa mɩɩ? Maa ɩ nɩ-tʋnaa wa mɩɩ? Maa mɩ nyɛ a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju wa mɩɩ? Ɩ̃ a nyɩmɩ, nyaa ɩ a wↄmↄ ala ɩ̃ na pↄw a Nɩ-kpɛ̃ɛ tʋmↄ pʋↄ wa mɩɩ? ² A ala ɩ maa ɩ nɩ-tʋnaa a nɩŋmɛɛ jie wa, ɩ̃-cɛ a nyɩ jie ɩ̃ ɩ na nɩ-tʋnaa. A mɩnɛ nyɩ na lɩɛb ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ben, a miile na á ɩ̃ sɩrɩ̃ na ɩ a nɩ-tʋnaa. ³ Nyɛ a ala ɩ̃ na tɛrɛ yele a bala na hũhune ma: ⁴ Saa tɛrɛ sↄr na de a ala sɩ na dɩrɛ, nɩ a ala sɩ na nyuure a sɩ tʋmↄ ɩnɛ wa mɩɩ? ⁵ Saa mɩ tɛrɛ sↄr na tɛrɛ pↄw na ɩ a popuoro yʋↄrↄ nɩ, a mɩnɛ a nɩ-tʋnɩsɩ ŋmɛɛ, a Nɩ-kpɛ̃ɛ yɛɛr, nɩ a Pɩɛr na ma maala wa mɩɩ? ⁶ Mɩɩ a maa nɩ a Banabasɩ tɛw ɩ̃ sɛw na tʋuↄ a tʋmↄ pↄwrↄ a sɩ dɩb? ⁷ Sↄdaal-buor ɩ̃ dãa ya a ʋ mɩ̃ɛ a sↄdaalsɩ tʋmↄ pʋↄ? Ala ɩ̃ dãa sɛl tɩɛ ɩ̃ ma lɛ Ꞌwↄbↄ a ʋ wↄmↄ wa? Mɩɩ ala ɩ̃ dãa cɩɩnɛ dʋn ɩ̃ ma lɛ pɩɛnɛ a bʋrɩ̃ wa? ⁸ Nyɩ taa tɩɛr bↄ̃w ka a ala na tara a nɩbɛ sↄ̃w tɛw ɩ̃ tↄↄ ƴɛrɛ wa. A Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn ma mɩ yel a lɛ wa mɩɩ? ⁹ A-na-ɩ a sɛbʼã a Mowisi ƴɛr-kpɛn pʋↄ: “Taa lũ a naab ʋlↄ nʋↄr pↄw fʋ na ƴↄ̃w ʋ ŋmeere fʋ a ci wa.” A Naaŋmɩn tɩɛrɛ nɩ na nii mɩɩ? ¹⁰ Aa ɩ a sɩmɩ tɛw ɩnɛ ʋ yele wa? Ↄↄ, a ɩ na a sɩmɩ ɩnɛ ba sɛb. A sɛw na a ʋlↄ na kʋↄrↄ a puo nɩ a ʋlↄ na ŋmeere a ci, ba tʋnↄ tɩɛrɛ nɩ a ala ba na pↄwrↄ. ¹¹ A sɩmɩ na dãa bʋr a sɩɛ bom a nyɩ jie, a lɛ ɩ na bõ-kpɛ̃ɛ a ala ɩ̃ ɩ sɩ pↄwrↄ na yele a nyɩ jie mɩɩ? ¹² A ala ɩ̃ ɩ a ŋmɛɛ tɛrɛ na a sↄr diere a nyɩ yele, saa tɛrɛ sↄr gãw ba wa mɩɩ? Ɩ̃-cɛ sɩ barʼã a ʋna sↄr. Sɩ sↄw na a yele a jaa a mɩnɛ sɩ kↄ̃ wa var a Kirisi ƴɛr-son bar wa. ¹³ Nyɩ bↄ̃w ua bↄ̃w ka a bala na tʋnↄ a Naaŋmɩn puor-yir kpɛ̃ɛ pʋↄ, a be ba ma pↄw a ba dɩb. A bala na mɩ ɩ a Naaŋmɩn baar-lorbo, a baar lofʋ jie ba mɩ dɩrɛ. ¹⁴ A lɛ ʋ mɩ, a Nɩ-kpɛ̃ɛ mɩ ƴↄ̃w na a bala na hiere a ʋ ƴɛr-son á bá mɩ pↄwrↄ a ba dɩb a ala ɩnɛ. ¹⁵ Ɩ̃-cɛ a maa, maa de bom kãw wa. Ɩ̃ maa sɛb a sɛbɛ na bʋↄrↄ nyɩ ma kʋ ma wa. A kũu sa ma na gãw a ana yele defʋ. Nɩrɛ ma be na vara ma a ʋna yo-bↄfʋ bara wa. ¹⁶ A Naaŋmɩn ƴɛr-son ƴɛrfʋ ma ɩ ma yo-bↄfʋ wa, ɩ̃ fɛraa ɩ̃ fɛrɛ ma, a-na-ɩ a maa ma ƴɛr a ƴɛr-son kʋ a nɩbɛ wa, a na ɩ ma na nabier. ¹⁷ A ala dãa ɩ a maa vɛl ir a ʋna tʋn, ɩ̃ naa ma de na yar. Ɩ̃ aa ɩ maa ɩ̃ vɛl ir wa; yel-Ꞌwuoro ba ƴↄ̃w ma ɩ̃ ɩ. ¹⁸ Ɩ̃ bõ ɩ̃ ua ɩ a ɩ̃ yar? A ɩ na ɩ̃ ƴɛrɛ a Naaŋmɩn ƴɛr-son a pↄrↄ kʋrↄ a nɩbɛ, kↄ̃ diere nɩ a yele ala na dãa sɛw nɩ ma a ƴɛr-son ƴɛrfʋ ɩnɛ wa. ¹⁹ Ɩ̃ sↄ na a ɩ̃ mɩ̃ɛ. Maa ɩ nɩrɛ kãw gbãgbaa wa, ɩ̃-cɛ ɩ̃ de na a ɩ̃ mɩ̃ɛ lɩɛb ɩ a nɩbɛ ba jaa gbãgbaa, a mɩnɛ ɩ̃ na tʋↄ nyɩrɩ̃ pↄw a nɩbɛ kʋ a Kirisi. ²⁰ A lɛdaar ɩ̃ na ma ta a Jufisɩ sↄ̃w, ɩ̃ ma lɩɛbʼã wↄ̃ taa nɩ a Jufi nɩrɛ, a mɩnɛ ɩ̃ na tʋↄ tↄw ba ƴↄ̃w a Kirisi pʋↄ. A ala saarɩ̃ ɩ maa be a Mowisi ƴɛr-kpɛn pʋↄ wa, ɩ̃-cɛ ɩ̃ ma lɩɛbʼã a ɩ̃ mɩ̃ɛ wↄ̃ taa nɩ ɩ̃ be na a ana ƴɛr-kpɛn pʋↄ, a mɩnɛ ɩ̃ na tʋↄ pↄw a ʋala na jↄrↄ a ana ƴɛr-kpɛn. ²¹ A maa wa mɩ ta a bala na ma bↄ̃w a Mowisi ƴɛr-kpɛn wa sↄ̃w, ɩ̃ ma mɩ lɩɛbʼã wↄ̃ a ba kaarɩ̃, a mɩnɛ ɩ̃ na tʋↄ pↄw ba. A lɛ ma bʋↄrↄ a yel á maa jↄrↄ a Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn wa, a-na-ɩ ɩ̃ be na a Kirisi ƴɛr-kpɛ̃w pʋↄ. ²² A maa wa mɩ ta a bala ƴↄ̃w-nyãa na pab jie, ɩ̃ ma mɩ barʼã a ɩ̃ ƴↄ̃w-nyãa ʋ mɩ pab, a mɩnɛ ɩ̃ na tʋↄrↄ pↄwrↄ ba. A nↄhↄ̃ ɩ̃ ma de na a ɩ̃ mɩ̃ɛ bar a yele a jaa pʋↄ, a nɩbɛ ba jaa jie, a mɩnɛ ɩ̃ na tʋↄ nyɛ a sↄr faa a nɩbɛ ŋmɛɛ. ²³ Ɩ̃ maala na a yele a jaa a nↄhↄ̃ a Naaŋmɩn ƴɛr-son ɩnɛ, a mɩnɛ ɩ̃ na mɩ tʋↄ pↄw a ʋ yel-sono. ²⁴ Nyɩ bↄ̃w na bↄ̃w ka a bala na ma dãwna taa, ma jↄrↄ na ba jaa, ɩ̃-cɛ bõ-ƴen tɛw ɩ̃ ma pↄw a bom- Ala-ɩ̃-sↄ, nyɩ́ mɩ jↄrↄ a lɛ na tʋↄ pↄw a bom. ²⁵ A bala na cↄↄrↄ a ba mɩ̃ɛ a dãw-taa ɩnɛ ma bↄ̃w na tɛrɛ a ba mɩ̃ɛ a yele a jaa pʋↄ. Ba ma maala na a lɛ na tʋↄ pↄw a dãdãw sʋbↄ sapi na maa yaarɩ̃ sãw wa. Ɩ̃-cɛ a sɩmɩ, a sapi ʋlↄ sɩ na jↄrↄ wa pↄwrↄ na be na be daadaa kpoolaa. ²⁶ Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ mɩ kpo ƴↄ̃w a bom ʋlↄ ɩnɛ ɩ̃ na jↄrↄ, ɩ̃ ma mɩ ŋmeere bara a vuo pʋↄ wa. ²⁷ Ɩ̃-cɛ ɩ̃ kpowro ua a ɩ̃ ɩ̃gan tɛrɛ nɩ ʋ cĩeĩ, a mɩnɛ a lɛdaar ɩ̃ na hiere kʋrↄ a nɩbɛ, a Naaŋmɩn kↄ̃ wa jaar ma bar wa.

¹ Yɛɛr, ɩ̃ bʋↄrↄ na nyɩ cãa bↄ̃w nɩ a ala na dãa ta a sɩ sãa-kʋnbↄ a Mowisi na dãa tɛrɛ a wɛkar pʋↄ. Ba jaa dãa na be a dↄ̃dↄrɩ̃ma pulẽe, ɩ̃ ba jaa mɩ gãw na a Man Jɩ̃ɛw. ² A ba jaa mʋrʼã a kʋ̃ↄ a dↄ̃dↄrɩ̃ma nɩ a man pʋↄ lɩɛb ɩ Mowisi nɩbɛ. ³ Ba jaa mɩ dɩ na a dɩb ala a Naaŋmɩn Sɩɛ na kʋ ba, ⁴ ɩ̃ mɩ nyu a Naaŋmɩn Sɩɛ kʋ̃ↄ ba jaa. A-na-ɩ ba nyu na a kʋ̃ↄ ʋlↄ na dãa yi a Naaŋmɩn Sɩɛ kʋsɩpan pʋↄ na dãa tuure ba, ɩ̃ a ʋna kʋsɩpan naa dãa na ɩ a Kirisi. ⁵ Ɩ̃-cɛ a ba pʋↄ, a yaw jie maalfʋ ma dãa nʋmↄ a Naaŋmɩn wa; ala-ɩ̃-sↄ a ba fa lo kpi a wɛkar pʋↄ. ⁶ A ana yele naa ta na a lɛ na tʋↄ ɩ sɩ bõ-miilaa a sɩ taa ɩ a yel-fã-Ꞌlaarba a mɩnɛ ba na dãa wↄ̃ wa. ⁷ Nyɩ taa mɩ ɩ a tɩb-puorbo a mɩnɛ a ba ŋmɛɛ na dãa wↄ̃ wa, a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel: “Áa nɩbɛ bala jɛ ua dɩ nyu uɩ, ɩ̃ pãa ir ɓolo sɛbɛ nɩ a bɩnɛ.” ⁸ Sɩ taa mɩ maala a burbur gaua uɩ taa a ba ŋmɛɛ kaarɩ̃ wa. A bala na maal a lɛ, mbɛ ture hjɛrʼɩ̃-ata lo na kpi a bibir bõ-ƴen. ⁹ Sɩ taa mɩ bɩɩrɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ a mɩnɛ a ba ŋmɛɛ na dãa maal, a wɩɩr dʋn ba kú wa. ¹⁰ Nyɩ taa mɩ hũhune a Naaŋmɩn a mɩnɛ a ba ŋmɛɛ na mɩ dãa maal, a Wɛwɛlɛ wɛl ba bar wa. ¹¹ A ala a jaa ta ba na, na ɩ sɩ bõ-miilaa ba na mɩ sɛb kpãkpana nɩ a sɩmɩ na be a tẽw baarfʋ daar. ¹² Ala-ɩ̃-sↄ, a ʋlↄ na tɩɛr bↄ̃w ka ʋ ɩraa na cĩcĩ, ú bↄ̃w ɩraa kↄ̃ wa lo wa. ¹³ Bɩɩrfʋ kãw ma ta nyɩ ɩ̃ a ala ma ɩ a ala na ma ta a nɩbɛ ba jaa ʋ wa. Naaŋmɩn ɩ na dẽdẽ. ꞋWaa sↄwrↄ a bɩɩrfʋ ʋlↄ na gãw nyɩ ʋ tara nyɩ wa. Ɩ̃-cɛ a bɩɩrfʋ wa ta nyɩ, ʋ na miil nyɩ na a yifʋ jie, kʋ nɩ nyɩ a kpɛ̃w ʋlↄ nyɩ na ɩrɛɛ nɩ. ¹⁴ Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ badɛɛ, nyɩ́ taw yi a tɩbɛ pʋↄ. ¹⁵ Ɩ̃ ƴɛrɛ nɩ nyɩ na a mɩnɛ nyɩ na ɩ a yɛ̃-tɛrbɛ. Nyɩ́ pɛ a ala ɩ̃ na yele je kãa. ¹⁶ A ŋman ʋlↄ sɩ na mↄↄ nyuure nɩ, pɛwrɛ nɩ a Naaŋmɩn a ʋ maal-vɩlaa ɩnɛ, maa lɩɛb sɩ a sɩ ɓã taa ɩ bõ-ƴen nɩ a Kirisi a ʋ jɩ̃ɩ ɩnɛ wa? Ɩ̃ a buru sɩ na mↄↄ ŋmara poro, maa mɩ lɩɛb sɩ a sɩ ɓã taa ɩ bõ-ƴen nɩ a Kirisi a ʋ ɩ̃gan ɩnɛ wa? ¹⁷ A mɩnɛ sɩ na saarɩ̃ waa, ɩ̃ tɛrɛ a bur-bõ-ƴen tɛw, a lɩɛb sɩ na a sɩ ɩ ɩ̃gan bõ-ƴen, a-na-ɩ sɩ jaa ma po na a ʋna bur-bõ-ƴen. ¹⁸ Nyɩ́ tɩɛr a Ɩsɩrayɛl puorfʋ tʋmↄ nyɛ. A bala na dɩrɛ a baar lofʋ yele maa ɓã taa ɩ bõ-ƴen nɩ a Naaŋmɩn na sↄ a baar-lofʋ jie wa? ¹⁹ Bõ ɩ̃ bʋↄrↄ ɩ̃ yel a lɛ? Áa baar-lo-bom ɩ na bom, mɩɩ áa tɩɩb ɩ na bom mɩɩ? ²⁰ Aa ɩ lɛ ɩ̃ yel wa. Ɩ̃ ɩ̃ yelʼã á ana yele a tɩbɛ deme na ma loro nɩ a baar, á aa ɩ Naaŋmɩn ba ma kʋrↄ wa; a kↄ̃tↄnsɩ ba ma kʋ. Ɩ̃ maa bʋↄrↄ nyɩ ɩ bõ-ƴen nɩ a kↄ̃tↄnsɩ wa. ²¹ Nyaa tʋↄrↄ nyuure nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ŋman nɩ a kↄ̃tↄnsɩ ŋman wa. Nyaa mɩ tʋↄrↄ tune a Nɩ-kpɛ̃ɛ ŋmau pʋↄ, nɩ kↄ̃tↄnsɩ ŋman pʋↄ wa. ²² Mɩɩ sɩ bʋↄrↄ sɩ maal a Nɩ-kpɛ̃ɛ nyuur ʋ ir? Nyɩ tɩɛrʼã beeka sɩ tɛrɛ na kpɛ̃w gãw ʋ mɩɩ? ²³ A ŋmɛɛ ma yelʼã á baa ciire bom maalfʋ wa. Sɩrɛ jaa ʋ, ɩ̃-cɛ aa ɩ a yele a jaa ɩ̃ vɩɛlɛ a maalfʋ wa. Bom ma ciire maalfʋ ʋlↄ wa, ɩ̃-cɛ aa ɩ a yele a jaa ɩ̃ sũono a nɩbɛ a ba karɛɛ wa. ²⁴ Nɩrɛ kãw ʋ taa maala a ala na nʋmↄ a ʋ mɩ̃ɛ wa, ɩ̃-cɛ ú maala a ala na nʋmↄ a ʋ tↄ sʋbↄ. ²⁵ Nyɩ tɛrɛ na sↄr na ŋmaa a nɩn lɛ ba na daara a daa pʋↄ, kↄ̃ bʋↄrↄ nyɩ bↄ̃w a nɩn ʋlↄ yifʋ jie a nyɩ tɩɛrɩ̃sɩ damfʋ ɩnɛ wa. ²⁶ A-na-ɩ a Naaŋmɩn Sɛbɛ yelʼã: “A Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ̃ sↄ a tẽw, nɩ a yele a jaa na be a ʋ juu.” ²⁷ A nɩrɛ ʋlↄ na ma puoro wa wa bʋↄl fʋ dɩb ɩnɛ a fʋ wa sↄw cen, dɩ a bom lɛ ʋ na bine a fʋ nii-sↄw, kↄ̃ soor ʋ bom kãw a fʋ tɩɛrɩ̃sɩ damfʋ ɩnɛ wa. ²⁸ Ɩ̃-cɛ a nɩrɛ wa yel fʋ á tɩɩb nɩn ʋ, taa wa Ꞌwↄbↄ wa. A ʋlↄ na yel, uɩ a ʋ tɩɛrʋ̃ damfʋ ɩnɛ, fʋ sɛw na jaar. ²⁹ Aa ɩ a fʋ̃ʋ mɩ̃ɛ tɩɛrʋ̃ damfʋ ɩnɛ wa, ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na yel fʋ ɩnɛ ʋ. Nyɩ na tʋↄ na soor ma: “A ala ɩ̃ ɩ ɩ̃ tɛrɛ na a sↄr maala a bom a lɛ, bõ ɩnɛ a nɩrɛ na lɛ tʋↄ koro ma a ʋ tɩɛrɩ̃sɩ damfʋ ɩnɛ? ³⁰ A ala ɩ̃ ɩ ɩ̃ puorʼã a Naaŋmɩn ɩ̃ dɩrɛ a bom, bõ ɩnɛ a nɩrɛ na lɛ koro ma a ala ɩ̃ na sʋↄr a Naaŋmɩn ƴↄ̃w ɩ̃ dɩrɛ ɩnɛ?” ³¹ Ala-ɩ̃-sↄ, a nyɩmɩ dɩrɛ a dɩb, mɩɩ a bom nyɩ nyuure, mɩɩ a bom jaa lɛ nyɩ na maala, nyɩ́ maala kʋrↄ nɩ a Naaŋmɩn a ju-kpɛ̃ɛ. ³² Nyɩ taa wa maala bom a wa cɩɛrɛ a Jufisɩ, mɩɩ a nɩ-bʋlsɩ, mɩɩ a Naaŋmɩn-puorbo wa. ³³ Nyɩ́ maala a ɩ kaarɩ̃. Ɩ̃ bʋↄrↄ na ɩ̃ maala a yele a jaa a na nʋmↄ a nɩbɛ ba jaa. Maa bʋↄrↄ ɩ̃ mɩ̃ɛ bom wa, ɩ̃ ɩ̃ bʋↄrↄ na a nɩbɛ ba jaa son, a mɩnɛ a ba na tʋↄ pↄw a faafʋ.

¹ Nyɩ́ tↄↄnↄ ma, a mɩnɛ ɩ̃ na mɩ tↄↄnↄ a Kirisi. ² Ɩ̃ kpiire nyɩ na a mɩnɛ nyɩ na cãa tɛrɛ a ɩ̃ tɩɛrɛ a daar a jaa, nɩ a mɩnɛ nyɩ na mɩ cãa nyↄw a jaanfʋ ala ɩ̃ na dãa jaan nyɩ tɛɛlɛ. ³ Ɩ̃-cɛ ɩ̃ bʋↄrↄ na nyɩ bↄ̃w nɩ a nanɩ: a Kirisi ɩ̃ ɩ a dabsɩ ba jaa juu, ɩ̃ a daba mɩ ɩ a pↄw juu, ɩ̃ a Naaŋmɩn mɩ ɩ a Kirisi juu. ⁴ A ala ɩ̃ ɩ a daba wa sʋↄrↄ ua a Naaŋmɩu, mɩɩ bʋʋrↄ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ kʋrↄ a nɩbɛ, ɩ̃ wa pↄw bom a ʋ juu pʋↄ, a Kirisi na ɩ a ʋ juu ʋ kpɛrɛ. ⁵ Ɩ̃-cɛ a pↄw wa sʋↄrↄ a Naaŋmɩn, mɩɩ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ ʋ bʋʋrↄ kʋrↄ a nɩbɛ, ɩ̃ ma pↄw bom a ʋ juu wa, a ʋ sɩrɛ na ɩ a ʋ juu ʋ kpɛrɛ. A wↄ̃ na taa nɩ ʋ pũo na a ʋ juu. ⁶ A-na-ɩ a ala ɩ̃ ɩ a pↄw ma pↄw bom a ʋ juu wa, ú ɩ a ba ŋma ʋ a jukↄbↄ bar. Ɩ̃-cɛ a-na-ɩ a ma ɩ na vĩ a pↄw na ŋma a ʋ jukↄbↄ, mɩɩ na pũo a ʋ juu, ala-ɩ̃-sↄ a sɛw na ʋ na lũ bom pↄw. ⁷ A daba ma sɛw na pↄw a ʋ juu wa, a-na-ɩ a daba ɩ̃ miile a mɩnɛ a Naaŋmɩn na be, nɩ a ʋ yo-yifʋ mɩ. Ɩ̃-cɛ a pↄw ɩ̃ miile a daba yo-yifʋ. ⁸ A-na-ɩ a daba ma yi a pↄw jie wa, ɩ̃ pↄw ɩ̃ yi a daba jie. ⁹ Ɩ̃ a Naaŋmɩn ma mɛ a daba a pↄw ɩnɛ wa, ɩ̃ pↄw ʋ mɛ a daba ɩnɛ. ¹⁰ Ala-ɩ̃-sↄ, a sɩ-tʋnɩsɩ ɩnɛ, a pↄw sɛw na na lũ a bom pↄw a ʋ juu na miile a ʋ mɩ̃ɛ wurfʋ. ¹¹ Ɩ̃-cɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ nii-sↄw, a ala ɩ̃ ɩ a daba ma be be wa, a pↄw tɛw ma ɩ bom wa, ɩ̃ a ala ɩ̃ ɩ a pↄw ma mɩ be be wa, a daba tɛw ma mɩ ɩ bom wa. ¹² A-na-ɩ a mɩnɛ a pↄw na yi a daba jie, a lɛ a pↄw na mɩ dↄw a daba, ɩ̃ a ala a jaa yi na a Naaŋmɩn jie. ¹³ Nyɩ́ pɛ nyɩ mɩ̃ɛ je kãa. A vɩɛiɛ ua a pↄw ua sʋↄrↄ a Naaŋmɩn a nɩbɛ sↄ̃w, ɩ̃ ma lũ bom pↄw a ʋ juu wa? ¹⁴ A uɩrɛ mɩ̃ɛ tɩɛrʋ̃ miile na áa ɩ na vĩ a daba na tɛrɛ a jukↄb-wobo. ¹⁵ Ɩ̃-cɛ a ɩ na yo-yifʋ bom a pↄw jie ʋ na tɛrɛ a jukↄb-wobo. A-na-ɩ a Naaŋmɩn kʋ ʋ na a jukↄb-wobo a na tʋↄ ɩ ʋ bõ-pↄwraa. ¹⁶ Ɩ̃-cɛ a ala ɩ̃ ɩ nɩrɛ cãa na bʋↄrↄ ʋ cɩɩrɛ a asɩmɛ, ʋ sɛw na na bↄ̃w ka a Naaŋmɩn-puorbo a jiir a jaa nɩ a sɩmɩ mɩ̃ɛ ma tɛrɛ maal-kpee wa. ¹⁷ A ala pʋↄ sɩ na ta a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, maa tʋↄrↄ kpiire nyɩ wa. A-na-ɩ a nyɩ duo-taa ma maal nyɩ na bier gãw a son. ¹⁸ A dãdãw bom ɩ na: ba yel ma na, á nyɩmɩ wa duo taa, á nyɩ ma faara na taa, ɩ̃ ɩ̃ sↄw na ŋmãa. ¹⁹ A sɩrɩ̃ na sɛw a faa-taa na be a nyɩ sↄ̃w, a sɩ na tʋↄ bↄ̃w a bala na ɩ a dẽdẽ. ²⁰ A lɛdaar nyɩ na ma duo taa, aa ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ dɩb nyɩ ma dɩrɛ wa. ²¹ A-na-ɩ a lɛ nyɩ na ma lãa jɛ a dɩb par, naa ma dɩ na a ʋ mɩ̃ɛ dɩb ʋ yẽ, ɩ̃ cɛ a ŋmɛɛ bar a ba jɛ nɩ a kↄ̃, ɩ̃ a dãa kúrↄ a nɩŋmɛɛ. ²² Nyaa tɛrɛ yir uyɩ na dɩrɛ ɩ̃ mɩ nyuure wa? Mɩɩ nyɩ bʋↄrↄ na nyɩ mɛbɛ a Naaŋmɩn-puorbo, ƴↄnↄ nɩ a bala na ma tɛraa wa a vĩ mɩɩ? Bõ nyɩ bʋↄrↄ ɩ̃ yel nyɩ? Ɩ̃ kpiir nyɩ mɩɩ? Maa fɛr tʋↄrↄ kpiire nyɩ wa. ²³ A Nɩ-kpɛ̃ɛ jie ɩ̃ dãa pↄw a jaanfʋ ʋlↄ ɩ̃ na dãa jaan nyɩ. A ɩ na a tɩsↄw ʋlↄ ba na dãa nyↄwrↄ a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju, ʋ de na a buru, ²⁴ ɩ̃ a lɛ ʋ na pɛw a Naaŋmɩn baar, ʋ ŋmaa na a buru ɩ̃ yel: “A nanɩ ɩ na a ɩ̃ ɩ̃gan ɩ̃ na tɩɩr a nyɩ ɩnɛ. Nyɩ́ maala a lɛ bↄ̃wnↄ nɩ ma.” ²⁵ Ɩ̃ a lɛ ba na dɩ a dɩb baar, ʋ mɩ de na a ŋman ɩ̃ yel: “A dɩvɛ̃ na be a ŋman na pʋↄ, miile na a pʋlɩ̃-ta-paalaa a ɩ̃ jɩ̃ɩ na gbɛɛrɩ̃. A daar a jaa nyɩ nↄↄ nyuure, nyɩ́ maala bↄ̃wnↄ nɩ ma.” ²⁶ A-na-ɩ a daar a jaa nyɩ na Ꞌwↄbↄ a buru na, mɩ nyuure nɩ a dɩvɛ̃, nyɩ miile na a Nɩ-kpɛ̃ɛ kũu lɛɛ wa tara nɩ a ʋ waa daar. ²⁷ Ala-ɩ̃-sↄ, a nɩrɛ lɛ wa Ꞌwↄbↄ a buru mɩɩ nyuure a Nɩ-kpɛ̃ɛ dɩvɛ̃, ɩ̃ a ʋ maalfʋ ma vɩɛlɛ wa, ʋ na pↄw na a ƴɛrɩ̃ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ̃gan nɩ a ʋ jɩ̃ɩ ɩnɛ. ²⁸ Ala-ɩ̃-sↄ a nɩrɛ sɛw na na jʋʋr a ʋ mɩ̃ɛ je kãa ɩ̃ pãa Ꞌwↄb a buru, mɩ nyu nɩ a dɩvɛ̃. ²⁹ A ʋlↄ ua Ꞌwↄbↄ mɩ nyuure nɩ ɩ̃ ma bↄ̃wnↄ nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ̃gan wa, ƴɛrɩ̃ ʋ bʋↄrↄ ƴↄnↄ a ʋ mɩ̃ɛ a lɛ ʋ na Ꞌwↄbↄ nyuure nɩ. ³⁰ A ala ɩnɛ a Ꞌwↄbↄ a yaw jie a nyɩ sↄ̃w, a ŋmɛɛ bal, ɩ̃ a nɩŋmɛɛ kpi. ³¹ Ɩ̃-cɛ a ala ɩ̃ ɩ sɩ de na nĩe jʋʋr a sɩ mɩ̃ɛ, saa lɛ tʋↄrↄ pↄwrↄ a Nɩ-kpɛ̃ɛ kpãafʋ wa. ³² Ɩ̃ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ma guorʼã a sɩ ƴɛrɩ̃ ɩ̃ kpãa sɩ, a mɩnɛ a sɩ kↄ̃ wa pↄw a yel ala a Naaŋmɩn nↄↄ ƴↄnↄ a tẽw na nɩbɛ wa. ³³ Ala-ɩ̃-sↄ yɛɛr, a lɛ nyɩ na mↄↄ duo taa a dɩb dɩfʋ ɩnɛ, nyɩ́ ma gu taa. ³⁴ Á ala ɩ̃ ɩ a kↄ̃ nyↄw na a kãw, ú dɩ be a ʋ yir, a mɩnɛ a nyɩ duo-tar kↄ̃ wa lɩɛb ƴↄ̃w nyɩ yel wa. Ɩ̃-cɛ ɩ na eↄↄrɩ́ na a yele ala na cɛ a lɛdaar ɩ̃ nↄↄ wɩɛrɛ a be.

¹ Yɛɛr, a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na ɩ̃ bʋↄrↄ na ɩ̃ man nyɩ a tʋ̃-bʋrↄ bʋrↄ ala a Naaŋmɩn Sɩɛ na tʋnↄ, a-na-ɩ maa bʋↄrↄ nyɩ tɛrɛ baalɩ̃fʋ a ala ɩnɛ wa. ² Nyɩ bↄ̃w ka a lɛdaar nyɩ na dãa ɩ a tɩbɛ deme, a ma dãa na ir nyɩ a nyɩ ma cen na puoro a tɩbɛ na maa tʋↄ bʋ wa. ³ Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ bʋↄrↄ ɩ̃ yel nyɩ, áa nɩrɛ a Naaŋmɩn Sɩɛ na tↄwrↄ ma tʋↄrↄ yele áa Jeeju ʋ pↄrↄ ƴↄnↄ wa. Ɩ̃ nɩrɛ ma tʋↄrↄ yele áa Jeeju ɩ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ̃ a ala ma ɩ a Naaŋmɩn Sɩɛ ɩ̃ tↄw ʋ wa. ⁴ Tʋ̃-bʋrↄ bʋrↄ be na be a Naaŋmɩn Sɩɛ na tʋnↄ, ɩ̃-cɛ a jaa yi na a Sɩ-bõ-ƴen jie. ⁵ A tʋmↄ tʋ̃fʋ be na kpee kpee, ɩ̃-cɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ bõ-ƴen jie a yire. ⁶ A Naaŋmɩn kpɛ̃w be na a tʋ̃-bʋrↄ bʋrↄ pʋↄ, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn bõ-ƴen ɩ̃ maala a ala a jaa a nɩbɛ ba jaa jie. ⁷ A Naaŋmɩn Sɩɛ tʋmↄ nyɩrʼã a nɩbɛ ba jaa jie bõ-ƴene-ƴene, a na tʋↄ sũo a nɩbɛ ba jaa. ⁸ A Naaŋmɩn Sɩɛ ma kʋ na a bõ-ƴen a kpaarfʋ ƴɛrɩ̃ ʋ ƴɛrɛ, ɩ̃ a kãw ma mɩ pↄw a bↄ̃wfʋ mɩ ƴɛrɛ, a mɩ yi a ʋna Naaŋmɩn Sɩɛ naa jie. ⁹ A Sɩɛ ʋlↄ ma mɩ kʋ na a ƴen sʋbↄ a ƴↄ̃w-nyãa, ɩ̃ mɩ kʋ a kãw a tʋↄfʋ a baalsɩ kpaarfʋ ɩnɛ. ¹⁰ A ʋna Naaŋmɩn Sɩɛ naa ma mɩ kʋ ua a nɩrɛ kãw a kpɛ̃w ʋ na maala nɩ a nↄ-kofʋ yele, ɩ̃ mɩ kʋ a ƴen sʋbↄ ʋ na bʋʋrↄ a ʋ pʋ-tɩɛrʋ̃. Ʋ ma lɛ kʋ na a kãw go ʋ na tʋↄ bↄ̃wnↄ nɩ a sɩɛ ʋlↄ na ma ɩ a Naaŋmɩn ben wa, nɩ a ʋlↄ na sɩrɩ̃ ɩ a ʋ ben. Ʋ ma mɩ lɛ kʋ na a ƴen sʋbↄ a tʋↄfʋ ʋ ƴɛrɛ nɩ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ, ɩ̃ mɩ lɛ kʋ a ƴen sʋbↄ go ʋ na lɩɛbɛ nɩ a ana ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ naa. ¹¹ A ʋna Naaŋmɩn Sɩ-bõ-ƴen naa ɩ̃ maala a ala a jaa fɛw, kʋrↄ a nɩbɛ bõ-ƴene-ƴene a tʋmↄ kpee kpee a mɩnɛ ʋ na bʋↄrↄ. ¹² A Kirisi wↄ̃ na taa nɩ ɩ̃gan na tɛrɛ a ɓãbi-yaw, a-na-ɩ a ala saarɩ̃ ɩ a ɩ̃gan tɛrɛ na a ɓãbi-yaw, ɩ̃-cɛ ɩ̃gan bõ-ƴen tɛw ʋ ɩ. ¹³ A mɩnɛ ba na mʋr sɩ a kʋ̃ↄ, sɩ kpɛ na a Naaŋmɩn Sɩ-bõ-ƴen pʋↄ lɩɛb ɩ ɩ̃gan bõ-ƴen: a Jufisɩ mɩɩ a nɩ-bʋlsɩ, a gbãgbaar nɩ a bala na sↄ a ba mɩ̃ɛ, a Naaŋmɩn Sɩ-bõ-ƴen ba tuul sɩ sɩ jaa. ¹⁴ A ɩ̃gan ma tɛrɛ ɓãbir bõ-ƴen tɛw wa, ɩ̃-cɛ ɓãbi-yayaw ʋ tɛrɛ. ¹⁵ A ala ɩ a gbɛr yelʼã: “A-na-ɩ maa ɩ a nuu wa, ala-ɩ̃-sↄ maa be a ɩ̃gan pʋↄ wa,” a ala ua saa na ʋ kↄ̃ ɩ a ɩ̃gan ɓãbir wa mɩɩ? ¹⁶ Ɩ̃ a ala ɩ a toor yelʼã: “Maa ɩ a mimir wa, ala-ɩ̃-sↄ maa be a ɩgan pʋↄ wa,” a ala na saa na ʋ kↄ̃ ɩ a ɩ̃gan ɓãbir wa mɩɩ? ¹⁷ A ala ɩ a ɩ̃gan ʋ jaa dãa na ɩ a mimir, mɩnɛ ʋ na ma ɩ ɩ̃ wõ a ƴɛrɩ̃? Mɩɩ ʋ jaa dãa ɩ a toor, ɩ̃ mɩnɛ ʋ na ma ɩ ɩ̃ wõ a yele nyuu? ¹⁸ Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn maalʼã a ɩ̃gan ʋ tɛrɛ a ʋ ɓãbie a jaa a mɩnɛ ʋ na bʋↄrↄ. ¹⁹ A ala ɩ a jaa dãa na ɩ a ɩ̃gan ɓãbir bõ-ƴen tɛw, ɩ̃gan kↄ̃ↄ be be wa. ²⁰ Ɩ̃-cɛ a ɩ̃gan ɓãbie waa na ɩ̃ ɩ ɩ̃gan bõ-ƴen. ²¹ Ala-ɩ̃-sↄ, a mimir ma tʋↄrↄ yele a nuu á Ꞌwaa bʋↄrↄ ʋ wa, ɩ̃ a juu ma mɩ tʋↄrↄ yele a gbɛɛ á Ꞌwaa bʋↄrↄ ba wa. ²² Ɩ̃ a ɩ̃gan ɓãbie ala na wↄ̃ taa nɩ ba balʼã, ala sɩ ma ɛ̃ɛ uyɩrɩ̃ bʋↄrↄ. ²³ A ɓãbie ala sɩ na ma tɩɛr beeka á aa ɩ wa, ala sɩ ma nyɩrɩ̃ cↄↄrↄ, ɩ̃ a sɩ ɓãbie ala na ma vɩɛlɛ wa, ala sɩ ma bↄ̃w piw. ²⁴ Ɩ̃-cɛ a ala na vɩɛlɛ ma lɛ bʋↄrↄ cↄↄrɩ̃fʋ wa. A Naaŋmɩn maalʼã a ɩ̃gan a mɩnɛ a ɓãbie ala na ma tɛrɛ a ƴↄ̃wfʋ wa na tʋↄ pↄw a ƴↄ̃wfʋ, ²⁵ a mɩnɛ a kpee kpee ŋmafʋ kↄ̃ be a ɩ̃gan pʋↄ wa, ɩ̃-eɛ a ɓãbie a jaa na tʋↄ sũono taa. ²⁶ A ala ɩ̃ ɩ a ɓãbir bõ-ƴen nyɛrɛ na a nãw, a ɓãbie a jaa mɩ be na nãw pʋↄ, ɩ̃ a ala ɩ̃ ɩ a ɓãbir bõ-ƴen pↄw na a ju-kpɛ̃ɛ, a ɓãbie a jaa mɩ cɩlɛ na. ²⁷ A nyɩmɩ, nyɩ ɩ na a Kirisi ɩ̃gan ɩ̃ mɩ ɩ a ʋ ɩ̃gan ɓãbie bõ-ƴene-ƴene. ²⁸ A Naaŋmɩn biinʼã nɩbɛ na tɛrɛ a tʋmↄ kpee kpee a duo-puorbo sↄ̃w. A dãdãw deme ɩ na a nɩ-tʋnɩsɩ, a tuuraa ɩ na a ʋ pʋ-tɩɛrʋ̃-bʋʋrbↄ, ɩ̃ a gbɛɛ ata deme ɩ a jãjaanba. A ala ɩ̃ baar ʋ biinʼã a bala ʋ na kʋ a kpɛ̃w a ba maala nɩ a nↄ-kofʋ yele, nɩ a bala na tɛrɛ a tʋↄfʋ kpaara nɩ a wʋlɩ̃sɩ deme, a bala na sũono a nɩbɛ, a bala na tↄwrↄ a nɩbɛ, nɩ a bala na ƴɛrɛ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ. ²⁹ A ba jaa ɩ̃ ɩ a nɩ-tʋnɩsɩ mɩɩ? Mɩɩ a ba jaa ɩ̃ ɩ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃-bʋʋrbↄ, nɩ a jãjaanba mɩɩ? A ba jaa ɩ̃ tɛrɛ a kpɛ̃w maala nɩ a nↄ-kofʋ yele mɩɩ? ³⁰ Mɩɩ ba jaa ɩ̃ tɛrɛ a tʋↄfʋ kpaara nɩ a wʋlɩ̃sɩ deme mɩɩ? A ba jaa ɩ̃ ma ƴɛrɛ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ, mɩɩ ma lɩɛbɛ a ana ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ naa? ³¹ Nyɩ́ tɩɩ bʋↄrↄ a Naaŋmɩn Sɩɛ tʋmↄ ala na bɛrmɛ. Ɩ̃-cɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na ɩ̃ na miil nyɩ na sↄr kãw na lɛ sa a ala a jaa.

¹ Ɩ̃ na tʋↄ na ƴɛrɛ a tẽw na ƴɛr-bʋrↄ bʋrↄ nɩ a sɩ-tʋnɩsɩ ƴɛrɩ̃, ɩ̃-cɛ a maa ma tɛrɛ a nʋfʋ wa, a ɩ̃ ƴɛrɩ̃sɩ naa lɩɛbʼã wↄ̃ taa nɩ kur ba na ŋmeere ʋ pↄↄrↄ a gↄmↄ, mɩɩ gbẽlĩbir ba na ŋmeere Ꞌlẽgerem Ꞌlẽgerem. ² Ɩ̃ na tʋↄ na ɩ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃-bʋʋrↄ mɩ bↄ̃wnↄ nɩ a yel-sↄↄlsɩ a jaa, ɩ̃ mɩ tʋↄ tɛrɛ a ƴↄ̃w-nyãa maala nɩ a tan a ba ir cere, ɩ̃-cɛ a maa ma tɛrɛ a nʋfʋ wa, maa ɩ bom wa. ³ Ɩ̃ na tʋↄ na de a ɩ̃ yele a jaa po a nɩbɛ, ɩ̃ mɩ de a ɩ̃ mɩ̃ɛ ƴↄ̃w a vũumɩ ʋ dɩ, ɩ̃-cɛ a maa ma tɛrɛ a nʋfʋ wa, aa dↄↄlↄ ma bom wa. ⁴ A nʋfʋ tɛrɛ na su-nyↄwraa, nɩ a pʋ-pɩlaa. ꞋWaa tɛrɛ nyuur wa; Ꞌwaa mɩ bʋↄrↄ yuor wa. A nʋfʋ ma bʋↄrↄ ju-kpɛ̃ɛ wa; ⁵ Ꞌwaa maala vĩ tʋmↄ wa; Ꞌwaa Ꞌwuoro a ʋ mɩ̃ɛ tɛw wa; Ꞌwaa mɩ nyɛrɛ suur fↄfↄw wa, Ꞌwaa ƴↄnↄ nɩrɛ pʋ̃ↄ wa. ⁶ A nʋfʋ ma bʋↄrↄ gõgolĩ-tʋmↄ wa, ɩ̃-cɛ yel-mɩ̃ɛ ma nʋmↄ ʋ. ⁷ A nʋfʋ tɛrɛ na su-balaa a yele a jaa jie. Ʋ ma tɛrɛ na a ƴↄ̃w-nyãa a daar a jaa, mɩ tɛrɛ a tɩɛrʋ̃ son a yele a jaa pʋↄ, ɩ̃ ma mɩ sↄw a won a jaa. ⁸ A nʋfʋ ma tɛrɛ baarfʋ daar wa. A ala ɩ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ bʋʋfʋ ʋ, ʋ na tↄlʼã, a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ na mɩ baarʼã, ɩ̃ a bↄ̃wfʋ mɩ na mɩ tↄlʼã. ⁹ A-na-ɩ a sɩ bↄ̃wfʋ ɓↄrʼã, ɩ̃ a sɩ Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ bʋʋfʋ mɩ ɓↄr. ¹⁰ Ɩ̃-cɛ a lɛdaar a ala na ɩ a eɛcɛ na tara, a ala na ɓↄr ma lɛ beree wa. ¹¹ A lɛdaar ɩ̃ na dãa cãa ɩ a bibile, a bibi-ƴɛrɩ̃sɩ ɩ̃ ma dãa ƴɛrɛ, tɛrɛ nɩ a bibi-yɛ̃, tɩɛrɛ nɩ a bibi-tɩɛrɩ̃sɩ. Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ ɩ̃ na ɩ a nɩ-kpɛ̃ɛ baar, ɩ̃ barʼã a ala na ɩ a bibi-tʋmↄ. ¹² A ala sɩ na nyɛ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ wↄ̃ na taa nɩ bom sɩ ua nyɛ caaraa pʋↄ na ma bↄ̃w nyɩr wa, ɩ̃-cɛ a daar wa ta, sɩ na nyɛ ʋ na gbelẽgbelẽ. A ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, a ɩ̃ bↄ̃wfʋ ɓↄrʼã, ɩ̃-cɛ a ʋna daarʼãa pʋↄ, ɩ̃ na bↄ̃w na a jaa, a mɩnɛ a Naaŋmɩn na mɩ bↄ̃w ma. ¹³ A ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na yele ata ɩ̃ be be: a ƴↄ̃w-nyãa, a tɩɛrʋ̃ son, nɩ a nʋfʋ; ɩ̃-cɛ a ana yele ata pʋↄ, a bõ-kpɛ̃ɛ ɩ na a nʋfʋ.

¹ Nyɩ́ nyɩrɩ̃ bʋↄrↄ a nʋfʋ, ɩ̃-cɛ nyɩ́ mɩ bʋↄrↄ a Naaŋmɩn Sɩɛ tʋmↄ a nyɩ sↄ̃w. A ala pʋↄ, a kpɛ̃ɛ ɩ na a nyɩ na bʋʋrↄ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃. ² A ʋlↄ na ƴɛrɛ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ, aa ɩ nɩrɛ ʋ ƴɛrɛ nɩ wa, ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn ʋ ƴɛrɛ nɩ. A Naaŋmɩn Sɩɛ ʋ tɛrɛ ƴɛrɛ nɩ a ƴɛr-sↄↄlsɩ. ³ Ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na bʋʋrↄ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃, nɩbɛ ʋ ƴɛrɛ nɩ, sũono nɩ ba a ba karɛɛ, kpãkpana nɩ ba, mɩ ɓaala nɩ ba. ⁴ A ʋlↄ na ƴɛrɛ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ, a ʋ yẽ tɛw a sũono ʋ kara, ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na bʋʋrↄ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃, a duo-puorbo ʋ sũono a ba kara ba jaa. ⁵ Ɩ̃ bʋↄrↄ na nyɩ jaa nyɩ ƴɛrɛ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ. Ɩ̃-cɛ a ala ɩ̃ na nyɩrɩ̃ bʋↄrↄ ɩ na a nyɩ na tʋↄ bʋʋrↄ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃. A ʋlↄ na bʋʋrↄ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ gãw na a ʋlↄ na ƴɛrɛ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ, a ala ma ɩ nɩrɛ be na be ire a par a sũono a duo-puorbo ba jaa wa. ⁶ Yɛɛr, nyɩ́ tɩɛr nyɛ. A ala ɩ ɩ̃ wɩ na a nyɩ jie na ƴɛrɛ nɩ nyɩ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ, bõ a na ɩ nyɩ, ɩ̃-cɛ a ala ma ɩ a ƴɛr-miilaa, mɩɩ bↄ̃wfʋ mɩɩ Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ bʋʋfʋ, mɩɩ jaanfʋ ɩ̃ wɩ nɩ wa? ⁷ A lɛ a mɩ wↄ̃ nɩ a yele ala ba na ma pɛɛlɛ mɩɩ ba na ma ŋmeere. A ala ɩ a ba kↄkɩɛ ma be kpee kpee wa, mɩnɛ fʋ na ɩ ɩ̃ bↄ̃w a sʋkpa ba na pɛɛlɛ mɩɩ ba na ŋmeere? ⁸ Ɩ̃ a ɩl-pɛɛlɛ mɩ, a ʋlↄ pɛɛl a ɩl a burbur, ala na gbɛɛrɩ̃ a jɛb ɩnɛ? ⁹ A lɛ ʋ mɩ a nyɩ jie. A ala ɩ a nyɩ ƴɛrɩ̃sɩ ma caara wa, mɩnɛ ba na tʋↄ bↄ̃w a par? Vuo pʋↄ nyɩ ƴɛrɛ bara. ¹⁰ A ƴɛr-yaw be na ka a tẽw pʋↄ ɩ̃ na ma bↄ̃w a nʋↄr wa, ɩ̃-cɛ bõ-ƴen ma be be na ma tɛrɛ a par wa. ¹¹ Ɩ̃-cɛ a ala ɩ a nɩrɛ ƴɛrɛ nɩ ma na a ƴɛrɩ̃ ʋlↄ ɩ̃ na ma wono wa, ɩ̃ na ɩ na saana a ʋ jie, ɩ̃ ʋ mɩ ɩ ma saana. ¹² Ala-ɩ̃-sↄ, a nyɩmɩ mɩ, a mɩnɛ nyɩ na tɩɩ bʋↄrↄ a Naaŋmɩn Sɩɛ tʋmↄ a nyɩ sↄ̃w, nyɩ́ nyɩrɩ̃ bʋↄrↄ a ala na sũono a duo-puorbo a ba karɛɛ. ¹³ A nɩrɛ ʋlↄ na ƴɛrɛ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ sɛw na ʋ sʋↄr a Naaŋmɩn a mɩnɛ ʋ na tʋↄrↄ lɩɛbɛ a ana ƴɛrɩ̃sɩ. ¹⁴ A-na-ɩ a maa puoro a Naaŋmɩn nɩ a ana ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ, a ɩ̃ sɩɛ pnoro na ɩ̃ eɛ a ɩ̃ yɛ̃ bar. ¹⁵ Ala-ɩ̃-sↄ, bõ ɩ̃ na maal? Ɩ̃ na puoro na a Naaŋmɩn nɩ a ɩ̃ sɩɛ, ɩ̃ mɩ puoro nɩ a ɩ̃ yɛ̃. Ɩ̃ na mɩ cɩɛrɛ na a yele nɩ a ɩ̃ sɩɛ, ɩ̃ mɩ cɩɛrɛ nɩ a ɩ̃ yɛ̃. ¹⁶ A ala ɩ fʋ pɛwrɛ na a Naaŋmɩn nɩ a fʋ sɩɛ, mɩnɛ a ʋlↄ na ɩ a dakume ɩ̃ be a be na tʋↄ yel a “Amɛn” a fʋ Naaŋmɩn pɛwfʋ ɩnɛ? A-na-ɩ Ꞌwaa bↄ̃w a fʋ ƴɛrɩ̃ par wa. ¹⁷ A fʋ Naaŋmɩn pɛwfʋ na tʋↄ ua vɩɛlɛ, ɩ̃-cɛ aa sũo a fʋ tↄ sʋbↄ ʋ na karɩ̃ wa. ¹⁸ Ɩ̃ pɛwrɛ na a Naaŋmɩn a mɩnɛ ɩ̃ na ƴɛrɛ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ gãw nyɩ nyɩ jaa. ¹⁹ Ɩ̃-cɛ a duo-puorbo mi-sↄw, a uʋmↄ ma na ɩ̃ na ƴɛr ƴɛr-bie anuu nɩ a ɩ̃ yɛ̃, na jaauʼɩ̃ a nɩbɛ, gãw a ƴɛr-yaw ɩ̃ na ƴɛrɛ nɩ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ. ²⁰ Yɛɛr, nyɩ taa wↄ̃ taa nɩ bibiir a yɛ̃ pʋↄ wa, ɩ̃-cɛ a ala ɩ̃ ɩ a bier maalfʋ ʋ, nyɩ́ ɩ bi-pɩɩlsɩ, ɩ̃ bɩ a yɛ̃ pʋↄ. ²¹ A sɛbʼã a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ: “Yɛr-kpeesɩ ɩ̃ na de ƴɛrʼɩ̃ a nɩbɛ basɩmɛ. Sáanba ɩ̃ na de ƴɛrʼɩ̃ ba, ɩ̃-cɛ ba kↄ̃ mɩ cɛl ma wa. Lɛ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yel.” ²² Ala-ɩ̃-sↄ, a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ ma ɩ jɩbaa a popuorbo jie wa, ɩ̃-cɛ a bala na ma puoro wa jie ʋ ɩ a jɩbaa. Ɩ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ bʋʋfʋ ma ɩ jɩbaa a bala na ma puoro jie wa, ɩ̃ a bala na puoro jie ʋ ɛ̃ɛ ɩ a jɩbaa. ²³ A ala ɩ a duo-puorbo duo na taa, ɩ̃ a ba jaa nyↄw ɩ̃ ƴɛrɛ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ, ɩ̃ a dakumsɩ mɩɩ a bala ua ma puoro wa wa kpɛ a be nyɛ nyɩ a lɛ, ba kↄ̃ yel á nyɩ yaara na wa? ²⁴ Ɩ̃-cɛ a ala ɩ a ba jaa bʋʋrↄ na a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃, ɩ̃ a dakume mɩɩ a ʋlↄ na ma puoro wa wa kpɛ, a ala a jaa ʋ na wouo, a na tↄ ʋ na a suur pʋↄ ʋ nyↄw ɩ̃ pɛrɛ. ²⁵ A yele ala na dãa sↄↄlɩ̃ a ʋ suur pʋↄ na yi na cãa pʋↄ, ɩ̃ ʋ na gũu na surĩ a juu pɛwrɛ nɩ a Naaŋmɩn yele nɩ áa Naaŋmɩn sɩrɩ̃ na be a nyɩ sↄ̃w. ²⁶ Yɛɛr, mɩnɛ a na be? A lɛdaar nyɩ na ma duo taa, bõ-ƴeu a nyɩ sↄ̃w ma tɛrɛ na yele na cɛ, a ƴen sʋbↄ ma tɛrɛ jaanfʋ na jaan, a kãw ma tɛrɛ a Naaŋmɩn ƴɛr-miilaa na miil, a bõ-ƴen go ma tɛrɛ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ na ƴɛr, ɩ̃ a ƴen sʋbↄ go na lɩɛbɛ a ana ƴɛrɩ̃sɩ. A ala a jaa sɛw na na sũo nyɩ a nyɩ karɛɛ. ²⁷ A ala ɩ ba wa ƴɛrɛ na a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ, a sɛw na ba ɩ nɩbɛ ayi mɩɩ ata, ɩ̃-cɛ ba taa wa poro ata wa, ɩ̃ bá ƴɛrɛ ɩ̃ cɩɛrɛ kʋrↄ taa, ɩ̃ nɩrɛ ú mɩ lɩɛb a ala ba na yele. ²⁸ Ɩ̃ a ala ɩ nɩrɛ ma be a duo-puorbo sↄ̃w na lɩɛb a ba ƴɛrɩ̃ wa, a ʋlↄ na ƴɛrɛ ú sine, ɩ̃ ƴɛrɛ nɩ a ʋ nɩɩ̃ɛ nɩ a Naaŋmɩn. ²⁹ A ala ɩ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃-bʋʋrbↄ ʋ, bá ɩ nɩbɛ ayi mɩɩ ata, ɩ̃-cɛ a bala na eɛ, bá jɛ pɛrɛ a ala ba na yele. ³⁰ A ala ɩ a ƴen sʋbↄ na jɛ a be wa pↄw ua a ƴɛr-miilaa a Naaŋmɩn jie, a dãdãw sʋbↄ, ú sine. ³¹ Nyɩ jaa na tʋↄ na bʋʋrↄ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃ bõ-ƴene-ƴene, a mɩnɛ a na tʋↄ jaan a nɩbɛ ba jaa kpãkpana nɩ ba. ³² A Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃-bʋʋrbↄ ma tʋↄ na tɛrɛ a ba mɩ̃ɛ a tʋmↄ ala pʋↄ, ³³ a-na-ɩ a Naaŋmɩn ma ɩ nyanyaafʋ Naaŋmɩn wa, ɩ̃-cɛ ʋ bʋↄl sɩ na a sɩ na tɛrɛ su-ɓaar. A mɩnɛ a na ma maala a Naaŋmɩn duo-puorbo sↄ̃w a jiir a jaa, ³⁴ a pↄↄbↄ sɛw na ba ma sme a duo-taa pʋʋr. Sↄr ma be be a pↄw na ƴɛr ƴɛrɩ̃ wa. A sɛw na ba ma wur a ba mɩ̃ɛ a mɩnɛ a Naaŋmɩn ƴɛr-kpɛn na yel. ³⁵ A ala ɩ ba bʋↄrↄ na ba soor bom, bá soor a ba sɩrbɛ be a yir. Aa vɩɛlɛ a pↄw na ƴɛr a ƴɛrɩ̃ a Naaŋmɩn yir pʋↄ wa. ³⁶ Nyɩ jie a Naaŋmɩn ƴɛrɩ̃ dãa yi mɩɩ a nyɩ jie tɛw a dãa ta? ³⁷ A ala ɩ̃ ɩ nɩrɛ tɩɛr bↄ̃w ka a ʋ ɩ na a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ̃-bʋʋrↄ, mɩɩ a ʋ tɛrɛ na a Naaŋmɩn Sɩɛ bↄ̃wfʋ, a sɛw na ʋ bↄ̃w ka a asɩmɛ ɩ̃ na sɛb ɩ na a Nɩ-kpɛ̃ɛ ƴɛr-kpɛ̃w. ³⁸ A ala ɩ a nɩrɛ ma sↄw a ala wa, nyɩ taa mɩ sↄw de ʋ wa. ³⁹ Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ yɛɛr, nyɩ́ nyɩrɩ̃ bʋↄrↄ a Naaŋmɩu pʋ-tɩɛrʋ̃ bʋʋfʋ, ɩ̃-cɛ nyɩ taa mↄ̃wnↄ a ƴɛr-bↄ̃w-faarsɩ ƴɛrfʋ bara wa. ⁴⁰ Nyɩ́ maala a yele a jaa a mɩnɛ a na sɛw, tuure nɩ a mɩnɛ ba na guor.

¹ Yɛɛr, a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ɩ̃ bʋↄrↄ na ɩ̃ jaw nyɩ a ƴɛr-son ʋlↄ ɩ̃ na dãa ƴɛr kʋ nyɩ ɩ̃ a nyɩ mɩ sↄw de ɩ̃ mɩ ɩraa a be cĩcĩ. ² Nyɩ na pↄw na a faafʋ a ƴɛrɩ̃ ʋlↄ ɩuɛ a ala ɩ̃ ɩ nyɩ bↄ̃w na nyↄw ʋ a mɩnɛ ɩ̃ na dãa ƴɛr kʋ nyɩ. A ala ma ɩ lɛ ʋ wa, a nyɩ sↄwfʋ na ɩ na pↄrↄ. ³ Ɩ̃ dãa na man a ala na ɩ a ƴɛrɩ̃ juu ɩ̃ na mɩ dãa pↄw kʋ nyɩ, na yel áa Kirisi kpi na a sɩ maal-faar ɩnɛ tu nɩ a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na dãa yel, ⁴ a ba ũu ʋ, ɩ̃ ʋ lɛ ir a kũu pʋↄ a bibie ata dayen, tu nɩ a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na dãa yel. ⁵ Ɩ̃ mɩ dãa na yel nyɩ a mɩnɛ ʋ na nyɩr a Pɩɛr, ɩ̃ lɛ nyɩr a nɩ-tʋnɩsɩ pie-nʼayi bala. ⁶ A ala ɩ̃ baar, ʋ nyɩrʼã a ʋ par-tuurbe kↄↄr anuu nɩ dↄↄlaa. A ba yaw jie cãa na a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃, ɩ̃-cɛ a banʋmↄ kpi. ⁷ Ɩ̃ ʋ lɛ nyɩrʼã a Jakɩ, ɩ̃ lɛ nyɩr a nɩ-tʋnɩsɩ ba jaa. ⁸ Ɩ̃ a mɩnɛ a ala a jaa na tↄl baar, ʋ mɩ nyɩrʼã a maa mɩ̃ɛ wↄ̃ taa nɩ bile ba na ɓↄr dↄw. ⁹ Ɩ̃ ɩ na a nɩ-tʋnɩsɩ par-pↄↄrↄ na ma mɩ sɛw a ba na bʋↄl ma nɩ-tʋnaa wa, a-na-ɩ ɩ̃ dãa na hʋↄl a Naaŋmɩn duo-puorbo. ¹⁰ Ɩ̃-cɛ a Naaŋmɩn sũofʋ ɩ̃ saa ɩ̃ ɩ a ʋlↄ ɩ̃ na ɩ a dɩnaa, ɩ̃ a ʋ sũofʋ ʋ na sũo ma ma lo wa. Ɩ̃ tʋ̃ na gãw a ɩ̃ tↄ deme ba jaa na ɩ a nɩ-tʋnɩsɩ, ɩ̃-cɛ aa ɩ a ɩ̃ jie a yi wa, ɩ̃ a Naaŋmɩn sũofʋ na be nɩ ma ʋ. ¹¹ Ala-ɩ̃-sↄ, a maa ɩ̃ hiere mɩɩ a bala ʋ, a ʋna ƴɛr-bõ-ƴen sɩ ma hiere yʋↄrↄ nɩ, ɩ̃ a nyɩ ma mɩ sↄw de. ¹² A ala ɩ sɩ ƴɛrɛ na áa Kirisi irʼã a kũu pʋↄ, mɩnɛ a ŋmɛɛ a nyɩ sↄ̃w na tʋↄ yel áa kũusɩ ma tʋↄrↄ ire a kũu pʋↄ wa? ¹³ A ala ɩ yel-mɩ̃ɛ ʋ, a Kirisi ma mɩ ir a kũu pʋↄ wa. ¹⁴ Ɩ̃ a ala ɩ a Kirisi ma ir a kũu pʋↄ wa, a sɩ ƴɛrɩ̃sɩ ɩ na pↄrↄ ɩ̃ a nyɩ ƴↄ̃w-nyãa mɩ ɩ a pↄrↄ. ¹⁵ Ɩ̃ jiri sɩ mɩ ŋmara ƴↄnↄ a Naaŋmɩn, a-na-ɩ sɩ ma yelʼã á ʋ ɩ na a Kirisi ʋ ir a kũu pʋↄ. Ɩ̃-cɛ ala ɩ yel-mɩ̃ɛ á kũusɩ maa ir a kũu pʋↄ wa, a Naaŋmɩn ma mɩ maal a Kirisi ʋ ir a kũu pʋↄ wa. ¹⁶ A-na-ɩ a ala ɩ a kũusɩ ma ire a kũu pʋↄ wa, a Kirisi ma mɩ ir a kũu pʋↄ wa. ¹⁷ Ɩ̃ a ala ɩ a Kirisi ma ir a kũu pʋↄ wa, a nyɩ ƴↄ̃w-nyãa na ɩ na pↄrↄ, ɩ̃ nyɩ na cãa na a nyɩ maal-faar pʋↄ. ¹⁸ Ɩ̃ a lɛ mɩ yelʼã áa bala na kpi a Kirisi pʋↄ wɛ na. ¹⁹ A ala ɩ a tẽw na pʋↄ baafʋ tɛw ɩnɛ sɩ tɩɛrɛ nɩ a Kirisi, sɩ ɩ na a nã-kʋrbↄ gãw a nɩbɛ ba jaa. ²⁰ Ɩ̃-cɛ a Kirisi sɩrɩ̃ na ir a kũu pʋↄ, na ʋ miil áa bala na kpi na mɩ irʼã a kũu pʋↄ. ²¹ A mɩnɛ a kũu na yi a nɩ-bõ-ƴen jie, a lɛ ʋ mɩ a kũu-pʋↄ-irfʋ mɩ yi a nɩ-bõ-ƴen jie. ²² A-na-ɩ a mɩnɛ a nɩbɛ ba jaa na be a Adã bal pʋↄ kpiire, a lɛ ba na mɩ pↄw a baafʋ a Kirisi pʋↄ. ²³ Ɩ̃-cɛ ba jaa tɛrɛ na a ba irfʋ daar. A dãdãw sʋbↄ ɩ na a Kirisi, ɩ̃-cɛ a ʋ nɩbɛ irfʋ daar na ɩ na a ʋ lɛwaa daar. ²⁴ A ala tↄl, a baarfʋ daar na ta na ɩ̃ a Kirisi na sãw na a fãwsɩ a jaa, a tʋↄfʋ a jaa, nɩ a kpɛn a jaa, ɩ̃ pãa de a yele a jaa ƴↄ̃w a Sãa Naaŋmɩn nuumɩ. ²⁵ A-na-ɩ a sɛw na a Kirisi na ɩ a Jamana a tẽw ʋ jaa juu wa tara nɩ a lɛdaar a Naaŋmɩn na tʋↄrↄ a ʋ sama-deme ba jaa ƴↄnↄ a ʋ pulẽe. ²⁶ A san-sʋbↄ ʋlↄ ʋ na baara sãwna ɩ na a kũu. ²⁷ A mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel: “A Naaŋmɩn na de na a yele a jaa ƴↄ̃w a ʋ pulẽe.” Ɩ̃-cɛ a mɩnɛ a na yel áa yele a jaa be na a Kirisi pulẽe, aa bʋↄrↄ a yel áa Naaŋmɩn mɩ be na tↄ wa, a-na-ɩ a ʋlↄ mɩ̃ɛ ɩ̃ ƴↄ̃w a yele a Kirisi pulẽe. ²⁸ A lɛdaar a Naaŋmɩn na ƴↄnↄ a yele a jaa a beree a Bie pulẽe, a ʋlↄ mɩ̃ɛ na kpɛ na a Naaŋmɩn pulẽe, a mɩnɛ a Naaŋmɩn na tʋↄ ɩ a kpɛ̃ɛ a yele a jaa pʋↄ. ²⁹ A ala ɩ a kũu-pʋↄ-irfʋ ma be wa, bõ a na ɩ a nɩbɛ bala na ƴↄ̃w a ba mʋrↄ ba a kʋ̃ↄ a kũusɩ ɩnɛ? A ala ɩ yel-mɩ̃ɛ ʋ, áa kũusɩ ma ire a kũu pʋↄ wa, ɩ̃ bõ ɩnɛ a nɩbɛ bala ƴↄ̃w a ba mʋr ba a kʋ̃ↄ a kũusɩ ɩnɛ? ³⁰ Ɩ̃ a sɩmɩ mɩ, bõ ɩnɛ sɩ ma mɩ be a jãjĩ pʋↄ a daar a jaa? ³¹ Yɛɛr, a mɩnɛ uyɩ na bↄ̃w ka a ɩ̃ barʼã tɩɛrʋ̃ a nyɩmɩ na be a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi pʋↄ, a sɛw na nyɩ mɩ bↄ̃w ka a kũu tor ma na a bibie a jaa. ³² Á ala ɩ a tẽw na nɩbɛ tɩɛrɩ̃sɩ tɛw ɩ̃ dãa tɛrɛ jɛbɛ nɩ a uɩbɛ bala na wↄ̃ taa nɩ wɛ-dʋn a ka a Ɛfɛɛsɩ-tẽw pʋↄ, bõ a na ɩ ma? A ala ɩ a kũu-pʋↄ-irfʋ ma be wa, sɩ́ maala a mɩnɛ a sʋkpa kãw na yel: “Sɩ́ dɩrɛ ɩ̃ nyuure, a-na-ɩ a bio sɩ kpiire.” ³³ Nyɩ taa wa ɩ a ba bɛlɛ nyɩ wa: “A lãa-yↄ-burbur ma sãw na a fʋ dẽdẽ ɩfʋ bar.” ³⁴ Nyɩ́ lɩɛb de a nyɩ yɛ̃ ɩ̃ bar a fãa maalfʋ a baar, a-na-ɩ ŋmɛɛ be na a nyɩ sↄ̃w ma bↄ̃w a Naaŋmɩn wa. A sɛw na vĩ ʋ nyↄw nyɩ a ala ɩnɛ. ³⁵ Nɩrɛ na soorʼã á mɩnɛ a kũusɩ na ɩ ɩ̃ ir a kũu pʋↄ? Ɩ̃gan wↄ̃ mɩnɛ ba ir tɛrɛ? ³⁶ A ʋna uɩrɛ naa ɩ na dãbol! A ala fʋ na ma bʋr ma tʋↄrↄ bule ɩ̃ a ala ma ɩ ʋ pʋ̃ↄ ua wa. ³⁷ A ala fʋ ua ma bʋr ma ɩ a vaar wa. Ci bir tɛw ʋ ɩ, mɩɩ bir kpee, ɩ̃-cɛ a vaar wa pãa tuure. ³⁸ A Naaŋmɩu ma kʋ ua a yel-bulisɩ bie a ɩ̃gan ʋlↄ ʋ na bʋↄrↄ, a mɩnɛ a bie ala a jaa ua tɛrɛ a ba ɩ̃gana a kpee kpee. ³⁹ A yel-mimie ba jaa ma tɛrɛ ɩ̃gan bõ-ƴen wa. A nɩbɛ ɩ̃gan be na kpee, a wɛ-yele ɩ̃gan be kpee, a wɛ-lili ɩ̃gau mɩ be kpee, a jɩmɛ ɩ̃gan lɛ be kpee go. ⁴⁰ A saꞋlon yele be na be, a tẽw pʋↄ yele mɩ be be. A saꞋlon yele ɩ̃gana vɩlaafʋ be na kpee nɩ a tẽw pʋↄ yele ɩ̃gana. ⁴¹ A mↄtↄ̃w caarɩ̃fʋ be na kpee, a cuu ben mɩ be kpee, a ŋmarbie bene mɩ be kpee. Ɩ̃-cɛ a ŋmarbie sↄ̃w, a bõ-ƴen caarɩ̃fʋ ma gãw na a kãw ben. ⁴² Lɛ a na mɩ be nɩ a kũusɩ na ire a kũu pʋↄ. A ʋna ɩ̃gan ba na ũu ɩ na bõ-sãwnaa, ɩ̃-cɛ a ʋlↄ na ire a kũu pʋↄ ma tɛrɛ sãwfʋ wa. ⁴³ A lɛdaar ba na ma ũu ʋ, ʋ ma ɩ na bõ-kpana, ma tɛrɛ fãgã wa, ɩ̃-cɛ a ʋlↄ wa ir a kũu pʋↄ ʋ ma yi na yuor, mɩ tɛrɛ nɩ a kpɛ̃w. ⁴⁴ A ũufʋ daar, a tẽw pʋↄ ɩ̃gau buur ʋ ma ɩ, ɩ̃-cɛ a kũu-pʋↄ-irfʋ daar, a sɩɛ ɩ̃gan ʋ ua hɛb ɩ. A ala ɩ̃ ɩ a ɩ̃gan buur be na, a sɩɛ ɩgan na mɩ be na. ⁴⁵ A lɛ a mɩ yel a Naaŋmɩn Sɛbɛ pʋↄ: “A dab-dãdãw na ɩ a Adã, a Naaŋmɩn mɛ ʋ na ʋ ɩ nɩ-mimir.” Ɩ̃-cɛ a par-pↄↄrↄ Adã ɩ na Sɩɛ na tɩɩrɛ a baafʋ. ⁴⁶ Aa ɩ a sɩɛ ɩ̃gan ɩ̃ ma de nĩe wa wa, ɩ̃-eɛ a tẽw pʋↄ ɩ̃gan ɩ̃ ma wa, ɩ̃ a sɩɛ ɩ̃gan pãa tu. ⁴⁷ A dãdãw Adã ɩ na a tẽw pʋↄ nɩrɛ ba na mɛ nɩ a tẽw tãbuulĩ, ɩ̃ a gbɛɛ ayi Adã yi na a saa juu. ⁴⁸ A bala na ɩ a tẽw na nɩbɛ wↄ̃ na taa nɩ a ʋlↄ ba na mɛ nɩ a tãbuulĩ, ɩ̃ a saa juu nɩbɛ mɩ wↄ̃ taa nɩ a ʋlↄ na yi a saa juu. ⁴⁹ A mɩnɛ sɩ na mɩ wↄ̃ taa nɩ a ʋlↄ ba na mɛ nɩ a tãbuulĩ, a lɛ sɩ nↄↄ mɩ wↄ̃ taa nɩ a ʋlↄ na yi a saa juu. ⁵⁰ Yɛɛr, nyɛ a ala ɩ̃ na bʋↄrↄ ɩ̃ yel nyɩ. A ɩ̃gan buur nɩbɛ ma tʋↄrↄ beree nɩ a Naaŋmɩn a ʋ fãw pʋↄ wa, ɩ̃ a ʋlↄ na ɩ a bõ-kpiiraa ma tʋↄrↄ beree nɩ a ala na ma kpiire wa. ⁵¹ Nyɩ́ cɛlɛ! Ɩ̃ na miil nyɩ na ƴɛr-sↄↄlaa. Aa ɩ sɩ jaa na kpi wa, ɩ̃-cɛ a lɛdaar ba nↄↄ pɛɛlɛ a baarfʋ daar ɩl, sɩ jaa na nalɩ̃ na ⁵² a jie naan, a mɩnɛ a nɩrɛ na ma ŋme a bere. A-na-ɩ ba nↄↄ pɛɛlʼã a ɩl, ɩ̃ a kũusɩ ir a kũu pʋↄ ma lɛ nyɛrɛ a sãwfʋ wa, ɩ̃ a sɩmɩ, sɩ na nalɩ̃ na. ⁵³ A-na-ɩ a sɛw na a bõ-sãwnaa ʋlↄ ʋ lɩɛb ɩ a ʋlↄ na ma sãwna wa, ɩ̃ a bõ-kpiiraa ʋlↄ ʋ lɩɛb ɩ a ʋlↄ na ma tʋↄrↄ kpiire wa. ⁵⁴ A lɛdaar a bõ-sãwnaa ʋlↄ na lɩɛbɛ ɩrɛɛ a ʋlↄ na ma sãwna wa, ɩ̃ a bõ-kpiiraa ʋlↄ mɩ lɩɛbɛ ɩrɛɛ a ʋlↄ na ma tʋↄrↄ kpiire wa, a na pãa na ɩ a mɩnɛ a Naaŋmɩn Sɛbɛ na yel: “A tʋↄfʋ diw na a kũu ir bar.” ⁵⁵ “Kũu wee! Nyɩnɛ a fʋ tʋↄfʋ be? Ɩ̃ nyɩnɛ a fʋ kúfʋ lↄw mɩ be?” ⁵⁶ A kũu lↄw ʋ na ma kú nɩ ɩ na a maal-fãa, ɩ̃ a maal-fãa ma pↄw na a ʋ kpɛ̃w a ƴɛr-kpɛn pʋↄ. ⁵⁷ Ɩ̃-cɛ Naaŋmɩn sↄ puorfʋ, a ʋlↄ na kʋ sɩ a tʋↄfʋ a sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju-Kirisi ɩnɛ. ⁵⁸ Ala-ɩ̃-sↄ ɩ̃ yɛ-nʋnɩsɩ, nyɩ́ ɩraa cĩcĩ kↄ̃ dama wa. Nyɩ́ nyɩrɛ tʋnↄ a Nɩ-kpɛ̃ɛ tʋmↄ, a mɩnɛ nyɩ na bↄ̃w ka a tʋmↄ ala nyɩ na tʋnↄ a Nɩ-kpɛ̃ɛ ɩnɛ ma ɩ pↄrↄ wa.

¹ A ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ na, ɩ̃ bʋↄrↄ na ɩ̃ man nyɩ a libie cɩɛrfʋ ƴɛrɩ̃ ala nyɩ na cɩɛrɛ a Jerujalɛm popuorbo ɩnɛ. A mɩnɛ ɩ̃ na dãa yel a Galatɩ duo-puorbo a ba maal, a nyɩmɩ mɩ, nyɩ́ mɩ maala a lɛ. ² A jɩmaasɩ a jaa, nyɩ jaa bõ-ƴene-ƴene, nyɩ́ ma ir a libie ala nyɩ na ma pↄw ŋmaa, bin kpee, a mɩnɛ a nyɩ kↄ̃ lɛ cɩɛrɛ libie a ɩ̃ wɩfʋ daar wa. ³ Ɩ̃ a lɛdaar ɩ̃ na wɩɛrɛ, ɩ̃ na tʋ̃ na a nɩbɛ bala nyɩ na vɛlɛ ire, nɩ a sɛbsɩ, a ba na cenʼɩ̃ a libie ala tɩɩr a Jerujalɛm. ⁴ A ala sɛw a ɩ̃ mɩ̃ɛ na cen, sɩ na lãa na cen. ⁵ A maa wa cen na yi a Masɛdↄn baar, ɩ̃ na ta na a be a nyɩ sɛ̃, a-na-ɩ ɩ̃ bʋↄrↄ na ɩ̃ yi a ʋna wɩɛr. ⁶ A nʋmↄ-wa-sↄw ɩ̃ na kamʼã be a nyɩ jie, mɩɩ ɩ̃ jɛ a be a Ꞌwuon ʋ jaa, a mɩnɛ a nyɩ na tʋↄ sũo ma ɩ̃ cen a jie ɩ̃ na lɛ cere. ⁷ A-na-ɩ maa bʋↄrↄ ɩ̃ tↄↄ nyɛ nyɩ ɩ̃ po wa, ɩ̃-cɛ a ala ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ wa kʋ ma na a sↄr, ɩ̃ na bʋↄrↄ na ɩ̃ kam fɩ̃ɩ a be a nyɩ sɛ̃. ⁸ Ɩ̃ na jɛ na a ka a Ɛfɛɛsɩ-tẽw wa ta nɩ a Pãtekↄtɩ fɛtɩ daar, ⁹ a-na-ɩ a sↄr kpɛ̃ɛ yuo ma na ɩ̃ na tɩɩ tʋ̃ tʋmↄ, ɩ̃-cɛ a sama-deme waa na. ¹⁰ A ala ɩ a Timote wa ta na a be, nyɩ́ bↄ̃w tɛrɛ ʋ vɩlaa a mɩnɛ ʋ kↄ̃ jↄrↄ dãbɩ̃ɛ a nyɩ sↄ̃w wa, a-na-ɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ tʋmↄ ʋ tʋnↄ a ɩ̃ kaarɩ̃. ¹¹ Ala-ɩ̃-sↄ, nɩrɛ ʋ taa wa kpɛrɛ ʋ wa. Nyɩ́ sũo ʋ ʋ na lɛ tʋↄ lɩɛb wa a ɩ̃ sɛ̃ nɩ ɩ̃gan ɓaar, a-na-ɩ a maa nɩ a yɛɛr cɛlɛ ʋ na. ¹² A ala ɩ a sɩ yɛbɛ Apolosi ʋ, ɩ̃ sʋↄr ʋ na gbɛ-yaw ʋ lãa wɩ nɩ a yɛɛr a be a nyɩ sɛ̃, ɩ̃-cɛ Ꞌwaa sↄw a be wɩfʋ a ƴɛ̃ƴɛrɩ̃ wa. Daar kãw, a ʋlↄ wa nyɛ a sↄr, ʋ na wɩ na. ¹³ Nyɩ́ bↄ̃w jʋʋrↄ, ɩraa nɩ cĩcĩ a ƴↄ̃w-nyãa pʋↄ. Nyɩ́ ɩ dab-Ꞌlarɩsɩ, tɛrɛ nɩ a kpɛ̃w. ¹⁴ Nyɩ́ mɩ maala a yele a jaa nɩ nʋfʋ. ¹⁵ Nyɩ bↄ̃w na a Sitefana nɩ a ʋ yir deme, áa Akayi wɩɛr, bala ɩ̃ ɩ a dãdãw deme na kpɛ a puorfʋ pʋↄ, ɩ̃ nyɩ mɩ bↄ̃w na a mɩnɛ ba na de a ba mɩ̃ɛ ƴↄ̃w a tʋmↄ pʋↄ, sũono nɩ a Naaŋmɩn deme. Yɛɛr, ɩ̃ sʋↄrↄ nyɩ na ¹⁶ a nyɩ na wur a uyɩ mɩ̃ɛ a nɩ-lɛ nʋmↄ jie, nɩ a bala ba jaa na pↄw ba tʋnↄ nɩ dɩrɛ nɩ a tuo. ¹⁷ Nʋ̃ↄ nyↄw ma na a Sitefaua uɩ a Fortunati uɩ a Akayiki waa ɩnɛ. Ba kʋ ma na a ala ua dãa ɓↄr ma a lɛ nyɩ na ma dãa be ka wa. ¹⁸ Ba maal ma na a suur ʋ ɓãa, a mɩnɛ ba na mɩ dãa maal a nyɩ ben ʋ ɓãa. A sɛw na a nyɩ na bↄ̃w nɩ a nɩ-lɛ nʋmↄ. ¹⁹ A duo-puorbo bala na be a Ajɩ wɩɛr puor nyɩ na. A Akɩlasɩ nɩ a Pɩrɩsɩl nɩ a duo-puorbo bala na ma duoro taa a ba yir pʋↄ mɩ puor nyɩ na vɩlaa a mɩnɛ nyɩ na ɩ a bõ-ƴen a Kirisi pʋↄ. ²⁰ A yɛɛr ba jaa puor nyɩ na. Nyɩ́ puoro taa woro nɩ taa nɩ a Nɩ-kpɛ̃ɛ yuor. ²¹ A maa Pol mɩ̃ɛ nuu ɩ̃ sɛb a nanɩ puorʼɩ̃ nyɩ. ²² A nɩrɛ ma nʋnↄ a Nɩ-kpɛ̃ɛ wa, a Naaŋmɩn pↄfʋ ú nyↄw ʋ! “Marana ta” — Sɩ Nɩ-kpɛ̃ɛ, wa! ²³ A sũofʋ na yi a Nɩ-kpɛ̃ɛ Jeeju sɛ̃ ú be a nyɩ jie. ²⁴ A nʋfʋ ɩ̃ na pↄw a Jeeju-Kirisi sɛ̃ ú be a nyɩ jie nyɩ jaa.