Mark

Ǹtoo yì Ǹsɨgɨ̀nə̀ yìi

MARK

à lɛ ŋŋwàꞌànə̀ aà

ǸJIꞌÌNNǓ AŊWÀꞌÀNƏ̀ YÛ

A aŋwàꞌànə̀ yû aa a lɛ ŋŋwàꞌànə Jɔn Mark, mûŋgwàꞌà, ŋù baYuda yìi mə bɨ ghaa nloŋ ŋgaà yi a mum Ɨfàꞌà 12.12 aà; ǹdè yì a bə Mary yìi mə bɔɔ bɨ Kristo lɛ sɨ ghotə ghu nda ntsàꞌàtə̀ nɨ̂ Nwî aà. À lɛ mbə ŋgàŋàkòrə Peta yìi mə à lɛ sɨ twoŋə nɨ mû yì aà (1 Peta 5.13). Ma mùu ajàŋ m̀bə a tse bə mə â lɛ nswoŋ Peta ghu mbo nswoŋ ɨnnù jìi mə Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə̀ ŋ̀kɨ nswoŋə aa, Mark a tɨgə̀ ŋ̀ŋwaꞌanə. Jɔn Mark à lɛ ŋkɨɨ nyoŋə nɨ̂ Paul bo Barnabas ŋ̀kwɛtə nɨ̂ waa a noò yìi mə bo lɛ ŋka ŋghɛɛ a akòrə̀ nɨtəə nɨ ɨfàꞌà yi ntsyàmbìì aà (Ɨ̀fàꞌà 13.5), Barnabas a lɔgə̀ yi a noò ǹjɨ̀m bo yu tɨgə̀ ŋ̀karə a ŋgaa jî mɔꞌɔ̂ (Ɨ̀fàꞌà 15.36-39). Kaa Mark à lɛ ŋwaꞌà ŋû yî mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu jya nɨ̀ghûm ǹtsò baa bə̂.

Ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ yìi mə Mark à lɛ ŋŋwàꞌànə̀ aa ɨ dɨ̀ꞌɨ̀ nɨ̂ Yesu tsǒ ŋù yìi mə fàꞌà, ŋ̀ghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù nɨ̂ àdàꞌà bo bɨ̀ mɨ̀dàꞌà. Bɨ yə̂ nɨ̂ àdàꞌâ yi bo bɨ̀ mɨ̀dàꞌà mìi mə à lɛ sɨ fàꞌà nɨ muu aa a noò yìi mə à lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ nɨ̂ ànnù Nwî, ŋ̀ghurə nɨ̂ bə̀, m̀fiꞌi nɨ̂ ɨ̀zwì jî bɨ a atoꞌo bə̀, ǹta nɨ̂ ŋ̀gɨꞌɨ a nu bɨ̀demon, ǹliꞌinə nɨ̂ ɨ̀fansənù bə̂. Mark à ŋwàꞌànə̂ ǹgàn Yesu aa a nɨ mânjì yìi ɨ̀ ghùꞌùtə, ŋghɨrə mə bɨ̀ ka nyə nɨ̂ ɨ̀fàꞌà yìi mə à lɛ sɨ fàꞌà tsǒ Ŋ̀gàŋgàfàꞌà aa ntsyàtə ajàŋ yìi mə à lɛ mbə Ndɨ̀ꞌɨ̀nnù aà. Yesu a twoŋə̀ nɨ̀ ɨ̀bɨ̀ɨnû yi nɨ Mu Ŋù, (yə Njiꞌì Mɨ̀ghàà) ɨ̀kùm yìi mə ɨ dɨ̀ꞌɨ̀ nɨ mə, ka mə Kristo à lɛ nzì tsǒ ŋùmɨ̀sɔ̀ŋ a mûm ǹjyǎnu aa, à lɛ mbə aa Mu Nwì, Àyɔꞌɔ̀ Nwì wa mə bɨ lɛ ŋkàꞌà mə à ka yǐ zì a nyweensə̀ mbi aà. Ma nɨ̀ghàa àŋwàꞌànə̀ Mark à nɨ̂ àtɨɨ ya mə Yesu a swoŋə ghu mə Mu Ŋù à nɨ̂ Ŋ̀gàŋàfàꞌà yìi àa yə ŋgɨꞌɨ ɨ fa ntswêntɨ̀ɨ̂ yì ɨ tsuꞌu atû bə̀ ghu aà (10.45).

A mbo Mark, Ǹtoò Yesu yî Ǹsɨgɨ̀nə̀ ɨ yə aa ŋù ǹtsɨ̀m a nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̂ yì tsɨ̀mə̀: Yesu à lɛ sɨ swoŋə nɨ̂ ànnù Nwì, Nɨ̀ghàà nɨ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ nìi nɨ fa ɨlòŋ ŋ̀kwɛtə nìi a mûm Àzwì, ǹdɨꞌɨtə nii ŋkɨɨ nləꞌətə nɨ̂ ǹtɨɨ yi. Yesu à lɛ sɨ ghùrə̀ mɨghɔ̀ɔ̀ mɨ bə̂, ŋ̀kwɛtə nɨ̂ ŋ̀gàŋə̂fumə bo bɨ̀ bìi à yaa a mboŋə aa, mfa nɨ̂ mɨ̀jɨ a mbo bo. Yesu à lɛ sɨ fiꞌi nɨ̂ ɨ̀zwî jî ɨbɨ a atoꞌo bə̀, ŋ̀ghɨrə mɨ̀tsyɛ̂ myaa mɨ laà, ǹtɨɨ̀ waa ɨ dorɨtə̀. Mark a ŋwaꞌànə̀ mə ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à nɨ̌ŋ ǹtɨɨ̀ yi a nu Yesu, m̀bii ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya aa, à ka yweenə, ɨ tɨgə kɨɨ ghɨ̀rə̀ nɨ̂ ɨ̀nnù jî wè jìi mə Yesu yumbɔŋ à lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ aà (16.16-18).

Mark à zî ǹtswàntə ɨ̀nnù, ǹdɨꞌɨ nɨ̂ Yesu a ghɨrə̀ nɨ̀ ɨ̀nnù ǹtswaꞌatə, a yi nlǒ nɨ yuà, a daŋə̀ a nɨ yǐ mɔꞌɔ, Àzwi Nwî a tintə̀ nii a wâŋsə̀ ŋ̀ghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù ŋ̀khənə ghu, ǹyweꞌe noò yìi mə à ka kɔꞌɔ ghɛɛ mmàŋsə ɨfàꞌâ yi a Yerusalem aà. A Yerusalem, Mark a lɔgə̀ noò m̀fɨgɨtə ŋgɨꞌɨ yìi mə Yesu à yə ghu a mbo baYuda nɨ bɨ̀tsyàsə̂ byaa a nsi miꞌi Pilato, bɨ kweèntə̀ yi a kwo mbù ǹyweenə, Taà yi a tɨgə mbu lɔ̀gə̀ yi ŋkɔꞌɔ ntswesə a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ yu nî màꞌà, a ndɨ̀ꞌɨ àdàꞌà yi, nɨ nɨ̀ghaꞌa nìi mə à kwɛrə a njɨ̌m ɨ̀fàꞌà yìi mə à màŋsə aà.

Bɨ yatə̂ àŋwàꞌànə̀ yû aa laà:

1. Ǹlɔ̀gɨ̀nə ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ yâ 1.1-13

2. Ɨ̀fàꞌa Yesu a Galilea 1.14—9.50

3. Ǹlǒ a Galilea ŋ̀kɔꞌɔ ŋghɛɛ nɨ a Yerusalem 10.1-50

4. Ŋ̀gyà yî ǹlwìꞌìnjɨ̀m a Yerusalem bo bɨ̀ maa mbɛ̀ɛ̀ àlaꞌà 11.1—15.47

5. Àjàŋ mə Yesu à lɛ nyweenə nɨ nɨ̀wo aà 16.1-8

6. Àjàŋ mə Mmàꞌàmbi à lɛ ndɨꞌɨ ɨbɨɨnû yi a mbo bə̀ ǹtɨgə ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a aburə aà 16.9-20

Àjàŋ yìi mə Jɔn Ŋ̀gàŋmùrə bə̌ ŋkì lɛ sɨ swoŋə annù Nwî aà

(Mt. 3.1-12; Lk. 3.1-18; Jn. 1.19-28)

¹Ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ǹloŋə Yesu Kristo Mu Nwìŋgɔ̀ŋ ɨ̀ lɔ̀gɨ̀nə aa faà. ²Ǹtoo mà yû ɨ̀ lɔ̀gɨ̀nə aa tsiꞌì a ajàŋ yìi mə Ǹgàŋntoò Nwî, Yesaiah à lɛ ŋŋwàꞌànə̀ aà;

“Nwì à swǒŋ mə: ‘Yə̂ nɨ̀, mə̀ ka too ŋgàŋntoò ghà a mbìi wò

mə à ka naŋsə mânjì ghò’.1.2: Mal. 3.1

³Ǹjì ŋû yìi mə a tɔŋnə à ntaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀ ǹswoŋə nɨ mə:

‘Nɨ̀ naŋsə mânjì M̀màꞌàmbî

ǹnaŋsə ɨyàâ ji tâ ɨ̀ tsinə.’ ”1.3: Yes. 40.3

⁴Ma mùu ajàŋ Jɔn Ŋ̀gàŋmùrə bə̌ ŋkì a lɛ ntɨgə nzi a ntaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀ ǹswoŋə nɨ̂ ànnu Nwî ghu, ǹswoŋə nɨ a mbo bə̀ mə bɨ̀ bəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ myaa mmaꞌatə ɨbɨ̂ waa, ŋkwɛrə ŋkì tâ Nwì à liꞌinə ɨfansə ɨnnù jyaa.

⁵Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m lɛ sɨ fɛ̀ꞌɛ̀ nɨ a njɔ̀ꞌɔ alaꞌa Yerusalem bo bɨ̌ a mbùꞌu Yudea ntsɨ̀m ŋ̀ghɛɛ nɨ a mbɛ̀ɛ̀ Jɔn, m̀bii nɨ ɨ̀fansə ɨnnù jyaa ghu mbo, a tɨgə̀ m̀murə nɨ̂ waa a ŋkǐ Jordan.

⁶Jɔn à lɛ sɨ wɛꞌɛ ɨtsəꞌə jìi mə bɨ lɛ nnaŋsə nɨ ɨ̀nòŋ naà yìi mə bɨ twoŋə nɨ kamɛl aà; ŋ̀kɨɨ ŋwɛꞌɛ nɨ̂ ɨ̀kǒ ŋgùù, a atìi yu, ŋ̀kurə nɨ̂ ŋ̀gwèènə̀ ŋ̀kɨɨ njɨ nɨ nwu yì ǹtàꞌà. ⁷À lɛ sɨ swoŋə nɨ mbo bə̀ mə: “Ŋù yì mɔ̀ꞌɔ a yòŋə a njɨ̌m mə̀ yìi mə à kɔ̀ꞌɔ̀nə ntsyàtə̀ ghâ, m̀bə a ajàŋ yìi mə, tsiꞌì mə̀, kaa mə̀ sɨ̀ kùꞌùnə̀ a ntuŋnə mfɛ̀ɛ ŋ̀kɨ̀rə ɨbaamɨkòrə̂ ji.

⁸Mə murə ghuu aa tsiꞌǐ a ŋkì, lâ yu à kà yi kɨ murə ghuu nɨ̂ Àzwì yî Làà.”

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋkwɛrə ŋkì Satan kɨ̂ ŋ̀kwaꞌanə yi aà

(Mt. 3.13—4.11; Lk. 3.21-22; 4.1-3)

⁹À lɛ mbə tsiꞌì maà noò Yesu a fɛꞌɛ̀ a Nazareth a mbùꞌu Galilea ǹzi, Jɔn a murə̀ yi a ŋkǐ Jordan. ¹⁰Yesu à fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ wa ŋkì ŋ̀ghə̀ə kɨ təə a ntaꞌa, ǹyə aburə a ŋaꞌanə̀, Àzwì Nwî a sɨgə ntəə ghu atu, mbə tsǒ bugɨrəmɨ̀kuù. ¹¹A sɨ̀gə̀ mə̂ ǹtəə ghu tu aa, ǹjì ɨ lô a aburə ŋghaa nswoŋ mə: “Ò nɨ Mû ghà yî m̀bâŋnə̀ yìi mə mə̀ ŋkɔ̀ŋə aà, mə naŋsə ndorɨtə nloŋə ghô.”

¹²Àzwì Nwî a burə̀ ǹlɔgə yi ŋghɛɛ nɨ ghu a ntaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀. ¹³À lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹtswe wa a antaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀ a tɨtɨ̀ɨ nàà mɨtsəꞌə njwi mɨ̀ghum mi nɨkwà, Satan kwaꞌànə̀ yi. A nɨ̂ ǹjwi mà jû; baangel bɨ lɛ nzì m̀faꞌa ghu mbô.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ntwoŋ Ŋgǎŋkômbwɛ̀ ji nɨkwà aà

(Mt. 4.12-22; Lk. 4.14-15; 5.1-11)

¹⁴Nòò wâ mə bɨ lɛ ntswa Jɔn nnɨŋ a andâtsaŋə aa, Yesuà lɛ nzì a Galilea ǹswoŋə nɨ̂ ǹtoò Nwì yî ǹsɨgɨ̀nə̀ ghu. ¹⁵À lɛ sɨ swoŋə nɨ mə: “Nòò à kùꞌù mə̂; ànnù nɨfɔ̀ Nwî a tɨgə a abô. Nɨ̀ bəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ muu, m̀maꞌatə ɨbɨ̂ ghuu, mbii ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ yâ.”

¹⁶Yesu à kà mə̂ aa ntsya a aghəŋə ŋkì mɨyaa Galilea, ǹyə ŋgǎŋnkômbwɛ̀ ji baa, Simon bo mumaà yi Andrew, bo lə̂ nɨ̂ m̀bwɛ̀ nɨ̂ àmbunjya. ¹⁷Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ zi ŋka nyoŋə nàâ, mə̀ ka ghɨ̀rə tâ nɨ̀ tɨgə mbə ŋgǎŋko bə̀.” ¹⁸Bo kɨ̂ ŋ̀ghɛnsə mmàꞌàtə mbunjyâ jyaa jya ǹyoŋə yi.

¹⁹Bo bo kà mə̂ aa ŋghɛntə, a yə̂ Jɛms mu Zebedee bo mumaà yì Jɔn bo tswê a mûm àkànuꞌù yaa, ŋ̀kɛɛ nɨ̂ m̀bunjyâ jyaa. ²⁰À yə̀ mə̂ waa, m̀burə ntwoŋə waa, bo maꞌàtə̀ taà wàà Zebedee wa mûm àkànuꞌu bo bɨ̀ ŋ̀gàŋəfàꞌâ ji ǹtɨgə nyoŋə nɨ̂ Yesu.

Ŋù yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə à lɛ ntswe nɨ̂ àzwì yî bɨ̂ aà

(Lk. 4.31-37)

²¹Bo lô ŋ̀ghɛɛ ŋkuu a alaꞌa Kapernaum. À bə̀ mə njwîŋgɔ̀ŋ Yesu a ghɛɛ̀ ŋ̀kuu a ndâŋghòtə nlɔgɨnə ŋka ndɨꞌɨ nɨ̂ ànnù Nwî ghu. ²²Bə̀ yɛrə̌ ajàŋ yìi mə à lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ ànnù Nwì aa, ǹloŋ mə à lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ waa aa tsǒ ŋù yìi à tswe nɨ̂ àdàꞌà, kaa waꞌà aa tsiꞌì tsǒ ŋ̀gǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ dɨꞌɨ̀.

²³Tsiꞌì maà noò, ŋù yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə a lɛ ntswe wa ndâŋghòtə ntswe nɨ̂ àzwì yî bɨ aa, a tɔŋnə̀ tsiꞌì nɨ̀ tɨ̀ɨ̀ m̀betə mə: ²⁴“Ò tswe aa nɨ̀ àkə̀ biꞌinə̀ a Yesu mu Nazareth ? Ò zì aa a ntâ ŋ̀gɨꞌɨ a nu bìꞌì aa ɛ? Wa mə̀ zi ŋù yìi mə ò nɨ ghu aà. Ò bə aa Yu wa yìi mə à Laa màŋsə̀, ǹlo a mbo Nwì aà.”

²⁵La Yesu a wenə̀ yi nswoŋ mə, “Kutə ntsû gho wâ, m̀fɛꞌɛ ghu nû.”

²⁶Àzwì yî bɨ ya a tsɨgə̀ ŋû wa, ǹyəꞌə tsiꞌì nɨ̀ mɨ̀tɨ̀ɨ̀ m̀fɛꞌɛ ghu nû. ²⁷Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ ntswe wa nda aa bɨ yɛrə̀ ǹtɨgə mbetə nɨ̂ waa bo nɨ bo mə: “Ma yuù ànnù a lo aà fə̀ aa ɛ? Àa ànnù yî fii yi mɔꞌɔ mə a lɔ̀ɔ ndɨ̀ꞌɨ̀ aa ɛ? A wenə nɨ̂ ɨ̀zwì jî bɨ nɨ̂ àdàꞌà, ŋ̀ghɨrə ɨ yuꞌunə̀ nii!”

²⁸Ǹlɔgɨnə maà noò ŋ̀gàn Yesu ɨ burə̀ ǹsɛɛnə a ɨdɨgə tsɨm a mbùꞌù àlaꞌa Galilea.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə bə̂ bî ghàꞌàtə̀ aà

(Mt. 8.14-17; Lk. 4.38-41)

²⁹Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji, Jɛms nɨ Jɔn lɛ mburə nlo nghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kuu a nda bɨ̀ Simon bo Andrew. ³⁰Nɔ̂ŋsə Simon à lɛ nnɔ̀ŋ a ɨkuu ŋghɔɔ nɨ fibà. Yesu à kùù mə̂ bɨ burə̀ ǹswoŋ ghu mbô. ³¹A ghɛɛ̀ ghu mbɛ̀ɛ̀, ǹtswa abô yi, ŋ̀ŋɛɛ yi, m̀bɨɨnsə. Fibà wa a burə̀ m̀maꞌatə yi, a bɨɨ̀nə̀ ǹlɔɔ mɨjɨ mfa a mbo bo.

³²À bə̀ mə a ŋkwɛ̂fɔ̀, a nɨ nòò ǹtso nòò, bɨ lɔgə̀ ŋ̀gàŋmɨghɔ̀ɔ̀ a bɔ̀ꞌɔ nɨ bə̀ bìi mə bɨ lɛ ntswe nɨ bɨ̀demon aa bɨtsɨ̀m ǹzi nɨ bo a mbo Yesu. ³³Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m ma mùu njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa bɨ lɛ mburə mfɛꞌɛ nzì ghotə wa ntsǔ ndâ. ³⁴Yesu à lɛ mburə ghurə waa bìi mə bɨ lɛ sɨ ghɔ̀ɔ̀ aa tsiꞌì bì ghàꞌàtə̀; bo lɛ ntswe nɨ mɨ̀ghɔ̀ɔ̀ tsiꞌǐ ɨbəŋ ɨbəŋə̀. À lɛ ŋkɨ mfiꞌi bɨ̂demon bî ghàꞌàtə a atoꞌo bə̀, kaa waꞌà lò m̀bii nɨ mə tâ demon wa yì tsù à ghaa, ǹloŋ mə bɨ lɛ zi ŋû yìi mə Yesu nɨ ghu aà; kaa Yesu yumboŋ kaa a waꞌà bàŋnə̀ ǹlɔɔ mə tâ bo ghɨrə tâ bə̂ zi.

À àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ nswoŋə annù Nwî a Galilea aà

(Lk. 4.42-44)

³⁵Yesu à lɛ nlɛ mbɨ̀ɨ̀nə̀ m̀fɛꞌɛ tsiꞌì tɨ̀tugə tɨ̀tugə, nòò a burə̀ nsaꞌatə mbɔŋ tâ àbɛ̀ɛ̀ fuꞌu, a ghɛɛ̀ a adɨgə yìi mə kaa bə̀ lɛ waꞌà ghu tswê aa a ntsàꞌàtə Nwì ghu. ³⁶Lâ Simon bo bɨ̀ ŋ̀ŋàŋakòrə̂ ji lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ ŋ̀ka nlɔɔ yi nyoŋə. ³⁷Bo yə̀ mə̂ yi, ǹswoŋ mə: “Bə̀ bɨtsɨ̀m bɨ lɔ̀ɔ̀ nòô!”

³⁸A swoŋə a mbo bo mə: “Nɨ̀ zi tâ bìꞌinə̀ fɛꞌɛ faà ŋ̀ghɛɛ ɨlaꞌa jǐ mɔꞌɔ jìi mə ɨ tswe ŋkòòntə̀ fàa a mbɛ̀ɛ̀ àlaꞌa yua aà, tâ mə̀ kɨ nswoŋə annù Nwì ghu, ǹloŋ mə a nɨ annu yìi mə ma lɛ nzì a ghɨ̀rə aa.”

³⁹A fɛꞌɛ̀ ǹtɨgə ŋkuu nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀ tsɨ̀m jìi mə ɨ lɛ ntswe a Galilea aa, ǹswoŋə nɨ̂ ànnu Nwì a ndâŋghotə, ŋ̀kɨɨ mfiꞌi nɨ bɨ̀demom a atoꞌo bə̀.

À àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə̀ ŋû àkɨkwen aà

(Mt. 8.1-4; Lk. 5.12-16)

⁴⁰Ŋù àkɨ̀kwen yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ nzì a mbɛ̀ɛ Yesu ǹswɛtə mɨkuꞌutə̂ mi ghu nsi, m̀buꞌu mbo ghu mbo mə tâ à kwɛtə yi; ǹswoŋ mə: “Ò bə kɔ̌ŋ boŋ ò ghɨ̀rə nû yà ɨ laà.”

⁴¹Yesu à lɛ ŋko mɨlɨ̀ŋnə̀ yì ǹnâsə abô yi, m̀mɔɔntə yi ghu nswoŋ mə: “Mə̀ kɔ̀ŋə̂; tâ nû yò ya laa!” ⁴²Àkɨ̀kwɛn ya a lɛ ŋkɨ mburə ŋghɛnsə nsɨgə ghu nû, nû yì ya ɨ kɨ̂ ǹtɨgə nlaa. ⁴³Yesu a tɨgə̀ ǹnaŋsə ŋghaa ghu mbo tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀ ǹswoŋ mə tâ à lo ŋghɛ̀ɛ̀ yi ⁴⁴ŋkɨ nswoŋ mə: “Yə̂, ò ghɛɛ, ò tsuu annù tsu a mbo ŋù lǒ swoŋə, lâ m̀bàŋnə̀ ŋ̀ghɛɛ ndɨ̀ꞌɨ ɨbɨɨ nû gho a mbô ŋ̀gàŋmàꞌa Nwì, ŋ̀kɨ mfa ayoo mmaꞌanwì yìi mə Moses à lɛ lə̀ə̀ aa, tǎ dɨ̀ꞌɨ a mbo bə̀ mə nû yò ɨ̀ làà mə̂.” ⁴⁵Lâ ŋù wa a bâŋnə̀ ŋ̀ghɛɛ ŋ̀ka lɛnsə nɨ̂ àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə̀ yi aa a mbo bə̀ bɨ̀tsɨ̀mə̀, a tɨgə̀ ŋ̀ghɨrə a tsyânə̀ a mbo Yesu mə tâ à bu ŋka ŋkuu alaꞌa yì tsu nɨ̂ nsî. Ma mùu àjàŋ, Yesu a tɨgə̀ ǹtswe tsiꞌì a ɨdɨgə jìi mə bə̀ lɛ waꞌà ghu tswe aà, bə̀ tɨgə̀ ǹlo nɨ ɨdɨgə ɨdɨgə nzi ghu mbɛ̀ɛ̀.

À àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə mbwenkə aà

(Mt. 9.1-8; Lk. 5.17-26)

¹Ǹjwi jì tsu lɛ ŋghə̀ə kɨ tysa Yesu a bû m̀bɨɨ fu a alaꞌa Kapernaum; à bɨ̀ɨ̀ mə̂ bə̀ burə̀ ǹlaansə mə à kwɛ̀ɛ̀ mə̂ ǹtswe a ndùgə̀. ²Bə̀ lɛ nyuꞌu nzi ŋghotə a ntsǔnda yìi mə Yesu à lɛ ntswe ghu aà, m̀burə ŋghaꞌa nluu ɨdɨgə, kaa àbwarə waꞌà bù mbə a ntysa ŋkuu a mûm ǹdâ. Yesu a tɨgə̀ ǹswoŋə nɨ̂ ànnu Nwi a mbo bo. ³À kà mə̂ aa nswoŋə aa bə bî mɔꞌɔ bi nɨkwà bɨ beꞌě mbwenkə nzi nɨ ghu ghu mbô. ⁴Tsǒ mə kaa àbwarə a lɛ ŋwaꞌǎ wa ntsǔnda tswe aa, bo lɛ kɔꞌɔ a atunda, ǹlɔbɨtə nnaŋsə abùꞌù ghu, a kəꞌə̀ àdɨ̀gə̀ ya yìi mə Yesu a lɛ ntswe ghu aà. Bo màŋsə̀ mə̂ ǹlɔgə mbwenkə wa nɨ̂ ɨ̀kùù yìi mə bo lɛ mbèꞌè ghu aa, ntsurɨsə wa nɨ̂ àbùꞌù ǹsɨgɨsə a nsi Yesu. ⁵Yesu à yə̀ mə abìintɨɨ yìi mə bo lɛ ntswe nɨ yu aa, ǹswoŋ a mbo m̀bwènkə̀ wa mə: “Mû ghà, wa bɨ lìꞌìnə̀ mə ɨfansənû jô.”

⁶Ŋ̀gǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ jî mɔꞌɔ lɛ ntswe ghu, ǹtɨgə mbetə nɨ a mûm ǹɨ̀tɨɨ bo mə: ⁷“Ŋù ghû à tsyà aa la ŋka ŋghaa fàa ajàŋ aa ɛ? A ghàà laà m̀bəgɨtə aa Nwì! Kaa ŋù tsu kaa sɨ̀ ghu tswê mə m̀bə liꞌinə̀ ɨ̀fansənnù bə̂ ntsyatə Nwî yuyu.”

⁸Yesu à lɛ mburə ŋ̀ghɛsə nzi ɨnnù ma jû mə bɨ lɛ sɨ kwàꞌàtə nɨ a atu bo aà, ŋ̀waꞌasə waa, m̀betə mə: “Nɨ kwaꞌatə ɨjaŋ ɨnnu ma jû a atu bù aa a ya aa ɛ? ⁹A laà waŋsə aa a nswoŋə a mbo mbwènkə̀ ghuà mə, ‘mə̀ lìꞌìnə̂ ɨ̀fansənnù jô,’ kə̀ mə: ‘Bɨ̀ɨ̀nə nlɔ̀gə ɨkuù gho wa ŋka ghɛ̀ɛ̀ noò lɛ?’ ¹⁰Wa mə̀ ka dɨ̀ꞌɨ a mbo bù mə Mu Ŋù à tswe nɨ̀ àdàꞌà fàa mbi a lìꞌìnə ɨ̀fansənnù bə̂.” À ghàà mə̂ laà aa ntɨgə nswoŋə a mbo m̀bwènkə̀ wa mə: ¹¹“Mə̀ swòŋə a mbo wò, bɨ̀ɨ̀nə nlɔgə ɨkuù gho wa ŋghɛ̀ɛ̀ gho a nda wò.”

¹²M̀bwènkə̀ wa a bɨɨ̀nə̀, m̀burə nlɔgə ɨkuù yi wa, ǹtəə tsya mfɛ̀ꞌɛ̀ yi a nsi bə̀ bya bɨ̀tsɨ̀m; a burə̀ m̀bə tsiꞌì ànnù yî yɛ̌yɛrə a mbo bo. Bo tɨgə̀ ŋ̀ghaꞌasə nɨ̂ Nwî ǹswoŋə nɨ mə, “Kaa bìꞌì lɛɛ̀ waꞌǎ annù tsu laà yə̂!”

A ajàŋ yìi mə Yesu lɛ ntwoŋə Levi aà

(Mt. 9.9-13; Lk. 5.27-32)

¹³Yesu à lɛ mbù ŋ̀ghɛɛ fu a aghəŋə ŋkì mɨyaa Galilea; àkùrə̌ bə̂ a zî ŋ̀karɨsə yi, a tɨgə̀ ǹlɔgɨnə ŋka ndɨꞌi waa. ¹⁴À màŋsə̀ mə̂ ǹlo ŋka ŋghɛɛ wa aghəŋə ŋkì, nyə ŋ̀gàŋkwɛrə bɨ̀tâx, Levi, mu Alfeus a tswê a ndâ ŋkwɛrə bɨ̀tâx. Yesu a swoŋ ghu mbo mə: “Zǐ ŋka nyòŋə̀ nàâ.” Levi a burə̀ m̀bɨɨnə ntɨgə nyoŋə nii.

¹⁵À ghaꞌà a bɔ̀ɔ̀ mə̂ ǹsaꞌatə, Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ghɛɛ̀ a nda Levi a njɨ ghu. Ŋ̀gǎŋkwɛrə bɨ̀tâx bo bə̀ bî bɨ bî ghàꞌàtə̀ lɛ ntswe bo bo ntɨgə njɨ; ǹloŋ mə bə̀ bî ghàꞌàtə̀ lɛ sɨ yòŋə̀ Yesu maa noò. ¹⁶Ŋ̀gǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀nsə̀ jî mɔꞌɔ jìi mə ɨ lɛ mbə baFarɨsai aa ɨ lɛ nyə a ajàŋ yìi mə Yesu lɛ sɨ jɨ bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋkwɛrə bɨ̀tâx bo bɨ̀ bə̀ bî bɨ aa, mbetə a mbo ŋgǎŋyəgə̂nnù ji mə: “Taà ghùù a jɨ bo bɨ̀ ɨ̀jàŋ bə̂ ma ju aa a ya ɛ?”

¹⁷Yesu a yuꞌù ànnù yìi mə bo lɛ sɨ ghàà aa, ǹswoŋə mbo bo mə: “Bə bìi mə bɨ tswe bɨtɨ̀ɨ̀ aa, kaa bɨ sɨ dɔgɨtà lɔɔ, a dɔgɨtà aa a lɔ̀ɔ ŋgàŋmɨghɔ̀ɔ̀. Kaa mə̀ lɛ waꞌà aa a ntwoŋ bə̀ bìi mə ànnǔ yaa a tsinə aa zî, mə̀ lɛ zì aa a ntwoŋ bə̀ bî bɨ̂.”

Ànnù ǹloŋə nsiꞌisə ɨbɨɨ nu tɨ̀ jɨ

(Mt. 9.14-17; Lk. 5.33-39)

¹⁸À lɛ mbə maà nòò ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Jɔn bo bɨ̀ baFarɨsai lɛ sɨ siꞌisə ɨbɨɨnu waa tɨ jɨ̂ ǹtsaꞌatə nɨ̂ Nwî; bə̀ bî mɔꞌɔ zî m̀betə Yesu mə: “Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnu Jɔn bo bɨ̀ jǐ baFarɨsai bɨ siꞌisə ɨbɨɨnû tɨ jɨ̂ ǹtsaꞌatə nɨ̂ Nwî lâ kaa bǒ waꞌà ma mùu ajàŋ ghɨrə̀ aa a ya aa ɛ?”

¹⁹Yesu betə̀ waa mə: “M̀bə bə̀ bìi mə bɨ twoŋə waa a adɨgə nɨyɔꞌɔ bɨ tuu mɨjɨ, ǹsiꞌisə ɨbɨɨnû waa tɨ jɨ̂, ǹlii nɨ̂ ǹdoo mûŋgèn wa yìi mə bo tswe ghu mbɛ̀ɛ̀ aa ɛ? Àjàŋə mə ǹdoo mûŋgèn wa à tswe bo bo aa, kaa m̀bə bo waꞌà mɨjɨ tuu nsiꞌisə ɨbɨ̀ɨnû waa tɨ jɨ̂. ²⁰Lâ nòò yî mɔꞌɔ̀ à tswe ghu mə bɨ ka yi lɔ̀gə̀ ǹdoo mûŋgèn wa ghɛ̀ɛ̀ nɨ ghu, maa noò, mbə bo tse bɔŋ tuu mɨjɨ̂, ɨ siꞌisə ɨbɨɨnû wa tɨ jɨ̂.

²¹“Kaa m̀bə ŋù tsù waꞌà kà ǹlɔgə asàꞌa atsə̀ꞌə̀ yî fii a ŋkɛ̀ɛ̂ àtsəꞌə̀ yî lwèn ghu; m̀bə a ghɨrə ma mùu ajàŋ boŋ, àdɨ̀gə̀ ya mə bɨ kɛɛ aa a ka bu sàꞌànə lò yi, tâ àbàꞌa atsə̀ꞌə̀ yî fii ya tâ à yɛnə nlò yi, m̀baŋnə ntɨgə nɨŋə abùꞌù yi ghàꞌàtə̀ a nɨ atsə̀ꞌə̀ yî lwèn yâ. ²²A kɨ̂ m̀bə ŋgɨ̌ŋgɨ̀ŋ mə kaa m̀bə ŋù a waꞌà mɨlùꞌù mî fii lɔ̀gə̀ ǹnɨŋə nɨ̂ ŋ̀gùù mɨ lùꞌù jî lwènə̀, à bə nɨŋ boŋ mɨ̀lùꞌù mya mɨ ka bwǐ ŋgùù jya, tâ mɨ̀lùꞌù mya saa, tâ ŋgùù jya kɨ mbɨꞌɨ. Bɨ nɨŋ mɨlùꞌù mî fii aa a nɨ̂ ŋgùù jî fiì.”

Àbetə̀ ǹloŋ njwîŋgɔ̀ŋə̀

(Mt. 12.1-8; Lk. 6.1-5)

²³Yesu bo bɨ̀ ŋgǎŋyəgə̂nnù ji lɛ sɨ tsyà a mûm ǹsòo ànsaŋ a njwîŋgɔ̌ŋ, bo kà mə̂ aa tsya, ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ kâ ǹtɨɨ nɨ̂ ànsaŋ wa yì mɔꞌɔ ŋkurə. ²⁴BaFarɨsai bî mɔꞌɔ lɛ nyə, nswoŋ ghu mbo mə: “Yə̂, kaà sɨ̀ kuꞌùnə̀ a nɨ nɔ̀ŋsə̀ mə tâ ŋgǎŋyəgə̂nnù jo ɨ̀ ka ŋghɨrə laà, a njwîŋgɔ̌ŋə̀.”

²⁵Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə: “Nɨ̀ lɛɛ̀ waꞌà ànnù ya yìi David lɛ ŋghɨ̀rə̀ aa twoŋ, wa noò yìi mə à lɛ sɨ lɔ̀ɔ ayoo yî jɨ̀, a ajàŋ yìi mə ǹjì ɨ̀ lɛ yaŋə yi bo bɨ̀ bə̀ bi aa ɛ? ²⁶David à lɛ ŋkuu a ndâmàꞌanwì, a noò yìi mə Abiata a lɛ mbə ŋ̀gàŋmàꞌa Nwi yî ŋ̀wè aa, ŋ̀kurə abaa Nwì, ŋ̀kɨ mfa yî mɔꞌɔ a mbo bə̀ bìi mə bo bo lɛ ntswe aà. Nɨ̀ zi mə a nɨ nɔ̀ŋsə̀ yìꞌinə̀ mə a abaa mà yû aa mbə a kurə tsiꞌì ŋ̀gǎŋəmàꞌa Nwì.2.26: 1 Sam. 21.1-6”

²⁷Yesu a lwìꞌìsə̀ ǹswoŋ a mbo bo mə: “Bɨ lɛ lə̀ə njwîŋgɔ̂ŋ aa nloŋə bə̂, kaa bɨ lɛ ŋwaꞌà lə̀ə̀ aa mə tâ njwîŋgɔ̀ŋɨ̀ ka nsaꞌa nɨ̂ bə̂. ²⁸Wa Mu Ŋu a nɨ̂ M̀màꞌàmbî yìi a saꞌa njwîŋgɔ̀ŋə̀ aà.”

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ghùrə̀ ŋù yìi mə nɨ̀kwɛɛ̀ ni nɨ lɛ ŋkwo aà

(Mt. 12.9-14; Lk. 6.6-11)

¹Yesu à lɛ mbù ŋ̀ghɛɛ ŋkuu a ndâŋghòtə̂. Ŋù yî mɔꞌɔ à lɛ ntswe ghu mə nɨ̀kwɛɛ̀ ni lɛ ŋkwo. ²Bə̀ bî mɔꞌɔ lɛ ntswe ghu ǹlɔɔ nɨ̂ ǹnɨ̀ŋə̂ ànnù a nu Yesu. Bo lɛ nnaŋsə ntɨgə nlii nɨ a nyə mə kə̀ à ka ghùrə ŋû wa a njwîŋgɔ̀ŋ lɛ. ³Yesu à lɛ nswoŋ a mbo ŋu wa mə nɨ̀kwɛɛ̀ ni lɛ ŋkwo aa mə: “Fɛ̀ꞌɛ nzǐ ntəə a mbìì faà mə!” ⁴À fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ ǹzi ntəə, Yesu a bəŋ mbetə a mbo bo mə: “Nɔ̀ŋsə̀ yìꞌinə̀ a dɨ̀ꞌɨ mə tâ bɨ̀ ka ŋghɨrə aa ɨbɔ̀ŋ kə̌ ɨbɨ a njwîŋgɔ̀ŋ aa ɛ? À bìi mə bɨ̀ yweensə ŋû kə̀ mə bɨ̀ zwitə a njwîŋgɔ̀ŋ aa ɛ?”

À bètə̀ mə̂ laà aa kaa bo tswê waꞌà kwɛꞌɛ̀. ⁵A liì waa ntsya ŋkarɨsə nɨ̂ afìi miꞌì, la m̀bàŋnə̀ ǹjəŋnə siꞌi nloŋ mə bo lɛ ŋkɨɨ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa aà; ǹswoŋə a mbo ŋù wa mə: “Sèntə̀ nɨkwɛɛ̀ nô.” A sêntə̀ nɨ̀kwɛɛ̀ ni nya, nɨ burə̀ ǹtɨɨ. ⁶BaFarɨsai bya bɨ bɨɨ̀nə̀ m̀fɛꞌɛ wa ndâŋghòtə ŋghɛɛ bo bɨ̀ bə̀ bɨ Herod burə̀ boontə a ntaŋə ajàŋ yìi mə bo ka tsyǎ ghu zwitə yi aà.

Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ yìi mə ɨ lɛ nyòŋə̀ Yesu wa aghəŋə ŋkì mɨyaa aà

⁷Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ ŋ̀ghɛɛ a ŋkì mɨyaa Galilea. Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ bî ghàꞌà ŋ̀ghaꞌa bìi mə bɨ lɛ nlǒ a Galilea bo bɨ̀ a Yudea aa ɨ burə̀ m̀fɛꞌɛ ntɨgə nyoŋə nii. ⁸Bǐ mɔꞌɔ bɨ lô a Yerusalem, bi mɔꞌɔ bɨ fɛ̀ꞌɛ̀ a mbɛ̀ɛ̀ àlaꞌa Idumia, bo bî mɔꞌɔ bɨ lô a njiì ŋkǐ Jordan, ŋ̀kɨ lo a mbɛ̀ɛ̀ ɨ̀laꞌa Tai bo bɨ̀ Sidon. Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ yî ŋ̀ghàꞌà ŋ̀ghaꞌa ma ghû ɨ lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ nzi ghu mbɛ̀ɛ aa nloŋ mə bɨ lɛ nyuꞌu ɨnnù jìi mə à lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ aà. ⁹Yesu à yə̀ mə nnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa ɨ zî ǹtɨgə mburə ŋ̀ghaꞌa bə siꞌi; a swoŋ a mbo ŋ̀gǎŋyəgə̂nnu ji mə tâ bɨ̀ lɔɔ akànuꞌu mfa tâ yù kuu ghu mum tâ bə̀ bya waꞌà yi lô ǹnɔrə̀. ¹⁰À lɛ sɨ bə aa boŋ à ghùrə̀ mə̂ bə̂ bɨ burə̀ ŋ̀ghaꞌa tsiꞌǐ annù, ma yû a tɨgə̀ ŋ̀ghɨrə mə tâ ŋ̀gàŋmɨghɔ̀ɔ tsɨ̀m tɨgə nzwu nyoŋə nɨ a mmɔɔntə yu. ¹¹Bɛɛ mə ɨ̀zwì jî bɨ ɨ yǐ nyə yi, ɨ wô ghu nsi ntɔŋnə nswoŋ mə: “Ò nɨ Mu Nwì wâ.”

¹²A bâŋnə̀ ǹswoŋ a mbo ɨ̀ ŋkwantə mə tâ bo tsuu lǒ ghɨ̀rə̀ tâ bɨ̀ zi ŋû yìi mə yu nɨ ghu aà.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ntsɔꞌɔ ŋgǎŋtoò ji nɨghûm ǹtsò baa aà

(Mt. 10.1-4; Lk. 6.12-16)

¹³Yesu à lɛ ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a atu ntaꞌa, ǹtwoŋ bə̂ bìi mə à lɛ nlɔ̀ɔ ntwoŋə aà; à twòŋ mə̂, bɨ tɨgə̀ ǹzi ghu mbɛ̀ɛ̀. ¹⁴À lɛ ntsɔꞌɔ bə̀ nɨghûm ǹtsò baa a tɨtɨ̀ɨ bo mə tâ bo bo tswe, tǎ tâ yù too waa a nswoŋə ànnù Nwì, ¹⁵tâ yù kɨ mfa adaꞌa a mbo bo a mfurə bɨ̀demon a atoꞌo bə̀.

¹⁶Bə̀ bìi mə à lɛ ntsɔꞌɔ waa à lɛ mbə: Simon yìi mə ə̀ lɛ mfa mɨ̂kɛ̀ꞌɛ̀sə̀ mi nɨ Peta aà. ¹⁷Jɛms nɨ mumaà yì Jɔn, bɔɔ bɨ Zebedee bìi mə̀ Yesu à lɛ twoŋ ŋkɛꞌɛsə nɨ Boanarges, ǹjiꞌì ɨ̀kùm ma ghû ɨ bə mə, “bɔɔ bɨ mbə̀ŋə̀.” ¹⁸Andrew, nɨ Philip, nɨ Batolomeo, nɨ Mateo, nɨ Tomas, nɨ Jɛms mu Alfeus, nɨ Thadeus, nɨ Simon mu Kana. ¹⁹A bɔꞌɔ nɨ Judas Iskariot mə lɛ mfèe Yesu aà.

Àjàŋ mə bɨ lɛ nswoŋ mə Yesu à tswe nɨ̀ Beelzebul a atoꞌo yu aà

(Mt. 12.22-32; Lk. 11.14-23; 12.10)

Yesu à lɛ ntɨgə nlo ŋkwɛɛ yi fu a ndùgə̀. ²⁰À kwɛ̀ɛ̀ mə̂ ŋ̀kuu a nda, àkùrə̀ bə̂ a bû ŋ̀ghotə nzi ghu mbɛ̀ɛ̀ a tɨgə̀ ǹtsyanə ghu mbo bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnu ji a njɨ mû àyoò. ²¹Ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ yì ɨ̀ lɛ nyuꞌu, m̀fɛꞌɛ nzì a ntswa yu nloŋ mə bə̀ lɛ sɨ tɨgə nswoŋə nɨ mə: “A baanə aà bàànə̀.”

²²Ŋ̀gǎŋdɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ jìi mə ɨ lɛ nlo a Yerusalem ǹsɨgə aa, ɨ lɛ sɨ swoŋə nɨ̂ mə: “À tswe nɨ̀ Beelzebul a atoꞌo yu. A fiꞌi nɨ̂ ɨ̀zwì jî bɨ̂ a atoꞌo bə̀ aa nɨ̂ àdàꞌa m̀fɔ̀ bɨ̀demon mà ghû.”

²³Bɨ kà mə̂ aa nswoŋə laà aa, Yesu a twoŋə̀ waa ŋ̀ghaa a mbo bo nɨ nɨ̀ghàà nî nàà, m̀betə waa mə: “M̀bə Satan a bû m̀furə Satan yumbɔŋ aa mə a kə aa ɛ?” ²⁴M̀bə̂ àlaꞌa a yâtə̀ yi ǹtswe ɨtu ɨtu, ŋ̀ka nto nɨ̂ waa bo nɨ bo boŋ mbə a tɨgə̀ m̀bu ntəə aa la aa ɛ? ²⁵Kə̀ m̀bə̂ ǹda ɨ yâtə̀ yi ntswe ntsǔtsù, ǹtɨgə nto nɨ̂ waa bo nɨ bo boŋ mbə ɨ tɨgə̀ m̀bu ntəə aa mə a kə aa ɛ? ²⁶Ma la a bə mə, m̀bə Satan a bɨɨ̀nə̀ ŋka nto nɨ̂ ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ yì, ǹjaꞌa ndâ yì yumbɔŋ, bo tɨgə̀ ǹtswe ntsǔtsù, bəə boŋ kaa mbə ɨ waꞌà təə̀, a bàŋnə̀ ǹlɔɔ aà m̀bɔ̀ꞌɔ̂ ŋ̀kwɛ̀ꞌɛ̀ yì.

²⁷A kɨ̂ m̀bə ŋ̀gɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ mə kaa m̀bə ŋù tsù waꞌà ghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kuu a nda ŋù mɨ̀tɨ̀ɨ̀, m̀fuꞌu ndâ yì tɨ fùù ǹtswa yi ŋkwerə mbɔŋ fuꞌu nda yâ.

²⁸“Mə̀ swǒŋ a mbo bù tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ mə m̀bə Nwì à tse lìꞌìnə ɨfansənnù bə̂ tsiꞌì tsɨ̀m bo bɨ̀ m̀bə̀gɨ̀tə ntsɨ̀m yìi bɨ bə̀gɨ̀tə̀ nii ghu aà. ²⁹Lâ ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à ghàa nɨghàà m̀bəgɨtə Azwì Nwî yìi mə a laa màŋsə̀ ghu aa, kaa Nwì à ka yǐ waꞌǎ ɨbɨ̂ yi liꞌinə̀ bə̂, ǹloŋ mə à ghɨ̀rə aà ɨ̀bɨ yìi ɨ lwiꞌi nɨ̂ŋkoŋ aà.” ³⁰Yesu lɛ nswoŋ ma mùu ajàŋ aa nloŋ mə bo lɛ swǒŋ mə: “À tswe nɨ̀ àzwì yî bɨ a atoꞌo yu.”

Ǹdè bɨ̀ Yesu nɨ bɔɔ bɨ maà bi

(Mt. 12.46-50; Lk. 8.19-21)

³¹Ǹdè bɨ̀ Yesu nɨ bɔɔ bɨ maà bi bi mbâŋə̀ lɛ nzì ǹtəə a abɛɛ, ǹtoo bə̂ mə bɨ̀ twoŋə yi. ³²Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ lɛ ntswe ntsya ŋkarɨsə yi; bɨ kuu nswoŋ ghu mbo mə: “Ǹdè ghò bo bɨ̀ bɔɔ bɨ maà bo bǐ mbâŋnə̀ bɨ təə a abɛɛ nlɔɔ nòô.”

³³Yesu a kwiꞌi mə: “Ǹdè ghà nɨ bɔɔ bɨ maà ba bǐ mbâŋnə̀, à nɨ bɨ̀wò aa ɛ?” ³⁴M̀bəŋkə yi, ǹlii bə̂ bya mə bɨ lɛ ntswe ntsya ŋkarɨsə yi aa, ǹswoŋ mə: “Àa ǹdè ghà bo bɨ̀ bɔɔ bɨ maà ba bǐ mbâŋnə̀ buà mə! ³⁵Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə a ghɨ̀rə annù yìi mə Taà ghà a lɔ̀ɔ̀ aa, à nɨ mumaà ghà yî m̀bâŋnə̀ bo mumaà ghà yî màŋgyɛ̀ nɨ̂ ǹdè ghà.”

Nɨ̀ghàà nî nàà ǹloŋə ŋgàŋmbweꞌè ǹjoò

(Mt. 13.1-9; Lk. 8.4-8)

¹À lɛ mbù m̀bə a njwi yì mɔ̀ꞌɔ Yesu a lɔgɨ̀nə̀ ŋka dɨꞌɨ nɨ̂ ànnù a mbo bə̀ a mbɛ̀ɛ ŋkì mɨyaa Galilea, ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ ɨ nzi ŋkarɨsə yi mburə ŋghaꞌa ŋghaꞌa; a tɨgə̀ ŋ̀kuu a mûm àkanuꞌu, ŋ̀kuntə ŋghɛɛ wa mûm ŋ̀ki, ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ bya ɨ tɨgə̀ m̀baŋnə ntswe a ntaꞌa wa aghəŋə ŋkì.

²A dɨꞌɨ̀ nɨ̂ ɨ̀nnù jî ghàꞌàtə̀ a mbo bo nɨ̂ mɨ̀ghàà mî nǎnaa, ǹswoŋ a mbo bo mə: ³“Ŋù yì mɔ̀ꞌɔ à lɛ ŋghɛ̀ɛ mbweꞌê ǹjoo ŋgwɛ̀ꞌɛ̂ ji, ⁴àkà mə̂ aa mbweꞌe aa, ǹjoo jya jǐ mɔꞌɔ ɨ wô a ndômânjì, bɨ̀sɨŋ bɨ zî ǹsyɛ ŋkurə. ⁵Jǐ mɔꞌɔ ɨ wô a adɨgə nsyɛ yìi mə a lɛ mbə tsiꞌì ŋ̀gɔ̀ꞌɔ ŋgɔ̀ꞌɔ̀, kaa ǹsyɛ ɨ waꞌà ghu tswê ŋ̀ghaꞌatə. Ǹjoo jya ɨ wâŋsə̀ ǹtoo, ǹloŋ mə kaa ǹsyɛ yìi mə ɨ̀ lɛ ntswe wa atu ŋgɔ̀ꞌɔ̀ aa kaa ɨ̀ lɛ ŋwaꞌà tsotə̀ aà. ⁶Ɨ tòò mə̂, nɨ̀nòò a tɔɔ̀ mɨ̀jɨ mya mɨ yɔrə̀, ǹloŋ mə kaa mɨ̀ŋgàŋ myaa kaa mɨ lɛ ŋwaꞌà a nsyɛ tsotə̀ aà. ⁷Ǹjoo jǐ mɔꞌɔ ɨ lɛ wǒ a tɨtɨ̀ɨ kə̀rə̀kərə. Ɨ tòò mə̂, kə̀rə̀kərə wa a kɔꞌɔ lɨmtə ŋkwerə ɨ kwo, kaa ɨ waꞌà mɨ̂ntà koonə̀. ⁸Ǹjoo jya jǐ mɔꞌɔ ɨ lɛ ntɨgə ŋwǒ a adɨgə nsyɛ yì sɨgɨ̀nə̀, ŋkɔꞌɔ nsɛnsə ŋwɛ̀ꞌɛ̀ ɨ ghaꞌatə: Jǐ mɔꞌɔ koonə̀ m̀bùm mɨghum mi ntarə, jǐ mɔꞌɔ koonə mɨghum mi ntoꞌo, jǐ mɔꞌɔ koonə̀ ŋ̀khɨ̀ yî fùùrə̀.”

⁹Yesu à ghàà mə̂ m̀maŋsə, ǹswoŋ mə: “Ŋù yìi à tswe nɨ̂ ɨ̀tôŋnə̀ aa tâ à yuꞌu.”

Ǹjiꞌì nɨ̀ghàà nya nìi mə Yesu à lɛ nnaa aà

(Mt. 13.10-17; Lk. 8.9-10)

¹⁰Nòò yii mə Yesu à bɨ̀ɨ̀ mə̂ tswe tsiꞌì yù yù aa, bə̀ bya bìi mə bo bo lɛ ntswe a bɔ̀ꞌɔ nɨ̂ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya nɨ̀ghûm ǹtsò baa aa, bɨ zî ghu mbɛ̀ɛ̀, m̀betə yi mə tâ à tɔꞌɔtə njiꞌì nɨ̀ghàà nya mə à lɛ nnaa aa a mbo bo. ¹¹Bɨ bètə̀ mə̂ aa, a swoŋ a mbo bo mə: “Nwì à fa mɨ̀tsyɛ̀ a mbo bù mə tâ nɨ̀ zi annù yî àlɔ̀ꞌɔ̀sə̀ ǹloŋə annù nɨfɔ̀ yi. Lâ a ŋghɛɛ a nɨ bə̀ bìi mə bɨ sɨ̀ a tɨtɨ̀ɨ bù tswe aa, bɨ yuꞌu ɨnnù tsɨ̀m aa nɨ nɨ̀ghàà nî nǎnaa.

¹²‘Ta bo naŋsə nlii nlìì, kaa waꞌà yə̂;

ǹnaŋsə yuꞌutə yuꞌutə, kaa waꞌà bàŋnə̀ yuꞌu tâ à laa a atu bo;

m̀bɨ̀ꞌɨ̀ bo lô m̀bəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ myaa tǎ tâ Nwì à liꞌinə ɨfansənnù jyaa.4.12: Yes. 6.9-10’ ”

Yesu à tɔ̀ꞌɔ̀tə̀ ǹjiꞌì nɨ̀ghàà nî nàà nya nloŋ ŋ̀gàŋmbweꞌe njoo wâ

(Mt. 13.18-23; Lk. 8.11-15)

¹³Yesu a betə a mbo bo mə: “Nɨ̀ sɨ njiꞌì nɨ̀ghàà nî nǎnaa ma nû zi aa ɛ? M̀bə nɨ̀ tuu ma nuù nɨ̀ghàà yuꞌu boŋ mbə nɨ̀ tɨgə̀ ǹtsya aa la mbɔŋ zi njiꞌì mɨ̀ghàà mî nǎnaa mî mɔꞌɔ aa ɛ? ¹⁴Ŋ̀gàŋmbwèꞌê ǹjoo wâ a bè aa Nɨ̀ghàà nɨ Nwî. ¹⁵Bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ bə aa tsǒ ǹjoo jya mə ɨ lɛ ŋwò a ndômânjì aà. A ŋghɛ̀ɛ nɨ ma buù bə̀, bɨ yi mbè nɨghàà nɨ Nwî nya a ntɨɨ bo aa, bo yuꞌù, lâ Satan a burə̀ ǹzi mfiꞌi nlo nɨ nu. ¹⁶Bə̀ bî mɔꞌɔ bû m̀bə tsiꞌì tsǒ njoo jya mə ɨ lɛ ŋwǒ wa adɨgə nsyɛ̂ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ ŋgɔ̀ꞌɔ̀ aà; ma buù bə̀, bɨ yi nyuꞌu annù Nwî ya aa, bo burə̀ ŋ̀ghɛsə ŋkwɛrə tsiꞌì nɨ̀ nɨ̀dorə̀. ¹⁷A kuu a atu bo, lâ kaa waꞌà nɨ mɨ̀ŋgàŋ tswê, ŋ̀ghɛsə ntswa ntugɨtə tsiꞌì nɨ mu àtɨɨ noò; bɛɛ mə ngɨꞌɨ yi mfɛ̀ꞌɛ̀ kə̀ bɛɛ bɨ lɔgɨnə ŋka ntsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə̂ yaa nloŋə ànnu Nwî ya aa, bo burə̀ m̀bɔꞌɔ mmaꞌatə àbìintɨɨ̀ yaa.4.17: Kə̀ “bɨ wô”¹⁸Bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ tɨgə̀ kɨ mbu mbə aa tsiꞌì tsǒ njoo jya mə ɨ lɛ ŋwǒ a tɨtɨ̀ɨ kə̀rə̀kərə aà. Ma buù bə̀ a nɨ bya bìi mə bɨ yi nyuꞌu annù Nwî aa, ¹⁹annǔ nwùgə nu nloŋ njoo mbi jù, bo bɨ̀ ànnǔ ŋkɔ̌ŋ ntswe nɨ̀ ŋ̀kabə siꞌi siꞌi, kə̌ annǔ nyə̀ꞌə̀ ǹjoo jǐ mɔꞌɔ, ɨ̀nnù ma jû, ɨ kuu a atu bo mfem nɨ̀ghàà nya nɨ kwo kaa waꞌà mîntà koonə̀. ²⁰Lâ bə̀ bî mɔꞌɔ tɨgə̀ m̀bə aa tsiꞌì tsǒ ǹjoo jya mə bɨ lɛ bweꞌe wa nɨ̂ àdɨ̀gə nsyɛ yì sɨgɨ̀nə̀ ya aà. Ma buù bə̀, bɨ yi nyuꞌu nɨghàà nɨ Nwî aa, bo bii nlə̀ə̀ a atu bo, nɨ tɨgə̀ ŋ̀ghɨrə bo koonə̀ mɨ̂ntà; bo bî mɔꞌɔ bɨ koonə̀ mɨ̀ntà mɨghum mi ntarə, bǐ mɔꞌɔ bɨ koonə̀ mɨ̀ghum mi ntoꞌo, bǐ mɔꞌɔ tɨgə̀ ŋ̀koonə mɨ̀ntǎ ŋkhɨ̀ yî fùùrə̀.”

Lâm yìi mə bɨ kosə mbaŋnə ŋkusə nɨ̂ àntɔ̀ɔ̀ aà

(Lk. 8.16-18)

²¹Yesu bû m̀betə waa mə: “Bɨ yi ŋkosə lâm ŋ̀kuu nɨ ghu a mûm nda aa bɨ nɨŋə aa a mûm àntɔ̀ɔ̀ ŋ̀kusə kə̀ bɨ tɛꞌɛ aa a njiꞌì ɨ̀kùù lɛ? Tɨgə bɨ kosə lâm ǹtɛꞌɛ aa a atu atɛtə̀ tǎ tâ bɨ̀ ka nnaŋsə nyə aa ɛ? ²²Kaà ànnù yî lɔ̀ꞌɔ̀sə̀ yî tsu kaa a sɨ̀ ghu tswê mə a ka yǐ waꞌà fɛ̀ꞌɛ̀ ǹyɛntə a nsi miꞌi bə̀. Bɨ bə lɔ̀ꞌɔ̀sə annù boŋ a ka yǐ yaꞌa fɛꞌɛ yɛntə a nsi miꞌi bə̀. ²³Ŋù yìi mə̂ à tswe nɨ̂ ɨ̀tôŋnə̀ a ŋka nyuꞌù ànnù aa tâ à yuꞌu.” ²⁴A bû ǹswoŋ a mbo bo mə: “Nɨ̀ ka ntsyɛsə nɨ̂ ghuu nɨ̂ ànnù yìi mə nɨ yuꞌu aà. Fɨ̀gə̀ yìi mə nɨ fa nɨ a mbo bə̀ aa, à nɨ fɨ̀gə̀ yìi bɨ ka kɨɨ kɨ fa nɨ a mbo bù aà, ɨ bǔ kùꞌùsə̀. ²⁵Ŋù yìi mə̂ à tswe nɨ̂ ǹjoo aa bɨ ka bǔ kùꞌùsə̀ tâ à kuꞌusə ntswe nɨ̂ ju tâ ɨ̀ ghaꞌatə. Lâ ŋù yìi mə̂ à sɨ̀ nɨ̂ àyoo tswê aa, bɨ ka bàŋnə bǔ kwɛrə, ɨ kwɛrə kwɛre mû àyoo yìi mə à tswe nɨ ghu aà.”

Nɨ̀ghàà nî nàà ǹloŋ njoo jìi mə bɨ bè aà

²⁶Yesu a bû ǹswoŋ mə: “Ànnù nɨfɔ̌ Nwî a bə aa tsǒ mə ŋù a bweꞌe njoo a mûm ǹsòo yu aà. ²⁷A yǐ mbweꞌe njoo jya aa, a ghɛɛ̀ ǹtswe yi, ǹlɛ nnɔŋə nii, àbɛ̀ɛ̀ a fuꞌù, a tɨgə̀ ǹghɛɛ ŋghɨ̀rə̀ nɨ̂ ɨ̀nnǔ ji ji dàŋ; ǹjoo jya mə à bwèꞌè aa, ɨ toò ŋ̀kɔꞌɔ. Lâ kaa a waꞌǎ ajàŋ yìi mə ǹjoo jya ɨ tsya mbɔ̌ŋ kɨ kwe kɔꞌɔ aa zî! ²⁸Ǹsyɛ ya yìi mə bɨ bweꞌè ǹjoo jya ghu aa, ɨ ghɨrə̀ nɨ mə tâ ɨ̀ too. Ɨ lɔgɨnə, ɨ fiꞌisə̀ ɨ̀yə̀ŋə̂ ji, ǹtoo mbərə ntɨgə ŋkɔꞌɔ ŋkoonə mɨ̂ntà mìi mə mɨ burə ŋghaꞌatə aà. ²⁹Bɛɛ mə njoo jya ɨ tɨɨ, bɨ tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ ŋkya, nloŋ mə nòò m̀fùꞌu mɨ̀jɨ à kùꞌù mə̂ aà.”

Nɨ̀ghàà nî nàà ǹloŋ aburə mâghumə̀

(Mt. 13.31-32; Lk. 13.18-19)

³⁰Yesu a bû m̀betə mə: “M̀bə bɨ bǔ mfɨgɨnə annù nɨfɔ̀ Nwî aa nɨ̂ àkə̀ aa ɛ? M̀bə bìꞌinə̀ bû naa aa nuu nɨghàà tǎ ghɨ̀rə à fɛꞌɛ nlaa atu bə̀ aa ɛ?” ³¹Ànnù nɨfɔ̀ Nwî a bə aa tsǒ àbùrə mâghum yìi mə a burə ŋkəꞌə ntsyatə mbǔm njoò tsɨ̀m jìi mə bɨ bweꞌe aà. ³²Lâ bɨ yi mbweꞌe abùrə ati ma yû aa, a too ŋkɔꞌɔ, àtì yi a tɨgə̀ m̀baŋnə mfaŋ ntsyatə ŋgɔ̌ŋ ɨtǐ tsɨ̀m jìi mə bɨ bè aà. Bɛɛ mə a kɔꞌɔ, ǹtaà ji ɨ burə̀ m̀faŋkə m̀bə ajàŋ yìi mə m̀bə bɨ̀sɨŋ bɨ tɨgə̀ ǹzi ŋghùrə̀ nɨ̂ ǹdâ jyaa ghu aà.

³³Yesu à lɛ mbù ǹswoŋə annù Nwî a mbo bə̀ nɨ mɨ̀ghàà mî nǎnaa mî ghàꞌàtə̀ tsǒ ma mû. À lɛ mburə nswoŋ ɨnnù jî ghàꞌàtə̀, ŋ̀yoŋə aa ajàŋ yìi mə bə̀ bya lɛ ŋkɨɨ ŋkɔŋə nɨ̂ ǹyùꞌû ànnù ya yìi mə à lɛ sɨ swoŋ aà. ³⁴Kaa à lɛ sɨ waꞌà ànnǔ tsu a mbo bə̀ ghaà tɨ nɨ̀ghàà nî nǎnaa, lâ a yi mbù m̀bɨɨ ntswe tsiꞌì yù bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya aa, a bû ǹnaŋsə ntɔꞌɔtə njiꞌì ɨnnǔ tsɨ̀m a mbo bo.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə̀ àfìsə̀ bɔrə̀ aà

(Mt. 8.23-27; Lk. 8.22-25)

³⁵À bə̀ mə̂ a kwɛ̂fɔ̀ tsiꞌì maa njwi, Yesu a swoŋ a mbô ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji mə: “Nɨ̀ zi tâ bìꞌinə̀ too ŋkì ghû ŋ̀ghɛɛ fìi njii.” ³⁶Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ tɨgə̀ m̀maꞌatə nnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa wa aghəŋə ŋkì ŋ̀kuu ŋkwɛtə Yesu wa mûm àkànuꞌu, nlɔgə yi bo bo tɨgə̀ ǹtoo nɨ̂ ŋkì wâ. Ɨ̀baŋ jǐ mɔꞌɔ ɨ lɛ sɨ yòŋə̀ nɨ̂ waa. ³⁷Bo kà mə̂ aa ntoo ŋghɛɛ, àfìsə̀ yî tɨ̀ɨ̀ ǹtɨɨ a lɔgɨ̀nə̀ ŋka ntsya, m̀beꞌe nɨ̂ ɨ̀kàŋə ŋkì m̀maꞌa wa mûm àkànuꞌu; ŋ̀kì ɨ kuu ǹtɨgə nlɔɔ nluu ghu mum. ³⁸Lâ Yesu a bâŋnə̀ ǹnɔŋə yi wa njɨ̀m àkànuꞌu nlɨ̀gɨ̀sə̌ atu yi nɨ pilò m̀bwii nìi; ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ ghɛ̀ɛ̀ ǹyəə yi, m̀betə ghu mbo mə: “Ǹdɨ̀ꞌɨ̀nnù, ò tswe kaa waꞌà nɨ̂ gho kwɛꞌɛ̀! Ò sɨ̀ zi mə m̀bə bìꞌinə̀ kwo fàa mûm ŋkì?”

³⁹Bô bètə̀ mə̂ làà aa, Yesu a bɨɨ̀nə ŋ̀wenə afìsə̀ ya, ǹswoŋ a mbo mɨ̀yàà wa mə, “Kɛntə̂! Tsuu bǔ kɨ jùꞌù!” Àfìsə̀ ya a burə̀ ŋ̀kɛntə a ntsyâ, ɨ̀dɨ̀gə̀ ɨ m̀bɔrə mə tùk, ǹtɨgə ŋghɛɛ nɨ mə swee. ⁴⁰Yesu a bəŋkə̀ yi ŋ̀ghaa a mbô ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya mbetə mə, “Nɨ bɔꞌɔ aa àkə̀? Nɨ̀ sɨ̀ nɨ̂ àbìintɨɨ tswê aa ɛ?”

⁴¹Nɨ̀bɔꞌɔ nɨ burə̀ ǹtswa waa siꞌi siꞌi, bo tɨgə̀ ǹswoŋə bo nɨ bo mə, “Ghuà ŋù à lò aà fə̀? Yə̂ nɨ̀ àjàŋ yìi mə tsiꞌì àfìsə̀ bo bɨ̀ mɨ̀yàà yuꞌunə nìi!”

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ mfiꞌi ɨ̀zwì jî bɨ a atoꞌo ŋù yî mɔ̀ꞌɔ aà

(Mt. 8.28-34; Lk. 8.26-39)

¹Bo lɛ ntoo m̀fɛꞌɛ a njiì ŋ̀kì mɨyaa wa a mbɛ̀ɛ̀ àlaꞌa Gerasenes. ²Yesu a fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ wa mûm àkànuꞌu ŋghə̀ə kɨ təə, ŋù yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə̂ àzwì yî bɨ a lɛ ntswe ghu atoꞌo aa, a lô a ɨtu mɨsyɛ̀ m̀fɛꞌɛ nzì ǹtsitə yi. ³Ŋù ma ghû à lɛ sɨ tswe aa wa ɨtu mɨsyɛ̀. A lɛ mburə ntsyanə a mbo bə̀ bɨ̀tsɨ̀m a ntswâ àbarə mà yû ŋ̀kwerə nɨ mɨ̀ŋkɨ̀rə̀ ⁴ǹloŋ mə, a ŋgaa jî ghàꞌàtə̀, bə̀ lɛ sɨ tswa nii, ŋ̀kwerə nɨ mɨ̀kòrə̂ mi bo bɨ̀ m̀bô mi, kə̀ ŋ̀kɨɨ nnɨŋə nɨ̂ mɨ̀kaꞌa ghu mɨkòrə̀, lâ tsiꞌì a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m, a bâŋnə̀ ǹtentə nɨ mɨ̀ŋkɨ̀rə̀ mya, kə̀ ŋ̀kɨɨ mbatə nɨ mɨ̀kaꞌa myâ. Kaa ŋù tsù kaa à lɛ ŋwaꞌà nɨ mɨ̀tɨ̀ɨ̀ tswe ntsyàtə̀ yi a ajàŋ yìi mə mbə a tswâ yi ŋ̀ghɨrə mə tâ à ŋeꞌesə ntswe. ⁵À lɛ sɨ karə wa ɨtu mɨsyɛ̀ bo bɨ̀ a ɨtu mɨ̂ntaꞌa, a siꞌinə bo bɨ a nɨ̂tugə̀, ǹlwugə, ŋ̀watə nɨ̂ nû yì nɨ̂ ɨ̀bàꞌa ŋgɔ̀ꞌɔ̀.

⁶À yə̀ mə̂ Yesu a sàꞌa aghaꞌa, m̀burə ŋ̀khə nzì ŋ̀wo ghu nsi mmii yi; ⁷ǹtɔŋnə nswoŋ mə, “Sɨ̀ tswè aa nɨ àkə̀ aa ɛ, Mu Nwìŋgɔ̀ŋ Àkɔꞌɔ̀tsɨrə? Mə̀ buꞌù m̀bo a mbo wò nɨ̂ ɨ̀kùm Nwî, tsùu ŋgɨꞌɨ nu mə lǒ nɨŋ bə̂.” ⁸À lɛ ŋghàà ma mùu ajàŋ aa nloŋ mə Yesu à lɛ mfòò ǹswoŋ mə, “Àzwì yî bɨ̂, fɛ̀ꞌɛ̀ ghu atoꞌo!”

⁹Yesu a betə̀ yi mə, “ɨ̀kǔm ghô nɨ̂ wò?” A kwiꞌi mə, “Ɨ̀kǔm ghâ nɨ Ǹnɔ̀ɔ̀ ǹloŋ mə bìꞌì burə ghaꞌatə fàa a atoꞌo ŋù ghû.” ¹⁰A tɨgə̀ ǹnaŋsə mbuꞌu mbo a mbo Yesu mə tâ à tsuu waa lǒ furə tâ bo fɛꞌɛ maa m̀bɛ̀ɛ̀ àlaꞌà.

¹¹À lɛ sɨ bə aa àkàrə̀ bɨ̂ kwiŋyàm a jɨ̂ nɨ a mbɨ̀ɨ̀ m̀baa maa adɨgə; ¹²ɨ̀zwì jî bɨ jya ɨ buꞌù m̀bo a mbo Yesu ǹswoŋ mə, “Tsyàsə̀ yiꞌi tâ bìꞌì kuu fìi nu nàà jiì mə.” ¹³Yesu a yuꞌu mbii; ɨ tɨgə̀ m̀fɛꞌɛ wa nu ŋù wa ŋkuu wa nu nàà jyâ. Àkàrə̀ bɨ̂kwiŋyàm ma yû a lɛ mbə tsǒ ǹtsùꞌù ji baà. Ɨ̀zwì jya ɨ kùù mə̂ ghu nu aa, ɨ tɨgə̀ m̀burə nlo ŋkhə̀ mə kàrə̀, ǹsɨgə mbɨ̀ɨ̀ m̀baa ya, ǹsɨgə ŋwokə wa mûm ŋ̀kì mɨyaa ŋkoŋə.

¹⁴Bə̀ bìi mə bɨ lɛ sɨ jɛꞌɛ nɨ̂ naà jya aa, bo lô m̀burə ŋ̀khə ŋghɛ̀ɛ̀ ǹswoŋ a mbo bə̀ a mûn àlaꞌa bo bɨ a afɔ̀. Bɨ tɨgə̀ m̀fɛꞌɛkə nzǐ a nyə annù yìi mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ wa adɨgə aà.

¹⁵Bô zì mə̂, ŋ̀ghɛɛ a mbɛ̀ɛ Yesu, ǹyə ŋû wa mə ɨ̀zwì jî bɨ jya lɛ ntswe ghu atoꞌo aa, a tswê ghu mbɛ̀ɛ̀, ŋ̀wɛꞌɛ ɨtsə̀ꞌə̂ ji, mɨ̀tsyɛ̂ mi mɨ kɨ̂ ǹtswe ghu tsiꞌì mɨ̀tsɨ̀m, bɨ yə̂ a kɨ̂ m̀bə tsiꞌì ŋù wa mə ǹnɔ̀ɔ ɨzwì jî bɨ jya ɨ lɛ ntswe ghu atoꞌo aà. Bɨ yə̀ mə̂ laà aa, nɨ̀bɔꞌɔ nɨ tswâ waa. ¹⁶Bə̀ bìi mə bɨ lɛ nyə annù ma yû yìi mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ wa nu ŋù wa bo bɨ̀ a nu nàà jya aa, bo lɛ sɨ tɨgə nswoŋə nɨ a mbo bə̀.

¹⁷Bo lɛ sɨ tɨgə ntsaꞌasə nɨ̂ Yesu mə tâ à maꞌatə mbɛ̀ɛ̀ àlaꞌà yàà ma ya nlò ŋ̀ghɛɛ yi.

¹⁸Yesu a lô ŋ̀ka ŋkuu a mûm àkànuꞌu mə yu ghɛ̀ɛ̀ yi; ŋù wa mə̂ ɨ̀zwì jɨ̂ bɨ jya lɛ ntswe ghu atoꞌo aa, a buꞌù m̀bo ghu mbo mə tâ à maꞌatə yi tâ yù ka nyoŋə nìi.

¹⁹Lâ Yesu a tuu, ǹswoŋ ghu mbo mə, “Kwɛɛ ŋghɛ̀ɛ a ndùgə̀, a mbɛ̀ɛ bə̌ bô, ǹswoŋ annù yìi mə Mmàꞌàmbî à ghɨ̀rə a nu wò aà; a ajàŋ yìi mə à ko mɨlɨ̀ŋnə̀ ghò, ŋ̀kwɛtə gho aà.”

²⁰Yesu à swòŋ mə ghu mbo laà, a lô ŋ̀ghɛɛ ntɨgə nswoŋə nɨ annù yìi mə Yesu à ghɨ̀rə ghu nu aa, a mbo bə̀ wa mbùꞌu Dekapolis. Bə̀ bɨ tsɨ̀m yuꞌu, a burə̀ m̀bə tsiꞌì ànnù yî yɛ̌yɛrə a mbo bo.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə màŋgyɛ̀ wa mə à lɛ mmɔ̀ɔ̀ntə atsəŋə atsə̀ꞌə̂ yi ŋkɨ mbɨɨnsə mu Jairius yî màŋgyɛ̀ a nɨwo aà

(Mt. 9.18-26; Lk. 8.40-56)

²¹Yesu à bù mə̂ ǹtoo ŋkì wa a mûm àbaŋ ya ŋ̀ghɛɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ a aghəŋə ŋkì, ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ ɨ burə̀ ǹzi ŋghaꞌa ŋghaꞌa, ǹtəə ntsya ŋkarɨsə yi. ²²Ǹdɨ̀ɨ̂ ǹdâ ŋ̀ghòtə̂ baIsrael maa adɨgə, ɨ̀kǔm yi ɨ bə Jairius, a kɨ̂ ǹzi yìi ŋgaa. À yə̀ mə̂ Yesu, ŋ̀wo ghu mɨkòrə̀, ²³m̀buꞌu mbo ghu mbo, ǹswoŋ mə, “Mûntsìrə̂ mû ghà yî màŋgyɛ̀, a ghɔ̀ɔ̀, ǹtɨgə tsiꞌì a ŋkwô. Zǐ nɔ̀ŋsə mbô mo ghu nû tǎ tâ à fwɛtə ǹtswe ntɨ̀ɨ̀.”

²⁴À swòŋ mə̂ laa, Yesu a yôŋ yi bo yu tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ. Bo kà mə̂ aa ŋghɛɛ aa, ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ yî wè ɨ kɨɨ̀ ǹtɨgə nyoŋə nii, ǹtsya ŋkarɨsə yi, bo bo tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ.

²⁵Màŋgyɛ̀ yî mɔ̀ꞌɔ̂ à lɛ ntswe a tɨtɨ̀ɨ nnɔ̀ɔ̀ bə̂ wâ. Àləə a lɛ sɨ zì ghu nû. À lɛ sɨ bə maa noò aa boŋ nɨ̀ghɔ̀ɔ̀ ma nû nɨ tswè mə̂ ghu nu ɨlòò nɨghûm ǹtsò baà. ²⁶Lɛ boŋ à yə̀ mə̂ ŋ̀gɨꞌɨ nɨ nɨ̀ghɔ̀ɔ̀ nya siꞌi siꞌi, ǹghɛɛ nɨ nu a mbɛ̀ɛ bɨ̀dogɨta bî ghàꞌàtə̀, m̀bwɛsə ŋkabə̀ yìi mə à lɛ ntswe nɨ yu aa tsiꞌì ǹtsɨ̀mə̀. Kaa nɨ̀ghɔ̀ɔ̀ nya nɨ waꞌà tɨ̀ɨ̀, m̀baŋnə ŋkùꞌùsə̀ ŋ̀ghaꞌatə nɨ̂ ghàꞌàtə̀. ²⁷Màŋgyɛ̀ ma ghû à lɛ nyuꞌu ŋ̀gàn ǹloŋə Yesu. À yə̀ mə̂ Yesu aa, ǹtɨgə nyoŋə nìi bo bɨ̀ nnɔ̀ɔ̀ wâ, ǹyoŋ mfaatə ghu njɨ̀m, ŋ̀ghɛsə abô yi mmɔɔntə atsə̀ꞌə̀ Yesu ghu. ²⁸À lɛ sɨ waꞌatə nɨ a mûm ǹtɨɨ yu mə, “M̀bə mə̀ tɛꞌɛ̀ ŋ̀ghɛnsə mmɔ̀ɔ̀ntə̀ tsiꞌì ɨ̀tsə̀ꞌə̂ ji boŋ mə̀ ka tɨ̀ɨ̀ nɨghɔ̀ɔ̀ ma nû.”

²⁹À mɔ̀ɔ̀ntə̀ mə̂ aa, àləə ya a burə̀ ŋ̀ghɛsə ŋkɛntə a nzǐ ghu nû. A kɨ̂ m̀burə nzi a mûm ǹtɨɨ yu mə nɨ̀ghɔ̀ɔ̂ ni nya nɨ fwɛ̀tə̀ mə̂! ³⁰Maa noò, Yesu a yə mə mɨ̀dàꞌà mɨ fɛꞌɛ a nu yu; m̀bəŋkə yi, m̀betə a mbô ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa mə lɛ sɨ yòŋə̀ nìi aa mə, “A ɨtsə̀ꞌə̂ ja aa a mɔ̀ɔ̀ntə̂ wò aa ɛ?”

³¹Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ swoŋ ghu mbo mə, “Ò yə mə nnɔ̀ɔ̀ bə̂ ɨ ywu nyoŋə nɨ̂ gho, m̀bù m̀betə nɨ mə ɨtsə̀ꞌə̂ jo aà mɔ̀ɔ̀ntə̂ wò lɛ aa a ya?”

³²Yesu a kuꞌùsə̀ ǹlii nɨ̂ bə̀ bya tsiꞌì lìì, mə yu ka yə ŋû yìi mə̂ à mɔ̀ɔ̀ntə yi aa lɛ. ³³Lâ màŋgyɛ̀ wa à lɛ mbàŋnə̀ ǹzi annù yìi mə a ghɨrə yi aà; ǹtɨgə mfɛꞌɛ nzì, nû yì ɨ tɨgə̀ m̀benə baꞌà bàꞌà nɨ nɨ̀bɔꞌɔ, a wô a njiꞌi mɨkòrə Yesu, ŋ̀kɛꞌɛnə ɨnnù tsɨ̀m ghu mbô. ³⁴Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Mû ghà, wa àbìintɨɨ̀ yo a ghɨ̀rə̀ mə̂ mə ta ò tɨɨ. Tɨgə nlǒ ŋghɛ̀ɛ̀ gho la nɨ̀ m̀bɔɔnə̂, tâ nɨ̀ghɔ̀ɔ̂ nya nɨ̀ fwɛtə.”

³⁵À ghàà mə̂ a mbo màŋgyɛ̀ wâ ŋ̀ghə̀ə kɨ màŋsə̀, bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ lô wa ndùgə̂ ǹdɨ̀ɨ̂ ǹdâŋghotə nzi nswoŋ ghu mbo mə, “Wa mû ghò wâ à kwò mə̂! O tɨgə mbu mfa nɨ̂ ŋ̀gɨꞌɨ a mbo Taà ghû aa a ya?”

³⁶Yesu a foonsə̀ waa, ǹswoŋ a mbo ǹdɨ̀ɨ̂ ǹdâŋghòtə̂ baIsrael wa mə, “Tsèe kɨ bɔꞌɔ bə̂, nɨŋ tsiꞌì ǹtɨɨ̀ gho a nu mə̀.” ³⁷À swòŋ mə̂ maa ajàŋ, ǹlo ŋka ŋghɛɛ wa ndâ ǹdɨɨ wa, kaa waꞌà bii mə tâ ŋù tsù à bu nyòŋə̀ yi ntsyatə Peta, nɨ Jɛms a bɔ̀ꞌɔ Jɔn, muma bɨ̀ Jɛms. ³⁸Bo ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ǹyweꞌe wa ndùgə ndɨ̀ɨ ndâŋhòtə baIsrael wa, ǹyə ɨdɨ̀gə̀ ɨ burə̀ ǹjuꞌu tsiꞌì jùꞌù, bə̀ yəꞌə̀, m̀burə mboꞌo tsiꞌì nɨ̀tɨ̀ɨ̀. ³⁹Yesu a kuu ŋghɛ̀ɛ̀ a nda, m̀betə a mbo bo mə, “Nɨ yə̀ꞌə aa àkə̀, ŋ̀ghɨrə ɨdɨ̀gə̀ ɨ tɨgə̀ ǹjuꞌu laà? Wa kaa mu ghù kaa à sɨ̀ aà kwò kwô! Wa a bwii aà bwìì.”

⁴⁰À swòŋ mə̂ laà, bə̀ bya bâŋnə̀ ŋ̀ka wyɛ nɨ̂ yi bə̂ wyɛ̀. A furə̀ waa tsiꞌì bɨ̀tsɨ̀m mə tâ bɨ̀ fɛꞌɛkə ŋghɛ̀ɛ a abɛɛ. M̀baŋnə nlɔ̀gə̀ ta bɨ̀ mu wa bo bɨ̀ ǹdè yì a bɔ̀ꞌɔ bə̀ bya mə bo bo lɛ nzì aa, bo bo tɨgə̀ ŋ̀kuu ŋghɛɛ wa adɨgə mə mu wa à lɛ nnɔ̀ŋ ghu aà. ⁴¹Bo kùù mə̂, a tswa nɨ̀kwɛɛ nɨ mu wa, ǹswoŋ ghu mbo mə, “Talita koumi,” a bə aa mə, “Mûntsìrə̂ mumàŋgyɛ̀, mə̀ swǒŋ a mbo wò mə tâ ò bɨɨnə ntəə a ǹdəŋə.”

⁴²À swòŋ mə̂ ma mùu ajàŋ, mumàŋgyɛ̀ wa a burə̀ m̀bɨɨnə nlò ŋ̀ka ntəə ŋkarə. (Ɨ̀lòo mu mà ghû ɨ lɛ mbə aa nɨ̀ghûm ǹtsò baà.) Bə̀ bya bɨ liì ǹyə, ànnù a burə̀ ǹtsya waa tsiꞌì tsyà.

⁴³Yesu a swoŋ a mbo bo ŋkwantə mə tâ bo tsuu lǒ ghɨ̀rə tâ ŋù tsù à zi; ŋ̀kɨ nswoŋ mə tâ bo lɔɔ ayoo mfa a mbo mu wa tâ à jɨ.

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntuu Yesu a Nazareth aà

(Mt. 13.53-58; Lk. 4.16-30)

¹Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji bo lɛ nlò maa adɨgə ntɨgə mfɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ a Nazareth, a alaꞌa bo. ²À bə̀ mə̂ a njwîŋgɔ̀ŋ a ghɛɛ̀ a ndâŋhòtə, ŋ̀ka ndɨꞌɨ nɨ̂ ànnù Nwî ghu, a kɨ mburə mbə tsiꞌì ànnù yî yɛ̌yɛrə a mbo bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bìi mə bɨ lɛ ntswe ghu aa a nyuꞌù ànnù yìi mə à lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ aà. Bo lɛ sɨ tɨgə mbetə bo nɨ bo mə, “M̀bâ ghû à lɔ̀gə yulà ànnù aa fə lɛ? Mulà mɨ̀tsyɛ̀ ghu atu mɨ lo aa fə? Yə̂ nɨ̌ ɨnnù jî wè jî wê jìi mə a ghɨ̀rə̀ aà! ³À sɨ̌ kabindà wa à ghuà bə, làꞌà yu wa mə à nɨ mu Mary ŋ̀kɨ mbə, muma bɨ̀ Jɛms, nɨ Joses a bɔꞌɔ Judas nɨ Simon aa ɛ? Bɔɔ bɨ maà bi bî bâŋgyɛ̀ bɨ̂ sɨ̀ faà a tɨtɨ̀ɨ bìꞌinə̀ kɨ̂ ntswe ɛ?” Bô swòŋ mə̂ laà, ǹtɨgə ntuu yi.

⁴Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Bɨ ghuꞌusə ŋgàŋntoò Nwì a ɨdɨgə tsɨ̀m, lâ kaa waꞌà nii a alaꞌa bo, kə̀ a ŋgwɛ̀ꞌɛ yu, kə̀ a ndùgə yu bâŋnə̀ ghuꞌusə.” ⁵Tsǒ mə a lɛ ntɨgə mbə maa ajàŋ aa, kaa à lɛ ŋwaꞌǎ ɨnnù jî yɛ̌yɛrə jî ghàꞌàtə̀ ghu ghɨrə̀ ǹtsyatə ajàŋ yìi mə à lɛ nnɔ̀ŋsə mbô mi a atû ŋ̀gàŋmɨghɔ̀ɔ mbùmtə̀ jî tsu, ŋ̀ghurə waa. ⁶Àjàŋ yìi mə bə̀ bɨ alaꞌà bi bɨ lɛ ŋwaꞌà nɨ̂ àbìintɨɨ tswê aa, a lɛ mburə ntsya Yesu tsiꞌì tsyà.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ntoo ŋgǎŋyəgə̂nnù ji a abɛɛ aà

(Mt. 10.5-15; Lk. 9.1-6)

À lɛ ntɨgə nlo ŋka karə ǹdɨ̀ꞌɨ nɨ̂ ànnù Nwî a ɨlaꞌa ji mɔꞌɔ jìi mə ɨ lɛ ntswe wa mbɛ̀ɛ̀ àlaꞌa bo aà. ⁷Yesu à lɛ ntwoŋ ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya nɨ̀ghûm ǹtsò baa, ǹlɔgɨnə ŋka ntoo nɨ̂ waa bi baa bi baà; m̀fa adaꞌa mbo bo mə ta bo ka mfiꞌi nɨ̂ ɨ̀zwì jî bɨ a atoꞌo bə̀. ⁸Ǹswoŋ a mbo bo mə bɛɛ bo tɨ ghɛ̀ɛ, bo tsuù àyoò tsu lǒ lɔ̀gə̀, ǹtsyatə ɨtɨ̂ jyaa. Ǹswoŋ mə tâ bo tsuu abaa kə̌ abàà lǒ lɔ̀gə̀; ǹtsuu ŋkabə a abàa bo lǒ nɨŋə bə̂. ⁹Ǹswoŋ mə m̀bə bo tse wɛꞌɛ ɨbaa mɨkòrə̀, lâ kaa waꞌǎ ɨtsə̀ꞌə̀ ji baa lò m̀maꞌa bə̂. ¹⁰A bû ǹswoŋ a mbo bo mə, “Bɛɛ nɨ̀ ghɛɛ ŋkuu a nda yìi mə nɨ̀ kùu ghu aa, nɨ̀ tswê ghu nyweꞌe a noò yìi mə nɨ ka màꞌàtə̀ a adɨgə ma ya lǒ ghɛ̀ɛ̀ aà. ¹¹Bɛɛ nɨ̀ ghɛɛ a adɨgə yî tsu, bɛɛ mə bə̀ bìi mə bɨ tswe ghu aa, bɨ tsuu ghuu kwɛrə, ǹtuu a nyuꞌù ànnù yìi mə nɨ swoŋə aa, nɨ̀ maꞌàtə̀ waa, nlo ghuu. Bɛɛ mə nɨ̀ tɨ fɛ̀ꞌɛ̀ maa adɨgə, nɨ̀ buꞌutə̀ àbɨ̀rə̀ yìi mə a tswe a mɨkòrə bu aà, tǎ tâ à bə alènsə̀ a ajàŋ mə bo tuu ghuu aà.”

¹²Bo tɨgə̀ m̀fɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀ka nswoŋə nɨ mbo bə̀ mə tâ bo bəŋkə mîntɨɨ̀ myaa, m̀maꞌatə ɨbɨ̂ waa. ¹³Bo lɛ mfiꞌi ɨzwì jî bɨ jì ghàꞌàtə̀ a atoꞌo bə̀, ǹyɔꞌɔ ŋ̀kàŋmɨghɔ̀ɔ̀ jî ghàꞌàtə̀ nɨ mɨ̀ghurə, ŋ̀ghurə waa.

Àjàŋ yìi mə Jɔn Ŋ̀gàŋmùrə bə̌ ŋkì à lɛ ŋkwo aà

(Mt. 14.1-12; Lk. 9.7-9)

¹⁴M̀fɔ̀ Herod à lɛ nyuꞌu ma juù ɨ̀nnù, ǹloŋ mə à lɛ sɨ bə aa boŋ bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bɨ bùrə̀ mə̂ nzi Yesu. Bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ lɛ sɨ tɨgə nswoŋə nɨ̂ mə, “À nɨ Jɔn Ŋgàŋmùrə bə̌ ŋkì mə à bù mə̂ m̀bɨɨnə nɨwô. À nɨ̂ annu yìi mə a ghɨrə mə tâ à tswe nɨ mɨ̀dàꞌà a ŋghɨ̀rə ɨ̀nnù jî yɛ̌yɛrə ma jû ghu aà.”

¹⁵Lâ, bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ bâŋnə̀ ǹswoŋə nɨ mə, “À nɨ ŋ̀gàŋntoò Nwì, Elijah.” Bǐ mɔꞌɔ bɨ swoŋə̀ nɨ mə, “À nɨ ŋ̀gàŋntoò Nwî tsǒ ŋgǎŋntoo Nwî ji mbìi mbìì jyâ.” ¹⁶Lâ Herod à yùꞌù mə̂ aa, ǹswoŋ yìi ŋgaa mə, “Jɔn wa mə mə̀ lɛ ŋkwyɛ̌ atû yi aa, à bɨ̀ɨ̀nə̀ mə̂ nɨwô.” ¹⁷À lɛ tɨ bə maa noò aa lɛ boŋ Herod à zwìtə̀ mə Jɔn. À lɛ ŋghɨ̀rə̀ bɨ tswâ Jɔn, ŋ̀kwerə nnɨŋ a ndâtsaŋ nloŋə Herodias, ŋ̀gwɛ mumaà yì Philip, yìi mə à lɛ ŋkwɛrə aà. ¹⁸Jɔn à lɛ ŋka ghaantə nɨ̂ Herod, ǹswoŋ ghu mbo mə, “Ò lɔ̀gə ŋgwɛ mumaà ghò laa kaa a waꞌà kùꞌùnə̀ a nɨ nɔ̀ŋsə̀.”

¹⁹Tsǒ mə Jɔn à lɛ sɨ ghàà ma mùu ajàŋ aa, Herodias à lɛ sɨ lwìsə̀ nɨ̂ ǹtɔŋ ghu nû, ǹlɔɔ nɨ̂ mânjì yìi mə m̀bə yu tsyâ ghu nzwitə yi, kaa waꞌà zî, ²⁰ǹloŋ mə Herod à lɛ sɨ bɔꞌɔ nɨ̂ Jɔn, ǹzi mə Jɔn à lɛ mbə ŋû Nwì, ànnù yi a tsinə̀. À lɛ ntɨgə nlɔgə yi nlɔꞌɔsə mə tâ ànnǔ tsu tsuu yi lǒ ghɨ̀rə̀. À lɛ sɨ dorɨtə a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨ̂tsɨ̀m a yuꞌù ànnù yìi mə Jɔn à lɛ sɨ swoŋə aà, ka mə a yi nyuꞌu, a waꞌà nɨ̂ ànnù yìi mə yu ka ghɨ̀rə̀ aa kɨ kaŋ aà.

²¹Lâ a yî m̀bə nɨ a njwi yì mɔ̀ꞌɔ, Herodias a tswê nɨ̂ àbwarə a ŋghɨ̀rə ànnù ya yìi mə à lɛ sɨ tɛꞌɛ nlɔɔ nɨ a ŋhɨ̀rə aà. M̀fɔ Herod à lɛ ghɨ̀rə àdinà a mbo bɨ̀kǔm bi bo bɨ̀ bɨ̀tamândoo bi, nɨ bə̀ bî wè bî wè bìi mə bɨ lɛ ntswe a alaꞌa Galilea aà, ǹloŋ mə à lɛ mbə njwî ǹjwê yì aà. ²²Mu Herodias yî màŋgyɛ̀ à lɛ ŋkuu zi nnaŋsə mben ɨkòò tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀, nû Herod bo bɨ̀ yì bə̀ bya bìi mə à lɛ ntwoŋə aa, ɨ naŋsə̀ m̀bɔŋ bɔ̀ŋ. M̀fɔ̀ Herod a swoŋ a mbo mumàngyɛ wa mə, “Betə ayoo yìi mə ò kɔ̀ŋ aa a mbo mə̀, boŋ mə̀ ka fa a mbo wò.” ²³Ǹtɨgə ŋkaa nswoŋ ghu mbo mə, “Àyoo yìi mə ò betə a mbo mə̂ aa boŋ mə̀ ka yaꞌa fa, ò bə tɛꞌɛ kɔ̀ŋ bə m̀bɛ̀ɛ̀ àlaꞌà yà yî m̀fùùrə̀ boŋ mə̀ ka kɨɨ fa tsiꞌì fà.”

²⁴À swòŋ mə̂ laà aa, mumàŋgyɛ̀ wa a fɛꞌɛ̀ ŋ̀ghɛɛ mbetə ndè yì mə, “Mə̀ betə akə ghu mbô?”

A kwiꞌi mə, “Betə atu Jɔn Ŋgàŋmùrə bə̌ ŋkì.”

²⁵Mu wa a tɨgə̀ m̀fɛꞌɛ ŋhɛ̀ɛ̀ tsiꞌì nɨ̀tɨ̀ɨ̀, ǹzi ŋkuu nswoŋ a mbo m̀fɔ̀ wa mə, “Mə lɔ̀ɔ mə ta ò fa atu Jɔn Ŋgàŋmùrə bə̌ ŋkì a mûm akaŋ, a mbo mə̀ tsiꞌì tsɨ̀tsɔ̀ŋə̀.”

²⁶A ajàŋ mə à bètə̀ mə̂ atu Jɔn laa, ma yû a ghɨrə̀ mə tâ nû m̀fɔ Herod ɨ̀ burə mbɨꞌɨ bɨꞌɨ. Lâ, m̀bə yìi mə à lɛ mfòò m̀bii a mbo mumàŋgyɛ̀ wa a nsi bə̀ bya bìi mə à lɛ ntwoŋə aa, à lɛ nlɔ̀ɔ̀ a ŋghɨ̀rə tsiꞌì wa ajàŋ mə à lɛ ŋkàꞌà mə yu ka ghɨ̀rə̀ aà. ²⁷M̀fɔ wa a tɨgə̀ m̀burə ntoo ŋû sogyɛ̀ yî mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bìi mə bɨ lɛ sɨ bɛ nɨ̂ yi aa, ǹswoŋ mə tâ à ghɛɛ nzi nɨ̂ àtu Jɔn. A ghɛɛ̀ ŋ̀kwyɛ atu yi a ndâtsaŋ, ²⁸ǹlɔ̀gə̀ ǹnɨŋ a mûm àkaŋ nzì m̀fa a mbo mumàŋgyɛ̀ wâ. A tɨgə̀ ǹlɔgə ŋghɛ̀ɛ̀ m̀fa a mbô ǹdè yì.

²⁹Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Jɔn, ɨ yùꞌù mə̂, ǹtɨgə nzi nlɔ̀gə akû Jɔn ǹtɨgə ŋghɛɛ twiŋə.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ njɛꞌɛ bə̂ ǹtsùꞌù ji ntaà aà

(Mt. 14.13-21; Lk. 9.10-17; Jn. 6.1-14)

³⁰Ŋ̀gǎŋntoo Yesu jya ɨ lɛ mbɨ̀ɨ̀ ǹswoŋ ŋgɔ̀ŋ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə bo lɛ ŋghɨ̀rə̀ ŋ̀kɨ ndɨꞌɨ aa ghu mbô. ³¹Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ lɛ sɨ burə ŋkuu ŋkɨɨ mfɛꞌɛ, a ghɨrə̀ mə tâ Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji waꞌà nɨ nòò a njɨ mû àyoo burə ntswe tswe. Yesu a tɨgə̀ ǹswoŋ a mbo ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji mə, “Nɨ̀ zi bìꞌinə̀ ghɛɛ a adɨgə yìi mə m̀bə bìꞌinə̀ tswê ghu tsiꞌì bìꞌinə̀ tǎ mɨ̀ɨ̀ntə̀.” ³²À swòŋ mə̂ laà bo bo tɨgə̀ ǹlo ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kuu a mûm àkànuꞌu ntoo ŋghɛɛ a adɨgə yìi mə kaa bə̀ sɨ̀ ghu tswê aa tǎ tswe ghu tsiꞌì bo bo.

³³Lâ bə̀ bî ghàꞌàtə̀ lɛ nyə ajàŋ yìi mə bo lɛ nlò ŋ̀ka ŋghɛɛ aà, ǹzi bə̂ bìi mə bo nɨ bu aà, m̀burə mfɛꞌɛkə a mɨkurə mɨkurə, ŋ̀khə ntsyǎ mbìì ŋ̀ghɛɛ ntswe wa adɨgə mə bɨ̀ Yesu lɛ ŋka ŋghɛɛ ghu aa, mboŋ tâ bo zi ŋkuu ghu. ³⁴Yesu à tòò mə̂ ŋ̀ka mfɛꞌɛ wa mûm àkànuꞌu, nyə akùrə̀ bə̂ a tswê wa aghəŋə ŋkì m̀burə ŋghaꞌa ŋghaꞌa; a ko mɨ̀lɨ̀ŋnə̀ wàà siꞌi siꞌi, nloŋ mə bə̀ bya bɨ lɛ ntswe tsǒ mbinjə̀rə̀ jìi mə kaa ɨ sɨ̀ nɨ̂ ntsèè tswê aà. À lɛ ntɨgə nlɔgɨnə ŋka ǹdɨꞌɨ waa nɨ̂ ɨ̀nnù jî ghàꞌàtə̀. ³⁵Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jya ɨ yə mə nòò à ghɛ̀ɛ̀ mə̂, ǹtɨgə ntsya ǹzì ǹswoŋ ghu mbo mə, “Àdɨ̀gə̀ yû à nɨ̂ àdɨ̀gə̀ yìi mə kaa bə̀ sɨ ghu tswê, nòò à kɨ̀ mə̂ ŋ̀ghɛɛ ŋghɛ̀ɛ̀; ³⁶ghɨ̀rə tâ bə̀ bû ghɛɛ waa, ta tâ bo ghɛɛ ŋkuu a ɨfɔ̀ bo bɨ a mumə̀ ɨlaꞌa jìi ɨ tswe faa mbɛ̀ɛ̀ àdɨ̀gə̀, ǹyuu mɨjɨ ghu njɨ.”

³⁷Lâ Yesu a bâŋnə̀ ŋ̀kwiꞌi a mbo bo mə, “Nɨ lɔɔ ayoo mfa tâ bo jɨ.”

À swòŋ mə̂ laà, bo betə̀ yi mə, “O lɔ̀ɔ mə tâ bìꞌì naŋsə nlɔgə bɨ̀francs ntsùꞌu ŋkhɨ̀ ji baa6.37: 200 denarii; denarius yî m̀fùùrə̀ à lɛ mbə ŋkabə̀ ŋ̀gàŋàfàꞌà a atû ǹjwî. ŋ̀ghɛɛ nyuu tsiꞌì àbaa nɨ yù ta jɛꞌɛ bə̂ bû ghu aa ɛ?”

³⁸A bû ǹswoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ ghɛɛ nlèntə̀ mə nɨ̀ tswe nɨ̀ ɨ̀baa ji səgə lɛ?” Bo ghɛɛ nlentə, mbɨ̀ɨ̀ ǹswoŋ ghu mbo mə bo tswe nɨ̀ ɨ̀baa aa ji ntaà, abɔꞌɔ nɨ m̀bwɛ̀ mi mbaà.

³⁹Yesu a tɨgə̀ ǹswoŋ a mbo bo mə tâ bo ghotə bə̂ bya ŋghɨ̀rə̀ tâ bo tswe a ɨbwen ɨbwen, a atu ŋgɛ̀ɛ̀. ⁴⁰Bə̀ bya bɨ tɨgə̀ ŋ̀ghotə waa ntswetə a ɨbwen ɨbwen, ǹtswe nɨ a abwen yî fùùrə̀ ŋkhɨ̀ yî fùùrə̀, kə̌ mɨghum mi ntaà. ⁴¹Yesu a lɔgə̀ ɨ̀baa jya ji ntaà nɨ̂ m̀bwɛ̀ mya mi mbaa, ŋ̀ŋɛntə atû yi a ndəŋ, ǹlii aburə, mfa mbɨꞌɨkə a mbo Nwì, m̀batə ɨbaa jya, m̀fa a mbo ŋgǎŋyəgə̂nnù ji mə tâ bo yatə a mbo bə̀ byâ. À lɛ ŋkɨ nyatə mbwɛ̀ mya mi mbaa a mbo bə̀ byâ bɨ̀tsɨ̀mə̀. ⁴²Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bɨ lɛ njɨ nyurə. ⁴³Bɨ lɛ ŋghotə abugə ɨbaa jya bo bɨ̀ àbùgə mbwɛ̀ mya mə bɨ lɛ nyàtə̀ aa, a lwensə̀ ŋ̀kyɛ̀ nɨghûm ǹtsò baà. ⁴⁴M̀bâŋnə̀ jìi mə ɨ lɛ ŋkurə ɨbaa jya aa, ɨ lɛ mbə ntsùꞌù ji ntaà.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋka ntəə nɨ a atu ŋkì aà

(Mt. 14.22-33; Jn. 6.15-21)

⁴⁵Yesu à lɛ mburə ŋghɨrə ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ bû ŋ̀kuu fu wa mûm àbaŋ, ǹtsya mbìì ŋ̀ka ntoo ŋghɛɛ a njii ŋ̀kì a Betsaida. Bo kà mə̂ aa ntoo ŋghɛɛ aa a swoŋ a mbo bə̀ bya mə tâ bo tɨgə nlo ŋkwɛɛŋkə waa. ⁴⁶À fà mə̂ fɨlô fyaa, ŋkɔꞌɔ ghɛɛ a atu ntaꞌa a ntsàꞌàtə Nwì ghu. ⁴⁷Ɨ̀tugə lɛ mfii ŋkwɛtə àkànuꞌu ya wa mûm ŋ̀kì; Yesu a bâŋnə̀ ǹtswe a abɛɛ wa atu ntaꞌa tsiꞌì yù yù. ⁴⁸Ǹyə mə a lɛ ntsyànə̀ a mbo ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya a tii àbaŋ ya nloŋ mə àfìsə̀ a lɛ sɨ tsyà ǹtii nɨ̂ waa mbɨnsə nɨ njɨ̀mə̀. À bə̀ mə̂ a nɨ nòò ǹjwi a lô ŋ̀ka ntəə wa atu ŋkì ǹzi nɨ a mbɛ̀ɛ bo. À lɛ ŋka zi aa ŋwaꞌatə nɨ mə yu ka zǐ kwaatə tsyà yi a mbɛ̀ɛ bo. ⁴⁹Lâ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ yə̀ mə ajàŋ yìi mə à lɛ sɨ təə nzi wa atu ŋkì aa, mmɔ̀ɔ̀ntə mə à lɛ mbə ŋkû; m̀burə ntɔŋnə mboꞌo tsiꞌì nɨ̀ tɨ̀ɨ̀, ⁵⁰ǹloŋ mə nɨ̀bɔꞌɔ lɛ ntswa waa.

Lâ Yesu a burə̀ waŋsə ghàà ǹswoŋ a mbo bo mə, “Tswâ nɨ̌ ntɨɨ̀ ghuu, ǹtsuu kɨ bɔꞌɔ bə̂, ǹloŋ mə à nɨ mə̀ aà.” ⁵¹À swòŋ mə̀ laa, ŋkɔꞌɔ ŋkuu wa mûm àkànuꞌu, àfìsə̀ ya a kɛntə̀ a ntsyâ. A tɨgə̀ m̀burə mbə tsiꞌì ànnù yî yɛ̌yɛrə a mbo ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jyâ, ⁵²ǹloŋ mə, kaa bo lɛ ŋwaꞌà ǹjiꞌì ànnù yî yɛ̌yɛrə yî mɔꞌɔ ya mə Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə̀ aa zî, a ajaŋ yìi mə a lɛ jɛꞌɛ bə̂ bya nɨ̂ ɨ̀baa jya aà; bɨ lɛ mfɨɨ atû yaa!

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə ŋgàŋmɨghɔ̀ɔ̀ a Gennesaret aà

(Mt. 14.34-36)

⁵³Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji bo lɛ ntoo ŋkì wa ŋghɛ̀ɛ̀ m̀fɛꞌɛ a Gennesaret, ǹtɨŋnə akànuꞌu ya a aghəŋə ŋkì. ⁵⁴Bo ghɛ̀sə̀ mə̂ ŋ̀ghə̀ə kɨ fɛ̀ꞌɛ̀ wa mûm àkànuꞌu, bə̀ burə̀ ǹyə Yesu ǹzi. ⁵⁵Bə̀ lɛ sɨ ntɨgə ŋkhənə ŋkarə nɨ̂ àlaꞌa ya bo bɨ a mbùꞌù ma yâ ǹtsɨ̀m, ǹlɔgə nɨ̂ ŋ̀gàŋmɨghɔ̀ɔ̀ jyaa, m̀beꞌe a nɨ mɨ̀kùù ǹzi nɨ ju ghu mbo a nɨ̂ ŋ̀gɔ̂ŋ ɨdɨgə tsɨ̀m jìi mə bɨ lɛ nyuꞌu mə Yesu à tswe ghu aà. ⁵⁶A nɨ̂ ŋ̀gɔ̌ŋ ɨdɨgə tsɨ̀m jìi mə Yesu à lɛ ghɛ̀ɛ̀ ghu aa, a ɨlaꞌa, a mûm ɨ̀laꞌa kə̌ a ɨfɔ̀ aa, bə̀ bɨ lɛ sɨ lɔ̀gə̀ nɨ̂ ŋ̀gàŋmɨghɔ̀ɔ̀ ǹzi nɨ ju a nsàanə mɨtaa, m̀buꞌu nɨ̂ m̀bo ghu mbo mə tâ à maꞌatə tâ ŋ̀gàŋmɨghɔ̀ɔ̀ jya ɨ̀ ghɛsə mbô myaa mmɔɔntə tsiꞌì àtsəŋ atsə̀ꞌə̂ yi. Ŋ̀gɔ̀ŋ bə̀ bɨtsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ mmɔ̀ɔ̀ntə̀ yi aa bo lɛ ntɨ̀ɨ̀.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ wenə baFarɨsai nloŋ nɔ̂ŋsə̀ bɨ̀tà bɨ bɨ̂taà byaa aà

(Mt. 15.1-9)

¹BaFarisai bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ jǐ mɔꞌɔ jìi mə ɨ lɛ nlo a Yerusalem nzi aa, lɛ nzì ŋ̀ghotə a mbɛ̀ɛ Yesu. ²Bo bo tswè mə̂, bo yə̂ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnǔ Yesu jî mɔꞌɔ ɨ jɨ̂ nɨ̂ m̀bo mìi mɨ lɛ ŋwaꞌà laà, ma la a bə mə kaa bo lɛ ŋwaꞌǎ mbô myaa siꞌì ǹyoŋə a ajàŋ yìi mə baFarɨsai lɛ sɨ lɔ̀ɔ̀ mə bɨ̀ ka nsiꞌi aà.

³Ǹloŋ mə kaa mbə baFarɨsai, bo bɨ̀ baYuda bɨtsɨ̀m kaa mbə bo waꞌà jɨ tɨ ghə̂ mə bo siꞌì m̀bô myaa, ǹyoŋə aa nɨ nɔ̀ŋsə̀ bɨ̀tà bɨ bɨtaà byaa. ⁴Bɛɛ mə bo yi ŋkɨ mbɨɨ a mɨtaa, kaa bo waꞌà lò m̀bii njɨ tɨ ghə̂ mə bo siꞌi nû jyaa mə tâ ɨ̀ laa. Bɨ̀nɔ̀ŋsə̀ bî ghàꞌàtə̀ bî mɔꞌɔ bɨ kɨ mbu tswe ghu mə bo lɛ sɨ yòŋə̀, tsiꞌì tsǒ ǹnàŋsə nsìꞌî ǹdɔŋ jì nò ghu, nɨ bàntɔ̀ɔ̀ bo bɨ̀ ǹjoo nnɨ̂ŋ ǹjoo jìi bɨ naŋsə nɨ̂ atɨ̀ɨ bronze aà.

⁵BaFarɨsai bya bo bɨ ŋ̀gǎŋdɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ jya bô yə̀ mə̂ laà aa, mbetə Yesu mə, “A ghɨ̀rə̂ àkə̀ kaa ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù jô waꞌà nɨ̂ nɔ̀ŋsə̀ bɨ̀tà bɨ bɨ̂taà biꞌi lə̀ə̀, m̀baŋnə njɨ tsiꞌì tɨ̀ sìꞌì nɨ̂ m̀bô myaa mɨ laa aa ɛ?”

⁶A kwiꞌi mə, “Ŋ̀gàŋntoò Nwì Yesaiah à lɛ nyə aa tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀ ŋ̀ŋwàꞌànə annù yìi mə Nwî à lɛ nswoŋ nloŋ ŋgaà yùù aa, bǔ ŋgǎŋabagɨlə̀, mə,

‘Bə̀ buà, bɨ ghuꞌusə nɨ̂ gha aa tsiꞌì nɨ̂ ɨ̀ghoŋ ntsǔ jyaa,

lâ mɨ̀ntɨɨ̀ myaa bâŋnə̀ ǹtswe a ndìsyà;

⁷Bo mii nɨ̂ gha laa tsiꞌì àdàŋə̀ àdàŋə̀

ǹloŋ mə bo bàŋnə̀ ǹdɨꞌɨ bə bɨ̀nɔ̀ŋsə̀ bɨ bə̂ tsǒ ǹdɨ̀ꞌɨ̂ jyâ!7.7: Yes. 29.13’

⁸Nɨ̀ màꞌàtə̂ ǹdɨ̀ꞌɨ̂ Nwî, m̀baŋnə ntswa nɔ̂ŋsə̀ bə̀ a tɨɨ̀nsə̀.”

⁹Yesu a bû ǹswoŋə a mbo bo mə, “Wâ nɨ̀ nàŋsə nzi a ntuu ǹlə̀ə̂ ǹdɨ̀ꞌɨ̂ Nwì tǎ bàŋnə kɨ lə̀ə̀ nɨ̂ nɔ̂ŋsə̀ ghùù! ¹⁰Moses à lɛ nswoŋə mə, ‘Ka yuꞌunə taà ghò bo maà gho.’7.10: Exod. 20.12; Deut. 5.16 Ŋ̀kɨ mbu nswoŋ mə, ‘Ŋù yìi mə à bə̀gɨ̀tə taà yi kə̌ ndè yi aa, a kuꞌunə mə tâ bɨ̀ zwitə yi.’7.10: Exod. 21.17¹¹Lâ nɨ̀ bâŋnə̀ ǹswoŋə nɨ̂ yùu ŋgaa mə m̀bə ŋù a swoŋə a mbo taà yì kə̀ ǹdè yì mə, ‘Wa àyoo yìi mə boŋ mə̀ fa ŋkwɛ̀tə gho ghu aa a nɨ Corban,’ (mala a bə mə mə̀ fà mə̂ a mbo Nwì) ¹²bəə boŋ kaa à sɨ̀ nɨ̂ ŋ̀kwɛtə taà yì, kə̌ ndè yi bû ǹtswe. ¹³Ma mùu ajàŋ, nɨ̀ bwɛsə aa nɨ̀ghàà nɨ Nwî, ǹloŋə nɔ̂ŋsə̀ ghùù yìi mə nɨ dɨ̀ꞌɨ̀ nɨ a mbo bə̀ aà. Ŋ̀kɨɨ ŋghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù ji ghàꞌàtə̀ jî mɔꞌɔ jìi mə ɨ bə tsǒ ma jû aà.”

Ǹjoo jìi mə ɨ ghɨ̀rə̀ nɨ mə tâ ŋù tâ à tsuu laa aà

(Mt. 15.10-20)

¹⁴Yesu a bû ǹtwoŋ bə̂ bya nswoŋ a mbo bo mə, “Bù bɨtsɨ̀m nɨ̀ yuꞌutə nɨ̌ annù yìi mə mə swoŋ aa, tâ à laa a atu bù. ¹⁵Kaa àyoo yì tsu kaa a sɨ̀ a abɛɛ tswê mə m̀bə ŋù a jɨ a kuu ŋghɨ̀rə̀ mə tâ à tsuu laa; lâ a ŋû aa a bàŋnə̀ ŋ̀ghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù ji bɨ̂ jìi mə ɨ lò ghu atoꞌo mfɛꞌɛ aa mə̂ à tsuu laa. [ ¹⁶Ŋù yìi mə à tswe nɨ̂ ɨ̂tôŋnə̀ a nyuꞌu annù aa, tâ à yuꞌu annù yìi mə mə swoŋə aà.”]

¹⁷À màꞌàtə̀ mə̂ bə̂ bya nlò ŋ̀kuu ŋghɛɛ a mûm ǹda, ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ betə̀ ǹjiꞌì nɨ̀ghàà nî nǎnaa ma nû ghu mbô. ¹⁸Bô bètə̀ mə̂ aa, a swoŋ a mbo bo mə, “Ma la a bə mə kaa nɨ̀ sɨ̌ yùu ŋgaa kɨ nyuꞌu aa ɛ! Nɨ̀ sɨ̀ zi mə ayoo yìi mə a lò bə a abɛɛ ŋkuu nɨ a nu ŋù aa, kaa mbə a waꞌà yi ghɨrə̀ mə̂ à tsuu laa aa ɛ? ¹⁹Ǹloŋ mə kaa a sɨ̀ aa ghu ntɨɨ kuu; a bàŋnə̀ ŋ̀kuu aa ghu atoꞌo, ɨ kɨɨ bǔ tsyǎ mfɛ̀ꞌɛ fu.” (Ma mùu ajàŋ à lɛ nswoŋ mə wa mɨ̀jɨ mɨ̀tsɨ̀m mɨ laà, ŋ̀kuꞌunə a njɨ̂.)

²⁰A bû ǹswoŋ mə, “A ŋû aa a sɨ̌ŋ njoo jìi mə ɨ fɛ̀ꞌɛ̀ ghu nû aà, ŋ̀ghɨrə nɨ mə tâ à tsuu laa. ²¹Ǹloŋ mə ɨ̀nnù jî bɨ tsɨ̀m ɨ lò aa a mûm ǹtɨɨ ŋù m̀fɛ̀ꞌɛ̀: Ŋ̀wàꞌàtə̂ ɨ̀nnù jî bɨ, ànnǔ ajɨrə̀, ɨ̀yə̀rə̂, ǹzwìtə bə̀, ànnǔ mâghàbə̀, ²²ǹyə̀ꞌə̀tə̂ ǹjoo bə̂; àbɨ̀ꞌɨntɨɨ, m̀bwèꞌèsə bə̀, ɨ̀buurənnù, àghə̀ꞌə̀nə̀, ǹswòŋə̂ ɨ̀nnu jî bɨ a atu bə̀; ŋ̀ŋee nû, nɨ̂ ɨ̀jɨ̀ŋtə ɨnnù. ²³Ɨ̀nnù jî bɨ mà jû tsiꞌì tsɨ̀m ɨ lò aa a nu ŋù, a mûm ǹtɨɨ yu, m̀fɛꞌɛ nsɨ̀ŋə̀ nɨ̂ ŋû, ŋ̀ghɨrə nɨ mə tâ à tsuu laa.”

Àbìintɨɨ mâŋgyɛ baSirofonisia

(Mt. 15.21-28)

²⁴Yesu a lɛ nlò ŋ̀ghɛɛ a mbɨ̌ Tai bo Sidon. À ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ghu, ŋ̀kuu ntswe a mûm ǹda yi mɔ̀ꞌɔ, kaa waꞌà lɔ̀ɔ̀ mə tâ bə̀ zi; lâ a bâŋnə̀ ǹtsyanə a ŋghɨ̀rə mə tâ bɨ̀ tsuu lǒ zi. ²⁵Màŋgyɛ̀ yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə mû yi yî màŋgyɛ̀ à lɛ ntswe nɨ̂ àzwì yî bɨ a atoꞌo yu aa, à lɛ nyuꞌu mə Yesu à tswe wa ndâ. À yùꞌù mə̂, m̀burə mfɛꞌɛ nzì a mbɛ̀ɛ Yesu, ŋ̀wo ghu mɨkòrə̀. ²⁶Màŋgyɛ̀ ma ghû à lɛ mbə mâŋgyɛ Grikia, yìi mə bɨ lɛ njwe aa a alaꞌa Sirofonisia. À wò mə̂ a mɨ̀kòrə Yesu aa, m̀buꞌu mbo ghu mbo mə tâ à fiꞌi azwì yî bɨ ya a atoꞌo mû yì wâ. ²⁷Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Lə̀ə tâ bɨ̀ foo njɛꞌɛ bɔɔ yaꞌa, ǹloŋ mə kaa a sɨ̀ kuꞌunə̀ a nlɔ̀gə̂ àbaa bɔɔ mbàŋnə̀ m̀maꞌa a mbô m̀bû.”

²⁸Lâ Màŋgyɛ̀ wa a kwiꞌi ghu mbo mə, “Ɨ̀ɨ̀ŋə, Mmàꞌàmbî, lâ tsiꞌì m̀bu jìi mə ɨ nɔ̀ŋə̀ a njiꞌì àtɛtə̀ aa, ɨ kɨɨ mbwɛɛ nɨ̂ ɨ̀nùgə abaa bɔɔ bya njɨ.”

²⁹Yesu a tɨgə̀ ǹswoŋ ghu mbo mə, “Nloŋ mə ò nàŋsə ŋghàà ma mùu ajàŋ aa, tɨgə nlǒ ŋghɛ̀ɛ̀ gho mbà. Wâ demon wa a màꞌàtə̀ mə mu ghò wâ.”

³⁰À yùꞌù mə̂ laà aa ntɨgə nlo mbɨ̀ɨ̀ yi a ndùgə yu. À bɨ̀ɨ̀ mə̂ ŋ̀kuu a nda, nyə mu wa a nɔ̂ŋ a ɨkuu, lɛ boŋ demon wa a fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ ghu atoꞌo.

Yesu À ghùrə̂ àkwo atu yìi mə a lɛ ŋkɨ mbə tɨ ghàà aà

³¹Yesu a lɛ ntɨgə nlo wa mbùꞌù àlaꞌa Tai ŋ̀ghɛɛ ntsya a alaꞌa Sidon, ŋ̀ghɛɛ a ŋkì mɨyaa Galilea, ǹlo ghu ŋghɛɛ ntsya a mbùꞌù àlaꞌa Dekapolis. ³²À kà mə̂ aa ntsya ghu, bɨ zî nɨ ŋù yî mɔ̀ꞌɔ mə àtû yi a lɛ ŋkwo, a kɨɨ̀ m̀mii nɨ̂ ŋ̀ghàa kɨ kaŋ, m̀buꞌu mbo a mbo Yesu mə tâ à nɔŋsə mbô mi ghu nu ŋghùrə̀ yi. ³³Bɨ swòŋ mə̂ laà aa, Yesu a lɔgə̀ ŋû wa bo yu maꞌàtə̀ àkùrə̀ bə̂ ya ŋghɛ̀ɛ̀ a adɨgə dàŋ, bo yu ghɛ̀ɛ̀ mə̂ aa, a nɨŋ bɨ̀swɛbɨbo bi ghu ɨtôŋnə̀, ǹtwutə mɨtwyɛ a abo yu, m̀mɔɔntə aləə ŋû wa ghu; ³⁴ŋ̀ŋɛntə miꞌì mi ŋka lii aburə, ǹtsaa nû yì, ǹswoŋ a mbo ŋù wa mə, “Efata”, ǹswoŋ aa mə, “ŋaꞌanə̂!”

³⁵À swòŋə̀ mə̂ laà aa, ɨtôŋnə̀ ŋû wa ɨ burə̀ ŋ̀ŋaꞌanə, àləə̀ yi a kɨ̂ m̀burə mfɛɛŋkə, a ghaà tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀. ³⁶Yesu a swoŋ a mbo bə̀ bya mə tâ bo tsuu a mbo ŋù tsù lǒ swoŋə. Lâ a yi nswoŋ mə tâ bo tsuu kɨ swoŋə aa, bo bâŋnə̀ ŋ̀kuꞌusə ŋghɛ̀ɛ̀ bə nɨ̀ m̀bìì a kɛ̀ꞌɛ̀nə a mbo bə bî mɔꞌɔ. ³⁷Ànnù a lɛ mburə ntsya bə̂ bɨ̀tsɨm bìi mə bɨ lɛ nyuꞌu aa, bo tɨgə̀ ǹswoŋə nɨ mə, “À fàꞌà mə̂ m̀buu ɨnnù tsiꞌì tsɨ̀m, ŋ̀kɨ nnaŋsə mfaꞌa; ŋ̀kɨɨ ghɨrə nɨ mə tâ ɨ̀kwotu ɨ̀ tɨgə nyuꞌu nɨ̂ ɨ̀nnù, ŋ̀ghɨə nɨ mə tâ bɨ̀tɨ̀ghàà bɨ̀ ghaa!”

Àjàŋ yìi Yesu à lɛ njɛꞌɛ bə̂ ǹtsùꞌù ji nɨkwà aà

(Mt. 15.32-39)

¹À lɛ mbə nɨ̂ ǹjwi mà jya, ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ ɨ bû m̀boontə ghu mbɛ̀ɛ̀. Kaa àyoo nɨjɨ yì tsu kaa a lɛ ŋwaꞌà a mbo bo tswê a njɨ̂. Yesu a twôŋ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji nswoŋ a mbo bo mə, ²“Mə ko mɨlɨ̀ŋnə̀ bə̀ bû ǹloŋ mə bo tswè mə̂ biꞌi bo tsɨ̂tsɔ̌ŋ njwi ji tarə kaa waꞌà nɨ̂ àyoo yì jɨ̀ tswê aà. ³M̀bə mə̀ swoŋ mə tâ bo lo ŋghɛ̀ɛ̀ŋkə̀ a mɨlaꞌa bo nɨ̂ ǹjì boŋ bo ka ghɨ̀rə ghɛ̀ɛ wòkə̀ a mânjì, ǹloŋ mə bi mɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bo bɨ lo aa a sàꞌa aghaꞌà aà.”

⁴Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ betə̀ yi mə, “M̀bə bɨ naŋsə̀ ǹlɔgə abaa aa fə fàa atu ntaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀ a njɛꞌɛ̀ ǹdùù bə̂ waà ghu aa ɛ?”

⁵Yesu a betə̀ waa mə, “Nɨ̀ tswe nɨ̀ ŋ̀kya abaa aa Ji səgə aa ɛ?”

Bo kwiꞌi mə, “ji sàmbaà.”

⁶A tɨgə̀ ǹswoŋ mə tâ ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa ɨ̀ tswe a nsyɛ̂. Bɨ tswè mə̂, a lɔgə̀ ɨ̀baa jya ji sàmbaa, ǹtsaꞌatə Nwî, mbatə mfa a mbô ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya mə ta bɨ yatə a mbo bə̀ byâ. ⁷Bo lɛ ŋkɨ ntswe nɨ̂ m̀bùmtə mbwɛ̀ mî kə̀ꞌə̀kə̀ mî mɔꞌɔ̂; Yesu à nɨ̀ŋ mə mbɔɔnə ghu, nswoŋ mə tâ bɨ ŋkɨ nyatə a mbo bə̀ byâ. ⁸Bo lɛ njɨ nyurə; bɨ̀ bwɛɛ̀ àbùgə̀ mɨjɨ ya, ɨ̀bàꞌa abaa jya bo bɨ̀ ɨ̀sàꞌa mbwɛ̀ jya, ɨ luu nɨ̂ ŋ̀kyɛ̀ ji sàmbaà. ⁹Bə̀ bya bɨ̀tsɨ̀m lɛ mbə tsiꞌì tsǒ ntsùꞌù ji nɨkwà. ¹⁰Yesu à lɛ ntɨgə nswoŋ mə tâ bo lo ŋghɛ̀ɛ̀ŋkə̀ waa, m̀burə ntɨgə ŋkuu a mûm àkànuꞌu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ŋghɛɛ a mbùꞌù àlaꞌa Dalamanuta.

À àjàŋ yìi mə baFarisai bɨ lɛ sɨ lɔ̀ɔ̀ a nyə̂ àlènsə̀ aà

(Mt. 16.1-4)

¹¹BaFarɨsai lɛ nzì ǹtsiꞌi Yesu bo bo kâ ǹswuŋnə bo lɔ̀ɔ ŋkwàꞌànə yu, ǹswoŋ ghu mbo mə tâ à ghɨrə alènsə̀ yìi mə a lo a aburə aa tâ dɨ̀ꞌɨ mə Nwi à tswe bo yu. ¹²Bô swòŋ mə̂ laà, a naŋsə̀ ǹso ntɨɨ yi, a tsaa nû yì, m̀betə mə, “Bə̀ bû bɨ lɔ̀ɔ alènsə̀ aa a ya ɛ? Mə̀ swoŋ a mbo bù tsiꞌì ànnù nɨ̂koŋ mə kaa mbə mə̀ waꞌǎ alènsə̀ yî tsu a mbo bù bə̂ bî faa ŋgùꞌù dɨꞌɨ̀.”

¹³À swòŋ mə̂ laà, m̀maꞌatə waa, mbu nlò ŋghɛɛ ŋkuu yi fu wa mûm àkànuꞌu, ǹtoo ŋghɛɛ a njii ŋ̀kì.

M̀bɛ̀ꞌɛ̀ àbaà baFarɨsai bo bɨ̀ yì Herod

(Mt. 16.5-12)

¹⁴Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jya ɨ lɛ nlìꞌìnə̀ a nlɔ̀gə̂ àbaa; ǹyə mə bo lɛ ntswe tsiꞌì nɨ̂ àbaa yì fùùrə̀ wa mûm àkànuꞌu. ¹⁵Yesu a lɔgɨ̀nə̀ ŋ̀ka dɨꞌɨtə nɨ̂ waa nswoŋə nɨ mə, “Nɨ̀ ka ntsyɛsə nɨ̂ ghuu, ǹtsee nɨ̂ àtû yuu nloŋə mbɛ̀ꞌɛ̀ àbaà baFarisai bo bɨ̀ yì Herod.”

¹⁶Bo tɨgə̀ ǹlɔgɨnə ŋka ŋghaa bo nɨ bo, ǹswoŋə nɨ mə, “A swoŋə laa nloŋ mə kaa bìꞌinə̀ sɨ̀ nɨ̂ àbaa tswê aà.”

¹⁷Yesu à lɛ nzi annù yìi mə bo lɛ sɨ ghàà aà, m̀betə waa mə, “Nɨ bù ŋ̀ghaa àkə̀, m̀bu nswoŋə nɨ mə nɨ̀ sɨ̀ nɨ̂ àbaa tswê aa ɛ? Nɨ̀ burə tɨ̀ zi, kə̀ ǹyuꞌu tâ à laa a atu bù ɛ? A atû yuu laa a fɨ̀ɨ̂ àkə̀ ɛ? ¹⁸Nɨ̀ tswe nɨ̀ miꞌi aa kaa waꞌà nɨ̀ ɨ̀dɨ̀gə̀ yə̂ aa ɛ? Kə̀ nɨ̀ sɨ ɨnnù nɨ̂ ɨ̀tôŋnə̀ juu yuꞌu lɛ? Kə̀ kaa nɨ̀ sɨ annù kɨɨ mbu ŋwaꞌatə lɛ? ¹⁹Mə̀ kɨ̀ bàtə̂ ɨ̀baa jya ji ntaà m̀fa wa mbo bə̀ bya ǹtsùꞌù ji ntaà aa nɨ̀ bwɛɛ̀ ɨ̀bàꞌa abaa jya ɨ luu aa nɨ̂ ŋ̀kyɛ̀ ji səgə aa ɛ?”

Bo swoŋ mə, “Nɨ̀ghûm ǹtsò baà.”

²⁰A bû m̀betə waa mə, “Mə̀ kɨ̀ bàtə̂ ɨ̀baa jya ji sàmbaa mfa wa mbo bə̀ bya ntsùꞌù ji nɨkwà aa, nɨ̀ ghotə̀ ɨ̀bàꞌâ ji ɨ kɨ̂ ǹluu aa nɨ̂ ŋ̀kyɛ̀ ji səgə aa ɛ?”

Bo kwiꞌi ghu mbo mə, “Ji sàmbaà.”

²¹A tɨgə̀ m̀bu mbetə waa mə, “Kaa nɨ̀ waꞌǎ annù yî tsu ghu kɨ̂ ǹyəgə nzi aa ɛ?”

À àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə mfə̀ꞌə̀nə̀ a Bethsaida aà

²²Bo lɛ nlò ŋ̀ghɛɛ a Bethsaida. Bo ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ŋ̀kuu ghu, bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ zi nɨ̂ m̀fə̀ꞌə̀nə̀ ghu mbo, m̀buꞌu mbo ghu mbo mə tâ à mɔɔntə yi. ²³A tswâ àbo mfə̀ꞌə̀nə̀ wa, ǹlɔgə yi bo yu fɛꞌɛ̀ wa mûm àlaꞌà. Bo yu fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ ŋ̀ghɛɛ, a tutə̀ mɨ̀twyɛ ghu miꞌi, ǹnɔŋsə mbo mi ghu, m̀betə ghu mbo mə, “O yə ayoo yì tsu aa ɛ?”

²⁴A ŋɛntə̀ miꞌì mi a ǹdəŋ, ǹswoŋ mə, “Mə yə bə̂, lâ bɨ bâŋnə̀ m̀bə bə tsiꞌì tsǒ ɨtì jìi mə ɨ təə ŋghɛɛ.”

²⁵Yesu a bû ǹnɔŋsə mbô mi ghu miꞌi, m̀fə̀ꞌə̀nə̀ wa a naŋsə̀ ǹsaŋtə miꞌì mi nlii ɨdɨgə ghu, mɨ laa, a yə̂ ǹjoò tsɨ̀m tsiꞌì sɨgə̀nə̀. ²⁶Yesu a swoŋ ghu mbo mə tâ à lo ŋkwɛɛ ghɛɛ yi a ndùgə yu, m̀bu nswoŋ ghu mbo mə, “Bɛɛ ò tɨ kwɛɛ, ò tsuu a mûm àlaꞌa bǔ kuu.”

Àjàŋ yìi mə Peta a lɛ nswoŋə a ŋû yìi mə Yesu à nɨ ghu aà

(Mt. 16.13-20; Lk. 9.18-21)

²⁷Yesu à lɛ mbù ǹlo bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ŋka ŋghɛɛ a ɨlaꞌa Kaisaria a mbùꞌu Filippi. Bo kà mə̂ aa ŋghɛɛ, a betə̌ ŋgǎŋyəgə̂nnù ji mə, “Bə̌ swoŋə nɨ mə mə̀ bə aa wo aa ɛ?”

²⁸Bo kwiꞌi ghu mbo mə, “Bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ swoŋə nɨ mə ò nɨ Jɔn Ŋgàŋmùrə bə̌ ŋkì, bǐ mɔꞌɔ bɨ swoŋə̀ nɨ mə ò nɨ Elijah, bǐ mɔꞌɔ bɨ swoŋə̀ nɨ mə ò nɨ ŋ̀gàŋntoò Nwì yî mɔ̀ꞌɔ̂.”

²⁹A bû m̀betə waa mə, “Lâ nɨ̀ swǒŋ yuu ŋgaa mə mə̀ laa mbə wo aa ɛ?”

Peta a kwiꞌi ghu mbo mə, “Ò nɨ Kristo, Àyɔꞌɔ̀ Nwì wâ.”

³⁰Yesu a tɨgə̀ ŋ̀kwantə waa, nswoŋ mə tâ bo tsuu a mbo ŋù tsù lǒ swoŋə.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghàà ǹloŋ ŋgɨꞌɨ yìi yu ka yə ɨ kwo aà

(Mt. 16.21-28; Lk. 9.22-27)

³¹Yesu à lɛ ntɨgə nlɔgɨnə ŋka tɔꞌɔtə a mbô ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji mə Mu Ŋù à tswe nɨ̀ ǹyə̂ m̀buu ŋgɨꞌɨ jì ghàꞌàtə̀. Bɨ̀tà bɨ alaꞌa nɨ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì, bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ ka yǐ tuu yi. Bɨ ka yǐ zwitə yi, lâ tâ yù bu yweenə nɨwo a njɨ̌m njwi ji tarə̂. ³²A lɛ naŋsə nswoŋ ma yuù ànnù aa mə tâ à fɛꞌɛ nlaa a atu bo. À swòŋ mə̂ laà, Peta a lɔgə̀ yi bo yu ghɛ̂ntə̀, a lɔgɨ̀nə̀ ŋ̀ka ŋghaantə nìi. ³³Lâ Yesu a bəŋkə̀ yi nlii njɨ̀m, ǹyə ŋgǎŋyəgə̂nnù ji, ŋ̀ghaantə Peta, ǹswon mə, “Tsyǎ mbɨ̀ɨ a njɨ̌m mə̀ m̀bâ, Satan! Ǹloŋ mə kaa ò sɨ aa njɨ̌m Nwì təə̀, ò bàŋnə ntəə a njɨ̌m bə̀.”

³⁴Yesu à lɛ ntɨgə twoŋ nnɔ̀ɔ̀ bə̂ bya a bɔ̀ꞌɔ nɨ̂ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji bɨ zî ghu mbɛ̀ɛ̀, a swoŋ a mbo bo mə, “M̀bə ŋù tsù à ka nlɔɔ a ŋka nyòŋə a njɨ̌m mə̀, à tuù ɨ̀bɨ̀ɨ nû yi, mbeꞌe ati bàŋnə̀ bàŋnə yi ŋka yoŋə nàâ. ³⁵Ǹloŋ mə ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə a lɔ̀ɔ a nyweensə̂ ɨ̀bɨ̀ɨnû yi aa, à ka bàŋnə bwɛ; lâ ŋù ǹstsɨ̀m yìi mə a lɔ̀ɔ a mbwɛ̂ ɨ̀bɨ̀ɨnû yi nloŋ ŋkwɨtû gha aa, kə̀ ǹloŋ ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya aa, a ka bàŋnə yweensə. ³⁶M̀bə a kwɛtə ŋû tsù aa nɨ̂ àkə̀ mə mbə a tswe nɨ̂ m̀bi yǔ ntsɨ̀m m̀baŋnə mbwɛ ntswêntɨ̀ɨ̂ yì aa ɛ? ³⁷Kə̀ m̀bə ŋù a fa aa àkə̀ ŋ̀kwensə ntswêntɨ̀ɨ̂ yì ghu aa ɛ? ³⁸M̀bə ŋù tsù à ka ndɨrə atu nloŋ ŋgaà yà, kə̀ ǹloŋ ànnù yìi mə mə swoŋə aa, a tɨtɨ̀ɨ bə̀ bû fàa ŋgùꞌû m̀bi yu mə ɨ tuu Nwî, bo bɨ̀ nɨ̀wàà nɨ bə̂ bù bìi bɨ ghɨ̀rə ɨnnù jî bɨ aa, boŋ Mu Ŋù à ka yǐ kɨɨ dɨ̀rə̀ nɨ̂ àtu nloŋ ŋgaa yì a noò yìi mə à ka yǐ bǔ bɨ̀ɨ̀ a mum nɨ̀ghaꞌa nɨ Taà yì bo bɨ̀ baangel bìi mə bɨ laa mmàŋsə̀ aà.”

¹Yesu a bû ǹswoŋ a mbo mə, “Mə̀ swoŋ a mbo bù tsiꞌì ànnù nɨ̂ ŋ̀koŋ mə bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ tswe faà mə kaa bo ka yǐ waꞌà kwo tɨ ghə mə bo yə̀ mə̂ ànnǔ nɨfɔ̀ Nwî a zî tsiꞌì nɨ̀ àdàꞌà.”

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ mbəŋkə yi ntɨgə ŋŋweenə aà

(Mt. 17.1-13; Lk. 9.28-39)

²Ǹjwi ɨ tsyà mə̂ ji ntoꞌo, Yesu a lɔgə̀ Peta, nɨ Jɛms, a bɔꞌɔ nɨ Jɔn bo bo kɔꞌɔ ŋghɛ̀ɛ̀ a atu ntaꞌa yì syâ yî mɔꞌɔ, ǹtswe ghu tsiꞌì bo bo. Nû yì ɨ bəŋkə̀ a nsi bo, ³ɨ̀tsə̀ꞌə̂ ji ɨ bəŋkə̀ ǹtɨgə ŋŋweenə tsiꞌì ŋwèènə̀, ǹtɨgə mfuꞌu nɨ mə buu, m̀fuꞌu ntsyatə ajàŋ yìi mə mbə ŋù tsù fàa mbi a ghɨrə̀ ɨ̀tsə̀ꞌə̀ ɨ kâ m̀fuꞌu aà. ⁴Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ yə̂ Elijah bo Moses bo zî ŋ̀ka ŋghaanə bo bɨ̀ Yesu. ⁵Peta à yə̀ mə̂ laà, ǹswoŋ a mbo Yesu mə, “Rabbi, a bɔŋ mə bìꞌinə̀ tswe faà aà. Tâ bìꞌì ghurə mɨ̂ntàŋ mi ntarə̀, tâ yì fùùrə̀ ɨ̀ tswe a mbo wò, yǐ mɔꞌɔ ɨ̀ tswe a mbo Moses, tâ yǐ mɔꞌɔ ɨ̀ tɨgə ntswe a mbo Elijah.” ⁶Peta à lɛ nswoŋ ma mùu ajàŋ aa nloŋ mə nɨ̀bɔꞌɔ nɨ lɛ nnaŋsə ntswa waa, kaa a waꞌa annù yìi mə mbə yu swoŋ aa bù ǹzi.

⁷Bo ghə̀ mə kɨ yə mbàꞌà ɨ fɛꞌɛ̀ ŋ̀kusə waa, ǹjì ŋù ɨ fɛꞌɛ̀ wa mûm m̀bàꞌà ǹswoŋ mə, “À nɨ Mû ghà yî m̀bâŋnə̀ yìi mə mə̀ kɔ̀ŋə aa à ghulà; nɨ̀ ka nyuꞌunə nii.” ⁸Bo yùꞌù mə njì ya aa, ŋ̀karɨkə waa, ǹlii ɨdɨgə, la kaa waꞌà ŋû dàŋ bû ǹyə ntsyatə Yesu yìi mə à lɛ ntswe bo bo aà.

⁹Bô lò mə̂ wa atu ntaꞌa ŋka nsɨgə, Yesu a swoŋ a mbo bo mə tâ bo tsuu annù ya mə bo ghɨrə nyə aa, a mbo ŋù tsù lǒ swoŋ bə̂, ǹyweꞌe a nɨ nòò wa yìi mə Mu Ŋù à ka yǐ yweenə nɨ nɨ̀wo aà.

¹⁰Bo lɛ nyuꞌu annù ya mə Yesu à lɛ nswoŋ aa, a kɨ̂ ǹtɨgə nlwiꞌi tsiꞌì a mbo bo. Lâ bo lɛ mbàŋnə̀ ǹtɨgə mbetə nɨ̂ waa bo nɨ bo mə, “Ǹjiꞌì ǹywèènə nɨwo, ɨ̀ bə aa àkə̀ lɛ?” ¹¹Bo lɛ mbetə Yesu mə, “Ŋ̀gǎŋndɨꞌɨ̀ nɔ̀ŋsə̀ ɨ swoŋə nɨ mə Elijah à tswe nɨ̀ m̀fòo nzì yaꞌa aa a ya?”

¹²A swoŋ mə, “À nɨ̂ ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀, Elijah à ka fòo zì a ntsisə ɨnnù tsɨ̀mə̀. Lâ nɨ̀ kɨ ŋwaꞌatə mə àŋwàꞌànə̀ Nwî a swoŋə nɨ mə Mu Ŋu à ka yǐ yə mbuu ŋgɨꞌɨ jì ghàꞌàtə̀ tâ bə̀ tuu yi. Nɨ̀ mɔ̀ꞌɔ̀ntə mə a swoŋə laà aa a ya? ¹³Lâ mə̀ swoŋ a mbo bù mə wa Elijah à lɛɛ̀ ǹzi, lâ bə̀ bâŋnə̀ ŋ̀ghɨrə ghu nu a ajàŋ yìi mə bo kɔŋ aà, tsiꞌì a ŋ̀gɨ̌ŋg ŋgɨ̀ŋ wa ajàŋ yìi mə àŋwàꞌànə̀ Nwî a lɛ nswoŋ nloŋ ŋgaa yì aà.”

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ghùrə mûmbâŋnə̀ yìi mə à lɛ ntswe nɨ̂ àzwì yî bɨ aà

(Mt. 17.14-21; Lk. 9.37-43)

¹⁴Bo sɨ̀gə̀ mə̂ ǹtsiꞌi ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu jya jǐ mɔꞌɔ, ǹyə mə nnɔ̀ɔ̀ bə̂ yî ghàꞌà ŋ̀ghaꞌa ɨ lɛ ntswe bo bo, ŋ̀gǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ ɨ betə nɨ̂ ɨ̀nnù a mbo bo, bo bo swûŋnə̀. ¹⁵Bə̀ bya bɨ ghə̀ mə̂ mə bɨ kɨ lèntə̀, ǹyə Yesu, ànnù a tsyâ waa bo burə̀ ŋ̀khə ŋghɛ̀ɛ̀ a ntsàꞌàtə̂ yi.

¹⁶A betə̀ waa mə, “Nɨ̀ swùŋnə̀ aa nɨ̂ ànnǔ akə bu bo aa ɛ?”

¹⁷Ŋù yî mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bo a kwiꞌi mə, “Ǹdɨ̀ꞌɨ̀nnù, mə̀ ghɨ̀rə nzì nɨ mû ghà a mbo wò, ǹloŋ mə à tswe nɨ̀ àzwì yî bɨ yìi mə a ghɨ̀rə̀ mə tâ à tsuu kɨ ghàà. ¹⁸Àzwì yî bɨ ya a yi ntswa yi aa, a maꞌà yi nsyɛ, ŋghɨ̀rə̀ àjwòꞌò a ka mfɛꞌɛ ghu ntsù, a tɨgə̀ ŋ̀kurə nɨ̂ mɨ̀sɔ̌ŋ mi, nû yǐ tsɨ̀m ɨ têntə̀. Mə̀ ghɨ̀rə nswoŋ a mbô ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù jo jù mə tâ bo fiꞌi azwì ya ghu atoꞌo kaa bo waꞌǎ mfiꞌi zî.”

¹⁹Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Oò, bù, nɨ̀waa nɨ bə̂ bìi mə kaa bɨ̀ sɨ̀ nɨ̂ àbìintɨɨ tswê! Mə̀ ka tswe biꞌinə̀ ɨ yweꞌe aa a noò àkə̀ aa ɛ? Mə̀ ka kɨ tswa ntɨɨ̀ gha nloŋ ŋgaa yùù ɨ yweꞌe aa a noò àkə̀ aa ɛ? Zǐ mfa nɨ̌ mu wa a mbo mə̀!”

²⁰Bə̀ bya bɨ yuꞌu, nzì m̀fa mu wa ghu mbô. Àzwì ya a ghɛ̀sə̀ mə̂ ghə̀ə kɨ yə Yesu, m̀burə ntswa mu wa ntsɨ̀gə̀, a wô a nsyɛ, ntɨgə mbɨŋkə ghu, àjwòꞌò a fɛꞌɛ̀ ghu ntsù. ²¹Yesu a betə ta bɨ̀ mu wa mə, “Nɨ̀ghɔ̀ɔ̀ nû nɨ̂ tswè mə̂ ghu nu aa ɨ̀lòò ji səgə?”

A swoŋ mə, “Ǹlɔgɨnə a mûŋkhə̂. ²²Àzwì yî bɨ yù a bùrə̀ mə nlɔɔ a nzwitə mu ghù tsiꞌì a nɨ̂ ŋ̀gàà jî ghàꞌàtə̀, ǹtswa mmaꞌa nɨ a mum mɔꞌɔ bo bɨ̀ a mûm ŋ̀kì. Tsɔ̀ꞌɔ̀ tsɔ̀ꞌɔ Taà, m̀bə ò zî ŋ̀ghɨ̀rə̂ ànnû tsu, ò kô mɨlɨ̀ŋnə̀ yìꞌì, ŋ̀kwɛtə yiꞌi.”

²³Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Ò swǒŋ bə mə, ‘M̀bə ò zî ŋ̀ghɨ̀rə̂ ànnû tsu!’ Kaa m̀bə̂ ànnù yî tsu a waꞌà ŋû yìi mə à nɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yi a nu Nwì aa tsyà bə̂.”

²⁴Ta bɨ̀ mu wa a burə̀ ǹtɔŋnə ŋghaa tsiꞌì nɨ̀tɨ̀ɨ̀ ǹswoŋ mə, “Wa mə̀ nɨ̌ŋ ǹtɨɨ̀ gha a nu wò, lâ kaa àbìintɨɨ̀ ya kaa a waꞌà kùꞌù, kwɛtə ghâ ta mə̀ kuꞌusə nnɨŋ ntɨɨ̀ gha a nu wò.”

²⁵Yesu a yə ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa ɨ ka nzwunə nzi ghu mbɛ̀ɛ̀, m̀burə ŋwenə azwì yî bɨ ya, ǹswoŋ ghu mbo mə, “Wò, àzwì yìi mə a ghɨ̀rə̀ nɨ mə tâ mu ghù à tsuu kɨ ghàà, ŋ̀kɨ ŋghɨrə mə tâ àtû yi kwo aa, mə̀ swòŋ a mbo wò mə ta ò fɛꞌɛ ghu atoꞌo, ǹyi tsùù ghu nu burə bǔ kuu kuu.”

²⁶À swòŋ mə̂ laà, àzwì ya a yəꞌə̀, ǹnaŋsə ntsɨgə mu wa tsiꞌì nɨ̀ mɨ̀tɨ̀ɨ̀, m̀fɛꞌɛ ghu nû. Mu wa à tɨgə̀ m̀bə tsǒ àku ŋû. Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bìi mə bɨ̀ lɛ nyə yi aa, bɨ lɛ nswoŋ mə, “À kwò mə̂.” ²⁷Lâ Yesu a tswâ àbô yi, ŋ̀ŋɛɛ yi mbɨɨnsə, a bɨɨ̀nə̀ ǹtəə.

²⁸Yesu a tɨgə̀ ǹlo ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kuu a ndâ, à kùù mə̂ bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji tswê tsiꞌì bò bo, bo betə ghu mbo mə, “A ghɨ̀rə ŋghɨ̀rə akə kaa bìꞌì waꞌǎ mfiꞌi azwì ya zî aa ɛ?”

²⁹Yesu a kwiꞌi mə, “Kaa m̀bə bɨ waꞌǎ mbuu azwì ma yû nɨ̂ àyoo dàŋ fiꞌi ntsyàtə̌ atsàꞌàtə̀ Nwî.”9.29: Ɨ̀dɨ̀gə aŋwàꞌànə̀ jî mɔꞌɔ ɨ kùꞌùsə̀ nɨ̂ yuà: “bo bɨ̀ ǹsìꞌìsə nu tɨ̀ jɨ̂”

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ mbù ŋ̀ghaa nloŋ annù nɨwô yi aà

(Mt. 17.22-23; Lk. 9.43-45)

³⁰Bo lɛ mmàꞌàtə adɨgə ya, ǹlo ŋghɛ̀ɛ̀ ǹtsya a mûm àlaꞌa Galilea. Kaa Yesu à waꞌà kɔ̀ŋ mə tâ ŋù tsù à zi ³¹nloŋ mə à lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ ɨ̀nnù a mbo ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji aà; ǹswoŋə nɨ a mbo bo mə, “Bɨ ka fa Mu Ŋù a mbo bə̀ tâ bɨ zwitə yi, bɛɛ mə bɨ zwitə yi boŋ a ka bǔ bɨ̀ɨ̀nə̀ fu nɨwo a njɨ̌m njwi ji tarə̀.”

³²La kaa bo lɛ ŋwaꞌǎ njiꞌì ànnù ma yû mə à lɛ ŋka dɨꞌɨ aa zî, la mbàŋnə̀ m̀bɔꞌɔ nɨ a mbetə̂ yi.

Àbetə̀ ǹloŋ Ŋù yìi mə à kɔ̀ꞌɔ ntsɨrə aà

(Mt. 18.1-5; Lk. 9.46-48)

³³Bo zì mə̂ ǹyweꞌe a Kapernaum, ŋ̀kuu ntswe a mûm ǹda, Yesu a betə waa mə, “Nɨ ghɨ̀rə̀ ŋ̀ghaa aa ànnǔ akə a mânjì aa ɛ?” ³⁴À bètə̀ mə̂ aa, kaa bo waꞌà waa bâŋnə̀ ŋ̀ghaa nloŋ mə bo ghɨrə ntswe a mânjì ŋ̀ghaa nswùŋnə̀ bo nɨ bo, ǹlɔɔ nɨ̂ ǹzi ŋù yìi mə à kɔ̀ꞌɔ ntsɨrə a tɨtɨ̀ɨ bo aà. ³⁵Yesu, a tswê a nsyɛ, ǹtwoŋ ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya nɨghûm ǹtsò baa, nswoŋ a mbo bo mə, “Ŋù yìi mə a lɔ̀ɔ̂ a mbə̂ ǹtsyàmbìì aa, à tswe nɨ m̀bəŋ ɨ tɨgə bə nlwìꞌìnjɨ̀m a tɨtɨ̀ɨ bə̀ bɨ̂tsɨ̀m, ŋ̀kɨ ntswe nɨ̂ m̀bə ŋgàŋàfàꞌà a mbo bə̀ bɨ̀ tsɨ̀mə̀.” ³⁶À swòŋ mə̂ laà, ǹlɔgə mûŋkhə ntɛꞌɛ a tɨtɨ̀ɨ bo, ŋ̀ŋɛɛ mu wa ntukɨtə a mbo yu, ǹswoŋ a mbo bo mə, ³⁷“Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à kwɛ̀rə mûŋkhə yì tsù tsǒ ghuà nɨ̂ ɨ̀kǔm gha aa, à kwɛ̀rə aà ghâ. Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à kwɛ̀rə gha aa, kaa à sɨ̀ aa tsiꞌì gha kwɛrə̀, à kɨ ŋkwɛ̀rə aa yu wa yìi mə à lɛ ntòo ghâ aà.”

Ŋù à bə tsuu annù yiꞌinə̀ kɨ tuu boŋ à bìì aà ǹjɨ̀m yìꞌinə̀

(Lk. 9.49-50)

³⁸Jɔn a swoŋə a mbo Yesu mə, “Ǹdɨ̀ꞌɨ̂nnù, bìꞌì ghɨrə nyə ŋû yì mɔꞌɔ a fiꞌì nɨ ɨ̀zwì jî bɨ a atoꞌo bə̀ nɨ̂ ɨ̀kǔm gho, bìꞌì tsuꞌunə̀ yi nloŋ mə kaa à sɨ̀ ŋû àkòrə yìꞌinə̀ yî mɔ̀ꞌɔ bə aà.” ³⁹Yesu a swoŋ mə, “Nɨ̀ tsuu nìi kɨ tsuꞌunə bə̂, ǹloŋ mə ŋù à bə ghɨ̀rə annù yî yɛ̌yɛrə nɨ̂ ɨ̀kǔm ghà boŋ kaa m̀bə waꞌà bù ǹzi a wàŋsə a ŋghàa ànnù yî bɨ a noò ǹjɨ̀m a ngaa mə̀.” ⁴⁰Ǹloŋ mə ŋù yìi mə kaa à sɨ annǔ yiꞌinə̀ tuu aa, à bìi aà ǹjɨ̀m yìꞌinə̀. ⁴¹Mə̀ swoŋ a mbo bù tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ mə, ŋù yìi mə à fa ndɔ̂ŋ ŋ̀kì mə tâ nɨ̀ no nloŋ mə nɨ bii nɨ̂ ɨkǔm Kristo aa, kaa à ka yǐ waꞌà tswê tɨ kwɛrə mɨ̀tsɔꞌɔnə̀ mɨ afàꞌâ mi.

Àkwàꞌànə a ŋghɨrə̂ ɨbɨ̂

(Mt. 18.6-9; Lk. 17.1-2)

⁴²“Ŋù yìi mə à ghɨ̀rə mə ta mu yì mɔ̀ꞌɔ fàa tɨtɨ̀ɨ bɔɔ bì kəgə buà bìi mə bɨ nɨ̂ŋ ǹtɨɨ̀ waa a nu mə̀ aa, ŋù yìi mə a ghɨ̀rə a ghɨrə̀ ànnù yî bɨ ŋwò aa, a bɔŋ mə tâ bɨ̀ kwerə ŋgɔ̀ꞌɔ̀ àbaa yì ŋ̀wè ghu ntɔŋ ŋghɛɛ mmàꞌà a ŋkì mɨyaa.” ⁴³M̀bə àbô yo a ghɨrə mə tâ ò wo a mûm ɨnnù jî bɨ, ò kwyɛ̂ ǹlɔꞌɔsə. A bɔŋ mə ta ò bə abô mɔ̀ꞌɔ nyi ŋkuu a mûm ǹtswêntɨ̀ɨ̀, ǹtsyatə a ntswe nɨ̀ mbo mi mbaa nyi mbàŋnə̀ ŋ̀ghɛɛ a mum mɔꞌɔ Satan, a adɨgə yìi mə mɔꞌɔ ɨ khɨ ghu, kaa kɨꞌɨ̀ bwɛnə̀ aà. [ ⁴⁴Ma mùu adɨgə kaa mɨ̀wìꞌì mìi mə mɨ kurə bə̂ aa, kaa mɨ sɨ kwokə, kaa mɔꞌɔ yìi mə ɨ tɔ̀ɔ̀ bə̂ ghu aa kaa waꞌà kɨ̀ɨ̀ m̀bwenə.] ⁴⁵Kɨ̀ bɛɛ mə àkòrə̂ yo a ghɨrə mə ta ò wo a mûm ɨ̀nnù jî bɨ, ò kwyɛ̂ ǹlɔꞌɔsə. A bɔŋ mə ta ò bə ntâ mɔ̀ꞌɔ nyi ŋkuu a mûm ǹtswêntɨ̀ɨ̀, ǹtsyatə a ntswe nɨ̀ mɨ̀kòrə̀ mi mbaa tâ bɨ̀ yi mbàŋnə̀ m̀maꞌa gho a mum mɔꞌɔ Satan. [ ⁴⁶Ma mùu adɨgə kaa mɨ̀wìꞌì mìi mə mɨ kurə bə̂ aa, kaa mɨ sɨ kwokə, kaa mɔꞌɔ yìi mə ɨ tɔ̀ɔ̀ bə̂ ghu aa, kaa ɨ waꞌà kɨ̀ɨ̀ m̀bwenə.]9.46: Kaa adɨ̀gə̀ yuà kaa a sɨ̀ nɨ̂ ŋ̀wàꞌànə̀ jî mɔꞌɔ tswê.⁴⁷Bɛɛ mə nɨ̀lìꞌî no nɨ ghɨrə mə tâ ò wo a mûm ɨ̀nnù jî, bɨ ò tweꞌè m̀meꞌe. A bɔŋ mə ta ò bə nɨliꞌì mɔ̀ꞌɔ nyi ŋkuu a mûm ànnù nɨfɔ̀ Nwî, ǹtsyatə ntswe nɨ miꞌi mi mbaa tâ bɨ̀ yi mbàŋnə̀ m̀maꞌa gho a mum mɔꞌɔ Satan. ⁴⁸Ma mùu adɨgə kaa mɨ̀wìꞌì mìi mə mɨ kurə bə̂ aa, kaa mɨ sɨ kwokə, kaa mɔꞌɔ yìi mə ɨ tɔ̀ɔ̀ bə̂ ghu aa, kaa ɨ waꞌà kɨ̀ɨ̀ m̀bwɛnə.

⁴⁹Bɨ ka yǐ naŋsə ŋû ǹtsɨ̀m nɨ mɔꞌɔ, [a ŋgɨ̌ŋgɨ̀ŋ a ajàŋ yìi mə bɨ naŋsə nɨ̂ ǹjoo mmàꞌanwì tsɨ̀m nɨ fɨ̀ŋgwaŋ aà.]9.49: Ma yû àtɨɨ a yòŋ aa “bɨ ka yǐ nɨŋ fɨ̂kwâŋ a nɨ̂ ǹjoo mmàꞌa Nwî tsɨ̀m,” (Lev. 2.13) yìi kaa a sɨ̀ mûm ŋwàꞌànə jî mɔꞌɔ tswê.

⁵⁰Fɨ̀ŋgwaŋ fɨ bɔŋə̀, Lâ m̀bə fɨ̀ŋgwaŋ fɨ tuu nìi bǔ kɨ lìì, boŋ bɨ ka tɨgə bǔ ghɨ̀rə aa mə akə tâ fɨ̀ bǔ ka nlii aa ɛ?

A bɔŋ mə tâ nɨ̀ ghɨrə tâ fɨ̀ŋgwaŋ tswe a nu bù tǎ tâ nɨ tswe nɨ̂ m̀bɔɔnə bù nɨ bù.

Yesu à dɨ̀ꞌɨ̂ ànnù ǹloŋ nsàꞌànə nɨ̀yɔꞌɔ̀

(Mt. 19.1-12; Lk. 16.18)

¹Yesu à lɛ mbù ǹlo maa adɨgə ŋghɛɛ a mbùꞌu Yudea, ǹtoo ŋghɛɛ a njii ŋ̀kǐ Jordan. À ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ǹtswe ghu, àkùrə̀ bə̂ a bû m̀boontə ghu mbɛ̀ɛ̀. À bû ŋ̀ka ndɨꞌɨ waa nɨ̂ ànnù Nwi tsiꞌǐ ajàŋ yìi mə à lɛ sɨ ghɨ̀rə a ŋgaa ŋgaa aà.

²BaFarɨsai bɨ lɛ nzì ǹtsitə yi, ǹlɔɔ mə bɨ kwàꞌànə̀ yi, m̀betə yi mə, “Nɔ̀ŋsə̀ à bìi mə tâ ŋù à fiꞌi ŋgwɛ yì a nda yu aa ɛ?”

³A betə̀ waa mə, “Moses à lɛ nswoŋ a mbo bù mə akə nloŋ ma yu ànnù aa ɛ?”

⁴Bo swoŋ mə, “Moses à lɛ nlə̀ə mə mbə ŋù a tswe nɨ̂ m̀fìꞌi ŋ̀gwɛ̂ yì a nda yu, a ŋwàꞌànə̀ àŋwàꞌànə nsàꞌa nɨ̀yɔꞌɔ m̀bɔŋ furə yi.”

⁵Lâ Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Moses à lɛ ŋŋwàꞌànə nɔ̂ŋsə̀ mà ghu a mbo bù aa nloŋ mə mɨ̀ntɨɨ̀ muu lɛ ntɨ̀ɨ̀ aà. ⁶Lâ ǹlɔgɨnə a noò yìi mə Nwì à lɛ nnaŋsə mbi yù aa, àŋwàꞌànə̀ Nwî a swoŋ mə, ‘Nwì à lɛ nnaŋsə waa aa, ŋùmbâŋnə̀ nɨ màŋgyɛ̀.’10.6: Gen. 1.27; 5.2⁷‘Tsǒ mə a bə laà aa, ŋùmbâŋnə̀ à ka kɨ màꞌàtə̀ taà yì bô ǹdè yì, ɨ zî bòònsə̀ bô ŋ̀gwɛ̂ yì, tâ bo bì baa tɨgə mbə njyǎnu yì m̀fùùrə̀. ⁸Maa ajàŋ kaa tâ bo waꞌà bə̂ bî baa bù m̀bə, ntɨgə mbə njyǎnu yì m̀fùùrə̀.’10.8: Gen. 2.24⁹Ma mùu ajàŋ àyoo yìi mə Nwìŋgɔ̀ŋ à bòònsə̀ mə̂ aa, tâ ŋù tsù à tsuu lǒ yàtə̀.”

¹⁰Yesu à bù mə̂ ǹlo ŋkuu ŋghɛɛ a nda, ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ bû m̀betə ɨnnù ghu mbo nloŋ annù ma yû. ¹¹A kwiꞌi a mbo bo mə, “M̀bə ŋùmbâŋnə a fiꞌi ŋgwɛ̂ yì a nda yu mbu nyɔꞌɔ yî dàŋ boŋ à ghɨ̀rə aa annǔ mâghàbə̀; m̀fansə annù a mbô ŋ̀gwɛ̂ yì. ¹²Kə̀ bɛɛ mə mâŋgyɛ̀ a tuu ndoò yì, m̀fɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyɔꞌɔ yî dàŋ boŋ à ghɨ̀rə aa annǔ mâghàbə̀.”

Àjàŋ yìi mə Yɛ̀ɛso à lɛ nnɨŋ mbɔɔnə a nu bôŋkhə̂ aà

(Mt. 19.13-15; Lk. 18.15-17)

¹³Bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ lɛ nzì nɨ bôŋkhə ghu mbo mə tâ à nɔŋsə mbô mi a atu bo, lâ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ wenə̀ waa. ¹⁴Bɨ kà mə̂ aa ŋwenə waa aa, Yesu a yə, ǹtɔ̀ŋə̂ yi ɨ lwî, a swoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ maꞌatə bɔɔ bya tâ bɨ̀ zi a mbo mə̀, ǹtsuu waa kɨ kɨ̀ŋə̀ bə̂; ǹloŋ mə ànnù nɨfɔ̀ Nwî a tswe aa a mbo bə̀ tsǒ bo. ¹⁵Mə̀ swòŋə a mbo bù tsiꞌǐ annù nɨ̂koŋ mə, ŋù yìi mə à sɨ annǔ nɨfɔ̌ Nwî tsiꞌì tsǒ mûŋkhə kwɛrə aa, kaa à ka yǐ waꞌà ghu kuù.” ¹⁶À swòŋ mə laà aa, ŋŋɛɛ bɔɔ bya ŋkweꞌe, nnɔŋsə mbô mi a atu bo, ǹnɨŋ mbɔ̀ɔnə a nu bo.

Ànnǔ Mûŋgwàꞌà ŋ̀gàŋkabə̀

(Mt. 19.16-30; Lk. 18.18-30)

¹⁷Yesu à lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ ŋ̀ghə̀ə kɨ ghɛ̀ɛ̀ nɨghaa, ŋùmbâŋnə̀ yî mɔ̀ꞌɔ a khə̂ ǹzi nswɛ̀ɛ̀tə̀ mɨkuꞌutə̂ mi ghu nsi, m̀betə yi mə, “Ǹdɨ̀ꞌɨ̂nnù yî ǹsɨgɨ̀nə̀, m̀bə mə̀ ghɨrə̀ aa mə akə m̀bɔŋ jɨ ɨlòŋ yìi mə ɨ tswe nɨ̂koŋə aa ɛ?”

¹⁸Yesu a betə̀ ghu mbo mə, “Ò twòŋə gha nɨ ŋù yî ǹsɨgɨ̀nə̀ aa a ya aa ɛ? Kaa ŋù yì ǹsɨgɨ̀nə̀ à sɨ ghu tswê, ǹtsyatə Nwî yuyu. ¹⁹Ò zî ǹdɨꞌɨ Nwî: ‘Tsuu ŋû zwitə. Tsùu annǔ mâghàbə̀ ghɨ̀rə. Tsùu yə̀rə̀. Tsùu abǎŋnənnù tswɛɛ. Tsùu ŋkòbə̀ a nu ŋù jɨtə. Ka nyuꞌunə taà ghò bo ǹdè ghò.10.19: Exod. 20.12-16; Deut. 5.16-20’ ”

²⁰Ŋù wa a swoŋ a mbo Yesu mə, “Ǹdɨꞌɨ̂nnù, mə lə̀ə mə ndɨꞌɨ mà jû tsiꞌì tsɨ̀mə̀, ǹlɔgɨnə aa a mûŋkhə̂.”

²¹Yesu a liì yi, ŋ̀kɔŋə yi, ǹswoŋ ghu mbo mə, “Àyoo yì fùùrə̀ a boŋə a mbo wò: Ghɛ̀ɛ mfèe njoò tsɨ̀m jìi mə ò tswe nɨ ju aa, ǹlɔgə ŋkabə yìi mə ò fèe ghu aa, nyàtə̀ a mbô ŋ̀gàŋə̂fumə, boŋ ò ka bàŋnə tswe nɨ̂ àfùꞌù a aburə. Ò ghɛɛ ŋghɨ̀rə̀ ma mùu ajàŋ, ò bû m̀bɨɨ nzì ŋ̀ka nyoŋə nàâ.” ²²A yuꞌù ànnù ma yû, nû yì ɨ bɔrə, a lô ǹtɨgə ŋghɛɛ nɨ̂ àjəŋnə̀, ǹloŋ mə a lɛ mburə mbə ŋgàŋkabə yî ŋwè aà.

²³Yesu a karɨkə̀ yi nlii ŋgǎŋyəgə̂nnù ji nswoŋ mə, “A burə ǹtsyànə̀ siꞌi a mbo ŋ̀gàŋkabə a ŋkuu a mûm ànnù nɨfɔ̀ Nwî.”

²⁴Ànnù ma yû a lɛ mburə ŋghaꞌa ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu. La a bû ŋkuꞌusə nswoŋ a mbo bo mə, “Bɔɔ̀ bâ, a burə ntsyànə̀ siꞌi siꞌi a ŋkuu a mûm ànnu nɨfɔ Nwî. ²⁵A fwaatə a mbo kamɛl a ntsurə a nɨliꞌi nɨ saꞌa ntsyatə a mbo ŋ̀gàŋkabə a kuu a mûm ànnù nɨfɔ̀ Nwî.”

²⁶Bo yùꞌù mə̂ nuà nɨ̀ghàà nɨ burə̀ ǹtsya waa tsiꞌǐ a mbə̂nnù bo tɨgə̀ m̀betə bo nɨ bo mə, “Ŋù yìi mbə a yweenə aa a tɨgə mbə aa wò aa ɛ?”

²⁷Yesu aliì waa nswoŋ mə, “Ànnù a tsya aa bə ŋùmɨ̀sɔ̀ŋə̀, kaa a sɨ Nwî tsya, ǹloŋ mə mbə Nwì à tse ghɨ̀rə ɨnnù tsɨ̀mə̀.”

²⁸Peta a lɔgɨ̀nə̀ ŋ̀ka nswoŋ ghu mbo mə, “Tɨgə ò yə mə bìꞌì mmàꞌàtə̌ njoò tsɨ̀m tǎ kɨ yòŋə̀ nòô?”

²⁹Yesu a swoŋ mə, “Mə̀ swoŋ tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ a mbo bù mə, ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à màꞌàtə nda yi, kə̌ bɔɔ bɨ maà bi bi mbâŋnə̀ kə̀ bì bâŋgyɛ̀, kə̌ ndè yì, kə̀ taà yì, kə̌ bɔɔ̀ bi, kə̌ ɨbwensyɛ ji nloŋ ŋgaa yà kə̀ ǹloŋ ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ aa, ³⁰à ka yi kwɛrə, tsɨ̂tsoŋ fàa atu nsyɛ, nda bo bɨ̀ bɔɔ bɨ maà bǐ bi mbâŋnə̀ bo bɨ̀ bì bâŋgyɛ̀, nɨ bɨ̀ndè, nɨ bɔɔ, nɨ̂ ɨ̀bwěnsyɛ, ŋgaa ŋkhɨ̀, tâ bə̀ kɨɨ ntsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə̂ yi. Lâ bɛɛ a yi tɨ bə a noò ǹjɨm, a jɨ̂ ɨ̀lòŋ yìi mə ɨ lwiꞌi nɨ̂ŋkoŋ aà. ³¹Lâ bə bî ghàꞌàtə̀ bìi mə bɨ nɨ bɨ̀tsyà bɨ mbìì tsɨ̂tsɔ̀ŋ aa ka yi tɨgə bə bɨ̀tsɨrə bɨ njɨ̀mə̀, tâ bɨ̀tsɨrə bɨ njɨ̀m tâ bɨ̀ yi mbàŋnə̀ ǹtɨgə bɨ̂tsyà bɨ mbìì.”

Àjàŋ mə Yesu à lɛ mbù ŋghaa a ŋgaa yìi ɨ yweꞌe ji tarə nloŋ annù nɨwô yi aà.

(Mt. 20.17-19; Lk. 18.31-34)

³²Yesu à lɛ nswoŋ ma juù ɨ̀nnù aa a noò yìi mə bo lɛ ntswe a mânjì, ŋ̀kɔꞌɔ ŋghɛɛ nɨ a Yerusalem aà. À lɛ sɨ ghɛ̀ɛ̀ nɨ a mbìì ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ yoŋə̀ nɨ a njɨ̀m, ànnù a burə̀ ǹtsya waa tsiꞌì tsyà; nɨ̀bɔꞌɔ nɨ tswâ bə̀ bya bìi mə bɨ lɛ sɨ yòŋə̀ nɨ̂ waa laà. Yesu a lɔgə̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya nɨ̀ghûm ǹtsò baa bo bo ghɛ̂ntə a mbìì, a bû ŋ̀ka ŋkwatə nswoŋ nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə ɨ ka fɛ̀ꞌɛ̀ a nu yu aà. ³³A swoŋ a mbo bo mə, “Yə̂ nɨ̀, tsǒ mə bìꞌinə̌ kɔꞌɔ ŋghɛɛ a Yerusalem aa, bìꞌinə̂ ka kɔꞌɔ ghɛɛ ghu, tâ bɨ̀ tswa Mu Ŋù m̀fa a mbo bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bo bɨ̀ a mbô ŋ̀gǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ tâ bo tsɔꞌɔtə ɨsaꞌà yi ntsərə mə tâ bɨ̀ zwitə yi. Bɛɛ bo tsərə laà boŋ bo ka tɨgə lɔ̀gə̀ yi fa a mbo bɨtɨ̀zi Nwî, ³⁴tâ bo ka ŋwyɛ nìi, ntutə mɨ̀twyɛ ghu nu, ŋ̀ghɔɔ yi, mbɔŋ nzwitə yi. Bɛɛ mə̂ ǹjwi ɨ tsya ji tarə, a bû mbɨɨnə nɨwô.”

Ànnù yìi mə Jɛms bo Jɔn lɛ mbetə a mbo Yesu aà

(Mt. 20.20-28)

³⁵Jɛms bo Jɔn, bɔɔ bɨ Zebedee, bo lɛ nzì ǹtsiꞌi Yesu ǹswoŋ ghu mbo mə, “Ǹdɨ̀ꞌɨ̂nnù, bìꞌi lɔ̀ɔ mə ta ò ghɨrə annù yî mɔꞌɔ a mbo bìꞌì.”

³⁶A betə a mbo bo mə, “Nɨ lɔ̀ɔ mə ta mə̀ ghɨrə aa annǔ kə a mbo bù aa ɛ?”

³⁷Bo swoŋ ghu mbo mə, “Bìꞌi lɔ̀ɔ mə ta ò bii mə, nòò yìi mə ò ka yǐ kuu a mûm ànnù nɨfɔ̀ wò aa, ta biꞌi bi baa tswe, yì mɔ̀ꞌɔ a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ wò nî màꞌà, yì mɔ̀ꞌɔ, a mbɛ̀ɛ̀ abô ŋ̀kwàbə̀.”

³⁸Lâ Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Kaa nɨ̀ sɨ̌ annù yìi mə nɨ betə aa zî. M̀bə nɨ̀ nô ǹdɔŋ yìi mə mə̀ tswe nɨ̀ ǹno aa, kə̀ m̀bə nɨ̀ bii mə bɨ̀ m̀murə ghuu a mûm ŋ̀kì a ajàŋ yìi mə bɨ tswe nɨ̀ m̀murə mə̀ ghu aa ɛ?”

³⁹Bo bii mə, “Ɨ̀ɨ̀ŋə.”

Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋə̀, nɨ̀ ka no ndɔŋ yìi mə mə̀ tswe nɨ̀ nno aà, tâ bɨ̀ kɨ mmurə ghuu a mûm ŋ̀kì a ajàŋ yìi mə bɨ tswe nɨ̀ m̀mùrə mə̀ ghu aà. ⁴⁰La kaa à sɨ adɨgə ya bə̂ a ntsɔꞌɔ bə̀ bìi mə bɨ ka yǐ tswe a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ mə̀ nî màꞌà kə̀ nî ŋ̀kwàbə̀ aà, a nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀ ma jû aa a ka yǐ tswe bə̂ bìi mə bɨ naŋsə ɨləŋ ghu a mbo bo aà.”

⁴¹Àbùgə ngǎŋyəgə̂nnù jya nɨ̀ghum bô yùꞌù mə annu ma ya, ǹlwisə ntɔŋ a nu Jɛms bo Jɔn. ⁴²Yesu a twoŋə̀ waa bɨtsɨ̀m, bo zi a mbɛ̀ɛ yu, a swoŋ mə, “Nɨ̀ zi mə bə̀ bìi mə bɨ saꞌa bɨ̀tɨ̀zî Nwî aa, bɨ nɔŋ aa atu bo, m̀buꞌutə nɨ̂ waa; bə̀ bî wè byaa bɨ tswê nɨ̂ àdàꞌà a atu bo. ⁴³Kaa m̀bə waꞌǎ maa ajàŋ a tɨtɨ̀ɨ bù bə̂; ŋù yìi mə a lɔ̀ɔ mbə ŋù yî ŋ̀wè a tɨtɨ̀ɨ bù aa, tâ à bə ŋgàŋàfàꞌâ ghùù, ⁴⁴tâ ŋù yìi mə a lɔ̀ɔ mbə ǹtsyàmbìì aa, tâ à bə abùꞌû yuu bɨtsɨ̀mə̀. ⁴⁵Ǹloŋ mə, tsiꞌì Mu Ŋù, kaa à lɛ ŋwaꞌà zì aa mə tâ bɨ̀ ka mfaꞌa ghu mbô. À lɛ nzì aa a mfàꞌa a mbo bə̀, ɨ kɨɨ fa ntswêntɨ̀ɨ̀ yì a ntsuꞌu atu bə̂ bî ghàꞌàtə̀ ghu.”

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə mfə̀ꞌə̀nə̀ Batimeo aà

(Mt. 20.29-34; Lk. 18.35-43)

⁴⁶Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji bo lɛ zì ǹyweꞌe a Yeriko, bô lò mə̂ ghu ŋka mfɛꞌɛ bo bɨ àkùrə̀ bə̂ bî ghàꞌàtə̀, ǹyə Batimeo, m̀fə̀ꞌə̀nə̀ mu Timeo, a tswê a mbɛ̀ɛ̀ mânjì, ǹlɔɔ nɨ̂ ǹjoò. ⁴⁷À yùꞌù mə̂ mə à nɨ Yesu mu Nazareth, ǹlɔgɨnə ŋka ntɔŋnə nswoŋə nɨ mə, “Yesu, Mu David, ko mɨlɨ̀ŋnə̀ ghà!”

⁴⁸À kà mə̂ aa ŋghaa laà, bə̀ bì ghàꞌàtə̀ bɨ ka ŋghaantə nswoŋə ghu mbo mə tâ à kutə ntsù yi; la a bâŋnə̀ ŋ̀kuꞌusə ŋghɛ̀ɛ̀ bə nɨ̀ mbìì ǹtɔŋnə nswoŋə nɨ mə, “Mu David, ko mɨlɨ̀ŋnə̀ ghà!”

⁴⁹Yesu a təə, ǹswoŋ mə, “Nɨ̀ twoŋə yi tâ à zi.”

Bɨ twoŋə̀ m̀fə̀ꞌə̀nə̀ wa nswoŋ ghu mbo mə, “Gaansə mɨtɨ̀ɨ̂ mô m̀bɨ̀ɨ̀nə̂, wâ a twoŋə nòô!”

⁵⁰A burə̀ m̀furə atsə̀ꞌə̀ yìi mə à lɛ ŋwabətə a nu yu aa, mmaꞌa, ǹlɨ mbɨɨnə ŋghɛɛ a mbɛ̀ɛ Yesu.

⁵¹Yesu a betə ghu mbo mə, “O lɔ̀ɔ mə tâ mə̀ ghɨrə aa akə̀ a mbo wò?”

M̀fə̀ꞌə̀nə̀ wa a swoŋ mə, “Taà, ghɨ̀rə tâ mə̀ bu ŋka nyə ɨdɨgə!”

⁵²Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Tɨgə nlǒ ŋka ŋghɛ̀ɛ̀ nòô m̀bà, wa àbìintɨɨ̀ yo a ghɨ̀rə̀ mə̂ ò tɨɨ̀.”

À swòŋ mə̂ laà, miꞌi mɨ m̀fə̀ꞌə̀nə̀ wa mɨ kɨ̂ ŋ̀ghɛnsə nlaa, ǹtɨgə nyə nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀, a tɨgə̀ ǹlo ŋka nyoŋə nɨ̂ Yesu.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋkuu a Yɛrusalem tsô m̀fɔ̀ aà

(Mt. 21.1-11; Lk. 19.28-40; Jn. 12.12-19)

¹Bô ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ŋ̀ka ŋkuu a Yɛrusalem, ŋ̀ghɛɛ nyweꞌe a Betfage bo a Bethany, a mbɨ̀ɨ̀ ǹtaꞌa Olive, Yesu a toò ŋ̀gǎŋyənə̂nnù ji ji baa ²ǹswoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ ghɛɛ ŋkuu a mûm mû àlaꞌa yì, a mbìi bù. Nɨ̀ bə ghɛ̀ɛ kɨ kuu ghu boŋ nɨ̀ ka yə mu nàà jàkâsì yìi mə kaa ŋù à lɛɛ̀ m̀burɨtə̀ ghu atu kɔꞌɔ aa, tâ bɨ̀ tɨŋnə. Nɨ̀ yə, nɨ̀ fɛɛ̀ ǹzi mfa nɨ mə̀. ³Bɛɛ nɨ̀ tɨ fɛ̀ɛ̀ ŋù a betə ghuu mə nɨ fɛ̀ɛ̀ aa a ya lɛ, nɨ̀ swoŋ ghu mbo mə, ‘A lɔ̀ɔ Mmàꞌàmbî. Wâ à ka wàŋsə bènsə̀ fu.’ ”

⁴Bô ghɛ̀ɛ̀ mə̂ nyə jâkâsì wa bɨ̂ tɨ̂ŋnə̀ a ntsǔnda a mbɛ̀ɛ̀ mânjì, bo tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ ŋka mfɛɛ. ⁵Bo kà mə̂ aa mfɛɛ aa, bə̀ bìi mə bɨ lɛ ntəə maa adɨgə aa, bɨ betə̀ waa mə. “Nɨ ghɨ̀rə̀ aa àkə̀? Nɨ fɛ̀ɛ mu jàkâsì wa aa a ya?”

⁶Bɨ bètə̀ mə̂ laà, bo kɨ̂ ŋ̀kwiꞌi tsiꞌì wa ajàŋ yìi mə Yesu à ghɨ̀rə nswoŋ mə tâ bo kwiꞌi aà. Bə̀ bya bɨ tɨgə̀ m̀maꞌatə waa bo ghɛɛ̀ nɨ nàà yâ. ⁷Bo zî nɨ jàkâsì wa a mbo Yesu, ǹlɔgə ɨ̀tsə̀ꞌə̌ jyaa nnɔŋsə wa njɨ̌m nàà, Yesu a tɨgə̀ ŋ̀kɔꞌɔ ntswe ghu. ⁸Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bɨ lɔgə̀ ɨ̀tsə̀ꞌə̂ jyaa nsaŋtə a mânjì, bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ ghɛɛ̀ ǹlɔɔ ɨjaŋ a mûm mɨ̀nsòò ŋ̀kɨ nzi nɔ̀ŋsə̀ wa mânjì. ⁹Yesu à kà mə̂ aa ŋghɛɛ, bə̀ bìi mə bɨ lɛ sɨ ghɛ̀ɛ a mbìì aa, bo bɨ̀ bìi mə bɨ lɛ sɨ yòŋə̀ ghu njɨ̀m aa, bɨ tɨgə̀ ǹtɔŋnə nswoŋə nɨ mə,

“Hosiana! Bìꞌinə̀ ghaꞌasə yu wa yìi mə a zì a nɨ̂ ɨ̀kǔm Mmàꞌàmbi aà.”11.9: Ps. 118.25-26

¹⁰Bìꞌinə̀ ghaꞌasə annù nɨfɔ̀ taà yìꞌinə̀ David yìi a zì aà.

Hosiana a mbo Nwî Àkɔꞌɔ̀ntsɨrə.

¹¹Yesu à kùù mə̂ a Yerusalem, ŋ̀kuu ŋghɛɛ a ndâmàꞌanwì, ǹlii nyə ŋgɔ̀ŋ ǹjoò tsɨ̀m jìi mə ɨ lɛ ntswe ghu aà. Tsǒ mə à lɛ tɨ bə aa boŋ nòò à ghɛ̀ɛ̀ mə̂ aa, bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya nɨ̀ghûm ǹtsò baa bo tɨgə̀ ǹlo m̀bu mbɨ̀ɨ̀ fu a Bethany.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ nnɨŋ ndɔ̀ɔ̀ a atu àti fig aà

(Mt. 21.18-22)

¹²Àbɛ̀ɛ̀ a lò mə̂ m̀fuꞌu bo lô a Bethany ŋka mbɨɨ, ǹjɨ̀ ɨ kâ nyaŋə Yesu. ¹³A təə a sàꞌa aghaꞌa nyə ati fig, ɨ̀yə̌ŋ ji ɨ naŋsə̀ m̀fwɛ mfwɛ ntɨgə mfii nɨ mə tsɨ̀ŋ, a ghɛɛ̀ ghu mbɛ̀ɛ̀ mə mbə yu yə àyoo ghu tǎ kya jɨ lɛ. À ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ǹyə tsiꞌì ɨ̀fu fù kaa waꞌǎ ayoo ghu yə̂, ǹloŋ mə kaa à lɛ ŋwaꞌà noò mɨ̀ntà mɨ fɨg bə aà. ¹⁴À yə̀ mə̂ laà, ǹswoŋ a mbo àtì fig ya mə, “Ǹlɔgɨnə sii, kaa ò ka yǐ waꞌà mɨ̂ntà bû ŋkoonə tâ bə̀ jɨ.”

Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya lɛ yuꞌu annù ya mə à lɛ nswoŋə aà.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ mfurə ŋgǎŋtaŋ mɨ̀tàà a mûm ǹdâmàꞌanwì aà

(Mt. 21.12-17; Lk. 19.45-48; Jn. 2.12-22)

¹⁵Bô ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ǹyweꞌe a Yerusalem, Yesu a kuu a mûm ǹdâmàꞌanwì. À kùù mə̂, ǹyə bə̂ bɨ tswê ghu, m̀fee ŋkɨɨ nyuu nɨ̂ ǹjoò. A tɨgə̀ ǹlɔgɨnə ŋka mfurə nɨ̂ waa ma byâ bìi mə bɨ lɛ sɨ taŋə mɨtaa ghu aà. Ǹtii ɨtɛtə̀ bə̂ bìi mə bɨ lɛ sɨ kwensə nɨ̂ ŋ̀kabə ghu aa, bo bɨ̀ ɨ̀lə̀ŋ bə̂ bìi mə bɨ lɛ sɨ fèè nɨ̂ bɨ̀ bugɨrəmɨ̀kuu aa, mmàꞌànə̀ a nsyɛ̂. ¹⁶Kaa waꞌà lò m̀bii mə tâ ŋù nɨ̀bò wàà yî tsù tâ à beꞌe njoo ŋkuu ntsya nɨ ju wa ndâmàꞌanwì.

¹⁷À ghɨ̀rə̀ mə̂ laà, ǹtɨgə nlɔgɨnə ŋka ndɨꞌɨ waa, ǹswoŋ mə, “A tswe a mûm àŋwàꞌànə Nwî mə,

‘Bɨ ka yǐ tɨgə twoŋə nɨ̂ ǹdâ yà nɨ̂ ǹda yìi mə bə̀ bɨ ɨtoò tsɨ̀m ka yǐ tɨgə zǐ tsàꞌàtə̀ nɨ̂ Nwî ghu’.

Lâ nɨ̀ bàŋnə̀ mə̂ m̀bəŋ ɨ tɨgə̀ àdɨ̀gə nlə̀ə̀ntə bɨ̀yə̀rə̂.” 11.17: Yes. 56.7

¹⁸Bɨlɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ lɛ nyuꞌu annù yìi mə à lɛ ŋghɨ̀rə̀ aa, ǹtɨgə nlɔɔ nɨ mânjì yìi mə mbə bo tsyâ ghu nzwitə yi. Bo lɛ sɨ bɔꞌɔ nìi nloŋ mə nnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa tsɨ̀m lɛ mburə yɛrə nɨ̂ ɨ̀nnù jya yìi mə à lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ aà.

¹⁹À bə̀ mə̂ a noò ŋ̀kwɛ̂fɔ̀ Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyənə̂nnù ji bo fɛꞌɛ̀ wa mûm àlaꞌa Yerusalem, ŋ̀ghɛɛ waa.

Ànnù yìi mə Yesu à lɛ ndɨ̀ꞌɨ̀ ǹloŋ ati Fig ya aà

(Mt. 21.20-22)

²⁰Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂ bo ka ǹtsya a tɨ̀tugə, nyə mə atì fig ya a yòò mə̂ tsiꞌì tsɨ̀m ǹsɨgə nyweꞌe nɨ mɨ̀ŋgǎŋ mi. ²¹Peta a yə ŋwaꞌatə annù ya mə Yesu à lɛ nswoŋ aà, ǹswoŋ ghu mbo mə, “Rabbi, yə atì fig ya mə ò kɨ̀ ǹnɨ̌ŋ ndɔ̀ɔ̀ ghu atu aà. A yòò mə̂!”

²²Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ nɨŋ ntɨɨ̀ ghuu a nu Nwì.” ²³Mə̀ swoŋ tsiꞌì ànnù nɨ̂koŋ a mbo bù mə, “Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à swoŋ a mbô ǹtaꞌa ghulà mə, ‘Tsɔꞌɔnə ŋghɛ̀ɛ nnàŋə a mûm ŋ̀kì mɨyaa,’ ǹswoŋə aa kaa ŋkɨꞌɨ̀ jɨ̀ŋkə̀ a mûm ǹtɨɨ yu, m̀bii nɨ mə ànnù yìi mə yu swoŋ aa, a ka fɛ̀ꞌɛ̀ tsiꞌì maa ajàŋ, boŋ Nwì à ka ghɨ̀rə annù ma ya fa ghu mbô.” ²⁴Ma mùu ajàŋ, mə̀ swoŋ a mbo bù mə, “Ŋ̀gɔ̀ŋ ɨ̀nnǔ tsɨ̀m jìi mə nɨ lɔɔ nɨ a mûm àtsàꞌàtə̀ Nwî aa, nɨ̀ bii mə nɨ̀ kwɛ̀rə̀ mə̂, boŋ Nwì à ka fa a mbo bù. ²⁵Ŋ̀gòŋ bɨ̀nòò bɨ̂tsɨm bìi mə nɨ tə̀ə a ntsaꞌatə Nwì aa, tâ nɨ̀ nliꞌinə ɨfansənnù bə̂ bɨ̂tsɨ̀m bìi mə bɨ fansə ɨnnù a mbo bù aà, tâ tâ Taà ghùù a aburə tâ à kɨ nliꞌinə juu ɨfansənnù. [ ²⁶M̀bə nɨ̀ tsuu ɨfansənnù bə̂ bî mɔꞌɔ kɨ lìꞌìnə̀ boŋ Taà ghùù a aburə kaà m̀bə a waꞌa juu ɨfansənnù kɨ nliꞌinə.]”11.26: Kaa adɨ̀gə̀ yuà kaa a sɨ̀ nɨ̂ ŋ̀wàꞌànə̀ jî mɔꞌɔ tswê.

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ mbetə annù a mbo Yesu ǹloŋ adaꞌà yi aà

(Mt. 21.23-27; Lk. 20.1-8)

²⁷Bo lɛ mbù ǹzi fu a Yerusalem. Bo zì mə̂, Yesu a ka ŋkarə nɨ a mûm ǹdâmàꞌa Nwì, bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì, nɨ̂ ŋ̀gǎŋndɨꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ bo bɨ̀ bɨtà bɨ alaꞌa bo zî ghu mbɛ̀ɛ̀. ²⁸M̀betə ghu mbo mə, “O ghɨ̀rə ɨnnù juà jìi mə o ghɨ̀rə̀ aa nɨ̂ àdaꞌa wo aa ɛ? A adàꞌà ma yû a mbo wò aa, a fa wò aa ɛ?”

²⁹Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Mə̀ ka kɨɨ betə ghuu nɨ̂ àbetə̀, bɛɛ mə nɨ̀ fa akwiꞌi a mbo mə̀ boŋ mə̀ ka bɔ̌ŋ swoŋ adɨgə yìi mə mə̀ lɔ̀gə adaꞌa yìi mə mə ghɨ̀rə ɨnnù ma jû ghu aà. ³⁰Jɔn à lɛ nlɔ̀gə adaꞌa aa fə a ŋka mmurə bə̌ ŋkì aa ɛ? A lɛ nlò aa mbo Nwì kə̀ a mbo bə̀ aa ɛ? Nɨ̀ kwiꞌi tâ mə̀ yuꞌu.”

³¹À bə̀tə̀ mə̂ laà, bo lɔgɨ̀nə̀ ǹtɨgə nswuŋnə bo nɨ bo nswoŋə nɨ mə, “M̀bə bìꞌinə̀ kwiꞌi mə a lo aa a mbo Nwì boŋ à ka betə mə, lâ nɨ̀ tɨgə̀ waꞌǎ annù yìi mə à lɛ sɨ swoŋə bii aa a ya aa ɛ? ³²Kə̀ m̀bə bìꞌinə̀ swoŋə̀ bə mə, ‘A lo aa a mbo bə̀ lɛ?’” Bo lɛ ŋka mbɔꞌɔ a nswoŋə ma mùu ajàŋ aa nloŋ mə bo lɛ sɨ bɔꞌɔ nɨ bə̀ bya aà. Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bɨ lɛ mbii tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ mə Jɔn à lɛ mbə aa ŋ̀gàŋntoò Nwì. ³³Bo tɨgə̀ ŋkwiꞌi a mbo Yesu mə, “Kaa bìꞌì sɨ̀ zî.”

Yesu a kɨ̂ ŋ̀kwiꞌi a mbo bo mə, “Kaa mə̀ ka waꞌà ŋû yìi mə̂ à fa adaꞌa mə̀ ghɨrə̀ nɨ̂ ɨ̀nnù jû ghu aa a mbo bù kɨ nswoŋə.”

Nɨ̀ghàà nɨ̂ nàà ǹloŋ bɨ̀lɛnsə bɨ akò mɨlùꞌù

(Mt. 21.33-46; Lk. 20.9-19)

¹Yesu a lɔgɨ̀nə̀ ŋka ŋghaa a mbo bo nɨ mɨ̀ghàà mî nǎnaa nswoŋ mə, “Ŋù yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ mbě akò mɨlùꞌû yi, ǹjiꞌi ŋkya ŋkarɨsə ghu, ŋ̀kɨ toŋ nɨgho nɨ nɨ̌ŋ mɨ̀lùꞌù wa mûm ŋ̀kyâ, m̀bɔɔ ndânɨ̀kàŋ yìi bɨ ka kɨ tswe ghu ɨ bɛ nɨ̂ àkò ya aà. À lɛ ntɨgə nlɛnsə akò ya a mbo bə̀, m̀fɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ̀ yi a atoo dàŋ. ²Nòò ŋkya mɨ̀ntà mɨ ati mɨ̀luꞌu mya à kùꞌù mə̂ a toò ŋ̀gàŋàfàꞌà yì yî mɔ̀ꞌɔ mə tâ à ghɛɛ ŋkwɛrə mɨ̂ntà mɨ ati mɨlùꞌù mya mi mɔꞌɔ a mbo bɨ̀lɛnsə bɨ akò byâ. ³Bo tswâ yi ŋ̀ghɔɔ, ntsyàsə̀ yi a bɨɨ̀ tsiꞌì mbô m̀bô. ⁴A bû ǹtoo ŋgàŋàfàꞌâ yì yî mɔ̀ꞌɔ, bə̀ bya bɨ ghɔɔ̀ àtû yi nnɨŋ alaꞌa ghu, ǹdɨrɨsə atû yi. ⁵A bû ǹtoo ŋgàŋàfaꞌâ yi yî mɔꞌɔ, bo zwitə̀ yi. A bû ǹtoo bî mɔꞌɔ bì ghàꞌàtə̀, bɨ kɨ̂ ŋ̀ghɨrə nɨ̂ bo tsiꞌì maa ajàŋ, ŋ̀ghɔɔ bî mɔꞌɔ, ǹzwitə bî mɔꞌɔ̂. ⁶Ŋù yìi mə à lɛ ntɨgə mburə ghu mbo aa, à lɛ ntɨgə mbə aa tsiꞌì mû yì yìi mə a lɛ nnaŋsə ŋkɔŋ kɔ̀ŋ aà. A lɔgə̀ mû yì ma ghû ŋ̀kɨ ntoo a mbo bə̀ bya, nswoŋə nɨ mə, ‘Bo ka bɔꞌɔtə mû ghà ghû’. ⁷Lâ bɨ̀lɛnsə bɨ akò bya bɨ yə̀ mə mû yì wa nswoŋ bo nɨ bo bə mə, ‘Àâ ǹjɨ̂ndâ yì à ghulà mə, nɨ̀ zi bìꞌinə̀ zwitə yi tǎ lɔ̀gə njoò ji tâ ɨ̀ tɨgə mbə jìꞌinə̀.’ ” ⁸Bo lɛ ntɨgə ntswa mû wa nzwitə yi mmàꞌa a abɛɛ wa njɨ̀m ŋ̀kya mɨlùꞌù.

⁹Yesu a betə mə, “M̀bə m̀bɔ̂ŋ àkò mɨlùꞌù wa a ghɨrə aa mə akə a nu bə̀ bya lɛ? À ka ghɛ̀ɛ zwitə bɨ̂lɛnsə bɨ akò bya ɨ lɔ̀gə akò mɨlùꞌù ya ɨ fa a mbo bǎdàŋə̀. ¹⁰Kə̀ nɨ̀ lɛɛ̀ ŋ̀waꞌǎ a mûm àŋwàꞌànə Nwì twoŋ mə,

‘Tsiꞌì ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀ ya mə bɨ̀bɔɔ bɨ nda bɨ lɛ ntuu aa,

ɨ̀ bə̀ŋ mə̂ ǹtɨgə ŋgɔ̀ꞌɔ̀ nɨ̀buu nɨ nda yì ŋ̀wè;

¹¹a ma yû ànnù aa a ghɨ̀rə Mmàꞌàmbî,

a bə̂ ànnù yî yɛ̌yɛrə a mbo bìꞌì.’12.11: Ps. 118.22-23’”

¹²Bɨ̀tsyàsə̀ bɨ baYuda bya bɨ yùꞌù mə annù ya mə Yesu à lɛ nswoŋ aa nlɔ̀ɔ̀ a ntswâ yi nloŋ mə bo lɛ nyə mə Yesu a lɛ nnaa nɨghàà nya aa nloŋ ŋgaà yàà, lâ kaa waꞌǎ ajàŋ yìi mə mbə bo tswâ yi aa zî ǹloŋ mə bo lɛ sɨ bɔꞌɔ nnɔ̀ɔ bə̂ wa mə bɨ lɛ ŋghotə ghu aà. Bo lɛ ntɨgə mmaꞌatə yi nlo ŋghɛ̀ɛ̀ waa.

Ànnǔ ntu bɨtax Kaisa

(Mt. 22.15-22; Lk. 20.19-26)

¹³Bɨ lɛ ntoo baFarɨsai bî mɔꞌɔ bo bɨ̀ ŋgǎnjɨ̀m Herod jî mɔꞌɔ a mbɛ̀ɛ Yesu mə ta bo zi ntswa yi nɨ nɨ̀ghàâ ni. ¹⁴Bo zî ghu mbɛ̀ɛ̀ ǹswoŋ mə, “Ǹdɨ̀ꞌɨ̀nnù, bìꞌì zi mə annù yìi mə o dɨ̀ꞌɨ̀ aa à nɨ̂ ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀, kaa waꞌà nɨ̂ ǹsi ŋû liì, ǹloŋ mə kaa ò sɨ abwarə̀ ŋû laŋtə, lâ ǹdɨꞌɨ aa tsiꞌì mânjì yìi mə Nwì a lɔ̀ɔ̀ mə tâ bə̀ ka ntswe ghu aà. A kuꞌunə nɨ nɔ̀ŋsə̀ yìꞌinə̀ a ntu tax a mbo Kaisa kə̀ ŋ̀kàŋ aa ɛ? Bìꞌì ka mmaꞌa tax kə̀ bìꞌì tsuu kɨ màꞌà lɛ?”

¹⁵Lâ Yesu a zî àbagɨlə̂ yaa, m̀betə waa mə, “Nɨ lɔ̀ɔ a ŋkwàꞌànə a gha aa a ya aa ɛ? Fâ nɨ̌ ŋkabə̀ silva a mbo mə̀ tâ mə̀ yə lɛ.”

¹⁶Bo fâ ŋ̀kabə ya ghu mbô, a betə̀ waa mə, “A tswê àtu wo bo bɨ̀ ɨ̀kǔm wo fàa nɨ̂ ŋ̀kabə aa ɛ?”

Bo kwiꞌi ghu mbo mə, “Aà yi Kaisa.”

¹⁷Yesu a tɨgə̀ ǹswoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ ka mfa njoo jìi mə à nɨ jî Kaisa aa a mbo Kaisa ŋkɨɨ mfa nɨ̂ ǹjoo jìi mə à nɨ jî Nwî aa a mbo Nwì.”

Bo yùꞌù mə̂ ànnù a burə̀ ǹtsya waa tsiꞌì tsyà.

Àbetə̀ ǹloŋ annǔ nyweenə nɨ nɨ̀wò

(Mt. 22.23-33; Lk. 20.27-40)

¹⁸BaSadukai bìi mə bɨ swoŋə nɨ mə kaa bə̀ sɨ a nɨwo yweenə aa, bɨ lɛ nzì a mbɛ̀ɛ Yesu, m̀betə yi mə, ¹⁹“Ǹdɨ̀ꞌɨ̀nnù, Moses à lɛ ŋŋwàꞌànə ndɨꞌɨ a mbo bìꞌì mə, m̀bə ǹdɨm ŋù a kwo mmaꞌatə ŋgwɛ̂ yì tɨ bɔɔ, mumaà yì wa a lɔgə̌ ŋgwɛ̂ yì wa jwe bɔɔ bo yu a mbo ǹdɨ̂m yì wâ. ²⁰Bɔɔ bɨ ma bi mbâŋnə̀ bɨ lɛ ntswe ghu bi Sàmbaà; yì ǹtsyàmbìì a lɔgə̌ ŋgwɛ̂ yì, ŋ̀ka ŋkwo kaa waꞌa bɔɔ jwî. ²¹Yìi mə à yòŋtə aa a lɔgə̀ mângyɛ̀ wa, lâ ŋ̀kɨ ŋkwo tsiꞌì tɨ̀ bɔɔ; muma yìi mə à lɛ nyweꞌe bitarə aa, à lɛ ŋkɨ nyɔꞌɔ mâŋgyɛ̀ wa, ŋ̀kɨ kwo yìi ŋgaa tsiꞌì tɨ̀ bɔɔ̀. ²²Bɔɔ bɨ ma bya bi sàmbaa bɨ yɔꞌɔ̀ mâŋgyɛ̀ wa ŋkɨ ŋkwo tsiꞌì bɨ̀tsɨ̀m tɨ bɔɔ̀. Màŋgyɛ̀ wa yu mbɔŋ a yî ŋ̀kɨ ŋkwo yìi ŋgaa a njɨ̀m. ²³A noò yìi bə̀ ka yǐ yweenə nɨ nɨ̀wo aa tâ màŋgyɛ̀ wa tâ à bə aa ŋ̀gwɛ̂ wò, tsǒ mə bo bya bi sàmbaa bɨ lɛ nyɔꞌɔ yi aa ɛ?”

²⁴Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə, “Nɨ̀ sɨ̀ zi mə nɨ̀ fànsə aa ànnù laà ɛ? Nɨ̀ fànsə̂ ànnù aa nloŋ mə kaa nɨ̀ sɨ̌ annù yìi mə a tswe a mûm àŋwàꞌànə̀ Nwî aa zi, kaa waꞌǎ mɨdaꞌa mɨ Nwî kɨ nzi aà. ²⁵Ǹloŋ mə nòò yìi bə̀ ka yǐ bɨ̀ɨ̀nə nɨwo aa, kaa baa yi waꞌà kà nyɔꞌɔ, kaa waꞌà nɨ̀ bàŋgyɛ̀ a ndâ nɨ̀yɔꞌɔ kɨɨ mfa, bɨ ka yǐ bàŋnə bə aa tsǒ baangel a aburə. ²⁶Lâ ŋ̀ghɛɛ nɨ̂ ànnǔ nyweenə bɨ̀ku bɨ bə̂, nɨ̀ lɛɛ̀ ŋ̀waꞌǎ adɨgə ya a mûm àŋwàꞌànə Moses, nloŋ atsùgə ɨti ya mə mɔꞌɔ lɛ sɨ khɨ ghu aa, twoŋ aa ɛ? Nwì à lɛ nswoŋ a mbo Moses mə, ‘Mə̀ laa mbə Nwìŋgɔ̀ŋ Abraham, m̀bə Nwîŋgɔ̀ŋ Isaac, ŋ̀kɨ mbə Nwîŋgɔ̀ŋ Yakob.’12.26: Exod. 3.6²⁷Kaa à laa ŋwaꞌà Nwîŋgɔ̀ŋ bɨ̀ku bɨ bə̂ bə̂. À bə̀ aa Nwîŋgɔ̀ŋ bə̀ bìi bɨ tswe bɨ tɨ̀ɨ̀. Wa nɨ̀ burə mfànsə aa ànnù.”

Ǹdɨꞌɨ̂ Nwì yî ŋ̀wè yâ

(Mt. 22.34-40; Lk. 10.25-28)

²⁸Ŋ̀gàŋdɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ ntswe a tɨtɨ̀ɨ bo, ǹyuꞌu ajàŋ yìi mə bo lɛ sɨ ghàà aà. À yə̀ mə̂ mə Yesu à kwìꞌi abetə̀ yaa ya tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀ aa, mbetə yi mə, “Ntsyàmbìì ǹdɨ̀ꞌɨ̂ Nwì ɨ̀ bə aa yuu aa ɛ?”

²⁹Yesu a kwiꞌi mə, “Ǹdɨ̀ꞌɨ yì ǹtsyàmbìì ɨ̀ bə aa mə, ‘Nɨ̀ yuꞌu mbâ, baIsrael! M̀màꞌàmbî Nwìŋgɔ̀ŋ yìꞌinə̀, M̀màꞌàmbî à nɨ tsiꞌì yù yu yî m̀fùùrə̀. ³⁰Tɨgə ŋkɔ̀ŋə Mmàꞌàmbî Nwìŋgɔ̀ŋ ghò nɨ̂ ǹtɨɨ̀ ghô tsɨ̀mə̀, nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̂ yô ɨ̀ tsɨ̀m, nɨ mɨ̀tsyɛ̌ mo mɨ̀tsɨ̀m, nɨ mɨ̀dàꞌâ mo mɨ̀tsɨ̀mə̀.12.30: Deut. 6.4-5’ ” ³¹Yìi mə ɨ̀ yòŋtə aa, ɨ̀ bə mə, “Tɨgə ŋkɔ̀ŋə̀ a ndɨ̂m ghò tsǒ ɨ̀bɨ̀ɨ nû ghô.12.31: Lev. 19.18 Kaa ǹdɨꞌɨ yì dàŋ kaa ɨ̀ sɨ ghu bû ǹtswe mə ɨ̀ tsyàtə ma jû ji baà.”

³²Ŋ̀gàŋdɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ wa a swoŋ ghu mbo mə, “Ǹdɨ̀ꞌɨ̀nnù, Ò swòŋ aa ànnù yìi mə a kuꞌunə̀, Ò swòŋ aa tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ mə Mmàꞌàmbî Nwìŋgɔ̀ŋ à nɨ aa tsiꞌì yù yu yî m̀fùùrə̀, kaa yì dàŋ kaa a waꞌà ghu bû ǹtswe ntsyatə yi. ³³A ŋka ŋkòŋə̀ nìi nɨ̂ ǹtɨɨ̀ ghô tsɨ̀m, nɨ mɨ̀tsyɛ̌ mo mɨ̀tsɨ̀m, nɨ mɨ̀tɨ̀ɨ̂ mo mɨ̀tsɨ̀m, a ŋka ŋkɨɨ ŋkòŋə̀ nɨ̂ ǹdɨ̂m ghò tsǒ ɨ̀bɨ̀ɨ̀ nû gho, a nlə̀ə ǹdɨꞌɨ ma jû, a burə mbɔ̀ŋ ǹtsyatə a mfa nnaà tâ bɨ̀ tɔɔ ɨ tsɨ̀m m̀maꞌa Nwî ghu, kə̌ njoo mmàꞌanwì jî mɔꞌɔ tsiꞌì tsɨ̀mə̀.”

³⁴Yesu à yə̀ mə ajàŋ yìi mə à kwìꞌî sɨgɨ̀nə̀ aa nswoŋ ghu mbo mə, “Kaa àghaꞌa a sɨ̀ bû ǹsaꞌatə a mbo wò a ŋkuu a mûm ànnù nɨfɔ̀ Nwî.”

Ǹlɔgɨnə maà noò kaa ŋù tsù kaa a waꞌà bù ǹyweꞌetə a mbetə Yesu nɨ̂ àbetə̀.

Àbetə̀ ǹloŋ Ayɔꞌɔ̀ Nwì

(Mt. 22.41-46; Lk. 20.41-44)

³⁵Yesu à lɛ ŋka ndɨꞌɨ nɨ̂ ànnù Nwì a mûm ǹdâmàꞌanwì, m̀betə mə, “m̀bə̂ ŋ̀gǎŋdɨ̀ꞌɨ̂ nɔ̀ŋsə̀ ɨ swoŋ mə Àyɔꞌɔ̀ Nwì à nɨ mu David aa mə akə aa ɛ? ³⁶Àzwì yî Laa a lɛ ntintə David yumbɔŋ a ghaà swoŋ mə:

‘M̀màꞌàmbi a swoŋ a mbô M̀màꞌàmbî ghà mə:

Tswe a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ mə̀ nî màꞌà,

ǹyweꞌe a noò yìi mə mə̀ ka yǐ nɔ̀ŋsə ŋgàŋkɨbàâ jò a njiꞌi mɨkòrə̂ wò aà.’12.36: Ps. 110.1

³⁷“M̀bə David yumbɔŋ a ka ntwoŋə yi nɨ̂ M̀màꞌàmbi, a tɨgə̀ m̀bu ntsyà aa la mbə mu David aa ɛ?”

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋwàꞌàsə̀ bə̂ ǹloŋ ŋgǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ aà

(Mt. 23.1-36; Lk. 20.45-47)

Àkùrə̀ bə̂ yî ghàꞌà ŋ̀ghaꞌa yìi mə a lɛ bòòntə̀ a mbɛ̀ɛ Yesu aa a lɛ ŋkɔ̀ŋ a nyuꞌu ànnù yìi mə à lɛ sɨ swoŋə aà. ³⁸Yesu à kà mə̂ aa ndɨꞌɨ nɨ̂ ànnù Nwî a mbo bo, ǹswoŋ mə, “Nɨ̀ ka ntsyɛsə ghuu nloŋ ŋgǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀; bo kɔ̂ŋə̀ nɨ̂ ŋ̀wɛ̀ꞌɛ̂ ǹdàŋə ɨtsə̀ꞌə̀ ŋ̀karə nɨ ju, ŋ̀kɨɨ ŋkɔŋə nɨ mə tâ bə̀ ka ntsaꞌatə nɨ̂ waa nɨ àghuꞌusə̀ a mɨtaa. ³⁹Bo kɨɨ ŋkɔŋə nɨ̂ ǹtswe nɨ̂ ɨ̀lə̀ŋ jìi mə ɨ tswe a mbìì a mûm ǹdâŋghòtə aà, ŋ̀kɔŋə nɨ̂ ǹtswe a nɨ̂ ɨ̀lə̀ŋ jìi ɨ kɔꞌɔnə aa a ɨdɨgə àdina. ⁴⁰Bo nɨ̀ꞌɨ̀ nɨ bɨ̀Kwìꞌì bɨ bâŋgyɛ̀, ŋ̀kwɛrə nɨ̂ ǹjoò jyaa nɨ mɨ̀laꞌà myaa, m̀bagɨlə ntsaꞌatə nɨ̂ Nwî nɨ̂ ǹdaŋə mɨghàà. Wâ ŋ̀gɨꞌɨ yìi ɨ̀ ka yǐ kuu a nu bo aa ɨ̀ ka yǐ swèrə̀!”

Ŋ̀kabə̀ ǹtsàꞌàtə Nwǐ ŋkwiꞌi Màŋgyɛ̀ wâ

(Lk. 21.1-4)

⁴¹Yesu à lɛ ntswe a mbɛ̀ɛ̀ ŋ̀kòm ǹnɨ̌ŋ ŋkabə̀ ǹtsàꞌàtə Nwì, ǹlii nɨ̂ àjàŋ yìi mə bə̀ lɛ sɨ nɨŋə nɨ̂ ŋ̀kabə wa mûm ŋ̀kom aà. Ŋ̀gǎŋkabə jì ghàꞌàtə̀ ɨ lɛ sɨ nɨŋə nɨ̂ ŋ̀kabə yì ŋ̀wè wa mûm ŋ̀kòmə̀. ⁴²Ŋ̀kwìꞌi màŋgyɛ̀ yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə à lɛ mbə ŋgàŋàfùm aa, à lɛ nzì ǹnɨŋ ɨbàꞌatə ŋkabə copper ji baà, ǹdùû yi ɨ bə tsǒ kabà yî m̀fùùrə̀. ⁴³Yesu a twôŋ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji bo zî ghu mbɛ̀ɛ̀, a swoŋ a mbo bo mə, “Mə̀ swòŋ a mbo bù tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ mə ŋ̀kwìꞌi màŋgyɛ̀ ghû mə à nɨ ŋgàŋàfum aa, à nɨ̌ŋ ŋkabə fàa mûm ŋ̀kòm ǹtsyatə bə̂ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ maꞌà ŋ̀kabə̀ ǹtsàꞌàtə Nwì ghu aà. ⁴⁴Ŋ̀loŋ mə bo swatə aa tsiꞌì mûntsirə̀ a nɨ̂ ŋ̀kabə yìi bo luu nɨ yu aa mmaꞌa Nwî ghu, lâ màŋgyɛ̀ ghû mə à nɨ ŋgàŋàfum aa, à kɔ̀ɔ̀ntə aa ŋ̀kabə̀ ǹtsɨ̀m yìi mə à tswe nɨ yu aa mfa, à sɔ̀rətə aa ǹdâ yì.”

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghàà ǹloŋ annǔ nsàꞌa ǹdâmàꞌanwì aà

(Mt. 24.1-2; Lk. 21.5-6)

¹Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji bo kà mə̂ aa mfɛꞌɛ wa ndâmàꞌa Nwì, ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù yì wa yì mɔ̀ꞌɔ a swoŋ ghu mbo mə, “Ǹdɨ̀ꞌɨ̂nnù, yə ajàŋ yìi mə ŋgɔ̀ꞌɔ̀ jù ɨ burə mbɔ̀ŋ m̀bɔŋ ŋghɨrə nda jìi mə bɨ bɔɔ ghu aa ɨ kɨ mbɔŋ mbɔ̀ŋə̀!”

²Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Ò yə ǹda jì wè jî wè jû? Kaa tsiꞌì ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀ yî m̀fùùrə̀ kaa ɨ̀ ka yǐ waꞌà a atu yì mɔ̀ꞌɔ bû nɔŋə. Bɨ ka yǐ sàꞌà tsiꞌì tsɨ̀m màꞌànə a nsyɛ̂.”

Ànnǔ nyə ŋgɨꞌɨ bo bɨ ajàŋ mə bɨ ka yǐ kɨ tsɔꞌɔ akòrə bɔɔ bɨ Kristo aà

(Mt. 24.3-14; Lk. 21.7-19)

³A kɔꞌɔ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹtswe nsyɛ a atu ntaꞌa Olive, mə ɨ tswe nlìì nɨ̂ ǹdâmàꞌanwì aa, Peta nɨ Jɛms, nɨ Jɔn, a bɔ̀ꞌɔ nɨ Andrew, bo betə̀ Yesu a noò yìi mə à lɛ ntɨgə ntswe tsiꞌì bo bo aa mə, ⁴“Naŋsə nwoŋ tâ bìꞌì yuꞌu, ɨ̀nnù ma jû ɨ ka yǐ fɛ̀ꞌɛ̀ aa a noò àkə̀ aa ɛ? Àlènsə̀ yìi mə a ka yǐ dɨ̀ꞌɨ̀ mə nòò à kùꞌù mə̂ a nyə ɨnnù ma jû aa a nɨ aa akə̀ ɛ?”

⁵Yesu a lɔgɨ̀nə̀ ŋ̀ka nswoŋə nɨ a mbo bo mə, “Nɨ̀ ka ntsyɛsə ghuu tsee lǒ lə̀ə̀ tâ ŋù tsù à m̀bweꞌesə ghuu. ⁶Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bɨ ka yǐ zì nɨ̂ ɨ̀kǔm ghâ, ɨ kɨ swoŋə nɨ mə, ‘Mə̀ nɨ yu!’ ɨ bweꞌesə nɨ̂ bə̀ bì ghàꞌàtə̀. ⁷Bɛɛ mə nɨ̀ yuꞌu mə bɨ màꞌa ntsò, kə̀ bɛɛ mə nɨ̀ yuꞌu fɨswoŋ nloŋ ntsò, nɨ̀ tsuu kɨ bɔꞌɔ bə̂. Ma juù ɨ̀nnù ɨ tswe nɨ̀ m̀fɛ̀ꞌɛ̂, la kaa a waꞌà bəə mə nòò ǹlwìꞌî m̀bi wa à kùꞌù mə̂. ⁸Ɨ̀too ɨ ka yǐ kɨ màꞌa ntsò bo bɨ̀ jǐ mɔꞌɔ, tâ ɨ̀too jìi mə bɨfɔ̀ buꞌutə aa tâ ɨ̀ kɨ ŋka maꞌanə bo bɨ̀ jǐ mɔꞌɔ̀. Ǹsyɛ̂ ɨ̀ ka yǐ kɨ tsɨ̀gɨ̀nə̀ a ɨdɨgə ɨdɨgə, tâ mɨ̀kwenə̀ tâ à kuu alaꞌà. Kaa ma juù ɨ̀nnù kaa ɨ ka yǐ waꞌà kà ǹdɨꞌɨ aa mə nòò ŋ̀gɨꞌɨ à mɛ̀ mə̂, ŋ̀gɨꞌɨ mà yû ɨ̀ ka yǐ bə aa tsǒ ajàŋ yìi maburə̀ à lɔ̀gɨ̀nə a nyuꞌu nyaŋə a noò yìi à tsɨ̀gə̀ aà.

⁹“Nɨ̀ ka ntsyɛsə nɨ̂ ghuu nloŋ mə bɨ ka yǐ kɨ tswatə nɨ̂ ghuu fa nɨ a mbo ŋ̀gǎŋsaꞌa mɨ̀saꞌa; ɨ kɨɨ ghɔ̀ɔ̀ nɨ̂ ghuu a ndâŋghotə̀. Nɨ̀ ka yǐ ghɛ̀ɛ təə a nsi bɨ̀gûmnàà bo bɨ̀ bɨ̀fɔ̀ ǹloŋ ŋgaa yà, ɨ swoŋ annû yâ a mbo bo. ¹⁰Lâ m̀bɔŋ tâ nòò ǹlwìꞌi mbî à kuꞌu, bɨ tswe nɨ̂ m̀fòo nswoŋ ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya a mbo ɨtoò tsɨ̀mə̀. ¹¹Bɛɛ mə bɨ yi ntswa ghuu ŋghɛɛ nɨ bù a nsi ŋgǎŋnsaꞌa mɨ̀saꞌa, nɨ̀ tsuu kɨ waꞌa nɨ̂ ànnù yìi mə nɨ̀ ka ghɛɛ swoŋ aà. Bɛɛ mə nòò ŋ̀ghàa a kuꞌu, nɨ̀ swoŋ ànnù yìi mə a zi a atu bù aà, ǹloŋ mə kaa à sɨ bu swoŋə, a swoŋə nɨ̂ Àzwì Nwî. ¹²Ŋù à ka yǐ kɨ fa nɨ̂ mumaà yì mə bɨ̀ zwitə, tâ tà à ka mfa nɨ mû yì mə bɨ̀ zwitə, tâ bɔɔ bɨ̀ bɨɨnə ntswatə bɨ̂taà byaa bo bɨ̀ bɨ̀maà byaa nɨ̂ ɨ̀saꞌa, ɨ lɔ̀gə̀ waa fa mə bɨ̀ zwitə. ¹³Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m ka yǐ kɨ bàà ghuu nloŋ ɨkûm ghâ. Lâ ŋù yìi mə a tswa ntɨɨ̀ yi mbii ŋgɨꞌɨ nyweꞌe a nlwìꞌì aa, à ka yǐ yweenə.

Ànnù yî swèrə̀ ǹswerə yâ

(Mt. 24.15-28; Lk. 21.20-24)

¹⁴“Lâ bɛɛ mə nɨ yi nyə annù yî swèrə̀ ǹswerə ya a tswe a adɨgə yìi mə a sɨ̀ nɨ̂ ǹtswe ghu tswe aa, (tâ ŋù yìi mə a twoŋ annù yuà aa tâ naŋsə nyuꞌu nzi,) tâ bə̀ bìi mə bɨ tswe a alaꞌa Yudea aa bɨ̀ fɛꞌɛ ŋkhə̀kə̀ ŋ̀kɔꞌɔ ŋghɛɛ a ɨtu mɨ̂ntaꞌà. ¹⁵Tâ ŋù yìi mə à tswe a atu nda aa tâ à tsuu lǒ bǔ sɨgə, tâ à tsuu a nda yu a nlɔ̀gə̂ àyoò tsu bǔ kuu bə̂. ¹⁶Tâ ŋù yìi mə à tswe a mûm ǹsòò aa tâ à tsuu bǔ bɨ̀ɨ̀ a nlɔ̀gə̂ àkutə̀ yi. ¹⁷Wɛɛ! Ŋ̀gɨꞌɨ̀ bɨ̀maburə̀ bi atoꞌo bo bɨ̀ yì bìi mə bɨ nɔŋsə bɔɔ maa nɨ̂ ǹjwi ma jya aà! ¹⁸Nɨ̀ ka ntsaꞌatə nɨ̂ Nwî mə tâ ɨ̀nnù ma jû ɨ̀ yi ntsuu fɛ̀ꞌɛ̀ a noò m̀fəꞌə̀. ¹⁹Ǹloŋ mə ŋgɨꞌɨ yìi mə ɨ̀ ka yǐ tswe maa noò aa ɨ̀ ka yǐ tsyàtə̌ ŋgɨꞌɨ̀ ǹtsɨ̀m yìi mə ɨ̀ lɛɛ̀ m̀fɛꞌɛ nlɔ̀gɨ̀nə̀ a noò yìi mə Nwì à lɛ nnaŋsə mbi yu aa ɨ kɔꞌɔ yweꞌe tsɨ̂tsɔ̀ŋə̀. Kaa yì dàŋ ɨ̀ ka yǐ waꞌà bù m̀fɛꞌɛ tsǒ ma yû. ²⁰Lâ Nwì à kwyɛ̀tə̀ mə ndùu njwi mà jû ǹloŋ ŋkwitu bə̂ bi bìi mə à tsɔꞌɔ aà. A sɨ̀ laa bə boŋ kaa ŋù tsù à ka yǐ waꞌà yweenə̀.

²¹“M̀bə ŋù a zi tɨ swoŋə a mbo bù mə, ‘Yə̂, Àyɔꞌɔ̀ Nwì wa à ghuà!’ kə̀ ‘Yə̂, à wiì!’ nɨ̀ tsee annù yìi a swoŋ aa lǒ bii. ²²Ǹloŋ mə bÀyɔꞌɔ̀ Nwì bɨ mbweꞌesə̀ bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋntoo Nwi mbweꞌesə̀ ɨ ka yǐ fɛ̀ꞌɛ ɨ kɨ ghɨ̀rə̀ nɨ̂ ɨlensə ɨnnù bo bɨ̀ ɨ̀nnǔtsyâmbo a mbweꞌesə bə̀ ghu, ɨ tɛꞌɛ kɨ yweꞌetə nɨ a mbweꞌesə tsiꞌì bə̀ bii mə Nwì à tsɔ̀ꞌɔ aà. ²³Nɨ̀ tɨgə ŋka ntsyɛsə ghu; wa mə̀ swòŋ mə ɨnnù tsɨ̀m a mbo bù m̀bɔŋ tâ nòò ma wa à kuꞌu.

Àjàŋ mə Mu Ŋù à ka yǐ bǔ bɨ̀ɨ̀ aà

(Mt. 24.29-31; Lk. 21.25-28)

²⁴“À ka yǐ bə nɨ a njɨ̀m, a nɨ̂ ǹjwi jìi mə ɨ ka yǐ kɨ yòŋə̀ noò ŋ̀gɨꞌɨ wa aa, ta nɨ̀nòò à fii, kaa tâ sàŋ à waꞌà bù ka nta. ²⁵Tâ mɨ̀njɔ̀ŋ mɨ̀ ka nlo nɨ a aburə ŋ̀wokə nɨ a nsyɛ̂, tâ bɨ̀ tsɨgə ɨdaꞌa tsɨ̀m jìi ɨ tswe a aburə aà. ²⁶Maa noò tâ bɨ̀ tɨgə nyə Mu Ŋù tâ à ka nzi nɨ a mûm m̀bàꞌà nɨ mɨ̀dàꞌà mî wè nɨ nɨ̀ghàꞌà. ²⁷Bɛɛ a sɨgə, a tɨgə̀ ǹtoo baangel bi a nɨ̂ m̀bɛ̀ɛ mbi ji nɨkwà mə tâ bo ghɛɛ ŋghotə bə̂ bi bìi mə à tsɔ̀ꞌɔ̀ aa, ǹlɔgɨnə a mbɛ̀ɛ̀ m̀bî yì mɔ̀ꞌɔ ŋghɛɛ nlwìꞌìsə nɨ yì mɔ̀ꞌɔ̂.

Ànnù yìi mə mbə bə̀ yəgə nɨ àtì fig aà

(Mt. 24.32-35; Lk. 21.29-33)

²⁸“Tâ nɨ̀ yəgə annù a nɨ àtǐ fig. A yi mbə noò yìi mə ntaà ji ɨ fìꞌìsə̀ mə ɨyə̀ŋ jî fii aa, nɨ̀ zi mə nòò ǹtsû m̀bə̀ŋ à tɨ̀gə a abô ²⁹A kɨ̂ m̀bə nɨ a ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ mə, nɨ̀ bə yə tâ ɨ̀nnù juà ɨ̀ ka mfɛꞌɛ, nɨ̀ zi mə à zì mə̂ ŋkoontə, ǹtɨgə aa tsiꞌǐ a ntsǔbùꞌù. ³⁰Mə̀ swǒŋ tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ a mbo bù mə, kaa nɨ̀wàà nɨ bə̂ nuà nɨ ka waꞌà tsyà tɨ̀ ghə mə ɨ̀nnù ma jû tsɨ̀m ɨ fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂. ³¹Àbùrə̀ bô ǹsyɛ ka yǐ tsyà, lâ kaa tâ nɨ̀ghaâ na nɨ̀ waꞌà tsyà.

Kaa ŋù tsù à sɨ njwi ya kə̀ nòò ma wa zî.

(Mt. 24.36-44)

³²“Kaa ŋù tsù à sɨ̌ njwi kə̀ nòò wa zî, kaa tsiꞌì baangel bìi bɨ tswe a aburə aa, kə̀ Mû. A kɨ nzi tsiꞌi Tà yuyu. ³³Nɨ̀ ka ntsyɛsə nɨ̂ ghuu, ŋka ntswe nɨkərə̀ ǹloŋ mə kaa nɨ̀ sɨ̀ noò ma wa zi aa. ³⁴À bə aa tsǒ ŋù à fɛ̀ꞌɛ mə yu ghɛ̀ɛ̀ a nɨghaa, à kà mə̂ aa mfɛꞌɛ, ntwoŋ ŋgǎŋəfàꞌâ ji mfa ɨfàꞌà yìi mə bo ka kɨ fàꞌà aa, a mbo bo yî mɔ̀ꞌɔ yî mɔ̀ꞌɔ, ǹswoŋ a mbô ŋ̀gàŋmbɛ̂ ǹtsǔnda mə ta à tswe tsiꞌǐ nɨkərə̀ ŋ̀ka mbɛ nìi. ³⁵A bɔŋ mə tâ nɨ̀ tswe nɨkərə̀ ŋ̀ka mbɛ nɨ̂ m̀bɔ̂ŋ ǹdùgə̀ ǹloŋ mə kaa nɨ̀ sɨ̀ noò yìi mə à ka yǐ bɨ̀ɨ̀ ghu aa zi aà. M̀bə a tse bə a noò ŋ̀kwɛ̂fɔ̀, nɨ̂ ǹtɨ̀ɨ̂ ɨ̀tugə, nɨ nòò ǹjwi, kə̀ a tɨ̀tugə̀. ³⁶Ta bɛɛ mə à buꞌunə nzi, kaa a waꞌà zì ǹyə mə nɨ bwii. ³⁷Ànnù yìi mə mə swoŋə a mbo bù aa, à kɨ mbə yìi mə mə swoŋə nɨ a mbo bə̀ bɨ̀tsɨ̀mə̀: ‘Nɨ̀ ka ntswe nɨkərə̀.’ ”

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntaŋ annǔ atu Yesu aà

(Mt. 26.1-5; Lk. 22.1-2; Jn. 11.45-53)

¹A lɛ ntɨgə mburə njwi ji baa mbɔŋ tâ ǹjwi Passa bo bɨ̀ ǹjwî ǹjɨ̂ àbaa tɨ kɔꞌɔ̀ ɨ̀ kuꞌu. Bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwi bo bɨ ŋ̀gǎŋdɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ bo lɛ ŋka nlɔɔ nɨ ajàŋ yìi mə mbə bo ŋeꞌesə̀ ntswa Yesu ghu nzwitə. ²Bo lɛ sɨ̀ swoŋə nɨ mə, “A bɔŋ mə tâ bìꞌinə̀ tsuu ma yuù ànnu fàa njwi Passa ghɨ̀rə̀ ǹloŋ mə mbə bìꞌinə̀ tswa yi boŋ fɨ̀kɔ̀rə̀ ka fɛ̀ꞌɛ̀ a tɨtɨ̀ɨ bə̀ ɨ bùùrə ɨdɨgə.”

Àjaŋ yìi mə màngyɛ̀ yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ nyɔꞌɔ Yesu nɨ mɨ̀ghurə aà

(Mt. 26.6-13; Jn. 12.1-8)

³Yesu a lɛ ntswe a Bethany a nda Simon yìi mə à lɛɛ̀ m̀bə ŋùkɨ̀kwen aa ŋka njɨ. À kà mə aa njɨ, màŋgyɛ̀ yî mɔ̀ꞌɔ a zi nɨ mɨ̀ghurə mì lùmtə̀ mɨ atɨ̀ndùù mìi mə mɨ lɛ naŋsə mbə tsiꞌì mì narda aa, a nɨ̂ ǹtsɨ̂ŋ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀ alabasta. À zì mə̂, ǹzwi mɨghurə mya ntswentə nyɔꞌɔ atu Yesu ghu. ⁴Mɨ̀ntɔ̀ŋ mɨ bə̂ bǐ mɔꞌɔ bìi mə bɨ lɛ ntswe ghu aa, mɨ lwînə̀, bo tɨgə̀ m̀betə nɨ̂ waa bo nɨ bo mə, “À nàŋsə nta ŋgɨꞌɨ nɨ mɨ̀ghurə mù laà aa a ya aa ɛ? ⁵Ǹloŋ mə mbə bɨ feè mɨ̀ghurə ma mû ǹdùû yi tsyâtə̌ ɨbaꞌatə ŋkabə silva ŋkhɨ̀ ji tarə14.5: 300 denarii, ŋkabə̀ baGrikia, denarius yî m̀fùùrə̀ a lɛ mbə ŋkabə̀ ŋgàŋàfàꞌà a atû ǹjwî. bɨ lɔgə̀ ŋ̀kabə ya mfa a mbo ŋ̀gàŋə̂fumə.” Bo ghaàntə̀ mâŋgyɛ̀ wa mfa afɨ̀rə̂ yi.

⁶La Yesu a swoŋə a mbo bo mə, “Nɨ maꞌatə yi; nɨ fa ngɨꞌɨ a mbo màŋgyɛ̀ ghû aa a ya aa ɛ? Nɨ̀ sɨ̀ zi mə à ghɨ̀rə aa ànnù yî sɨgɨ̀nə̀ a nu mə̀ aa ɛ? ⁷Ŋ̀gàŋə̂fumə ɨ tswe a tɨtɨ̀ɨ bù aa bɨ̀nòò bɨtsɨ̀mə̀, m̀bə nɨ tse kwɛtə waa a noò yìi mə nɨ̀ kɔ̀ŋə aà, lâ kaa mə̀ ka waꞌǎ tɨtɨ̀ɨ bù aa a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m tswê. ⁸À ghɨ̀rə aa annù yìi mə mbə a ghɨrə̀. À yɔ̀ꞌɔ gha nɨ̀ mɨ̀ghurə mù, ǹnaŋsə aa nû ya mbɔŋ tâ nòò ǹtwìŋə̂ ghà à kuꞌu. ⁹Mə̀ swǒŋ a mbo bù tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ mə, a nɨ̂ ŋ̀gɔ̌ŋ ɨdɨ̀gə tsɨ̀m jìi mə bɨ ka yǐ kɨ swoŋə nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ yû ghu fàa mbi aa, bɨ ka yi kɨɨ kɨ swoŋə nɨ̂ ànnù yuà mə màŋgyɛ̀ ghuà à ghɨ̀rə a nu mə̀ aà, ŋ̀waꞌatə nɨ̂ yi.”

Àjàŋ yìi mə Judas a lɛ mbii mə yu ka fèè Yesu aà

(Mt. 26.14-16; Lk. 22.3-6)

¹⁰Judas Iskariot, mə lɛ mbə ŋù yì mɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ̂ ŋgǎŋyəgə̂nnu Yesu jya nɨ̀ghûm ǹtsò baa aa, à lɛ nghɛ̀ɛ̀ a mbɛ̀ɛ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì a mfèe Yesu a mbo bo. ¹¹Bo lɛ mburə ndorɨtə a nyuꞌu annù yìi à lɛ nzǐ a nswoŋə a mbo bo aa, mbii mə bo ka fa ŋkabə ghu mbô. Judas a tɨgə̀ ǹlɔɔ nɨ mânjì yìi mə mbə yu tsyâ ghu mfee Yesu.

Àjaŋ yìi mə Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgənnu ji lɛ njɨ mɨjɨ mə Passa aà

(Mt. 26.17-25; Lk. 22.7-14,21-23; Jn. 13.21-30)

¹²A bə a njwi yì ǹtsyàmbìì, a njwî ǹkurə̂ àbaa tɨ kɔꞌɔ a noò yìi mə bɨ wà nɨ̂ mû m̀bînjə̀rə Passa aa, ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu bo betə ghu mbo mə, “O lɔ̀ɔ mə bìꞌì ghɛɛ naŋsə aa yuu adɨgə a mbo wò tâ ò jɨ mɨjɨ mɨ Passa ghu aa ɛ?” ¹³A toò ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ji baa nswoŋə a mbo bo mə, “Nɨ̀ kuu ŋghɛɛ a mûm àlaꞌa, boŋ nɨ̀ ka yə ŋû m̀bâŋnə̀ yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə a bèꞌe àntɔ̀ɔ̀ ŋ̀kì aa tâ zi ntsiꞌi ghuu. Bɛɛ a zi ntsiꞌi ghuu, ¹⁴nɨ̀ kâ ǹyoŋə nìi ŋghɛɛ ŋkuu a nda yìi mə a kùu ghu aà, ǹswoŋə a mbo mbɔ̂ŋ ǹda wa mə, ‘Ǹdɨ̀ꞌɨ̀nnù à bètə mə, ǹjaꞌà ǹda yìi mə bìꞌi bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ja ka jɨ Passa ghu aa ɨ̀ fə̀ aa ɛ?’ ¹⁵Boŋ à ka dɨ̀ꞌɨ njaꞌà ǹda yì ŋ̀wè yî mɔ̀ꞌɔ a ndəŋ bɨ nɨ̂ŋ ǹjoo ghu mum ŋkɨ naŋsə aa a mbo bu. Bɛɛ a dɨꞌɨ, nɨ̀ tɨgə̀ naŋsə njoo jìi mə bìꞌinə ka ghɨ̀rə jɨ Passa ghu aa ghu.”

¹⁶Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnu Yesu jya ghɛɛ̀ wa mûm àlaꞌa nyə a bə tsiꞌì maa ajàŋ mə à swòŋə aa, ǹtɨgə naŋsə njoo njɨ Passa jyâ.

¹⁷Nòò ŋ̀kwɛ̂fɔ̀ à kùꞌù mə̂ Yesu a ghɛɛ̀ ghu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jyâ. ¹⁸Bo ghɛ̀ɛ ǹtswe ŋka njɨ atu atɛtə̀. Bo kà maa njɨ, Yesu a swoŋ mə, “Mə̀ swòŋə a mbo bù tsiꞌǐ annù nɨ̂koŋ mə ŋù yî mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bù à ka ghɨ̀rə fèè ghâ, ŋù ma ghû a jɨ biꞌi yu.”

¹⁹Bo lɔgɨ̀nə̀ ǹtɨgə njəŋnə, mbetə yî mɔꞌɔ yî mɔꞌɔ mə, “À nɨ mə̀ aa ɛ?”

²⁰A swoŋə a mbo bo mə, “À nɨ̀ ŋù yî mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bù nɨghûm ǹtsò baa mə a tsùtə̌ abaa bìꞌi yu a mûm àkaŋ yì fùùrə̀ aà. ²¹Lâ ànnù ma yû a ka yə Mu ŋù aa tsiꞌǐ ajàŋ yìi mə bɨ ŋwaꞌanə a mûm àŋwàꞌànə Nwì ǹloŋ ŋgaà yì aà. Ŋ̀gɨꞌɨ yì swèrə̀ ǹswerə a nu ŋù yìi mə à fèe a Mu Ŋù aà! A lɛ mbaa mbɔ̀ŋ mə bɨ̀ tsee ajàŋə̀ ŋû ma yû lǒ burə jwe jwe bə̂.”

Ǹtarə Mmàꞌàmbî

(Mt. 26.26-30; Lk. 22.14-20; 1 Kor. 11.23-25)

²²Bo kà maa njɨ, Yesu a lɔgə̀ àbaa, mfa mbɨꞌɨkə a mbo Nwì, m̀batə mfa a mbo bo, ǹswoŋə mə, “Kǒ nɨ̀; à nɨ̂ ɨ̀bɨ̀ɨ nû gha ghuà.” ²³A kɨ̂ ǹlɔgə ndɔ̂ŋ mɨ̀lùꞌù, m̀fa mbɨꞌɨkə a mbo Nwì, m̀fa a mbo bo, bo bɨtsɨ̀m nô. ²⁴Bô nò mə̂, a swoŋə a mbo bo mə, “À nɨ̂ àləə nû ya â yuà, àləə ŋwàrə̂ àkàà yìi mə bɨ ka saansə atu bə̀ bî ghàꞌàtə̀ aà. ²⁵Mə̀ swǒŋ a mbo bù tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ mə kaa mə̀ ka yǐ waꞌa mɨlùꞌù bû ǹno, nyweꞌe a njwi yìi mə mə̀ ka yi bǔ no mɨ̀luꞌu mî fii a mûm ànnù nɨfɔ̀ Nwî aà.”

²⁶Bo yəə̀ ɨ̀kòò ǹtɨgə m̀fɛꞌɛ ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a atu ntaꞌa Olive.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ nswoŋ mə Peta à ka tuu yi aà

(Mt. 26.31-35; Lk. 22.31-34; Jn. 13.36-38)

²⁷Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Bù tsiꞌì bɨ̀tsɨm, nɨ̀ ka ghɨ̀rə màꞌàtə̀ gha khə̀kə̀, ǹloŋ mə a tswe a mûm àŋwàꞌànə̀ Nwî mə, ‘Mə̀ ka zwitə ntsèèmbi tâ m̀bînjə̀rə̀ jya ɨ̀ jaꞌanə.’14.27: Zech. 13.7²⁸Lâ nòò yìi mə mə̀ ka yǐ yweenə nɨ nɨ̀wo aa, mə̀ ka yǐ tsyǎ a mbìi bù fòo ghɛ̀ɛ̀ a Galilea.”

²⁹Peta a swoŋ ghu mbo mə, “M̀bə bə̀ bɨtsɨm tɛꞌɛ kɨ màꞌàtə̀ nɨ̂ gho màꞌàtə ŋkhə boŋ kaa mbə mə̀ waꞌà gho màꞌàtə̀ bə̂.”

³⁰Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “Mə̀ swǒŋ a mbo wò tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ mə, tsiꞌì nɨ̀tugə sìi, mbɔŋ tâ àŋkə̀gə̀ tâ à tɔŋ ŋgaa ji baa, boŋ ò tùù mə̂ ghâ ŋ̀gàà ji tarə̀.”

³¹Lâ Peta a swoŋ ghu mbo nɨ̀tɨ̀ɨ̀ mə, “À tɛ̀ꞌɛ kɨ bə bə̂ ànnù nɨwo boŋ mə̀ ka kwo biꞌò; kaa mbə mə̀ waꞌà gho tuù.”

Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jya tsɨ̀m bo lɛ ŋkɨ nswoŋ tsiꞌì maa ajàŋə̀.

Àjàŋ yìi mə Yesu a lɛ ntsàꞌàtə̀ Nwî a Getsemane aà

(Mt. 26.36-46; Lk. 22.39-46)

³²Bo lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀yweꞌe a adɨgə yî mɔꞌɔ yìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ Getsemane aa, Yesu a swoŋə a mbo ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji mə, “Nɨ̀ tswe faà tâ mə̀ ghɛɛ ntsàꞌàtə̀ Nwî.” ³³Ǹlɔgə Peta nɨ Jɛms a bɔꞌɔ Jɔn mə tâ bo bo ghɛɛ, nû yì ɨ lɔgɨ̀nə̀ ŋ̀ka mbɨꞌɨ, ǹtɨɨ̀ yi ɨ luu nɨ̀ àjəŋnə̀. ³⁴A swoŋə a mbo bo mə, “Àjəŋnə̀ a luu a ntɨɨ mə̀ siꞌi mburə mbə tsiꞌì a nzwitə mə̀; nɨ̀ tswe faà mə, ǹtswe nɨkərə̀.”

³⁵A ghɛ̂ntə̀ a mû ǹtsirə̀, ŋ̀wo a nsyɛ ntsaꞌatə Nwî ǹswoŋ mə, mbə mânjì a tswe ghu a ghɨrə̀ nòò ŋgɨꞌɨ ma wa a tsyâ tâ yù waꞌà lò ǹyə. ³⁶Ǹswoŋ mə, “Abba, Taà ghà, m̀bə Ò ghɨrə̀ ɨ̀nnù tsiꞌì tsɨ̀mə̀, ghɨ̀rə mə tâ mə̀ tsuu ndɔ̂ŋ ŋ̀gɨꞌɨ yuà mə no; lâ mə kɔ̀ŋ aa a ŋghɨ̀rə tsiꞌì ànnù yìi mə o lɔ̀ɔ̀ aà, kaa waꞌà bə à yìi mə mə lɔ̀ɔ̀ aa bə̂.”

³⁷À lò mə̂ m̀bɨɨ, nyə waa bo bwiì, a betə̌ a mbo Peta mə, “Nɨ bwii aà bwìì, Simon? M̀bə nɨ̀ waꞌà nɨkərə̀ a nɨ àbàŋtə̀ noò yî fùùrə̀ tswê aa ɛ? ³⁸Nɨ̀ ka ntswe nɨkərə̀ ǹtsaꞌatə nɨ̂ Nwî tǎ waꞌǎ ŋkɨ̀rə̀ Satan lô ŋ̀wo. Ǹtɨɨ̀ ghuu ɨ lɔ̀ɔ ŋghɨ̀rə annù yìi mə a kuꞌunə aa lâ ǹjyǎ nû yùù ɨ bâŋnə̀ m̀bɔrə.”

³⁹A bû ǹlo ŋghɛ̀ɛ̀ a ntsàꞌàtə Nwì ŋ̀kɨ mbu nswoŋ tsiꞌì ànnù ya mə à lɛ mfòò ǹswoŋ a mbìì aà. ⁴⁰A bû m̀bɨɨ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyə ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ burə̀ kɨ bwii tsiꞌì bwìì ǹloŋ mə fɨ̀lo lɛ nluu a miꞌi bo aà; kaa bo waꞌǎ annù yìi mbə bo swoŋə ghu mbo zî.

⁴¹À bù mə̂ mbɨɨ nɨ̂ ŋ̀gàà yìi mə ɨ̀ yweꞌe ji tarə aa nswoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ bùrə ka kɨ bwii tsiꞌì bwìì, m̀mɨɨntə nɨ̂ ghuu aa ɛ? Wa â kùꞌù mə̂ lâ; nòò à kùꞌù mə̂; bɨ fèè mə̂ Mu Ŋù a mbo bə̀ bî bɨ̂. ⁴²Nɨ̀ bɨɨnə tâ bìꞌinə̀ ghɛɛ. Yə̂ nɨ̀, wa ŋù yìi mə à fèe gha aa à zì mə̂.”

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntswa Yesu aà

(Mt. 26.47-56; Lk. 22.47-53; Jn. 18.3-12)

⁴³Yesu à kà mə aa ŋghaa laà, kaa mburə tɨ màŋsə̀, Judas, ŋù yì mɔ̀ꞌɔ wa atɨtɨ̀ɨ ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu jya nɨ̀ghûm ǹtsò baa, a burə̀ ǹzi bo bɨ̀ ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ mə bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwi nɨ̂ ŋ̀gǎŋdɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ bo bɨ bɨ̀tà bɨ alaꞌa bo lɛ ntoo. Bo lɛ ntugɨtə nwi ntsò nɨ mɨ̀buꞌù. ⁴⁴Judas, yìi mə à lɛ mfèè yi aa, à lɛ mfa alènsə̀ a mbo bo mə, “Ŋù yìi mə mə̀ ka ghɛ̀ɛ nɔŋ mɨghə̀gə̂ mi aa, boŋ à nɨ ghu. Nɨ̀ baŋnə̀ yi; ǹlɔgə ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ ghu. Bɛɛ nɨ̀ tɨ ghɛ̀ɛ, nɨ̀ naŋsə̀ m̀bɛ yi.”

⁴⁵À zì mə̂, m̀burə ntsya ŋghɛ̀ɛ̀ ghu mbɛ̀ɛ̀ ǹnɔŋ mɨghə̀gə̂ mi, ǹswoŋ mə, “Rabbi!” ⁴⁶Bə̀ bya bɨ tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ mbaŋnə yi. ⁴⁷Ŋù yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə a lɛ ntəə a tɨtɨ̀ɨ bo aa a tsɔꞌɔ munwî yì ŋ̀kwyɛ atôŋnə̌ abùꞌu ŋgàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè ghu nlɔꞌɔsə. ⁴⁸Yesu a betə waa mə, “Nɨ̀ zi nɨ̀ nwi ntsò a bɔ̀ꞌɔ nɨ mɨ̀buꞌu aa a ntswa mə̀ tsǒ nɨ zi a mbaŋnə àŋgâmɨghee aa ɛ?” ⁴⁹Tɨgə mə̀ kɨ̀ sɨ tswe biꞌinə̀ a ndâmaꞌanwì aa a njwi njwi ndɨ̀ꞌɨ̀ nɨ ghuu, kaa nɨ̀ waꞌà gha tswa aa a ya aa ɛ? Lâ ma yû ànnu a tswe nɨ mfɛ̀ꞌɛ̂ tǎ lwensə annù yìi mə aŋwàꞌànə̀ Nwî a swoŋə aa.

⁵⁰Ma mùu noò ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya tsiꞌi tsɨm ɨ tɨgə̀ m̀maꞌatə yi ŋkghəkə waà.

⁵¹Mûjɔ̀ŋ yî mɔ̀ꞌɔ a ka nyoŋə nìi, ŋ̀wɛꞌɛ tsiꞌì àbàꞌa atsə̀ꞌə̀ yî fùꞌù a nu yu. Bə̀ bya bɨ̀ maꞌà m̀bô myaa ghu nu mə bɨ tswa yi mbaŋnə tswa atsə̀ꞌə̂ yi. ⁵²Lâ a bâŋnə̀ m̀maꞌatə abàꞌa atsə̀ꞌə̀ yî fùꞌù ya ŋkhə yi tsiꞌì ǹswèrè ǹswèrè.

Àjàŋ yìi mə ŋgǎŋndasaꞌa lɛ ntsɔꞌɔtə ɨsaꞌa Yesu aà

(Mt. 26.57-68; Lk. 22.54-55,63-71; Jn. 18.13-14,19-24)

⁵³Bɨ lɔgə̀ Yesu ŋ̀ghɛɛ nɨ ghu a mbɛ̀ɛ ŋgàŋmàꞌa Nwì yî ŋwè. Bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bɨtsɨ̀m bo bɨ̀ bɨ̀tà bɨ alaꞌa bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ bo lɛ ŋghotə ntswe bo bo. ⁵⁴Peta à lɛ sɨ yòŋə̀ nɨ a njɨ̌m Yesu a sàꞌa aghaꞌà. À yòŋə̀ mə̂ ŋ̀kuu ŋghɛɛ ntswe a nsàŋàbɛ̀ɛ ngàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè bo bɨ ŋ̀gǎŋmbɛ̂ ǹdamaꞌanwì ǹyɔꞌɔtə nɨ̂ mɔꞌɔ. ⁵⁵Bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bo bɨ ŋgǎŋndasaꞌa tsɨ̀m bo lɛ ŋka nlɔɔ nɨ̂ mânjì yìi mə mbə ŋù a swôŋ ànnù yî tsu a atu Yesu yìi mə mbə bo tsyâ ghu nzwitə yi, lâ kaa waꞌà yî tsù yə̂. ⁵⁶Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bɨ lɛ sɨ tswɛɛ nɨ̂ ɨ̀bǎŋnənnù a atu Yesu, kaa mɨ̀ghàâ myaa mɨ waꞌà bàŋnə̀ m̀boontə.

⁵⁷Bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ bɨɨ̀nə̀ ǹtswɛɛ nɨ̂ ɨ̀baŋnənnù ghu atu ǹswoŋə nɨ mə, ⁵⁸“Bìꞌì lɛ nyuꞌu a swoŋ mə yu ka yǐ sàꞌa ndâmàꞌanwì yuà mə bɨ bɔɔ nɨ̂ m̀bo aa ɨ bǔ ghùrə̀ yî dàŋ fu yìi mə kaa bɨ sɨ̀ aa nɨ̀ m̀bo bɔɔ aa, a njɨ̌m ǹjwi ji tarə̀.” ⁵⁹Lâ a ŋkɨ ŋghɛ̀ɛ a nɨ ma buù bə̀, kaa ǹtsû waa kaa waꞌà kɨ̀ m̀boontə.

⁶⁰Ŋ̀gàŋmàꞌanwì yî ŋ̀wè wa a bɨɨ̀nə̀ ǹtəə a tɨtɨ̀ɨ bo mbetə Yesu mə, “Ò sɨ nɨ̂ ànnù yî tsu a kwiꞌi tswê? Ò swǒŋ mə akə nɨ̂ ɨ̀nnù jû mə bɨ swoŋə a atu wò aa ɛ?”

⁶¹La a təə kaa waꞌà yi kwɛꞌɛ̀. Ŋ̀gàŋmàꞌanwì yî ŋ̀wè wa a bû m̀betə ghu mbo mə, “Ò nɨ̂ Àyɔꞌɔ̀ Nwì, Mu Nwì yìi mə bɨ ghaꞌasə aa ɛ?”

⁶²Yesu A swoŋə mə, “À nɨ mə̀, nɨ̀ ka yi yə Mu Ŋù tâ à tswe a mbɛ̀ɛ̀ nɨkwɛɛ Nwì yìi à tswe nɨ mɨ̀dàꞌà aa nì màꞌà ǹlo a aburə nsɨgə nɨ a mûm m̀bàꞌà.”

⁶³À kwìꞌì mə laà, ŋ̀gàŋmàꞌa Nwi yî ŋ̀wè wa a satə̀ ɨ̀tsə̀ꞌə̂ ji, nswoŋ mə, “Bìꞌinə̌ bù ǹlɔɔ nɨ bɨ̀yəfə aa a ya aa ɛ? ⁶⁴Nɨ̀ yùꞌû àjàŋ yìi mə à bə̀gɨ̀tə Nwì aà. Kə̀ nɨ̀ wàꞌàtə mə akə lɛ?”

Bo bɨtsɨ̀m tsərə̀ ɨ̀saꞌà yi nswoŋ mə a kuꞌunə mə bɨ̀ zwitə yi.

⁶⁵Bo bî mɔꞌɔ bɨ tɨgə̀ ǹlɔgɨnə ntɨgə ntsee nɨ mɨ̀twyɛ ghu nu, nlɔgə nɨ̂ ɨ̀tsə̀ꞌə̀ m̀bɔɔ nɨ̂ miꞌi mi ghu, ŋ̀ghɔɔ nɨ̂ yi, ǹswoŋə ghu mbo mə, “Twi ŋû yìi mə à ghɔ̀ɔ gho aà.” Bɨ lɛ ntɨgə mbu nlɔ̀gə̀ yi ŋghɛɛ mfa a mbo ŋgǎŋmbɛ ǹdâmàꞌanwì bɨ lɔgə̀ yi ntɨgə ŋku.

Àjàŋ yìi mə Peta a lɛ ntuu Yesu aà

(Mt. 26.69-75; Lk. 22.56-62; Jn. 18.15-18,25-27)

⁶⁶Peta à tswè mə̂ wa nsàŋàbɛɛ a mbɨ̂ ǹtii ŋka yɔꞌɔtə nɨ̂ mɔꞌɔ aa ŋ̀gàŋàfàꞌa ŋgàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè yî màŋgyɛ̀ yî mɔ̀ꞌɔ a zî ⁶⁷ǹyə Peta ǹlii yi nswoŋə mə, “Tɨgə ò ghɨ̀rə mbaa ŋkɨ ntswe bu Yesu mu Nazereth wa aa ɛ?”

⁶⁸Peta a tuu nswoŋ mə, “Kaa mə̀ sɨ̀ yi zî, kaa waꞌǎ annù yìi mə o swoŋ aa kɨ nzi.” À swòŋə̀ mə̂ laà aa nlò wa nsàŋàbɛ̀ɛ̀ m̀fɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ̀ a ntsǔbùꞌù. [Tsiꞌì maa noò, àkə̀gə̀ yî ǹtsyàmbìì a burə̀ ǹtɔŋ.]14.68: Kaa adɨ̀gə̀ yuà kaa a sɨ̀ nɨ̂ ŋ̀wàꞌànə̀ jî mɔꞌɔ tswê.

⁶⁹À fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂, mu màngyɛ̀ wa a yə yi, m̀bu mbèꞌènə̀ ŋ̀ka nswoŋ a mbo bə̀ bìi mə bɨ lɛ ntəə wa ntsǔbùꞌù aa mə, “Ŋù ghuà à nɨ ŋù nɨ̀bò wàà yî mɔ̀ꞌɔ̂.” ⁷⁰Lâ Peta a bû ŋ̀kwatə ntuu yi.

Mu fɨ̀bàŋtə̀ à bù mə̂ ghə̀ə kɨ bə, bə bya mə bɨ Peta lɛ ntəə aa bû ǹswoŋ ghu mbo mə, “Tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀, ò nɨ ŋù nɨ̀bò wàà yî mɔ̀ꞌɔ nloŋ mə ò nɨ mu Galilea.”

⁷¹Peta a lɔgɨ̀nə̀ ǹtɨgə ŋkaa nswoŋə nɨ mə “Kaa mə̀ sɨ̀ ŋû yìi mə nɨ swoŋə aa zî. Bɛɛ a bə yìi mə mə swoŋə aa àbaŋnənnù, Nwì a nɨ̂ŋ ǹdɔ̀ɔ̀ a atu mə̀.”

⁷²Tsiꞌì maa noò, àkə̀gə̀ bû ŋ̀kwatə tɔŋ, Peta a waꞌatə ajaŋ yìi mə Yesu à ghɨ̀rə nswoŋ ghu mbo mə, “M̀bɔŋ tâ àkə̀gə̀ à tɔŋ ŋgaa ji baa lɛ boŋ ò tùù mə̂ gha ŋgaa ji tarə̂.” À wàꞌàtə̀ mə laà aa mburə naŋsə yəꞌə.

Àjàŋ yìi mə bɨ̀ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ Yesu a nsi Pilato aà.

(Mt. 27.1-2; Lk. 23.1-5; Jn. 18.28-38)

¹Àbɛ̀ɛ̀ a ghɛ̀sə̀ mə̂ mfuꞌu, bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì, nɨ bɨ̀tà bɨ alaꞌa, nɨ̂ ŋ̀gǎŋdɨ̀ꞌɨ̂ nɔ̀ŋsə̀, bo bɨ ŋ̀gǎŋndasaꞌa tsɨ̀m, bo tswâ ŋ̀ghòtə ŋghàànə̀, ǹtɨgə ntswa yi, ŋ̀kwerə mbo mî, ǹlɔgə ŋghɛ̀ɛ̀ mfa a mbo Pilato. ²Bɨ ghɛ̀ɛ̀ mə̂ nɨ ghu a mbɛ̀ɛ Pilato, a betə̀ yi mə, “Ò bə aa mfɔ̀ baYuda aa ɛ?”

A kwiꞌi ghu mbo mə, “Ò swòŋ mə̂!”

³Bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwi bɨ lɛ mbù ǹnɨŋ ɨnnù jî ghàꞌàtə̀ ghu nû. ⁴Pilato a bû m̀betə ghu mbo mə, “Ò sɨ̀ nɨ̂ ànnù yî tsu a kwiꞌi tswê aa ɛ? Yə ɨnnù jìi mə bɨ swoŋ nɨ a atu wò ɨ burə̀ ghaꞌa laà aà!”

⁵Lâ kaa Yesu a waꞌà yi annù yî tsu burə̀ m̀bu kwikwiꞌi. Ma mùu ajàŋ annù a kɨ̂ m̀burə ntsya Pilato tsiꞌì tsyà.

À jàŋ yìi mə bɨ lɛ ntsə̀rə̀ mə bɨ̀ zwitə Yesu aà

(Mt. 27.15-26; Lk. 23.13-25; Jn. 18.28-38)

⁶À lɛ mbə nɔ̂ŋsə̀ Pilato mə a yi mbə a njwî Passa aa, a fiꞌisə̀ ŋ̀gàŋàtsaŋ yì m̀fùùrə̀ yìi mə bə̀ betə aa mfa a mbo bo. ⁷À lɛ mbə ma mùu noò aa, ŋù yî mɔ̀ꞌɔ mə ɨ̀kùm yi lɛ mbə Barabbas, a tswe a atsaŋ a tɨtɨ̀ɨ ŋgǎŋmbùùrə̂ àlaꞌà. Ma ghuù ŋù à lɛ nzwitə ŋû a noò yìi mə bo lɛ sɨ bùùrə alaꞌa aà. ⁸Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa ɨ lɛ nzì ǹswoŋ a mbo Pilato mə tâ à ghɨrə a ajàŋ yìi mə a tɛꞌɛ ŋghɨrə a alòo lòò aà. ⁹A betə̀ a mbo bo mə, “Nɨ lɔ̀ɔ mə tâ mə̀ fiꞌisə aa mfɔ̀ baYuda a mbo bù aa ɛ?” ¹⁰À lɛ mbetə ma mùu ajàŋ aa nloŋ mə à lɛ zi mə â lɛ ŋghɨ̀rə aghə̀ꞌə̀nə̀ mə tâ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bya bɨ̀ tswa Yesu ǹzi mfa ghu mbo aà.

¹¹Lâ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bya bo totə̀ ǹnɔɔ̀ bə̂ wa mə tâ bo ghɨrə tâ Pilato à baŋnə fiꞌisə bə Barabas m̀fa a mbo bo. ¹²Pilato a bû m̀betə a mbo bo mə, “Nɨ lɔ̀ɔ mə tâ mə̀ tɨgə ŋghɨrə aa mə akə nɨ ŋù ghû mə nɨ twoŋə nɨ̂ m̀fɔ̀ baYuda aa ɛ?”

¹³Bo bû ǹtɔŋnə nswoŋ tsiꞌì nɨ̀ tɨ̀ɨ̀ mə, “Kwèèntə̀ yi a ati bàŋnə̀bàŋnə̀.”

¹⁴Lâ Pilato a bû m̀betə waa mə, “Nɨ lɔ̀ɔ̀ mə bɨ̀ kweentə yi aa a ya? Ànnù yî bɨ yìi mə à bùꞌù aa à nɨ̂ àkə̀ aa ɛ?”

Lâ bo bû ŋ̀kuꞌusə ntɔŋnə ghaa bə nɨ̀ mɨ̀tɨ̀ɨ̀ ǹswoŋ mə, “Kwèèntə̀ yi a ati bàŋnə̀bàŋnə̀.”

¹⁵Pilato a lɔɔ̀ mə yu ghɨ̀rə tâ nû ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa ɨ̀ bɔŋ, ǹtɨgə mfiꞌisə Barabbas mfa a mbo bo, ŋ̀ghɨrə bɨ ghɔɔ̀ Yesu a fâ yi mə tâ bɨ̀ tɨgə nlɔgə ghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kweentə a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀.

Àjàŋ yìi mə bɨ̀sogyɛ̀ lɛ sɨ wyɛ̀ nɨ̂ Yesu aà.

(Mt. 27.27-31; Jn. 19.2-3)

¹⁶Bɨ̀sogyɛ̀ bya bɨ tɨgə̀ ǹlɔgə Yesu ŋ̀kuu ŋghɛɛ nɨ ghu a mûm ǹtɔꞌɔ̀ Gûmnàà (bɨ lɛ sɨ twoŋə aa nɨ Pretoriun) ǹtwoŋ bɨ̂sogyɛ̀ bɨtsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ ntswe maa ntɔꞌɔ aa bɨ ghotə̀. ¹⁷Bo lɛ nlɔ̀gə atsə̀ꞌə̀ yî bàgɨtə yi atɨ̀ndùù ŋ̀wɛꞌɛ ghu nu tsǒ m̀fɔ̀, ǹlɔɔ mɨ̂ndɨgə mɨ njɔ̂ŋ ǹjɔŋ mbaꞌa tsǒ àtsə̀ꞌətu nɨfɔ̀ ǹsosə ghu atû; ¹⁸ǹlɔgɨnə ntɨgə ntsaꞌatə nìi, m̀bitə ǹswoŋə nɨ mə, “O lɛ lɛlɛ lɛɛ̀! M̀fɔ̀ baYuda à kɨ̀ kwɛ̀ɛ̂! À kwɛ̀ɛ̂!” ¹⁹Bo tɨgə̀ ǹtsya yî mɔ̀ꞌɔ yî mɔ̀ꞌɔ, ŋghɔ̀ɔ̀ nɨ̂ àtû yi nɨ̂ àtì, ǹtutə nɨ mɨ̀twyɛ ghu nu, ǹswɛtə nɨ mɨ̀kùꞌùtə̂ myaa ghu nsi a mmìi yi. ²⁰Bo nàŋsə̀ mə̂ ŋ̀wyɛ yi laà, ǹtsɔꞌɔ atsə̀ꞌə̀ yî bàgɨtə ya ghu nu, m̀bu ŋwɛꞌɛ jìi ɨtsə̀ꞌə̀ jya fu ghu nu, ǹtɨgə nlɔgə yi mfɛꞌɛ ghɛ̀ɛ̀ a ŋkwèèntə a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀.

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ŋkwèèntə̀ Yesu a ati bàŋnə̀bàŋnə̀ aà

(Mt. 27.32-44; Lk. 23.26-43; Jn. 19.17-27)

²¹Ŋù yì mɔ̀ꞌɔ yìi mə ɨkùm yi lɛ mbə Simon, m̀bə mu baCyrene, ŋ̀kɨ mbə ta bɨ̀ Alexander bo Rufus aa, a lɛ nlǒ a afɔ̀ ŋ̀ka ŋkwɛɛ, à zì mə̂ ŋ̀ka ntsya, bɨ tswâ yi nɨ̂ àdàꞌà mə tâ à beꞌe ati bàŋnə̀ bàŋnə Yesu yâ. ²²Bɨ ghɛɛ̀ nɨ Yesu wa adɨgə yìi mə bɨ̀ lɛ sɨ twoŋə nɨ Gologota aà (ǹjiꞌì ɨ̀kùm ma ghû ɨ bə àdɨgə akwɛ̀ɛtû ŋû). ²³Bo fa mɨ̀lùꞌù mìi mə bɨ lɛ mfɔrɨnə nɨ àfù yìi mə bɨ twoŋə nɨ məə̀ aa mə tâ à no, a tuù yi. ²⁴Bɨ kweèntə̀ yì wa ati bàŋnə̀ bàŋnə̀; ǹlɔgə ɨtsə̀ꞌə̂ ji a nyàtə a tɨtɨ̀ɨ bo, mmaꞌa ɨ̀bìrə̀ tǎ zi a ajàŋ yìi mə bo ka yàtə ɨtsə̀ꞌə̀ jya a tɨtɨ̀ɨ bo bɨ̂tsɨ̀m aà. ²⁵Bɨ lɛ ŋkwèèntə̀ yì aa a nɨ bɨ̀nòò bi bùꞌû a tɨ̀tugə̀. ²⁶Ŋ̀waꞌanə annù yìi mə à lɛ ŋghɨ̀rə̀ bɨ nɨ̂ŋ ɨ̀saꞌa ghu nu aa, m̀bɛɛ wa ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ ghu atu mə, “M̀fɔ̀ baYuda.” ²⁷Bɨ lɛ ŋkɨ ŋkwèèntə bɨ̂yə̀rə bi baa bo bɨ̀ Yesu, ŋkweentə yî m̀fùrə̀ ghu mbɛ̀ɛ̀ a abô màꞌà, ŋkɨ ntɨgə ŋkweentə yî mɔ̀ꞌɔ ghu mbɛ̀ɛ̀ a abô ŋ̀kwàbə̀. ²⁸A kɨ mfɛꞌɛ mbòòntə̀ nɨ̂ ànnù yìi mə àŋwàꞌànə̀ Nwî a lɛ nswoŋ nloŋ ŋgaà yì aà, mə, “Bɨ lɛ nnɨŋ yì a tɨtɨ̀ɨ ŋ̀gǎŋghɨ̀rə ɨ̀nnù jî bɨ̂.”

²⁹Bɨ̀tsyà bɨ mâŋjì bɨ lɛ sɨ wyɛ̀ nii, ǹtsɨgə nɨ̂ ɨ̀tû jyaa, ǹswoŋə nɨ ghu mbo mə, “Wò yìi mə ò lɛ nswoŋ mə ò ka sàꞌa ndâmàꞌanwì ɨ bǔ bɔɔ fu a njɨ̌m njwi ji tarə aa, ³⁰yweensə ɨtu ɨbɨ̀ɨ nû gho lâ, ǹsɨgə wa atu ati bàŋnə̀bàŋnə̀ bìꞌì yə!”

³¹Bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋ̀gǎŋmaꞌa Nwi bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ bo lɛ sɨ kɨɨ ŋwyɛ nɨ̂ yi, ǹswoŋə bo nɨ bo mə, “À lɛ sɨ yweensə nɨ̂ badàŋ, tâ à waꞌǎ ɨbɨ̀ɨnû yi yumbɔŋ tsɨ̂tsɔ̀ŋ yweensə tâ bìꞌinə̀ yə! ³²Tâ Àyɔꞌɔ̀ Nwì, M̀fɔ̀ baIsrael, tâ à lo fìi atu ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ ǹsɨgə tâ bìꞌì yə mbɔŋ bii annû yi.”

Bə̀ bya bi baa mə bɨ lɛ ŋkwèèntə̀ waa bo aa, bo lɛ sɨ kɨɨ mbəgɨtə nìi yàa ŋgaa.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋkwo aà

(Mt. 27.45-56; Lk. 23.44-49; Jn. 19.28-30)

³³Nòò à sìꞌì mə̂ ɨtugə ɨ fii ŋkusə alaꞌà tsɨ̀m ŋ̀ghɛɛ nyweꞌe nɨ nòò ǹyəŋ nòò. ³⁴À bə̀ mə̂ nɨ nòò ǹyəŋ nòò, Yesu a tɔŋnə̀ ǹyəꞌə nswoŋ mə, “Eli, Eli, Lama Sabachthani?” Ma la a bə mə, “Nwìŋgɔ̀ŋ ghà Nwìŋgɔ̀ŋ ghà, Ò mèꞌe gha aa a ya aa ɛ?”

³⁵Bə̀ bya bǐ mɔꞌɔ bìi mə bɨ lɛ ntəəntə maa adɨgə aa, bɨ yuꞌu laà, ǹswoŋ mə, “Yuꞌu nɨ̀, a twoŋə aa Elijah.” ³⁶Ŋù yî mɔ̀ꞌɔ a khə̂ ŋ̀ghɛɛ mmurə kûntsa a mum mɨ̀lùꞌù mî tsə̀ꞌə̀, ǹsɔꞌɔnə a nɨ̂ ŋ̀kɨ̀ŋkàꞌà, ŋ̀kɔꞌɔsə mfa ghu mbo mə tâ à no. À fà mə̂, ǹswoŋ mə, “Nɨ̀ yuꞌutə tâ bìꞌinə̀ yə mə Elijàh à ka zǐ ghɨ̀rə tâ à lo fìi atu ati bàŋnə̀bàŋnə̀ sɨgə lɛ.”

³⁷Yesu à lɛ nyə̀ꞌə̀ tsiꞌì nɨ tɨ̀ɨ̀ m̀burə ntsɨɨ.

³⁸Àtsə̀ꞌə̀ ya yìi mə a lɛ ŋkwàsə mûm ǹdâmàꞌanwì aa, a lɛ mbòꞌònə̀ a tɨtɨ̀ɨ̀, ǹlɔgɨnə a ǹdə̌ŋ nsɨgə nyweꞌe a nsyɛ̂. ³⁹Àtu bɨ̀sogyɛ̀ ya mə à lɛ ntəə nlii nɨ̂ Yesu aa, à yə̀ mə̂ mânjì yìi mə Yesu à lɛ ŋkwo ghu aa, ǹswoŋ mə, “Tsiꞌì ànnù nɨ̂koŋə̀, ŋù ghuà à bə aa Mu Nwì!”

⁴⁰Bàŋgyɛ̀ bî mɔꞌɔ bɨ lɛ ntswe ghu, ntəə a sàꞌa aghaꞌa nlìì. Atɨtɨ̀ɨ bo, Mary Magdalene, nɨ Mary, ǹdè bɨ̀ bɨ̀ Jɛms yî ŋ̀kəgə, bo bɨ Jose, a bɔ̀ꞌɔ Salome lɛ ntswe ghu. ⁴¹Bo lɛ sɨ yòŋə̀ nɨ̂ Yesu wa noò wa mə à lɛ ntswe a Galilea aa, ŋ̀kwɛtə nii. Bàŋgyɛ̀ bî mɔꞌɔ bì ghàꞌàtə̀ bìi mə bo bɨ Yesu lɛ ŋkɔꞌɔ nzi a Yerusalem aa, bo lɛ ŋkɨ ntəə ghu.

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntwiŋə Yesu aà

(Mt. 27.57-61; Lk. 23.50-56; Jn. 19.38-42)

⁴²Tsǒ mə à lɛ mbə njwî ǹnàŋsə̂ ǹjoo nloŋ njwîŋgɔ̀ŋ aa, a bə̀ mə̂ a ŋkwɛ̂fɔ̀ maa njwi mə àbɛ̀ɛ̀ a kà lǒ fuꞌu a njwîŋgɔ̀ŋ aà, ⁴³Joseph mə à lɛ nlo a alaꞌa Arimathea, ǹyuꞌutə nɨ̂ ànnù nɨfɔ Nwî, ŋkɨ mbə ŋû yìi mə bə̀ lɛ sɨ lɛ sɨ bɔꞌɔ nìi, m̀bə ŋû yî mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ ŋgǎŋndasaꞌa aa, à lɛ ntǎŋ ntɨɨ ŋghɛ̀ɛ̀ a mbɛ̀ɛ Pilato a mbetə aku Yesu ya mə yu lɔ̀gə ɨ ghɛ̀ɛ twiŋə. ⁴⁴À ghɛ̀ɛ̀ mə̂ Pilato a betə̀ mə Yesu à kwò mə̂ lɛ, ǹtwoŋə atu bɨ̂sogyɛ̀ ya mbetə yì mə à nɨ tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ mə Yesu à kwò mə̂ lɛ. ⁴⁵À yùꞌù mə mə Yesu à kwò mə̂ aa, mbii mə tâ Joseph à ghɛɛ nlɔ̀gə akû yi ya ŋghɛ̀ɛ̀ ǹtswiŋə. ⁴⁶A ghɛɛ̀ ǹyuu atsə̀ꞌə̀ yî fùꞌù yî sɨgɨ̀nə̀, ǹzi nlɔ̀gə̀ Yesu ǹsɨgɨsə, ǹlɨm nû yì nɨ̂ àtsə̀ꞌə̀ yâ. À lɨ̀m mə̂, ǹtɨgə nlɔgə yi ŋghɛɛ nnɨŋ a mûm nɨ̀syɛ̀ nìi mə bɨ lɛ ntoŋ a mûm àlâŋsəŋgɔ̀ꞌɔ̀ aà. À nɨ̀ŋ mə̂, ǹtii ŋgɔ̀ꞌɔ̀ ŋ̀ghɛɛ ŋkusə ntsù nɨsyɛ̀ wa ghu. ⁴⁷Mary Magdalene bo Mary, ǹdè bɨ Joses lɛ nyə adɨgə ya yìi mə bɨ lə ntwiŋə yì ghu aà.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ nyweenə nɨ nɨ̀wo aà

(Mt. 28.1-8; Lk. 24.1-12; Jn. 20.1-10)

¹Ǹjwîŋgɔŋ ya ɨ̀ tsyà mə̂, Mary Magdalene, bo Salome nɨ Mary, ǹdè bɨ Jɛms, bo yuu mɨ̀ghurə mì lùmtə̀ mə bo ghɛ̀ɛ yɔꞌɔ nû Yesu ghu. ²À lò mə̂ m̀bə a njwî yì ǹtsyàmbìì a mûm ŋ̀gyà, tsiꞌì a tɨ̀tugə̀ tɨ̀tugə, a noò ǹsaꞌa nòò, bo fɛꞌɛ̀ a ŋghɛɛ wa ntsù nɨsyɛ̀. ³Bô fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ ŋ̀ka ŋghɛɛ a mânjì ǹtɨgə mbetə nɨ̂ waa bo nɨ bo mə, “A ŋgɔ̀ꞌɔ̀ ya wa ntsù nɨsyɛ̀ aa a ka tii wo lɔ̀ꞌɔ̀sə̀ a mbo bìꞌinə aa ɛ?” ⁴Bô ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ǹyweꞌe wa ntsù nɨsyɛ̀, ŋ̀ghə̀ə kɨ ŋɛntə miꞌì myaa, ǹyə mə bɨ tìì mə̂ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀ ya nlɔ̀ꞌɔ̀sə̀. Ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀ ma yû ɨ̀ lɛ mburə mbə tsiꞌì ǹgɔ̀ꞌɔ̀ yî m̀fàŋ m̀faŋə. ⁵Bo kuu ŋghɛ̀ɛ̀ wa mûm nɨ̀syɛ̀. Bô kùù mə̂, ǹyə mûjɔ̀ŋ yî mɔ̀ꞌɔ a wɛꞌɛ̀ àdaŋə atsə̀ꞌə̀ yî fùꞌù, ǹtswe a mbɛ̀ɛ̀ àbô màꞌà; mɨ̀bɛ̂ myaa mə syənə̀.

⁶A swoŋ a mbo bo mə, “Tâ mɨ̀bɛ̂ muu mɨ̀ tsuu lǒ syənə bə̂. Nɨ lɔ̀ɔ̀ aa Yesu mu Nasareth wa mə bɨ kɨ̀ kwèèntə a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ aa ɛ? Wâ à bɨ̀ɨ̀nə̀ mə̂ a nɨwô. Wa kaa à sɨ̀ faà mə tswê! Yə̂ nɨ̀ àdɨgə yìi mə bɨ kɨ̀ nɔ̀ŋsə yi ghu aà. ⁷Nɨ̀ ghɛɛ nswoŋ a mbô ŋ̀gǎŋyənə̂nnù ji bo bɨ̀ a mbo Peta, mə Yesu à tsyà mə a mbìi bù ŋ̀ghɛɛ nɨ a Galilea. Nɨ̀ ka ghɛ̀ɛ̀ ghu, ɨ yə yi tsiꞌì wa ajàŋ yìi mə à lɛ nswoŋ a mbo bù aà.”

⁸Bo fɛꞌɛ̀ wa mûm nɨ̀syɛ̀ ŋ̀khəkə nloŋ mə nû jyaa ɨ̀ lɛ nswèrə̀, ǹtɨgə̀ m̀benə baꞌà bàꞌà. Bo kà mə̂ aa ŋghɛɛ a mânjì kaa waꞌà ànnù a mbo ŋù tsù burə swoswoŋə, ǹloŋ mə nɨ̀bɔꞌɔ nɨ lɛ ntswa waa aà.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ndɨ̀ꞌɨ ɨbɨ̀ɨ nû yi a mbo Mary Magdelene aà

(Mt. 28.9-10; Jn. 20.11-18)

⁹Nòò wa mə Yesu à lɛ nyweenə a nɨwo a njwi yì ǹtsyàmbìì a mûm ŋ̀gyà aa, à lɛ mfòò ǹdɨꞌɨ ɨbɨ̀ɨnû yì aa a mbo Mary Magdelene, wa yìi mə à lɛ mfiꞌi ɨzwì jî bɨ jya ji sàmbaa ghu atoꞌo aà. ¹⁰Mary Magdelene a tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ nswoŋ annù yìi mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ aa a mbo bə̀ bya mə bo bɨ̀ Yesu lɛ sɨ karə aà, ǹloŋ mə bo lɛ ntswe tsiꞌì nɨ̂ àjəŋnə̀, ǹyəꞌə. ¹¹Bo yùꞌù mə̂ mə Yesu à bɨ̀ɨ̀nə̀ mə̂ nɨ nɨwo Mary Magdelene a yə̂ yi aa, ŋka lɨgɨtə, kaa waꞌà waa biì.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ndɨ̀ꞌɨ ɨbɨ̀ɨ nû yi a mbô ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ji baa aà

(Lk. 24.13-35)

¹²Ma yû â tsyà mə̂, a bû ǹzi ndɨ̀ꞌɨ ɨbɨ̀ɨnû yi a mbo bo bî mɔꞌɔ bi baa, mə bɨ lɛ mfɛ̀ꞌɛ a Yerusalem ntɨgə mfu ŋghɛɛ nɨ̂ waa a afɔ̀. Ma mùu noò Yesu a bâŋnə̀ ǹtɨgə ndɨꞌɨ aa bə ŋ̀kɨ̀rə̂ yì yî dàŋ a mbo bo ma bû. ¹³Bô bɨ̀ɨ̀ mə̂, ǹswoŋ a mbo àbùgə̀ yaa bìi mə bo lɛ ntswe a Yerusalem aa, kaa bo waꞌà waa biì.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ndɨ̀ꞌɨ ɨbɨ̀ɨ nû yi a mbo ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya nɨ̀ghûm ǹtsò mɔ̀ꞌɔ aà

(Mt. 28.16-20; Lk. 24.36-49; Jn. 20.19-23; Ɨ̀fàꞌà 1.6-8)

¹⁴À bə̀ mə̂ a noò ǹjɨ̀m Yesu a zî ǹtsiꞌi ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya nɨ̀ghûm ǹtsò mɔ̀ꞌɔ bo tswê ǹjɨ, a ghaàntə̀ waa nloŋ mə kaa bo lɛ ŋwaꞌà nɨ̂ àbìintɨɨ tswê, ŋ̀kɨ ŋkɨɨ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa, kaa waꞌà ànnù yìi mə bə̀ bya mə bɨ lɛ nyə yi a noò yìi mə à lɛ nyweenə nɨ nɨ̀wo aa bii aà. ¹⁵A swoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ ghɛɛ a mbo mbî ǹtsɨ̀m, ŋ̀ka nswoŋə nɨ̂ ǹtoo yî ǹsɨgə̀nə̀ ya a mbo bə̀ bɨ̀ tsɨ̀mə̀. ¹⁶Ŋù yìi mə à yùꞌu, nnɨŋ ntɨɨ̀ yi a nu mə̀, bɨ murə̀ yi a ŋkì aa, à ka yǐ yweenə, ŋu yìi mə kaa à sɨ̌ ntɨɨ̀ yi a nù mə̀ nɨŋ aa, Nwì à ka yǐ nɨŋ ɨsaꞌa ghu nû. ¹⁷Bə̀ bìi mə bɨ nɨŋ ntɨɨ̀ waa a nu mə̀ aa, bɨ ka yǐ tswe nɨ̂ ɨ̀lènsə̀ juà: Bo ka yǐ kɨ fiꞌi nɨ̂ bɨ̀demon a ntoꞌo bə̀ nɨ̂ ɨkǔm ghâ. Bo ka yǐ kɨ ghàà mɨghàà mî fii ¹⁸bo ka yǐ kɨ bwɛɛ nɨ̂ no tugɨtə nɨ̂ a mbo bo kaa tâ ɨ̀ waꞌǎ annù a nu bo ghɨrə̀; kə̀ bɛɛ mə bo tɛꞌɛ nno bə̂ ǹlɨꞌɨ, kaa ɨ waꞌǎ annǔ tsu a nu bo ghɨrə̀ bə̂. Bo ka yǐ kɨ nɔ̀ŋsə̀ nɨ̂ m̀bô myaa a nû ŋ̀gàŋmɨghɔ̀ɔ̀ tâ bo ka mfwɛtə.”

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a aburə aà

(Lk. 24.50-53; Ɨ̀fàꞌà 1.9-11)

¹⁹M̀màꞌàmbi Yesu à ghàà mə a mbo bo laà aa, Nwì a lɔgə̀ yi ŋkɔꞌɔ ghɛɛ nɨ ghu a aburə, ŋ̀ghɨrə a tswê a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ yu nî màꞌà. ²⁰Bo fɛꞌɛ̀ ŋ̀ghɛɛ ntɨgə nswoŋə nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya a ɨdɨgə tsɨ̀m; M̀màꞌàmbi a faꞌà bo bo ŋ̀ghɨrə nɨ̂ ɨ̀lènsə̀ tâ bə̀ zi mə bo lɛ sɨ swoŋ aa tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀. Amen.