Jɔn

Ǹtoo yì Ǹsɨgɨ̀nə̀ yìi

JƆN

à lɛ ŋŋwàꞌànə̀ aà

ǸJIꞌÌNNǓ AŊWÀꞌÀNƏ̀ YÛ

A aŋwàꞌànə̀ yû aa a lɛ ŋŋwàꞌànə Jɔn mu Zebedee. Yesu à lɛ ntwoŋə yi bo mumaà yi Jɛms aa a aghəŋə ŋkì mɨyaa Galilea, a ajàŋ mə bo bɨ taà wàà lɛ sɨ lə nɨ̂ m̀bwɛ̀ aà. A bə tsǒ ǹdè yì à lɛ mbə Salome (Mk. 15.40). Bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ̂ Jɔn bo mumaà yì Jɛms aa nɨ “bɔɔ bɨ mbə̀ŋə̀”. Jɔn à lɛ mbə “ŋ̀gàŋyəgə̂nnù wa mə Yesu à lɛ kɔ̀ŋə̀ aà.” Jɔn nɨ mumaà yì Jɛms a bɔꞌɔ nɨ Peta, bɨ lɛ mbə bə̂ bi tarə a tɨtɨ̀ɨ bo bya ǹtsò baa mə Yesu à lɛ sɨ ghaꞌa nlɔgə bo bo ŋghɛɛ̀ ŋ̀ghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù aà. Paul a twoŋə̀ Jɔn nɨ̂ ǹtəꞌə̀ ŋ̀ghòtə yì mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ jì ji tarə̀ (Gal. 2.9-10).

Jɔn à dɨ̀ꞌɨ Yesu tsiꞌì a nlɔ̀gɨ̀nə̀ mə à nɨ Nɨ̀ghàà nɨ Nwî nìi nɨ lwiꞌi nɨ̂ŋkoŋə aà, ǹlo aa a aburə nsɨgə, m̀bəŋ ntɨgə ŋûmɨ̀sɔ̀ŋ, ǹtswe a tɨtɨ̀ɨ bə̀ (1.14). À lɛ ŋŋwàꞌànə ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ma yû aa mə tâ bə̀ bìi mə bɨ twoŋə aa tâ bɨ̀ bii mə Yesu à nɨ Àyɔꞌɔ̀ Nwì, Ŋ̀gàŋywèènsə bə̀ wa mə Nwì à lɛ ŋkàꞌà mə yu ka yǐ too aà, ǹnɨ̌ŋ ntɨɨ̀ waa ghu nu tǎ tswe nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ (20.31).

Jɔn à nɨ yu yìi mə à nàŋsə ndɨ̀ꞌɨ̀ ŋû yìi mə Yesu à nɨ ghu aà. A mbo bə̀ bìi mə bɨ nɨ̂ŋ ǹtɨɨ̀ waa a nu Yesu aa, bo bɨ̀ a mbo bìi mə bɨ lɔ̀ɔ a nzî yi aa, Yesu à nàŋsə mbə aà wò aa ɛ? Jɔn a swoŋə nɨ mə à nɨ Nɨ̀ghàà nɨ Nwî (1.14); m̀bə Mû ‘Mbînjə̀rə̀ Nwì (1.29); Àyɔꞌɔ̀ Nwì wâ (1.41); Mu Nwì (1.49); ‘Mfɔ̀ baIsrael (1.49); Ŋ̀gàŋywèènsə̂ m̀bî (4.42). Thomas a naŋsə̀ m̀fiꞌisə annù yìi a kɔꞌɔ ntsɨrə a nɨ ŋù yìi mə Yesu à nɨ ghu aa nswoŋ mə: “‘Mmàꞌà mbî ghà nɨ Nwì ghà.” Jɔn a swoŋə̀ nɨ mə ɨ̀nnù jî yɛ̌yɛrə bo bɨ̀ ɨ̀nnǔtsyâmbo jìi mə Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə̀ aa ɨ lɛ mbə aa ɨ̀lènsə̀, ǹdɨꞌɨ nɨ̂ ŋû yìi mə à nɨ ghu aa tǎ tâ bə̀ yə nnɨŋ ntɨɨ̀ waa ghu nu ɨ yweenə (12.37-43). Jɔn à ŋwàꞌànə̂ ɨ̀lènsə̀ ji sàmbaa jìi mə Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə̀ aà.

Jɔn a kɨ̂ ŋ̀ŋwaꞌanə bɨ̂ “Mə̀ nɨ” bî wè bi sàmbaa bìi mə Yesu à lɛ ŋghàà nswoŋə nɨ̂ ŋù yìi mə yu nɨ ghu a mbô m̀bi aà. Yesu a swoŋ mə “Mə̀ nɨ,” “àbaa ntswêntɨ̀ɨ̀” (6.35); “ŋ̀kàꞌa mbî” (8.12); “ǹtsǔnda mbînjə̀rə̀” (10.7); “ǹtsèèmbî yì ǹsɨgɨ̀nə̀” (10.11); “ǹywèènə nɨ nɨ̀wo ŋkɨ mbə ntswêntɨ̀ɨ̀” (11.25); “mânjì, m̀bə annù nɨ̂ŋkoŋ ntswêntɨ̀ɨ̀” (6.14); “àtì mɨlùꞌu yi annù nɨ̂ŋkoŋə̀” (15.1).

A nɨ̂ àŋwàꞌànə̀ ma yû Jɔn a ghɨrə̀ bɨ yə a laa mə Yesu a nɨ̂ Ǹdɨ̀ꞌɨ̀nnù yìi mə bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji bòònsə̀ ǹtswe nɨ̂ ànnù mɔꞌɔ aà. A lɔgə̀ nɨ̂ waa ndɨꞌɨ nɨ̂ ànnù jî tsò ǹtso a mbo bo. Ǹlɔgɨnə a nɨ ɨlə̀nsə̀ 13-17, Yesu a ghotə̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ndɨꞌɨ nɨ̂ waa, ntaŋtə nɨ̂ waa nloŋə noò yìi yu ka màꞌàtə̂ wa ɨ bǔ bɨ̀ɨ̀ fu a mbɛ̀ɛ Taà yì. Ǹswoŋə nɨ mə tâ bo tsuu kɨ jəŋnə̀ kə̌ kɨ bɔꞌɔ (14.1-6) ǹloŋ mə yu ghɛ̀ɛ a mbɛ̀ɛ Taà yì aà. Ŋ̀ghaa a mbo bo, ǹdɨꞌɨ nɨ̂ waa nɨ̂ ànnǔ ntsàꞌàtə Nwì, m̀burə nlɔgə noò ŋ̀ghaa a mbo bo nloŋ Azwì Nwî (14-16), Àzwi yî Làà yìi mə yu ka yǐ too tâ à lo a mbo Tà ǹzi aà. A ka yǐ tɨgə lɔ̀gə abwarə yi, ɨ kɨ ləꞌətə ntɨɨ̀ waa, ɨ kɨ dɨ̀ꞌɨ ɨnnù tsɨ̀m a mbo bo. Bo ka yǐ kɨ ghɨ̀rə nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə yu ghɨrə̀ aa, ɨ tɛꞌɛ ghɨ̀rə tsyàtə̀. Ànnù yìi mə a ka ghɨ̀rə tâ mbi bii ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya aa, à nɨ̂ àjàŋə mə mbə bo boònsə̀ waa ntswe nɨ̂ ànnù yì mɔꞌɔ (17.20-26) ŋkɨɨ ŋka ŋkɔŋnə waa bo nɨ bo aà (13.34-35).

A mûm ŋ̀ŋwàꞌànə ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə ɨ tsɨ̀m bɨ dɨ̀ꞌɨ ajàŋə mə baYuda lɛ sɨ swùŋnə̀ bo bɨ̀ Yesu, bo tuù nìi aà, lâ bɨ naŋsə yə àyɔ̀ŋ yìi mə a lɛ ntswe a tɨtɨ̀ɨ bo aa a mûm àŋwàꞌànə Jɔn. Bo lɛ sɨ lɔ̀ɔ a ŋgaa jî ghàꞌàtə̀ a nzi ŋù yìi mə à nɨ ghu aà (7.26; 8.25). Lâ a naŋsə̀ ǹtsyanə a mbo bo a mbii mə Yesu à nɨ̂ Àyɔꞌɔ̀ Nwî wâ, ǹloŋ mə à lɛ ŋkwo aà (12.34).

Àkɔ̀ŋnə̀ à nɨ̂ ǹtɨɨ annù yìi mə a tswe nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀, ŋkɨ mbə ayoo yìi mə a lɛ ŋghɨ̀rə̀ Tà a toò yi aà. Nwì à lɛ ŋkɔ̌ŋ mbi siꞌi siꞌi, ǹtoo njoŋ Mû yì mə à sɨgə nyweensə bə̀ bìi bɨ nɨ̂ŋ ǹtɨɨ̀ waa ghu nu aà (3.16). À nɨ̂ àkɔ̀ŋnə̀ yìi mə à tswe nɨ yu a nu Tà aa mə a kɨɨ ntintə nìi mə tâ yù yuꞌunə Taà yì, m̀fa nɨghaꞌa ghu mbô. Àâ ǹjiꞌì ànnù yìi mə yu lɛ nzì ghu aà (12.27), a ŋghɨrə annù yìi mə Tà à lɛ sɨ lɔ̀ɔ̀ aà, ŋ̀kwo a atu bə̀, ǹtsya Satan yìi mə a saꞌa mbi yù aà (12.23-33). Nòò yìi mə bɨ ka yǐ ŋɛɛ yi a ndəŋ ɨ kwèèntə̀ yi aa, yu ka swùŋtə̀ bə̂ bɨ̀tsɨ̀m ɨ fa a mbo Tà (12.32). Ma la a bə mə ànnù nɨwo Kristo à nɨ mâ ànnù a mûm ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ Jɔn. Ma mùu ajàŋ a tɨgə̀ ǹnaŋsə nlɔgə noò, a nlwìꞌìsə, ŋ̀ŋwaꞌanə ajàŋ yìi mə Yesù à lɛ nyə ŋgɨꞌɨ, bɨ zwitə yi a Yerusalem aa (18-19), bo bɨ̌ a ajàŋ mə à lɛ mbù m̀bɨɨnə, ǹdɨꞌɨ ɨbɨɨnû yi a mbô ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji, ŋ̀kuꞌusə nɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa aà (20-21).

Bɨ yatə̂ àŋwàꞌànə̀ yû aa laà:

1. Ǹjiꞌì ànnù àŋwàꞌànə̀ yû 1.1-18

2. Jɔn Ŋ̀gàŋmùrə bə̌ ŋkì nɨ̂ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ntsyàmbìì 1.19-50

3. Ɨ̀fàꞌâ Yesu a tɨtɨ̀ɨ bə̀ 2.1—12.50

4. Ŋ̀gyà yî ǹlwìꞌìnjɨ̀m a Yerusalem bo bɨ̀ maa mbɛ̀ɛ̀ àlaꞌa 13.1—19.42

5. Àjàŋ mə Mmàꞌàmbi à lɛ nyweenə nɨ nɨ̀wo, ǹdɨꞌɨ ɨbɨɨnû yi a mbo bə̀ aà 20.1-31

6. Ǹlwìꞌìsə̂ ànnù: àjàŋ mə à lɛ mbu ndɨꞌɨ ɨbɨɨnû yi a Galilea aà 21.1-25

Nɨ̀ghàà nìi mə nɨ fa ntswêntɨ̀ɨ̀ aà

¹Nɨ̀ghàà lɛ ntswe a nlɔ̀gɨ̀nə̂, nɨ̀ghàà ma nû nɨ lɛ ntswe aa bo Nwì a nlɔ̀gɨ̀nə̀. Nɨ̀ghàà nya nɨ kɨ̂ m̀bə Nwî. ²Nɨ̀ghàà nyâ lɛ ntswe bo Nwì a nlɔ̀gɨ̀nə̀. ³Nwì à lɛ nnaŋsə njoò tsɨ̀m ǹtsya aa a njɨ̌m nɨ̀ghàà ma nû. Kaa àyoò tsu a sɨ̀ tswê mə Nwì à lɛ naŋsə tɨ nu. ⁴Ǹtswêntɨ̀ɨ̀ ɨ̀ lɛ sɨ fɛ̀ꞌɛ̀ aa a nɨ nɨ̀ghàà ma nû. Ǹtswêntɨ̀ɨ̀ ya ɨ zî nɨ̂ ŋ̀kàꞌà a mbo bə̀. ⁵Ŋ̀kàꞌà wa ɨ ta a mûm m̀fiì ɨ̀dɨ̀gə̀, lâ kaa m̀fìì ìdɨ̀gə̀ ɨ̀ lɛɛ̀ waꞌà bwɛtə̀.1.5: Kə̀ “ɨ̀ lɛɛ̀ ŋwaꞌà tsyàtə”

Ɨ̀fàꞌà Jɔn Ŋ̀gàŋmùrə bə̌ ŋkì

⁶Nwì à lɛ ntoo ŋû yî mɔ̀ꞌɔ ɨ̀kǔm yi ɨ bə Jɔn. ⁷À lɛ nzì a mbə ayəfə nloŋ ŋkàꞌà wâ bo bɨ̀ a nswoŋ ànnù yìi mə yu lɛ nzi nloŋ yi aa, tâ bə̀ bɨ̀tsɨ̀m yuꞌu, ǹtsya ghu njɨ̀m nnɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa ghu nû. ⁸Yu yumbɔŋ kaa à lɛ waꞌǎ ŋkàꞌà wa bə̂, lâ ǹzi aa a mbə àyəfə a mbo ŋ̀kàꞌà wâ. ⁹Ŋ̀kàꞌa annù nɨ̂koŋ wa ɨ ghûlà, m̀bə ŋkàꞌà yìi mə ɨ zǐ a mûm m̀bi, ǹta ŋkeꞌetə nɨ̂ bə̀ bɨ̀tsɨ̀mə̀ aà.

Àjàŋ yìi mə Yesu Kristo à lɛ nzì fàa mbi bɨ tuù yi aà

¹⁰Nɨ̀ghàà nya nɨ lɛ ntswe a mûm m̀bî, la ka mə Nwì à lɛ nnaŋsə njoò tsɨ̀m ǹtsya aa ghu nu aa, kaa m̀bi ɨ waꞌà yi bâŋnə̀ ǹzi. ¹¹À lɛ nzì a alaꞌa yu, la kaa bə̀ bi bɨ waꞌà yi kwɛrə̀. ¹²A mbo bə̀ bìi mə bɨ lɛ ŋkwɛrə yi, ŋkɨ nɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa ghu nu aa, a fâ àdàꞌà mə tâ bo tɨgə mbə bɔɔ bɨ Nwî bî jwě jwe. ¹³Kaa bɨ lɛ waꞌà bɔɔ bɨ Nwî bə aa ajàŋ yìi mə ŋù mɨ̀sɔ̀ŋ a jwe mu a mûm ǹjyǎnu aa, kə̌ ajàŋ yìi mə ŋùmbâŋnə̀ a lɔ̀ɔ̀ aa bə̂, ǹloŋ mə Nwìŋgɔ̀ŋ yumbɔŋ à lɛ ntɨgə ŋghɨrə mə tâ bo bə bɔɔ̀ bî.

Nɨ̀ghàà nìi mə nɨ lɛ mbəŋ ntɨgə ŋûmɨ̀sɔ̀ŋ aà

¹⁴Nɨ̀ghàà nya lɛ mbəŋ ntɨgə ŋûmɨ̀sɔ̀ŋ, ǹluu nɨ̂ ɨ̀bɔ̀ŋ bo bɨ̀ ànnù nɨ̂ŋkoŋ, ǹtɨgə ntswe a tɨtɨ̀ɨ bìꞌì. Biꞌì lɛ nyə nɨghaꞌà ni nî ŋ̀wèènə̀, nɨ̀ghaꞌa nìi mə à lɛ ŋkwɛrə a mbo Tà, Nwìŋgɔ̀ŋ, tsiꞌì tsǒ njoŋ Mû yi aà.

¹⁵Jɔn à lɛ mbə ayəfə, ǹswoŋə nɨ̂ ànnù ǹloŋ ŋgaà yì, ǹtɔŋnə tsiꞌì nɨ̀tɨ̀ɨ̀ ǹswoŋ nɨ mə, “à nɨ yu wa yìi mə mə̀ lɛ sɨ ghàà a mbo bù ǹloŋ yi, nswoŋə nɨ mə, yu yìi mə a yòŋə a njɨ̌m mə aa, à kɔ̀ꞌɔ̀nə ntsyàtə̀ ghâ, ǹloŋ mə à lɛ mfòò ǹtswe mbɔŋ tâ bɨ̀ jwe ghâ.”

¹⁶Ǹyoŋə nɨ̂ àjàŋ yìi mə à lùu nɨ̂ ɨ̀bɔ̀ŋ aa, à nɨ̀ŋ mə mbɔɔnə a nu bìꞌinə̀ bɨ tsɨ̀mə̀. M̀fa nɨ̂ m̀bɔɔnə a mbo bìꞌinə̀ a ayòŋnə̀ nɨ àyòŋnə̀.

¹⁷Nwì à lɛ ntsyà aa a mbo Moses m̀fa nɔ̂ŋsə̀ a mbo bìꞌinə̀, lâ ɨ̀bɔ̀ŋ bo bɨ̀ ànnù nɨ̂koŋ a bâŋnə̀ ǹzi aa a njɨ̌m Yesu Kristo. ¹⁸Kaa ŋù tsù à lɛɛ̀ waꞌà Nwî yə̂. À kɨ mmɛ̌ tsiꞌì ǹjoŋ Mû yì yìi mə, à tswe a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ Taà yì aa, mə à ghɨrə mə tâ bɨ̀ zi yi.

Ǹtoo yìi mə Jɔn Ŋ̀gàŋmùrə bə̀ a ŋkì à lɛ nzì nɨ yu aà

(Mt. 3.1-12; Mk. 1.1-8; Lk. 3.1-18)

¹⁹Yulà à nɨ̂ ɨ̀nnù yìi mə Jɔn à lɛ nswoŋ tsǒ àyəfə a noò yìi mə bɨ̀tsyàsə bɨ baYuda bìi mə bɨ lɛ ntswe a Yerusalem bɨ lɛ ntoo ŋ̀gǎŋmàꞌa Nwì jî mɔꞌɔ bo bɨ̀ bɔɔ bɨ Levi mə tâ bɨ̀ ghɛɛ mbetə Jɔn mə, “Ò bə aa wò aa ɛ?”

²⁰Jɔn à lɛ mfa àkwiꞌi a mbo bo a fɛꞌɛ̀ ǹlaa. Ŋ̀ghaa tsiꞌì nɨ̀ ǹsi nɨ̀ ǹsi nswoŋ mə, “Kaa mə̀ sɨ̌ Ayɔꞌɔ̀ Nwì wa bə̂.”

²¹Bo ghɛɛ̀ nɨ̂ m̀bìì m̀betə yi mə, “Ò tɨgə̀ m̀bə aa wò aa ɛ? Ò bə aa Elijah aa ɛ?” Jɔn a kwiꞌi mə, “Ŋ̀gaŋ kaa, mə̀ sɨ̀ yu bə̂.” Bɨ bû m̀betə yi mə, “Ò bə aa ŋ̀gàŋntoò Nwì wa mə bɨ yuꞌutə aa ɛ?” Jɔn a kwiꞌi mə, “Ŋ̀gaŋ.”

²²Ŋ̀gǎŋntoo jya ɨ ghɛɛ̀ nɨ̂ m̀bìì ǹswoŋ mə, “Tɨgə nswoŋ ŋû yìi mə ò nɨ ghu aà ǹloŋ mə bìꞌì tswe nɨ̀ m̀bɨɨ nɨ̀ àkwiꞌi ŋkɨ̀ɨ̀ a mbo bə̀ bìi mə bɨ too yiꞌi aà. Ò swǒŋ mə akə nloŋ atu ɨbɨ̀ɨnû gho aa ɛ?”

²³Jɔn a fa àkwiꞌi a mbo bo nyoŋə nɨ̂ ànnù yìi mə a tswe a mûm àŋwàꞌànə ŋ̀gàŋntoò Nwì Yesaiah aà:

“‘Mə̀ nɨ̂ ǹjì ŋù mɔ̀ꞌɔ yìi mə a tɔŋnə a atu ntaꞌa mɨ̀wɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀ ǹswoŋə nɨ mə,

Nɨ̀ naŋsə mânjì M̀màꞌàmbî ŋ̀ghɨrə tâ à tsinə!’ ”1.23: Yes. 40.3

²⁴Ǹtoo jya mə baFarɨsai lɛ ntoo a mbo Jɔn aa, ²⁵ɨ tɨgə̀ m̀betə yi mə, “M̀bə ò tsuu aa Àyɔꞌɔ̀ Nwì wa bə, ǹtsuu Elijah bə, ǹtuu ŋ̀gàŋntoò Nwì wa kɨɨ bə, ò tɨgə̀ m̀murə nɨ̂ bə̀ a ŋkì aa a ya aa ɛ?”

²⁶Jɔn a kwiꞌi a mbo mə, “Mə murə bə̂ aa tsiꞌǐ ŋkì, lâ yu wa mə à təə a tɨtɨ̀ɨ bù aa, kaa nɨ̀ sɨ̀ yi zî. ²⁷Ka mə à yòŋə a njɨ̌m mə̀ aa, kaa mə̀ sɨ̀ kuꞌùnə̀ mə mbə mə̀ fɛ̀ɛ̀ mɨ̀ŋkɨ̀rə̀ mɨ ntâm mi.”

²⁸Ɨ̀nnù ma jû ɨ̀ tsɨ̀m ɨ lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ aa a alaꞌa Bethany, a mbɛ̀ɛ̀ àghəŋə ŋkì Jordan, a njii nsàꞌà nòò, a adɨgə yìi mə Jɔn à lɛ sɨ murə bə̂ ghu a ŋkì aà.

Mûmbînjə̀rə̀ Nwì wâ

²⁹Àbɛ̀ɛ̀ a kà mə aa mfuꞌu Jɔn a yə̂ Yesu a zî ghu mbɛ̀ɛ̀, a swoŋ mə, “Nɨ̀ yə Mûmbînjə̀rə̀ Nwì wâ, yìi mə a bèꞌe ɨbɨ mbî ǹtsɨ̀mə̀ ǹlɔꞌɔsə aà! ³⁰À nɨ yu wa yìi mə mə̀ lɛ sɨ ghàà ǹloŋ ŋgaa yì aà, mə, ‘Ŋù mɔ̀ꞌɔ a yòŋə a njɨ̌m mə̀ yìi mə à tsyàtə ghâ, ǹloŋ mə à lɛ ntswe mbɔŋ tâ bɨ̀ jwe gha aà.’ ³¹Tsiꞌì mə̀mbɔŋ kaa mə̀ lɛ waꞌà yi zî, ka mə mə̀ lɛ nzì m̀murə nɨ̂ bə̌ a ŋkì a ŋghɨ̀rə mə tâ baIsrael bɨ̀ zi yi aà.”

³²Jɔn a ghɛɛ̀ nɨ̂ m̀bìì a mbə ayəfə a nɨ̂ ànnù yìi mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ ǹloŋ Yesu aà: “Mə̀ yə̂ Àzwì Nwî a lô a aburə tsiꞌì tsǒ bugɨrəmɨ̀kuu nsɨgə ntswe ghu nû. ³³Kaa mə̀ lɛ ŋwaꞌà zi mə à lɛ mbə yu ma wâ, lâ Nwì yìi mə à lɛ ntoo gha mə tâ mə̀ ka murə nɨ̂ bə̀ a ŋkì aa, boŋ à lɛɛ̀ ǹswoŋ a mbo mə̀ mə, ‘Ŋù yìi mə ò yə Azwì Nwì a lo a aburə nsɨgə ntswe ghu nu aa, à nɨ yu wa yìi mə à ka kɨ murə bə̂ aa bə a mûm Àzwì Nwî.’ ” ³⁴Jɔn a tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ nɨ̂ m̀bìì ǹswoŋ mə, “mə̀ yə̀ mə̂, ŋ̀kɨ mbə ayəfə mə à laa mbə Mu Nwì.”

A ajàŋ mə Yesu à lɛ ntsɔꞌɔ ŋgǎŋyəgə̂nnù ji ji ntsyàmbìi aà

³⁵Àbɛ̀ɛ̀ a lò mə̂ m̀fuꞌu, Jɔn a bû ǹtəə bô ŋ̀gǎŋyəgə̂nù ji ji baa, ³⁶ǹyə Yesu a kâ ǹtsya a swoŋ mə, “Nɨ̀ yə Mû M̀bînjə̀rə̀ Nwì wâ!”

³⁷Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Jɔn jya ji baa bɨ yùꞌù mə̂ a swoŋ ma laà aa, nlo ŋghɛ̀ɛ̀ ntɨgə nyoŋə Yesu. ³⁸Yesu à kà mə̂ aa ŋkarɨkə, nyə ajàŋ mə bɨ yòŋə̀ nìi aa, mbetə waa mə, “Nɨ lɔ̀ɔ̀ aa àkə̀ aa ɛ?”

Bo kwiꞌi ghu mbo mə, “Rabbi” (ǹjiꞌì nɨ̀ghàà ma nû ɨ bə aa Ǹdɨ̀ꞌɨ̀nnù), “o tswe aa a fə aa ɛ?”

³⁹Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə, “Nɨ̀ zi nyə.” Bo tɨgə̀ ǹyoŋə yi ŋghɛɛ nyə adɨgə yìi mə à lɛ sɨ tswe ghu aa, bo bo tɨgə̀ ǹsiꞌi maa njwî, ǹloŋ mə à lɛ tɨ bə aa boŋ nòò à tɨgə̂ ǹyəŋə.

⁴⁰Ŋù yì mɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bo ma bya mə bɨ lɛ nyuꞌu annù ya yìi mə Jɔn à lɛ nswoŋ a mbo bo aa à lɛ mbə Andrew, muma bɨ̀ Simon Peta. ⁴¹Andrew à lò mə̂ a mbɛ̀ɛ Yesu aa, mfòò ǹyə mumaà yì Simon, ǹswoŋ ghu mbo mə, “Bìꞌì yə̀ mə̂ Ayɔꞌɔ̀ Nwì wa.” (Àyɔꞌɔ̀ Nwì a bə aa Kristo nɨ nɨ̀ghàà nɨ Grikia.) ⁴²Andrew à kà mə aa maŋsə aa, ntɨgə nlɔgə mumaà yi Simon ŋ̀ghɛɛ nɨ ghu a mbo Yesu. Yesu à yə̀ mə̂ yi aa, ǹlii yi a nsi sɨgɨ̀nə̀, ǹswoŋ mə, “ɨ̀kǔm gho à nɨ Simon, mu Jɔn, lâ ǹlɔgɨnə tsɨtsɔ̀ŋ, bɨ ka tɨgə twoŋə nɨ̂ gho nɨ Cephas.” (Cephas ghû à kɨ mbə aa Peta, ǹjiꞌì ɨ̀kùm ghû ɨ̀ bə aa “ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀.”)

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ntwoŋ Philip bo Nathanael aà

⁴³Àbɛ̀ɛ̀ a kà mə̂ aa mfuꞌu, Yesu a taŋtə̀ a ŋghɛ̀ɛ a Galilea. À kà mə aa ŋghɛɛ aa, nyə Philip a mânjì, ǹswoŋ ghu mbo mə, “Ka nyòŋə̀ ghâ.” ⁴⁴Philip à lɛ nlò aa a Bethsaida, àlaꞌa yìi mə Peta bo Andrew lɛ ŋkɨ mfɛꞌɛ ghu aà. ⁴⁵Philip a ghɛɛ̀ ǹyə Nathanael, ǹswoŋ gho mbo mə, “Bìꞌì yə̀ mə̂ ŋû wa mə Moses à lɛ ŋŋwàꞌànə̀ ǹloŋ ŋgaa yì a nɨ̂ àŋwàꞌànə̀ nɔ̂ŋsə̀ aà, ŋ̀gǎŋtoo Nwî ɨ kɨ̂ ŋ̀ŋwaꞌanə annù ǹloŋ ŋgaa yì aà. Àa Yesu mu Joseph ŋù Nazareth.”

⁴⁶Nathanael a betə ghu mbo mə, “M̀bə ànnù yî sɨgɨ̀nə̀ yî tsu a fɛꞌɛ̀ a alaꞌa Nazareth aa ɛ?” Philip a kwiꞌi ghu mbo mə, “Zǐ nyə̂.”

⁴⁷Yesu à yə̀ mə̂ Nathanael a kâ ǹzi a mbɛ̀ɛ yu aa, a swoŋ nloŋ ŋgaa Nathanael mə, “Nɨ yə mu baIsrael yî ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀, yìi mə kaa àbaŋnənnù kaa a sɨ̀ ghu nu tswə̂ aà!”

⁴⁸Nathanael a betə̀ yi mə, “Ò tsyà aa mə akə nzi gha aa ɛ?.” Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “Mə̀ ghɨrə nyə gho wa noò mə ò ghɨ̀rə ntswe wa a njiꞌì àtǐ figə̀ m̀bɔŋ tâ Philip à zi ntwoŋə gho aà.”

⁴⁹Nathanael a swoŋ gho mbo mə, “Rabbi, wa ò nɨ Mu Nwì! Ò nɨ M̀fɔ̀ baIsrael!”

⁵⁰Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Ò bii maa ajàŋ aa nloŋ bə mə mə̀ swǒŋ mə mə̀ ghɨrə nyə gho wa noò mə ò ghɨ̀rə ntswe wa a njiꞌì àtì figə̀ aa ɛ? Ò ka yə ɨnnù jî wè jìi mə ɨ tsyatə ma yû!” ⁵¹A ghɛɛ̀ nɨ̂ m̀bìì ǹswoŋ a mbo bo mə, “Mə swoŋ tsiꞌì ànnù nɨ̂koŋ a mbo bù mə, nɨ̀ ka yə tâ àbùrə̀ à ŋaꞌanə, tâ baangel bɨ Nwî tâ bɨ̀ ka ŋkɔꞌɔ ŋkɨɨ nsɨgə a nu Mu Ŋù.”

Nɨ̀yɔꞌɔ nya a Cana

¹Ǹjwî ɨ tsyà mə ji baa, nɨ̀yɔꞌɔ nɨ tswê a Cana a alaꞌa Galilea. Ǹdè bɨ̀ Yesu à lɛ ntswe wa adɨgə nɨyɔꞌɔ̀. ²Bɨ lɛ ŋkɨ ntwoŋə Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnû ji ma mùu adɨgə nɨyɔꞌɔ̀. ³Bɨ nò mə̂ mɨlùꞌù mìi mɨ lɛ ntswe wa adɨgə nɨyɔꞌɔ aa màŋsə̀, ǹdè bɨ Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Kaa bo sɨ̀ nɨ mɨ̀lùꞌù bû ǹtswe.”

⁴Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “Màŋgyɛ̀, kaa ò sɨ̀ nɨ̂ ǹswoŋə̂ ànnù yìi mə mə̀ ka ghɨ̀rə̀ aa tswê. Kaa nòò ghà à burə tɨ̀ kùꞌù.”

⁵Ǹdè bɨ̀ Yesu a swoŋ a mbo bə̀ bìi mə bɨ lɛ sɨ jɛꞌɛ nɨ̂ bə̀ wa adɨgə nɨyɔꞌɔ aa mə, “Bɛɛ a swoŋə annù yìi mə à swòŋ aa, nɨ̀ ghɨrə̀.”

⁶Bàntɔ̀ɔ̀ bìi mə bɨ lɛ naŋsə nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀ aa, bɨ lɛ ntəəntə ghu; àntɔ̀ɔ̀ wa yì m̀fùùrə̀ a burə̀ m̀faŋ mbə ajàŋ yìi mə mbə ŋ̀kì ɨ kuu ghu bɨ̂gallon tsiꞌì tsǒ mɨ̀ghum mi mbaa, kə̀ mɨ̀ghum mi ntarə mbɔŋ nluu. Ǹloŋ mə annù Nwî baIsrael a tswe nɨ̀ bɨ̀nɔ̀ŋsə̀ nloŋ ajàŋ yìi mə bɨ sìꞌìtə nû jyaa aà. ⁷Yesu a swoŋ a mbo bə̀ bya mə bɨ lɛ sɨ jɛꞌɛ nɨ̂ bə̀ aa mə, “Lwensə nɨ̀ bântɔ̀ɔ̀ bù nɨ̂ ŋ̀kì!” Bo lwensə̀ bântɔ̀ɔ̀ bya nɨ̀ ŋ̀kì ɨ kɔꞌɔ nluu ntɨgə nlərə. ⁸A bû ǹswoŋ a mbo bo mə, “Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, tuꞌutə̂ nɨ̀ ŋ̀kì wa yǐ mɔꞌɔ ŋghɛ̀ɛ̀ m̀fa nɨ̀ a mbo ŋù yìi mə a taŋtə nɨyɔꞌɔ nù aà.” Bo tɨgə̀ ǹtuꞌutə nlɔgə ŋghɛ̀ɛ̀ m̀fa ghu mbô. ⁹A yweꞌetə̀ ŋ̀kì wâ, yìi mə a tɨ bə aa boŋ ɨ bə̀ŋ mə̂ ǹtɨgə mɨlùꞌù aà, ǹyweꞌetə, kaa waꞌǎ adɨgə yìi mə mɨ̀lùꞌù mya mɨ lo ghu aa zî (lâ bə̀ bya mə bɨ lɛ ntuꞌu ŋkì wa aa lɛ nzi). À ywèꞌètə̀ mə̂, ǹtwoŋə ndoo mûŋgèn wa ¹⁰ǹswoŋ ghu mbo mə, “Bɨ fòò m̀fa aa mɨ̀lùꞌù mìi mə mɨ naŋsə mbɔ̀ŋ aa mə tâ bɨ̀ no, bɛɛ mə bə̀ ghɨrə naŋsə nno nyurə, bɨ tɨgə̀ m̀bɔŋ lɔ̀gə̀ mìi mə mɨ sɨ̀ naŋsə̀ m̀bɔŋ aa nzì nɨ mu. Lâ ò ghɨ̀rə̀ mə̂ m̀baŋnə nlə̀ə̀ mɨlùꞌù mìi mə mɨ bɔŋ mbɔ̀ŋ aa, mbɔŋ ntɨgə zì nɨ mu bə tsɨ̀tsɔ̀ŋ!”

¹¹Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə alènsə̀ ma yû, mə a lɛ mbə alènsə̀ yi yî ǹtsyambìì aa, a Cana, a alaꞌa Galilea. À lɛ ghɨ̀rə̀ ma yuà àlènsə laa ndɨ̀ꞌɨ̀ nɨghaꞌà ni, ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ nɨŋ mɨ̀ntɨɨ̀ myaa ghu nû.

¹²Ma yû a tsyà mə̂, Yesu, nɨ̂ ǹdè yì nɨ bɔɔ bɨ maà bi bi mbâŋnə̀, a bɔ̀ꞌɔ nɨ̂ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji, lô ǹsɨgə ŋghɛɛ a Kapernaum, ǹtswe ghu njwi jì tsu mbɔŋ bǔ lǒ kɔꞌɔ ghɛ̀ɛ̀ a Yerusalem.

Àjàŋ mə Yesu à lɛ ŋkɔꞌɔ ghɛɛ a ndâmàꞌanwì aà

(Mt. 21.12-13; Mk. 11.15-17; Lk. 19.45-46)

¹³Ǹjwî ǹjɨ Passa baYuda ɨ̀ lɛ ntɨgə a abô, Yesu a tɨgə̀ ǹlo ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a Yerusalem. ¹⁴À kɔ̀ꞌɔ̀ mə̂, ŋ̀kuu ŋghɛɛ a mûm ǹdâmàꞌanwì, ǹyə bə̂ bɨ feè nɨ̂ nàà, nɨ̂ m̀binjə̀rə̀ nɨ bɨ̀bugɨrəmɨ̀kuù ghu; ŋ̀gǎŋkwensə ŋkabə ɨ kɨ̂ ǹtswe ghu yaa ŋgaa nɨ̂ ŋ̀kabə̀ yàà a atu ɨtɛtə̀. ¹⁵Yesu a ghɛɛ̀ ǹlɔɔ mɨ̂ndɨgə, ntwɛɛ, ŋghɨrə aŋkaàntə̀ ghu, ŋ̀ghɛɛ mfurə naà jya ghu mə tâ ɨ̀ fɛꞌɛkə wa a ndâmàꞌanwì. M̀furə mbinjə̀rə̀ jya bo bɨ̀ ǹnàà jya, ǹtii ɨtɛtə̌ ŋgǎŋkwensə ŋkabə jya mmàꞌànə̀, ǹjaꞌa ŋkabə yàà yâ. ¹⁶Ǹswoŋ a mbo bə̀ bya bìi mə bɨ lɛ sɨ fèə̀ nɨ bɨ̀bugɨrəmɨ̀kuu aa mə, “Nɨ̀ lɔgə mfɛ̀ꞌɛ̀ nɨ bu! Nɨ̀ tsuu tɨgə ghɨ̀rə tâ ǹdâ Taà tɨgə adɨgə mɨtaa!” ¹⁷Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ yə̀ mə annù yìi mə Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə̀ aa, ŋwaꞌatə ànnù yìi mə a tswe a mûm àŋwàꞌànə̀ Nwî aa mə, “Taà Nwìŋgɔ̀ŋ, mə̀ nàŋsə ŋkɔ̀ŋə annǔ ndâ yô, a tswe a ntɨɨ mə̀ m̀bərə ghu tsǒ mɔꞌɔ!”

¹⁸Bɨ̀tsyàsə̀ bɨ baYuda bya bìi mə bɨ lɛ ntswe ghu aa, betə̀ Yesu mə, “Àlènsə̀ yìi mə mbə ò ghɨrə̀ a ndɨ̀ꞌɨ a mbo bìꞌì mə ò tswe nɨ̂ àdàꞌà a ŋghɨ̀rə ànnù yuà yìi mə ò ghɨ̀rə aa, a nɨ yuu aa ɛ?”

¹⁹Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə, “Sàꞌâ nɨ̌ ndâmàꞌanwì yulà, boŋ mə̀ ka bǔ bɨ̀ɨ̀nsə̀ fu a njɨ̌m njwi ji tarə̀.”

²⁰Bo betə̀ yi mə, “Bìꞌì lɔgə aa ɨ̀lòò mɨghum mi nɨkwà ǹtsò ǹtoꞌo a mbɔɔ ǹdâmàꞌanwì yulà ghu! Ò swoŋ mə mbə ò lɔgə̀ ǹjwi ji tarə a mbǔ mbɨ̀ɨ̀nsə̀ ghu fu aa ɛ?”

²¹Lâ ǹdâmàꞌanwì yìi mə Yesu à lɛ sɨ swoŋ aa ɨ̀ lɛ mbàŋnə̀ m̀bə aa ɨ̀bɨ̀ɨnû yi. ²²Nòò wa yìi mə Yesu à lɛɛ̀ m̀bɨɨnə nɨwo aa, ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ tɨgə̀ ŋ̀waꞌatə mə à lɛ mbaa nswoŋə malâ; ma yû a tɨgə ŋ̀ghɨrə mə tâ bo bii annù yìi mə àŋwàꞌànə̀ Nwî a swoŋ aa, ŋkɨ mbii annù ya yìi mə Yesu à lɛ nswoŋ aà.

Yesu à zi ajàŋ mə bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bə aà

²³Nòò wa yìi mə Yesu à lɛ tswe a Yerusalem a njwî ǹjɨ Passa aa, bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bɨ lɛ nnɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa ghu nû ǹloŋ mə bo lɛ nyə ɨ̀lènsə̀ jìi mə à lɛ ŋghɨ̀rə̀ aà. ²⁴Lâ Yesu kaa lɛ waꞌǎ ɨbɨɨ nû yi a mbo bo fâ, ǹloŋ mə à lɛ nzi ajàŋ mə bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bə aà. ²⁵Kaa ŋù tsù à lɛ ŋwaꞌà bù ǹtswe nɨ̂ ǹswòŋə ànnǔ tsu ghu mbo nloŋ ŋûmɨ̀sɔ̀ŋ, ǹloŋ mə à lɛ nzi annù yìi mə a lɛ ntswe a ntɨɨ ŋù ntsɨ̀mə̀ aà.

Yesu bo Nicodemus

¹Ǹtsyàsə̀ baYuda yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ ntswe ghu yìi mə ɨ̀kǔm yi lɛ mbə Nicodemus, a kɨ̂ m̀bə ŋû baFarɨsai. ²À lɛ nzì a mbɛ̀ɛ Yesu nɨ̂tugə yì mɔ̀ꞌɔ nswoŋ ghu mbo mə, “Rabbi, bìꞌì zi mə ò laa mbə ǹdɨ̀ꞌɨ̀nnù yìi mə Nwì à lɛ ntoo aà. Kaa mbə ŋù waꞌǎ ɨlènsə̀ juà mə o ghɨ̀rə̀ aa ka ŋghɨrə tɨ ghə̂ Nwì à tswe bo yu.”

³Yesu à lɛ ŋkwiꞌi mə, “Mə̀ swoŋ tsiꞌǐ annù nɨ̂koŋ a mbo wò mə kaa mbə ŋù waꞌǎ annù nɨfɔ̀ Nwî yə tɨ ghə bɨ bu ŋkwatə njwe yi.”3.3: Kə̀ “ŋ̀kwatə njwe yi a aburə.”

⁴Nicodemus a betə mə, “Mbə bɨ bû ǹjwe a ndɨɨ yìi mə à kwì mə̂ aa mə akə lɛ? Kaa mbə a waꞌà bù ŋ̀kwatə ŋkuu a toꞌo ǹdè yì tâ bɨ̀ bu njwe yi!”

⁵Yesu a kwiꞌi mə, “Mə̀ swǒŋ tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ a mbo wò mə kaa mbə ŋù tsù a waꞌà a mûm ànnù nɨfɔ̀ Nwî kuu tɨ ghə̌ mə bɨ jwe yì nɨ̂ ŋ̀kì bo Àzwì. ⁶Ŋù yìi mə bɨ jwe yi a mûm ǹjyǎnù aa, à nɨ̂ ǹjyǎnû, lâ ŋù yìi bɨ jwe yi a mûn Àzwi aa à nɨ̂ àzwì. ⁷Tsuu yɛrə mə mə̀ swǒŋ mə bɨ tswe nɨ̀ mbǔ ŋkwatə njwe ghuu bɨtsɨ̀mə̀ aà. ⁸Fɨ̀fə̀rə̀ a tsyà ŋ̀ghɛɛ aa a adɨgə yìi mə à kɔ̀ŋə aà; a yi tɨ tsyà aa, ò yuꞌù nɨ̀ ŋ̀kòô yì, kaa waꞌǎ adɨgə yìi mə à lo ghu aa, kə̀ adɨgə yìi mə a tsyà ŋ̀ghɛɛ ghu aa zî. A kɨ mbə aa tsiꞌì maa ajàŋ nɨ ŋù yìi mə Àzwì a jwe yi aà.”

⁹Nicodemus a betə mə, “M̀bə ajàŋə annù ma yû a fɛꞌɛ̀ aa mə akə aa ɛ?” ¹⁰Yesu a kwiꞌi mə, “Ò nɨ̂ ŋ̀gàŋndɨ̀ꞌɨnnù baIsrael yî ŋ̀wè kaa waꞌà ma juù ɨ̀nnù zi aa ɛ? ¹¹Mə̀ swǒŋ tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ a mbo wò mə, bìꞌi swoŋ aa annù yìi mə bìꞌì zi, ŋ̀kɨɨ ŋkɛꞌɛnə nɨ̂ ànnù yìi mə bìꞌì yə aa, kaa ŋù nɨ̀bù kaa waꞌà kɔ̀ŋə̀ nɨ̂ ǹyuꞌu ǹtoò yìꞌì yâ. ¹²M̀bə mə̀ ka nswoŋ ɨnnù jìi mə ɨ tswe fàa mbi aa, nɨ̀ tsuu bii, boŋ mbə nɨ̀ tɨgə̀ mbii ɨ̀nnǔ aburə jìi mə mə swoŋ aa mə akə aa ɛ? ¹³Kaa ŋù tsù à lɛɛ̀ ŋ̀waꞌà yi a aburə kɨ ŋkɔꞌɔ, ǹtsyatə Mu Ŋù, yu wa yìi mə à lɛ nlò a aburə nsɨgə aà.”

¹⁴Tsǒ mə Moses à lɛ lɔ̀gə no ya mə bɨ lɛ ŋghɨ̀rə̀ nɨ̂ àtɨ̀ɨ̀ ŋ̀kɔꞌɔ mbɛnə a atu ati a ntaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ aa, a nɨ̂ àjàŋ yìi mə bɨ ka yǐ kɨɨ ŋŋɛɛ Mu Ŋù a ndəŋə, ¹⁵mə tâ ŋù tsɨ̀m yìi mə à nɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yi ghu nu aa, tâ à tswe nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi me ɨ̀ lwìꞌi nɨ̂ŋkoŋ aà. ¹⁶Ǹloŋ mə Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ŋkɔ̌ŋ mbi siꞌi siꞌi, m̀fa njoŋ Mû yì yî mɔ̀ꞌɔtə, mə ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à nɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yi ghu nu aa, tâ à yi ntsee lǒ kwo, lâ m̀baŋnə ntswe nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ lwìꞌi nɨ̂ŋkoŋ aà.

¹⁷Kaa Nwì à lɛ ŋwaꞌǎ Mû yì fàa mbi too aa mə tâ à zi ŋka saꞌa mbî, à lɛ ntoo aa mə tâ à zi nyweensə mbî.

¹⁸Ŋù yìi mə à nɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yi a nu Mu Nwì aa kaa bɨ sɨ̌ ɨsaꞌa ghu nu nnɨŋə̀; lâ ŋù yìi mə kaa à sɨ̌ ntɨɨ̀ yì ghu nu nɨŋə aa, bɨ nɨ̀ŋ mə ɨsaꞌa ghu nû, ǹloŋ mə kaa à sɨ̌ ntɨɨ̀ yì a nu njoŋ Mu Nwì wa nɨŋ aà. ¹⁹Ɨ̀saꞌa ɨ kuu a nu bə̀ aa laà: Mə ŋ̀kàꞌà ɨ zì mə̂ a mûm m̀bi, la bə̀ bâŋnə̀ ŋ̀kɔŋ ɨtugə ǹtsyatə ŋkàꞌà, ǹloŋ mə bo ghɨ̀rə ɨnnù jî bɨ aà. ²⁰Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə a ghɨ̀rə ɨnnù jî bɨ aa, a bàa ŋkàꞌà, kaa waꞌà kɔ̀ŋ nɨ̂ m̀fɛ̀ꞌɛ nzǐ a mbɛ̀ɛ̂ ŋ̀kàꞌà, ǹloŋ mə kaa à sɨ kɔ̀ŋə̀ mə tâ bɨ̀ yə ɨnnù jî bɨ̂ ji jya aà. ²¹Lâ ŋù yìi mə a ghɨ̀rə ɨnnù nɨ̂ŋkoŋ aa, a fɛ̀ꞌɛ̀ ǹzi nɨ a mbɛ̀ɛ̂ ŋ̀kàꞌà mə tâ bɨ̀ naŋsə nyə mə yu ghɨ̀rə ɨnnû ji nyuꞌunə aa Nwì.

Yesu bo Jɔn

²²Yesu à màŋsə̀ mə̂, bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ŋghɛɛ a mbùꞌu alaꞌa Yudea, bo bo tswe ghu nɨ̂ ǹdùù noò yî mɔꞌɔ, a murə̀ nɨ̂ bə̀ a ŋkì. ²³Jɔn à lɛ sɨ kɨɨ mmurə nɨ̂ bə̀ a ŋkì maa noò a alaꞌa Aenon yìi mə a lɛ ntswe ŋkoontə a mbɛ̀ɛ̀ àlaꞌa Salem aa, ǹloŋ mə ŋ̀kì yìi mə ɨ lɛ ntswe maa adɨgə aa ɨ lɛ ŋghaꞌatə. Bə̀ lɛ sɨ tɨgə ŋghɛɛ ghu mbo, a murə̀ nɨ̀ waa a ŋkì. ²⁴Maa noò kaa bɨ burə̀ tɨ̀ Jɔn a atsaŋ nɨŋə̀.

²⁵Maà noò ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Jɔn ɨ lɛ ŋka nswuŋnə bo bɨ̀ ŋù baYuda yî mɔ̀ꞌɔ nloŋ ajàŋ mə nɔ̀ŋsə̀ baYuda à lɛ nlə̀ə̀ mə bɨ̀ ka nsiꞌitə nû aà. ²⁶Bo màꞌàtə̀ mə̂ ŋû wa, ntɨgə nlo ŋghɛ̀ɛ a mbɛ̀ɛ Jɔn, ǹswoŋ ghu mbo mə, “Rabbi, ŋù wa mə bǔ yu lɛ ntswe a mbɛ̀ɛ ŋkì Jordan, a mbɨ̌ nsàꞌa nòò aà, mə ò lɛ ŋka nswoŋə nɨ̂ ànnù ǹloŋ ŋgaà yì aa, a tɨgə mmurə nɨ̂ bə̀ a ŋkì tsɨ̂tsɔ̀ŋə̀, bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bɨ tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ ghu mbô!”

²⁷Jɔn a kwiꞌi mə, “Kaa mbə ŋù a waꞌà nɨ̂ ànnǔ tsu tswê tɨ ghə̌ mə a lo aa a aburə. ²⁸Bù bumbɔŋ nɨ̀ laa mbə bɨ̂yəfə bâ, a ajàŋ mə mə̀ lɛ nswoŋ mə, ‘Kaa mə sɨ̀ Ayɔꞌɔ̀ Nwì wa bə̂. La bɨ lɛ ntoo gha aa mə tâ mə̀ tsya mbìì yì.’ ²⁹Mûŋgèn à tswe aa a mbo ndoo mûŋgen, lâ ǹsûkàꞌa ndoo mûŋgèn wa yìi mə à təə ghu mbɛ̀ɛ̀ ǹyuꞌu a ghaà aa, a dorɨtə nɨ a nyuꞌu ǹjì ndoo mûŋgèn wâ. Maa ajàŋ nɨ̀dorə̀ nâ nɨ kɨ̀ mə̂ ǹluu. ³⁰Ǹloŋ mə nɨ̀ghaꞌà ni nɨ tswe nɨ̀ ŋ̀ka ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì tâ mə̀ baŋnə ŋka mbɨntə nɨ a njɨ̀mə̀.”

Ŋù yìi mə à lo a burə nsɨgə aà

³¹Nɨ̀ghaꞌa nɨ ŋû yìi mə à lo a aburə nsɨgə aa, nɨ tsyatə nî bə̂ bɨ̀tsɨ̀mə̀. Ŋù yìi mə à lo fàa nsyɛ aa, à tswe aa fàa nsyɛ̂, ŋ̀kɨɨ nswoŋ aa ɨ̀nnù jìi mə ɨ tswe fàa nsyɛ aà, lâ ŋù yìi mə à lo a aburə nsɨgə aa, à tsyàtə bə̀ bɨ̀tsɨ̀mə̀.

³²A swoŋə aa ɨ̀nnù jìi mə à yə ŋkɨ yuꞌu aà, lâ kaa tsiꞌì ŋù yì m̀fùùrə̀ kaa a waꞌà nɨ̂ ǹtoò yì ya kwɛrə̀. ³³Lâ ŋù yìi mə à kwɛ̀rə ntoo yì ya mbii aa, a dɨ̀ɨ̀ntə̀ aa mə Nwì a swoŋ aa annù nɨ̂ŋkoŋə̀. ³⁴Ŋù wa yìi mə Nwì à lɛ ntoo aa, a swoŋə aa nɨ̀ghàà nɨ Nwî, ǹloŋ mə Nwì a naŋsə nlwensə nìi nɨ̂ Àzwî yi kaa waꞌà lɨŋə̀. ³⁵Nwì a kɔ̀ŋə Mû yì. À kɨ̀ mə̂ ǹnɨ̀ŋ ɨ̀nnù tsɨ̀m ghu mbô.

³⁶Ŋù yìi mə à nɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yì a nu Mu Ŋù aa, à tswè mə̂ nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ ya yìi mə ɨ̀ lwìꞌi nɨ̂ŋkoŋ aà. Ŋù yìi mə à sɨ yi yuꞌunə aa, kaa à ka yǐ waꞌà nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ tswê, ǹtɔ̀ŋ Nwî ɨ̀ ka yǐ kɨ lwi ghu nû.

Yesu bo màŋgyɛ̌ Samaria wâ

¹BaFarɨsai bo lɛ nyuꞌu mə bə̀ bî ghàꞌàtə̀ lɛ sɨ yòŋə̀ nɨ̂ Yesu, a kɨɨ̀ m̀murə nɨ̂ bə̀ bî ghàꞌàtə̀ nɨ a ŋkì ǹtsyatə nɨ̂ Jɔn ²(A nsswoŋə ànnù nɨ̂ŋkoŋ, kaa Yesu à lɛ ŋkɨꞌɨ̀ nɨ̌ ŋû tsù a ŋkì murə̀. A lɛ sɨ murə tsiꞌì ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji murə nɨ̂ bə̀ a ŋkì.) ³Àjàŋ mə Yesu à lɛ yuꞌu bɨ kâ ǹswoŋə maa ajàŋ aa, a màꞌàtə̀ àlaꞌa Yudea ŋ̀ghɛɛ fu a Galilea. ⁴À lɛ ntswe nɨ̂ ǹtsyà aa nɨ̂ àlaꞌa Samaria a ŋghɛ̀ɛ ghu.

⁵À ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ŋ̀ka ntsya a alaꞌa Samaria, ŋ̀kuu a nɨkurə Sychar, nìi mə nɨ lɛ ŋkòòntə a mbɛ̀ɛ nsòò wa yìi mə Yakob à lɛ mmàꞌàtə̀ a mbo mû yì Joseph aà. ⁶Ŋ̀kì yî ntǒŋ Yakob wa ɨ lɛ ntswe maa adɨgə. À tɨ̀ mə tɨ bə a nsiꞌi nòò, Yesu a kaa a nɨ nɨ̀təə nya, ǹsɨgɨtə ntswe maa mbɛ̀ɛ̀ ŋ̀kì yî tòŋ ŋ̀ka mɨɨntə.

⁷Màŋgyɛ̀ Samaria yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ nzì a ntuꞌu ŋ̀kì. Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Fa ŋkì a mbo mə tâ mə̀ no.” ⁸A lɛ tɨ bə aa boŋ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ kùù mə̂ ŋ̀ghɛɛ a mûm nɨ̀kurə a nyuu mɨ̀jɨ ghu.

⁹Màŋgyɛ̀ wa a kwiꞌi ghu mbo mə, “Ò nɨ ŋù baYuda, mə̀ bə ŋù baSamaria, ò tɨgə̀ ǹlɔɔ ŋkì a mbo mə̀ aa mə akə aa ɛ?” À lɛ nswoŋ laa nloŋ mə baYuda bo bɨ̀ baSamaria kaa bo lɛ sɨ waꞌà jɨnə aà.

¹⁰Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “Ò ghɨrə baa zi ayoo yìi mə Nwì a fa aa, ɨ kɨɨ zi ŋû yìi mə a betə ŋkì a mbo wò aa, boŋ ò laa mbetə yi mə tâ à fa ŋkǐ ntswêntɨ̀ɨ̀ mbo wò.”

¹¹Màŋgyɛ̀ wa a kwiꞌi ghu mbo mə, “Taà, kaa ò sɨ̀ nɨ̂ àbɔkɛ tswê, ŋ̀kì yî tòŋ ghû ɨ kɨ̂ ǹtso siꞌi, ò ka lɔ̀gə ŋkǐ ntswêntɨ̀ɨ̀ aa fə aa ɛ? ¹²Ɨ ŋkì yî tòŋ ghû aa a lɛ mfa Ta bɨ̀ taà yìꞌì, Yakob a mbo bìꞌì, yumbɔŋ nɨ bɔɔ̀ bi, a bɔ̀ꞌɔ bɨ̀ nàâ ji, bo lɛ nno ŋkì ghû. O lɔ̀ɔ̂ ǹswǒŋ mə ò kɔ̀ꞌɔ̀nə ntsyà a taà yìꞌì Yakob aa ɛ?”

¹³Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “Ŋù yìi mə à no ŋkì ghûlà aa, ǹjì ŋ̀kì ɨ̀ ka yǐ bǔ yaŋə yi. ¹⁴Lâ, ŋù yìi mə à no ŋkì yìi mə mə̀ ka fa ghu mbo aa, kaa ǹjì ŋ̀kì ɨ̀ ka yǐ waꞌà yi bû ǹyaŋə. Ŋ̀kì wa yìi mə mə̀ ka fa ghu mbo aa, ɨ ka bəŋ ɨ tɨgə naŋəbɨrə ghu nu, ɨ tɨgə jwe nɨ̂ ŋ̀kì yìi mə ɨ fa nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ lwìꞌi nɨ̂koŋ aa ghu mbô.”

¹⁵Màŋgyɛ̀ wa a kwiꞌi ghu mbo mə, “Taà fa ŋkì ma wa a mbo mə̀; tǎ tâ ǹjì ŋ̀kì ɨ̀ yi ŋwaꞌà gha bù ǹyaŋə, tâ mə̀ waꞌà faà bû ŋ̀ka nzi a ntuꞌu ŋ̀kì.”

¹⁶Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Ghɛ̀ɛ ntwoŋə ndoò ghò tâ bu yu zi.”

¹⁷A kwiꞌi a mbo Yesu mə, “Kaa mə̀ sɨ̀ nɨ̂ ǹdoo tswê.”

Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Ò swòŋ aa tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ mə kaa ò sɨ̀ nɨ̂ ǹdoo tswê. ¹⁸Ò yɔ̀ꞌɔ̀ mə̂ aa mbâŋnə̀ ji ntaà, lâ ŋùmbâŋnə̀ yìi mə bù yu tswe tsɨtsɔ̀ŋ aa, kaa à sɨ̌ ndoò ghò bə̂. Ò swòŋ aa tsiꞌì ànnù nɨ̂koŋ a mbo mə̀.”

¹⁹A swoŋ a mbo Yesu mə, “Taà, mə̀ yə̂. Ò nɨ ŋgàŋntoò Nwì. ²⁰Bɨ̀tà bɨ bɨ̂taà biꞌi a Samaria, bɨ lɛ sɨ ghaꞌasə Nwî aa fàa atu ntaꞌa laà, lâ bù baYuda, nɨ̀ swoŋ mə bɨ ka ŋghaꞌasə Nwî aa tsiꞌì a Yerusalem.”

²¹Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Bii annù yìi mə mə swoŋ aa mba mâŋgyɛ̀. Nòò à ka yǐ kùꞌù mə kaa nɨ ka yǐ waꞌǎ Taà aa fàa a atu ntaꞌa bù ŋ̀ka ŋghaꞌasə, kaa waꞌǎ aa a Yerusalem kɨɨ mbu ŋghaꞌasə. ²²Bù baSamaria, kaa nɨ̀ sɨ̌ ŋû yìi mə nɨ ghaꞌasə aa naŋsə̀ ǹzi. Lâ bìꞌì baYuda, bìꞌì zi ŋû yìi mə bìꞌi ghaꞌasə aà ǹloŋ mə annǔ nyweensə̂ m̀bi a tsyà aa a njɨ̌m baYuda ǹzi. ²³Lâ nòò a kùꞌù ǹzi, kə̀ à kùꞌù mə̂, mə, bə̀ bìi mə bɨ naŋsə ŋ̀ghàꞌàsə̀ Nwì aa, bɨ ka yǐ tɨgə ghaꞌasə Ta aa a mûm Àzwì, ɨ kɨ ghaꞌasə nii aa tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋə̀. Ma yû a bə̂ m̀buu bə̂ bìi mə Nwì a kɔ̀ŋə mə tâ bɨ̀ ka ŋghaꞌasə nii laà. ²⁴Nwìŋgɔ̀ŋ à laa mbə Azwì, mbə bə̀ kɨ̂ ŋ̀ka ŋghaꞌasə yi aa tsiꞌǐ a mûm Àzwì bo bɨ̀ annù nîŋkoŋə̀.”

²⁵Màŋgyɛ̀ wa a swoŋ ghu mbo mə, “Mə̀ zi mə Àyɔꞌɔ̀ Nwì wa (mə bɨ twoŋə nɨ Kristo aa) à ka yǐ zì, bɛɛ a zi aa boŋ à ka swoŋ ŋgɔ̀ŋ ɨ̀nnǔ tsɨ̀m a mbo bìꞌì.”

²⁶Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “À nɨ mə̀, mə̀ ghuà yìi mə ghàà a mbo wò aà.”

²⁷À tɨ̀ mə tɨ bə maa nòò aa, ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ bɨɨ̀. Ànnù naŋsə̀ ŋ̀ghaꞌa waa ajàŋ mə bo lɛ nyə Yesu a ghaànə̀ bo màŋgyɛ̀ aà. Lâ, kaa ŋù nɨ̀bò wàà a lɛ ŋwaꞌǎ ntsù yi ŋŋaꞌa a mbetə mə, “O lɔ̀ɔ̀ aa àkə̀ aa ɛ?” Kə̀ ŋ̀kɨ mbetə yi mə, “O ghàà bu yu aa a ya aa ɛ?”

²⁸Maà noò, màŋgyɛ̀ wa à lɛ mmàꞌàtə antɔ̀ɔ̀ ŋ̀kî yì wa, m̀bu ŋkuu ŋghɛɛ fu a mûm nɨ̀kurə, ǹswoŋ a mbo bə̀ bìi mə bɨ lɛ tswe ghu aa mə, ²⁹“Nɨ̀ zi nyə ŋû yì mɔ̀ꞌɔ mə à swǒŋ ŋgɔ̀ŋ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə mə̀ lɛɛ̀ ŋ̀ghɨrə fàa atu nsyɛ̀ aà! À laà m̀bə Ayɔꞌɔ̀ Nwì wa aa ɛ?” ³⁰Bo lɛ mmàꞌàtə̀ nɨkurə nya ntɨgə ŋghɛɛ nyə Yesu.

³¹Maa noò ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu ɨ lɛ sɨ lətə nɨ̂ Yesu, ǹswoŋə nɨ mə, “Rabbi, bɔɔ njɨ mû àyoò!”

³²A kwiꞌi a mbo bo mə, “Mə̀ tswe nɨ̀ mɨ̀jɨ a njɨ mìi mə kaa nɨ̀ sɨ̌ annǔ tsu zi nloŋ mɨjɨ mà myâ.”

³³Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ lɔgɨ̀nə̀ ǹtɨgə mbetə nɨ̂ waa bo nɨ bo mə, “Ŋù tsù à ghɨ̀rə̂ m̀bàâ ǹzi mfa mɨjɨ ghu mbo aa ɛ?”

³⁴Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Mɨ̀jɨ̂ ma à nɨ̂ ŋ̀ka yuꞌunə annù yìi mə ŋù yìi à tòo gha aa a lɔ̀ɔ̀ aà; ŋ̀kɨ mbə mmàŋsə ɨfàꞌà yìi mə à fa a mbo mə̀ mə mə̀ faꞌa aà. ³⁵Nɨ̌ swoŋə nɨghàà nî mɔꞌɔ mə, ‘Bɨ̀sàŋ bɨ burə bi nɨkwà tâ bɨ̀ fuꞌu mɨjɨ̂.’ Lâ, mə̀ swǒŋ a mbo bù mə nɨ̀ ŋɛntə miꞌì muu, nlii mɨ̂nsòò ghu. Mɨ̀jɨ mɨ bè mə̂, nòò m̀fùꞌu a kuꞌù. ³⁶Ŋù yìi mə a fùꞌù mɨjɨ aa, bɨ twu nìi, a ghotə̀ nɨ̀ mɨ̀jɨ mya nloŋ aà ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ lwìꞌi nɨ̂ŋkoŋ aà. Ma yû a bə mə ŋù yìi mə a bè mɨjɨ aa, bo ŋù yìi mə a fùꞌù aa, bo dorɨtə bɨtsɨ̀mə̀. ³⁷Nɨ̀ghàà nulà nɨ swoŋ aa tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ mə, ‘Ŋù yî mɔ̀ꞌɔ a bě, ŋù yî mɔ̀ꞌɔ a bâŋnə̀ m̀fuꞌu.’ ³⁸Mə̀ tòo ghuu mə tâ nɨ̀ ghɛɛ mfùꞌù mɨjɨ nɨ̂ mɨ̀nsòò mìi mə kaa nɨ̀ lɛ ŋwaꞌà ghu faꞌà. Â lɛ mfàꞌà badàŋ ghu. Nɨ̀ ka tɨgə jɨ abìi afàꞌâ yaa.”

³⁹BaSamaria bî ghàꞌàtə̀ maa mûm nɨ̀kurə lɛ nnɨŋ mɨ̂ntɨ̀î myaa a nu Yesu, ǹloŋ mə màŋgyɛ̀ wa à lɛ nswoŋ mə, “À ghɨ̀rə nswoŋ ŋgɔ̀ŋ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə mə̀ lɛɛ̀ ŋ̀ghɨrə fàa a atu nsyɛ aà.” ⁴⁰BaSamaria bya bɨ zì mə̂ ǹyə yi aa, mbuꞌu mbo mə tâ Yesu à tswe bo bo. Yesu a tswê bo bo njwi ji baà.

⁴¹Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ kuꞌùsə̀ nɨŋ mɨ̂ntiɨ̀ myaa ghu nu nloŋ ntoo yìi mə à lɛ sɨ swoŋ aà. ⁴²Ǹtɨgə nswoŋ a mbo màŋgyɛ̀ wa mə, “Bìꞌì bii tsɨ̀tsɔ̀ŋ aa kaa waꞌà bù ǹyoŋ aa bə nɨ̂ ànnù ya mə ò ghɨ̀rə nswoŋ aà, bìꞌì bii aa nloŋ mə ɨ̀tu bɨ̀ɨnû yiꞌi, bìꞌì yùꞌù mə̂ nɨghàâ ni, ǹnaŋsə nzi mə à laa mbə ŋgàŋyweensə̂ m̀bî.”

⁴³Ǹjwi jya ji baa ɨ tsyà mə̂, Yesu a bû m̀maꞌatə ŋghɛ̀ɛ a Galilea. ⁴⁴Ǹloŋ mə yumbɔŋ à lɛɛ̀ ǹswoŋ mə, “Kaa bɨ sɨ̌ ŋgàŋntoò Nwì a mûm àlaꞌa bo ghuꞌusə.” ⁴⁵À zì mə̂ ŋ̀kuu a Galilea, bə̀ kwɛrə̀ yi tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀ ǹloŋ mə nòò yìi mə bo lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ a adɨgə Passa a Yerusalem aa, bo lɛ nyə ŋgɔ̀ŋ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə à lɛ ŋghɨrə maa noò Passa aà nloŋ mə bobɨmbɔŋ, bo lɛ ŋkɨ ŋghɛɛ ghu.

⁴⁶Maa noò Yesu bû m̀bɨ̀ɨ̀ fu a Cana, a mbùꞌu Galilea, fya adɨgə mə à lɛ mbəŋ ŋkì ghu ɨ tɨgə̀ mɨ̀lùꞌù aà. Ŋ̀gàŋàfàꞌa gûmnàà yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ ntswe a Kapernaum, mû yì a ghɔɔ̀. ⁴⁷À yùꞌù mə̂ mə Yesu à lò mə̂ a Yudea ǹzi a Galilea aa, ŋ̀ghɛɛ ghu mbɛ̀ɛ̀ ǹtwoŋə yi mə tâ bo yu ghɛɛ a Kapernaum, tâ à ghurə mû yì wa mə à lɛ sɨ ghɔ̀ɔ̀ ǹtɨgə tsiꞌì a ŋkwo aà. ⁴⁸Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Kaa mbə ŋù nɨ̀bǒ ghùù a waꞌà bii tɨ̀ ghə̂ mə à yə̂ ɨ̀lènsə̀ bo bɨ̀ ɨ̀nnǔtsyâmbô.”

⁴⁹Ŋ̀gàŋàfàꞌà yî ŋ̀wè wa a bû ŋ̀kuꞌusə nswoŋ ghu mbo mə, “Taà, zǐ sɨ̀ ghɛɛ mbɔŋ tâ mû ghà ghû à kwo.”

⁵⁰Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Ghɛ̀ɛ̂, wa mû ghò wa à ka tswe ntɨ̀ɨ̀.”

A bii nɨ̀ghàà nɨ Yesu nya, ŋghɛ̀ɛ̀. ⁵¹Nòò yìi mə à lɛ ntswe a mânjì ŋ̀ghɛɛ nɨ a ndùgə yu aa, ŋ̀gàŋàfàꞌa yì a zî m̀boo yi nɨ̂ ŋ̀kɨ̀ɨ̀ mə, “Wa mû ghò wa à tɨ̀ɨ̀ mə̂.”

⁵²A betə̌ ŋgàŋàfàꞌâ yì wa mə, “À kɨ̀ lɔ̀gɨnə ŋka mfwɛtə aa a noò àkə̀ aa ɛ?”

A kwiꞌi ghu mbo mə, “À kɨ̀ bə aa a yɔɔ, a noò yìi mə nòò à kɨ̀ bɔ̀ɔ yə̀ŋtə̀ aà.” ⁵³Ta bɨ̀ mu wa a waꞌatə̌ mə à kɨ̀ bə aa maa àbàŋtə̀ noò mə Yesu à kɨ̀ swòŋə a mbo yu mə, “Wa mû ghò wa à ka tswe ntɨ̀ɨ̀.” Yu bô ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ yì, bo tɨgə̀ nɨŋ mintɨɨ̀ myaa a nu Yesu.

⁵⁴Ma yû à lɛ mbə àlènsə ɨnnù yìi mə ɨ yweꞌe ji baa, jìi mə Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə̀ a noò yìi mə à lɛ mbù ǹlo a Yudea, ǹzi a Galilea aà.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə̀ ŋû yî mɔ̀ꞌɔ a atsùmə ntaꞌa aà

¹Ma yû a tsyà mə̂, ǹjwî ǹjɨ̂ ɨ̀kòò baYuda ɨ kuꞌù, Yesu a kɔꞌɔ ŋghɛ̀ɛ̀ a Yerusalem. ²Àtsùmə ntaꞌa yî mɔꞌɔ à tswe a Yerusalem, a kəꞌə̀ Ǹtsǔbùꞌù M̀binjə̀rə̀, ǹtswe nɨ ɨdɨgə ŋkuu ghu jìi mə bɨ lɛ ŋghùrə̀ nɨ̂ ǹtəꞌə aa, ji ntaà. Bɨ twoŋə̀ nɨ̂ ŋ̀kì ma wa nɨ nɨ̀ghàà nɨ baHeber aa nɨ Bethzatha. ³Ŋ̀gàŋmɨghɔ̀ɔ̀ jî ghàꞌàtə̀ ɨ lɛ mburə lùù ghu, ǹnɔŋkə nnɔ̀ŋkə̀ wa nɨ̂ mɨ̀ntsù mɨ àbùꞌù myâ, bɨ̀fə̀ꞌə̀nə̀, bɨ̀bwènkə̀, bo bìi mə ɨ̀dɨgə nû jyaa ɨ lɛ ŋkwokə aà. [Bɨ lɛ ntswetə ghu nyuꞌutə nɨ mə tâ ŋ̀kì wa ɨ̀ ka njwuꞌu, ⁴ǹloŋ mə angel M̀màꞌàmbi à lɛ sɨ sɨgə nzi nɨ a ŋgaa ŋgaa ŋkuu ntsɨgə nɨ̂ ŋ̀kì wa ɨ tɨgə njwuꞌu. Ŋù yî ǹtsyàmbìì yìi mə à lɛ nsɨgə ŋkuu wa a mûm ŋ̀kì wa noò mə ɨ lɔ̀gɨ̀nə̀ mə̂ ŋ̀ka jwuꞌu ŋghɛ̀ɛ̀ aa, nɨ̀ghɔ̀ɔ̂ nìi nɨ lɛ ntswe ghu nu aa, kə̀ tɛꞌɛ mbə aa mbuu ghuu, nɨ lɛ mfwɛtə.]5.4: Kaa àdɨ̀gə̀ ma yû a sɨ̀ a mûm ŋ̀ŋwàꞌànə̀ jî mɔꞌɔ tswê.⁵Ŋùmbâŋnə̀ yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ ntswe ghu mə à lɛ tɨ bə aa boŋ à ghɔ̀ɔ̀ mə̂ a atû ɨ̀lòò mɨghum mi ntarə ntsò nɨ̀fwaa. ⁶Yesu à yə̂ yi ajàŋ mə à lɛ nnɔ̀ŋ ghu aa, nzi mə ŋùmbâŋnə̀ wa à ghɔ̀ɔ̀ mə̂ àghaꞌa a burə̀ ǹsaꞌa. À yə mə̂ laà, m̀betə ghu mbo mə, “O lɔ̀ɔ̀ mə tâ bɨ̀ ghurə gho aa ɛ?”

⁷Ŋù nɨ̀ghɔ̀ɔ̀ wa a kwiꞌi mə, “Taà, kaa mə̀ sɨ̀ nɨ ŋù faà tswê mə mbə a nɨŋə̀ gha fàa mûm àtsùm a noò yìi mə ŋkì wa ɨ lɔgɨnə ŋka njwuꞌu aà. Mə̀ yi ŋghə̀ə mə mə kwèꞌètə kɨ kuu ghu aa boŋ ŋù yì dàŋ à bàŋnə̀ mə̂ m̀foo ntsyǎmbìì ŋ̀kuu ghu tɨ mə̀.”

⁸Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Bɨ̀ɨ̀nə ntəə mbwɛɛ matà gho wa ŋka ntəə ŋghɛ̀ɛ̀ nòô.” ⁹Ŋùmbâŋnə̀ wa a burə̀ ŋ̀ghɛnsə ntɨ̀ɨ̀ tsiꞌì maà noò, m̀bwɛɛ matà yì wa ntɨgə ntəə nii.

Ma yuà ànnù a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ aa a njwîŋgɔnə̀. ¹⁰Ma mùu ajàŋ, bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ baYuda bɨ tɨgə̀ nswoŋə nɨ a mbo ŋu wa mə bɨ lɛ ŋghùrə̀ aa mə, “Sìi à laa mbə njwîŋgɔ̀ŋə̀, kaa nɔ̀ŋsə̀ yìꞌinə̀ à sɨ bii mə tâ ò beꞌe matà gho.”

¹¹A kwiꞌi mə, “Ŋù wa mə à ghɨ̀rə ŋghùrə gha aa, a ghɨ̀rə nswoŋ a mbo mə̀ mə, ‘Bwɛɛ matà ghò wa ŋka ŋghɛ̀ɛ̀ nòô.’ ”

¹²Bo betə̀ ghu mbo mə, “M̀bâ ma ghû yiì mə à ghɨ̀rə nswoŋ a mbo wò mə tâ ò bwɛɛ a matà gho ŋka ntəə ŋghɛɛ noo laa, à ghɨrə mbə aa wò aa ɛ?”

¹³Lâ kaa ŋù wa mə bɨ ghɨrə ŋghurə yi aa, kaa waꞌà yi ŋù yìi mə à lɛ mbə ghu aa zî, ǹloŋ mə nnɔ̀ɔ̀ bə̂ lɛ ntswe maa adɨgə, Yesu a tɨgə̀ ǹtsurɨtə yi a tɨtɨ̀ɨ bo mfɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ̀ yi.

¹⁴A tɨ bə nɨ a njɨ̀m, Yesu a yə̂ yi a ndâmàꞌanwì ǹswoŋ ghu mbo mə, “Yə ajàŋ mə ò tɨ̀ɨ̀ mə̂ tsɨ̂tsɔ̀ŋ laà aâ! Tsuu ɨnnù jî bɨ bǔ kɨ ghɨ̀rə̀ tǎ tâ ŋ̀gɨꞌɨ yìi mə ɨ̀ bǔ ntsyàtə aa tâ ɨ̀ tsuu gho bǔ tsiꞌi.”

¹⁵Ŋù wa a tɨgə̀ ǹlo ŋghɛ̀ɛ̀ ǹswoŋ a mbo bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ baYuda bya mə a yi aa a ghɨ̀rə ŋghùrə̀ Yesu.

¹⁶Ma yuà ànnù a ghɨrə̀ mə tâ bɨ̀ tɨgə nlɔgɨnə ŋka ntsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə̀ Yesu, nloŋ mə à lɛ ŋghùrə̀ ŋû a njwîŋgɔ̀ŋ aà. ¹⁷Yesu a kwiꞌi ambo bo mə, “Taà ghà a fàꞌà tsiꞌǐ ŋgɔ̀ŋ bɨnòò bɨ̂tsɨ̀m, nyi nyweꞌe siì, mə̀mbɔŋ, mə kɨɨ mfaꞌa yaa ŋgaa.”

¹⁸Ma nuà nɨ̀ghàà nɨ ghɨrə̀ mə tâ bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ baYuda bya tâ bo bu ŋkùꞌùsə̀ ǹlɨ̀gɨ̀tə nû yàà a nlɔ̀ɔ a nzwitə yu, mbɨꞌɨ mə kaa à lɛ ŋkɨꞌɨ̀ aa tsiꞌì nɔ̀ŋsə̀ ǹjwîgɔ̀ŋ wô, à lɛ ŋkɨ ntwoŋə Nwî nɨ Taà yì, ǹdɨꞌɨ nɨ mə yu bə aa ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ bo Nwì.

Àdàꞌà yìi Yesu à tswe nɨ yu tsǒ Mu Nwì aà

¹⁹Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Mə̀ swoŋ a mbo bù tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkɔŋ mə, kaa annù yî tsu a sɨ̀ ghu tswê mə mbə Mu Ŋù a ghɨ̀rə̀ tsiꞌì nɨ atû yi yumbɔŋə̀, mbə a kɨɨ̀ ŋ̀ghɨrə aa tsiꞌì ànnù yìi mə à yə Taà yì a ghɨrə̀ aà. Ànnù yìi mə Tà a ghɨ̀rə̀ aa, à kɨ mbə tsiꞌì ma ya mə Mû yì a ghɨ̀rə̀. ²⁰Ǹloŋ mə Tà à kɔ̀ŋə a Mû yì, ǹdɨꞌɨ nɨ̂ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə yumbɔŋ yu ghɨ̀rə̀ aa ghu mbô. À ka ghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì a ndɨ̀ꞌɨ ɨnnù jìi mə ɨ bu mburə mbə jî wè jî wè ǹtsyatə a yulà aa, tâ à ka ŋghɨrə, tâ nɨ̀ yə, tâ ànnù a tsya ghuu. ²¹Tsǒ ajàŋ mə Tà a yweensə bɨku bɨ bə̂, m̀fa nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ a mbo bo aa, à kɨ mbə ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ a ajàŋ mə Mu Nwì a fa nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ a mbo bə̀ a ajàŋ mə yu lɔ̀ɔ̀ aà. ²²Tà yumbɔŋ kaa sɨ̌ ŋû tsù saꞌa, lâ à bàŋnə mfa adaꞌa a mbo Mû yì mə tâ à tɨgə nsaꞌa bə̂ bɨ̀tsɨ̀mə̀ ²³tǎ tâ bə̀ bɨ̀tsɨ̀m tâ bɨ̀ tɨgə mbɔꞌɔ nɨ̂ Mu a ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ a ajàŋ mə bɨ kɨɨ mbɔꞌɔ nɨ̂ Ta aà. Ŋù ntsɨ̀m yìi mə à sɨ a Mu bɔꞌɔ aa, kaa sɨ Ta wa yi mə à lɛ ntoo yìi aa kɨɨ mbɔꞌɔ.

²⁴“Mə̀ swǒŋ a mbo bù tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ mə, ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à yùꞌu nɨghàâ na nnɨŋ ntɨɨ̀ yi a nu yu wa yìi mə à lɛ ntoo gha aa, à tswe nɨ̀ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ lwìꞌi nɨ̂ŋkoŋ aà, kaa bɨ waꞌǎ ɨ̀saꞌa ghu nu nɨŋə̀, la à bàŋǹə̀ mə̂ m̀fɛꞌa ntsǔ nɨwo ŋkuu a mûm ǹtswêntɨ̀ɨ̀. ²⁵Mə̀ swǒŋ a mbo bù tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ mə, nòò à tswe ghu mə a zì, wa à tɛ̀ꞌɛ̀ mə nzi, mə bɨ̀ku bɨ bə̂ ka yǐ yuꞌu njì Mu Nwì, tâ bə̀ bìi mə bɨ yuꞌu aa, tâ bɨ̀ tswe ntɨ̀ɨ̀. ²⁶Tsǒ ajàŋə mə Tà yumbɔŋ à tswe nɨ̀ tswêntɨ̀ɨ̀ m̀fa nɨ a mbo bə̀ aa, à kɨ ŋghɨ̀rə̀ mə tâ Mu, yumbɔŋ à tswe nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ ŋ̀kɨɨ mfa nɨ a mbo bə̀. ²⁷À kɨ̀ mə̂ m̀fa adaꞌa ghu mbo mə tâ à ka nsaꞌa nɨ̂ bə̀ ǹloŋ mə à nɨ Mu Ŋù aà. ²⁸Nɨ tsuu kɨ yɛrə nloŋ yuà ànnù, ǹloŋ mə nòò a tswe ghu mə a zì, mə bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ tswekə a mɨsyɛ̀ aa, bɨ ka yi yuꞌu njì yì, ²⁹bɛɛ mə bɨ yuꞌu aa, bɨ fɛꞌɛ̀kə̀ a mɨsyɛ̀. Bya bìi mə bɨ lɛ ŋghɨ̀rə ɨnnù jî sɨgɨ̀nə̀ aa, tâ bɨ̀ bɨɨnə ntswe bɨtɨ̀ɨ̀, tâ bya bìi mə bɨ lɛ ŋghɨ̀rə ɨbɨ aa, tâ bɨ̀ bɨɨnə tâ bɨ̀ nɨŋ ɨsaꞌa a nu bo.

Bayəfə bɨ Yesu

³⁰“Kaa mə̀mbɔŋ, kaa mbə mə̀ waꞌǎ annù tsu ghɨrə̀ tsiꞌǐ a atu mə̀, mə saꞌa nɨ mɨsaꞌa nyoŋ aa tsiꞌǐ ajàŋ mə Nwì a swoŋə nɨ a mbo mə̀ aà, ma yû a ghɨrə nɨ mə tâ mə̀ ka ntsərə mɨsaꞌa nɨ mânjì yìi mə à kùꞌùnə aà, ǹloŋ mə kaa mə̀ sɨ ghɨ̀rə̀ aa bə annù yìi mə mə lɔ̀ɔ̀ aà, mə ghɨ̀rə aa tsiꞌǐ annù yìi mə yu yìi mə à lɛ ntoo gha aa, a lɔ̀ɔ̀ aà.

³¹“M̀bə mə̀ ka nswoŋə nɨ̂ ɨ̀nnù ǹloŋ ŋgaa yà mə̂mbɔŋ, a mfɨ̀gɨ̀tə ŋù yìi mə mə̀ nɨ ghu aa, boŋ mbə bɨ tse swoŋ mə kaa annù ya yìi mə mə swoŋə aa kaa a sɨ̌ annù nɨ̂ŋkoŋ bə̂. ³²Lâ ŋù yî mɔ̀ꞌɔ à tswe ghu mə à nɨ àyəfə nloŋ ŋgaa yà, mə̀ zî nɨ mə annù yìi mə a swoŋə nloŋ ŋgaa yà aa, a nɨ̂ ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀. ³³Bǔmbɔŋ, tɨgə nɨ̀ lɛ mbaa ntoo bə̂ a nu Jɔn, a swoŋə̀ ànnù a mbo bù ǹloŋ annù nɨ̂ŋkoŋə̀? ³⁴Kaa a sɨ̀ bə aa bə mə ŋùmɨ̀sɔ̀ŋ à tswe nɨ̀ m̀bə ayəfə nloŋ ŋgaà yà; mə swoŋə laà aa tǎ tâ nɨ̀ yuꞌu nyweenə. ³⁵Jɔn ma ghû a lɛ mbə aa ŋ̀kàꞌà, ŋ̀khɨ, nta, nɨ̀ lɛ ŋka ŋkɔŋə nɨ̂ ǹtswe ŋka ndorɨtə wa a mûm ŋ̀kàꞌa yu a nɨ mû àtɨɨ noò. ³⁶Lâ mə̀ tswe nɨ̀ àyəfə yìi mə a tɨnsə ntsyàtə̌ annù yìi mə Jɔn à lɛ sɨ swoŋə nloŋ ŋgaa yà aà. Mɨ̀fàꞌà mìi mə mə fàꞌà aà, mɨ̀fàꞌà mìi mə Taà ghà à fâ àdàꞌà mə mə̀ ka mfaꞌa ghu aa, ma mû mɨ fɨ̀gɨ̀tə̀ nɨ̂ ŋû yìi mə mə̀ nɨ ghu aà, mə â too Tà ǹtoo ghâ. ³⁷Tà yìi mə à lɛ ntoo gha aà, yumbɔŋ à kɨ̀ mə̂ ǹswoŋə annù ǹloŋ ŋgaa yà. Kaa nɨ̀ lɛɛ̀ ŋ̀waꞌǎ njì yì yuꞌù, kaa waꞌǎ nsî yi kɨ nyə. ³⁸Kaa nɨghàâ na nɨ sɨ a mûm bù lwiꞌi aa nloŋ mə kaa nɨ̀ sɨ̌ ntɨɨ̀ ghuu a nu yu wa yìi mə à lɛ ntoo aa nɨŋə̀ aà. ³⁹Nɨ naŋsə nyəgə nɨ̂ àŋwàꞌànə̀ Nwî aa nloŋ mə nɨ mɔ̀ɔ̀ntə̀ nɨ mə à nɨ nu mə nɨ fa nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ tswe nɨ̂ŋkoŋ aa a mbo bù. Lâ a bə nu mə nɨ ghàà ǹloŋ ŋgaa yà aà, ⁴⁰nɨ̀ bâŋnə ntuu a nzǐ a mbo mə̀ mə tâ mə̀ fa ntswêntɨ̀ɨ̀ a mbo bù.

⁴¹“Kaa mə̀ sɨ nɨghaꞌà na aa a mbo bə̀ kwɛrə. ⁴²Lâ mə̀ zi ghuu, mə̀ zi mə kaa nɨ̀ sɨ Nwî naŋsə ŋkɔŋə. ⁴³Mə̀ zǐ aa nɨ̂ Ɨ̀kùm Taà ghà la kaa nɨ̀ waꞌà gha kwɛrə̀; ŋù dàŋ à bə bàŋnə̌ zǐ nɨ̂ ɨ̀kǔm yi yumbɔŋ boŋ nɨ̀ ka bàŋnə kwɛrə yi. ⁴⁴Bù bìi mə nɨ̂ kɔŋə̀ nɨ ŋ̀kwɛrə nɨghaꞌa bə a mbo bù nɨ bù aa, kaa waꞌà bàŋnə̀ laŋtə nɨ nɨ̀ghaꞌa nìi mə nɨ lò nɨ aa a mbo Nwì yìi mə à kɨ mbə tsiꞌì yù mɛ̀ mɛ aa, m̀bə nɨ tɨgə̀ ǹtsya aa la nnɨŋ ntɨɨ̀ ghuu a nu mə aa ɛ? ⁴⁵Nɨ̀ tsuu lǒ kɨ mmɔ̀ɔ̀ntə̀ nɨ mə mə̀ ka nɨŋ ghuu a ɨsaꞌa a nsi miꞌi Tà; à nɨ Moses mə à ka nɨŋ ghuu a saꞌà, làꞌà Moses wa yìi mə nɨ̀ bìi yi, ŋwaꞌatə nɨ mə à ka kwɛtə ghuu aà. ⁴⁶A lɛ mbaa mbə mə nɨ̀ nàŋsə mbii a Moses boŋ nɨ̀ kɨ mbii ghâ, ǹloŋ mə àŋwàꞌànə̀ yìi mə à lɛ ŋŋwàꞌànə̀ aa, a ghàa annù ǹloŋ ŋgaa yà. ⁴⁷Lâ, m̀bə nɨ̀ tsuu annù yìi mə à lɛ ŋŋwàꞌànə̀ aa ɨ bii, boŋ mbə nɨ tɨgə̀ ǹtsya aa la mbii annù yìi mə mə swoŋə aa ɛ?”

Àjàŋ mə Yesu à lɛ njɛꞌɛ bə̂ ntsùꞌù ji ntaà aà

(Mt. 14.13-21; Mk. 6.30-44; Lk. 9.10-17)

¹Ma yû a ghə̀ mə kɨ tsyǎ, Yesu a toò àtsumə ntaꞌa Galilea, ŋ̀ghɛɛ fìi njii. Bɨ lɛ sɨ kɨɨ ntwoŋə aa nɨ̂ atsùmə ntaꞌa Tiberias. ²Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ yî ghàꞌàtə̀ ɨ lɛ sɨ yòŋə̀ nìi, ǹloŋ mə bɨ lɛ nyə ɨlènsə̀ jìi mə à lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ ŋ̀ghurə nɨ mɨ̀ghɔ̀ɔ̀ a nu bə̀ aà. ³Yesu a kɔꞌɔ ŋghɛ̀ɛ̀ a atu ntaꞌa nsɨgɨtə ntswe ghu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji. ⁴Nòò ǹjɨ Passa, àdina baYuda ya, à lɛ ŋkòòntə̀. ⁵Yesu a karɨkə̀ yi, nyə nnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa mə ɨ lɛ sɨ yòŋə̀ nìi aa, mbetə Philip mə, “M̀bə bìꞌinə̀ yuu mɨjɨ aà fə̀, ǹjɛꞌɛ bə̂ buà ghu bɨtsɨ̀m aa ɛ?” ⁶À lɛ mbetə maa ajàŋ aa tsiꞌǐ a ŋkwàꞌànə Philip ǹloŋ mə à lɛ nzi annù yìi mə yu tswe nɨ̀ ŋ̀ghɨ̀rə aà.

⁷Philip a kwiꞌi mə, “A mbo bìꞌinə̀ a nyuu abaa tâ à kuꞌunə ajàŋ mə mbə ŋù a bɔɔ nyweꞌetə tsiꞌì mû ŋ̀kùgə̀, bìꞌinə̀ ka kɨ lɔ̀ɔ ɨbàꞌatə ŋkabə silva ŋkhɨ̀ ji baa6.7: 200 denarii, ŋ̀kabə̀ baGrikia mbɔŋ tâ à kuꞌu.” ⁸Ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù yì yî mɔ̀ꞌɔ, yìi ɨkûm yi ɨ lɛ mbə Andrew, a bə muma bɨ Simon Peta aa, ⁹a swoŋ mə, “Mûmbâŋnə̀ yî mɔ̀ꞌɔ à tswe falà nɨ̂ ŋ̀kya abaa mɨsàŋ ji ntaà, nɨ̂ m̀bwɛ̀ mi mbaà. Lâ kaa mbə ma yû waꞌà bə̂ bû bɨtsɨ̀m jɛꞌɛ̀.” ¹⁰Yesu a swoŋ mə, “Ghɨ̀rə tâ bo tswe a nsyɛ̂.” (Ŋ̀gɛ̀ɛ̀ yî ŋ̀ghàꞌàtə̀ ɨ̀ lɛ ntswe maa adɨgə.) Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ ntswe a nsyɛ aa, bɨ lɛ mbə mbâŋnə̌ ntsùꞌù ji ntaà. ¹¹Yesu a tɨgə̀ ǹlɔgə abaa ya, ǹtsàꞌàtə̀ Nwî, ǹyatə a mbo bə̀ bya mə bɨ lɛ ntswe a nsyɛ aa, ŋkɨ ghɨrə a ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ nɨ̂ m̀bwɛ̀ mya, ŋù ǹtsɨ̀m a jɨ nywurə. ¹²Nòò yìi mə bɨ màŋsə̀ mə a njɨ aa, a swoŋ a mbô ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji mə, “Nɨ̀ ghotə ǹnwùgə̀ jìi ɨ tɨgə mburə aà, ǹloŋ mə kaa a sɨ̀ bɔ̂ŋ tâ bìꞌinə̀ m̀meꞌe yî tsu.” ¹³Bo lɛ ŋghotə nnwùgə abaa mɨsaŋ jya ŋ̀kya ji ntaà mə bə̀ bya lɛ njɨ aa, ɨ luu ŋ̀kyɛ̀ nɨghûm ǹtsò baà. ¹⁴Bɨ yə̀ mə alènsə̀ ma yû mə Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə̀ aa, ǹtɨgə nswoŋə nɨ mə, “Tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀, à nɨ ŋgàŋntoò Nwì wa mə à lɛ ntswe nɨ̂ ǹzǐ fàa mbi aa à ghulà mə.” ¹⁵Yesu à lɛ nzi mə bo lɛ ntswe nɨ̂ ǹzǐ ntswâ yi, ɨ gaansə yi ɨ yɔꞌɔ nɨ̂ m̀fɔ̀, ǹtɨgə mbu ŋkɔꞌɔ yi fu wa atu ntaꞌa tsiꞌì yùyu.

Àjàŋ mə Yesu à lɛ ŋka ntəə a atu ŋkì aà

(Mt. 14.22-33; Mk. 6.45-52)

¹⁶Nòò ŋ̀kwɛ̂fɔ̀ à lɛ ŋkùꞌù ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jya ɨ bû ǹsɨgə ŋghɛɛ waa fu wa atsùmə ntaꞌà. ¹⁷Ŋ̀kuu a mûm àkànuꞌu mbu ntoo mbɨɨ fu a mbɛ̀ɛ̀ Kapernaum. Ɨ̀tugə ɨ lɛ mfii tɨ ghə̌ mə Yesu à bù mə̂ ǹzi ntsiꞌi waa. ¹⁸A bə maa nòò, àfìsə̀ yî wè a kâ ǹtsya ntsɨ̀gə̀ nɨ̂ ŋ̀kì wâ. ¹⁹A tɨ bə aa lɛ boŋ ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ kùù mə wa mûm ŋ̀kì ŋ̀ghɛɛ nyweꞌe nɨ bɨ̀kìlo metres bi ntaà kə̀ bi ntoꞌo, ǹyə Yesu a kâ ǹtəə a atu ŋkì ǹzi, à zì mə̂ ka ŋkoontə wa mbɛ̀ɛ àkànuꞌu, nɨ̀bɔꞌɔ nì wè nɨ tswâ waa. ²⁰“Nɨ̀ tsuu kɨ bɔꞌɔ bə̂, wâ à nɨ mə̂,” Yesu a swoŋ a mbo bo. ²¹Bo yə̀ mə̂ mə à laa mbə Yesu aa, ntɨgə̀ ǹlɔgə yǐ wa a mûm àkànuꞌu, bo bo tɨgə̀ ŋ̀ghə̀ə kɨ wìꞌìkə̀ ǹyweꞌe wa adɨgə yìi mə bo lɛ sɨ ghɛ̀ɛ̀ ghu aà.

Àjàŋə mə bə̀ bya lɛ sɨ tɨgə nlɔɔ nɨ̂ Yesu aà

²²Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂, ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa mə ɨ lɛ mburə wa njii ŋ̀kì yî mɔ̀ꞌɔ aa ɨ yə mə àkànuꞌu a lɛ ntɨgə ntswe wa adɨgə aa tsiꞌì yì fùùrə̀, ŋ̀kɨ nyə mə kaa Yesu à lɛ ŋwaꞌà wa a mûm àkànuꞌu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji kuù; ǹyə mə ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ lɛ mbàŋnə̀ ǹtoo ŋghɛɛ waa tsiꞌì bò bo. ²³Ɨ̀kànuꞌu jî mɔꞌɔ ɨ lɛ mbù ǹlo a Tìberias ǹzì a aghəŋə ŋkì, wa mbɛ̀ɛ̀ àdɨgə mə M̀màꞌàmbi à lɛ mfa mbɨꞌɨkə a mbo Nwì, ǹjɛꞌɛ nnɔ̀ɔ̀ bə̂ nɨ̂ àbaa ya ghu aà. ²⁴Àjàŋ mə ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa ɨ lɛ waꞌǎ Yesu yə, kaa waꞌǎ ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya kɨ nyə aa, bo lɛ ntɨgə ŋkuu ɨkànuꞌu ma jya nyoŋə a Kapernaum a nlɔ̀ɔ yu.

Yesu, àbaa, yìi a fa ntswêntɨ̀ɨ̀ aà

²⁵Bɨ tòò mə̂ ŋ̀ghɛɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyə Yesu wa njii yî mɔ̀ꞌɔ aa, ǹswoŋ ghu mbo mə, “Rabbi, ò tsyà aa mə akə ntɨgə bə faà aa ɛ?”

²⁶Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə, “Mə̀ swǒŋ a mbo bù tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ mə nɨ lɔ̀ɔ̀ nàa laa nloŋ aa abaa ya mə nɨ̀ kɨ̀ kùrə nywurə aà, kaa nɨ̀ sɨ nàa lɔ̀ɔ̀ aa nloŋ mə nɨ̀ kɨ yə̂ àlènsə̀ ya mə mə̀ kɨ̀ ghɨ̀rə aà. ²⁷Nɨ̀ tsuu kɨ fàꞌà ǹloŋə aa bə mɨ̀jɨ mìi mə mbə mɨ bɨꞌɨ aa bə̂, nɨ̀ ka mfaꞌa nloŋ bə mɨ̀jɨ mìi mə mɨ lwìꞌi nɨ̂ŋkoŋ aà. Mamû a bə mɨ̀jɨ mìi Mu Ŋù à ka fa a mbo bù aà, ǹloŋ mə Nwìŋgɔ̀ŋ Tà à nɨ̀ŋ mə awenə̀ yi ghu nu, mbeentə yi.”

²⁸Bo tɨgə̀ m̀betə yi mə, “M̀bə bìꞌì ghɨrə̀ aa mə akə tǎ kɨ fàꞌa afàꞌà Nwìŋgɔ̀ŋ aa ɛ?”

²⁹Yesu a kwiꞌi mə, “Àfàꞌà Nwìŋgɔ̀ŋ à nɨ mə tâ nɨ̀ nɨŋ ntɨɨ̀ ghuu a nu yu wa yìi mə yu too aà.”

³⁰Bo betə̀ yi mə, “Àlènsə̀ yìi mə ò ka ghɨ̀rə̀ aa, à nɨ yuu, mə mbə bìꞌì yə mbii gho aa ɛ? Ò ka ghɨ̀rə aa àkə aa ɛ? ³¹Bɨ̀tà bɨ bɨ̂taà biꞌi bɨ lɛ njɨ mana a ntaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀ a ajàŋ mə àŋwàꞌànə̀ Nwî a swoŋə nɨ mə, ‘À lɛ mfa abaa yìi mə a lɛ lò a aburə nsɨgə aa a mbo bo.6.31: Exod. 16.4’ ”

³²Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə, “Mə̀ swǒŋ a mbo bù tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ mə kaa a sɨ bə aa mə a lɛ mfa Moses mfa abaa ya mə a lɛ nlǒ aburə nsɨgə aà. A baŋnə mbə aa mə a abaa yìi mə à nɨ̂ àbaa tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ, ǹlo a aburə aa, a fa Taà gha a mbo bù. ³³Ǹloŋ mə abaa yìi mə Nwì a fa aa, à nɨ yu wa yìi mə à lo a aburə nsɨgə mfa nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ a mbô m̀bi aà.”

³⁴Bo swoŋ ghu mbo mə, “Taà, tɨgə mfa nɨ̂ àbaa mà ya a mbo bìꞌì a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀mə̀.”

³⁵Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Mə̀ laa mbə abaa ntswêntɨ̀ɨ̀, ŋù yìi mə à zi a mbo mə̀ aa, kaa ǹjì ɨ̀ ka yi waꞌà yi bû ǹyaŋə. Ŋù yìi mə à nɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yi a nu mə̀ aa, kaa ǹjì ŋ̀kì ɨ̀ ka yǐ waꞌà yi bû ǹyaŋə. ³⁶Mə̀ kɨ̀ baa nswǒŋ a mbo bǔ mə, nɨ̀ yə̀ mə̂ ghâ, la kaa ŋkɨꞌɨ̀ ghuu biì. ³⁷Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə Taà a fa a mbo mə̀ aa, à ka zǐ a mbo mə̀. Kaa mbə mə̀ waꞌà ŋû tsù yìi mə a zǐ a mbɛ̀ɛ mə̀ aa furə̀ bə̂. ³⁸Ǹloŋ mə kaa mə̀ sɨ̌ aburə lô ǹsɨgə aa a ŋghɨ̀rə à yaà ànnù yìi mə mə lɔ̀ɔ̀ aà. Mə̀ bàŋnə nsɨgə aa a ŋghɨ̀rə ànnù yìi mə yu wa yìi mə à tòo gha aa a lɔ̀ɔ̀ aà. ³⁹Ànnù yìi mə ŋù yìi mə à tòo gha a lɔ̀ɔ̀ aa, à nɨ mə, tâ mə̀ tsuu lǒ mmàꞌàtə tâ ŋù wa yì tsù mə à fa a mbo mə̀ aa tâ à bwɛ. Mə̀ bàŋnə ntswe nɨ̀ ǹywèènsə waa nɨ nɨwo a njwî ǹlwìꞌì ǹjɨ̀mə̀. ⁴⁰Ǹloŋ mə ànnù yìi mə Taà ghà a lɔ̀ɔ̀ aa, a bə aa mə ŋ̀gɔ̀ŋ ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à yə Mu yì ǹnɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yi ghu nu aa, a ka tswe nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ lwìꞌì nɨ̂ŋkoŋə̀ aà, tâ mə̀ yi nyweensə yi nɨ nɨ̀wo a njwî ǹlwìꞌìnjɨ̀mə̀.”

⁴¹Bə̀ bya bɨ lɛ nlɔ̀gɨ̀nə̀ ǹtɨgə nnurəkə nloŋ mə à lɛ nswoŋ mə, “Mə̀ nɨ àbaa yìi mə a lo a aburə nsɨgə aà.” ⁴²Bo lɔgɨ̀nə̀ ǹtɨgə mbetə nɨ mə, “Ŋù ghû à sɨ Yesu mu Joseph wa bə aa ɛ? Bìꞌinə̀ zi a Taà yì ŋ̀kɨ nzi ndè yì, a tɨgə̀ ǹtsya aa mə akə nswoŋ mə yu lo aa a aburə nsɨgə aa ɛ?”

⁴³Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Kɛntə nɨ̀ a annurəkə̀ ya mə nɨ nurəkə a tɨtɨ̀i bù aà. ⁴⁴Wa mbə ŋù a waꞌǎ a mbo mə̀ zî tɨ ghə̌ mə Tà yìi mə à too gha aa à swùŋtə yi, tâ mə̀ yi ntɨgə nyweensə yi nɨ nɨ̀wo a njwî ǹlwìꞌìnjɨ̀mə̀. ⁴⁵Ŋ̀gǎŋntoo Nwî ɨ lɛ ŋŋwàꞌànə mə, ‘Nwìŋgɔ̀ŋ à ka yi tɨgə kɨ dɨ̀ꞌɨ̀ waa bɨtsɨ̀mə̀.’6.45: Yes. 54.13 Ŋù ntsɨ̀m yìi mə à yùꞌu annu yìi mə Taà a swoŋ, ǹyəgə aa, à nɨ yu yìi mə à ka zǐ a mbo mə̀ aà. ⁴⁶Kaa a sɨ̀ bə aa mə ŋù tsù à lɛɛ̀ ǹyə Ta bə̂. Yu wa yìi mə à lo a mbo Nwì aa, a kɨ mbə tsiꞌì yù yìi mə à lɛɛ̀ ǹyə Ta. ⁴⁷Mə swoŋ a mbo bù tsiꞌǐ annù nɨ̂koŋ mə ŋù yìi mə à bìi aa, à ka yi tswe nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ lwìꞌì nɨ̂ŋkoŋə̀. ⁴⁸Mə̀ nɨ̂ àbaa ntswêntɨ̀ɨ̀. ⁴⁹Bɨ̀tà bɨ bɨ̂taà buu bɨ lɛ njɨ mana wa a ntaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀, lâ ŋ̀kɨ ŋkwokə. ⁵⁰Àbaa ya mə a lǒ a aburə nsɨgə aa, à nɨ m̀buu yǐ mɔꞌɔ yìi mə ŋù à bə kurə boŋ kaa à ka yǐ waꞌà kwô. ⁵¹Mə̀ nɨ̂ àbaa ntswêntɨ̀ɨ̀ ya yìi mə a lo a aburə nsɨgə aà. Ŋù yìi mə à kùrə abaa mà yû aa, a ka tɨgə tswe ntɨ̀ɨ̀ ɨ lwìꞌì nɨ̂ ŋ̀koŋə̀. Àbaa yìi mə mə̀ ka fa aa, à nɨ ǹjyǎnû yà yìi mə mə̀ ka fa mə tâ m̀bi tswe ntɨ̀ɨ̀.”

⁵²Ma yû a ghɨrə̀ mə tâ àswùŋnə̌ nlwîntɔ̀ŋ tâ à lɔgɨnə a tɨtɨ̀ɨ bo. “Mbə ŋù ghû a naŋsə̀ m̀fa njyǎ nû yì mə tâ bìꞌinə̀ kurə aa mə akə aa ɛ?”

⁵³Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Mə̀ swǒŋ a mbo bù tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ mə, mbə nɨ̀ tsuu njyǎnû Mu Ŋù ɨ kurə ɨ kɨɨ nno a aləə̀ yi, boŋ kaa mbə nɨ̀ waꞌà nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ a mûm nu bù tswê. ⁵⁴Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à kurə njyǎnû yà, ŋ̀kɨ nno aləə nû ya aa, à tswe nɨ̀ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ tswe nɨ̂ŋkoŋə̀ aà; mə̀ ka yǐ kɨɨ yweensə yi a njwî ǹlwìꞌìnjɨ̀mə̀. ⁵⁵Ǹloŋ mə njyǎnû yà ɨ̀ laa mbə ŋgòtə̀ mɨjɨ̀, àləə nû ya a kɨ̂ m̀bə ŋgòtə̀ ayoò yì nò. ⁵⁶Ŋù yìi mə à jɨ njyǎnû yà ŋ̀kɨ nno àləə̂ ya aa, à lwiꞌi a mûm nu mə̀, mə̀ kɨ̂ ǹlwiꞌi ghu mûm nû. ⁵⁷Tà yìi mə à tswe ntɨ̀ɨ̀ aa, à tòo ghâ, mə̀ kɨ̂ ǹtswentɨ̀ɨ̀ ǹloŋ ŋgaa yì. À kɨ mbə ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ mə ŋù yìi mə à kùrə gha aa, à kɨ ntswe ntswêntɨ̀ɨ̀ m̀bɨꞌɨ ŋgaà yà. ⁵⁸Àbaa ya yìi mə a lo a aburə nsɨgə aa kaa a sɨ̀ bə aa tsiꞌì tsǒ àbaa ya yìi mə bɨ̀tà bɨ bɨ̂taà buu bɨ lɛ ŋkurə ŋkɨ mbu ŋkwo aà. Ŋù yìi mə à kùrə abaa mà yû aa, a ka tswe ntɨ̀ɨ̀ ɨ lwìꞌì nɨ̂ŋkoŋə̀.”

⁵⁹Yesu à lɛ nswoŋə ma yû aa a noò yìi à lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ annù a ndâŋghòtə a Kapernaum aà.

Nɨ̀ghàà nɨ ntswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ lwìꞌì nɨ̂ŋkoŋ aà

⁶⁰Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jî ghàꞌàtə̀ jìi mə ɨ lɛ nyuꞌu ma yû ànnù aa, bɨ lɛ nlɔ̀gɨ̀nə̀ ŋ̀ka nswoŋə nɨ mə, “Àjàŋ annù yulà mə a dɨ̀ꞌɨ̀ aa, a tɨɨ siꞌi; m̀bə wò tse yuꞌutə aa ɛ?”

⁶¹Yesu à zi mə bo lɛ sɨ nurəkə nloŋə annù ma yû. M̀betə waa mə, “Mâ yû a ka ghɨ̀rə mə tâ nɨ̀ lwisə ntɔŋ mmaꞌatə gha aa ɛ? ⁶²M̀bə nɨ̀ ghɨrə ntɨgə nyə Mu Ŋù a bu ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ fu a adɨgə yìi mə à lɛ ntɛꞌɛ ntswe ghu a mbìì aa, nɨ̀ bu mə akə aa ɛ? ⁶³Àyoo yìi mə a fa ntswêntɨ̀ɨ̀ aa, à nɨ̂ Àzwì Nwî. Kaa mɨ̀dàꞌà mɨ njyǎnu kaa mɨ sɨ annǔ tsu burə ŋkwɛtə nɨ̂ kwɛ̀tə̀. Mɨ̀ghàà mû mə mə̀ ghàa a mbo bù aa, mɨ nɨ̂ Àzwì ŋ̀ki mbə ntswêntɨ̀ɨ̀. ⁶⁴Lâ kaa bù bî mɔꞌɔ, nɨ̀ waꞌà biì.” Yesu lɛ nswoŋ ma laa nloŋ mə, ǹlɔgɨnə a nlɔ̀gɨ̀nə, à lɛ nzi bə̂ bìi mə kaa bɨ ka yi waꞌà yǐ bii aà, ŋ̀kɨ nzi ŋû yìi mə à lɛ ntswe nɨ̂ m̀fee yi aà. ⁶⁵A kuꞌùsə̀ ǹswoŋ mə, “À nɨ̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə mə̀ ghɨ̀rə nswoŋ a mbo bù mə kaa mbə ŋù a waꞌǎ a mbo mə̀ zî tɨ ghə̌ mə Tà à fa àbwarə ghu mbô aà.”

⁶⁶Ǹloŋ ma yû ànnù, ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jî ghàꞌàtə̀ ɨ lɛ mbɨ̀ɨ̀ waa, kaa ŋkɨꞌɨ̀ bo bo bû ŋ̀karə. ⁶⁷Yesu a bû ŋ̀karəkə yi mbetə ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya nɨ̀ghûm ǹtsò baa mə, “Ŋ̀gàà yùù ɨ̀ bə la aa ɛ? Nɨ̀ ka kɨɨ mmàꞌàtə̀ gha aa ɛ?”

⁶⁸Simon Peta a kwiꞌi ghu mbo mə, “M̀màꞌàmbî, bìꞌì ka tɨgə mmàꞌàtə gho, ɨ ghɛ̀ɛ̀ a mbo wò aa ɛ? Ò tswe nɨ̀ nɨ̀ghàà nya mə nɨ fa ntwêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ lwìꞌì nɨ̂ŋkoŋ aà. ⁶⁹Tsɨ̂tsɔ̀ŋ bìꞌì bìì mə̂, ŋ̀kɨ nzi mə, ò laa mbə Yu wa yìi mə à Laa màŋsə̀, ǹlo a mbo Nwì aà.”

⁷⁰Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə, “A lɛ ŋkɨꞌɨ̀ mə̂ tsɔꞌɔ ntsɔꞌɔ ghuu nɨghûm ǹtsò baa aa ɛ? Lâ ŋù yî m̀fùùrə̀ a tɨtɨ̀ɨ bù à nɨ̂ Devil.” ⁷¹À lɛ sɨ ghàa annù ma yû ǹloŋə aa Judas mu Simon Iscariot, ǹloŋ mə, ka mə Judas à lɛ mbə ŋû yî mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya nɨ̀ghûm ǹtsò baa, à lɛ ntswe nɨ̂ m̀fèê yi.

Yesu bo bɔɔ bɨ maà bi

¹Ma yû a kà mə̂ aa ntsya, Yesu a lô, ŋ̀ghɛɛ̀ a Galilea ntɨgə ŋkarə ghu. Kaa waꞌà kɔ̀ŋə̀ kɨ karə a Yudea, ǹloŋ mə bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ baYuda bɨ lɛ sɨ lɔ̀ɔ nzwìtə̂ yi aà. ²Ma mùu noò Ǹjwî ǹjɨ̀ Ɨ̀kòo mɨ̂ntàŋ baYuda ɨ̀ lɛ ntɨgə a abo, ³bɔɔ bɨ ma bɨ Yesu bɨ swoŋ ghu mbo mə, “Lò faà, ŋ̀ghɛɛ a Yudea, tǎ tâ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù jo ɨ̀ ka nyə ɨnnù jû mə o ghɨ̀rə̀ aà. ⁴Ǹloŋ mə ŋù yìi mə a lɔ̀ɔ̀ mə tâ bɨ̀ zi yi aa, kaa à sɨ aa a adɨgə yî lə̀ə̀ntə̀ faꞌa. Tsǒ mə o ghɨ̀rə ɨnnù jû aa, ghɨ̀rə tâ m̀bi yə ghô.” ⁵Bo lɛ nswoŋ laa nloŋ mə tsiꞌì bo bɔɔ bɨ maà bi bya kaa bo lɛ ŋwaꞌà ǹtɨɨ̀ waa ghu nu nɨŋə̀. ⁶Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Kaa ghàà nòò à burə tɨ̀ kùꞌù, lâ nòò tsɨ̀m à kùꞌùnə a mbo bù a mfàꞌa annù. ⁷Kaa m̀bə m̀bi waꞌà ghuu ka mbaa, lâ ɨ bàà nàâ, ǹloŋ mə mə swoŋ nɨ mə bɨ ghɨ̀rə̀ nɨ̂ ɨ̀nnù jî bɨ̂ aà. ⁸Nɨ̀ kɔꞌɔ ŋghɛɛ wa adɨgə dinà; Kaa mə̀ ka waꞌà ghu ghɛɛ̀ ǹloŋ mə ghàà nòò à burə tɨ̀ kùꞌù.” ⁹À swòŋ mə̂ laa, ntɨgə ntswe yi tsiꞌǐ a Galilea.

Àjàŋə Yesu à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ a adɨgə Ɨkòo ŋghurə mɨ̀tàŋ aà

¹⁰Bɔɔ bɨ maà bi bɨ kɔ̀ꞌɔ̀ mə̂ ŋ̀ghɛɛ wa adɨgə ɨ̀kòò aa, Yesu a tɨgə̀ m̀bu ŋŋeꞌesə ŋyoŋ, kaa waꞌà ghɨ̀rə̂ bə̀ yə yi. ¹¹Bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ baYuda bɨ lɛ sɨ lɔ̀ɔ̀ nìi wa adɨgə ɨ̀kòò. Bo lɛ sɨ betə nɨ mə, “Yesu à fə̀ aa ɛ?”

¹²Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa ɨ lɛ sɨ tsùtə̀ ŋ̀ghaa nloŋ ŋgaà yì. Bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ lɛ sɨ swoŋə nɨ mə, “À nɨ ŋù yî ǹsɨgɨ̀nə̀.” Bǐ mɔꞌɔ swoŋə̀ nɨ mə, “Ŋ̀gaŋ, a bweꞌesə aa bə̀.” ¹³Lâ kaa ŋù tsù à lɛ ŋwaꞌà kà ŋ̀ghaa nɨ̂ ǹsi nɨ̀ ǹsî, ǹloŋ mə bo lɛ sɨ bɔꞌɔ nɨ̂ bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ baYuda bya aà.

¹⁴Ǹjwî ɨ̀kòò jya ɨ lɔ̀ɔ̀nə̀ mə̂ a tɨtɨ̀ɨ̀, Yesu a kɔꞌɔ ŋghɛ̀ɛ̀ a ndâmàꞌanwì, ǹlɔgɨnə ŋka ndɨꞌɨ annù Nwî. ¹⁵BaYuda bya bɨ lɛ yɛrə siꞌi siꞌi, ǹswoŋ mə, “Ŋù ghû à tsyà aa la naŋsə nzi aŋwàꞌànə̀ laà, tɨ ghə̌ mə à lɛ ŋghɛɛ a ndâŋwàꞌànə̀ aa ɛ?”

¹⁶Yesu a kwiꞌi mə, “Ànnù yû mə mə dɨ̀ꞌɨ̀ aa, a lo aa a mbo Nwì yìi à tòo gha aa, kaa à sɨ̌ annù ya bə̂; ¹⁷Ŋù yìi mə a kɔ̀ŋ a ŋka ŋghɨ̀rə ànnù yìi mə Nwì a lɔ̀ɔ̀ aa, à ka zi mə ànnù yìi mə mə dɨ̀ꞌɨ̀ aa, a lo aa a mbo Nwì, kaa mə̀ waꞌǎ aa nɨ̂ àdàꞌâ ya ghàà. ¹⁸Ŋù yìi mə a ghàà nɨ̂ àdàꞌâ yi aa, a lɔ̀ɔ̀ aà ŋ̀kwɛrə nɨghaꞌa a mbo yu yumbɔŋ. Lâ ŋù yìi mə a lɔ̀ɔ̀ bə̂ ŋ̀ghàꞌàsə yu wa yìi mə à tòo yi aa, a swoŋ ànnù nɨ̂ŋkoŋ, kaa waꞌà ŋ̀gàŋàbǎŋnənnù bə̂. ¹⁹Tɨgə Moses à lɛ mbaa, mfa nɔ̂ŋsə̀ a mbo bù aa ɛ? Lâ kaa ŋù nɨbù yî tsù a waꞌà nɨ̀ nɔ̂ŋsə̀ ma wa lə̀ə̀. Lâ bù tɨgə̀ ǹlɔɔ nɨ̂ ǹzwìtə mə̀ aa a ya aa ɛ?”

²⁰Bə̀ bya kwiꞌi mə, “Àzwì yî bɨ a tswe a atoꞌo wò! A lɔɔ wo a nzwitə wò aa ɛ?”

²¹Yesu a kwiꞌi mə, “Mə̀ kɨ̀ ghɨ̀rə̂ ànnù yî fùùrə̀ bù bɨ̀tsɨm tɨgə̀ ǹyɛrə. ²²Moses à lɛ mfa nɔ̂ŋsə̀ (ka mə à lɛ nlò aa a mbo bɨ̀tà bɨ bɨ̂taà buu aa), nɨ̀ ŋêtə̀ nɨ̂ bɔɔ a njwîŋgɔ̀ŋ tâ lə̀ə nɔ̂ŋsə̀ ma ghû. ²³M̀bə bɨ ka ŋŋetə nɨ̂ bɔɔ a njwîŋgɔ̀ŋ, tǎ waꞌǎ nɔ̂ŋsə̀ Moses wa wò, nɨ̀ tɨgə̀ ǹlwisə nɨ̂ ǹtɔ̀ŋ a nu mə̀ mə mə̀ ghùrə ŋû nû yǐ ntsɨ̀m ɨ tswêntɨ̀ɨ̀ a njwîŋgɔ̀ŋ aa a ya aa ɛ? ²⁴Nɨ̀ kɛntə a ŋka ntsə̀rə mɨ̀saꞌa nyòŋə̀ naa ɨ̀nnù jìi mə nɨ̀ yə abɛɛ abɛɛ aà, nɨ̀ ka ntsərə mɨsaꞌa nyòŋə̀ nɨ̂ bə ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀.”

Yesu à laà m̀bə Ayɔꞌɔ̀ Nwì wa aa ɛ?

²⁵BaYerusalem bya bǐ mɔꞌɔ bɨ swoŋ mə, “À sɨ̀ ŋû wa mə bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ baYuda bɨ lɔ̀ɔ a nzwitə aa à ghulà bə aa ɛ? ²⁶Yə̂ nɨ̀! À ghû mə a ghàà tsiꞌì nɨ̂ ǹsi nɨ̀ ǹsî, kaa bɨ waꞌà nɨ̀ ànnǔ tsǔ ghu atu bù ǹswoŋə! A laà m̀bə aà mə bɨ̀tà bɨ alaꞌa bù bɨ zì mə̂ mə àa tsiꞌì Àyɔꞌɔ̀ Nwì wa lɛ? ²⁷Ayɔꞌɔ̀ Nwì wa, à bə zǐ boŋ kaa ŋù tsù à sɨ̌ adɨ̀gə̀ yìi mə à lo ghu aa zî, lâ bìꞌinə̀ bɨtsɨ̀m zî àdɨ̀gə̀ yìi mə m̀bâ ghû à lo ghu aà.”

²⁸Yesu a tɨgə̀ ǹnaŋsə nswoŋ wâ nòò mə à lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ annù wa mûm ǹdâmàꞌanwì aa mə, “Nɨ̀ ǹnaŋsə nzi gha, ŋkɨ nzi adɨgə yìi mə mə̀ lo ghu aa ɛ? Kaa mə̀ sɨ̀ fàa atu nsyɛ aa nɨ̀ àtû ya zì, yu wa yìi mə à tòo gha aa, à nɨ̂ ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀. La kaa nɨ̀ waꞌà yi zî. ²⁹Mə̀ zi yi, ǹloŋ mə mə̀ lò aa ghu mbô, a gha aa â kɨ̂ ǹtoo yu aà.”

³⁰À swòŋ mə̂ laa, bɨ tɨgə̀ ǹlɔɔ mə bɨ baŋnə yi, lâ kaa ŋù tsù à lɛ waꞌǎ abô yi ghɛ̂nsə̀ ǹtswa yi ghu nloŋ mə kaa nòò yì kaa à lɛ mburə tɨ kùꞌù aà. ³¹La bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bɨ lɛ mbàŋnə̀ m̀bii yi; ǹswoŋ mə, “Nòò yìi mə Àyɔꞌɔ̀ Nwì wa à ka yi zì aa, a ka yi ghɨ̀rə ɨlènsə̀ tâ ɨ̀ tsyàtə ŋù ghû aa ɛ?”

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntoo ŋ̀gǎŋbɛ̂ ǹdâmàꞌanwì mə tâ bɨ̀ zi ntswa Yesu aà

³²BaFarɨsai bɨ lɛ nyuꞌu ajàŋ mə nnɔ̀ɔ̀ wa ɨ lɛ sɨ tsùmnə̀ nɨ̂ ɨ̀nnù jya nloŋ ŋgaa Yesu aa, bo a bɔ̀ꞌɔ nɨ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎmàꞌa Nwì tɨgə̀ ǹtoo ŋ̀gǎŋmbɛ̂ ǹdâmàꞌa Nwì mə tâ bo ghɛɛ ntswa Yesu. ³³Yesu a tɨgə̀ ǹswoŋə a mbo bo mə, “Wa mə̀ ka tɨgə tswe biꞌinə̀ aa, tsiꞌì a atu mû àtɨɨ noò, ɨ bɔ̌ŋ lǒ ghɛ̀ɛ a mbɛ̀ɛ yu wa yìi mə à lɛ ntoo gha aà. ³⁴Nɨ̀ ka yǐ tɨgə kɨ lɔ̀ɔ̀ gha kaa waꞌà gha bù ǹyə; kaa mbə nɨ̀ waꞌǎ wa adɨgə mə mə̀ ka ghɛɛ tswe ghu aa kɨ nyoŋə.” ³⁵BaYuda bya bɨ tɨgə̀ ǹswoŋə bo nɨ bo mə, “M̀bâ ghû a lɔ̀ɔ ŋghɛ̀ɛ̀ aa fə mə mbə bìꞌinə̀ waꞌà yi bû ǹyə aa ɛ? À ka ghɛ̀ɛ̀ aà a nɨ̂ ɨ̀laꞌa baGrikia jya mə bə̂ bìꞌinə̀ lɛ njàꞌànə̀ ŋ̀ghɛɛ ghu aa, ɨ tɨgə dɨ̀ꞌɨ̀ nɨ̂ baGrikìa bya ghu aa ɛ? ³⁶A swoŋə nɨ mə bìꞌinə̀ ka yi kɨ lɔ̀ɔ̀ nɨ̂ yi kaa waꞌà yi yə̂, ŋ̀kɨɨ nswoŋə nɨ mə kaa mbə bìꞌinə̀ waꞌǎ wa adɨgə yìi mə yu ka yǐ ghɛ̀ɛ tswe ghu aa ghɛ̀ɛ̀. Ma yû ànnù a dɨ̀ꞌɨ̀ aa mə akə aa ɛ?”

Ànnù naŋəbɨrə̀ yìi mə a fa ŋkǐ ntswêntɨ̀ɨ̀ aà.

³⁷À bə̀ mə̂ nɨ̂ ǹjwî ǹlwìꞌìnjɨ̀m, mə lɛ ŋkɨ mbə njwi yì ŋ̀wè wa noò Ɨkòò Mɨ̂ntàŋ aa, Yesu a bɨɨ̀nə̀ ǹtəə a ndəŋ ntɔŋnə nswoŋ mə, “Ŋù yìi mə ǹjì ŋ̀kì ɨ yaŋə nɨ̂ yi aa, tâ à zi a mbo mə̀ ǹno ŋkì. ³⁸Ǹloŋ mə a ka bə ajaŋ mə àŋwàꞌànə̀ Nwî a swoŋ aa mə, ‘Ŋù yìi mə à nɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yi a nu mə̀ aa, mɨ̀ŋkì mɨ tswêntɨ̀ɨ̀ mî ghàꞌà ŋ̀ghaꞌa, mɨ ka tɨgə fɛ̀ꞌɛ̀ ghu ntɨɨ̀.’ ”

³⁹Yesu à lɛ nswoŋə ma yû ànnù aa nloŋ Azwî Nwì yìi mə bə̀ bìi mə bɨ lɛ nɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa ghu nu aa, bɨ lɛ ntswe nɨ̂ ŋ̀kwɛ̀rə aà. À lɛ tɨ bə maà noò aa, kaa Nwì a burə̀ tɨ Azwì yi fâ, ǹloŋ mə kaa Yesu à lɛ mburə tɨ kɔꞌɔ ŋkwɛrə annù nɨfɔ̀ yi a mbo Nwì aà.

Àjàŋə nɔ̀ɔ̀ bə̂ bya ɨ lɛ ntɨgə nyatə waa aà

⁴⁰Bə̀ bî mɔꞌɔ wa atɨtɨ̀ɨ ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ bya yùꞌù mə̂ laa, nswoŋ mə, “Ŋù ghûlà a nɨ tsiꞌì ŋ̀gàŋntoò Nwì wa!”

⁴¹Bo bî mɔꞌɔ swoŋ mə, “À nɨ tsiꞌì Àyɔꞌɔ̀ Nwì wâ.” La bǐ mɔꞌɔ bâŋnə̀ ǹswoŋ mə, “Kaa Àyɔꞌɔ̀ Nwì wa kaa à ka yǐ waꞌǎ aa a Galilea lô! ⁴²A tswe a mûm àŋwàꞌànə Nwì mə Àyɔꞌɔ̀ Nwì à ka yǐ lò aa a ŋgwɛ̀ꞌɛ M̀fɔ̀ David, tâ bɨ̀ jwe yi aa a Bethlehem, wa alaꞌa David.” ⁴³Maa ajàŋ, ǹnɔ̀ɔ̀ wa ɨ lɛ ntɨgə nyatə waa nloŋə Yesu. ⁴⁴Bo bî mɔꞌɔ bɨ lɛ sɨ lɔ̀ɔ ntswâ yi, la kaa ŋù tsù waꞌà yi nɨ̂ àbo mɔ̀ɔ̀ntə̀.

Àjàŋ mə bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ baYuda bɨ lɛ waꞌǎ Yesu bii aà

⁴⁵Nòò yìi mə ŋ̀gǎŋmbɛ̂ ǹdâmàꞌanwì jya ɨ lɛ mbù m̀bɨɨ aa, bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bo bɨ̀ baFarɨsai bo betə̀ mə, “Nɨ̀ ghɨ̀rə waꞌà yi tswa nzì nɨ ghu aa a ya aa ɛ?”

⁴⁶Ŋ̀gǎŋmbɛ̂ ǹdâmàꞌanwì jya ɨ kwiꞌi mə, “kaa bìꞌì lɛɛ̀ waꞌà ŋù tsù yə̂ mə ghàà tsiꞌì tsǒ ŋù ma ghû!”

⁴⁷BaFarɨsai bya swoŋ a mbo bo mə, “A bə mə à kɨ̀ mə̂ m̀bweꞌesə a ghuu aa ɛ? ⁴⁸Kə̀ nɨ̀ yə mə ŋù tsù a tɨtɨ̀ɨ bɨ̀tsyàsə̀ kə̀ baFarɨsai à nɨ̌ŋ ǹtɨɨ̀ yi ghu nu aa ɛ? ⁴⁹Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ ghû mə kaa sɨ̀ nɔ̂ŋsə̀ Moses zi aa bɨ tɨ̀gə̀ mə̂ m̀beꞌe ndɔ̀ɔ̀ Nwì!”

⁵⁰Ŋù baFarɨsai wa yì mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bo à lɛ mbə Nicodemus, wa mə à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyə Yesu nɨ̂tugə aà. A tɨgə̀ ǹswoŋə a mbo bo bî mɔꞌɔ bya mə, ⁵¹“Nɔ̀ŋsə̀ yìꞌinə̀ à laa ndɨ̀ꞌɨ mə mbə bɨ tsərə̌ ɨsaꞌa ŋû tɨ yuꞌu ànnù yìi mə à swǒŋ, kə̀ ǹlɔɔ nyə annù yìi mə à ghɨ̀rə aa ɛ?”

⁵²Bo kwiꞌi mə, “Ɨ̀ɨ̀ɨ̂! Ò kɨ nlò aa a alaꞌa Galilea aa ɛ? Naŋsə nyəgə nɨghàà nɨ Nwî bəə boŋ ò ka yə mə kaa ŋ̀gàŋntoò Nwì kaa à lɛɛ̀ waꞌà a Galilea lô.” ⁵³Bɨ màŋsə̀ mə̂, bə̀ bɨ̀tsɨ̀m tɨgə̀ ǹlo ŋghɛ̀ɛ̀ŋkə̀ a ndugə bo.

¹Yesu a bâŋnə̀ ǹlo ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a atu ntaꞌa Olive.

Màŋgyɛ̀ wa mə bɨ lɛ ntswa adɨgə mâghàbə̀ aà

²Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂, a bə tsiꞌì a tɨ̀tugə, Yesu a bû ŋ̀ghɛɛ fu a ndâmàꞌanwì. Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m zî ǹtswe ŋkarɨsə yi, a tswê a nsyɛ nlɔ̀gɨ̀nə̀ ŋ̀ka ndɨꞌɨ waa. ³Ŋ̀gǎŋdɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ bo bɨ̀ baFarɨsai zî nɨ màŋgyɛ̀ yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə bɨ lɛ ntswa a adɨgə mâghàbə̀, ǹzi ntɛꞌɛ a nsi Yesu. ⁴Ǹswoŋ ghu mbo mə, “Ǹdɨ̀ꞌɨ̀nnù, bìꞌì ghɨrə ntswa mâŋgyɛ̀ ghuà a ghɨrə̀ nɨ̀ ànnǔ mâghàbə̀. ⁵Nɔ̀ŋsə̀ Moses à lɛ nswoŋ mə tâ bɨ̀ tumtə ajàŋ mâŋgyɛ̀ ma yû ǹzwitə. Ò swǒŋ ŋ̀gaa yò mə bɨ̀ ghɨrə ghu mə akə aa ɛ?” ⁶Bo lɛ nswoŋ laà aa a ŋkwàꞌànə Yesu tǎ tswe nɨ̂ ànnù yìi mə mbə bɨ tsyâ ghu mfa afɨ̀rə̂ yi. Bɨ̀ swòŋ mə̂ laà aa, Yesu a bâŋnə̀ ǹtuŋnə ŋka ŋwaꞌanə nɨ muswɛ̂bô yì a nsyɛ̂. ⁷Bɨ ghɛ̀ɛ̀ mə̂ nɨ̂ m̀bìì ŋ̀ka betə nìi nɨ̂ ɨ̀betə̀ aa, a bɨɨ̀nə̀ ǹtəə nswoŋ a mbo bo mə, “Ŋù nɨ̀bù yìi mə à lɛɛ̀ ŋ̀waꞌǎ annǔ tsu fânsə̀ aa, tâ foo ntumə yi nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀.” ⁸À swòŋ mə̂ laa, mbu ntuŋnə mbu ŋka ŋŋwaꞌanə nɨ muswɛ̂bô yì fu. ⁹Bo yùꞌù mə annù ya mə à ghɨ̀rə nswoŋə aa, ǹtɨgə mfɛꞌɛkə yî mɔ̀ꞌɔ yî mɔ̀ꞌɔ̂, ǹlɔgɨnə nɨ bɨ̀lɨ̀ɨ bìi mə bɨ lɛ ntswe a tɨtɨ̀ɨ bo aà. Ǹtɨgə mmaꞌatə Yesu tsiꞌì yùyù, mâŋgyɛ̀ wa a burə̀ ǹtəə ghu nsî. ¹⁰Yesu a ŋŋɛntə̀ àtû yi ǹswoŋ ghu mbo mə, “Màŋgyɛ̀, bə̀ by bɨ fə̀ aa ɛ? Ŋù tsù à sɨ̀ ghu bû ǹtswe a nnɨ̂ŋ ɨ̀saꞌa anu wò aa ɛ?”

¹¹Màŋgyɛ̀ wa a kwiꞌi mə, “Kaa ŋù tsù à sɨ̀ ghu tswê, M̀màꞌàmbî.”

Yesu a tɨgə̀ ǹswoŋ mə, “Kaa mə̀ ka waꞌǎ ɨsaꞌa a nu wò kɨ nnɨŋə. Lâ, ghɛ̀ɛ̀ ghô, ǹtsuu ɨnnù jî bɨ bǔ kɨ ghɨ̀rə̀.”

Yesu à laa mbə ŋkàꞌa mbî

¹²Yesu a bû ǹswoŋ a mbo bə̀ ma bya mə, “Mə̀ laa mbə ŋkàꞌa fàa m̀bî. Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə a yòŋə̀ nɨ̂ gha aa, kaa à ka waꞌǎ a mûm m̀fii ɨdɨ̀gə̀ ka ntəə, à ka bàŋnə ɨ tswe nɨ̂ ŋ̀kàꞌa ntswêntɨ̀ɨ̀.”

¹³BaFarɨsai swoŋ ghu mbo mə, “Ò bə kɨ swoŋə annù ǹloŋ ŋgaà yò wò m̀bɔŋ boŋ ànnù yìi mə o swoŋ aa, kaa a sɨ̌ annù nɨ̂ŋkoŋ bə̂.”

¹⁴Yesu a kwiꞌi mə, “Ka mə mə swoŋ annù ǹloŋ ŋgaà yà aa, ànnù yìi mə mə swoŋə aa, à nɨ̂ ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀, ǹloŋ mə mə̀ zî àdɨgə̀ yìi mə mə̀ lo ghu aa, ŋkɨ nzi adɨgə yìi mə mə ghɛ̀ɛ̀ ghu aà. Lâ kaa bù sɨ̌ adɨgə yìi mə mə̀ lo ghu aa, kə̌ adɨgə yìi mə mə ghɛ̀ɛ̀ ghu aa zî.

¹⁵“Nɨ tsə̀rə̀ mɨsaꞌa aa tsǒ bə̀; lâ, kaa mə̀ sɨ ɨsaꞌa ŋû tsərə. ¹⁶Lâ mə̀ bə tɛꞌɛ kɨ tsə̀rə ɨsaꞌà tsə̀rə̀ boŋ mə̀ ka tsə̀rə aa tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋə̀, ǹloŋ mə kaa mə̀ sɨ̌ aa tsiꞌì mə̀ mə̀ tsərə, mə tsə̀rə̀ aa bìꞌi yu wa yìi mə à lɛ ntoo gha aà. ¹⁷Bɨ ŋwaꞌanə a mum nɔ̀ŋsə bù mə, ànnù yìi mə bɨ̀yəfə bi baa bɨ bii aa, à nɨ̂ ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀. ¹⁸Mə swoŋə nɨ̂ ànnù ǹloŋ ŋgaa yà aa, Taà ghà yìi mə à lɛ ntoo gha aa, a kɨɨ̀ ǹswoŋə nɨ̂ ànnù ǹloŋ ŋgaà yà.”

¹⁹Bɨ betə̀ yi mə, “Taà ghò à tswe aa fə aa ɛ?” Yesu a kwiꞌi mə, “Kaa nɨ̀ sɨ̀ gha zî, kaa nɨ̀ sɨ̀ Taà ghà kɨ nzi; nɨ̀ laa bə zi gha boŋ nɨ̀ kɨ nzi Taà.”

²⁰Yesu à lɛ nswoŋ ma jû ɨ̀nnù aa wa noò mə à lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ annù Nwî a mûm ǹdâmàꞌa Nwì, ntswe aa a mbɛ̀ɛ̀ ǹjaꞌà ǹda yìi mə ŋ̀kòm ŋ̀kabə̀ m̀màꞌanwì ɨ̀ lɛ ntswe ghu aà.

Kaa mbə̀ bu bìi nɨ sɨ̀ mɨntɨɨ̀ muu a nu mə nɨŋə aa waꞌǎ wa adɨgə mə mə ghɛ̀ɛ̀ ghu aa ghɛ̀ɛ̀

²¹Yesu a bû ǹswoŋ a mbo bə̀ bya mə, “Mə ka lǒ ghɛ̀ɛ̀ ghâ, tâ nɨ̀ tɨgə nlɔɔ nɨ̂ gha kɨkaŋ, ɨ yi kwo a mûm ɨ̀bɨ bù; àdɨ̀gə̀ yìi mə mə ghɛ̀ɛ̀ ghu aa, kaa mbə nɨ̀ waꞌà ghu ghɛɛ̀.”

²²Bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ baYuda bya swoŋ mə, “À ka baa zwitə aà ɨ̀bɨ̀ɨ nû yì, ǹloŋ mə a swoŋə nɨ mə àdɨgə̀ yìi mə yu ka ghɛ̀ɛ̀ ghu aa, kaa m̀bə bìꞌinə̀ waꞌà ghu ghɛɛ̀ aa ɛ?”

²³A swoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ lò aa fàa atu nsyɛ̂, lâ mə̀ bâŋnə̀ ǹlo aa a aburə, nɨ̀ lò aa fàa mbî, kaa mə̀ waꞌǎ aa fàa mbi lò. ²⁴Mə̀ swǒŋ mə, nɨ̀ ka kwo a mûm ɨ̀bɨ bù aa nloŋ mə nɨ̀ bə tsuu bii mə ‘mə̀ nɨ ghu wa mə mə̀ nɨ ghu aa,’ bəə boŋ nɨ̀ ka kwo a mûm ɨ̀bɨ bù.”

²⁵Bo betə̀ Yesu mə, “Ò bə aa wò aa ɛ?”

A kwiꞌi mə, “Yu wa mə, mə̀ tɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ ǹswoŋ ǹlɔgɨnə a mbìì aà. ²⁶Mə̀ tswe nɨ̀ ɨ̀nnù jî ghàꞌàtə̀ a nswoŋə nloŋə ghuu, ɨ̀nnù jî ghàꞌàtə̀ ǹloŋə annǔ nnɨŋ ɨsaꞌa a nu bù. La, yu wa yìi mə à lɛ ntoo gha aa, a swoŋ aa tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀, mə̀ kɨɨ̀ ǹswoŋ aa ànnù yìi mə mə̀ yùꞌu ghu mbo aa, a mbô m̀bî.”

²⁷Yesu à lɛ nswoŋ ma laa kaa bo waꞌà zi mə à lɛ sɨ ghàà a mbo bo nloŋ aa ŋgaa Nwìŋgɔ̀ŋ Tà. ²⁸A tɨgə̀ ǹswoŋ a mbo bo mə, “Nòò yìi mə nɨ̀ ka yi ŋɛɛ Mu Ŋù a ndəŋ aa, nɨ̀ ka yǐ zi mə ‘mə̀ nɨ ghu wa mə mə̀ nɨ ghu aà.’ Nɨ̀ ka yǐ zi mə kaa mə̀ sɨ annù tsu nɨ àdàꞌâ ya ghɨ̀rə̀, ɨ kɨɨ zɨ mə mə swoŋ aa tsiꞌì ànnù yìi mə Taà ghà à dɨ̀ꞌɨ mə tâ mə̀ swoŋ aà. ²⁹Ŋù wa yìi mə à lɛ ntoo gha aa, à tswe bìꞌi yu, kaa à sɨ̀ gha màꞌàtə̀ mə tâ mə̀ tswe tsiꞌì mə̀ mə̀, ǹloŋ mə mə ghɨ̀rə aa, tsiꞌì ànnù yìi mə a bɔ̀ŋə̀ nɨ̂ yi aà.”

³⁰Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bìi mə bɨ lɛ nyuꞌu ɨnnù jya jìi mə Yesu à lɛ nswoŋ aa, bo lɛ nnɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa ghu nû.

Bə̀ bìi mə kaa bɨ sɨ̌ ɨbùꞌù bə aa bo bɨ̀ ɨ̀bùꞌù

³¹Yesu a tɨgə̀ ǹswoŋ a mbo baYuda bya bìi mə bɨ lɛ nnɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ mya ghu nu aa mə, “Nɨ̀ bə kɨ yuꞌu nɨghàâ na ɨ lwìꞌì ghu mum, bəə boŋ nɨ̀ ka tɨgə bə ŋgǎŋyəgə̂nnù jya tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀; ³²ɨ naŋsə zi annù nɨ̂ŋkoŋ, tâ ànnù nɨ̂koŋ ya à ghɨrə tâ nɨ̀ tsuu ɨbùꞌù bǔ bə.” ³³Bo kwiꞌi mə, “Bìꞌì lo aa a ŋgwɛ̀ꞌɛ Abraham, kaa bìꞌì lɛɛ̀ ŋ̀waꞌǎ ɨbùꞌù ŋû tsù kɨ mbə. Ò tsya aa la ntɨgə nswoŋ mə, ‘Kaa nɨ̀ ka waꞌǎ ɨbùꞌù bǔ mbə aa ɛ?’ ”

³⁴Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Mə̀ swǒŋ tsiꞌì ànnù nɨ̂koŋ a mbo bù mə, ‘Ŋù yìi a ghɨ̀rə ɨnnù jî bɨ aa, à nɨ̂ àbùꞌù a mbô ɨ̀nnù jî bɨ̂. ³⁵Kaa àbùꞌù a sɨ̌ a mûm ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ nɨ̂koŋ tswe, a ŋgwɛ̀ꞌɛ̀ aa a lwìꞌì jwe jwe ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ wâ. ³⁶Ma mùu ajàŋ wa Mu à laa bə fiꞌi gho a ndâ àbùꞌù bəə boŋ kaa ò ka waꞌǎ abùꞌù bù m̀bə bə̂. ³⁷Mə̀ zi mə nɨ̀ fɛ̀ꞌɛ̀ aa a ŋgwɛ̀ꞌɛ Abraham. Lâ nɨ lɔ̀ɔ nzwitə mə̀ aa loŋ mə kaa nɨ̀ sɨ annù yìi mə mə dɨ̀ꞌɨ̀ aa kwɛrə aà. ³⁸Mə swoŋ aa ànnù yìi mə mə̀ yə a mbo Taà aà. La nɨ̀ bâŋnə̀ ŋ̀ghɨrə aa annù yìi mə taà ghùù a swoŋə nɨ a mbo bù aà.’ ”

³⁹Bo kwiꞌi ghu mbo mə, “Taà yìꞌì à nɨ aa, Abraham.”

Yesu a kwiꞌi mə, “À laa mbə mə nɨ̀ bə aa bɔɔ bɨ Abraham, boŋ nɨ ghɨ̀rə mbuu ɨnnù jìi mə à lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ aà. ⁴⁰Lâ nɨ̀ bâŋnə̀ ǹlɔɔ nɨ̂ ǹzwìtə mə̀, ŋù yìi mə mə̀ nɨ̀ ghu wa yìi mə mə̀ swǒŋ annù nɨ̂ŋkoŋ ya mə mə̀ lɛ nyuꞌu a mbo Nwì a mbo bù aà! Ma yû kaa à sɨ̌ annù mə Abraham à lɛ ŋghɨ̀rə̀ bə̂! ⁴¹Nɨ ghɨ̀rə aa annù yìi mə taà ghùù à lɛ ŋkɨ ŋghɨrə aà.”

Bo kwiꞌi mə, “Kaa bìꞌì sɨ̌ bɔɔ bɨ àkwàrə̀ bə̂, bìꞌì tswe aa tsìꞌì nɨ̀ Tà yî mɔ̀ꞌɔtə̂, a bə Nwì.”

⁴²Yesu a swoŋ mə, “À laa bə mə Nwì à nàŋsə mbə aa tsiꞌì Taà ghùù, bəə boŋ nɨ kɔ̀ŋə̀ nɨ̂ ghâ, ǹloŋ mə mə̀ lò aa a mbɛ̀ɛ Nwì ǹzi ntswe faà tsɨ̂tsɔ̀ŋə̀. Kaa mə̀ lɛ ŋwaꞌǎ aa nɨ̀ àtû ya zì, a gha aa a lɛ ntoo Nwî. ⁴³Nɨ̀ sɨ̌ annù yìi mə mə swoŋə zi aa a ya aa ɛ? Tɨgə a ghɨrə aa mə kaa nɨ̀ sɨ lɔ̀ɔ̀ a nyuꞌu nɨ̀ghàâ na aa ɛ? ⁴⁴Nɨ̀ bə aa bɔɔ bɨ taà ghùù, Satan, nɨ kɨɨ nlɔɔ ŋghɨ̀rə aa annù yìi mə taà ghùù a ghɨ̀rə̀ aà. Ǹlɔgɨnə tsiꞌì a mbìi mbìì, taà ghùù à lɛ mbə aa ŋ̀gàŋnzwìtə bə̂. Kaa bo ànnù nɨ̂ŋkoŋ sɨ̀ nɨ̂ ànnǔ tsu tswê, ǹloŋ mə kaa annù nɨ̂ŋkoŋ kaa a sɨ̀ ghu nu tswê. A yi tɨ swoŋə abǎŋnənnù aa, a ghɨrə̀ aa tsiꞌǐ annù yìi mə a tswe ghu nû aa, ǹloŋ mə à bə aa ŋ̀gàŋàbǎŋnənnù, ŋ̀kɨ mbə aa tǎ bɨ̀ ɨ̀bǎŋnənnù. ⁴⁵La tsǒ mə mə swoŋ aa annù nɨ̂ŋkoŋ aa, kaa nɨ̀ waꞌà biì. ⁴⁶Ŋù nɨ̀bù yìi mə à tse swoŋ mə mə̀ ghɨ̀rə annù yî bɨ aa, à nɨ wò aa ɛ? M̀bə mə ka nswoŋə aa ànnù nɨ̂ŋkoŋ nɨ̀ tɨgə̀ waꞌà bii aa a ya aa ɛ? ⁴⁷Ŋù yìi mə à tswe bo Nwì aa, a yuꞌu nɨghàà nɨ Nwî, lâ, kaa nɨ̀ sɨ̀ aa bǔ bɨ̀ Nwì tswê, à nɨ annù yìi a ghɨrə kaa nɨ̀ waꞌà nɨ̀ Nɨ̀ghàà nɨ Nwî yuꞌù aà.”

Yesu bo Abraham

⁴⁸BaYuda betə̀ Yesu mə, “Bìꞌì ghɨ̀rə̂ ǹtɛꞌɛ mbaa waꞌà swoŋ mə, ò nɨ ŋù Samaria, àzwì yî bɨ a kɨ̂ ǹtswe a atoꞌo wò aa ɛ?”

⁴⁹Yesu a kwiꞌi mə, “Kaa àzwì yî bɨ kaa a sɨ̌ a atoꞌo mə̀ tswê. Mə ghaꞌasə aa bə Taà, lâ nɨ̀ bâŋnə̀ ǹtsaꞌa nɨ̂ ghâ. ⁵⁰Kaa mə̀ sɨ aa nɨ̀ghaꞌà na lɔ̀ɔ̀. La ŋù yì mɔ̀ꞌɔ à tswe ghu mə a lɔ̀ɔ̀ nɨghaꞌà na ŋkɨɨ nsaꞌa nɨ̂ ɨ̀saꞌâ ghâ. ⁵¹Mə̀ swoŋ tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ a mbo bù mə, ŋù yìi mə a lə̀ə nɨghàâ na aa, kaa à ka yǐ waꞌà nɨwo burə nyə yə.”

⁵²BaYuda bya bɨ swoŋ ghu mbo mə, “Bìꞌì nàŋsə̀ mə̂ nzi tsɨ̂tsɔ̀ŋ mə demon à tswe a toꞌo wò. Abraham à lɛ ŋkwo, ŋ̀gǎŋntoo Nwî ɨ kɨ ŋkwokə, lâ ò bâŋnə̀ ǹswoŋə nɨ mə, ŋù yìi mə a lə̀ə̀ nɨghàâ no aa, kaa à ka yǐ waꞌǎ nɨwo yweꞌetə̀! ⁵³Taà yìꞌì Abraham à lɛɛ̀ ŋ̀kwo, o lɔ̀ɔ̀ aà ǹswoŋ mə ò tsyàtə Abraham aa ɛ? Ŋ̀gǎŋntoo Nwî tsɨ̀m ɨ lɛɛ̀ ŋ̀kɨ ŋkwokə. Ò mɔ̀ɔ̀ntə mə ò bə aa wò aa ɛ?”

⁵⁴Yesu a kwiꞌi mə, “Mə̀ laa kɨ lɔ̀ɔ̀ aà nɨ̀ghaꞌà na mə̀mbɔŋ boŋ nɨ̀ghaꞌà na nya nɨ ka tsyà tsiꞌì àdàŋə̀ àdàŋə̀. Ŋù yìi mə a ghaꞌasə nɨ̂ gha aa, à laa mbə aa Taà, wa yìi mə nɨ twoŋə nɨ Nwìŋgɔ̀ŋ ghùù aà. ⁵⁵Kaa nɨ̀ tɛꞌɛ waꞌà yi zî, la mə̀ zi yi. M̀bə mə̀ swoŋ mə, mə̀ sɨ̀ yi zi, boŋ mə̀ bə aa ŋgàŋàbǎŋnənnù tsǒ bù. Lâ mə̀ zi yi, ŋ̀kɨɨ nləə nɨ nɨ̀ghàâ ni. ⁵⁶Taà ghùù Abraham à lɛ ndorɨtə a nyə nòò yìi mə mə̀ lɛ ntswe nɨ̂ zi ghu aà; à lɛ ŋkɨ nyə, ŋkɨ ndorɨtə.” ⁵⁷Bo swoŋ ghu mbo mə, “Kaa ò bùrə tɨ ɨlòò mɨghum mi ntaà bə, m̀baŋnə nswoŋ mə, ò lɛɛ̀ ǹyə Abraham aa ɛ?”

⁵⁸Yesu a kwiꞌi mə, “Mə̀ swǒŋ tsiꞌǐ annù nɨ̂koŋ a mbo bù mə, ‘m̀bɔŋ tâ bɨ̀ jwe Abraham boŋ mə̀ nɨ yu wa mə nɨ ghu aà.’ ”

⁵⁹À swòŋ mə̂ laà, bɨ bwɛɛ̀ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀ ǹlɔɔ mə bɨ tumtə yi ghu, a bə̀ə̀rə̀ m̀bwɛ yi, ǹtɨgə mfɛꞌɛ yi wa mûm ǹdâmàꞌanwì.

Yesu à ghurə ŋû yìi mə bɨ lɛ njwe a fəꞌə̀ aà

¹Yesu à kà mə aa ntsya, nyə ŋû yìi mə bɨ lɛ njwe a fəꞌə̀ aà. ²Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ betə̀ yi mə, “Rabbi, àa ɨ̀bɨ wo mə ɨ lɛ ŋghɨ̀rə̀ bɨ jwê ŋû ghû a fəꞌə̀ aa ɛ? Ɨbɨ ɨ lɛ mbaa aà m̀bə aà ɨ̀ yi kə̀ yì taà yì bô ǹdè yì aa ɛ?” ³Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə, “Kaa àfə̀ꞌə̂ yi a sɨ̀ nɨ̂ ànnǔ tsu tswê ǹloŋ ɨbɨ̂ yi kə̀ yì taà yì bô ǹdè yì bə̂. À fə̀ꞌə̀ aa mə tâ bɨ̀ tsya a njɨ̌m àfə̀ꞌə̂ yi, nyə mɨdaꞌa mɨ Nwî. ⁴Tsǒ mə nòò à burə a siꞌinə aa, a kuꞌunə mə tâ bìꞌinə̀ ka mfaꞌa ɨfàꞌà yu wa yìi mə à too gha aà; ɨ̀tugə ɨ fii nzi ajàŋ yìi mə kaa ŋù à kaa waꞌǎ ɨfàꞌà bû ŋ̀ka mfaꞌa. ⁵M̀bə yìi mə̀ tswe fàa mûm m̀bi aa, mə̀ nɨ̂ ŋ̀kàꞌa m̀bî.” ⁶Yesu à swòŋ mə̂ ma mùu ajàŋ aa, ǹtwu mɨtwyɛ a nsyɛ, ntaꞌanə atsɨtsaꞌa ghu; ǹlɔgə atsɨ̀tsaꞌa ya, nyɔꞌɔ miꞌi mɨ ŋû wa ghu, ⁷ǹswoŋ ghu mbo mə, “Ghɛɛ nsìꞌi nsî gho a mûm àtsòòlə Siloam.” (Ǹjiꞌì ɨ̀kùm ma ghû ɨ̀ bə aa mə “ǹtoò.”) Maa ajàŋ, ŋù wa a ghɛɛ̀, ǹsiꞌi nsî yi, m̀bu ŋka mbɨɨ ntɨgə nyə nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀.

⁸Bǎmbɛ̀ɛ̀ ǹdùgə bi bo bɨ̀ bə̀ bìi mə bɨ lɛ sɨ yə nìi, a lɔɔ̀ nɨ̂ ǹjoo a mbii aa, bɨ betə̀ mə, “À sɨ̀ ŋû wa mə à kɨ̀ sɨ tswe nɨ a mbɛ̀ɛ̀ mânjì ǹlɔɔ nɨ̂ ǹjoo aa à ghuà bə aa ɛ?” ⁹Bǐ mɔꞌɔ bɨ kwiꞌi mə, “À nɨ ghu,” la bǐ mɔꞌɔ bɨ swoŋ mə, “Ŋ̀gaŋ kaa à sɨ̀ ghu bə̂; à bə aa bə finə.” La ŋù wa yumbɔŋ a bâŋnə̀ ǹswoŋ mə, “Mə̀ bə aa ŋù ma wâ.” ¹⁰Bo betə̀ yi mə, “Ò tsya aa mə akə mbɔŋ miꞌì mo ŋaꞌanə tsɨ̂tsɔ̀ŋə̀ aa ɛ?” ¹¹A kwiꞌi a mbo bo mə, “Ŋù wa mə bɨ twoŋə nɨ Yesu aa, à ghɨrə ŋghɨ̀rə atsɨtsaꞌa, nyɔꞌɔ miꞌì ma ghu, ǹswoŋ mə tâ mə̀ ghɛɛ nsiꞌi nsî gha a atsòòlə Siloam. Mə̀ ghɛ̀ɛ̀ mə̂, ŋ̀ghɛsə ǹsìꞌì ǹsî gha aa, ǹlɔ̀gɨ̀nə̀ ǹtɨgə nyə ɨdɨgə.” ¹²Bɨ betə̀ yi mə, “Yesu ghuu, à fə̀ aa ɛ?” A kwiꞌi mə, “Kaa mə̀ sɨ̀ zî.”

A ajàŋə BaFarɨsai lɛ ntɨgə nlɔɔ annù ǹloŋ ànnǔ ŋghurə m̀fə̀ꞌə̀nə̀ wa aa

¹³Bɨ lɔgə̀ ŋû wa mə à lɛ mfə̀ꞌə̀ ǹlɔgɨnə a mbɔrə aa, ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ ghu a mbo baFarɨsai. ¹⁴Ǹjwi ya mə Yesu à lɛ ntaꞌanə atsɨtsaꞌa ŋghùrə mfə̀ꞌə̀nə̀ wa ghu, a lɔgɨ̀nə̀ ǹtɨgə nyə ɨdɨgə aa, ɨ̀ lɛ mbə aa ǹjwîŋgɔ̀ŋə̀. ¹⁵BaFarɨsai, yaa ŋgaa, bɨ ghɛɛ̀ nɨ̂ m̀bìì ŋkɨ mbetə ŋû wa mə à tsyà aa mə akə mbɔŋ kɨ yə ɨdɨgə lɛ. A kwiꞌi a mbo bo mə, “À ghɨrə nyɔꞌɔtə miꞌî ma nɨ̀ àtsɨtsaꞌa; à yɔ̀ꞌɔ̀tə̀ mə̀ aa, mə̀ siꞌì ǹsî gha, ǹtɨgə nyə nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀ tsɨ̂tsɔ̀ŋə̀.”

¹⁶BaFarɨsai bî mɔꞌɔ bɨ swoŋ mə, “Kaa ŋù yìi mə à ghɨ̀rə annù ma yû aa kaa mbə waꞌà aa mbo Nwì lô, ǹloŋ mə kaa à sɨ nɔ̂ŋsə̀ ǹjwîŋgɔ̀ŋ ləə aà.” La bo bî mɔꞌɔ bɨ betə̀ mə, “M̀bə ŋù yìi mə à nɨ ŋgàŋghɨ̀rə̂ ɨ̀nnù jî bɨ a kâ ŋ̀ghɨrə ɨlènsə̀ tsiꞌì tsǒ juà aa mə akə aa ɛ?” Ma mùu ajàŋ, àyàtə̀ a lɛ ntɨgə mfɛ̀ꞌɛ̀ a tɨtɨ̀ɨ bo.

¹⁷BaFarɨsai bû ŋ̀ghɛɛ nɨ̂ m̀bìì m̀betə ŋû wa mə, “Tsǒ mə à ghɨ̀rə ŋŋaꞌa miꞌì mo aa, ò swǒŋ mə akə nloŋ ŋgaà yì aa ɛ?” Ŋù wa a kwiꞌi a mbo bo mə, “À nɨ ŋ̀gàŋntoò Nwì.”

¹⁸Kaa Bɨ̀saꞌa bɨ alaꞌa bɨ baYuda bɨ lɛ waꞌà kɔ̀ŋ mə mbə bɨ bii mə ŋù wa à lɛ mfòò m̀fəꞌə mbɔ̌ŋ bǔ kɨ yə ɨdɨgə ɨ yweꞌe a noò yìi mə bɨ lɛ ntwoŋə taà yì bô ǹdè yì, ¹⁹m̀betə waa mə, “Ŋù ghû àa tsiꞌì mû ghùù aa ɛ? Nɨ̀ swǒŋ mə bɨ lɛ njwe yi aa a fəꞌə̀, à tɨgə̀ ǹtsya aa la tsɨ̂tsɔ̀ŋ m̀bɔŋ kɨ yə ɨdɨgə aa ɛ?”

²⁰Taà yì bô ǹdè yì kwiꞌi mə, “Bìꞌì zi mə à nɨ mû yìꞌì, ŋ̀kɨ nzi mə bìꞌì lɛ njwe yi aa a fəꞌə̀, ²¹lâ kaa bìꞌì sɨ̌ ajàŋ yìi mə à tsya mbɔŋ kɨ yə ɨdɨgə tsɨ̂tsɔ̀ŋ aa zî. Kaa waꞌǎ ŋû yìi mə à ŋàꞌa miꞌì mi aa kɨ nzi. Nɨ̀ betə yi; à tɨ̀gə̂ ǹdɨ̀ɨ̂, m̀bə à tse kwiꞌi yumbɔŋə̀!” ²²Taà yì bô ǹdè yì lɛ nswoŋ ma mùu ajàŋ aa nloŋ mə bɨ lɛ sɨ bɔꞌɔ bɨsaꞌa bɨ alaꞌa bɨ baYuda, ǹloŋ mə à lɛ tɨ bə aa, boŋ bô tàŋtə̀ mə̂ mə, ŋù tsù yìi mə à bìi, nswoŋ mə Yesu à nɨ̂ Àyɔꞌɔ̀ Nwì wa aa, boŋ bɨ ka fiꞌi yi a mûm ǹdâŋghòtə bo. ²³A bə̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə taà yì bô ǹdè yì lɛ nswoŋ mə, “À tɨgə̂ ǹdɨ̀ɨ̂; nɨ̀ betə yi aà.”

²⁴Bo bû ŋ̀kwatə ntwoŋə ŋû wa mə bɨ lɛ njwe a fəꞌə̀ aa ŋgaa yìi mə ɨ̀ yweꞌe ji baa aa, nswoŋ ghu mbo mə, “Ghaꞌasə Nwî, ǹswoŋə annù nɨ̂ŋkoŋə̀ yô! Bìꞌì zi mə ŋù ghû mə à ghɨ̀rə ŋghùrə̀ gho aa, à nɨ̂ ŋ̀gàŋghɨ̀rə ɨ̀nnù jî bɨ̂.”

²⁵Ŋù wa a kwiꞌi mə “Kaa mə̀ sɨ̀ gha zi mə ŋù ghû à nɨ ŋgàŋghɨ̀rə ɨ̀nnù jî bɨ kə̀ à sɨ̀ ghu bə̂. Ànnù yî fùùrə̀ yìi mə mə̀ zi aa a nɨ mə; mə̀ lɛ mfə̀ꞌə̀, lâ, tsɨtsɔ̀ŋ, mə yə ɨdɨgə.”

²⁶Bo betə mə, “À ghɨ̀rə ŋghɨ̀rə̀ aa mə akə a nu wò aa ɛ? À ghɨ̀rə ŋŋaꞌa miꞌì mo aa mə akə aa ɛ?”

²⁷A kwiꞌi a mbo bo mə, “Tɨgə mə̀ bà mə aa nswoŋ a mbo bù, kaa nɨ̀ waꞌà nɨ̀ ghuu kɔŋə̀ nɨ a nyuꞌutə̀! Ǹjiꞌì ànnù yìi mə nɨ bù ǹlɔɔ mə mə̀ kwatə aa, à nɨ̂ àkə̀ aa ɛ? À bə tsò nɨ kɨɨ nlɔɔ nɨ̂ m̀bə̂ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji aa ɛ?”

²⁸À kwìꞌì mə̂ laà aa, bɨ bəgɨ̀tə̀ yi, ǹswoŋ mə, “Ò nɨ ŋ̀gàŋyəgə̂nnù m̀bâ ma wa yì mɔ̀ꞌɔ̂; la a mbo bìꞌì, bìꞌì bə aa ŋgǎŋyəgə̂nnǔ Moses. ²⁹Bìꞌì zi mə Nwì à lɛ ŋghàà a mbo Moses; lâ ŋ̀ghɛɛ nɨ̂ m̀bâ ghû, kaa bìꞌì tɛꞌɛ waꞌǎ adɨgə yìi mə à lo ghu aa zî.”

³⁰Ŋù wa a kwiꞌi a mbo bo mə, “Ànnù muù à nɨ̂ ànnu mə a tsya ghâ. Kaa nɨ̀ sɨ adɨgə yìi mə à lo ghu aa zi, la a bâŋnə̀ ŋ̀ghurə gha nɨ̀ àfə̀ꞌə̂ ya!

³¹“La bìꞌinə̀ zi tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀ mə kaa Nwì à sɨ annù a mbo ŋgǎŋghɨ̀rə ɨnnù jî bɨ yuꞌutə; La ŋu yìi mə a bɔꞌɔ nìi ŋkɨɨ ŋghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə a lɔ̀ɔ̀ aà, Nwi a yuꞌutə annu ghu mbô.

³²“Ǹlɔgɨnə a mbèꞌènə mbi, kaa ŋù tsù à lɛɛ̀ ŋ̀waꞌà yuꞌu mə ŋù tsù à lɛɛ̀ ŋ̀ŋaꞌa miꞌi mɨ ŋû yìi mə bɨ lɛ njwe a fəꞌə aa a kâ ǹyə ɨdɨgə! ³³M̀bə ŋù ghû a tsuu aa a mbo Nwǐ lǒ, boŋ kaa mbə a waꞌà zî àjàŋ yìi mə mbə yu ghɨrə̀ ànnù tsiꞌì tsǒ yuà.”

³⁴Bo kwiꞌi ghu mbo mə, “Bɨ lɛ njwe gho aa a mûm ɨ̀bɨ yìi ɨ swerə, ò tɨgə̀ ǹlɔɔ aà ŋ̀ka ndɨ̀ꞌɨ̂ yiꞌi aa ɛ?” Bɨ swòŋ mə̂ laa aa, mfurə yi a mûm ǹdâŋghòtə bo.

Àfə̀ꞌə̂ Azwì

³⁵Yesu à yùꞌù mə annù yìi mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ aa, ǹlɔɔ ŋû wa, m̀betə yi mə, “Ò nɨ̌ŋ ǹtɨɨ̂ gho a nu Mu Ŋù aa ɛ?”

³⁶Ŋù wa a kwiꞌi ghu mbo mə, “Swoŋə ŋû yìi mə Mu Ŋù à nɨ ghu aa, a mbo mə̀, Taà ghà, tǎ tâ mə̀ bii yi.”

³⁷Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Ò yə̀ mə̂ yi, wa à nɨ yu yìi mə a ghàà a mbo wò tsɨ̂tsɔ̀ŋ aà.”

³⁸Ŋù wa a swɛ̂tə̀ mɨ̀kùꞌùtə̂ mi a nsi Yesu ǹswoŋ ghumbo mə, “M̀màꞌàmbî, mə̀ bìî!”

³⁹Yesu a swoŋ mə, “Mə̀ lɛ nzì fàa mbi aa mə bɨ ka nsaꞌa bə̂, mə tâ bɨ̀fə̀ꞌə̀nə̀ ka nyə ɨdɨgə, tâ bə̀ bìi mə bɨ bàŋnə̀ ǹyə ɨdɨgə aa, tâ bɨ̀ fəꞌə.”

⁴⁰BaFarɨsai bî mɔꞌɔ bìi mə bɨ lɛ ntswe ghu nyuꞌu ajàŋ yìi mə à swoŋ ma mùu ajàŋə̀ aa, m̀betə̀ ghu mbo mə, “Bìꞌì mɔ̀ɔ̀ntə mə kaa ò sɨ lɔ̀ɔ̀ aà ǹswòŋə mə bìꞌì kɨ mfə̀ꞌə̀ aa ɛ?”

⁴¹Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə, “À laa bə mə nɨ̀ fə̀ꞌə boŋ kaa ɨ̀saꞌa ɨ sɨ a nu bu kuu; la mbə yìi mə nɨ bàŋnə̀ m̀mɔɔntə nɨ mə nɨ yə ɨdɨgə aa, àa ǹjiꞌì ànnù yìi mə ɨ̀saꞌa ɨburə a nu bù aà.”

Nɨ̀ghàà nî nǎnaa nloŋə ntsèèmbî

¹Yesu a swoŋ mə, “Mə swoŋ aa tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ a mbo bù; ŋù yìi mə à sɨ bə a ntsǔ ŋkya tsyà ŋ̀kuu nɨ a ŋkya mbînjə̀rə̀, m̀baŋnə ŋkɔꞌɔ nɨ bə a atu ŋkya ŋkuu aa, à nɨ̂ ǹyə̀rə̂, ŋ̀kɨ mbə aŋgâmɨghee. ²Ŋù yìi mə a tsyǎ a ntsǔ ŋkya, ŋkuu nɨ a ŋkya mbi aa, à nɨ̂ ǹtsèèmbî. ³Ŋù yìi mə a bɛ ntsǔ ŋkya aa, a ŋaꞌà nɨ̀ ǹtsǔ ŋkya ghu mbô; m̀bi jya ɨ yuꞌù nɨ̀ ǹjì yì, a twoŋ nɨ̂ waa a kumə; ǹtɨgə ntsyasə nɨ̂ waa ɨ fɛꞌɛ̀. ⁴Nòò yìi mə à fìꞌìsə̀ mə̂ waa laa, a kâ ŋ̀ghɛɛ nɨ a mbìì, m̀bi jya ɨ tɨgə̀ ǹyoŋə, ǹloŋ mə ɨ zî ǹjì yì aà. ⁵Ŋ̀gɨ̀ɨ̀ à bə zì boŋ kaa ɨ sɨ̀ yi yoŋə̀, m̀baŋnə ŋkhə̀ nɨ̂ yi khə̀, ǹloŋ mə kaa ɨ sɨ̌ njì ŋ̀gɨ̀ɨ̀ zi aà.”

⁶Yesu à lɛ nswoŋ nɨghàà nî nǎnaa ma nû a mbo bo, la kaa bo waꞌǎ annù yìi mə à lɛ sɨ swoŋ a mbɔ bo aa zî.

⁷Yesu a bû ŋ̀kwatə nswoŋ mə, “Mə swoŋə aa tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ a mbo bù: Mə̀ nɨ ntsǔbùꞌu mbînjə̀rə̀. ⁸Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ ntsyǎ mbìì yà aa, à nɨ bɨ̀yèrə ŋkɨ mbə bâŋgâmɨghee. La kaa mbi jya ɨ lɛ waꞌǎ njì yàà yuꞌutə̀. ⁹Mə̀ nɨ̂ ǹtsǔbùꞌù. Ŋù yìi mə à tsyà nɨ mə̀ ŋ̀kuu aà, à ka yweenə; àa kɨ kuu ɨ kɨɨ fɛ̀ꞌɛ, ɨ kɨɨ yə nɨ̂ ŋ̀gɛ̀ɛ̀ yî ǹsɨgɨ̀nə̀ a ŋkurə̂. ¹⁰Ǹyərə a kɨɨ nzi aa tsiꞌǐ a nyə̀rə, ɨ zwitə, ɨ kɨɨ ta ŋgɨꞌɨ ghu. Lâ mə̀ zǐ aa mə tâ bɨ̀ tswe nɨ ǹtswêntɨ̀ɨ̀, ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ luu aà.

¹¹“Mə̀ nɨ ǹtsèèmbi yì ǹsɨgɨ̀nə̀. Ǹtsèèmbî yì ǹsɨgɨ̀nə̀ a kɔ̀ŋə̀ nɨ̂ mfâ ǹtswêntɨ̀ɨ̂ yì m̀bɨꞌɨ ŋkwitu mbinjə̀rə̂ ji. ¹²Ŋ̀gàŋàfàꞌà yìi mə bɨ twu nìi twu, kaa a waꞌǎ ntsèèmbi bə, kaa waꞌǎ mbɔ̂ŋ m̀bi kɨ mbə aa, à bə yə naàŋgwyɛ̀ tâ ɨ̀ ka nzi, boŋ à màꞌàtə̂ m̀bi jya ŋkhə̀ yi; nààŋgwyɛ̀ ya ɨ kô m̀bi jya, àbùgə̀ a kɨ̂ ǹjaꞌanə.

¹³“Ŋù wa mə bɨ twu nìi twu aa, a khə̀ nìi aa nloŋ mə kaa mbi jya sɨ̌ ji bə, kaa a waꞌà kɨ̀ɨ̀ ǹlaŋtə nɨ̂ ànnù ǹloŋ ŋgaa yàà aà.

¹⁴“Mə̀ nɨ̂ ǹtsèèmbi yì ǹsɨgɨ̀nə̀, mə̀ zi mbî jâ, ɨ kɨ̂ ǹzi ghâ, ¹⁵a kɨ̂ mbə ajàŋ yìi mə Taà ghà à zi gha mə̀ kɨ̂ ǹzi Taà ghà aà. Mə̀ kɔ̀ŋə̂ m̀fâ ǹtswə̂ntɨ̀ɨ̂ yà ɨ kwo mbɨ̀ꞌɨ ŋkwitû waa. ¹⁶M̀bî ja jǐ mɔꞌɔ ɨ tswe ghu jìi mə kaa ɨ sɨ̀ mûm àkàrə mbi yulà tswê. Mə̀ tswe nɨ̀ ŋ̀kɨ nlɔ̀gə̂ waa ɨ kɨɨ zì nɨ ju; ɨ ka tɨgə yuꞌu nɨ̂ ǹjì yà, ɨ tɨgə bə akàrə mbi yì fùùrə̀, ɨ kɨɨ tswe nɨ̂ ǹtsèèmbi yì m̀fùùrə̀.

¹⁷“Ǹjiꞌì ànnu yìi Taà ghà à kɔ̀ŋə gha aa à nɨ mə mə kɔ̀ŋə mfâ ǹtswêntɨ̀ɨ̂ yà tǎ bɔ̌ŋ bǔ kwɛrə fu. ¹⁸Kaa ŋù tsù m̀bə waꞌǎ ntswêntɨ̀ɨ̂ yà a mbo mə̀ kwɛrə̀. Mə̀ aa fa ntswêntɨ̀ɨ̂ yà aa tsiꞌǐ a ŋkɔ̀ŋə mə̀. Mə tswe nɨ̀ mɨ̀dàꞌà mə mbə mə̀ fâ, ŋ̀kɨ ntswe nɨ mɨ̀dàꞌà mə mbə mə̀ bû ŋ̀kwɛrə fu. Àâ ànnù yìi mə Taà ghà à swǒŋ mə ta mə̀ aa ŋghɨrə aà.”

¹⁹Ma nuà nɨ̀ghàà nɨ bû ǹzi nɨ̂ ǹyàtə a tɨtɨ̀ɨ baYuda byâ. ²⁰Bo bî ghàꞌàtə̀ lɛ sɨ swoŋə nɨ mə, “À tswe nɨ̀ àzwì yî bɨ̂! A baanə aà bàànə̀! Nɨ yuꞌutə nɨ̂ ànnù yìi mə a swoŋ aa a ya aa ɛ?”

²¹La bǐ mɔꞌɔ bɨ swoŋə̀ nɨ mə, “Ŋù yìi mə à tswe nɨ̂ àzwì yî bɨ aa kaa mbə waꞌà lalà ka ŋghaa! M̀bə àzwì yî bɨ a ghɨrə̀ bɨ̀fə̀ꞌə̀nə̀ ka ǹyə ɨdɨgə aa ɛ?”

Àjàŋə mə bɨ lɛ ntuu Yesu aà

²²À lɛ mbə maà noò laa, a bə nòò m̀fəꞌə̀, ŋ̀kɨ bə noò yìi mə bɨ lɛ sɨ jɨ ɨkoò Ǹsìꞌìtə̂ ǹdâmàꞌanwì a Yerusalem aà. ²³Yesu à lɛ sɨ ghantə ntəə ŋkɔꞌɔ mbu nsɨgə wa adɨgə mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ̂ Ǹtsǔbuꞌu Solomon aà. ²⁴BaYuda bɨ ghotə̀ ŋ̀karɨsə yi mbetə yi mə, “Ò ka lə̀ə̀ yiꞌi a njɨm ɨ yweꞌe aa a noò àkə̀ aa ɛ? Swoŋ tâ à laa atu bìꞌì: Ò bə aa Àyɔꞌɔ̀ Nwì wa aa ɛ?”

²⁵Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə, “Mə̀ fòò mə̂ ǹswoŋ a mbo bù la kaa nɨ̀ waꞌǎ annù yìi mə mə̀ swòŋ aa biì. Mɨ̀fàꞌà mìi mə mə fàꞌa nɨ̂ ɨ̀kǔm Taà ghà aa, mɨ dɨ̀ꞌɨ̀ nɨ̂ ŋû yìi mə mə̀ nɨ ghu aà; ²⁶la kaa nɨ̀ waꞌà biì ǹloŋ mə kaa nɨ̀ sɨ̌ mbînjə̀rə̂ ja bə aà. ²⁷M̀binjə̀rə̂ ja ɨ yuꞌu nɨ̂ ǹjì yà; mə̀ zî waa, ɨ kɨɨ̀ ǹyoŋə nàâ. ²⁸Mə̀ fa nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ lwìꞌi nɨ̂ŋkoŋ aa a mbo bo, kaa tâ bo yi waꞌà kwô bə̂. Kaa ŋù tsù kaa a yǐ waꞌà waa a mbo mə̀ twɛɛ ŋkwɛrə. ²⁹Taà ghà yìi mə à fa waa a mbo mə̀ aa, à tswe nɨ̀ àdàꞌà ǹtsyatə njoò ɨ̀tsɨ̀mə̀, kaa ŋù tsù sɨ̀ ghu tswê yìi mə mbə a twɛɛ̀ waa a mbo Taà ghà ŋ̀kwɛrə. ³⁰Mə̀ nɨ Taà ghà, bìꞌi yu bə aa ayoo yì fùùrə̀.” ³¹BaYuda bya bɨ yùꞌù mə̂ ma la aa, mbwɛɛ ŋgɔ̀ꞌɔ̀ mə bɨ bǔ tumtə yi ghu. ³²Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Mə̀ ghɨ̀rə̀ mə ɨ̀nnù jî ghàꞌàtə̀ jǐ sɨgɨ̀nə a nsi miꞌi bù, jìi mə Taà ghà à fa mə tâ mə̀ ghɨrə; àa yuu annù a tɨtɨ̀ɨ ɨ̀nnù ma jû yìi mə a ghɨrə ǹtɔ̀ŋə̂ ghuu ɨ lwî nɨ̀ tɨgə̀ ǹlɔɔ a tumtə gha aa ɛ?”

³³Bo kwiꞌi ghu mbo mə, “Kaa bìꞌì sɨ lɔ̀ɔ̀ a ntumtə̂ gho aa nloŋə ànnù yî sɨgɨ̀nə̀ ma yû yî tsu mə ò ghɨ̀rə aà. Lâ bìꞌi lɔ̀ɔ ntumtə̂ gho aa nloŋ mə ò bə̀gɨ̀tə Nwî! Ò bə aa tsiꞌì ŋùmɨ̀sɔ̀ŋ lâ m̀baŋnə ntɨgə nlɔɔ nɨ̂ ǹlɔ̀gə̂ ɨ̀bɨ̀ɨnû gho mə ò bə aa Nwì!”

³⁴Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə, “Tɨgə bɨ ŋwaꞌanə a mûm àŋwàꞌànə̀ nɔ̂ŋsə̂ buu mə Nwì à lɛ nswoŋ mə, ‘Nɨ̀ nɨ bɨ̀nwì’?10.34: Ps. 82.6³⁵Bìꞌinə̀ zi mə kaa mbə bɨ waꞌǎ annù yìi mə a tswe a mûm àŋwàꞌànə Nwì aa kwensə̀; mbə Nwì a twoŋ bə̀ bya mə à lɛ mfa ntoò yì a mbo bo aa nɨ bɨ̀nwì, ³⁶a tsyâ aa mə akə nɨ̀ swoŋ a mbo yu wa yìi mə Tà a tsɔꞌɔ nɨ̂ àyoo afàꞌâ yi, ntoo fàa mûm m̀bi aa, mə a bə̀gɨ̀tə Nwî, ǹloŋ mə à swòŋə mə, ‘Mə̀ nɨ Mu Nwì’ aa ɛ? ³⁷Mbə a bə yìi mə kaa mə sɨ ɨ̀nnù jìi mə Taà ghà à swǒŋ mə tâ mə̀ ka ŋghɨrə aa ghɨ̀rə̀, nɨ̀ tsuu mɨ̂ntɨɨ̀ muu a nu mə̀ nnɨŋə. ³⁸Lâ m̀bə mə̀ ka ŋghɨrə aa ma juù ɨ̀nnù, ka mə nɨ̀ sɨ̀ gha bii aa, a kuꞌùnə̀ mə boŋ nɨ̀ laa mbii ɨnnù jìi mə mə ghɨ̀rə̀ aà, tǎ zi ŋgaa yî mɔ̀ꞌɔ mə Taà ghà à tswe a mûm mə̀, mə̀ kɨ̂ ntswe a mum Taà.”

³⁹Bɨ bû ǹlɔɔ mə bɨ baŋnə yi, a wiꞌìkə̀ m̀bwɛ yi a tɨtɨ̀ɨ bo.

⁴⁰Yesu a bû ǹlo ndàŋsə̀ ǹtoo a njii ŋ̀kǐ Jordan, wa adɨgə mə Jɔn à lɛ sɨ murə bə̂ ghu a ŋkì aà, ǹtɨgə ntswe ghu. ⁴¹Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ lɛ nzì ghu mbô. Bo lɛ sɨ swoŋə nɨ mə, “Jɔn, kaa à lɛ waꞌǎ ɨ̀lènsə̀ ghɨrə̀, lâ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə à lɛ nswoŋ nloŋ ŋgaa ŋù ghuà aa, ɨ fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ ǹlaa.” ⁴²Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bìi mə bɨ lɛ nzì ghu aa bɨ nɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa ghu nû.

Nɨ̀wo nɨ Lazarus

¹Ŋù yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ ntswe ghu, ɨ̀kûm yi ɨ bə Lazarus, ǹtswe nɨ a alaꞌa Bethany, ŋ̀ghɨrə ŋwò nɨghɔ̀ɔ̀. Bethany ghû à lɛ mbə alaꞌa yìi mə Mary bo mumaà yì Martha lɛ sɨ tswe ghu aà. ²(Mary ma ghû, à nɨ wa mə à lɛ ŋkùrə̀ mɨghurə mɨ àtɨ̀ndùù mya a mɨkòrə Yesu ǹtɨgə nyɛꞌɛ nɨ̂ ɨ̀nǒŋtû ji aà. Lazarus ghû mə à lɛ sɨ ghɔ̀ɔ̀ aa, a lɛ mbə mumaà yì yî m̀bâŋnə̀.) ³Bɨ̀jààntə̀ bi bya bɨ lɛ ntoo ŋkɨ̀ɨ̀ a mbo Yesu ǹswoŋ ghu mbo mə, “M̀màꞌàmbî, ǹsûkàꞌâ ghò wa mə ò kɔ̀ŋə aa a ghɔ̀ɔ̀.”

⁴Nòò yìi mə Yesu à lɛ nyuꞌu ŋkɨ̀ɨ̀ ghu aa, nswoŋ mə, “Kaa nɨ̀ghɔ̀ɔ̀ nɨ Lazarus nû kaa nɨ ka waꞌà aa nɨ nɨ̀wo lwìꞌìsə̀; nɨ̀ghɔ̀ɔ̀ nû nɨ zi aa mə nɨ zì nɨ nɨ̀ghaꞌa a mbo Nwì, ɨ kɨɨ bə mânjì yìi mə Mu Ŋù a ka kɨɨ kwɛrə nìi nɨghaꞌa ghu.”

⁵Yesu à lɛ ŋkɔ̀ŋə̀ Martha nɨ mumaà yì Mary nɨ Lazarus. ⁶Ka mə à lɛ ŋkɔ̀ŋə̀ waa tsiꞌǐ annù aa, à kwɛ̀rə̀ mə̂ ŋ̀kɨ̀ɨ̀ nɨghɔ̀ɔ̀ Lazarus wa aa, m̀bu ntswe maa adɨgə njwi ji baà. ⁷Ǹjwi jya ji baa ɨ tsyà mə aa, a swoŋ a mbo ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya mə, “Nɨ̀ ghɨrə bìꞌinə̀ bu mbɨ̀ɨ̀ ŋ̀ghɛɛ fu a alaꞌa Yudea.”

⁸Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ kwiꞌi ghu mbo mə, “Rabbi, ò wàꞌàtə mə kaa aghaꞌa a burə tɨ̀ sàꞌàtə̀ mə, bə̀ bɨ adɨgə ma bya kɨ lɔ̀ɔ ntùmtə wò nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀, ò bû ǹlɔɔ nɨ̂ m̀bɨɨ ghɛ̀ɛ̀ ghu aa ɛ?”

⁹Yesu a swoŋə a mbo bo mə, “Tɨgə ɨ̀bàŋtə̀ noò ɨ tswe nɨ̂ ǹjwi aa nɨ̀ghûm ǹtsò baa aa ɛ? Maa ajàŋ, ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə a karə a siꞌinə aa, kaa à sɨ mɨkòrə̂ mi tumtə ŋwo, ǹloŋ mə a yə nɨ̂ ŋ̀kàꞌa mbi ghù aà. ¹⁰Lâ ŋù yìi mə a zì nɨ̂ ɨ̀tugə aa, a fɨɨ̀ŋkə̀ ŋ̀wo, ǹloŋ mə kaa à sɨ̀ nɨ̂ ŋ̀kàꞌà tswê.” ¹¹Yesu à swòŋ mə̂ ma la aa, m̀bù ŋ̀kuꞌusə mə, “Ǹsûkàꞌa yìꞌinə̀ Lazarus a bwii aa bwìì, lâ mə ka ghɛ̀ɛ ɨ tsɨ̀gɨ̀tə̀ yi tâ à bɨɨnə fɨlô.” ¹²Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ kwiꞌi ghu mbo mə, “M̀màꞌàmbî, m̀bə a ka mbwii aa bwìì boŋ à ka bǔ bɨ̀ɨ̀nə ɨ tswe fu ntɨ̀ɨ̀.”

¹³Yesu à lɛ sɨ lɔ̀ɔ̀ aà ǹswoŋ mə Lazarus à kwô aa kwò, lâ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ bâŋnə̀ m̀mɔɔntə mə Yesu a swoŋ aa tsiꞌì fɨ̀lo fì bwìì. ¹⁴Yesu a tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ nɨ̂ m̀bìì ǹlaansə a mbo bo mə, “Lazarus à kwò mə̂, ¹⁵lâ ǹloŋ ŋkwitû ghuu, mə̀ dòrɨ̀tə mə kaa mə̀ ghɨ̀rə ŋwaꞌà biꞌi yu tswê aa, tǎ tâ nɨ̀ tsya ghu mbii. Tsɨ̂tsɔ̀ŋ nɨ̀ ghɨrə bìꞌinə̀ ghɛɛ ghu mbɛ̀ɛ̀.”

¹⁶Thomas, wa mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ mu bɨ̀nwì aa, a swoŋ a mbo ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu jya jǐ mɔꞌɔ mə, “Nɨ̀ ghɨrə tâ bìꞌinə̀ yoŋə ndɨ̀ꞌɨ̀nnù yiꞌinə̀ tâ bìꞌinə̀ nɨ̀bo ghɛɛ tà a bə nɨwo, bìꞌinə̀ nɨ̀bò kwô!”

Yesu à nɨ̂ ǹywèènə nɨ̀ nɨ̀wo ŋ̀kɨ mbə ntswêntɨ̀ɨ̀

¹⁷Nòò yìi mə Yesu à lɛ nzì ŋkuꞌu a Bethany aa, nyə mə à lɛ tɨ bə aa boŋ Lazarus à kwò mə̂, bɨ twiŋə̀ yi, ǹjwi ɨ tsyâ ji nɨkwà. ¹⁸A nlǒ a Bethany ŋghɛɛ nyweꞌe a Yerusalem à lɛ mbə tsǒ bɨmalə̀ bi baà, ¹⁹maa ajàŋ baYuda bî ghàꞌàtə̀ bɨ lɛ nzì a mbɛ̀ɛ Martha bo Mary a nləꞌətə mɨ̀ntɨɨ̀ myaa nloŋ annù nɨwo mumaà wàà wâ.

²⁰Nòò yìi mə Martha à lɛ nyuꞌu mə Yesu a zì aa, mfɛ̀ꞌɛ̀ ŋ̀ghɛɛ a mbòô yi, la Mary a bâŋnə̀ ǹtswe a ndâ. ²¹Martha à ghɛ̀ɛ̀ mə̂ m̀boo Yesu aa nswoŋ ghu mbo mə, “M̀màꞌàmbî, ò kɨ̀ baa tswe faà boŋ kaa mumaà gha ghû kaa à sɨ̀ kwô! ²²Lâ mə̀ zi tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ mə, tsiꞌì tsɨ̀tsɔ̀ŋ ò bə betə annù yìi mə o lɔ̀ɔ̀ aa, boŋ Nwì à ka fa a mbo wò.”

²³Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Mumaà ghò ghû à ka bǔ bɨ̀ɨ̀nə̀ fu.”

²⁴Martha a kwiꞌi ghu mbo mə, “Mə̀ zi mə à ka yǐ bɨ̀ɨ̀nə̀ fu a noò yìi mə bɨku bɨ bə̂ ka yǐ yweenə nɨwo a njwî ǹlwìꞌìnjɨ̀mə̀ aà.”

²⁵Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Mə̀ nɨ ǹywèènə nɨ̀ nɨ̀wo, ŋkɨ mbə ntswêntɨ̀ɨ̀. Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à nɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yì a nu mə̀ aa, à ka tswe ntɨ̀ɨ̀, ka mə mbə a tɛꞌɛ ŋkwo kwo. ²⁶Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à ntswe ntɨ̀ɨ̀ ŋ̀kɨ nɨŋ ntɨɨ̀ yì a nu mə̀ aa, kaa à ka yǐ waꞌà kwô. Ò bii ma yû ànnù aa ɛ?”

²⁷Martha a kwiꞌi mə, “Ɨ̀ɨ̀ŋə, M̀màꞌàmbî, mə̀ bìî! Mə̀ bìi mə ò laa mbə Ayɔꞌɔ̀ Nwì, m̀bə Mu Nwì, wa yìi mə à lɛ ntswe nɨ̂ m̀fɛ̀ꞌɛ fàa mbi aà.”

Àjàŋ mə Yesu à lɛ nyə̀ꞌə̀ aa

²⁸Martha à swòŋ mə̂ ma mùu ajàŋ aa, ŋ̀ŋeꞌesə mbɨɨ ŋghɛ̀ɛ a ntwoŋ mumaà yì Mary. À ghɛ̀ɛ̀ mə̂ aa nswoŋ ghu mbo mə, “Ǹdɨ̀ꞌɨ̀nnù à zì mə̂, à laa ŋkɨɨ mbetə nɨ̂ ghô.” ²⁹Mary à yùꞌù mə̂ aa mburə mbɨɨnə mfɛ̀ꞌɛ̀ ŋ̀ghɛɛ a mbòô yi. ³⁰(À lɛ sɨ bə maa noò aa boŋ kaa Yesu kaa à burə tɨ̀ wa ǹjɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kuu, lâ m̀burə aa tsiꞌì wa adɨgə mə Martha à ghɨ̀rə mmàꞌàtə̀ yi ghu aà.) ³¹BaYuda bìi mə bɨ lɛ ntswe a mûm ǹda bo Mary wa adɨgə nɨwo aa, bɨ yə̀ mə̂ a jàŋ yìi mə à bɨ̀ɨ̀nə ŋka mfɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ̀ aa, m̀mɔɔntə mə a ghɛ̀ɛ̀ aa wa atu nɨsyɛ̀ a nyə̀ꞌə ghu, ǹtɨgə nyoŋə nìi.

³²Mary à ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ŋ̀kuꞌu wa adɨgə yìi mə Yesu à lɛ ntswe ghu aa, nyə yi, ŋ̀wò ghu mɨkòrə̀, ǹswoŋ mə, “M̀màꞌambî, ò kɨ̀ baa bə tswe faà boŋ kaa mumaà ghà ghû kaa à sɨ̀ kwô!”

³³Yesu à yə̀ mə̂ àjàŋ yìi mə Mary bo bɨ̀ bə̀ bya mə bo bo zi aa, bɨ yə̀ꞌə̀nə̀ aa ǹjəŋnə ŋkɨ ŋko mɨlɨ̀ŋnə̀ wàà tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋə̀. ³⁴Yesu a betə̀ waa mə, “Nɨ̀ twìŋə yi aa fə aa ɛ?”

Bo kwiꞌi ghu mbo mə, “M̀màꞌàmbî, zǐ nyə̂.”

³⁵Yesu a yəꞌə̀. ³⁶Bə̀ bìi mə bɨ lɛ ntswe ghu aa bɨ swoŋ mə, “Nɨ̀ yə̂ àjàŋ yìi à lɛ ŋkɔ̀ŋə̀ yi aà!”

³⁷La bo bî mɔꞌɔ bɨ swoŋ mə, “À lɛ mbaa waꞌà ghɨ̀rə̀ tâ bɨ̀fə̀ꞌə̀nə̀ ka nyə ɨ̀dɨ̀gə̀ aa ɛ? À kɨ̀ waꞌà kɨ̀ ǹzi a ajàŋ yìi mə mbə yu ghɨrə̀ Lazarus a tswe tɨ kwo aa ɛ?”

Àjàŋ mə Yesu à lɛ nyweensə Lazarus aà

³⁸Àjəŋnə̀ a bû ǹtswa Yesu tsiꞌǐ mbə̂ ànnù, a ghɛɛ̀ wa atu nɨsyɛ̀ mə bɨ lɛ ntwiŋə Lazarus ghu aà (nɨ̀syɛ̀ ma nû lɛ mbə aa àbùꞌù mə bɨ to a mûm ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀, ŋ̀kɨ ŋkusə ntsù yi nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀). ³⁹Yesu à zì mə̂ ghu aa, nswoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ lɔꞌɔsə ŋgɔ̀ꞌɔ̀ ya wa ntsù nɨ̀syɛ̀!” Martha, ǹjààntə ŋkû ŋù wa, a kwiꞌi ghu mbo mə, “M̀màꞌàmbî, àyàꞌà a ka lùm siꞌi siꞌi ǹloŋ mə à nɨ njwi ji nɨkwà tsɨ̂tsɔ̀ŋ a jàŋ yìi mə bɨ kɨ̀ twìŋə aà!”

⁴⁰Yesu, a swoŋ ghu mbo mə, “Mə̀ ghɨrə mbaa waꞌǎ a mbo wò swoŋ mə, ò ka yə nɨghaꞌa nɨ Nwî, mə mbə wò bii aa ɛ?” ⁴¹Bo lɔꞌɔ̀sə̀ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀ ya mə bɨ lɛ ŋkusə ntsù nɨsyɛ̀ nya ghu aà. Yesu a ŋɛntə̀ miꞌì mi a ndəŋ nswoŋ mə, “Taà ghà, mə̀ fa mbɨꞌɨkə a mbo wò, ǹloŋ mə o yuꞌutə nɨ̂ ànnù yìi mə mə swoŋ aà. ⁴²Mə̀ zi mə o yuꞌutə nɨ̂ ànnù yìi mə mə swoŋ aa ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨ̂tsɨ̀mə̀, lâ mə lɔ̀ɔ a nswoŋə yulà ànnù tsɨ̂tsɔ̀ŋ aa nloŋ ŋkwitu nnɔ̀ɔ̀ bə̂ bûlà faà, tǎ tâ bo bii mə a gha aa a tòo wò.” ⁴³À màŋsə̀ mə̂ a nswoŋ ma mùu ajàŋ aa, ǹtwoŋə Lazarus tsiꞌì nɨ̂ ǹjì yî ǹtɨ̀ɨ̀, mə, “Lazarus, fɛ̀ꞌɛ nzî!” ⁴⁴Lazarus, a fɛꞌɛ̀, m̀burə nɨ̂ ɨ̀tsə̀ꞌə̀ jya jìi mə bɨ lɛ lɨmtə mbô mi, nɨ mɨ̀kòrə̂ mi, a bɔ̀ꞌɔ nsî yi ghu mbɔŋ ntwiŋ aà. Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ fɛɛ ɨtsə̀ꞌə̀ jya ghu nu, m̀màꞌàtə̀ yi tâ à ghɛɛ.”

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntaŋə annǔ atu Yesu aà

(Mt. 26.1-5; Mk. 14.1-2; Lk. 22.1-2)

⁴⁵BaYuda bya bì ghàꞌàtə̀ mə bɨ lɛ nzǐ a mbɛ̀ɛ Mary wa adɨgə nɨwo aa, bɨ lɛ nyə annù ya yìi mə Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə̀ aa, nnɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa ghu nû. ⁴⁶La bo bî mɔꞌɔ bɨɨ̀ ŋ̀ghɛɛ a mbo baFarɨsai ǹswoŋə annù yìi mə Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə̀ aà. ⁴⁷Maa ajàŋ, baFarɨsai bo bɨ̀ bɨlɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì, bɨ ghɛɛ̀ m̀boonsə bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋndasaꞌa, ǹswoŋ mə, “Bìꞌinə̀ ka ghɨ̀rə̀ aa mə akə aa ɛ? Nɨ̀ yə ɨ̀leǹsə̀ jî ghàꞌà ŋ̀ghaꞌa mə ŋù ghû a ghɨ̀rə̀ aà! ⁴⁸Bìꞌinə̀ bə màꞌàtə̀ yi tâ à ka ŋghɛɛ nɨ̂ m̀bìì ma mùu ajàŋ boŋ bə̀ bɨ̀tsɨ̀m ka bii annù yi, tâ bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ baRoma bɨ̀ zi nta ŋgɨꞌɨ nɨ̂ ǹdâmàꞌanwì yìꞌinə̀ bo bɨ̀ àlaꞌà yiꞌinə̀!”

⁴⁹Ŋù nɨ̀bò yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə ɨ̀kǔm yi ɨ lɛ mbə Kaifas, m̀bə ŋgàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè maa alòò aa, a swoŋ mə, “Ɨ̀tɨ̀rə ndə jî tsu! ⁵⁰Nɨ̀ sɨ̀ zi mə a bɔŋtə mə tâ nɨ̀ zwitə a ŋû yî m̀fùùrə̀ a atu àbùgə̀ bə̂, ǹtsyatə ajàŋ yìi mə mbə nɨ̀ zwitə̀ àlaꞌà tsɨ̀m aa ɛ?” ⁵¹Tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀, kaa à lɛ waꞌǎ annù ma yû swoŋ aa nɨ̂ ɨ̀tu ɨbɨ̀ɨnû yi bə̂; m̀bə yìi mə à lɛ mbə ŋgàŋmàꞌanwì yî ŋ̀wè maa alòò aa, Àzwì Nwì a lɛ ŋghɨ̀rə̀ mə tâ à fìꞌisə ma yû ànnù ǹswoŋ ǹloŋ mə Yesu à lɛ ntswe nɨ̂ ŋ̀kwo a atu baYuda aà, ⁵²kaa tâ à waꞌǎ aa tsiꞌì baYuda bobo bə̂, à lɛ ŋkɨ ntswe nɨ̂ ŋ̀ghòtə bə̀ bɨ Nwî bìi mə bɨ jaꞌanə a mûm m̀bi yǔ ntsɨ̀mə̀ aa, ta tâ bo bə ɨbɨ̀ɨnu yì fùùrə̀.

⁵³Ǹlɔgɨnə maa njwi, bɨ̀saꞌa bɨ alaꞌa bɨ baYuda bɨ tɨgə̀ ǹtaŋ ajàŋ mə bɨ ka zwitə yi. ⁵⁴Maa ajàŋ, Yesu kaa à lɛ sɨ waꞌà bù ŋkarə a tɨtɨ̀ɨ baYuda nyɛ̀ntə, à lɛ mbàŋnə̀ m̀maꞌatə ŋghɛ̀ɛ a mbɛ̀ɛ̀ àdɨ̀gə̀ yî mɔꞌɔ, a mbɛ̀ɛ̀ ǹtaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀, bɨ twoŋə̀ nɨ̂ ɨ̀kùmə alaꞌa wa nɨ Ephraim, bo bɨ̀ ŋgǎŋyəgə̂nnù ji bɨ tɨgə̀ ǹtswe ghu.

⁵⁵Nòò ɨ̀kòò Passa à lɛ ntɨgə ŋkoontə, bə̀ bî ghàꞌàtə̀ lô a alaꞌa ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a Yerusalem a nlə̀ə nû jyaa ɨ̀ laa ajaŋ mə nɔ̀ŋsə̀ à lɛ ndɨ̀ꞌɨ̀ aa, mbɔŋ tâ nòò ɨ̀kòò wa kuꞌu. ⁵⁶Àjàŋ yìi mə bo lɛ sɨ lɔ̀ɔ̀ nɨ̂ Yesu aa, bo bòòntə̀ mə̂ a ndâmàꞌanwì aa, ǹtɨgə mbetə nɨ̂ waa bo nɨ bo mə, “Nɨ̀ mɔ̀ɔ̀ntə mə akə aa ɛ? Nɨ̀ laà mɔɔntə mə à ka zì faa adɨgə ɨkòò aa ɛ?” ⁵⁷À lɛ tɨ bə aa boŋ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bo bɨ̀ baFarɨsai, bɨ tsə̀rə̀ mə̂ mə mbə ŋù tsù a zi adɨgə yìi mə Yesu à tswe ghu aa, a zî ŋ̀kɛꞌɛnə, ta tâ bɨ̀ baŋnə yi.

À àjàŋ yìi mə Mary à lɛ nyɔꞌɔ Yesu nɨ mɨ̀wurə a Bethany aà

(Mt. 26.6-13; Mk. 14.3-8)

¹Ǹjwi ɨ lɛ ntɨgə mburə aa ji ntoꞌo mbɔŋ tâ ǹjwî Passa ɨ̀ zi. Yesu à lɛ nzì a Bethany, wa adɨgə mə Lazarus wa yìi mə à lɛ nyweensə a nɨwo à lɛ sɨ tswe ghu aà. ²Bɨ lɛ nnaŋsə mɨjɨ ghu mbô. Lazarus bo Yesu tswê a atu atɛtə̀, Martha a tɨgə̀ m̀fa nɨ mɨ̀jɨ a mbo bo. ³Mary à lɛ nlɔ̀gə atɨɨ ntsɨŋ mɨghurə mì lùmtə̀ mi atɨ̀ndùù mìi mə mɨ lɛ nnaŋsə mbə tsiꞌì mì narda aa, ntswentə a mɨkòrə Yesu, ǹlɔgə ɨnǒŋtû ji ntɨgə nyɛꞌɛ ghu. Àyàꞌà mɨghurə ya a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ ǹluu wa mûm ǹdâ. ⁴Judas Iscariot, ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù yì yî mɔ̀ꞌɔ mə à lɛ ntswe nɨ̂ m̀fèê yi aa, a swoŋ mə, ⁵“Bɨ ghɨrə waꞌà mɨghurə mù lɔgə̀ m̀fee nɨ àbaꞌatə ŋkabə silva ŋkhɨ̀ ji tarə,12.5: 300 denarii, ŋkabə̀ baGrikia, denarius yî m̀fùùrə̀ a lɛ mbə ŋkabə̀ ŋgàŋàfàꞌà a atû ǹjwî. ǹlɔgə ŋkabə ya ŋkwɛtə ŋgàŋə̂fumə ghu aa a ya aa ɛ?” ⁶Kaa à lɛ waꞌà ma mùu ajàŋ swoŋ aa nloŋ mə à lɛ sɨ ko mɨlə̀ŋnə̀ ŋ̀gàŋə̂mfumə, à lɛ swoŋ aa nloŋ mə à lɛ mbə nyə̀rə aà. Tsǒ mə abàa ŋkabə aa à lɛ sɨ lə̀ə̀ yu aa, à lɛ sɨ ŋeꞌesə mfiꞌitə nɨ yì mɔ̀ꞌɔ̂.

⁷Yesu a tɨgə̀ ǹswoŋ mə, “Màꞌàtə̀ yi! Màꞌàtə̀ yi tâ à ləə mɨ̀ghurə mù a nyɔꞌɔ mə ghu a njwi yìi mə bɨ ka yǐ twiŋə gha ghu aà. ⁸Bu bɨ̀ ŋ̀gàŋə̂mfumə tswe aa tsiꞌì bɨ̀nòò bɨtsɨ̀mə̀, lâ kaa mə̀ ka yǐ waꞌa a tɨtɨ̀ɨ bù aa a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m tswê.”

⁹Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ yìi mə ɨ lɛ mburə ŋghaꞌa ŋghaꞌa aa, ɨ lɛ nyuꞌu mə Yesu à lɛ ntswe a Bethany, ǹtɨgə ŋghɛɛ ghu. Kaa bɨ lɛ ŋwaꞌà ghu kâ ŋ̀ghɛɛ laà aa nloŋ tsiꞌì Yesu, bɨ lɛ ŋkɨɨ ŋghɛɛ aa a nyə Lazarus, wa yìi mə Yesu à lɛ nyweensə nɨwo aà. ¹⁰Bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bɨ lɛ ntɨgə ntaŋtə nɨ̂ àjàŋ yìi mə bɨ ka kɨɨ zwitə Lazarus, ¹¹ǹloŋ mə â lɛ ŋghɨ̀rə̀ yu mə tâ baYuda bî ghàꞌàtə̀ tâ bɨ̀ ka maꞌatə nɨ̂ waa m̀bàŋnə̀ ŋghɛɛ nɨ a mbo Yesu.

À àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋkuu a Yerusalem tsǒ m̀fɔ̀ aà

(Mt. 21.1-11; Mk. 11.1-11; Lk. 19.28-40)

¹²Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂, ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ yî ghàꞌàtə̀ yìi mə ɨ lɛ nzì a njɨ̂ ɨ̀kòò Passa aa, ɨ lɛ nyuꞌu mə Yesu a kuu a Yerusalem. ¹³Bɨ lɛ ntɨgə ŋghɛɛ nlɔ̀ɔ ɨjaŋ mɨghə ŋ̀ghɛɛ nɨ ju a ŋkwɛrə yu ghu. Bo lɛ sɨ tɨgə ntɔŋnə nswoŋə nɨ mə,

“Hosiana! Bìꞌinə̀ ghaꞌasə yu wa yìi mə a zì nɨ̂ Ɨ̀kǔm Mmàꞌàmbi aà!12.13: Ps. 118.25-26

Bìꞌinə̀ ghaꞌasə a Mfɔ̀ baIsrael ma ghû!”

¹⁴Yesu à lɛ lɔ̀gə jakasì ŋ̀kɔꞌɔ ghu atû, a fɛꞌɛ̀ tsiꞌì wa ajàŋ yìi mə bɨ ŋwaꞌanə a mûm àŋwàꞌànə̀ Nwî aa mə,

¹⁵“Tsuu kɨ bɔꞌɔ mbâ, wô, ǹjɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌà Sion!

M̀fɔ̀ ghò à wiì mə a zì, ŋ̀kɔꞌɔ a atu mu jàkasì aà.”12.15: Zech. 9.9

¹⁶Maà noò, kaa ŋgǎŋyəgə̂nnù ji kaa ɨ lɛ waꞌǎ njiꞌì ànnù ma yu zî. Lâ nòò wa yìi mə Yesu à lɛɛ̀ ǹyweenə nɨwo ŋ̀kuu a mum nɨ̀ghaꞌà ni aa, bo lɛ ŋwaꞌatə mə àŋwàꞌànə Nwî a lɛ nswoŋ annù ma yû ǹloŋ ŋgaà yì, ŋ̀kɨ tɨgə ŋwaꞌatə ajàŋ yìi mə bɨ lɛ ŋghɨ̀rə̀ ma yû ànnù ghu nû aà.

¹⁷Bə̀ bya bìi mə bɨ lɛ ntswe bo bɨ̀ Yesu wa noò mə à lɛ nzì twoŋə Lazarus mə tâ à fɛꞌɛ wa mum nɨ̀syɛ̀, ǹyweensə yi nɨwo aa, bɨ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹswoŋ annù yìi mə bo lɛ nyə aà. ¹⁸À nɨ ànnù yìi mə a lɛ ŋghɨ̀rə̀ ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa ɨ zî a mbòo Yesu aà. Bo lɛ nzì aa nloŋ àlènsə̀ ma ya mə à lɛ ŋghɨ̀rə̀ aà. ¹⁹BaFarɨsai bìi mə bɨ lɛ ntswe ghu aa, bɨ lɛ sɨ tɨgə nswoŋə bo nɨ bo mə, “Kaa ànnù yìi mə bìꞌinə̀ ghɨ̀rə̀ aa kaa a sɨ nɨ mbìì ghɛɛ! Yə̂ nɨ̀ àjàŋ yìi mə m̀bî ǹtsɨ̀m ɨ yòŋə̀ ghu njɨ̀m liì aà!”

BaGrikia bɨ lɔɔ a nyə Yesu

²⁰BaGrikia bî mɔꞌɔ bɨ lɛ ntswe a tɨtɨ̀ɨ bə̀ bìi bɨ lɛ ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a Yerusalem a mmii Nwì wâ noò ɨ̀kòò. ²¹Bo ghɛɛ̀ ǹswoŋ a mbo Philip (wa mə à lɛ nlô a Bethsaida a Galilea aà), mə, “Taà, bìꞌi lɔ̀ɔ a nyə Yesu.”

²²Philip a ghɛɛ̀ ǹswoŋ a mbo Andrew bo bya bi baa kɨ̂ ǹghɛɛ nswoŋ a mbo Yesu. ²³Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə, “Nòò à kùꞌù mə̂ mə Mu Ŋù à ka kwɛrə nɨghaꞌà. ²⁴Mə̀ swǒŋ tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ a mbo bù mə, m̀bə bɨ tuu mbùmə ànsaŋ a nsyɛ bweꞌe tâ ɨ̀ kwo mfəərə boŋ ɨ̀ ka tswe tsiꞌì yùyù, kaa waꞌà sɛnə̀. Bɛɛ mə ɨ kwo boŋ ɨ̀ ka tɨgə təŋ mbùmə ànsaŋ jî ghàꞌàtə̀. ²⁵Ŋù yìi mə a kɔ̌ŋ ntswêntɨ̀ɨ̂ yi aa à ka bàŋnə bwɛsə, lâ ŋù yìi mə a bàa ntswêntɨ̀ɨ̂ yi fàa nsyɛ aa, a bàŋnə ləə aa lə̀ə̀ ɨ yǐ tswe nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi ɨ̀ lwìꞌi nɨ̂koŋə aà. ²⁶Ŋù yìi mə a kɔ̌ŋ a ŋka mfàꞌa a mbo mə̀ aa, à tswe nɨ̀ ŋ̀ka nyòŋə̀ nɨ̂ ghâ, tâ ŋgàŋàfàꞌâ ghà a kɨ ntswe a adɨgə yìi mə mə̀ tswe ghu aà. Taà ghà à ka yǐ kɨɨ ŋentə a ŋû ǹtsɨ̀m yìi mə a fàꞌa a mbo mə̀ aà.

Ajàŋ mə Yesu à lɛ ŋghàa annù ǹloŋ annù nɨwô yi aà

²⁷“Ǹtɨɨ̀ gha ɨ luu nɨ̀ àjəŋnə̀, mə̀ ka swoŋ aa mə akə aa ɛ? Mə̀ ka swoŋ aa mə ‘Taà, tsee bii tâ ghuà nòò ŋ̀gɨꞌɨ à yə gha aa ɛ?’ Ŋ̀gaŋ mə̀ lɛ nzì ǹloŋ aa nòò ŋ̀gɨꞌɨ mà ghû. ²⁸Taà, ghaꞌasə Ɨkûm ghô!”

À swòŋ mə̂ laa, ǹjì ɨ ghaà a aburə nswoŋ mə, “Mə̀ tɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ ŋ̀ghaꞌasə, mə̀ ka kùꞌùsə bǔ ghaꞌasə.”

²⁹Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa mə ɨ lɛ ntəə maa adɨgə aa, ɨ lɛ nyuꞌu njì yâ, bǐ mɔꞌɔ swoŋ mə, a kǔm mbə̀ŋə̀, bi mɔꞌɔ bɨ swoŋ mə, “Angel à ghàa ghu mbô!”

³⁰Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Ǹjì yû kaa ɨ̀ sɨ̀ ghaà ǹloŋ aa ŋgaa yà, ɨ̀ ghaa nloŋ aa ŋgaa yùù. ³¹Nòò yìi mə bɨ ka saꞌa ɨsaꞌa mbi ghu aa, à kùꞌù mə̂. Bɨ ka sɨgɨsə ŋû yìi mə a saꞌa mbi yù aa a aləŋə nɨfɔ̀, ɨ furə yi tâ à fɛꞌɛ. ³²Nòò yìi mə bɨ ka ŋɛntə ghâ a ndəŋə, ɨ lɔ̀ꞌɔ̀sə aa fàa atu nsyɛ aa, mə̀ ka swùŋ bə̂ bɨtsɨ̀m tâ bɨ̀ zi a mbo mə̀.” ³³À lɛ nswoŋ laà m̀fɨgɨtə aa ajàŋə̀ nɨwo yìi mə à lɛ ntswe nɨ̂ ŋ̀kwo aà.

³⁴Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa ɨ kwiꞌi mə, “Nɔ̀ŋsə̀ yìꞌì à swoŋ mə Àyɔꞌɔ̀ Nwì wa à ka yǐ tswe aa nɨ̀ŋkoŋə̀. Ò bû ǹtsya aa la nswoŋ mə bɨ ka ŋɛntə Mu Ŋù a ndəŋ aa ɛ? Mu Ŋù ma ghû à bu mbə aa wò aa ɛ?”

³⁵Yesu a kwiꞌi mə, “Ŋ̀kàꞌà ɨ ka bǔ tswe bu bo aa tsiꞌǐ a atu mû àtɨɨ noò. Nɨ̀ ka ntəə a mûm ŋ̀kàꞌà fàa noò mə nɨ̀ tswe nɨ ghu aa, mə tâ ɨ̀tugə tsuu ghuu fii; ǹloŋ mə ŋù yìi mə a təə nɨ̂tugə aa kaa à sɨ̌ adɨgə yìi mə yu ghɛ̀ɛ̀ ghu aa zî. ³⁶Nɨ̀ nɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ muu a nû ŋ̀kàꞌà ghû fàa noò mə nɨ̀ tswe nɨ ghu aa, tǎ bə bɔɔ bɨ ŋkàꞌà.”

Yesu à swòŋ mə̂ laà aa, nlo yi a tɨtɨ̀ɨ bo ŋghɛɛ nlə̀ə̀ntə̀.

Ànnǔ ajàŋ mə bə̀ lɛ waꞌà nɨ̂ àbìintɨɨ tswê aà

³⁷Ka mə à lɛ ŋghɨ̀rə ɨ̀lènsə jî ghàꞌà ŋ̀ghaꞌa a tɨtɨ̀ɨ bo aa, kaa bo lɛ waꞌǎ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa ghu nu nɨŋə̀; ³⁸mə tâ ànnù yìi mə ŋgàŋntoò Nwì Yesaiah à lɛ nswoŋ aa, tâ à fɛꞌɛ mbòòntə̀ mə,

“Taà, wò à lɛ mbii ntoo ya mə bìꞌì lɛ nswoŋə aa ɛ?

Nwì à lɛ ndɨ̀ꞌɨ̀ mɨdaꞌâ mi aa a mbo wò aa ɛ?”12.38: Yes. 53.1

³⁹Maa ajàŋ kaa bo lɛ ŋwaꞌà mɨ̂ntɨɨ̀ myaa ghu nu nɨŋə̀ ǹloŋ mə Yesaiah à lɛ ŋkɨ nswoŋ mə,

⁴⁰“Nwì à màꞌà mə afə̀ꞌə̀ a miꞌi bo, ŋ̀kɨ mfɨɨ mɨtsyɛ̀ myaa,

mə tâ miꞌì myaa tsuu ɨdɨgə kɨ yə, tâ ɨ̀tû jyaa ɨ̀ tsuu ɨnnù kɨ zi,

tǎ waꞌà waa lò m̀bəŋkə̀ nzi ntsiꞌi gha tâ mə̀ ghurə waa.”12.40: Yes. 6.10

⁴¹Yesaiah à lɛ nswoŋ laa nloŋ mə à lɛ nyə nɨghaꞌa ni ǹtɨgə mbɔŋ swoŋə ma yuù ànnù ǹloŋə yi aà. ⁴²Ka mə à lɛ mbə ma mùu ajàŋ aa, bɨ̀tà bɨ alaꞌa bî ghàꞌàtə̀ bɨ lɛ nnɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa a nu Yesu, la kaa waꞌà bàŋnə̀ ǹswoŋə nɨ a mbo bə̀ ǹloŋ mə bo lɛ sɨ bɔꞌɔ nɨ mə baFarɨsai ka furə waa a ndâŋghòtə̂. ⁴³Bo lɛ kɔ̀ŋ mə tâ bə̀ ka mbeentə waa, ntsyatə nlɔ̀ɔ mə tâ Nwì à beentə waa.

Nɨ̀ghàà nɨ Yesu nɨ ka yǐ saꞌa bə̂

⁴⁴Yesu a tɔŋnə̀ ǹswoŋ mə, “Ŋù yìi mə à nɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yi a nu mə̀ aa, kaa à sɨ̀ aa tsiꞌǐ a nu mə̀ nɨŋə̀, à kɨ nnɨŋə aa a nu yu wa yìi mə à lɛ ntoo gha aà. ⁴⁵Ŋù yìi mə à yə gha aa, à yə aa yu wa yìi mə à lɛ ntoo gha aà. ⁴⁶Mə̀ zi fàa mbi aa tsiꞌì tsǒ ŋkàꞌà, mə ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à nɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yì a nu mə̀ aa tâ à tsuu a mûm ɨ̀tugə lwìꞌì. ⁴⁷Ŋù yìi mə a yuꞌu ntoò ya kaa waꞌà lə̀ə̀ aa, kaa mə̀ sɨ ɨsaꞌa ghu nu nɨŋə, nloŋ mə kaa mə̀ lɛ ŋwaꞌà fàa mbi zì aa a ntsɔꞌɔtə mɨ̀saꞌà, mə̀ lɛ nzì aa a nyweensə m̀bî. ⁴⁸Ŋù yìi mə à tùu gha kaa waꞌa nɨghàâ na kwɛrə aa, à tswe nɨ̂ ànnù yii a ka saꞌa yi, nɨ̀ghàà nìi mə mə̀ swòŋə aa, nɨ ka yǐ saꞌa yi a njwî ǹlwìꞌìnjɨ̀mə̀. ⁴⁹A bə laà aa nloŋ mə ànnù yìi mə mə̀ swòŋ aa, kaa mə̀ sɨ aa nɨ̀ à yaà àdàꞌà swoŋə, a fa Taà ghà yìi mə à lɛ ntoo gha aa mfa nɨ̂ ànnu yìi mə mə̀ tswe nɨ̂ ŋ̀ghàa ŋkɨ swoŋ aà.

⁵⁰“Mə̀ zi mə ànnù yìi mə Taà a swoŋ aa, a fa ntswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ lwìꞌi nɨ̂ŋkoŋ aà. Maa ajàŋ mə swoŋ aa annù yìi mə Taà à swǒŋ mə tâ mə̀ swoŋ aà.”

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ nsìꞌi mɨkòrə̀ mɨ ŋgǎŋyəgə̂nnù ji aà

¹À lɛ mbə a njwi yìi mə àbɛ̀ɛ̀ a ka tɨgə fuꞌu tâ bɨ̀ jɨ mɨjɨ mɨ Passa, lɛ boŋ Yesu à zì mə̂ mə nòò yì fàa mbi à kòòntə̀ mə̂ a ajaŋ mə yu ka bǔ mmàꞌàtə mbi yù ɨ ghɛ̀ɛ̀ yi fu a mbɛ̀ɛ Taà yì aà. Àjàŋ mə à lɛ sɨ kɔ̀ŋ bə̂ bi bìi mə à lɛ mbə̂ bi fàa mbi aa, à lɛ naŋsə ŋkɔŋ waa ŋkɔꞌɔ nlwiꞌisə.

²Yesu bo bɨ̀ ŋgǎŋyəgə̂nnù ji lɛ sɨ jɨ mɨjɨ mɨ ŋkwɛɛ̀fɔ̀ a atu atɛtə̀, lɛ boŋ Satan à nɨ̀ŋ mə adɨꞌɨtə̀ yî bɨ a ntɨɨ Yuda mu Simon Iscariot mə tâ à fee yi. ³Yesu à lɛ nzi mə Taà yì à fà mə ŋgɔ̀ŋ joò tsɨ̀m fàa mbi a mbo yu, ŋkɨ nzi mə àjàŋ mə yu lɛ nlò a mbo Nwì ǹzi aa, yu ka bǔ lǒ ghɛ̀ɛ̀ yi fu ghu mbɛ̀ɛ̀. ⁴À lɛ ntɨgə mbɨɨnə wa atu atɛtə̀, ǹtsɔꞌɔ akutə̀ yi nləə, nlɔgə tawòlə̀ ǹlɨmtə a atìi yu. ⁵Ǹlɔgə ŋkì ǹnɨŋ nɨ̂ àkaŋ nlɔ̀gɨ̀nə̀ ŋ̀ka nsiꞌi mɨkòrə̀ mɨ ŋgǎŋyəgə̂nnù ji ghu ŋkɨɨ nyɛꞌɛ nɨ tawòlə̀ wa mə à lɛ lɨmtə a atìi yu aà. ⁶À kà mə̂ aa nsiꞌi laa, ǹzì ǹyweꞌe a nu Simon Peta, a betə̀ mə, “M̀màꞌàmbî o lɔ̀ɔ̀ aà ǹsìꞌi mɨ̀kòrə̂ ma aa ɛ?”

⁷Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “Kaa ò sɨ̌ annù yìi mə mə ghɨ̀rə̀ aa tsɨ̀tsɔ̀ŋ zî, la ò ka yǐ bɔ̌ŋ zi aa a noò ǹjɨ̀mə̀.”

⁸Peta a swoŋ ghu mbo mə, “Tâ à tsuu bə mə nòò tsù à tswê ghu mə ò ka yǐ sìꞌì mɨkòrə̂ mâ.”

Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “M̀bə mə̀ tsuu mɨkòrə̂ mo sìꞌi bəə boŋ kaa sɨ̀ ka waꞌà nɨ̂ ànnù bû ǹtswe.”

⁹Simon Peta a swoŋ mə, “M̀màꞌàmbî tsuu tsiꞌì mɨkòrə̂ ma mumu sìꞌì, kɨ nsìꞌi mbô ma bo bɨ̀ àtû yâ.”

¹⁰Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à sìꞌi nû yì aa, à laà ǹsɨgɨ̀nə̀ kaa ŋkɨꞌɨ̀ nɨ̂ m̀bu ŋkwatə nsiꞌi bû ǹtswe; à tɨ̀gə ntswe aa tsiꞌì nɨ̀ ǹsìꞌìtə mɨ̀kòrə̂ mi. Wa bù bɨtsɨ̀m nɨ̀ laà, a kɨ̂ ǹtɨgə mmɛ tsiꞌì ŋù yî m̀fùùrə̀.” ¹¹À lɛ tɨ bə aa Yesu à zî ŋû yìi à ka fèè yi aà, a bə̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə à lɛ nswoŋ mə kaa bo lɛ ŋwaꞌà bɨtsɨ̀m laa aà.

¹²Yesu à màŋsə̀ mə̂ a nsìꞌi mɨ̀korə̂ myaa mya aa, mbù ŋ̀wɛꞌɛ akutə̀ yi ya fu mbɨɨnə mbɨ̀ɨ̀ ǹtswe yi fu wa atu atɛtə̀. M̀betə waa mə, “Nɨ̀ zî ǹjiꞌì ànnù yû yìi mə mə̀ ghɨ̀rə a nu bù aa ɛ?” ¹³Ǹswoŋ a mbo bo mə, “Nɨ twoŋə nàa nɨ ǹdɨ̀ꞌɨ̀nnù, ŋ̀kɨɨ ntwoŋə nàa nɨ M̀màꞌàmbî ghùù, a kuꞌùnə̀ maa ajàŋ nloŋ mə àa ŋù yìi mə mə̀ nɨ ghu aà. ¹⁴M̀bə̀ mə̀, M̀màꞌàmbî ghùù ŋ̀kɨ mbə ndɨ̀ꞌɨ̀nnù ghùù, lâ ǹsiꞌi mɨkòrə̂ muu, ma mùu ajàŋ, a kuꞌùnə̀ mə tâ nɨ̀ ka nsiꞌi mɨkòrə̂ muu bu nɨ bù. ¹⁵Wa mə̀ dɨ̀ꞌɨ̀ aa ànnù a mbo bù mə tâ nɨ̀ ka mfɨgɨnə ajàŋ annù ma yû mə mə̀ ghɨ̀rə sii aà. ¹⁶Mə̀ swoŋ tsiꞌǐ annù nɨ̂koŋ a mbo bù mə kaa abùꞌù a sɨ̌ Masa yì tsyâ. Kaa ŋgàŋntoo a waꞌà ŋû yìi mə à tòo yi a kɨ̀ ǹtsya. ¹⁷Tsǒ mə nɨ̀ zì mə̂ ɨ̀nnù mà jû tsɨ̂tsɔ̀ŋə aa, m̀bɔɔnə a mbo bù mə mbə nɨ̀ kâ m̀faꞌa nɨ ju.

¹⁸Kaa mə̀ sɨ ɨnnù ma jû swoŋə aa nloŋ ŋgaa yùù bɨtsɨ̀mə̀, mə̀ zi bə̀ bìi mə mə̀ tɛ̀ꞌɛ ntsɔꞌɔ aà. Lâ nɨ̀ghàà nɨ Nwî nya mə nɨ swoŋ nɨ mə, ‘Ŋù yìi mə bìꞌiyu jɨnə aa, à ka bəŋ tɨgə bàà nàâ’13.18: Ps. 41.9 aa nɨ tswe nɨ̀ m̀fɛ̀ꞌɛ mbòòntə̀. ¹⁹Mə swoŋ a mbo bù tsɨ̂tsɔ̀ŋ aa mə tǎ bɛɛ mə a ghɨrə mfɛ̀ꞌɛ̀ ma la, nɨ̀ bii mə mə̀ laa mbə yu wa yìi mə à nɨ ghu aà. ²⁰Mə̀ swòŋə a mbo bù tsiꞌǐ annù nɨ̂koŋ mə, ŋù yìi mə à kwɛ̀rə ŋû yìi mə mə̀ tòo yi aa, à kɨ ŋkwɛrə aà ghâ, ŋù yìi mə à kwɛ̀rə gha aa, à kɨ ŋkwɛrə aa yu wa yìi mə à lɛ ntoo gha aà.”

Àjàŋ mə Yesu à lɛ nswoŋ ànnù ajàŋ mə bɨ lɛ mfèè yi aà

(Mt. 26.20-25; Mk. 14.17-21; Lk. 22.21-23)

²¹Yesu à màŋsə̀ mə̂ a nswoŋə ma juù ɨ̀nnù aa, ǹtɨɨ̀ yi ɨ naŋsə̀ ǹluu nɨ̂ àjəŋnə̀, a swoŋ nɨ̀ ǹsi nɨ̀ ǹsi mə, “Mə̀ swòŋə a mbo bù tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ mə, ŋù yì mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bù à ka ghɨ̀rə fèè ghâ.”

²²Ànnù a lɛ ŋghaꞌa ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya, bɨ tɨgə̀ ǹlenə waa bo nɨ bo. ²³Ŋ̀gàŋyègə̂nnù yi wa yì mɔ̀ꞌɔ, yìi mə à lɛ nnaŋsə ŋkɔŋə aa, à lɛ ntswe nnaŋsə nyoŋ ŋkɔ̀ɔ̀ntə̀ ghu mbɛ̀ɛ̀. ²⁴Simon Peta a tɛꞌɛ miꞌì mi ghu nu nswoŋ ghu mbo mə, “Betə yi mə a ghàà aa nloŋ ŋgaa wò aa ɛ?”

²⁵Ma waà ŋ̀gàŋyəgə̂nnù yì, a lô ǹyoŋtə nyəkətə ghu nu, m̀betə yi mə, “M̀màꞌàmbî, ŋù ma ghû, a nɨ̀ wò aa ɛ?”

²⁶Yesu a kwiꞌi mə, “Ŋù yìi mə mə̀ ka tsùtə abaa a nɨ̂ ǹjyà ɨ fa ghu mbo aa, à nɨ ghu.” À kwìꞌì mə̂ laà aa, ntɨgə nlɔgə abàꞌa abaa ntsùtə̀ m̀fa a mbo Judas mu Simon Iscariot. ²⁷Àjàŋə Judas à lɛ ŋghɛ̀sə̀ ŋ̀kwɛrə abaa ya aa, Satan a kuu ghu ntɨɨ̀. Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Wàŋsə̀, ghɨ̀rə annù yìi mə o lɔ̀ɔ ŋghɨ̀rə aà!” ²⁸Kaa àbùgə̀ bə̂ yìi a lɛ ntswe wa atu tɛtə aa, kaa bo lɛ waꞌǎ njiꞌì ànnù ma yû yìi mə Yesu à lɛ nswoŋ ghu mbo aa zî. ²⁹Tsǒ mə Judas à lɛ sɨ lə̀ə abàa ŋkabə aa, ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu jya jǐ mɔꞌɔ ɨ waꞌatə̌ mə, Yesu à lɛ ntswe aà ǹtoo yi aa mə tâ à ghɛɛ nyuu njoo jìi mə bo ka jɨ ɨkòò wa aa ghu; kə̀ mə tâ à ghɛɛ mfa ayoo a mbo ŋ̀gàŋə̂fumə. ³⁰Judas à kwɛ̀rə̀ mə abaa ya aa, mburə mmaꞌatə tsiꞌì maa noò m̀fɛꞌɛ. Ɨ̀tugə ɨ fiì.

³¹Judas à màꞌàtə̀ mə aa, Yesu a swoŋ mə, “Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, bɨ ghàꞌàsə̀ mə̂ Mu Ŋù. Tsɨ̂tsɔ̀ŋ bɨ tsyà mə̂ ghu nu, ŋghaꞌasə Nwî. ³²M̀bə bɨ ghaꞌasə Nwî ǹtsya ghu nu, bəə boŋ Nwì à ka kɨɨ ghaꞌasə yi ɨ tsyà a nu yu Nwîŋgɔ̀ŋ, ɨ kɨɨ burə ghɛ̀sə ghaꞌasə yi ŋgaa yî m̀fùùrə̀. ³³Bɔɔ̀ bâ, kaa mə̀ ka waꞌǎ biꞌinə̀ bù ǹtswe tâ àghaꞌa saꞌatə; mə̀ bə lǒ boŋ nɨ̀ ka tɨgə lɔ̀ɔ̀ nàâ, lâ mə̀ swoŋ a mbo bù tsiꞌǐ ajàŋə mə lɛ nswoŋə a mbo baYuda aa, mə̀ swòŋə a mbo bù tsɨ̂tsɔ̀ŋ mə, ‘Kaa mbə nɨ̀ waꞌǎ adɨgə yìi mə mə ghɛ̀ɛ̀ ghu aa ghɛ̀ɛ̀.’ ³⁴Mə̀ fâ ǹdɨꞌɨ yì m̀fii a mbo bù. Nɨ̀ ka ŋkɔŋnə ghu bo nɨ bù. A ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ a ajàŋ mə mə kɨɨ ŋkɔŋə ghuu aa, nɨ̀ ka ŋkɔŋə ghuu bu nɨ bù. ³⁵Nɨ̀ bə kɨ kɔ̀ŋnə̀ ghuu bu nɨ bù boŋ bə̀ bɨ̀tsɨ̀m ka zi mə nɨ̀ laa mbə ŋgǎŋyəgə̂nnù jyâ.”

Yesu a swoŋ annù ajàŋ mə Peta à ka ghɨ̀rə tuu yi aà

(Mt. 26.31-35; Mk. 14.21-37; Lk. 22.31-34)

³⁶Simon Peta a betə̀ yi mə, “M̀màꞌàmbî, o ghɛ̀ɛ̀ aa a fə aa ɛ?”

Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “Kaa mbə ò waꞌǎ a adɨgə yìi mə mə ghɛ̀ɛ̀ ghu aa tsɨ̀tsɔ̀ŋ yoŋə̀, lâ à ka yǐ kɨ bə a njɨ̀m tâ ò yoŋə ghâ.”

³⁷Peta a swoŋ ghu mbo mə, “M̀màꞌàmbî, m̀bə mə̀ waꞌà gho tsɨ̀tsɔ̀ŋ yoŋə̀ aa a ya aa ɛ? Wâ à tɛꞌɛ bə bə̂ ànnù nɨwo, boŋ mə̀ ka fa ntswêntɨ̀ɨ̂ yà mbɨꞌɨ ŋkwîtû yò.”

³⁸Yesu a betə̀ yi mə, “Ò ka naŋsə fa ntswêntɨ̀ɨ̂ yò m̀bɨꞌɨ ŋkwîtû ghâ aa ɛ? Mə̀ swòŋə a mbo wò tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ mə mbɔŋ tâ àŋkə̀gə̀ à tɔŋ nɨ̂tugə sìi boŋ ò tùù mə̂ gha ŋgàà ji tarə̀.”

Yesu à nɨ mânjì yìi mə a ghɛ̀ɛ a mbɛ̀ɛ Tà aà

¹Yesu a swoŋ a mbô ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji mə, “Tâ mɨ̀ntɨɨ̀ muu tsuu kɨ tsɨ̀gɨ̀nə̀, tâ nɨ̀ tsuu kɨ jəŋnə, nɨ̀ nɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ muu a nu Nwì, ŋ̀kɨ nɨŋ a nu mə̀. ²Wa ǹjaꞌa nda ɨ burə nluu a nda Taà tsiꞌǐ mbə ànnù. Wa mə̀ ka ghɛ̀ɛ ɨ naŋsə adɨgə yìi nɨ̀ ka yǐ yǒŋ tswe ghu aà. A sɨ̀ laà aa bə boŋ kaa mə̀ sɨ swoŋ mə mə ghɛ̀ɛ̀ aa a nnaŋsə àdɨ̀gə̀ a mbo bù. ³Mə̀ bə ghɛ̀ɛ nnaŋsə adɨgə, boŋ mə̀ ka bǔ bɨ̀ɨ lɔ̀gə̀ ghuu tâ bù zi ntswe biꞌinə̀ maa adɨgə mə mə̀ tswe ghu aà. ⁴Nɨ̀ zi mânjì yìi mə a ghɛ̀ɛ̀ maa adɨgə aà.”

⁵Thomas a swoŋ mə, “M̀màꞌàmbî, kaa bìꞌì sɨ̌ adɨgə yìi mə o ghɛ̀ɛ̀ ghu aa zî; m̀bə̂ bìꞌì tɨgə̀ ǹzi mânjì yìi mə a ghɛ̀ɛ̀ ghu aa mə akə aa ɛ?”

⁶Yesu a kwiꞌi mə, “Mə̀ nɨ mânjì, m̀bə annù nɨ̂ŋkoŋ, ŋ̀kɨ mbə ntswêntɨ̀ɨ̀. Kaa m̀bə ŋù waꞌǎ a mbɛ̀ɛ Taà ghɛɛ̀ tsiꞌì tɨ̀ ghə̂ à tsya a nu mə̀. ⁷A lɛ mbaa bə mə nɨ̀ zi gha, boŋ nɨ̀ kɨ nzi Taà. Lâ ɨ lɔ̀gɨ̀nə̀ tsɨ̂tsɔ̀ŋ nɨ̀ zi yi, nɨ̀ kɨ̀ mə̂ ǹyə yi.”

⁸Philip a swoŋ a mbo Yesu mə, “M̀màꞌàmbî, àyoo yìi mə bìꞌi tɨgə nlɔɔ tsɨ̂tsɔ̀ŋə̀ aa à nɨ tsiꞌi mə tâ ò dɨꞌɨ Ta a mbo bìꞌì tâ nû yi bɔŋə.”

⁹Yesu a kwiꞌi mə, “Bìꞌinə̀ nàŋsə̀ mə̂ ǹtswe aa a nɨ nòò yî ǹsyà, kaa ò waꞌà gha zi aa ɛ, Philip? Ŋù yìi à yə gha aa, à yə̀ mə̂ Taà. Ò tɨgə̀ m̀bu ntsyà aa la nswoŋ mə tâ mə̀ dɨꞌɨ Taà a mbo bù aa ɛ? ¹⁰Philip, ò sɨ̀ bii mə mə̀ tswe aa mum Taà, Taà a kɨ̂ ǹtswe a mum mə̀ aa ɛ? Ɨ̀nnù jû mə mə swoŋ nɨ a mbo bù aa, kaa mə̀ sɨ aa nɨ̂ àtu ya swoŋə, à nɨ̂ ɨ̀fàꞌà Taà ghà yìi mə à tswe a mum mə̀ aà. ¹¹Bii nɨ̀ mə mə̀ tswe aa mum Taà, Taà a kɨ̂ ǹtswe a mum mə̀; a tuu laa bə, nɨ̀ tɨgə̀ m̀bii nloŋ bə̂ mɨ̀fàꞌà mû mə nɨ̀ yə mə̀ faꞌà aà.”

¹²Yesu a bû ǹswoŋ mə, “Mə̀ swoŋ a mbo bù tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ mə, ŋù yìi mə à nɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yi a nu mə̀ aa, a ka kɨɨ kɨ fàꞌà mɨfàꞌà muà mə mə fàꞌà aà; ɨ tɛꞌɛ bàŋnə̀ ɨ kɨ fàꞌa ɨnnù jìi mə ɨ tɨnsə ntsyà aà, ǹloŋ mə mə ghɛ̀ɛ̀ a mbɛ̀ɛ Taà laa aà. ¹³Mə̀ bə ghɛ̀ɛ̀ boŋ mə̀ ka kɨ ghɨ̀rə̀ nɨ̂ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə nɨ bətə nɨ̂ Ɨ̀kǔm gha aà, mə tâ bɨ yə nɨghaꞌa nɨ Taà ǹtsya a njɨ̌m Mû yì. ¹⁴Nɨ̀ bə betə annǔ tsu nɨ̂ Ɨ̀kǔm ghâ bəə boŋ mə̀ ka ghɨ̀rə̀.

Àjàŋə mə Yesu à lɛ ŋkàꞌà mə yu ka too Azwì Nwî aà

¹⁵“Nɨ̀ bə kɔ̀ŋə̀ gha, boŋ nɨ̀ ka kɨ lə̀ə ndɨꞌɨ̀ jâ. ¹⁶Tâ mə̀ betə a Taà mə tâ à too ŋgàŋkwɛtə̀ ghùù yî dàŋə̀, yìi à ka tɨgə lwìꞌi bu bo. ¹⁷À nɨ̂ Àzwǐ annù nɨ̂ŋkoŋə̀. Kaa m̀bə̂ m̀bi yù waꞌà yi kwɛrə̀; ǹloŋ mə kaa m̀bi yù kaa sɨ nìi yə, kaa waꞌà yi kɨ nzi. Lâ, nɨ̀ zi yi, nloŋ mə a tswe a tɨtɨ̀ɨ bù, ǹtswe nɨ a mum bù.”

¹⁸Yesu a bû ǹswoŋ mə, “Mə̀ bə ghɛ̀ɛ boŋ kaa mə ka waꞌà ghuu tsiꞌì bù bu maꞌàtə̀; mə̀ ka bǔ bɨ̀ɨ̀ fu a mbo bù. ¹⁹A nɨ mû àtɨɨ noò kaa mbî kaa ɨ̀ ka waꞌǎ gha bù ŋ̀ka nyə, lâ tâ bù ka nyə nɨ̂ ghâ; tsǒ mə mə̀ tswe ntɨ̀ɨ̀ aà, nɨ̀ ka kɨɨ tswe bɨtɨ̀ɨ̀. ²⁰À ka yǐ bə maa njwi, tâ nɨ̀ zi mə mə̀ tswe aa a mûm Taà, nɨ̀ kɨ̂ ǹtswe a mum mə̀, mə̀ kɨ̂ ǹtswe a mum bù.

²¹“Ŋù ǹstsɨ̀m yìi mə a yuꞌu ndɨꞌɨ̀ ja ŋkɨɨ nləə aa, à nɨ ŋù yìi mə a kɔ̀ŋə̀ gha aà. Taà à ka kɨɨ kɨ kɔ̀ŋə̀ ŋû ǹtsɨ̀m yìi mə a kɔ̀ŋə̀ gha aa; tâ mə̀ kɨɨ ŋkɔŋ yi, ŋkɨ ndɨꞌɨ ɨbɨɨnû gha ghu mbô.”

²²Judas, (kaa sɨ̌ Judas Iscariot bə̂) a swoŋ mə, “Taà, m̀bə ò dɨꞌɨ̀ ɨ̀bɨɨnû gho aa mə akə a mbo bìꞌì kaa waꞌǎ a mbô m̀bi bàŋnə̀ ǹdɨꞌɨ aa ɛ?”

²³Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à kɔ̀ŋə gha aa, a yuꞌunə ndɨꞌɨ̂ jâ. Taà a kɨɨ̀ ǹtɨgə ŋkɔŋə nìi, Taà nɨ mə̀, bìꞌì zî ŋ̀ghurə ndùgə̀ bìꞌibo tɨgə̀ ǹtswe ghu.

²⁴“Ŋù yìi mə à sɨ̀ gha kɔ̀ŋ aa, kaa à sɨ ndɨꞌɨ̀ ja lə̀ə̀; kaa ɨ̀nnù jû mə nɨ yuꞌu aa kaa ɨ sɨ̌ ndɨꞌɨ̀ jǎ bə̂, ɨ lo aa a mbo Taà wa yìi mə à lɛ ntoo gha aà.

²⁵“Mə swoŋ ɨnnù ma jû tsɨ̀m a mbo bù tsɨ̂tsɔ̀ŋ mə mə̀ bùrə ntswe biꞌinə̀ aà. ²⁶Lâ Ŋ̀kwɛtə̀ wa, Àzwì Nwî ya yìi mə a laa màŋsə̀ aa, yìi mə Taà à ka yǐ too nɨ̂ Ɨ̀kǔm gha aa, a ka yǐ tɨgə dɨ̀ꞌɨ ɨnnù tsɨ̀m a mbo bù, ɨ ghɨ̀rə nɨ̀ tɨgə ŋwaꞌatə nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə mə lɛ nswoŋ a mbo bù aà.

²⁷“Mə̀ lə̀ə̂ m̀bɔɔnə a mbo bù, mə fa aa tsiꞌì m̀bɔɔnə̂ yà a mbo bù. Kaa mə̀ sɨ fa aa ajàŋ yìi mə m̀bi ɨ fa aà. Tâ mɨ̀ntɨɨ̀ mùu tsee lǒ kɨ tsɨ̀gɨ̀nə̀, nɨ̀ tsuu kɨɨ kɨ bɔꞌɔ. ²⁸Tɨgə nɨ̀ ghɨ̀rə mbaa nyuꞌu ajàŋ mə mə̀ ghɨ̀rə nswoŋ mə, M̀ə̀ ka ghɛ̀ɛ ɨ bɔ̌ŋ bǔ bɨ̀ɨ ɨ zǐ fu a mbo bù aà.’ À bə bə yìi mə nɨ̀ kɔ̀ŋə gha, boŋ nɨ̀ ka kɨ dorɨtə nloŋ mə mə ghɛ̀ɛ̀ a mbɛ̀ɛ Taà aà; ɨ kɨ dorɨtə aa nloŋ mə Taà à tsyàtə gha aà. ²⁹Mə̀ swòŋə ɨ̀nnù jû a mbo bù m̀bɔŋ tâ ɨ̀ fɛꞌɛ aa mə, bɛɛ ɨ yi mfɛ̀ꞌɛ̀, nɨ̀ yə mbii. ³⁰Kaa mə̀ ka waꞌǎ a mbo bù nɨ nòò yî ǹsyà bû ŋ̀ghaa, nloŋ mə ŋù yìi mə a saꞌa mbi yù aa, a zì. La kaa à sɨ̀ nɨ̂ àdàꞌà a atu mə̀ tswê. ³¹Mə ghɨ̀rə̀ aa ànnù yìi mə Taà a swoŋ aà, mə tâ m̀bi zi mə mə̀ kɔ̀ŋə Taà.

“Nɨ̀ zi bìꞌinə̀ maꞌatə adɨgə yuà ǹlo yiꞌinə̀.

Yesu à nɨ̂ àti mɨlùꞌù yi annù nɨ̂ŋkoŋə̀

¹“Mə̀ nɨ̂ àti mɨlùꞌù yi annù nɨ̂ŋkoŋə̀, Taà ghà a bə ŋù wa yìi mə a fàꞌà a ŋkya mɨlùꞌù aà. ²A kwàrə ntaa tsɨ̀m jìi mə ɨ tswe a nu mə̀ kaa waꞌà nɨ̀ mɨ̀ntà koonə̀ aa, m̀futə nɨ̂ ǹtaà tsɨ̀m jìi mə ɨ koonə mɨ̂ntà aa mə tâ ɨ̀ koonə mɨ̂ntà mɨ̀ ghaꞌatə. ³Nɨ̀ghàà nɨ Nwî nìi mə mə̀ dɨ̀ꞌɨ̀ mə̂ a mbo bù aa, nɨ ghɨ̀rə̀ mə̂ mə tâ nɨ̀ laa. ⁴Nɨ̀ lwiꞌi a mum mə̀ tâ mə̀ kɨ nlwiꞌi a mum bù. Tsǒ mə kaa mbə ǹtaà àtì mɨlùꞌù waꞌà mɨ̂ntà koonə̀ tɨ ghə̂ ɨ̀ tsugɨ̀nə nɨ mâtì aa, a kɨ̀ mbə ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ mə kaa mbə nɨ̀ waꞌà mɨ̂ntà koonə tɨghə mə nɨ̀ lwìꞌi a mûm nu mə.

⁵“Mə̀ nɨ àtì mɨlùꞌù, nɨ̀ bə ǹtaà ji. Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à lwìꞌi a mum mə̀ mə̀ kɨ̂ ǹlwiꞌi ghu mum aa, à ka koonə mɨ̂ntà mî ghàꞌàtə̀; ǹloŋ mə kaa mbə nɨ̀ waꞌǎ annù tsu ghɨrə̀ tɨ mə̀. ⁶Mbə ŋù tsuu a mum mə̌ lwìꞌi, bɨ bəgə nlɔ̀ꞌɔ̀sə̀ kaa waꞌǎ ntaà yà bû m̀bə; ɨ tɨgə̀ ǹyoo, bɨ ghotə̀ ŋ̀ghɛɛ mmaꞌa a mum mɔꞌɔ a khɨ̂. ⁷Nɨ̀ bə lwìꞌi a mum mə̀ tâ nɨ̀ghàâ na kɨ nlwiꞌi a mum bù, boŋ nɨ̀ ka betə ŋgɔ̀ŋ ǹjoò tsɨ̀m jìi mə nɨ lɔ̀ɔ̀ aa, ɨ tswe nɨ ju. ⁸Bə̀ yə nɨghaꞌa nɨ Taà ǹyoŋə aa ajàŋ yìi mə nɨ koonə mɨ̂ntà mî ghàꞌàtə̀ aà; ǹtsya ma mùu ajàŋ, nɨ̀ tɨgə̀ m̀bə ŋgǎŋyəgə̂nnù jyâ. ⁹Mə̀ kɔ̀ŋə ghuu a ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ a ajaŋ yìi mə Taà ghà à kɔ̀ŋə gha aà; nɨ̀ lwiꞌi a mûm àkɔ̀ŋnə̀ yâ. ¹⁰Nɨ̀ bə kɨ yuꞌu ndɨꞌɨ̀ ja, boŋ nɨ̀ lwìꞌi a mûm àkɔ̀ŋə̂ yâ, a ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ a ajàŋ yìi mə̀ yùꞌùnə ndɨꞌɨ Taà ŋ̀kɨ nlwiꞌi a mûm àkɔ̀ŋnə̀ yi aà.

¹¹“Mə̀ swoŋ ɨ̀nnù juà a mbo bù aa mə tâ nɨ̀dorə̀ na tâ nɨ̀ tswe a mbo bù tǎ tâ nɨ̀dorə̀ nuu kɨ nluu. ¹²Ǹdɨꞌɨ̀ yà a mbo bù ɨ̀ nɨ mə: Nɨ̀ ka kɔŋnə ghuu bu nɨ bù a ajàŋ yìi mə mə̀ kɔ̀ŋə ghuu aà. ¹³Àkɔ̀ŋnə̀ yìi mə mbə ŋù a tswê nɨ yu a nû ɨ̀kàꞌâ ji yìi mə a tsyatə akɔ̀ŋnə tsɨ̀m aa, à nɨ̂ m̀fâ ǹtswêntɨ̀ɨ̂ yì ǹloŋ ŋkwitû waa. ¹⁴Nɨ̀ nɨ̂ ɨ̀kàꞌâ ja aa a ajàŋ yìi mə mbə nɨ̀ ka ŋghɨrə ɨnnù jìi mə mə̀ swǒŋ mə tâ nɨ̀ ka ŋghɨrə aà. ¹⁵Kaa mə̀ sɨ ghuu aa nɨ̂ ŋ̀gǎŋəfàꞌà bu ntwoŋə ǹloŋ mə kaa ŋ̀gàŋàfàꞌà kaa à sɨ̌ annù yìi mə tâfàꞌâ yì a ghɨ̀rə̀ aa zî. Mə̀ bàŋnə ntwoŋə ghuu aa nɨ̂ ɨ̀kàꞌâ jâ, ǹloŋ mə mə̀ swòŋ mə ɨnnù jìi mə mə lɛ nyuꞌu a mbo Taà ghà a mbo bù. ¹⁶Kaa a gha aa a lɛ ŋwaꞌà bu tsɔꞌɔ̀; a ghuu aa a lɛ mbàŋnə̀ ǹtsɔꞌɔ mə̂, ǹtoo ghuu mə tâ nɨ̀ ghɛɛ ŋka ŋkoonə mɨ̂ntà mî ghàꞌàtə̀; tâ mɨ̀ bə mɨ̂ntà mìi mə mɨ lwìꞌì nɨ̂ŋkoŋ aà. Ma mùu ajàŋ, tâ Taà ghà à tɨgə fa nɨ̂ ǹjoò tsɨ̀m jìi mə nɨ betə nɨ̂ ɨ̀kǔm gha aa a mbo bù. ¹⁷Ǹdɨꞌɨ yìi mə mə̀ fa a mbu bù aa à nɨ mə, nɨ ka ŋkɔŋnə ghuu bu nɨ bù.

Àjàŋ yìi mə m̀bî ɨ̀ ka kɨ bàa ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu aà.

¹⁸“M̀bə̂ m̀bi ɨ ka mbaa ghuu, nɨ̀ zi mə ɨ̀ lɛɛ̀ m̀foo mbàà ghâ. ¹⁹Nɨ̀ lɛ mbaa bə aa bə̀ bɨ mbi bù boŋ m̀bi yù ɨ kɔ̀ŋə̀ yìi mbuu bə̂. Lâ ǹloŋ mə kaa nɨ̂ sɨ̀ aa bə̀ bɨ mbi bu bə, mə̀ tsɔ̀ꞌɔ ghu aa a mûm mbi aa, a bə̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə m̀bi ɨ bàà nɨ̂ ghuu aà. ²⁰Nɨ̀ waꞌatə annù yìi mə mə̀ lɛ nswoŋ a mbo bù aà; ‘Kaa m̀bə ŋ̀gàŋàfàꞌà a waꞌǎ tâfàꞌà yì tsyâtə̀.’ M̀bə a bə mə bɨ lɛ sɨ ntsɔꞌɔ akòrə̂ ya, boŋ bɨ ka yǐ kɨɨ kɨ tsɔꞌɔ a yuu; m̀bə a bə mə bɨ lɛ sɨ yuꞌunə nɨ̂ ànnù yìi mə mə̀ lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ aa, boŋ bɨ ka yǐ kɨɨ kɨ yuꞌunə nɨ̂ ànnù yìi mə nɨ kɨɨ ndɨꞌɨ aà. ²¹Lâ bɨ ka yǐ ghɨ̀rə ɨnnù ma jû ɨ tsɨ̀m a nu bù ǹloŋ ŋgaà yà ǹloŋ mə kaa bɨ sɨ̌ ŋû yìi mə à tòo ghaa aa zî. ²²Mə̀ lɛ mbaa tuu zǐ ɨ̀ swoŋə ɨnnù jî bɨ̂ jyaa boŋ bo lɛ ŋkwo waa mbuꞌù; lâ, m̀bə yìi mə mə̀ lɛɛ̀ ǹzi ŋghɨ̀rə̀ bo zî ɨ̀bɨ̂ waa aa, kaa mbə bɨ waꞌǎ bù ǹswoŋ mə bo sɨ̌ ɨbɨ ghɨ̀rə̀. ²³Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə a bàà nàa laa, a kɨɨ mbaa nɨ̂ Taà ghà. ²⁴Ɨ̀nnù jî yɛ̌yɛrə jìi mə mə̀ lɛ ŋghɨ̀rə a tɨtɨ̀ɨ bo jìi mə ŋù dàŋ a mbìi mə̀ kaa à lɛɛ̀ ŋ̀waꞌà ghɨ̀rə̀ aa, ɨ lɛ mbaa tuu bə, boŋ kaa bɨ lɛ ŋwaꞌǎ ɨbɨ ghɨ̀rə̀. Lâ tsɨ̂tsɔŋ̀, bɨ yə̀ mə̂ ɨnnù jî yɛ̌yɛrə jya mə mə̀ lɛ ŋghɨ̀rə̀ aa, m̀baa gha ŋkɨ mbaa Taà ghà. ²⁵Ma yuà ànnù a lɛ ntswe nɨ̂ m̀fɛ̀ꞌɛ tǎ lwensə annù yìi mə bɨ lɛ ŋŋwàꞌànə̀ a mûm àŋwàꞌànə nɔ̂ŋsə̀ yaa aà, mə, ‘Bɨ lɛ mbàà gha tɨ̀ ǹjiꞌì.15.25: Ps. 35.19; 69.4’

²⁶“Lâ ŋ̀gàŋkwɛtə̀ wa mə mə̀ ka too yi tâ à lo a mbo Taà ghà ǹzi a mbo bù aa, yu wa yìi mə à nɨ Azwì annù nɨ̂ŋkoŋ aa, à bə zǐ boŋ à ka kɨ swoŋə nɨ̂ ànnù ǹloŋ ŋgaà yà. ²⁷Tâ bù bûmbɔŋ nɨ̀ kɨɨ ntɨgə nswoŋə nɨ̂ ɨ̀nnù nloŋ ŋgaà yà ǹloŋ mə nɨ̀ tswe biꞌinə̀ ǹlɔgɨnə tsiꞌǐ nlɔgɨ̀nə aà.

¹“Mə̀ swǒŋ juà ɨ̀nnù a mbo bù aa mə tâ nɨ̀ tswa abìintɨɨ̀ yuu ǹtsuu màꞌàtə̀ tâ à wo. ²Baa tɨgə furə nɨ̂ ghuu a nda ŋghotə bù, nòò a kɨɨ nzi, yìi mə ŋù à bə zwitə ghuu boŋ a bàŋnə̀ m̀mɔɔntə bə mə yu fàꞌà aa àfàꞌà yî sɨgɨ̀nə̀ a mbo Nwì. ³Bə̀ ka yǐ kɨ ghɨ̀rə̀ ma juù ɨ̀nnù a nu bù aa nloŋ mə kaa bɨ sɨ̀ Taà ghà zi, kaa waꞌà gha kɨ nzi. ⁴La mə̀ swoŋ ma juu ɨnnù a mbo bù aa mə tà bɛɛ nòò wa a yi ŋkùꞌù mə bɨ ka yǐ kɨ ghɨ̀rə̀ ma juù ɨ̀nnù a nu bù aa, boŋ nɨ̀ ka kɨ waꞌatə mə mə̀ lɛɛ̀ m̀baa ŋ̀kɛ̀ꞌɛ̀nə̀ a mbo bù.

Àfàꞌà yìi mə Àzwi Nwî a fàꞌà aà

“Kaa mə̀ lɛ ŋwaꞌà juà ɨ̀nnù a mbo bù swoŋ a nlɔ̀gɨ̀nə̂ aa nloŋ mə mə̀ lɛ ntswe biꞌinə̀. ⁵La tsɨ̂tsɔ̀ŋ mə ghɛ̀ɛ̀ fu a mbo ŋù yìi mə à lɛ ntoo gha aà. Lâ kaa ŋù nɨ̀ bù yî tsù à sɨ̀ ghu tswê a mbetə̀ mə mə ghɛ̀ɛ̀ aa fə aa ɛ? ⁶La tsɨ̂tsɔ̀ŋ mə mə̀ swòŋ mə a mbo bù aa, mɨ̀ntɨɨ̀ muu mɨ luu nɨ̀ àjəŋnə̀. ⁷Mə swoŋ aa tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ a mbo bù mə, a bɔŋtə a mbo bù mə tâ mə̀ ghɛɛ, ǹloŋ mə mə̀ bə tsuu ghɛ̀ɛ̀ boŋ ŋ̀gàŋkwɛ̀tə ghùù wa kaa à ka waꞌà zì. Lâ mə̀ bə ghɛ̀ɛ̀ boŋ mə̀ ka too yi tâ à zi a mbo bù. ⁸Nòò yìi mə Àzwì Nwî ka zì aa, a ka ghɨ̀rə tâ a laa a mbo bə̀ bɨ mbi bù mə ɨ̀nnù jìi mə bo waꞌatə nloŋ ɨ̀nnù jî bɨ bo bɨ̀ ànnǔ ŋghɨ̀rə ɨ̀nnù jìi ɨ tsinə aa, a bɔ̀ꞌɔ nɨ̂ àjàŋ yìi mə Nwì à ka yǐ saꞌa mbi aa, kaa ɨ sɨ̀ kuꞌùnə̀. ⁹Ɨ̀nnù jìi bo waꞌatə nloŋ ɨbɨ kaa ɨ sɨ̀ kuꞌùnə̀ aa nloŋ mə ka bo sɨ̀ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa a nu mə̀ nɨŋ aà; ¹⁰ɨ̀nnù jìi mə bo kɨɨ ŋwaꞌatə nloŋ ŋghɨ̀rə ɨ̀nnù jìi ɨ tsinə aa kaa ɨ waꞌà kɨ̀ ŋ̀kuꞌunə aa nloŋ mə mə bù ŋ̀ghɛɛ nàa fu a mbɛ̀ɛ Taà ghà kaa tâ nɨ̀ waꞌà gha bù ǹyə; ¹¹ɨ̀nnù jìi mə bo kɨɨ ŋwaꞌatə nloŋ ajàŋ yìi mə Nwì à ka yǐ kɨ tsɔꞌɔtə mɨsaꞌa aa kaa waꞌà kɨ ŋkuꞌunə aa, nloŋ mə Nwì à fòò mə̂ ǹtsərə ɨsaꞌa mfɔ̀ mbi ghù.

¹²“Mə̀ tswe nɨ̀ ɨ̀nnù jî ghàꞌàtə̀ a nswoŋ a mbo bù, jìi mə mə̀ bə swoŋ boŋ a ka tsyànə̀ a nyuꞌu tâ à kuu a atu bù. ¹³Lâ nòò yìi mə Àzwǐ annù nɨ̂ŋkoŋ ya a zi aa, a ka ghɨ̀rə tâ nɨ̀ zi annù nɨ̂ŋkoŋ tsiꞌì tsɨ̀mə̀. Kaa a ka yǐ waꞌà kà ŋ̀ghaa aa nɨ̂ àtû yì, a ka yǐ kɨ swoŋ aa tsiꞌǐ ànnù yìi mə a yùꞌu aà; ɨ kɛ̀ꞌɛ̀nə̀ nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə ɨ ka yǐ fɛ̀ꞌɛ̀ aa a mbo bù. ¹⁴A ka yǐ kɨ ghaꞌasə nɨ̂ ghâ ǹloŋ mə a ka yǐ kɨ lɔ̀gə ɨnnù jìi mə à nɨ̂ ja aa ɨ tɨgə kɛ̀ꞌɛ̀nə̀ nɨ a mbo bù. ¹⁵Ǹjoò tsɨ̀m jìi mə Taà ghà à tswe nɨ ju aa, à nɨ aa mbə̂ jâ; à nɨ̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə mə̀ swǒŋ mə a ka yǐ tɨgə lɔ̀gə̀ nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə à nɨ̂ jâ aa ɨ tɨgə kɛ̀ꞌɛ̀nə̀ nɨ a mbo bù aà.

Àjəŋnə̀ bo bɨ̀ nɨ̀ nɨ̀dorə̀

¹⁶“A nɨ mû àbàŋntə̀, kaa nɨ̀ ka waꞌà gha bù ǹyə lâ àbàŋtə̀ a bu tɨ tsyà nɨ̀ yə̂ ghâ.”

¹⁷Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jî mɔꞌɔ ɨ lɔgɨ̀nə̀ ǹtɨgə mbetə nɨ̂ waa bo nɨ bo mə, “Ǹjiꞌì ànnù muù mə à swòŋə aa ɨ̀ bə aa mə akə aa ɛ? À swòŋ a mbo bìꞌinə̀ mə a nɨ mû àbàŋtə̀ kaa tâ bìꞌinə̀ waꞌà yi yə̂, la àbàŋtə̀ yî mɔꞌɔ a bu tɨ tsyà bìꞌinə̀ bǔ nyə yi; ŋ̀kɨɨ nswoŋ nɨ mə ‘A bə ma mùu ajàŋ aa nloŋ mə mə ghɛ̀ɛ̀ aa a mbo Taà ghà.’ ¹⁸Bo swoŋ mə ǹjiꞌì ‘mû àbàŋtə̀ ghû’ ɨ̀ bə aà àkə̀ aa ɛ? Kaa bìꞌì sɨ̌ atû yiꞌi nɨ̂ ànnù yìi mə a swoŋ aa zî!”

¹⁹Yesu à lɛ nzi annù yìi mə bo lɛ sɨ lɔ̀ɔ mbetə yi ghu aà, ǹtɨgə nswoŋ a mbo bo mə, “Mə̀ ghɨ̀rə nswoŋ mə, ‘a nɨ mû àbàŋtə̀ kaa tâ nɨ̀ waꞌà gha yə̂, bɛɛ mə̂ àbàŋtə̀ yî mɔꞌɔ a bu tɨ tsyà, nɨ̀ bû ǹyə gha fu.’ À nɨ̂ ànnù yìi mə bǔ betə nɨ̂ ghuu bu nɨ bù ghu aa ɛ? ²⁰Mə swoŋ aa tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ a mbo bù: Nɨ̀ ka yǐ kɨ yə̀ꞌə ɨ lɨ̀ nɨ mɨ̀làà, tâ m̀bi ɨ̀ ka mbaŋnə ndorɨtə; nɨ ka yǐ kɨ jəŋnə, lâ tâ àjəŋnə̀ yuu tâ à baŋnə mbəŋkə ntɨgə nɨdorə̀. ²¹Nòò yìi mə màŋgyɛ̀ à tsɨ̀gə mu aa, a jəŋnə nloŋ mə nòò ŋ̀gɨꞌɨ yì à kùꞌù mə̂; la nòò yìi mə à jwè mə mu wa aa, a liꞌìnə̀ ǹyàŋə̂ ǹtsɨ̀m, ǹtɨgə ndorɨtə mə yu jwè mə a mu yì m̀fii a mûm m̀bî. ²²Àa tsiꞌì ŋ̀gɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ a ajàŋ yìi mə a tswe a mbo bù aà; tsɨ̂tsɔ̀ŋ nɨ jəŋnə, lâ mə̀ ka bǔ kwatə ɨ zǐ a mbo bù, ta mɨ̀ntɨɨ̀ muu luu nɨ nɨ̀dorə̀, àjàŋ nɨdorə yìi mə kaa mbə ŋù tsù a waꞌà a mbo bù kwɛrə aà.

²³“Nòò yìi mə ǹjwi mà ya ɨ̀ ka yǐ zì aa kaa nɨ̀ ka yǐ waꞌǎ ayoo yì tsǔ a mbo mə̀ bû ŋ̀ka mbetə. Mə swoŋ aa tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ a mbo bù: Taà ghà à ka fa ŋgɔ̀ŋ njoò tsɨ̀m jìi mə nɨ betə nɨ̂ ɨ̀kǔm ghâ aà. ²⁴Ǹzi nyweꞌe tsɨ̂tsɔ̀ŋ, kaa nɨ̀ burə tɨ̌ ayoò tsu betə̀ nɨ̂ ɨ̀kǔm ghâ; nɨ̀ bə betə boŋ nɨ̀ ka kwɛrə, tǎ tâ nɨ̀dorə̀ nuu tâ nɨ̀ luu.

Àjàŋ mə ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu màꞌa ntsò ǹtsya nɨ̂ m̀bi aà

²⁵“Mə̀ lɔ̀gə̀ aa mɨ̀ghàà mî nǎnaa ŋkɛꞌɛnə ɨnnù juà ghu a mbo bù. La nòò à tswe ghu mə kaa mə̀ ka waꞌǎ a mbo bù aa nɨ̀ mɨ̀ghàà mî nǎnaa bû ŋ̀ka ŋghaa, ɨ tɨgə ghàà a mbo bù aa nɨ̂ ǹsi nɨ̀ ǹsi nloŋə Taà. ²⁶Ǹjwi mà ya ɨ̀ ka yǐ kùꞌu aa, tâ nɨ̀ tɨgə mbetə nìi nɨ̂ ɨ̀kǔm ghâ; kaa mə̀ sɨ swoŋ aa mə mə̀ ka yǐ kɨ betə nìi a ŋkwitu bù, ²⁷nloŋ mə Taà ghà yumbɔŋ à kɔ̀ŋə ghuu. À kɔ̀ŋə ghuu aa nloŋ mə nɨ̀ kɨ ŋkɔ̀ŋə̀ ghâ, ŋkɨ mbii mə mə̀ lɛ nlò aa ghu mbo nzì. ²⁸Mə̀ lɛ nlò aa a mbo Taà ghà m̀fɛꞌɛ fàa mbî; tsɨ̂tsɔ̀ŋ, mə màꞌàtə mbi yù m̀bu mbɨ̀ɨ̀ nɨ̂ gha fu a mbo Taà ghà.”

²⁹Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ tɨgə̀ ǹswoŋ ghu mbo mə, “Tsɨ̂tɔ̀ŋ o ghàà a mbo bìꞌì nɨ̂ ǹsi nɨ̀ ǹsî, kaa waꞌà nɨ nɨ̀ghàà bû ǹnaa. ³⁰Tsɨ̂tsɔ̀ŋ bìꞌì zi mə ò zǐ ɨnnù tsiꞌì tsɨ̀mə̀; kaa bə̀ sɨ̀ nɨ̂ ŋ̀ka mbetə̂ gho nɨ̀ ànnù tswê. Ma yû a ghɨrə mə tâ bìꞌì bii mə ò lɛ nlò aa mbo Nwì ǹzi.”

³¹Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə, “Nɨ̀ bìì mə̂ tsɨ̂tsɔ̀ŋə̀ aa ɛ? ³²Nòò à tɨ̀gə a abô, nòò wa à tɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ ŋ̀kuꞌu, mə baa jàꞌà ghuu tâ ŋù à ghɛɛ nɨ̂ yìi mbɛ̀ɛ̀, tâ ŋù à ghɛɛ nɨ̂ yìi mbɛ̀ɛ̀, ɨ tɨgə mmàꞌàtə̀ gha, mə̀ mə̀. Lâ kaa mə̀ sɨ̀ aa tsiꞌì mə̀ mə̀ naŋsə̀ ǹtswe, nloŋ mə Taà à tswe bìꞌi yu. ³³Mə̀ swǒŋ ma juù ɨ̀nnù a mbo bù aa mə tâ nɨ̀ tswe nɨ̂ m̀bɔɔnə, a ajàŋ yìi mə mbə bìꞌinə̀ tswê nɨ̂ ànnù yî mɔꞌɔtə̂ aà. Tsǒ mə nɨ̀ tswê a mûm m̀bi aa, nɨ̀ ka yə ŋgɨꞌɨ̀. Lâ nɨ̀ taŋ ntɨɨ̀! Wa mə̀ tsyà mə mbî!”

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ntsàꞌàtə̀ Nwî a atû ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji aà

¹Yesu à màŋsə̀ mə̂ a nswoŋ ma jû ɨ̀nnù, ŋ̀ŋɛɛ miꞌì mi, nlii aburə, ǹswoŋ mə, “Taà ghà, nòò à kùꞌù mə̂. Ghaꞌasə Mû ghò tǎ tâ Mû ghò à kɨ ŋghaꞌasə ghô. ²Ò lɛ mfa mɨdaꞌa ghu mbo mə tâ à ka mbuꞌutə ŋgɔ̀ŋ mu ŋǔ ntsɨ̀m, tǎ ɨ fa ntswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ tswe nɨ̂ŋkoŋ aa a mbo bo bìi mə ò lɛ mfa ghu mbo aà. ³Ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ lwìꞌi nɨ̂ŋkoŋ aa, ɨ̀ laa mbə a nzi wò, wò Nwîŋgɔ̀ŋ yî mɔ̀ꞌɔtə̀ yìi ò nɨ Nwîŋgɔ̀ŋ tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ aà, ŋ̀kɨ mbə a nzi Yesu Kristo, yìi mə ò lɛ ntoo aà. ⁴Mə̀ ghàꞌàsə̀ mə̂ gho fàa atu nsyɛ̂; mə̀ màŋsə̀ mə afàꞌà yìi mə ò lɛ mfa mə tâ mə̀ faꞌa aà. ⁵Taà ghà! Ghaꞌasə a gha tsɨ̂tsɔ̀ŋ a mbɛ̀ɛ wò, tsiꞌì nɨ̂ nɨ̀ghaꞌa nya mə mə̀ lɛ ntswe nɨ nu biꞌiò m̀bɔŋ ta ò naŋsə mbi aà.

⁶“Mə̀ ghɨ̀rə mə tâ bə̀ bya bìi mə ò lɛ ntsɔꞌɔ fàa mûm m̀bi mfa a mbo mə̀ aa, mə tâ bɨ̀ zi ghô. Bo lɛ mbə aa bə̀ bô, la ò fâ waa a mbo mə̀. Bo yuꞌunə nɨghàâ nô, ⁷Tsɨtsɔ̀ŋ bo zi mə ŋgɔ̀ŋ ǹjoò tsɨ̀m jìi mə ò lɛ mfa a mbo mə̀ aa ɨ lo aa a mbo wò. ⁸Mə̀ fà mə ntoo yìi mə ò lɛ ntoo gha nɨ̀ yù aa a mbo bo, bo kɨ̂ ŋ̀kwɛrə; bo zi tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀ mə mə̀ lɛ nlò aa a mbo wò ǹzi, ŋkɨ mbii mə a gha aa a tòo wò.

⁹“Mə tsàꞌàtə̀ nòo ŋwaꞌatə nɨ̂ waa, kaa mə̀ sɨ nòo tsàꞌàtə aa nloŋ mbî ǹtsɨ̀mə̀; mə tsàꞌàtə̀ nòo nloŋ aa bo bya mə ò fa a mbo mə̀ aà, ǹloŋ mə bo laa mbə bə̂ bô. ¹⁰Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bo bɨ̀ ǹjoò tsɨ̀m jìi mə mə̀ tswe nɨ ju aa, à nɨ̂ jô, jìi mə ò kɨ ntswe nɨ ju aa, ɨ bə̂ jâ; bɨ kɨɨ̀ ntsya aa a njɨ̌m bo nyə nɨ̂ nɨ̀ghaꞌà nâ. ¹¹Tsɨ̂tsɔ̀ŋ mə bù m̀bɨɨ nzì fu a mbo wò; kaa mə̀ ka waꞌà fàa mûm mbì bù ntswe, lâ bo ka ghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì a ntswe fàa mûm m̀bî. Taà ghà yìi mə à làa màŋsə̀ aa, bɛ waa nɨ mɨ̀dàꞌà mya mìi mə mɨ tswe a nɨ̂ ɨ̀kǔm gho aà, ɨ̀kùm wa yìi mə ò lɛ mfa a mbo mə̀ aà, mə tâ bo tswe nɨ̂ ànnù yî fùùrə̀, tsǒ mə sɨ̀ kɨ ntswe nɨ̂ ànnù yî fùùrə̀ aà. ¹²Nòò yìi mə mə̀ kɨ̀ tswe biꞌi bo aa, mə̀ kɨ̀ sɨ bɛ waa nɨ àdàꞌà yìi mə a tswe nɨ̂ ɨ̀kǔm gho aà, ɨ̀kùm wa yìi mə ò lɛ mfa a mbo mə̀ aà. Mə̀ kɨ̀ lɛ mbɛ waa kaa tsiꞌì ŋù nɨ̀bò wàà yî m̀fùùrə̀ kaa a waꞌà bwɛ̂, a kɨ̂ m̀mɛ yu wa yì m̀fùùrə̀ mə à lɛ ntswe nɨ̂ m̀bwɛ aà, mə tâ ànnù yìi mə a lɛ ntswe a mûm àŋwàꞌànə Nwì aa, tâ à fɛꞌɛ mbòòntə̀. ¹³Tsɨ̂tsɔ̀ŋ mə bù m̀bɨɨ fu a mbo wò. Mə swoŋ nɨ̂ ɨ̀nnù juà aa a ajàŋ yìi mə bùrə a mûm m̀bi aa mə tâ nɨ̀dorə̀ na tswe a mûm ǹtɨɨ bo nluu. ¹⁴Mə̀ lɛ mfa ntoò yò a mbo bo, lâ m̀bi ɨ bàà waa, nloŋ mə kaa bo sɨ̀ bə̂ bɨ mbi bù bə̂ aà, tsiꞌǐ ajàŋ yìi mə kaa mə̀ sɨ ŋû m̀bi ghù kɨ̂ m̀bə aà. ¹⁵Kaa mə̀ sɨ lɔ̀ɔ aa mə ta ò fiꞌi waa fàa mûm m̀bi nlɔ̀ꞌɔ̀sə̀, mə bàŋnə̀ ǹlɔɔ aa mə tâ ò bɛ a waa a mbo ŋgàŋmbùꞌû ɨ̀nnù jî bɨ wâ. ¹⁶Tsiꞌì a ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ a ajàŋ yìi mə kaa mə̀ sɨ̀ ŋû m̀bi bù bə aa, kaa bo sɨ̀ bə̂ bɨ mbi bù kɨ mbə. ¹⁷Tsɔꞌɔ waa nləə tâ bo tɨgə bə̂ bo a njɨ̌m àjàŋ yìi mə bo ka zi annù nɨ̂ŋkoŋ aà; nɨ̀ghàâ no nɨ laa mbə annù nɨ̂ŋkoŋə̀. ¹⁸Mə̀ tòo waa a mûm m̀bî, tsiꞌì àjàŋ yìi mə ò lɛ ŋkɨ ntoo gha a mûm m̀bi aà. ¹⁹Mə̀ tɨgə ntsɔꞌɔ ɨbɨ̀ɨnû gha nlə̀ə̀ aa tsiꞌì tsǒ àyoo mmàꞌanwì a mbo wò, ǹloŋ ŋkwi atû waa, mə tâ bo kɨ mbə njoo mmàꞌanwì ji annù nɨ̂ŋkoŋ a mbo wò.

²⁰“Kaa mə̀ sɨ nɨ̂ gho tsàꞌàtə̀ ŋ̀waꞌatə aa tsiꞌì waa, mə kɨɨ ŋwaꞌatə nɨ̂ bya bìi mə bɨ kɨ nnɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa a nu mə̀, ǹtsya a njɨ̌m ntoo yìi mə bo yuꞌu nɨ a ntsǔ ŋgǎŋyəgə̂nnù ja aa. ²¹Mə lɔɔ nɨ mə tâ bo tswe nɨ̂ ànnù yî fùùrə̀. Taà ghà! Mə kɔ̀ŋə̀ nɨ mə tâ bo tswe a mum bìꞌìô, tsiꞌì a ajàŋ yìi mə ò tswe a mum mə̀, mə̀ kɨ̂ ǹtswe a mum wò aà. Mə lɔɔ nɨ mə tâ bo tswe nɨ̂ ànnù yî fùùrə̀, tǎ tâ m̀bi bii mə a gha aa a too wò. ²²Mə̀ fa nɨ̀ghaꞌa nya nìi mə ò lɛ mfa a mbo mə̀ aa a mbo bo, mə tâ bo tswe nɨ̂ ànnù yî fùùrə̀, tsiꞌì a ajàŋ yìi mə wò nɨ mə̀ sɨ̀ nɨ ayoo yì fùùrə̀ aà; ²³Mə̀ tswe a mum bo, ò kɨ̂ ǹtswe a mum mə̀, tâ bo naŋsə mboonsə mbə ayoo yì fùùrə̀, tâ m̀bi ɨ̀ tsya ghu nzi mə a gha aa a lɛ ntoo wô, ŋ̀kɨ ŋkɔŋə waa a ajàŋ yìi mə ò kɔ̀ŋə gha aà.

²⁴“Taà ghà! Ò fa waa a mbo mə̀, mə̀ kɔŋə̀ nɨ mə tâ bo tswe a adɨgə yìi mə mə̀ tswe ghu aa, tǎ yə nɨghaꞌà nâ, nɨ̀ghaꞌa nya nìi mə ò fa a mbo mə̀ aà; ǹloŋ mə ò lɛ ŋkɔ̀ŋə̀ gha mbɔŋ nnaŋsə mbi yù. ²⁵Taà ghà yìi mə ɨ̀nnù jo tsinə aa, kaa mbi ɨ̀ sɨ gho zî, la mə̀ zi ghô, buà bû kɨ̂ ǹzi mə a gha aa a tòo wò. ²⁶Mə̀ ghɨrə bo zî ghô, màa kɨɨ ghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì a ŋghɨ̀rə mə tâ bo zi ghô, tǎ tâ àkɔ̀ŋnə̀ yìi mə ò tswe nɨ yu a nu mə̀ aa, tâ à tswe a nu bo, tǎ tâ mə̀ kɨ ntswe a mum bo.”

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntswa Yesu aà

(Mt. 26.47-56; Mk. 14.43-52; Lk. 22.47-53)

¹Àjàŋ mə Yesu à lɛ mmàŋsə̀ a ntsàꞌàtə Nwì ma mùu ajàŋ aa, ǹlo bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ǹtoo mutswàgə̀ ŋ̀kì wa yìi mə bɨ twoŋə nɨ Kidron aà; ŋ̀kya ati mɨ̂ntà yî mɔ̀ꞌɔ ɨ lɛ ntswe ghu, Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya bɨ kuu ŋghɛ̀ɛ̀ wa a mûm ŋ̀kyâ. ²Judas mə à lɛ mfèè yi aa, à lɛ nzi adɨgə ma yû ǹloŋ mə a nɨ bɨ̀nòò bî ghàꞌàtə̀, Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji lɛ sɨ bòòntə ghu. ³Tsǒ mə à lɛ nzi aa, à lɛ nlɔ̀gə akùrə̀ bɨ̂sogyɛ̀ bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋmbɛ̂ ǹdâmàꞌanwì jìi mə ŋ̀gàŋmàꞌa Nwì yî ŋwè bo bɨ̀ baFarɨsai lɛ ntoo aa, bo bo ghɛɛ̀ ghu, bo kà mə̂ aa ŋghɛɛ aa, ntugɨtə njoo mɨtsəꞌə nɨ bɨ̀lâm nɨ mɨ̀ŋkàꞌà. ⁴Tsǒ mə Yesu à lɛ nzi ŋgɔ̀ŋ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə bo lɛ sɨ lɔ̀ɔ a ŋghɨ̀rə̀ aà, m̀maꞌatə ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya, m̀fɛꞌɛ yòŋtə a mbɛ̀ɛ bo, m̀betə waa mə, “Nɨ lɔ̀ɔ̀ aà wò ɛ?”

⁵Bo kwiꞌi ghu mbo mə, “Bìꞌi lɔ̀ɔ̀ aa Yesu, mu Nazareth wâ.” Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Mə̀ ghulà.” Judas, mə à lɛ mfèè yi aa, à lɛ ŋkɨ ntəə bo bo. ⁶Àjàŋ mə Yesu à lɛ nswoŋ mə, “Mə̀ ghulà aa,” bo khə̀tə̀ m̀bɨɨ nɨ̂ ǹjɨ̀m, ŋ̀wokə a nsyɛ̂. ⁷Yesu a kuꞌùsə̀ m̀betə waa mə, “Baa nɨ̀ swǒŋ mə nɨ lɔ̀ɔ̀ aà wò lɛ?” Bo kwiꞌi mə, “A Yesu, mu Nazareth wâ.”

⁸Yesu a bû ǹswoŋ a mbo bo mə, “Tɨgə mə̀ bà mə̂ aa nswoŋ a mbo bù mə ‘mə̀ ghulà.’ Lâ mbə a bə yìi mə nɨ lɔ̀ɔ̀ aà gha, nɨ̀ maꞌàtə bulà bə̀ bɨ ghɛɛ̀.” ⁹À lɛ nswoŋ ma la aa, tǎ ghɨ̀rə tâ ànnù yìi mə à lɛɛ̀ ǹtɛꞌɛ nswoŋ aa, tâ à boontə, mə “Taà ghà, kaa ŋù wa yì tsù mə ò lɛ mfa a mbo mə̀ aa, kaa yi tsù à sɨ̀ bwɛ̂.”

¹⁰Simon Peta à lɛ ŋwɛꞌɛ munwî ǹtsò; à lɛ ntsɔꞌɔ munwi wa a mbaꞌa, ŋ̀kwyɛ atôŋnə̌ àbùꞌu ŋgàŋmàꞌa Nwì yî ŋwè yî màꞌà ǹlɔꞌɔsə. Ɨ̀kǔm àbùꞌù ma yû ɨ lɛ mbə Malkus. ¹¹Yesu a swoŋ a mbo Peta mə, “Sɔꞌɔ munwi ghò wa fu a mbaꞌà! Ò wàꞌàtə mə mə̀ ka waꞌǎ ndɔ̂ŋ ŋ̀gɨꞌɨ yìi mə Taà ghà à fa a mbo mə̀ aa no aa ɛ?”

À àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ Yesu a nsi Annas aà

¹²Bɨ̀sogyɛ̀ bya bo bɨ̀ ǹdɨɨ̀ wàà, nɨ ŋgǎŋmbɛ ndâmaꞌanwì bɨ lɛ ntswa Yesu ŋ̀kwerə yi. ¹³Ǹlɔgə yi ŋghɛɛ nɨ ghu a mbo Annas. Annas à lɛ mbə ntsi Kaifas yìi à lɛ mbə ŋ̀gàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè maa alòò aà. ¹⁴Kaifas ma ghû à lɛ mbə yu yìi mə à lɛ ndɨꞌɨtə bɨ̂tà bɨ alaꞌa bɨ baYuda mə a bɔŋ mə tâ ŋù yî m̀fùùrə̀ à kwo nloŋ atu nnɔ̀ɔ̀ aà.

À àjàŋ yìi mə Peta à lɛ ntuu Yesu aà

(Mt. 26.69-70; Mk. 14.66-68; Lk. 22.66-71)

¹⁵Simo Peta bo ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù Yesu wa yì mɔ̀ꞌɔ bo lɛ nyòŋə̀ Yesu. Ǹgàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè wa à lɛ naŋsə nzi ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù ma ghû tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀. Ǹyoŋə Yesu bo yu kuu ŋghɛ̀ɛ̀ a mûm ǹsàŋdâ ŋ̀gàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè wâ. ¹⁶Peta à lɛ mbàŋnə̀ ǹtəə a mbɛɛ a tsǔbùꞌù. Ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù Yesu ma ghû mə ŋgàŋmàꞌa Nwi yî ŋ̀wè à lɛ nzi aa à lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ ŋ̀ghaa a mbo mumàŋgyɛ̀ yìi mə à lɛ ntəə wa tsǔbùꞌù aa, ǹlɔgə Peta bo yu kuù. ¹⁷Mumàŋgyɛ̀ wa a ntsǔbùꞌù a betə̀ Peta mə, “Ò sɨ̌ ŋgàŋyə̀gə̂nnǔ mbâ yî kɨ mbə aa ɛ?” Peta a kwiꞌi ghu mbo mə, “Ŋ̀gaŋ, kaa mə̀ sɨ̀ ghu bə̂.”

¹⁸Àjàŋ mə m̀fəꞌə ɨ lɛ sɨ ko aa, ŋ̀gǎŋàfàꞌǎ ŋgàŋmaꞌa Nwì wa nɨ ŋ̀gǎŋmbɛ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀, bɨ lɛ ŋŋètə mɔꞌɔ nɨ̂ ŋ̀kyɛ, ntəə ghu, ǹtɨgə nyɔꞌɔtə. Peta à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹtəə bo bo ŋ̀kɨɨ nyɔꞌɔtə mɔꞌɔ wâ yìi ŋgaa.

Àjàŋ yìi mə ŋ̀gàŋmàꞌanwì yî ŋwè à lɛ mbetə Yesu nɨ̂ ɨ̀nnù aà

(Mt. 26.59-66; Mk. 14.55-64; Lk. 22.66-71)

¹⁹Ŋ̀gàmàꞌanwì yî ŋ̀wè wa à lɛ mbetə Yesu nɨ ɨ̀betə̀ ǹloŋ ŋgǎŋyəgə̂nnù ji bo bɨ̀ ǹloŋə ànnù yìi mə à lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ aà. ²⁰Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “Mə ghàà aa a nsi bə̀ bɨ̀tsɨ̀mə̀. Ŋ̀gɔ̀ŋ ɨ̀nnǔ tsɨ̀m jìi mə mə dɨ̀ꞌɨ̀ aa, mə̀ lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ a ndâmàꞌanwì bo bɨ̀ a ndâŋghotə̂, a bə ɨ̀dɨ̀gə tsɨ̀m jìi mə bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bòòntə̀ ghu aà, kaa mə̀ lɛɛ̀ ŋ̀kɨ̀ꞌɨ̌ annù tsu a lɔ̀ꞌɔ̀sə̀ burə swoswoŋ bə̂. ²¹Ò tɨgə̀ m̀bu mbetə nɨ̂ gha nɨ̀ ɨ̀betə̀ aa a ya ɛ? Betə bə bə̀ bulà bìi mə bɨ lɛ nyuꞌu annù yìi mə lɛ sɨ swoŋ aà. Wa bo zî ànnù yìi mə mə̀ lɛ sɨ swoŋ a mbo bo aà.”

²²Àjàŋ mə Yesu à lɛ nswoŋ ma mùu ajàŋ aa, ŋ̀gàŋmbɛ ɨdɨ̀gə̀ wa yì mɔ̀ꞌɔ a zwî àbo ghu atu, m̀bətə yi mə, “A swǒŋ wò a mbo wò mə tâ ò ka ŋghaa a mbo ŋ̀gàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè ma mùu ajàŋ ɛ?”

²³Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “M̀bə a bə yìi mə mə̀ swòŋə̂ ànnù yî bɨ yì tsu, ò kɛꞌɛ̀nə̀ a mbo bə̀ bù mə bɨ təə faà aà, m̀bə a bə mə ɨ̀nnù jìi mə mə̀ swòŋə̀ aa ɨ kuꞌunə, ò tɨgə̀ m̀bu mfɛɛ gha aa a ya ɛ?”

²⁴Ma mùu noò Annas à lɛ nlɔ̀gə̀ yi tsiꞌì wa ajàŋ yìi mə bɨ lɛ ŋkwerə yi aa, ǹtsyasə a mbo Kaifas yìi mə à lɛ mbə ŋgàŋmàꞌa Nwì yî ŋwè aà.

Àjàŋ mə Peta à lɛ ŋkùꞌùsə̀ ǹtuu Yesu aà.

²⁵Peta à lɛ mburə ntəə wa adɨgə nyɔꞌɔtə nɨ̂ mɔꞌɔ wa; bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ betə̀ yi mə, “Ò laa ŋkɨꞌɨ̀ ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù m̀bâ wî yî mɔ̀ꞌɔ bə aa ɛ?” Peta a tuù yi nswoŋ mə, “Kaa mə̀ sɨ̀ ghu bə̂.”

²⁶Àbùꞌu ŋgàŋmàꞌa Nwì ya yî mɔꞌɔ, mbə ndɨm ŋù wa mə Peta à lɛ ŋkwyɛ̌ atôŋnə̀ yi aa, a betə̀ mə, “Mə̀ ghɨ̀rə mbaa kɨꞌɨ̀ gho yə ò tswê bǔ bo wa a mûm ŋ̀kya aa ɛ?”

²⁷Peta a kuꞌùsə̀ ǹtuu yi nswoŋ mə, “Ŋ̀gaŋ!” Tsiꞌì maa noò àkə̀gə̀ a tɔŋə̀.

Àjàŋ yìi mə bɨ̀ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ Yesu a nsi Pilato aà.

(Mt. 27.1-2; Mk. 15.1-5; Lk. 23.1-5)

²⁸Bɨ lɛ nlɔ̀gə̀ Yesu ŋ̀ghɛɛ nɨ ghu a ntɔꞌɔ Gûmnàà, maa noò a burə̀ aa tsiꞌǐ mbàꞌa mbàꞌà. BaYuda kaa bo lɛ ŋwaꞌà waa wa mûm ǹtɔꞌɔ kuù, ǹloŋ mə bɨ lɛ nlɔ̀ɔ̀ mə bɨ baꞌatə nɨ̂ ɨ̀bɨɨnû waa lə̀ə tâ ɨ̀ laa a nyòŋə nɨ nɔ̀ŋsə̀ wàà tǎ jɨ mɨjɨ mɨ Passa. ²⁹Pilato à lɛ ntɨgə mbaŋnə mfɛ̀ꞌɛ̀ a abɛɛ mbetə waa mə, “Nɨ̀ swǒŋ mə ŋù ghû à ghɨ̀rə̀ aa akə̀ aa ɛ?”

³⁰Bo kwiꞌi ghu mbo mə, “À ghɨrə mbaa tsuu annǔ fànsə̀ boŋ kaa bìꞌì sɨ̀ nɨ ghu a mbɛ̀ɛ wò zî.”

³¹Pilato a swoŋ ghu mbo mə, “Mbə a bə la, nɨ̀ lɔgə yi ŋghɛɛ ntsɔꞌɔtə ɨsaꞌà yi nyoŋ a nɨ nɔ̀ŋsə̀ ghùù.” Bo kwiꞌi ghu mbo mə, “Kaa bìꞌì sɨ̀ nɨ̂ àdàꞌà mə mbə bìꞌì zwitə̀ ŋû tswê.” ³²A lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ lâ là aa mə tâ à boontə nɨ nɨ̀ghàà nìi mə Yesu à lɛ sɨ swoŋə nloŋ ajàŋə̀ nɨwo yìi mə yu lɛ ntswe nɨ̂ ŋ̀kwo aà.

³³Pilato à lɛ mbù ŋ̀kuu ŋghɛɛ fu wa mûm ǹtɔꞌɔ, ǹtwoŋə Yesu m̀betə yi mə, “Ò bə aa m̀fɔ̀ baYuda aa ɛ?”

³⁴Yesu a betə̀ yi mə, “Nɨ̀ghàà nû mə o betə gha ghu aà, à nɨ̂ no kə̀ a swoŋ bə̀ ǹswoŋ a mbo wò aa ɛ?”

³⁵Pilato a bəŋ mbetə yi mə, “Mə̀ laa mbə ŋû baYuda aa ɛ? A fa bə̌ bo mfa gho a mbo mə̀ bo bɨ̀ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌ Nwì. Ò nàŋsə mfànsə aà àkə̀ ɛ?”

³⁶Yesu a swoŋ mə, “Kaa ànnù nɨfɔ̀ ya kaa a sɨ̀ aa fàa a nɨ yula mbi tswê. À ghɨ̀rə mbaa mbə mə ànnù nɨfɔ̀ ya a tswe aa fàa nɨ yulà mbi, boŋ ŋgǎŋkòrə̂ jâ ɨ to fɨ̀kɔ̀rə̀ kaa bɨ kɨꞌɨ̀ gha a mbo bɨ̀tà bɨ baYuda fâ. Ŋ̀gaŋ, kaa ànnù nɨfɔ̀ ya kaa a sɨ̀ aa fàa nɨ yulà m̀bi tswê.”

³⁷Pilato a betə̀ yi mə, “La a bə mə ò nɨ mfɔ̀ aa ɛ?” Yesu a kwiꞌi mə, “ò swòŋ mə̂ mə mə̀ nɨ̂ m̀fɔ̀. Bɨ lɛ njwe gha mə̀ fɛꞌɛ̀ fàa mbi aa nloŋ ŋkwitu ànnù yî fùùrə̀, a ŋka ŋghàâ ànnù ǹloŋə ànnù nɨ̂koŋə̀. Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à tswe a mûm ànnù nɨ̂koŋə aa a yuꞌutə annù yìi mə mə swoŋə aà.”

³⁸Pilato a betə̀ mə, “Ànnù nɨ̂ŋkoŋ à nɨ̂ àkə̀ aa ɛ?”

Pilato a bû m̀fɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyə bə̂ bya, nswoŋ a mbo bo mə, “Kaa mə̀ sɨ̌ annù tsu yə mə mbə a ghɨrə̀ mə tâ mə̀ nɨŋ ŋgɨꞌɨ ghu nû. ³⁹Lâ ǹyoŋə a nɨ nɔ̀ŋsə̀ yìi mə nɨ̀ tswe nɨ ghu aa, mə fiꞌisə nɨ ŋgàŋàtsaŋ yì m̀fùùrə̀ a mbo bù, a njwî Passa. Nɨ̀ kɔ̌ŋ mə tâ mə̀ fiꞌisə Mfɔ̀ baYuda ghû aa ɛ?” ⁴⁰Bo tɔŋnə̀ ǹswoŋ mə, “Ŋ̀gaŋ, kaa mbə a kɨꞌɨ̀ yu bə̂! Bìꞌi lɔ̀ɔ̀ mə tâ ò fiꞌisə aa Barabas!” (Barabas à lɛ mbə aŋgâmɨghee).

Àjàŋə mə bɨ lɛ ntsə̀rə ɨsaꞌa Yesu mə à ka wo aà

¹Pilato à lɔgə̀ Yesu m̀fa yi bɨ ghɔɔ̀ yi. ²Bɨ̀sogyɛ̀ bya bɨ lɔ̀ɔ mɨ̂ndɨgə mɨ njɔ̂ŋ ǹjɔŋ mbaꞌa tsǒ àtsə̀ꞌətu nɨfɔ̀ ǹsosə ghu atû. Ǹtɨgə ǹlɔgə atsə̀ꞌə̀ yî bagɨtə yi atɨ̀ndùù ŋ̀wɛꞌɛ ghu nû. ³Bo tɨgə̀ ǹtsya mmii nìi nswoŋə nɨ mə, “O lɛlɛ lɛɛ̀! M̀fɔ̀ baYuda à kɨ̀ kwɛ̀ɛ̂! À kwɛ̀ɛ̂!” Lâ m̀baŋnə mfɛɛ nɨ mɨ̀ghàꞌa mi.

⁴Pilato à lɛ bù m̀fɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ̀ a mbo nnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa nswoŋ a mbo bo mə, “Yə̂ nɨ̀, mə̀ ka fɛ̀ꞌɛ zì nɨ ghu a nsi bù tâ nɨ̀ zi mə kaa mə̀ sɨ̀ annù yìi mə à ghɨ̀rə mə mbə nɨ nɨŋ ŋ̀gɨꞌɨ ghu nu aa yə̂.” ⁵Yesu a tɨgə̀ m̀fɛꞌɛ nɨ àtsə̀ꞌə̀ yî bagɨtə ya bo bɨ̀ nɨ̂ àtsèꞌətu njɔ̂ŋjɔŋ ya a atu yu. Pilato a swoŋ a mbo bə̀ bya mə, “Ŋù wa à ghulà.”

⁶Bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋmbɛ̂ ǹdâmàꞌanwi bɨ yə̀ mə̂ yi aa, ntɔŋnə nswoŋ mə, “Kwèèntə yi a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀.”

Pilato a swoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ lɔgə yi la ŋkwèèntə̀ tsiꞌì bù, kaa mə̀ sɨ̌ njiꞌì ànnù yìi mə mbə mə̀ nɨŋ ŋ̀gɨꞌɨ ghu nu aa yə̂.”

⁷Ǹnɔ̀ɔ̀ wa ɨ kwiꞌi mə, “Bìꞌì tswe nɨ̀ nɔ̀ŋsə̀ yìꞌì mə a dɨ̀ꞌɨ̀ nɨ mə a kuꞌunə mə tâ à kwo, ǹloŋ mə a swoŋə nɨ mə yu nɨ Mu Nwì aà.”

⁸Pilato à yùꞌù mə̂ ma mùu ajàŋ, nɨ̀bɔꞌɔ nɨ kuꞌùsə̀ ǹtswâ yi. ⁹A bû ŋ̀kuu ŋghɛɛ fu wa a mûm ǹtɔꞌɔ, m̀betə Yesu mə, “Baa ò lò aa fə aa ɛ?”

Kaa Yesu a waꞌǎ akwiꞌi ghu mbo fâ. ¹⁰Pilato à swoŋ ghu mbo mə, “O nàꞌà nàa ɛ? Ò sɨ̀ zi mə mə̀ tswe nɨ̀ mɨ̀dàꞌà mìi mə mbə mə̀ swoŋ mə tâ bɨ̀ maꞌatə gho, kə̀ a nswoŋ mə tâ bɨ̀ kweentə gho a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ aa ɛ?”

¹¹Yesu a kwiꞌi mə, “A bə aa mə, ò tswe nɨ̀ mɨ̀dàꞌà a atu mə̀ aa nloŋ mə Nwì à fa a mbo wò aà. Lâ ŋù wa mə à ghɨrə mbàŋnə̀ zi mfa gha a mbo wò aa, à yìi annù a bɨꞌɨ ntsyâ yô.”

¹²Pilato à yùꞌù mə̂ ma mùu ajàŋ aa, nyweꞌetə a nlɔ̀o mânjì a màꞌàtə Yesu ghu. Lâ ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa ɨ kuꞌùsə̀ ǹtɔŋnə nswoŋ mə, “Ò bə màꞌàtə̀ yi bəə boŋ kaa ò sɨ̌ nsûkàꞌa Kaisa bə̂. Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə a swoŋə nɨ mə yu nɨ m̀fɔ̀ aa, à nɨ̂ ŋù àtɨ̀ɨ atu a mbo Kaisa.”

¹³Pilato à yùꞌù mə̂ ma muù mɨ̀ghàà aa, ǹlɔgə Yesu m̀fɛꞌɛ ntswe nɨ̂ àlə̀ŋə nsaꞌa mɨ̀saꞌa a sàanə yìi mə bɨ lɛ nlɨ̀gə̀ nɨ̂ŋgɔꞌɔ, (a nɨ nɨ̀ghàà nɨ baHeber, bɨ twoŋə nɨ Gabbatha). ¹⁴À lɛ sɨ bə maa noò aa a tɨgə̀ ŋ̀kuꞌu a ntɨ̀ɨ̂ àsìꞌìnə̀ m̀bɔŋ tâ àbɛ̀ɛ̀ fuꞌu a njwî Passa. Pilato a swoŋ a mbo bə̀ bya mə, “Mfɔ̀ ghùù wa à ghulà.”

¹⁵Bo kuꞌùsə̀ ǹtɔŋnə swoŋ mə, “Zwitə yi, zwitə yi nlɔꞌɔsə̂, kwèèntə̀ yi a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀!” Pilato a betə waa mə, “Nɨ lɔ̀ɔ mə tâ mə̀ kweentə mfɔ̀ ghùù a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ aa ɛ?” Bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bya bɨ kwiꞌi ghu mbo mə, “M̀fɔ̀ yìi mə bìꞌì zi aa, à kɨ mbə aa tsiꞌì Kaisa.”

¹⁶Pilato a tɨgə̀ ǹlɔgə Yesu m̀fa a mbo bo mə tâ bɨ̀ kweentə yi a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀.

À àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ŋkweentə̀ Yesu a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ aà

(Mt. 27.32-44; Mk. 15.21-32; Lk. 23.26-43)

Maa ajàŋ bɨ tɨgə̀ ǹlɔgə Yesu ŋ̀ghɛɛ nɨ ghu. ¹⁷À lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ m̀beꞌe ati bàŋnə̀ bàŋnə̂ yi ya yumbɔŋ ŋ̀ghɛɛ ŋkùꞌù a adɨgə yìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ̂ àkwɛɛ atu ŋû aa (a nɨ nɨ̀ghàà nɨ baHeber, bɨ twoŋə̀ nɨ Golgotha). ¹⁸Bɨ tɨgə̀ ŋ̀kweentə yi a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ maa adɨgə bo bɨ̀ bə̀ bî mɔꞌɔ bi baà, ŋù yî mɔ̀ꞌɔ a tswê fàa mbɛ̀ɛ̀ laà, yì mɔ̀ꞌɔ a kɨ̂ ǹtswe fàa mbɛ̀ɛ̀ laà, Yesu a tɨgə̀ ǹtswe a tɨtɨ̀ɨ bo. ¹⁹Pilato à lɛ ŋŋwàꞌànə̀ wa atu ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ mə, “Yesu mu Nazareth, M̀fɔ̀ baYuda.” ²⁰Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bɨ lɛ ntwoŋə ma yuù àŋwàꞌànə̀ ǹloŋ mə àdɨgə̀ yìi mə bɨ lɛ ŋkwèèntə̀ Yesu ghu aa, kaa a lɛ ŋwaꞌà sàꞌà siꞌi a nlǒ a njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌà. Bɨ lɛ ŋŋwàꞌànə̀ ma yuù aa nɨ nɨ̀ghàà nɨ baHeber, nɨ nì baRoma a bɔ̀ꞌɔ nɨ nì ba Grikia. ²¹Bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bya bɨ swoŋ a mbo Pilato mə, “Tsuu ŋwàꞌànə̀ mə, ‘M̀fɔ̀ baYuda’ Bàŋnə ŋŋwàꞌànə̀ bə mə ‘À swǒŋ mə yu nɨ m̀fɔ̀ baYuda.’ ”

²²Pilato a kwiꞌi mə, “Ànnù yìi mə mə̀ ŋwàꞌànə aa, mə̀ ŋwàꞌànə̀ mə̂!”

²³Nòò yìi mə bɨ̀sogyɛ̀ bya bɨ lɛ ŋkwèèntə̀ Yesu a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ aa, bɨ lɛ nlɔ̀gə ɨtsə̀ꞌə̀ ji nyatə mbɛ̀ɛ̀ ji nɨkwà, sogyɛ̀ yî m̀fùùrə̀ a lɔgə̀ m̀bɛ̀ɛ̀ yî m̀fùùrə̀ yì mɔ̀ꞌɔ a kɨ̂ ǹlɔgə mbɛ̀ɛ̀ yî mɔ̀ꞌɔ̂. Bo lɛ ŋkɨ nlɔgə mândaŋə atsə̀ꞌə̀ yî màꞌà ya mə bɨ lɛ mbaꞌa kaa adɨ̀gə̀ yìi mə bɨ yàtə̀ ghu kaa a waꞌà ghu tswê aa. ²⁴Bɨ̀sogyɛ̀ bya bɨ swoŋ nɨ̀ bò nɨ bo mə, “Kaa a sɨ̀ kuꞌùnə̀ mə tâ bìꞌinə̀ satə, bìꞌinə̀ tum ɨbìrə̀ ghu, nyə ŋû yìi mə à ka jɨ aà. A lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ lâlà aa mə tâ annù yii bɨ̀ lɛ ŋŋwàꞌànə a nɨ nɨ̀ghàà nɨ Nwî aa tâ à boontə ajàŋ yìi mə bɨ lɛ nswoŋ aa mə:

‘Bo lɛ nyàtə ɨtsèꞌə̂ ja a tɨtɨ̀ɨ bo,

m̀maꞌa ɨbìrə̀ nɨ tɔ̀gə̀ ghà.19.24: Ps. 22.18 A bə̂ ànnù yìi mə bɨ̀sogyɛ̀ bya bɨ lɛ ŋghɨ̀rə̀ aà.’ ”

²⁵Bə bî mɔꞌɔ bɨ̀ lɛ ntəə nyontə a mbɛ̀ɛ̀ àti bàŋnə̀ bàŋnə Yesu; à lɛ mbə aa ǹdè yi, bo bɨ̀ muma bɨ̀ ǹdè yì yî màŋgyɛ̀, nɨ Mary, ŋ̀gwɛ Cleopas, a bɔ̀ꞌɔ bɨ̀ Mary Magdalene. ²⁶Yesu a yə ndè yì a bɔ̀ꞌɔ bɨ̀ ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù yì wa mə à lɛ ŋkɔ̀ŋ kɔŋ aa a ajàŋ mə bo lɛ ntəə ghu aà. Ǹtɨgə nswoŋ a mbo ndè yì mə, “Ǹdè, mû ghò yî m̀bâŋnə̀ à walà.”

²⁷Ŋ̀kɨ ntɨgə nswoŋ a mbo ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù yì wa mə, “Ǹdè ghò à walà.” Ǹlɔgɨnə maa nòò, ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù yì wa a tɨgə̀ ǹlɔgə yi, bo yu tɨgə̀ ǹtswe a ndùgə yu.

À àjàŋ mə Yesu à lɛ ntsɨɨ aà

(Mt. 27.45-56; Mk. 15.33-41)

²⁸Ma juù ɨ̀nnu ɨ tsyà mə̂, tsǒ mə Yesu à lɛ nzi mə ŋ̀gɔ̌ŋ ɨnnù tsɨ̀m ɨ mɛ̀ mə̂ aa, a ŋghɨ̀rə mə tâ nɨ̀ghàà nɨ Nwî nɨ̀ boontə, a swoŋ mə, “Ǹjì ŋ̀kǐ yaŋə nàâ.”

²⁹Baꞌa yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ ntəə ghu nɨ̂ ǹtsəꞌə̀ mɨ̀lùꞌù, bɨ lɔɔ̀ kûntsa nnɨŋ ghu, ǹsosə a atû ŋ̀kɨ̀ŋkàꞌà ŋ̀kɔꞌɔsə ghu aghoŋə ntsù. ³⁰Yesu a no mɨ̀lùꞌù mya, nswoŋ mə, “A mɛ̀ mə̂.” Ǹswyɛ atû yi, nnɨŋə azwì yi a mbo Nwì, ǹtsɨɨ.

À àjàŋ yìi mə bɨ lɛ nsǒ mbɛ̀ɛ̀ ŋ̀geè Yesu aà

³¹BaYuda bɨ lɛ nlɔntə a mbo Pilato mə tâ à beentə tâ bo ghɛɛ mbəgɨtə mɨkaꞌa mɨ bə̂ bya bìi mə bɨ lɛ ŋkwèèntə̀ waa aa tǎ lɔ̀gə ɨkû jyaa jya wa ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ ɨ sɨgɨsə. Bo lɛ mbetə maa ajàŋ aa nloŋ mə ǹjwi ya ɨ̀ lɛ mbə Friday, kaa bo waꞌà kɔ̀ŋə̀ nɨ mə tâ ɨ̀ku jya tâ ɨ̀ lo ntswe wa ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ a njwîŋgɔ̀ŋə̀. Ǹloŋ mə ma yaà ǹjwîŋgɔ̀ŋ mə ɨ̀ lɛ sɨ zì aa, ɨ̀ lɛ naŋsə mbə yî làànlaa a mbo bo aà. ³²Bɨ̀sogyɛ̀ bya bɨ lɛ ntɨgə ŋghɛɛ mbəgɨtə mɨkaꞌa mɨ ŋû ǹtsyàmbìì, ŋ̀kɨ mbu mbəgɨtə mî ŋû yì mɔ̀ꞌɔ wa yìi mə bɨ lɛ ŋkwèèntə̀ waa bo bɨ̀ Yesu aà. ³³Lâ àjàŋ mə bɨ lɛ nzì a nu Yesu aa, bo lɛ nyə mə à tɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ ŋ̀kwo yi, kaa ǹjiꞌì m̀bə̀gɨ̀tə mɨ̀kàꞌâ mi kaa ɨ waꞌà bù m̀bə. ³⁴Ŋ̀ù sogyɛ̀ wa yì mɔ̀ꞌɔ à lɛ nlɔ̀gə nɨkɔ̂ŋ ni nso m̀bɛ̀ɛ̀ ŋgeè Yesu ghu, ŋ̀kì bo bɨ̀ àləə ɨ burə̀ ŋ̀khənə nsɨgə mfɛꞌɛ ghu. ³⁵(Ŋù wa yìi mə à lɛ nyə ma yuù ànnù a fɛꞌɛ̀ aa, à nɨ̂ àyəfə, ànnù yìi mə à lɛ nswoŋ aa à nɨ ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀. A kɨ̂ ǹzi mə yu swoŋ aà ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀. A swoŋə ma yuù ànnù aa mə mbə nɨ̀ kɨ̂ m̀bii.) ³⁶Bɨ lɛ ghɨ̀rə̀ ma la aa mə tâ nɨ̀ghàà nɨ Nwî tâ nɨ̀ boontə mə, “Kaa bɨ ka yǐ waꞌǎ akwɛɛ̀ yi yî tsu burə mbəbəgə.” ³⁷Nɨ̀ghàà nɨ Nwî nî mɔ̀ꞌɔ nɨ kɨ̂ ǹswoŋ mə, “Bə̀ ka yǐ kɨ tɛꞌɛ miꞌì myaa a nu yu wa yìi mə bɨ lɛ nsò aà.”

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntwiŋə Yesu aà

(Mt. 27.57-61; Mk. 15.42-47; Lk. 23.50-56)

À àjàŋ mə bɨ lɛ twiŋə Yesu aà

³⁸Ma yû a tsyà mə̂, Joseph yìi mə à lɛ nlò a alaꞌa Arimathea, a betě Pilato mə mbə yu lɔgə̀ àku Yesu lɛ. (Joseph à lɛ mbə ŋgàŋnyə̀gə̂nnù Yesu yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə à lɛ sɨ yòŋə̀ nìi bə alɔ̀ꞌɔ̀sə̀ ǹloŋ mə à lɛ sɨ bɔꞌɔ bɨ̂tà bɨ alaꞌa bɨ baYuda aà.) Pilato à lɛ mbeentə mə tâ à lɔgə aku Yesu. Joseph à tɨgə̀ ǹlɔgə ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ yu. ³⁹Nicodemus wa yìi mə à lɛ ntɛꞌɛ ŋghɛɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyə Yesu nɨ̂tugə aa, à lɛ nyòŋə̀ Joseph bo yu ghɛɛ̀ wa nlɔ̀gə àku yi. Bo yu kà mə̂ aa ŋghɛɛ aa, ǹtugɨtə bɨ̂kilo bɨ mɨghurə mì lùmtə̀ mɨghum mi ntarə, mìi mə bɨ lɛ naŋsə nɨ̂ ǹjoo jì lùmtə̀ jî mɔꞌɔ jìi mə bɨ twoŋə nɨ məə̀ nɨ aloe aà. ⁴⁰M̀bâŋnə̀ ma jû ji baa, bo lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹlɔgə aku Yesu ǹlɨmtə nɨ̂ àtsə̀ꞌə̀ yî fùꞌù yî sɨgɨ̀nə̀ ŋ̀kɨ nɨŋ nɨ mɨ̀wurə mì lùmtə̀, nyoŋə a ajaŋ mə, a nɨ nɔ̀ŋsə̀ baYuda, bɨ lɛ sɨ naŋsə nɨ̂ àku ŋû m̀bɔŋ twiŋə aà. ⁴¹Ŋ̀kya mɨ̂ntà mɨ ati yî mɔꞌɔ ɨ lɛ ntswe wa adɨgə mə bɨ lɛ nzwitə Yesu ghu aà. Nɨ̀syɛ̀ nî fii nǐ mɔꞌɔ nɨ lɛ ntswe wa mûm ŋ̀kya nìi mə kaa bɨ lɛ mburə tɨ ŋû ghu twiŋə̀. ⁴²Tsǒ mə àbɛ̀ɛ̀ à lɛ ntɨgə ntswe nɨ̂ m̀fuꞌu aa a njwîŋgɔ̀ŋ aa, ŋ̀kɨ nloŋ mə nɨ̀syɛ̀ nya nɨ lɛ ntswe ŋkoontə maa adɨgə aa, bɨ tɨgə̀ ǹtwiŋə Yesu ghu.

Nɨ̀syɛ̀ nɨ ŋɛꞌɛ

(Mt. 28.1-8; Mk. 16.1-8; Lk. 24.1-12)

¹À lò mə̂ m̀bə tsiꞌǐ a tɨ̀tugə a mbàꞌa mbàꞌà a njwi yì ǹtsyambìì a mûm ŋ̀gyà, kaa ɨ̀dɨ̀gə̀ ɨ burə tɨ̀ naŋsə̀ ǹlaa, Mary Magdalene a ghɛɛ̀ wa a ntsù nɨsyɛ̀, ǹyə mə bɨ tìì mə alâŋsəŋgɔ̀ꞌɔ̀ ya yìi mə bɨ lɛ ŋkusə ntsù nɨsyɛ̀ wa ghu aa, nlɔ̀ꞌɔ̀sə̀. ²A khə̂ ŋghɛɛ nyə Simon Peta bo bɨ̀ ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù Yesu wa yìi mə à lɛ naŋsə ŋkɔŋ aa, ǹswoŋ a mbo bo mə, “Bɨ lɔ̀gə̀ mə̂ M̀màꞌàmbi wa mûm nɨ̀syɛ̀ ǹlɔꞌɔsə, kaa bìꞌì waꞌǎ adɨgə yìi mə bɨ ləə ghu aa zî.”

³Peta nɨ ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù Yesu yî mɔ̀ꞌɔ wa bo yu ghɛ̀ɛ̀ wa ntsù nɨsyɛ̀. ⁴Bo lɛ sɨ khə̀ bɨtsɨ̀mə̀, lâ ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù yì mɔ̀ꞌɔ wa à khə̂ ǹtsya Peta ŋ̀waŋsə ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyweꞌe wa ntsù nɨsyɛ̀. ⁵Ǹyəŋtə atû yi nlii mûm nɨ̀syɛ̀ ya ghu, ǹyə atsə̀ꞌə̀ yî fùꞌù ya yìi mə bɨ lɛ nlɨmtə Yesu ghu aa, lâ kaa ŋkɨꞌɨ̀ yi wa mûm nɨ̀syɛ̀ kuù. ⁶Peta a yoŋə̀ a njɨ̀m m̀burə ntsya ŋkuu wa mûm nɨ̀syɛ̀, ǹyə atsə̀ꞌə̀ yî fùꞌù ya yìi mə bɨ lɛ nlɨmtə nû yì ghu aà, ⁷bo bɨ̀ àtsə̀ꞌə̀ ya yìi mə bɨ lɛ nlɨmtə atu Yesu ghu aà. Kaa a lɛ ŋwaꞌǎ a bɔ̀ꞌɔ ya yìi mə bɨ lɛ nlɨmtə mbɨ̀ɨ̀ nû yì ghu aa nɔ̀ŋə̀, bɨ lɛ ŋkərə nnɔŋsə tsiꞌǐ atu yu. ⁸Ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù Yesu wa yìi à lɛ mfòò ŋ̀ghɛɛ nyweꞌe wa ntsù nɨsyɛ̀ aa, a kɨ̂ ŋ̀kuu ghu nyə, mbii. ⁹(Kaa àtû yaa a lɛ mburə tɨ naŋsə̀ ǹlaa wa nɨ nɨ̀ghàà nɨ Nwî nya mə nɨ nswoŋə nɨ mə à ka yǐ bɨ̀ɨ̀nə̀ nɨ nɨ̀wô aà.) ¹⁰Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ lɛ mbù ǹtɨgə mbɨɨ ŋghɛ̀ɛ̀ waa a ndùgə̀.

À àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ nzì a mbo Mary Magdalene aà

(Mt. 28.9-10; Mk. 16.9-11)

¹¹Mary à lɛ ntəə wa ntsù nɨsyɛ̀ a a bɛɛ nyəꞌə, à kà mə̂ aa nyəꞌə aa, ǹyəŋtə atû yi ŋka nlii nɨ̂ mûn nɨ̀syɛ̀ ya ghu ¹²ǹyə baangel bi baa bɨ wɛꞌɛ̀ ɨ̀tsə̀ꞌə̀ jî fùꞌù ǹtswe wa adɨgə mə bɨ lɛ nɔ̀ŋsə̌ aku Yesu ghu aà, yì mɔ̀ꞌɔ a tswə̂ ghu atu, yì mɔ̀ꞌɔ a kɨ̂ ǹtswe ghu mɨkòrə̀. ¹³A betə ghu mbo mə, “O yə̀ꞌə̀ aà à kə̀ lɛ mâŋgyɛ̀?”

A kwiꞌi ghu mbo mə, “Bɨ lɔ̀gə̀ mə Ŋgàŋmàꞌâ ghà ŋ̀ghɛɛ nɨ ghu, kaa mə̀ waꞌǎ adɨgə yìi mə bɨ ləə ghu aa zî.”

¹⁴À ghə̀ mə̂ mə yu kɨ karətə yi, ǹyə Yesu a təə maa mbɛ̀ɛ̀ kaa a waꞌà bàŋnə̀ ǹzi mə à nɨ Yesu. ¹⁵Yesu a betə ghu mbo mə, “O yə̀ꞌə̀ aà à kə̀ ɛ mâŋgyɛ̀? O lɔ̀ɔ̀ aà wò ɛ?”

A lɛ sɨ waꞌatə nɨ mə à laa mbə mbɔ̂ŋ ŋ̀kya wâ, ǹtɨgə ŋkwiꞌi ghu mbo mə, “Taà m̀bə a bə yìi mə ò lɔ̀ꞌɔ̀sə̀ mə̂ yi, ò dɨꞌɨ̀ àdɨ̀gə̀ yìi mə ò ləə yi ghu aa a mbo mə̀ tâ mə̀ ghɛɛ nlɔ̀gə̀ yi.” ¹⁶Yesu a twoŋtə̀ yi mə, “Mary!”

A karətə̀ yi ŋka nlii Yesu, ǹswoŋ nɨ nɨ̀ghàà nɨ baHeber mə, “Rabboni” (ǹjiꞌì nɨ̀ghàà ma nû ɨ bə mə “ǹdɨ̀ꞌɨ̀nnù”).

¹⁷Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Tsùù gha lǒ mɔ̀ɔ̀ntə̀ bə̂, ǹloŋ mə kaa mə̀ burə tɨ bù m̀bɨɨ ŋghɛ̀ɛ̀ fu a mbɛ̀ɛ Taà. Lâ ghɛ̀ɛ a mbo bɨ̀lɨ̂m ba, ǹswoŋ a mbo bo mə, mə bù ŋ̀kɔꞌɔ ŋghɛɛ fu a mbo yu wa yìi mə à nɨ Taà ghà ŋ̀kɨ mbə Taà ghùù aà, m̀bə Nwîŋgɔ̀ŋ ghà ŋ̀kɨ mbə Nwîgɔ̀ŋ ghùù aà.”

¹⁸Mary Magdalene à lɛ mbù ŋ̀ghɛɛ a mbo ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ǹswoŋ a mbo bo mə yu yə̀ mə Mmàꞌàmbî ŋ̀kɨ ŋkɛꞌɛnə ɨ̀nnù jya mə à lɛ nswoŋ ghu mbo aa a mbo bo.

À àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ nzì a mbo ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji aà

(Mt. 28.16-20; Mk. 16.14-18; Lk. 24.36-49)

¹⁹A bə a nɨ̀tugə maa njwî ǹtsyàmbìì, ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ ghotə̀ a nda yì mɔ̀ꞌɔ, m̀fɨ̀ɨ abàꞌà ǹloŋ mə bo lɛ sɨ bɔꞌɔ bɨtà bɨ alaꞌa bɨ baYuda aà. Yesu a wiꞌìkə̀ ǹtəə a tɨtɨ̀ɨ bo nswoŋ a mbo bo mə, “M̀bɔɔnə a nu bù.” ²⁰À swòŋ mə̂ ma mùu ajàŋ aa, ndɨꞌɨ̀ m̀bô mi mya nɨ m̀bɛ̀ɛ̀ ŋ̀gee yì ya a mbo bo. Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ lɛ mburə nluu nɨ nɨ̀dorə a ajàŋ mə bo lɛ nyə Yesu aà. ²¹Yesu a kuꞌùsə̀ ǹswoŋ a mbo bo mə, “M̀bɔɔnə a nu bù. Àjàŋ mə Taà ghà à lɛ ntoo gha aa, mə kɨ ntoo ghuu.” ²²À swòŋ mə̂ ma mùu ajàŋ aa, m̀fəꞌə waa nɨ̂ àzwì ǹswoŋ mə, “Nɨ̀ kwɛrə Àzwì Nwî! ²³M̀bə nɨ̀ yi nlìꞌìnə ɨfansənnù ŋû boŋ baa kɨɨ lìꞌìnə̀, bɛɛ nɨ̀ tsuu lìꞌinə boŋ kaa baa waꞌà kɨ̀ ǹliꞌinə.”

Yesu bo Thomas

²⁴Thomas yìi mə à lɛ mbə ŋgàŋyə̀gə̂nnù Yesu wa yì mɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bya nɨ̀ghûm ǹtsò baa, bɨ kɨɨ̀ ǹtwoŋə nìi nɨ mu bɨ̀nwì aa, kaa à lɛ ŋwaꞌǎ atɨtɨ̀ɨ bo tswê wâ noò mə Yesu à lɛ nzì aà. ²⁵Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jya jǐ mɔꞌɔ ɨ lɛ nswoŋ gho mbo mə, “Bìꞌì yə̀ mə Mmàꞌàmbî.”

Thomas a kwiꞌi a mbo bo mə, “M̀bə mə̀ ghɨrə tsuu ɨbùꞌu mbɛɛ jya ghu mbo yə, ɨ tsuu bɨswɛbɨmbô ba wa nɨ̂ ɨ̀bùꞌu mbɛɛ mà jya kɨɨ nɨŋ, ɨ tsuu abô ya wa nɨ àbùꞌù ya a mbɛ̀ɛ̀ ŋ̀gee yu nɨŋ, kaa mə̀ waꞌà biì.”

²⁶Ŋ̀gyà ɨ̀ tsyà mə̂ yî m̀fùùrə̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ bû ǹtswe a mûm ǹda ntsetə abàꞌà, Thomas a kɨ̂ ǹtswe a tɨtɨ̀ɨ bo. Bɨ lɛ mfɨ̀ɨ abàꞌà. Lâ Yesu a wiꞌìkə̀ ǹtəə a tɨtɨ̀ɨ bo nswoŋ mə, “M̀bɔɔnə a nu bù.” ²⁷Ǹtɨgə nswoŋ a mbo Thomas mə, “Nɨŋə muswɛ̂bô ghò falà, ŋ̀kɨ naŋsə nlentə mbô mâ! Kɨ nàsə abô yo nnɨŋ fàa mbɛ̀ɛ̀ ŋ̀gee mə̀. Kɛntə nlɨ̀gɨ̀tə̂ ànnù yo yâ, m̀biì.”

²⁸Thomas a swoŋ ghu mbo mə, “M̀màꞌàmbî nɨ Nwìŋgɔ̀ŋ ghà.” ²⁹Yesu a betə̀ ghu mbo mə, “Tɨgə ò bìì aa nloŋ mə ò yə gha aà? M̀bɔɔnə a mbo bə̀ bìi mə bɨ bii tɨ yə̂ gha aa.”

Ǹjiꞌì ànnù yìi mə bɨ lɛ ŋŋwàꞌànə yulà àŋwàꞌànə̀ ghu aà

³⁰Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə ɨlènsə̀ jî mɔꞌɔ jì ghàꞌàtə a nsi ŋgǎŋyəgə̂nnù ji, jìi mə kaa bɨ sɨ̀ fàa mum yulà àŋwàꞌànə̀ ŋwaꞌànə̀. ³¹Lâ bɨ ŋwaꞌanə julà ɨ̀nnù aa mə tâ nɨ̀ bii mə Yesu à nɨ Àyɔꞌɔ̀ Nwì, m̀bə Mu Nwì tǎ tsyǎ a njɨ̌m ajàŋ yìi mə nɨ̀ bìi yi aa ɨ tswe nɨ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ nɨ̂ ɨ̀kǔm yi.

Àjàŋ mə Yesu à lɛ ntsiꞌi ŋgǎŋyəgə̂nnù ji ji sàmbaa aà

¹Ma yû ànnù a kà mə̂ aa ntsya, a bû ǹdɨꞌɨ ɨbɨɨnû yi a mbo ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jî mɔꞌɔ a mbɛ̀ɛ̀ ŋ̀kì mɨyaa Tiberias. À lɛ ndɨꞌɨ yi aa lalà. ²Simon Peta, Thomas yìi mə à lɛ mbə nɨmfaꞌa aa, bo bɨ̀ Nathanael, yìi mə à lɛ nlo a Cana a mbùꞌu Galilea aa, bɔɔ bɨ Zebedee, nɨ ŋgǎŋyəgə̂nnù ji ji baa, bɨ lɛ mbòòntə̀ ǹtswe a adɨgə yî fùùrə̀. ³Simon Peta a swoŋ a mbo bo mə, “Mə̀ ka ghɛ̀ɛ̀ gha a ŋkô m̀bwɛ̀.” Bo bɨ̀tsɨ̀m kɨ̂ ǹswoŋ mə, “Bìꞌì ka yòŋə̀ gho tâ bìꞌinə̀ ghɛɛ.” Bo lɛ ntɨgə ŋkuu abaŋ ŋghɛ̀ɛ̀. Bo ghɛ̀ɛ̀ mə̂ aa, nlɛ nlə nlə nɨ̂tugə wa tsiꞌì tsɨ̀m kaa waꞌǎ fɨbwɛ̀ kô.

⁴Àbɛ̀ɛ̀ a kà mə̂ aa mfuꞌu, Yesu a zî ǹtəə a ghəŋə ŋkì; la kaa ŋgǎŋyəgə̂nnù ji jya kaa ɨ waꞌà zi mə à bə aa Yesu mə à təə wa aghəŋə ŋkì. ⁵Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Bɔɔ̀ bâ, nɨ̀ kò mə mbwɛ̀ mî tsu aa ɛ?” Bo kwiꞌi mə, “Ŋ̀gaŋ.”

⁶Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ maꞌa ambunjyâ yuu ya a mbɛ̀ɛ̀ àbômàꞌà, bəə boŋ nɨ̀ ka ko mbwɛ̀.” Bo lɛ mmàꞌà, m̀bwɛ̀ kuu nluu ghu, bo tɨgə̀ ǹswuŋə kɨkaŋ.

⁷Ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù Yesu wa mə à lɛ ŋkɔ̀ŋ yi ŋkɔŋə aa, a swoŋə a mbo Peta mə, “À nɨ̂ M̀màꞌàmbî!” Simon Peta à yùꞌù mə mə à nɨ̂ M̀màꞌambi aa, ŋ̀wɛꞌɛ atsə̀ꞌə̂ yi yî màꞌà (ǹloŋ mə à lɛ sɨ bə aa a tsɔꞌɔ, wa noò mə à lɛ sɨ fàꞌà aà), ǹnaŋ wa mûm ŋ̀kì. ⁸Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jî mɔꞌɔ jya ɨ lɛ ntɨgə ntii àkànuꞌu ya, ŋkɨ nswuŋə ambunjya ya yìi mə mbwɛ̀ mya lɛ nluu ghu aa, nzi a mbɛ̀ɛ̀ àghəŋə ŋkì. À tɨ bə aa kaa àghaꞌa aghənə ŋkì a lɛ ŋwaꞌà bù nsaꞌa, a lɛ mbə aa tsiꞌì tsǒ bɨ̀metre ŋkhɨ̀ yî fùùrə̀. ⁹Bô fɛ̀ꞌɛ̀ mə̀ wa aghəŋə ŋkì, ǹyə mɔꞌɔ, ɨ ghəꞌə̀, m̀bwɛ̀ bo bɨ̀ àbaa nɔ̂ŋtə̀ wa nɨ mɔꞌɔ. ¹⁰Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ zi nɨ̂ m̀bwɛ̀ mya mǐ mɔꞌɔ mə nɨ̀ ko tsɨ̂tsə̀ŋə̀ aà.” ¹¹Simon Peta a ghɛɛ̀ ŋ̀kuu wa a mûm àkànuꞌu, ǹswuŋə ambunjya ya ŋkɔꞌɔsə a ntaꞌa, m̀bwɛ̀ mî fàŋkə̀ luu ghu, m̀bə ŋkhɨ̀ yî mɔꞌɔ nɨ mɨ̀ghum mi ntaà ǹtsò tarə̀. Ka mə m̀bwɛ̀ mya lɛ nluu wa mûm àmbunjya aa kaa a lɛ ŋwaꞌà sàꞌàkə̀. ¹²Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ zi mfàꞌàtə ntsû ghuu.” Kaa ŋù nɨ̀ bò a lɛ waꞌà yi betə̀ mə, “Ò bə aà wò aa ɛ?” Ǹloŋ mə bo bɨtsɨ̀m lɛ nzi mə à nɨ̂ M̀màꞌàmbi aà.

¹³Yesu à lɛ ntɨgə nlɔgə abaa ya bô m̀bwɛ̀ mya mfa a mbo bo.

¹⁴Ma mùu noò, à lɛ mbə aa ŋgàà yìi ɨ̀ yweꞌe ji tarə aa, nlɔgɨnə ajàŋ mə Yesu à lɛ nyweenə nɨwo aa, mə à lɛ ndɨ̀ꞌɨ ɨbɨɨnû yi a mbô ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji.

Yesu bo Peta

¹⁵Nòò yìi mə bo lɛ mmàŋsə a mfàꞌàtə̂ ǹtsû waa aa Yesu a swoŋ a mbo Simon Peta mə, “Simon, mu Jɔn, ò kɔ̀ŋə gha ntsyàtə̀ bə̂ buà bɨtsɨ̀m faà aa ɛ?”

A kwiꞌi mə, “Ɨ̀ɨ̀ŋə, M̀màꞌàmbî, ò zi mə mə̀ kɔ̀ŋə ghô.”

Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Ka njɛꞌɛ bɔɔ bɨ mbinjə̀rə̂ jâ.” ¹⁶Yesu a bû ǹswoŋ ghu mbo a nɨ̂ ŋ̀gàà yìi ɨ̀ ywèꞌe ji baa aa, mə, “Simon, mu Jɔn, ò kɔ̀ŋə gha aa ɛ?”

A kwiꞌi mə, “Ɨ̀ɨ̀ŋə, M̀màꞌàmbî, ò zi mə mə̀ kɔ̀ŋə ghô.”

Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Ka mbɛ bɔɔ bɨ mbinjə̀rə̂ jâ.” ¹⁷Yesu a bû ǹswoŋ ghu mbo ŋgaa yìi mə ɨ̀ ywèꞌe ji tarə aa, mə, “Simon, mu Jɔn, ò kɔ̀ŋə gha aa ɛ?”

Peta à lɛ njəŋnə nloŋ mə à lɛ mbetə yi nyweꞌe ŋgaa ji tarə mə, “Ò kɔ̀ŋə gha aa ɛ?” Ǹtɨgə nswoŋ ghu mbo mə, “M̀màꞌàmbî, ò zî ɨ̀nnù tsiꞌì tsɨ̀mə̀; ò zi mə mə̀ kɔ̀ŋə ghô.”

Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Ka njɛꞌɛ mbinjə̀rə̂ jâ. ¹⁸Mə̀ swòŋə a mbo wò tsiꞌǐ annù nɨ̂koŋ mə nòò yìi mə ò lɛ mburə mûŋgwàꞌà aa, ò lɛ sɨ wɛꞌɛ nɨ̂ ɨ̀tsəꞌə̂ jo, ǹtaŋtə nɨ̂ nû yò, m̀bɨɨnə ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ adɨgə yìi mə ò kɔ̀ŋə aa; la nòò yìi mə ò ka yǐ lwènə̀ aa, ò ka yì kɨ nàsə mbô mo tâ ŋù dàŋ à tɨgə ŋwɛꞌɛ nɨ̂ ɨ̀tsə̀ꞌə̀ a nu wò, ǹlɔgə nɨ̂ gho ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ ghu a adɨgə yìi mə kaa ò sɨ̀ kɔŋə̀ aà.” ¹⁹(Yesu à lɛ swoŋ ma yû ànnù m̀fɨgɨtə aa m̀buù nɨ̀wo yìi mə Peta à ka yǐ kwo ghu a ŋghɨ̀rə mə tâ Nwì à kwɛrə nɨghaꞌa ghu.) Yesu a tɨgə̀ m̀bu nswoŋ ghu mbo mə, “Ka nyòŋə̀ nɨ̂ ghâ!”

²⁰Peta a karəkə̀ yi, nyə ŋgàŋyəgə̂nnù Yesu yî mɔ̀ꞌɔ wa, wa yìi mə à lɛ ŋkɔ̀ŋə̀ yi aa, tsiꞌì wa yìi mə à lɛ nyəgɨtə a ntsǔntɨɨ Yesu, wa noò mə bo lɛ sɨ jɨ mɨjɨ mɨ Pasa mi nlwìꞌì ǹjɨ̀m mya mbetə mə, “M̀màꞌàmbî, ŋù yìi mə à ka fèè gho aa, à nɨ̂ wò aà?.” ²¹Peta à yə̀ mə̂ yi aa, mbetə Yesu mə, “M̀màꞌàmbî, ànnù ghuà ŋù a ka yǐ bə aa mə akə aa ɛ?”

²²Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “M̀bə mə̀ kɔŋ mə tâ à tswe ntɨ̀ɨ̀, ǹyweꞌe a noò yìi mə mə̀ ka yǐ bǔ bɨɨ aa, boŋ ma ya a yə gho aa nɨ̀ àkə̀ aa ɛ? Ka nyòŋə̀ nɨ̂ ghâ!”

²³Ma mùu ajàŋ, ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jya ɨ lɛ ntɨgə nlaansə nɨ̂ a tɨtɨ̀ɨ bɔɔ bɨ Kristo nɨ mə kaa ŋgàŋyə̀gə̂nnù Yesu ma ghû kaa à ka yǐ waꞌà bù ŋ̀kwo. La kaa Yesu kaa à lɛ ŋwaꞌà swoŋ aa mə kaa à ka yǐ waꞌà kwô; à lɛ mbàŋnə̀ ǹswoŋ aa mə, “M̀bə mə̀ kɔŋ mə tâ à tswe ntɨ̀ɨ̀ ǹyweꞌe a noò yìi mə mə̀ ka yǐ bǔ bɨ̀ɨ̀ aa, ma ya a yə̂ gho aa nɨ̀ àkə̀ aa ɛ?”

²⁴Ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù Yesu ma ghû à nɨ yu yìi mə à lɛ nswoŋ ɨnnù ma jû tsǒ àyəfə, ŋ̀kɨ ŋŋwaꞌanə aà; bìꞌì kɨ mbii mə ɨ̀nnù ma jû mə à lɛ nswoŋə aa, à nɨ̂ ànnù nɨ̂koŋə̀.

Ǹlwìꞌìsə̂

²⁵Yesu à lɛ mbù ŋ̀ghɨrə ɨnnù jî ghàꞌàtə̀ jìi mə bɨ lɛ mbaa kɨ lɔ̀ɔ̀ a ŋŋwàꞌànə tsiꞌì tsɨ̀m, boŋ kaa mə̀ sɨ̀ mɔɔ̀ntə mə mbə m̀bi yǔ ntsɨ̀m ɨ ghaꞌa ŋkùꞌùnə a ŋkuu ŋ̀ŋwàꞌànə̀ ma jya ghu.