BaGalatia

Àŋwàꞌànə̀ Paul a mbô ŋ̀ghòtə̂

BaGALATIA

ǸJIꞌÌNNǓ AŊWÀꞌÀNƏ̀ YÛ

A aŋwàꞌànə̀ yû aa a lɛ ŋŋwàꞌànə Paul a mbo ŋ̀ghòtə̂ bɔɔ bɨ Kristo jìi mə ɨ lɛ ntswe a nɨ̂ ǹjɔꞌɔ ɨlaꞌa jî mɔꞌɔ a mbuꞌu Galatia yìi mə baRoma lɛ sɨ buꞌutə aà. Nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya a mbô ŋ̀ghotə ma jû aa a lɛ nzì Paul ǹzi nɨ yu, bə̀ ma bû bɨ kɨ̂ ǹnaŋsə nzi yi (4.13-15). BaYuda bî mɔꞌɔ bɨ lɛ nzì ǹswoŋə nɨ a mbo bə̀ a mûm ŋ̀ghòtə ma jû mə bo bɨ̂tɨ̀zi Nwî bìi mə bɨ mbii Kristo aa, bɨ tswe nɨ̀ ŋ̀ka yòŋə̀ nɨ̂ nɔ̀ŋsə̀ Moses, ŋ̀kɨɨ ŋghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù jî mɔꞌɔ jìi mə nɔ̀ŋsə̀ à lɛ sɨ lɔ̀ɔ̀ aà (4.9,10,21). Bo lɛ ntswe nɨ̂ m̀bii tâ bɨ̀ ŋetə waa, tâ bo kɨɨ nləə nɨ̂ ǹjwi jǐ mɔꞌɔ bo bɨ̀ bɨ̀sàŋ, ntsuu njoo jǐ mɔꞌɔ mə ɨ lɛ ŋwaꞌa laa nyoŋə a nɨ nɔ̀ŋsə̀ aa kɨ jɨ. Ŋ̀gǎŋndɨ̀ꞌɨnù ma jû lɛ sɨ swoŋ nɨ mə mbə bo tsuu a nɔ̂ŋsə̀ kɨ yòŋə̀, ŋ̀ghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə bo lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ aa boŋ kaa mbə Nwî a waꞌà waa yweensə̀. BaYuda ma bû lɛ ŋkɨɨ nswoŋə nɨ mə kaa Paul à lɛ ŋwaꞌǎ ŋgàŋntoo yì ànnù nɨ̂koŋ bə̂; kaa ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya mə à lɛ sɨ swoŋə aa, kaa ɨ waꞌà kɨ̀ ŋ̀kuꞌunə. Àâ ànnù yìi mə a lɛ ŋghɨ̀rə̀ Paul a ŋwaꞌànə̌ aŋwàꞌànə̀ yû aà.

Paul à nàŋsə ntsyà aa a nɨ̂ àŋwàꞌànə̀ yulà ǹswoŋ a ajàŋ yìi mə Kristo, a njɨ̌m ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya, a fiꞌi bə̂ bìi bɨ nɨ̂ŋ ǹtɨɨ̀ waa ghu nu aa, a ndâbùꞌù, ŋ̀kɛtə mɨ̂ŋkɨ̀rə̀ mìi mə nɔ̀ŋsə̀ à kwèrə waa ghu aà (5.1). Ǹtɨgə nnaŋsə ntɔꞌɔtə atu annù yìi mə a tswe ghu nloŋ ɨlòŋ aà. Nwì, ǹloŋ ɨbɔ̀ŋ tɨ̂ ǹdùû yi wa, a yweensə bə̂ ŋ̀ghɨrə ànnû yaa a tsinə̀ a nsi miꞌi yu nyoŋə aa tsiꞌǐ a njɨ̌m àbìintɨɨ̀, kaa waꞌǎ aa njɨ̌m ɨfàꞌa nyoŋ nɔ̀ŋsə̀ bə̂. Yesu à lɛ kwo a atu ati, m̀bii ndɔ̀ɔ̀ nɔ̀ŋsə̀ ya aa nloŋ ŋkwîtû bə̀ bìi mə à lɛ zǐ a nyweensə aà (3.13-14).

Paul à lɛ à tɨgə lɔ̀gə ɨbɨɨnû yi yumbɔŋ nɨ̂ àlènsə̀, fɨgɨtə ajàŋ mə Kristo à lɛ kɛ̀tə̀ mɨŋkɨ̀rə̀ mɨ nɔ̂ŋsə̀ yìi mə yu lɛ sɨ yòŋə̀ a mbìì aà. Nòò yìi mə yu lɛ mbii a Kristo aà yu lɛ kwo bo yu Kristo yumbɔŋ, Kristo a tɨgə ŋkwɛtə nii a mûm ǹtswêntɨ̀ɨ yu, àkòrə̀ nɨzǐ yi a tɨgə̀ m̀bə yìi mə Nwì a lɔ̀ɔ̀ aà (2.20-21). Ǹswoŋ mə Nwì à lɛ ntoo Mû yi Kristo aa mə tâ à zi ntsuꞌu atû bə̀ bìi mə bɨ lɛ sɨ yòŋə̀ nɔ̂ŋsə̀, ɨ tɨgə fa abwarə a mbo bo tâ bo bə bɔɔ̀ bi (4.4-5). A mbo bə̀ bìi mə à nɨ bɔɔ bɨ Nwî aa, a fa nɨ̂ Azwì yi yìi mə ghɨ̀rə̀ bɨ koonə̀ nɨ fɨ̀ntà fɨ Àzwì, ǹtɨgə ŋghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə Nwî a lɔ̀ò aà (4.6; 5.22-3). Paul yìi mə a zi ŋgɨꞌɨ yìi mə nɔ̀ŋsə̀ à lɛ nɨŋə a nu yu, Kristo zǐ mfiꞌi yi ghu aa, a mâŋsə̀ ǹswoŋ mə kaa mbə yu waꞌà nû yì nɨ̂ àyoo dàŋ bû ŋ̀ka ntswoŋə ntsyatə annǔ Kristo yìi mə à lɛ ŋkwo mfiꞌisə yi a mûm ɨbɨ mbi, ŋghɨrə mə tâ nɔ̀ŋsə wa mə a tɨ̀ɨ̀ nɨ mə tâ bàa ŋŋetə nɨ̂ bə̀ aa tâ à tsuu annû tsu bǔ bə. Ànnù yî wè yìi mə a tswe ghu aa à nɨ mə yu tɨgə̀ àyoo yì fii yìi mə Nwì à bǔ nnaŋsə (6.14-16).

Bɨ yatə̂ àŋwàꞌànə̀ yû aa laà:

1. Ǹjiꞌì ànnù àŋwàꞌànə̀ yû 1.1-10

2. Àdàꞌà yìi mə Paul à lɛ ŋkwɛrə a mbə ŋ̀gàŋtoò Kristo aà 1.11—2.21

3. Ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ǹloŋ ɨbɔ̀ŋ Nwî 3.1—4.31

4. Ajàŋ mə Kristo a kɛ̀tə̀ mɨ̂ŋkɨ̀rə̀ a nu bə̀ bìi mə bɨ bii yii aa bo bɨ̀ àkòrə̀ nɨzî yaa a mûm ǹtswêntɨ̀ɨ̀ ma yû 5.1-6.10

5. Ɨ̀nnù jìi mə Paul à lɛ nswoŋə a nlwìꞌìsə aà 6.11-18

Paul a tsàꞌàtə ŋghotà baGalatia

¹Àŋwàꞌànə̀ yû a lo aa a mbo mə̀ Paul, ŋ̀gàŋntoò Kristo. Kaa a gha aa a lɛ ŋwaꞌà bə̂ tsɔꞌɔ ntoo bə̂, kaa bɨ waꞌa gha kɨ ntsɔꞌɔ ntsya aa a mûm m̀bo ŋù tsù bə̂. Lâ a gha aa a lɛ ntsɔꞌɔ tsiꞌì Yesu Kristo, bo Taà Nwìŋgɔ̀ŋ yìi mə à lɛ nyweensə yi nɨ nɨ̀wo aà. ²Bìꞌi bɨ̀ bɨ̀lɨ̀m bɨlɨm bɨtsɨ̀m bìi bìꞌibo tswe aa bɨ too atsàꞌàtə̀ a mbô ŋ̀ghòtə̂ tsɨ̀m jìi ɨ tswe a alaꞌa baGalatia aà. ³Tâ Nwìŋgɔ̀ŋ Taà yiꞌinə̀ nɨ Mmàꞌàmbî yìꞌinə̀ Yesu Kristo fa ɨbɔ̀ŋ nɨ̂ m̀bɔɔnə a mbo bù. ⁴Yesu Kristo ma ghû à lɛ mfa ɨbɨ̀ɨnû yì mbɨꞌɨ ɨnnù jî bɨ̂ jiꞌinə̀ mə yu kwɛrə yiꞌinə̀ a mbô ŋ̀gùꞌù yî mbɨ yûla nɨ̂ ŋ̀kɔ̀ŋə Nwìŋgɔ̀ŋ Taà yìꞌinə̀. ⁵Tâ nɨ̀ghaꞌa tâ nɨ̀ tswe ghu mbo nlwiꞌi nɨ̂ŋkoŋə̀. Amen.

Ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ yî m̀fùùrə̀ yìi bìꞌinə̀ swoŋə aà

⁶A tsya gha mə, kaà àghaꞌa a burə tɨ̀ sàꞌàtə̀, nɨ̀ burə̀ ŋ̀ka mmaꞌatə nɨ̂ ŋû yìi à lɛ ntwoŋə ghuu, ǹtsya a njɨ̌m ɨbɔ̀ŋ Kristo aa, ǹtɨgə mbii nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ yî dàŋə̀. ⁷Kaa mə̀ sɨ swoŋ aa mə ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ yî dàŋ ɨ̀ tswe ghu. Lâ bə̀ tswe ghu bìi bɨ fa ŋgɨꞌɨ a mbo bù, m̀buurə nɨ̂ ɨ̀tû juu, ǹlɔɔ nɨ̂ ŋ̀kwènsə ǹtoò Kristo yî ǹsɨgɨ̀nə̀ yâ. ⁸Lâ, m̀bə bìꞌì tɛꞌɛ, kə̀ angel a lo a aburə nsɨgə ŋka nswoŋ ntoo yì dàŋ ǹtsyatə ya yìi bìꞌì lɛɛ̀ ǹtɛꞌɛ mfoo nswoŋə a mbo bù aa, boŋ ǹdɔ̀ɔ̀ ɨ̀ tswe ghu atû. ⁹Àjàŋ mə bìꞌì tɛ̀ꞌɛ̂ ǹswoŋ a mbo bù aa, mə bù ŋ̀kwatə nswoŋə a mbo bù mə, mbə ŋù tsù ka nswoŋ ntoo yì dàŋ ǹtsyatə ya mə nɨ̀ lɛɛ̀ ǹtɛꞌɛ mfoo ŋkwɛrə aa, boŋ ǹdɔ̀ɔ̀ ɨ̀ tswe ghu atû.

¹⁰Ma yû a finə aa tsiꞌì tsò mə tɨgə nlɔɔ mə tâ bə̀ beentə gha, kə̀ a nɨ aa mə mə lɔ̀ɔ̀ mə Nwì beentə gha aa ɛ? Kə̀ mə lɔ̀ɔ̀ aà ŋ̀ghɨ̀rə mə bə̀ ka ndorɨtə aa ɛ? Mə̀ bə kɨ lɔ̀ɔ̀ bə mə mə kɨ ghɨ̀rə tâ nû bə̀ ka mbɔŋə boŋ kaa mə̀ sɨ̌ ŋgàŋàfàꞌa Kristo bə̂. ¹¹Bɨ̀lɨ̂m bâ, mə lɔ̀ɔ mə tâ nɨ̀ zi mə ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə ya mə mə̀ lɛ nswòŋə a mbo bù aa, kaa ɨ̀ lɛ ŋwaꞌǎ aa yì ŋù mɨ̀sɔ̀ŋ bə̂. ¹²Kaa mə̀ lɛ ŋkɨꞌɨ̀ aa a mbo ŋù kwɛrə̀. Kaa a lɛ waꞌà ŋû a mbo mə̀ kɨ ndɨꞌɨ. Lâ ɨ̀ lɛ mbàŋnə̀ ǹzi ntsyà aa a njɨmə ajàŋ mə Yesu Kristo yu mbɔŋ à lɛ ndɨ̀ꞌɨ̀ a mbo mə̀.

¹³Ǹloŋ mə nɨ̀ lɛɛ̀ ǹyuꞌu a ajàŋ mə ǹtswê yà yî m̀bìì a mûm ànnù Nwî baYuda ɨ̀ lɛ mbə aà. A ajàŋ mə mə̀ lɛ sɨ naŋsə ntsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə ŋghotə̂ Nwì tsiꞌì nɨ mɨ̀tɨ̀ɨ̀, ǹlɔɔ nɨ mə mə burə bwɛsə tsiꞌì bwɛ̀sə̀. ¹⁴Mə̀ lɛ ntsyàtə ŋkɛ̀ɛ̀ yà a mûm ànnù Nwî baYuda tsiꞌì ǹtsɨ̀mə̀, ǹnaŋsə mfa ɨbɨɨnû gha a nyoŋ nɔ̀ŋsə̀ bɨ̀tà bɨ bɨ̂taà biꞌi. ¹⁵Lâ nòò yìi mə yu wa yìi mə à lɛ ntɛꞌɛ mfoo ntsɔꞌɔ gha mbɔŋ tâ bɨ̀ jwe gha à lɛ ntwoŋə gha ntsya a njɨm ɨbɔ̀ŋ yi, ¹⁶ǹdorɨtə mə yu dɨ̀ꞌɨ Mû yì a mbo mə̀, mə mə̀ tɨgə ŋka nswoŋ ntoo yì sɨgɨ̀nə̀ ya mbɨꞌɨ ŋgaa yì a mbo bɨ̀tɨ̀zî Nwî aa, kaa mə̀ lɛ ŋkɨꞌɨ adɨꞌɨtə̀ a mbo ŋù mɨ̀sɔ̀ŋ maa noò kwɛrə̀; ¹⁷kaa ŋkɨꞌɨ̀ kɔꞌɔ ŋghɛɛ a Yerusalem a mbo bə̀ bìi mə bɨ lɛ mfòò m̀bə ŋgǎŋntoo Kristo tɨ mə̀ aà. Mə̀ lɛ mbàŋnə̀ ǹlo ŋghɛ̀ɛ̀ gha a alaꞌa Arabia, ŋ̀ghɨrə mbù ǹtɨgə mbɨɨ a Damascus.

¹⁸Ɨ̀lòò ɨ kà mə̂ aa ntsya ji tarə mə̀ kɔꞌɔ ŋghɛ̀ɛ̀ a Yerusalem a ŋghantə Cephas, ǹtswe biꞌiyu njwi nɨ̀ghûm ǹtsò ǹtaà. ¹⁹Lâ kaa mə̀ lɛ ŋkɨꞌɨ̀ gha ŋ̀gàŋntoò Kristo wa yì tsù yə ntsyàtə̀ Jɛms yìi mə à nɨ muma bɨ̀ M̀màꞌàmbi aà. ²⁰(A mûm ɨ̀nnù jû mə mə ŋwàꞌànə̀ a mbo bù aa, a nsi miꞌi Mmàꞌàmbi, kaa mə̀ sɨ ɨnnù tswɛɛ.) ²¹Mə̀ lɛ ntɨgə mbu nlo ghu ŋghɛɛ a mbùꞌu Syria nɨ Cilicia. ²²Kaa ŋ̀ghòtə Kristo jya jìi ɨ lɛ ntswe a Yudea aa kaa ɨ burə̀ tɨ nsî gha zî. ²³Bo lɛ sɨ yuꞌu aa tsiꞌì yùꞌù bɨ swoŋə̀ nɨ mə, “Ŋù wa yìi à lɛ sɨ tsɔꞌɔ akòrə̂ yiꞌinə̀ aa a tɨgə nsɛɛnsə annǔ abìintɨɨ mà ya mə à lɛ sɨ lɔ̀ɔ̀ a bwɛsə aà.” ²⁴Bo lɛ sɨ tɨgə ŋghaꞌasə nɨ̂ Nwî m̀bɨꞌɨ ŋgaà yà.

Ànnù Paul bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋntoo Kristo jî mɔꞌɔ

¹Ɨ̀lòò ɨ tsyà mə̂ nɨghûm ǹtsò ji nɨkwà, mə̀ bû ŋ̀kɔꞌɔ ŋghɛɛ fu a Yerusalem biꞌi Barnabas. Bìꞌì kà mə aa ŋghɛɛ aa, ǹlɔgə Titus bìꞌibo ghɛɛ̀. ²Mə̀ lɛ ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ aa ajàŋ mə Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ndɨ̀ꞌɨ a mbo mə̀ aà. Mə̀ kɔ̀ꞌɔ̀ mə̂ ŋ̀ghɛɛ, ntsiꞌi bɨ̀tsyàsə̀, a tswê tsiꞌì bìꞌibo, mə̀ nɔ̂ŋsə̀ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya mə mə̀ lɛ sɨ swoŋ a mbo bɨ̀ tɨ̀zî Nwî aa a nsi bo tǎ ghɨ̀rə mə ɨ̀fàꞌâ gha yìi mə mə̀ lɛ sɨ fàꞌà aa, nɨ̀ yìi mə̀ bùrə kɨ fàꞌà aa, tâ ɨ̀ tsuu a dàŋə̀ dàŋə tsyà. ³Kaa ŋù tsù à lɛ ŋkɨꞌɨ Titus yìi mə bìꞌiyu lɛ ntswe aa gaansə̀ mə tâ bɨ̀ ŋetə yi ka mə à nɨ ŋù bàGrikia laa aà. ⁴Ka mə bə̀ bî mɔꞌɔ lɛ ŋka nlɔɔ mə bɨ ghɨ̀rə̀ yiꞌi nɨ̂ ɨ̀bùꞌù aa, bə̀ bî mɔꞌɔ bìi mə bɨ lɛ ŋeꞌesə ŋkuu a tɨtɨ̀ɨ bìꞌì, m̀bagɨlə nɨ mə bo nɨ bɨ̀lɨ̂m biꞌi a njɨm Kristo, ŋkuu aa mə bo bə tsiꞌì tsǒ bɨ̀tswɛ̀rə̀, mə bɨ yə ajàŋ mə bìꞌi tswe ntswê yìꞌì kaa ànnù yî tsù a waꞌà nɨ̀ yiꞌi kwerə̀, ǹloŋ ajàŋ mə bìꞌì tswe nɨ̂ ànnù yî mɔꞌɔ bìꞌibɨ̀ Kristo Yesu aa, ⁵lâ kaa bìꞌì lɛ waꞌǎ ŋgoo a mbo bo bii a nɨ mû àtɨɨ noò bə̂, ta lə̀ə annù nɨ̂ŋkoŋ yìi mə a tswe a mûm ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya a mbo bù.

⁶Bə̀ bya mə bɨ lèntə̀ nɨ̂ waa tsǒ bɨ̀tsyàsə̀ aa, (mə̀ swoŋ laa nloŋ mə kə̀ m̀bə bo bə bɨ̀tsyàsə̀ kə̀ ŋ̀gaŋ, kaa ma ya a sɨ̌ annû tsu a mbo mə̀ bə̂. Kaa Nwìŋgɔ̀ŋ à sɨ bə̂ lentə nyòŋə̀ aa a nɨ̂ ŋ̀kɨ̀rə̂ yàà). Kaa bo lɛ ŋwaꞌa annǔ yî fii yì tsu a mbo mə̀ dɨꞌɨ̀. ⁷Bo lɛ mbàŋnə̀ nyə bə mə, bɨ fà mə ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya mə mə̀ ghɛɛ nɨ yu a mbo bɨ̀tɨ̀ŋètə̀, tsǒ ajàŋ mə bɨ lɛ ŋkɨ mfa a mbo Peta mə à ghɛɛ nɨ yu a mbo bɨ̀ŋètə aà; ⁸(ǹloŋ mə ŋù yìi mə à lɛ mfa mɨdaꞌa a mbo Peta mə tâ à ghɛɛ ŋka mfaꞌa a mbo bàYuda aa, à kɨ mbə yu mə à fa mɨdaꞌa mə tâ mə̀ ghɛɛ ŋka mfaꞌa a mbo bɨ̀tɨ̀zî Nwî aà.) ⁹Àjàŋ mə Jɛms nɨ Cephas nɨ Jɔn, bìi bɨ lɛ mbə ntəꞌə ndânwì maa noò aa, lɛ nyə ɨbɔ̀ŋ yìi mə Nwî à lɛ ŋghɨ̀rə a nu bìꞌì aa, bo lɛ ntɨgə mfa abo nɨ̀ mə̀ nɨ Barnabas ǹtsaꞌatə yiꞌi ghu a ndɨ̀ꞌɨ mə biꞌibo fàꞌa aa àbo mɔꞌɔ̀, ǹtɨgə mbeentə mə tâ bìꞌì ghɛɛ a mbo bɨ̀tɨ̀zî Nwî tâ bo baŋnə ŋghɛ̀ɛ̀ a mbo baYuda. ¹⁰Ànnù yìi mə bo lɛ mbù ǹnaŋsə waꞌatə a mbo bìꞌì aa a bə mə bìꞌì ka nlentə ŋgàŋəfumə jìi ɨ lɛ tswe a tɨtɨ̀ɨ̂ ŋ̀ghòtə̀ aà. A tɛꞌɛ̀ m̀bə annù yìi mə mə̀ lɛ sɨ naŋsə ŋwaꞌatə a ŋghɨ̀rə̂.

Paul a lɛ wenə Peta a alaꞌa Antiokia

¹¹Nòò yìi mə Peta à lɛ nzì a alaꞌa Antiokia aa, mə̀ lɛ ŋghààntə̀ yi a tɨtɨ̀ɨ bə̀ ǹloŋ mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ ǹlaa mə à lɛ ŋghɨ̀rə annù a waꞌà kùꞌùnə̀. ¹²Ǹloŋ mə mbɔŋ tâ bə̀ bî mɔꞌɔ bìi mə Jɛms à lɛ ntoo aa bɨ̀ zi, à lɛ sɨ jɨnə bo bɨ̀ bɨ̀tɨ̀zi Nwî. La nòò yìi mə bə̀ bya lɛ nzì aa, a tɨgə̀ ǹtsuꞌutə nɨ̂ waa nloŋ mə à lɛ sɨ bɔꞌɔ bə̂ bya mə bɨ tɨ̀ɨ̀ nɨ̂ ànnǔ ŋŋètə bə̀ aà. ¹³Bɨ̀lɨ̂m biꞌi bî mɔꞌɔ bìi bɨ lɛ mbə baYuda aa bɨ lɛ nlɔ̀gɨ̀nə̀ ǹtɨgə mbagɨlə tsiꞌì tsǒ Peta. Tsiꞌì Barnabas à lɛ ŋkɨɨ ntɨgə nlɔɔ mə yu kɨ bagɨlə yòŋə̀ nɨ̂ waa.

¹⁴Nòò yìi mə mə̀ lɛ nyə mə kaa nɨ̀ghàâ nyaa nɨ lɛ ŋwaꞌà tsinə nloŋ annù nɨ̂ŋkoŋə ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya aa, mə̀ lɛ ŋghàà a mbo Peta a nsi bo, m̀betə yi mə, “Wò yìi mə ò nɨ ŋû baYuda m̀baŋnə ntswe nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̂ yò tsiꞌì tsǒ tɨ̀zî Nwî, kaa ŋkɨꞌɨ̀ tswe aa tsiꞌì tsǒ ŋù baYuda, mbə ò tɨgə̀ ŋ̀gaansə bɨ̂tɨ̀zî Nwî mə bɨ̀ ka ntswe ntswêntɨ̀ɨ̂ yàà tsiꞌì tsǒ baYuda aa mə akə aa ɛ?

BaYuda bo bɨ̀tɨ̀zî Nwî ka yǐ yweenə aa a njɨ̀mə̂ àbìintɨɨ̀”

¹⁵Bìꞌinə̀ bìi mə bìꞌinə̀ nɨ baYuda bî jwe jwe, kaa ŋkɨꞌɨ̀ bə “ŋgǎŋghɨ̀rənnù jî bɨ, bɨ̀tɨ̀zî Nwî” bə̂, ¹⁶bìꞌinə̀ zi mə Nwì a ghɨ̀rə annù ŋû a tsinə̀ a nsi miꞌi yu ntsya aa tsiꞌǐ a njɨ̀mə̂ àbìintɨɨ a nu Yesu Kristo. Kaa bɨ sɨ aa njɨ̌m ŋghɨ̀rə̂ ɨ̀nnù jìi mə nɔ̀ŋsə̀ a lɔ̀ɔ̀ aa tsyà. Bìꞌinə̀ kɨ̀ mə̂ m̀bii Kristo Yesu mə tâ Nwì a ghɨrə̀ ɨ̀nnû jiꞌinə̀ tsinə̀ ǹtsya aa a njɨ̌m àbìintɨɨ a nu Kristo, kaa ŋkɨꞌɨ bə aa a njɨ̌m ŋghɨ̀rə̂ ɨ̀nnù jìi mə nɔ̀ŋsə̀ a lɔ̀ɔ̀ aa tsyà. Ǹloŋ mə bìꞌinə̀ zi mə kaa mbə bɨ waꞌà ghɨ̀rə̀ mə tâ ɨ̀nnù ŋû tsinə a nsi miꞌi Nwì ǹtsya aa a njɨ̌m ɨnnù jìi mə nɔ̀ŋsə̀ a lɔ̀ɔ̀ aà.

¹⁷Àjàŋ yìi mə bìꞌinə̀ lɔ̀ɔ mə tâ ɨ̀nnù jiꞌinə̀ ɨ̀ tsinə ntsya a njɨm àbìintɨɨ a nu Kristo aa, mbə bɨ yə mə bìꞌinə̀ kɨ mbə aa ŋgǎŋghɨ̀rə̂ ɨ̀nnù jì bɨ tsiꞌì tsǒ bɨ̀tɨ̀zî Nwì, a tɨgə̀ ǹdɨꞌɨ aa mə Kristo àâ ŋ̀gàŋàfàꞌâ ɨ̀nnù jì bɨ aa ɛ? Kaa mbə a waꞌa mə aa ajàŋ bə̂. ¹⁸Mbə mə̀ bu nlɔ̀gɨ̀nə̀ ŋ̀ka mbɔɔ nɨ̂ nɔ̂ŋsə̀ wa mə â lɛ mfòò ǹsaꞌa tsiꞌì mə̀ aa, boŋ mə̀ aa dɨ̀ꞌɨ ɨbɨɨnû gha aa tsiꞌì tsǒ ŋù yìi mə a wò nɔ̂ŋsə̀. ¹⁹Ǹloŋ mə, ǹtsya a njɨm nɔ̀ŋsə̀, mə̀ lɛɛ̀ ŋ̀kwo a mbo nɔ̀ŋsə̀ mə mbə mə̀ tswêntɨ̀ɨ̀ a mbo Nwì. ²⁰Bɨ lɛɛ̀ ŋ̀kweentə gha a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ biꞌi Kristo, kaa sɨ̀ mə̂ bə mə mə bù ǹtswe nɨ̂ ntswentɨ̀ɨ̂ yà, à nɨ Kristo mə a tswe ntswêntɨ̀ɨ̀ a mûm nu mə̀. Ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə mə̀ kɨ ntɨgə ntswe nɨ yu a mûm ǹjyǎnu aa, mə tswe aa a mûm àbìintɨɨ a nu Mu Nwì yìi à lɛ ŋkɔ̀ŋə̀ gha, mfa ɨbɨɨnû yi ǹloŋ ŋkwitû ghâ aà. ²¹Kaa mə̀ sɨ aa ɨbɔ̀ŋ Nwî wa bwɛsə, ǹloŋ mə bɨ bə kɨ ghɨ̀rə̀ tâ ɨ̀nnù ŋû aa ntsinə a nsi miꞌi Nwì ǹtsya aa a njɨ̌m nɔ̀ŋsə̀ boŋ Kristo à lɛ ŋkwo aa a atû àdàŋə̀ dàŋə̀.

Ànnǔ nyuꞌunə nɔ̀ŋsə̀ bo annǔ abìintɨɨ̀

¹Woɛ, ɨ̀tɨ̀rə̀ baGalitia! A ghuu aà a fùmsə̂ wò aa ɛ? Tɨgə bɨ lɛɛ̀ ǹnaŋsə ŋkɛꞌɛnə a mbo bù nɨ̂ ǹsi nɨ̀ ǹsi a laa, ajàŋ mə bɨ lɛ ŋkwèèntə̀ Yesu a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ aa ɛ? ²Nɨ̀ ləə mə̀ betə ghuu tsiꞌì nɨ̂ àbetə̀ yûlà. Nɨ̀ lɛ ŋkwɛrə Azwì Nwî ǹyoŋə aa a njɨm àjàŋ mə nɨ̀ lɛ sɨ ghɨrə ɨnnù jìi mə nɔ̀ŋsə a lɔ̀ɔ̀ aa kə̀ nɨ̀ lɛ ŋkwɛrə nyoŋə a ajàŋ yìi mə nɨ̀ lɛ nyuꞌu ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya mbii aa lɛ? ³Nɨ̀ laa njɨ̀ŋtə̀ bə laà aa ɛ? Nɨ̀ lɛ nlɔ̀gɨ̀nə annù a mûm Azwì ǹtɨgə nlɔɔ màŋsə a mûm ǹjyǎnu aa mə akə aa ɛ? ⁴Ɨ̀nnù jî ghàꞌàtə̀ jìi nɨ lɛ nyə aa, ɨ tsya aa àdàŋə̀ àdàŋə̀ aa ɛ? M̀bə a bə yìi mə ɨ tsya aa adàŋə̀ dàŋə̀ boŋ, ⁵Ŋù wa yìi mə a fa Azwì yi a mbo bù, ŋ̀kɨɨ mfaꞌa nɨ̂ ɨ̀nnù jî yɛ̌yɛrə a tɨtɨ̀ɨ bù aa, a fàꞌà aa nloŋ mə nɨ yuꞌunə nɔ̂ŋsə kə̀ ǹloŋ mə nɨ̀ yuꞌù ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya mbii aa ɛ?

⁶Nɨ̀ waꞌatə annǔ Abraham. “À lɛ nnɨŋ ntɨɨ̀ yi a nu Nwì, Nwì a tɨgə̀ ǹlɔgə yi tsiꞌì tsǒ ŋù yìi ɨnnù ji ɨ tsinə a nsi miꞌi yu.” ⁷Ma mùu ajàŋ nɨ̀ yə mə àa bə̀ bìi mə bɨ tswe nɨ̂ àbìintɨɨ aa mə à nɨ bɔɔ bɨ Abraham. ⁸A mbìi mbìì nɨ̀ghàà nɨ Nwî nɨ lɛ ŋghɨ̀rə̀ a naŋsə̀ ǹlaa mə Nwìŋgɔ̀ŋ à ka yǐ ghɨ̀rə tâ ɨ̀nnù bɨ̂tɨ̀zî Nwî tâ ɨ̀ tsinə ntsya aa a njɨ̀mə àbìintɨɨ̀. Nwî à lɛ ŋkàꞌà a mbo Abraham a mbìi mbìì ǹswoŋ mə, “Mə̀ ka yǐ tsyǎ a njɨ̌m wò ɨ nɨŋ mbɔɔnə a nu bə̀ bɨ ɨtoò ɨ̀ tsɨ̀mə̀.”3.8: Gen. 12.3⁹Àjàŋ mə Abraham à lɛ ntswe nɨ̂ àbìintɨɨ Nwìŋgɔ̀ŋ a nɨŋ mbɔɔnə ghu nu aa, ŋù ǹtsɨ̀n yìi à tswe nɨ̂ àbìintɨɨ aa, Nwìŋgɔ̀ŋ àa kɨɨ nɨŋ mbɔɔnə ghu nu tsiꞌì maa ajàŋə̀.

¹⁰Bə̀ bìi mə bɨ tɛꞌɛ atû yaa a ŋka mfàꞌa bə annù yìi mə nɔ̀ŋsə̀ a lɔ̀ɔ̀ aa, bo tswe aa a mûm ǹdɔ̀ɔ̀, ǹloŋ mə bɨ ŋwaꞌanə a mum aŋwàꞌànə Nwì mə, “Ǹdɔ̀ɔ̀ a atu ŋù yìi mə kaa à sɨ a mûm ɨnnù jìi mə bɨ ŋwaꞌanə a mûm àŋwàꞌànə nɔ̂ŋsə̀ aa tsiꞌì tsɨ̀m lwìꞌì, kaa waꞌà kɨ̀ɨ̀ ŋ̀ghɨrə aà.”3.10: Deut. 27.26¹¹Tsɨ̂tsɔ̀ŋ a laa mə kaa mbə ɨnnù ŋû ɨ kɨꞌɨ̀ tsinə̀ a mbo Nwì ǹyoŋə aa a njɨ̀mə ajàŋ mə a yuꞌunə nɔ̂ŋsə̀. Ǹloŋ mə bɨ ŋwaꞌanə a mûm àŋwàꞌànə Nwì mə, “Ŋù yìi mə ɨnnù ji ɨ tsinə ntsyǎ a njɨmə̂ àbìintɨɨ aa, à ka yǐ tswe ntɨ̀ɨ̀.” ¹²Lâ kaa nɔ̀ŋsə̀ kaa à sɨ̀ a nɨ̂ ànnû tsu a ŋghɨ̀rə nɨ̂ àbìintɨɨ tswê. Bɨ baŋnə ŋŋwàꞌànə̀ aa bə mə, “Ŋù yìi mə a ghɨ̀rə ɨnnù tsɨ̀m a ajàŋ mə nɔ̀ŋsə̀ a lɔ̀ɔ̀ aa, à ka yǐ tswe ntɨ̀ɨ̀ ɨ tsyà aa a njɨ̌m nɔ̀ŋsə̀.”3.12: Lev. 18.5¹³Kristo à lɛɛ̀ ǹtsuꞌu atû yìꞌinə̀ a nɨ ǹdɔ̀ɔ̀ nɔ̀ŋsə̀ ya a atu bìꞌinə̀, a ajàŋə mə yumbɔŋ à lɛ mbəŋ ntɨgə ndɔ̀ɔ̀ ǹloŋ ŋgaà yìꞌinə̀ aà. Ǹloŋ mə bɨ ŋwaꞌanə mə, “Ǹdɔ̀ɔ a atu ŋù ntsɨ̀m yìi à jə̀ŋnə a atu ati aà.”3.13: Deut. 21.23¹⁴Kristo à lɛ ŋghɨ̀rə̀ ma yû aa mə mbɔɔnə ya yìi mə Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ŋkàꞌà a mbo Abraham aa, tâ bɨ̀ fa a mbo bɨ̀tɨ̀zî Nwî ǹtsya a njɨm Kristo Yesu. Tǎ tâ bìꞌinə̀ tɨgə ntsya a njɨ̀mə abìintɨɨ ŋkwɛrə Azwì Nwî ya mə Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ŋkàꞌà aà.

Nɔ̀ŋsə̀ bo bɨ̀ ɨ̀nnù jìi mə Nwì à lɛ ŋkàꞌà aà

¹⁵Bɨ̀lɨ̂m bâ lə̀ə mə̀ lɔgə a fɨgə̀ a nɨ̂ ànnǔ ŋû mɨ̀sɔ̀ŋə̀, kaa m̀bə̂ bə̀ biinə annù, ŋ̀warə akàà ghu, bəə boŋ kaa mbə yì mɔ̀ꞌɔ a waꞌǎ annù ya kwensə̀ kə̀ ŋ̀kuꞌusə. ¹⁶Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ŋkàꞌa ɨnnù jya aa a mbo Abraham bo bɨ̀ a mbo mû yìi à lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ ghu ŋgwɛ̀ꞌɛ̀ aà. Kaa aŋwàꞌànə Nwî a sɨ̀ swoŋə aa mə, “bo bɨ̀ a mbo bɔɔ̀ bi” a ndɨ̀ꞌɨ mə à nɨ bə̀ bɨ nnɔ̀ɔ̀. Bɨ bàŋnə̀ ŋ̀ghaa annù aa nloŋə ŋû yî m̀fùùrə̀, “Bo bɨ̀ a mbo mû ghò”, ŋù ma ghû a bə aa Kristo.

¹⁷Ànnù yìi mə mə swoŋə aa a bə aa mə, Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ŋwàrə akàà bo Abraham, ŋ̀kaꞌa mə yu ka lə̀ə akàà yâ. Nɔ̀ŋsə̀ wa mə bɨ lɛ ŋka ŋghɨrə aa, lɛ boŋ ɨlòo ɨ tsyà mə ŋkhɨ̀ ji nɨkwà nɨ mɨ̀ghum mi ntarə aa, kaa mbə a kɨꞌɨ ŋgɨꞌɨ wa nɨ àkàà ya ta, m̀bwɛsə ŋkàꞌâ Nwì. ¹⁸Ǹloŋ mə mbə a bə yìi mə Nwì a fa njoo a mbo bə̀ nyoŋə aa nɔ̀ŋsə̀, boŋ kaa à sɨ aa ŋ̀kàꞌâ yì ya bû ǹyoŋə. Lâ bìꞌinə̀ zi mə Nwì a fa njoo nyòŋə̀ aa a njɨ̌m ŋkàꞌa ya mə à lɛ ŋkàꞌà a mbo Abraham aà.

¹⁹Ɨ̀fàꞌà nɔ̂ŋsə̀ ɨ tɨgə mbə aà àkə̀ aa ɛ? Bɨ lɛ ŋkùꞌùsə̀ nɔ̂ŋsə̀ aa mə tâ à ka ŋghɨrə tâ bə̀ aa nzi ɨnnù jî bɨ̂, a kɨ̂ ǹtswe nɨ̂ ǹtswe ŋghɛɛ nyweꞌe wa noò mə mu Abraham wa yìi mə ŋkàꞌa ya ɨ̀ lɛ ntswe nloŋ ŋgaà yì aa à ka zì aà. Bɨ lɛ sɨ fa nɔ̂ŋsə̀ waa a mbo bangel ŋù mɨ̀sɔ̀ŋ a tɨgə̀ ǹtəə a tɨtɨ̀ɨ bangel bo bɨ̀ bə̀. ²⁰Lâ kaa bɨ sɨ ŋû tɨ̀tɨ̀ɨ̀ bu nlɔ̀ɔ̀ ǹloŋ mə annǔ ŋkàꞌa ya aa a ghɨ̀rə̀ ŋû yî m̀fùùrə̀, Nwì yìi mə a ghɨ̀rə̀ aa a bə aa tsiꞌì yù yu yì m̀fùùrə̀.

Ǹjiꞌì ànnù yìi nɔ̀ŋsə̀ à tswe ghu aà

²¹A tɨgə̀ ǹdɨꞌɨ aa mə nɔ̀ŋsə̀ a lɨ̀gɨ̀tə aa ŋkàꞌâ Nwì aa ɛ? Ŋ̀gaŋ, kaa a sɨ̀ ma aa ajàŋ bə̂. Ǹloŋ mə à laa bə mə nɔ̀ŋsə̀ m̀bə a ghɨrə̀ bə̀ tswê bɨtɨ̀ɨ̀ bəə boŋ mbə bɨ ghɨrə̀ ànnù bə̂ a tsinə ǹtsya a njɨ̌m nɔ̀ŋsə̀. ²²Lâ àŋwàꞌànə̀ Nwî a swoŋ mə mbî ǹtsɨ̀m ɨ̀ tswe aa mum mɨ̀dàꞌà mɨ ɨnnù jì bɨ̂. Maa ajàŋ mɨ̀tə̀ŋnə̀ mya mìi mə Nwì à lɛ ŋkàꞌà, ǹtsya a njɨ̌m abìintɨɨ a nu Kristo Yesu aa, bɨ fa aa a mbo bə̀ bìi bɨ biì aà. ²³M̀bɔŋ tâ nòò àbìintɨɨ wa zi, nɔ̀ŋsə̀ à lɛ mfɨ̀ɨ̀ yiꞌinə̀ tsiꞌì tso ŋgǎŋtsaŋ, nyuꞌutə nɨ̂ noò wa yìi mə bɨ lɛ ŋghɨ̀rə annǔ abìintɨɨ a fɛꞌɛ̀ ǹlaa aà. ²⁴La a bə mə nɔ̀ŋsə̀ à lɛ sɨ buꞌutə nɨ̂ yiꞌinə̀ m̀bɔŋ tâ Kristo à yi nzì. Mə tâ bɨ̀ tɨgə ŋghɨrə tâ ànnù yiꞌinə̀ tsinə a nsi miꞌi Nwì ǹtsya a njɨ̌m àbìintɨɨ̀. ²⁵Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, àjàŋə annǔ abìintɨɨ a zì mə̂ aa, kaa bìꞌinə̀ sɨ̀ bû ǹtswe aa a njiꞌi mɨkòrə nɔ̀ŋsə̀.

²⁶Ǹloŋ mə a mum Krito Yesu, bù bɨtsɨ̀m tɨgə mbə aa bɔɔ bɨ Nwî ǹtsya a njɨ̌m àbìintɨɨ̀. ²⁷Ǹloŋ mə bù bɨtsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ mmurə ghuu a ŋkì a mum Kristo aa, nɨ̀ màꞌà mə̂ Kristo a nu bù. ²⁸Kaa kwensə à sɨ̀ a tɨtɨ̀ɨ ŋù baYuda bo bɨ̀tɨ̀zi Nwî bû ǹtswe. Kaa kwensə à sɨ̌ a tɨtɨ̀ɨ abùꞌù bo ŋù yìi à sɨ bùꞌu bə aa bû ǹtswe. Kaa kwensə à sɨ̀ a tɨtɨ̀ɨ ŋùmbâŋnə̀ bo màŋgyɛ̀ bû ǹtswe. Ǹloŋ mə bù bɨ tsɨ̀m nɨ̀ tɨgə mbəə ŋù yî m̀fùùrə a mum Kristo Yesu. ²⁹M̀bə a bə yìi mə nɨ̀ nɨ bə̀ bɨ Kristo, bəə boŋ nɨ̀ bə aa bɔɔ bɨ Abraham, mbə bɨjɨbɨndâ bi, ajàŋ mə Nwì à lɛ ŋkàꞌà aà.

¹Lâ, ǹjɨ̂nda yìi mə à bùrə nɨ mûŋkhə aa kaa sɨ̀ bɔ̂ŋtə̀ ǹtsya abùꞌu ka mə njoo taà yi tsɨ̀m ɨ nɨ ji aa, ²ǹloŋ mə à tswe nɨ̀ ǹtugɨtə̀ yìi a lentə nii bo bɨ̀ ŋù yìi mə a lèntə njoo ji jya ɨ yweꞌe noò wa yìi mə taà yì à lɛ nlə̀ə̀ mə bɨ kaa fa joo jyâ tsɨ̀m ghu mbo aà. ³Àâ àjàŋ yìi a kɨ mbə nɨ bìꞌinə̀ aà; nòò yìi mə bìꞌinə̀ lɛ mburə bôŋkhə aa, bìꞌinə lɛ ŋkɨ mbə ɨbùꞌù a mbo ɨ̀zwì jìi mə ɨ lɛ sɨ saꞌa mbi aà.

⁴Lâ nòò à lɛɛ̀ ǹnaŋsə ŋkuꞌu, Nwì a too Mû yì, màŋgyɛ̀ a jwê yi, njwe yi aa mûm nɔ̀ŋsə̀, ⁵mə tâ à zi ntsuꞌu atu bə̀ bìi mə nɔ̀ŋsə̀ à lɛ sɨ buꞌutə waa, mə tâ Nwì à tɨgə nlɔgə yiꞌinə̀ nɨ bɔɔ bi. ⁶Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, a ndɨ̀ꞌɨ mə nɨ̀ nɨ bɔɔ̀ bi, Nwì à tòò mə Azwǐ Mû yì a kuu a mum mɨ̂ntɨɨ bù ǹtɨgə nyəꞌə nɨ mə, “Taà! Taà ghà!” ⁷Ma mùu ajàŋ, ò tsyà mə a njɨ̌m Nwì kaa waꞌǎ abùꞌù bû m̀bə, ǹtɨgə mu, m̀bə yìi ò nɨ mu aa, ŋkɨ ntɨgə mbə aa ǹjɨ̂ndâ.

Àjàŋ mə Paul à lɛ sɨ waꞌa ɨnnù ǹloŋ ŋgaa ba Galatia aà

⁸Wa nòò yìi mə kaa nɨ̀ lɛ ŋwaꞌà Nwî zi aa, nɨ̀ lɛ mbə aa ɨbùꞌù a mbô ɨ̀zwǐ mbi jù jìi kaa sɨ̀ bɨ̂nwì bə aà; ⁹la tsɨ̂tsɔ̀ŋ mə nɨ̀ zì mə̂ Nwî aa, kə̀ mə Nwì à zì mə̂ ghuu aa, mbə nɨ̀ tɨgə̀ m̀bu ŋka nlɔɔ mbǔ mbɨ̀ɨ ŋghɛ̀ɛ a mbo ɨ̀zwì tɨ̂ àdàꞌà jya mə ɨ̀ ka nsaꞌa ghuu aa mə akə aa ɛ? Nɨ bù ǹlɔɔ a mbə̂ ɨ̀bùꞌû jya aa ɛ? ¹⁰Nɨ baꞌatə nləə nɨ̂ ǹjwi, bɨ̀sàŋ, bɨ̀nòò, bo bɨ̀ ɨ̀lòò! ¹¹Mə bɔꞌɔ mə mə̀ lɛ ŋghɛ̀nsə̀ noò ghà m̀faꞌa a atu bù aa tsiꞌì àdàŋə̀ dàŋə̀.

¹²Bɨ̀lɨ̂m bâ, mə̀ buꞌù m̀bo a mbo bù, nɨ̀ bə tsǒ mə̀, maa ŋghə̂ mə̀ tɨ̀gə̀ mə̂ ŋ̀kɨ mbə tsiꞌì tsǒ bù? Ɨ yǐ yweꞌe tsɨ̂tsɔ̀ŋ, kaa nɨ̀ sɨ̌ annù a mbo mə fânsə̀. ¹³Nɨ̀ zi mə a lɛ ŋghɨ̀rə̀ nɨghɔ̀ɔ̀ mə mə̀ swoŋ ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya a mbo bù wa noò ǹtsyàmbìì. ¹⁴Ka mə ànnù nɨghɔ̀ɔ̀ ya ya a lɛ mbəŋ ntɨgə akwàꞌànə̀ a mbo bù aa, kaa nɨ lɛ ŋwaꞌà gha ka nfoonsə kə̀ ǹtsaꞌa, nɨ̀ lɛ mbàŋnə̀ ŋ̀kwɛrə gha tso angel Nwì, kə̀ tsiꞌì tsǒ Kristo Yesu yumbɔŋə̀. ¹⁵Maa nòò nɨ̀ lɛ sɨ naŋsə ndorɨtə a nu mə̀, nɨ̀dorə mà nya nɨ ghɛ̀ɛ̀ mə̂ aa fə aa ɛ? Mə̀ nɨ̂ àyəfə mə nɨ̀ lɛ mbaa nzi ntwèꞌe miꞌì muu boŋ nɨ̀ lɛ ntwèꞌè m̀fiꞌi mfa a mbo mə̀. ¹⁶Mə̀ tɨ̀gə̀ mə̂ m̀bə aa ŋgàŋkɨ̀bàâ ghùù ǹloŋ mə mə̀ swòŋə̂ ànnù nɨ̂ŋkoŋ a mbo bù aa ɛ?

¹⁷Bə̀ bya bɨ tɨ̀ɨ̀ nɨ̂ ànnǔ yuu mbweꞌesə aa ghuu mə nɨ̀ bii njɨ̀m yàà, kaa waꞌa lɔ̀ɔ̀ aà ŋ̀ghɨ̀rə̂ ɨ̀bɔ̀ŋ a nu bù, bɨ lɔ̀ɔ̀ aà m̀fààtə yìꞌinə̀, ta nɨ̀ tɨŋə mbeentə waa. ¹⁸A bɔŋə a ŋka ntɨ̀ɨ̀ a nɨ̂ ànnù ŋû mə mbə bɨ tɨ lɔ̀ɔ̀ aa ŋghɨ̀rə̂ ɨ̀bɔ̀ŋ ghu nû, a kuꞌunə a ŋghɨrə ma la aa a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m, kaa kɨꞌɨ̀ aa tsiꞌì noò yìi mə mə̀ tswe biꞌinə̀ aa bə̂. ¹⁹Bɔɔ̀ ba bìi mə̀ kɔ̀ŋə̀ aa, mə̀ tɨgə mbə aa tsǒ màŋgyɛ̀ yìi mə à tsɨ̀gə mu aà, ǹyuꞌu nɨ̂ ǹyaŋə nyweꞌe nòò yìi mə bù ka yi tɨgə tswe nɨ màrə̀ Kristo aà! ²⁰Mə yə̀ꞌə̀tə̀ mə boŋ mə̀ laa ntswe biꞌinə̀ tsɨ̂tsɔ̀ŋə̀, tǎ zi ajàŋ yìi mə mbə mə̀ kwensə̀ ǹjì yà, ǹloŋ mə àtû ya a buurə nloŋ ŋgaà yùù!

Àlènsə̀ Hagar bo Sarah

²¹Swoŋ nɨ̀ ghâ, bù bya bìi mə nɨ lɔ̀ɔ̀ mə nɔ̀ŋsə̀ ka mbuꞌutə ghuu aà, nɨ yuꞌu annù yìi mə nɔ̀ŋsə̀ a swoŋə aa ɛ? ²²Bɨ ŋwaꞌanə mə Abraham à lɛ ntswe nɨ bɔɔ mbâŋnə̀ bi baà, yì mɔ̀ꞌɔ a bə mû àbùꞌù, yì mɔ̀ꞌɔ kaa a waꞌà mû àbùꞌù bə̂. ²³Bɨ lɛ njwe mû àbùꞌù wa aa tsiꞌì ajàŋ yìi bɨ jwe bɔɔ bɨ̀tsɨ̀mə̀. Lâ mu màŋgyɛ̀ wa mə à lɛ waꞌǎ abùꞌù bə aa, bɨ lɛ njwe nyoŋə aa ajàŋ mə Nwì à lɛɛ̀ m̀foo ŋkàꞌà aà. ²⁴Bɨ fɨ̀gɨ̀nə̀ aa annù nɨ̂ ànnù bâŋgyɛ̀ ma bû. Bàŋgyɛ̀ ma bû bi baa bə aa ɨ̀kàà ji baà. Yì m̀fùùrə̀ à lò aa a ntaꞌa Sinai, ǹjwe nɨ̂ bɔɔ bìi mə à nɨ ɨbùꞌù aà. Maŋgyɛ̀ ma ghû a bə aa Hagar. ²⁵Hagar à təə aa a nɨ̂ ǹtaꞌa Sinai wa a alaꞌa baArabia, ntsusə aa Yerusalem tsɨ̀tsɔ̀ŋ yìi à tswe a ndâbùꞌù bo bɨ̀ bɔɔ̀ bi aà. ²⁶La Yerusalem wa yìi a tswe a aburə aa, kaa à sɨ a ndâbùꞌù tswê, àa yu mbə ndè yiꞌinə̀. ²⁷Ǹloŋ mə bɨ ŋwaꞌanə mə,

“Ka ndorɨtə mbǎ àfɨ̀rə̀ mâŋgyɛ̀ yìi kaa à lɛɛ̀ waꞌà jwe aà.

Lɔ̀gɨ̀nə ŋka ntɔŋnə mba wô yìi mə ò lɛɛ̀ ŋ̀waꞌǎ mu tsɨ̀gə̀ ǹyuꞌu nyaŋə aà;

ǹloŋ mə bɔɔ bɨ mâŋgyɛ̀ wa mə bɨ lɛ sɨ mmèꞌènə̀ nɨ ghu aa, bɨ ghàꞌà mə̂

ǹtsyatə bɔɔ bɨ mâŋgyɛ̀ wa yìi mə à yɔ̀ꞌɔ ntswe a ndândoo aà.”

²⁸Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, bɔɔ bɨ maà, bìꞌinə̀, tsiꞌì tsǒ Isaac, bə aa bɔɔ bìi mə Nwì à lɛ ŋkàꞌà aà. ²⁹A kɨ mbə tsɨ̂tsɔ̀ŋ aa tsiꞌì a ajàŋ mə a lɛ mbə maà noò aà. Mu wa mə bɨ lɛ njwe tsiꞌì a ajàŋ mə bɨ jwe bɔɔ aa, à lɛ sɨ tsɔꞌɔ akòrə mu wa mə bɨ lɛ njwe ǹtsya a njɨ̌m mɨ̀dàꞌà mɨ Azwì aà. ³⁰La nɨ̀ghàà nɨ Nwî nɨ swoŋ aa mə akə aa ɛ? “Furə abùꞌù mâŋgyɛ̀ ya bo mû yì wâ. Wa mû àbùꞌù wa mbə bo mu maŋgyɛ̀ wa mə à sɨ abùꞌù bə aa waꞌǎ nda jɨ̂.”

³¹Ma mùu ajàŋ bɔɔ bɨ maà kaa bìꞌinə sɨ aa bɔɔ bɨ abùꞌù mâŋgyɛ̀ bə̂, bìꞌinə̀ bə bɔɔ bɨ mâŋgyɛ̀ yìi kaa à sɨ abùꞌù bə aà.

Kaa mu Kristo à sɨ abùꞌù bû m̀bə

¹A ŋghɛ̀ɛ a nɨ̂ ànnǔ mbə̂ àbùꞌù, Kristo à kɛ̀tə̀ mə̂ mɨ̂ŋkɨ̀rə̀ mɨ abùꞌù a nu bìꞌinə̀, mə tâ bìꞌinə̀ tsuu ɨbùꞌu bǔ bə. Bìꞌinə̀ təə ntɨɨ ntsuu bǔ lɔ̀gə ɨkɔꞌɔ abùꞌù ɨ nɨŋ a tɔŋ bìꞌinə̀. ²Yə̂ nɨ̀, mə̀ Paul, mə swoŋə a mbo bù mə nɨ̀ bə màꞌàtə mə tâ bɨ̀ ŋetə ghuu, bəə boŋ kaa Kristo à sɨ̀ ghuu nɨ̂ ànnǔ tsu burə ŋkwɛtə kwɛtə bə̂. ³Mə̀ kuꞌusə mbù nswoŋ a mbo bù mə ŋù ǹtsɨ̀m yìi à ghɛ̀ɛ bɨ ŋêtə̀ yi aa, à tswe nɨ̀ ǹləə nɔ̀ŋsə̀ wa tsiꞌì ǹtsɨ̀mə̀. ⁴Bù bya mə nɨ lɔ̀ɔ̀ mə tâ ànnû yuu a tsinə bu bɨ̀ Nwì ǹyoŋə bə a njɨ̌m nɔ̀ŋsə̀ aa, nɨ̀ kwyɛ̀nə̀ mə̂ ghuu bu bɨ̀ Kristo, m̀fɛꞌɛ ghuu a mûm ɨ̀bɔ̀ŋ Nwî. ⁵Ɨ ghɛ̀ɛ nɨ bìꞌinə̀, bìꞌinə̀ bɛ mə Nwìŋgɔ̀ŋ à ka ŋghɨ̀rə ɨnnù jiꞌinə̀ tsinə ɨ tsya a njɨ̌m mɨ̀dàꞌà mɨ Azwî yi, nyoŋ a njɨmə̂ àbìintɨɨ̀ yiꞌinə̀. ⁶Ǹloŋ mə a mum Kristo Yesu, kə̀ bɨ ŋêtə̀ ŋû, kə̀ bɨ waꞌà yi ŋêtə̀ boŋ kaa ma yâ à sɨ̀ nɨ̂ ànnû tsu tswê. Ànnù yî tɨ̀nsə̀ à laa mbə abìintɨɨ yìi mə a fàꞌà ǹtsya nɨ a njɨ̀mə̂ àkɔ̀ŋnə̀.

⁷Nɨ̀ kɨ̀ sɨ ghɨ̀rə̀ tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀ a tɨgə mbù kɨŋə wo ŋkɨŋə ghuu mə nɨ̀ tsuu annù nɨ̂koŋ kɨ yuꞌunə aa lɛ? ⁸Kaa ajàŋ mə bɨ twɛɛ̀ ɨ̀mɔ̀ɔ̀ntə̀ juu aa, kaa sɨ̌ Nwɨ̀ŋgɔ̀ŋ mə à lɛ ntwoŋə ghuu aa twɛɛ̀. ⁹Bìꞌinə̀ zi mə m̀bɛ̀ꞌɛ̂ àbaa ɨ bə tsiꞌì mu lìî m̀baŋnə mbɛ̀ꞌɛ ŋkyâ àbaa ǹtsɨ̀mə̀. ¹⁰Mə̀ nàŋsə bii mə, a nɨ ɨkǔm Mmàꞌàmbi kaa nɨ̀ ka waꞌǎ annǔ ŋû dàŋ bii ntsyàtə̂ yâ. Tâ ɨ̀saꞌa Nwî ɨ̀ kuu a nu ŋù wa mə a fa ŋgɨꞌɨ a mbo bù aà, kə̀ ŋ̀gàŋ à laà ǹtɛꞌɛ mbə aa wo.

¹¹A ŋghɛ̀ɛ a nɨ̂ ŋ̀gàâ yà bɨlɨ̂m bâ, mbə mə̀ ghɛɛ nɨ̂ m̀bìì bu ŋka nswoŋə nɨ mə annǔ ŋètə bə̀ à nɨ annù yìi mə bɨ tswe nɨ̀ ŋ̀ghɨ̀rə, boŋ baa bǔ tɨgə kɨ tsɔꞌɔ akòrə̂ ya aa a ya? M̀bə a bə maa ajàŋ bəə boŋ ànnù yìi mə mə swoŋə annù ǹloŋə abàŋnə̀ àbàŋnə̀ Kristo aa, kaa à ka waꞌǎ ŋgɨꞌɨ bù mbə. ¹²Mə̀ kɔ̀ŋtə mə bə̀ bya mə bɨ fa ŋgɨꞌɨ a mbo bù aa, tâ bɨ̀ naŋsə tsɛtə ɨdɨgə nû jyaa.

¹³Ǹloŋ mə Kristo à lɛ ntwoŋə ghuu mə nɨ̀ fɛꞌɛ a ndâbùꞌù m̀bâ bɨlɨ̂m bâ. Lâ nɨ̀ tsuu tɨgə lɔ̀gə abwarə mà ya a ŋka ŋghɨ̀rə ɨnnǔ njyǎnu ghu. Tâ nɨ̀ baŋnə ntsyǎ a njɨ̌m akɔ̀ŋnə̀ ŋ̀ka mfaꞌa nɨ a mbo bù nɨ bù. ¹⁴Ǹloŋ mə mbə bɨ lwensə̀ nɔ̂ŋsə̀ wa ǹtsɨ̀m nɨ nɨ̀ghàà nî fùùrə̀ mə, “Ka ŋkɔ̀ŋə ndɨ̂m ghò tsiꞌì tsǒ ajàŋ mə o kɔ̌ŋ ɨbɨɨ nû gho aà.” ¹⁵M̀bə̂ nɨ̀ baŋnə ŋka nloontə nɨ̂ ghuu, ŋkɨɨ nləənsə ghuu bu nɨ bù, nàâ ǹtsyɛsə ghuu boŋ nàa bwɛɛsə ghuu bu nɨ bù.

Ànnǔ Azwì bo annǔ njyǎnû

¹⁶Ànnù yìi mə mə swoŋ a mbo bù à nɨ mə, nɨ̀ ka ntəə akòrə̀ nɨzî yuu a mûm Àzwì tǎ nɨ̀ waꞌà kà ŋ̀ghɨrə aa bə̂ ɨ̀nnù jya mə ǹjyǎnû yùù ɨ yə̀ꞌə̀tə̀ aà. ¹⁷Ǹloŋ mə ɨnnù jìi mə njyǎnu ɨ yə̀ꞌə̀tə̀ aa, ɨ tonə bo bɨ̀ ɨ̀nnù jìi mə Àzwì a yə̀ꞌə̀tə̀ aà. Ɨ̀nnù jìi mə Àzwǐ yə̀ꞌə̀tə̀ aa, ɨ kɨɨ̀ ǹtonə bo jìi mə njyǎ nu yə̀ꞌə̀tə̀ aà. Ǹloŋ mə, ǹjyǔnu bô Àzwì tswe aa tsǒ ŋ̀gàŋkɨbàà, ŋ̀kɨŋə nòo mə ò waꞌǎ annù tsu ka ŋghɨrə yìi o lɔ̀ɔ ŋghɨ̀rə aà. ¹⁸Lâ m̀bə̂ Àzwì Nwî a ka ntsyasə nòo, boŋ kaa ò sɨ̌ aa a njiꞌi mɨkòrə nɔ̀ŋsə̀ bû ǹtswe. ¹⁹Ɨ̀nnù jìi njyǎnu ɨ ghɨ̀rə̀ aa ɨ laà: M̀bə annǔ ajɨrə̀, m̀bə annǔ nsɨŋ, ɨ̀buurənnù, ²⁰ɨnnǔ mmii mɨ̀ŋkobə, ɨ̀nnù bɨ̂sɔ̀rə̀, kɨ̀bàà, àyɔ̀ŋ, àghə̀ꞌə̀nə̀, àlwǐntɔŋ, ànnǔ nlɔɔ tsiꞌì àyoò ànnù, ànnǔ nyàtə bə̀, ànnǔ a ntswe a njɨ̌m njɨ̀m, ²¹ŋ̀ghə̀ꞌə̀nə̂ ǹjoo bə̂, ànnǔ nno mbaanə, annǔ ntɨ̀ɨ a nɨjɨ bô m̀buu ɨnnù ma jû. Mə bù ŋ̀waꞌasə nɨ̂ ghuu tsǒ ajàŋ mə mə̀ lɛɛ̀ m̀foo ŋwàꞌàsə̀ a mbìì aa mə, bə̀ bìi bɨ ghɨ̀rə ɨjǎŋ ɨnnù ma jû aa, kaa baa yǐ waꞌǎ a mûm ànnù nɨfɔ̀ Nwî kuù. ²²Lâ fɨ̀ntà fɨ Azwì Nwî bâŋnə̀ m̀bə, àkɔ̀ŋnə̀, mbə nɨdorə, mbə mbɔɔnə, àtàŋəntɨɨ, àbɔ̀ŋəntɨɨ, ŋ̀ghɨ̀rə̂ ɨ̀nnù jî sɨgɨ̀nə̀, ŋ̀ka mfaꞌa nɨ̀ ǹtɨɨ̀ gho tsɨ̀m, ²³ŋka mbɔnə, nɨ̂ ǹtswâ ɨ̀bɨɨnu. Kaa nɔ̀ŋsə̀ yî dàŋ yìi a tuu ma jû ɨ̀nnù aa kaa à sɨ̀ bə̂. ²⁴Bə̀ bìi à nɨ bî Kristo aa, bɨ kwèèntə̀ mə̂ ǹjyǎnû yàà a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ bo bɨ̀ ŋ̀gɔ̀ŋ ɨnnù tsɨ̀m jìi ɨ lɔ̀ɔ̀ ŋkɨɨ nyəꞌətə aà. ²⁵Tsǒ mə bìꞌinə̀ tswe ntswêntɨ̀ɨ̂ yìꞌinə̀ a mûm Àzwì aa, tâ àkòrə̀ nɨzî yiꞌinə̀ â kɨ ntswe a mûm Àzwì. ²⁶Tâ bìꞌinə̀ tsuu nɨ̂ ànnǔ ŋŋee nu tswe, ntsuu nɨ mɨntɔ̌ŋ mìꞌinə̀ biꞌinə̀ biꞌinə̀ kɨ twɛbə, ǹtsuu njoò jiꞌinə̀ biꞌinə̀ biꞌinə̀ kɨ ghə̀ꞌə̀nə̀.

Nɨ̀ kaa ŋkwɛtə nɨ̂ ghuu bu nɨ bù nɨ̂ àbèꞌè

¹Bɨ̀lɨ̂m bâ, m̀bə̂ ŋù yî mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bù a ka ŋghɨrə annù yì bɨ, bù bìi mə nɨ̀ naŋsə ntswe nɨ̀ Àzwì Nwî aa, nɨ̀ tsisə̀ yi a nɨ mânjì yìi mə à bɔ̀nə. Nɨ̀ tɨ ghɨ̀rə̀ nɨ̀ kɨ̂ ŋ̀ka ntsyɛsə nɨ̂ ghuu mbɨ̀ꞌɨ̀ bɨ kɨ̂ ŋ̀kwaꞌanə ghuu. ²Nɨ̀ ka ŋkwɛtə ghuu bu nɨ bù nɨ̂ àbèꞌè tâ lwensə nɔ̂ŋsə̀ Kristo. ³Ǹloŋ mə mbə ŋù tsù a tɨtɨ̀ɨ bù a waꞌatə mə yu nɨ̂ àyoò tsu la mbaŋnə mbə ayoo adàŋə̀ dàŋə̀ boŋ a bweꞌesə aa tsiꞌì ɨ̀bɨ̀ɨ nû yi. ⁴A kuꞌunə mə tâ ŋù yî mɔ̀ꞌɔ yî mɔ̀ꞌɔ tâ à lentə ɨfàꞌâ yi, bɛlə mə ɨ bɔŋ boŋ mbə a kâ ǹtərə nloŋ ɨfàꞌâ yi wâ, lâ kaa ŋkɨꞌɨ̀ kà m̀fɨgɨnə bə bo ŋù yì mɔ̀ꞌɔ̂. ⁵Ǹloŋ mə ŋù ǹtsɨ̀m à tswe nɨ̀ m̀bèꞌe yi yìi a bèꞌè aà.

⁶Tâ ŋù yìi mə bɨ dɨ̀ꞌɨ̀ nɨghàà nɨ Nwî ghu mbo aa, tâ à kɨɨ nyatə nɨ̂ ǹjoo jì sɨgɨ̀nə̀ jìi mə à tswe nɨ ju aa, mfa nɨ̂ jì ŋû wa mə a dɨ̀ꞌɨ̀ nii aà.

⁷Nɨ̀ tsuu ɨbɨɨnû ghuu kɨ bweꞌesə bə̂. Wa mbə nɨ̀ waꞌǎ Nwî bweꞌesə̀. Ŋù ǹtsɨ̀m à ka yǐ fùꞌù aa àyoo yìi mə à bè aà. ⁸Ǹloŋ mə ŋù yìi mə a bè ǹloŋə aa njyǎnû yì aa, àa yǐ kɨɨ fùꞌu nɨwo a mûm ǹjyǎ nû yì. Tâ ŋù yìi a bè ǹloŋ aa Àzwì aa, tâ à fuꞌu ntswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ lwìꞌi nɨ̂ŋkoŋ aa a mbô Àzwì. ⁹Tâ bìꞌinə̀ tsuu kɨ kaa a ŋghɨ̀rə̂ ɨ̀bɔ̀ŋ bə̂, ǹloŋ mə nòò à ka yǐ kùꞌu tâ bìꞌinə̀ fuꞌu mə mbə̂ bìꞌinə̀ tsuu bɔrə. ¹⁰A kuꞌunə mə ajàŋ mə bìꞌinə̀ tswe nɨ̂ àbwarə aa, tâ bìꞌinə̀ ka ŋghɨrə ɨbɔ̀ŋ a mbo bə̀ bɨ̀ tsɨ̀m, lâ ǹnaŋsə ŋka ŋghɨrə a nu ŋgǎŋgwɛ̀ꞌɛ̂ jiꞌinə̀ a mûm àbìintɨɨ̀.

Nɨ̀ghàà nɨ Paul nî tɨ̀nsə̀ nii à lwìꞌìsə ghu aà

¹¹Nɨ̀ yə ajàŋə mə mə̀ nàŋsə ŋŋwàꞌànə̀ yuà àdɨ̀gə̂ àŋwàꞌànə̀ tsiꞌì nɨ̀ àbô ya nɨ̀ miꞌi mɨ àŋwàꞌànə̀ mî fàŋkə̀ aà. ¹²Bə̀ bya mə bɨ lɔ̀ɔ ndɨ̀ꞌɨ nu, ŋ̀gaansə nɨ̂ ghuu mə bɨ̀ ŋetə ghuu, tǎ kɨ kwɛ̀ɛ ntɨɨ̀ waa a nɨ mɨ̀nnù mɨ njyǎnu aa, bɨ ghɨ̀rə̀ maa ajàŋ aa mə tâ bɨ̀ tsuu akòrə̂ yaa kɨ tsɔꞌɔ nloŋ annǔ ati abàŋnə̀ àbàŋnə̀ Kristo. ¹³Ǹloŋ mə, tsiꞌì bə̀ bya mə bɨ lɛɛ̀ ŋŋetə waa laa, kaa bɨ sɨ a nɔ̂ŋsə̀ yuꞌunə. Bo bàŋnə̀ ǹlɔɔ mə tâ bɨ̀ ŋetə ghuu aa tâ bo ka ŋee nû yàà mə nɨ yòŋə nɔ̂ŋsə̀ ǹjyǎnu mà ghû. ¹⁴A ŋghɛ̀ɛ a nɨ mə̀, kaa mbə mə̀ tɛꞌɛ̀ waꞌǎ nû yà ka ŋee, mə mbə tsuu bə aa nloŋ aa ŋ̀gaa ati abàŋnə̀ àbàŋnə Mmàꞌàmbî Yesu Kristo, yìi mə bɨ lɛɛ̀ ŋ̀kweentə mbi ghu a mbo mə̀, ŋ̀kɨ ŋkweentə gha ghu a mbô m̀bî aà. ¹⁵Ǹloŋ mə kaa ànnǔ ŋètə ŋù à sɨ̌ ayoò tsu bə̂, ànnù tɨ ŋètə ŋû kaa kɨꞌɨ̌ ayoò tsu kɨ mbə, a bàŋnə̀ mbə ajàŋ yìi mə Nwìŋgɔ̀ŋ à bu naŋsə njoo ɨ tɨgə mbə jî fii aà. ¹⁶Tâ m̀bɔɔnə Nwì nɨ̂ ŋ̀ko mɨ̀lɨ̀ŋnə̀ Nwì, tâ ɨ̀ tswe a mbo ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à zǐ akòrə̀ nɨ zì yi nyoŋə nɨ ma ghuù nɔ̀ŋsə̀ aa, ŋkɨ ntswe a mbo baIsrael bə̀ bɨ Nwî. ¹⁷Tsɨ̂tsɔ̀ŋ tâ ŋù tsuu ŋgɨꞌɨ a mbo mə̀ bǔ kɨ fa, nloŋ mə mə̀ tswe nɨ̀ àwenə Yesu a nu mə̀. ¹⁸Tâ ɨ̀bɔ̌n Ŋ̀gàŋmàꞌâ yìꞌinə̀ Yesu Kristo tâ ɨ̀ tswe a mbô àzwî yuu mbâ bɨlɨ̂m bâ. Amen.