BaEfeso

Àŋwàꞌànə̀ Paul a mbô ŋ̀ghòtə̂

BaEFESO

ǸJIꞌÌNNǓ AŊWÀꞌÀNƏ̀ YÛ

A aŋwàꞌànə̀ yû aa a lɛ ŋŋwàꞌànə Paul wa noò yìi mə à lɛ ntswe a Roma tsǒ ŋgàŋàtsaŋ aa, ntoo a mbo baEfeso. A ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ a mbo baEfeso aa a lɛ mfòò ǹswoŋ Paul yumbɔŋə̀ (Ɨ̀fàꞌà 18.19-21). Paul à lɛ ŋkɨ ntoo àŋwàꞌànə̀ ma yû aa a mbo ŋ̀ghòtə ji mɔꞌɔ a mbùꞌu Asia a ɨdɨgə jìi mə Paul à lɛ ŋkɨ mfaꞌa ghu a nɨ̂ ɨ̀loo ji tarə a nɨ nòò yìi mə à lɛ ŋghɛ̀ɛ akòrə̀ nɨtəə yìi a yweꞌe ji tarə aà (Ɨ̀fàꞌà 19.1-20.1,20).

Àtaŋtə̀ yìi mə Nwì à lɛ ntswe nɨ yu nloŋ mbî yù aa a bə aa mə akə aa ɛ? A mûm àŋwàꞌànə̀ yulà, Paul à fìꞌìsə ataŋtə̀ yìi mə Nwì à lɛ ntaŋtə nləə a ŋguꞌu nloŋ mbi yù bo bə̀ bìi à nɨ bi aà.

A nɨ̂ àŋwàꞌànə̀ ma yû Paul a ghɨrə̀ bɨ yə̂ àkɔ̀ŋnə̀ Nwî nɨ̂ ɨ̀bɔ̀ŋ yì; ǹswoŋ mə Nwì a yweensə bə̂ aa nloŋ ɨbɔ̀ŋə̂ yi a njɨ̌m àbìintɨɨ̀ yaa (2.6-10). Tsǒ mə Nwì à kɔ̀ŋə wa a mum Kristo, ǹyweensə waa aa, a kuꞌùnə̀ mə tâ bo ka ŋghaꞌasə Nwî (1.6,12), m̀maꞌatə ntswêntɨ̀ɨ̂ yàà yî ǹlwèn ya ŋka nzi nɨ̂ àkòrə̀ nɨzì yaa tâ kuꞌunə a nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yî mfii ya mə bo tswe nɨ yu aà (4.1-6.20). Paul à naŋsə lɔ̀gə̀ noò ŋ̀ghaa nloŋə Kristo nɨ̂ ŋ̀ghòtə̂, ǹdânwì yìi mə Kristo à nɨ ŋgɔ̀ꞌɔ̀ nɨbuu (2.19-22) ŋkɨ bə atu aà (4.15,16). Ŋ̀ghòtə̂ ɨ̀ nɨ̂ m̀bɨ̀ɨ̀ nû Krito, ŋ̀gǎŋmbii Kristo tsɨ̀m ɨ bə̂ ɨ̀dɨgə nu jìi mə ɨ tsugɨnə ghu, mbə ndâmàꞌanwì, Ǹwì a tswê ghu (1.23; 4.25; 5.23,30). Nwì a tsyà aa a njɨ̌m ŋghòtə ndɨꞌɨ nɨ mɨ̀dàꞌâ mi bo mɨ̀tsyɛ̂ mi mɨtsɨ̀mə̀ (3.10). Kristo à tswe a mbô ŋ̀ghòtə aa tsiꞌì tsǒ ǹdoò à tswe a mbô ŋ̀gwɛ̂ yì aà, m̀bə aa nɨ̀ghaꞌà ni (5.22-32).

Paul à kɨ ŋghàà ǹloŋ annǔ mbòònsə̀. Àtaŋtə̀ Nwî yìi mə à lɛ ntaŋntə mbɔŋ naŋsə mbi aa a bə mə yu ka boonsə njoò tsɨ̀m a aburə bo a nsyɛ̂. À lɛ ntaŋtə mə yu tsuꞌu atu bə̂ bìi mə bɨ bii Kristo aa ɨ ghɨ̀rə waa nɨ bɔɔ̀ bi, ɨ tsyǎ njɨ̌m Kristo ɨ boonsə̀ bə̂ bɨ̀stɨ̀m, baYuda bo bɨ̀ bɨ̀tɨ̀zi Nwî ɨ ghɨ̀rə bɨ̀ tɨŋə ŋû yì m̀fii yì mfùrə̀. Kristo, a njɨ̌m nɨ̀wo yu a boònsə̀ bə̂ bo bɨ̀ Nwì, ŋ̀ghɨrə bɨ tswê nɨ̀ m̀bɔɔnə̂ (1.10-18). Ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə ŋ̀ghòtə̂ ɨ̀ nɨ ghu aa ɨ dɨꞌɨ aa mə ɨ̀ nɨ̂ m̀bòònsə̀, ɨ̀bɨɨnu yìi Kristo à nɨ̂ àtu aà, ǹda yìi mə Kristo à nɨ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀ nɨbuu aà, ɨ̀bɨɨnù yì fùùrə̀, ànnǔ mmurə bə̌ ŋkì yî fùùrə̀, ànnǔ abìintɨɨ yì fùùrə̀, ‘Mmàꞌàmbì yì m̀fùùrə̀, Nwì nɨ Tà yî m̀fùùrə̀ (4.3-6).

A nɨ̂ ɨ̀nnù ma jû tsɨ̀m, Paul a ghɨrə̀ mə tâ bə̀ bɨ Nwî bɨ̀ yə mɨdaꞌa mìi à nɨ̂ myaa a mûm m̀bi yìi bo to bo bɨ̀ àdàꞌa ɨzwì jî bɨ aà (1.19; 3.20). A mmàꞌa ntsyǎ, bo tswe nɨ̀ m̀boonsə̂ waa, ɨ zi mɨdaꞌa mɨ Nwì mìi mɨ fàꞌà a nu bo aa, ɨ zi mə bo tswe bo bɨ̀ Kristo a aburə, ǹtswe nɨ̂ ǹnaŋsə nzi ŋwɛꞌɛ̂ ǹjoo ntsò Nwî jya ɨ tsɨ̀mə̀ ɨ kɨ tsàꞌàtə̀ nɨ̂ Nwî bɨnòò bɨ̂tsɨ̀mə̀ (6.10-18).

Bɨ yatə̂ àŋwàꞌànə̀ yû aa laà:

1. Ǹjiꞌì ànnù àŋwàꞌànə̀ yû 1.1-2

2. Kristo bo ŋ̀ghòtə̂ 1.3—3.21

3. Ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yî m̀fii a mûm Kristo 4.1—6.20

4. Ɨ̀nnù jìi mə Paul à lɛ nswoŋə a nlwìꞌìsə aà 6.21-24

Àtsàꞌàtə̀ Paul a mbô ŋ̀ghòtə̂

¹Àŋwàꞌànə̀ yû a lo aa a mbo mə̀ Paul yìi mə mə̀ nɨ ŋgàŋntoò Kristo Yesu ǹyoŋə nɨ̂ ŋ̀kɔ̌ŋ Nwìŋgɔ̀ŋ aà.

Ŋ̀ghɛɛ nɨ a mbo bə̀ bɨ Nwì bìi mə bɨ kɨ nnɨŋ mɨ̀ntɨɨ̀ myaa a nu1.1: A mûm ŋ̀wàꞌànə̀ jî mɔꞌɔ bɨ swoŋ aa mə, “bìi mə bɨ tswe a Efeso m̀faꞌa nɨ̂ ǹtɨɨ̀ waa tsɨ̀m aà.” Kristo Yesu aà.

²Tâ ɨ̀bɔ̀ŋ Nwî nɨ̂ m̀bɔɔnə yìi mə ɨ̀ lo a mbo Nwìŋgɔ̀ŋ Taà yìꞌinə̀ nɨ Mmàꞌàmbî Yesu Kristo aa, tâ ɨ̀ tswe a mbo bù.

Ǹjoo Àzwì jìi mə bìꞌinə̀ tswe nɨ ju a mum Kristo aà

³Tâ bìꞌinə̀ ka ŋghaꞌasə Nwîŋgɔ̀ŋ mə à nɨ Ta bɨ̀ Mmàꞌàmbî yìꞌinə̀ Yesu Kristo aa yìi mə, a mum Kristo, à nɨ̌ŋ mbɔɔnə a nu bìꞌinə̀ a ajàŋə mə à fa njoo Azwì ɨ tsɨ̀m jìi mə ɨ tswe a aburə aa a mbo bìꞌinə̀ aà. ⁴M̀bɔŋ tâ bɨ̀ naŋsə mbi boŋ Nwìŋgɔ̀ŋ à tsɔ̀ꞌɔ̀ mə̂ yiꞌinə̀ a mum Kristo mə tâ bìꞌinə̀ bə bìi bə̂, ǹlaa maŋsə ntswe tɨ̂ àlɔ̀ꞌɔ̀ a nsi miꞌi yu.

⁵A mûm àkɔ̀ŋnə̀ Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ taŋtə yiꞌinə̀ ǹləə mə yu ghɨ̀rə̀ yiꞌinə̀ nɨ bɔɔ̀ bi a njɨ̌m Yesu Kristo nyoŋ a ajàŋə mə à lɛ sɨ lɔ̀ɔ̀ ŋkɨ ŋkɔŋə aa ⁶mə tâ bìꞌinə̀ ka ŋghaꞌasə nìi ǹloŋ ɨbɔ̀ŋə̂ yi yî wè yìi mə à swìꞌi a nu bìꞌinə̀ tɨ̂ ǹdùù ǹtsya a mum Mû yì yìi à kɔ̀ŋə aà.

⁷À lɛ ntsuꞌu atû yiꞌinə̀ nɨ̂ àləə nû yi, ŋ̀ghɨrə Nwì a liꞌinə̀ ɨ̀fansənnù jiꞌinə̀, ǹyoŋə nɨ̂ ɨ̀bɔ̀ŋə̂ yi yî wè wâ, ⁸yìi mə à lɛ nswìꞌì a nu bìꞌinə̀ aà.

⁹Ǹloŋ mə à lɔ̀ɔ̀ mə̂ bɨ̂mânjì bɨtsɨ̀m bo bɨ̀ mɨ̀tsyɛ̀ ŋ̀ghɨrə bìꞌinə̀ zǐ ànnǔ alɔ̀ꞌɔ̀sə̀ yìi a lɛ ntswe nɨ̂ ànnù yìi a lɔ̀ɔ̀ aa, ǹyoŋə nɨ̂ àtaŋtə̀ yi yìi à lɛ ntaŋtə a mum Kristo aà. ¹⁰Àtaŋtə̀ yi a lɛ mbə aa mə nòò à bə yǐ kɔꞌɔ kùꞌu boŋ à ka bòònsə njoò tsɨ̀m a mum Kristo tsô àtû, ǹjoo jìi ɨ tswe a aburə bo bɨ̀ jìi ɨ tswe a nsyɛ aà.

¹¹Nwìŋgɔ̀ŋ a ghɨ̀rə ɨnnù tsɨ̀m ǹyoŋə aa àtaŋtə̀ yi bô ŋ̀kàꞌâ yì. Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ntsɔꞌɔ yiꞌi mə tâ bìꞌì bə bə̂ bi a mum Kristo nɨ̂ ŋ̀kɔ̀ŋə̂ yì, ǹlɔgɨnə a nlɔ̀gɨ̀nə̂. ¹²Àtaŋtə̀ yi a bə aa mə bìꞌì bìi mə bɨ lɛ mfòò ŋ̀ka mbɛ a mum Kristo aa, tâ bìꞌì tswe ŋka ŋghuꞌusə nɨghaꞌà ni.

¹³A ŋghɛ̀ɛ a nɨ bù, nɨ̀ kɨ ntswe a mum kristo, nòò wa mə nɨ̀ lɛ yuꞌu nɨghàà nɨ annù nɨ̂ŋkoŋ nya mə à nɨ ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya mə ɨ yweensə ghuu, ǹnɨŋ ntɨɨ̀ ghuu ghu nu aa, Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ nɨŋ awenə̀ yi a nu bù tsǒ mə à lɛ mfa Azwì yî Làà yìi mə à lɛ ŋkàꞌà aa a mbo bù aà. ¹⁴Azwì yî Làà ya a tɨgə̀ m̀bə alènsə a ndɨ̀ꞌɨ mə bìꞌinə̀ ka yǐ kwɛrə annù yìi mə Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ŋkàꞌà a mbo bə̀ bi aa, ma yû a ghɨrə̀ a laa mə Nwìŋgɔ̀ŋ à ka yǐ tsuꞌu atu bə̀ bìi mə à nɨ bi aà, tâ bìꞌinə̀ tɨgə ŋghuꞌusə nɨghaꞌà ni.

Àtsàꞌàtə̀ Nwî Paul

¹⁵Tsǒ mə a bə laa aa, a ajàŋ yìi mə̀ yùꞌù mə̂ àbìintɨɨ̀ yuu a nû M̀màꞌàmbî Yesu bo bɨ̀ àkɔ̀ŋnə̀ yìi mə nɨ kɔ̀ŋ bə̂ bɨ Nwî bɨtsɨ̀m ghu aa, ¹⁶kaa mə̀ sɨ kɛntə nɨ̂ ŋ̀ka mfa mbɨꞌɨkə a mbo Nwì ǹloŋ ŋgaà yùù, ǹtsaꞌatə nɨ̂ Nwî ŋwaꞌatə nɨ̂ ghuu. ¹⁷Mə tsàꞌàtə̀ Nwî mə tâ Nwìŋgɔ̀ŋ Ta bɨ̀ M̀màꞌàmbî yìꞌinə̀ Yesu Kristo, Ta nɨ̀ghaꞌa, tâ à fa ghuu nɨ̂ Àzwî yi, tâ à tɨgə ŋghɨrə ghuu tâ nɨ̀ tswe nɨ mɨ̀tsyɛ, ndɨꞌɨ Nwîŋgɔ̀ŋ a mbo bù tâ nɨ̀ kuꞌusə mbù ǹzi yi. ¹⁸Mə betə nɨ mə tâ bɨ̀ ŋaꞌa mɨ̂ntɨɨ̀ muu tâ nɨ̀ yə ŋkàꞌâ yì tǎ zi njoo jìi mə nɨ bɛ a ajàŋ mə à twòŋə ghuu ghu aa, ɨ zi afùꞌù yìi mə a tswe a mûm mɨ̀tə̀ŋnə̀ mî wè mìi mə à kàꞌa a mbo bə̀ bi aà, ¹⁹ɨ kɨɨ zi mə kaa mbə bɨ waꞌà mɨdaꞌà mî wè mî wè mìi mə mɨ tswe a mbo bìꞌinə̀ bìi mə bìꞌinə̀ bii yi aa fɨ̀gə̀. ²⁰Mɨ̀dàꞌà mî wè ma mû mɨ bə aa mya mìi mə à lɛ nyweensə Kristo ghu a nɨwo, ŋghɨ̀rə̀ a tswe a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ yu nî màꞌà a aburə aà, ²¹ǹnaŋsə ntsya ŋgǎŋnsaꞌa m̀bi, nɨ ŋ̀gàŋadaꞌa, nɨ̂ ŋ̀gàŋmɨ̀tɨ̀ɨ̀ bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋmbuꞌutə m̀bi, ǹtsya mɨkum mɨtsɨ̀m mìi bɨ twoŋə a nu bə̀, kaa ŋkɨꞌɨ̀ aa tsiꞌì a nɨ yulà m̀bi bə, bo bɨ̀ a nɨ̂ m̀bi yìi mə ɨ̀ ka yǐ zì aà. ²²À kɨ̀ mə̂ ǹnɨŋ ŋgɔ̀ŋ ǹjoò tsɨ̀m a njiꞌi mɨkòrə yu, ŋ̀ghɨrə mə à tɨgə nsaꞌa ŋgɔ̀ŋ ǹjoò tsɨ̀m, m̀bə atu a mbô ŋ̀ghòtə̂, ²³ŋ̀ghòtə ɨ bə̂ m̀bɨ̀ɨ̀nû yì, a luu ghu, ŋkɨɨ ntɨgə nlwensə ŋ̀gɔ̀ŋ ǹjoò tsɨ̀m a nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀ tsiꞌì tsɨ̀mə̀.

Ǹlo a nɨ nɨ̀wo ŋkuu a mûm ǹtswêntɨ̀ɨ̀

¹A nɨ bù à ghɨ̀rə nɨ̀ tswên ǹtɨ̀ɨ̀, mə à lɛ mbìì aa nɨ̀ kwo a mûm Àzwì ǹloŋ ɨfǎnsənnû juu bo bɨ̀ ɨ̀nnù jî bɨ̂ juu. ²Maà noò nɨ̀ lɛ sɨ yòŋə̀ aa ɨnnù jî fàa mbi, ǹyuꞌunə nɨ̂ m̀fɔ̀ yìi mə a saꞌa ɨzwì jî bɨ jìi mə ɨ tswe a mûm m̀fəꞌə aa, mə ɨ tɨgə mfaꞌa nɨ̂ a nu bə̀ bìi mə bɨ tɨ̀ɨ atu a mbo Nwì tsɨ̂tsɔ̀ŋ aà. ³Bìꞌinə̀ lɛ ŋkɨ mbə aa tsiꞌì tsǒ bo ǹtswe nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̂ yìꞌinə̀ ǹyoŋə aa ɨ̀nnù jìi mə ǹjyǎnû jìꞌinə̀ ɨ lɔ̀ɔ̀, ǹjyǎnû yìꞌinə̀ bo bɨ̀ m̀mɔ̀ɔ̀ntə̂ jiꞌinə̀ ɨ kɨɨ̀ ǹyəꞌətə aà. Maa ajàŋ àlwintɔŋə Nwî a lɛ ntswe a nu bìꞌinə tsiꞌì tsǒ ajàŋ mə a kɨ ntswe a nu ŋù mɨ̀sɔ̀ŋə ntsɨ̀mə̀ aà.

⁴Lâ àjàŋə mə ŋ̀ko mɨ̀lɨ̀ŋnə̀ Nwì ɨ̀ sɨ̀ nɨ nɨ̀dènə̀ tswe aa, àkɔ̀ŋnə̀ yi yî wè yìi mə à kɔ̀ŋə yiꞌinə̀ ghu aa, a ghɨrə̀ mə ⁵ka mə bìꞌinə lɛ ŋkwo nloŋ ɨfǎnsənnù jiꞌinə̀ aa, a bû ŋ̀ghɨrə bìꞌinə̀ tswê ǹtɨ̀ɨ̀ biꞌinə̀ bɨ̀ Kristo ⁶ntɨgə ŋŋɛɛ yiꞌinə̀ nɨ̀ bò a ndəŋ, ŋghɨrə bìꞌinə̀ nɨ̀ bò tswê nɨ̂ ɨ̀lə̀ŋ a aburə a mum Kristo Yesu ⁷mə yu ghɨ̀rə tâ à laa mə, a nɨ̂ m̀bi yì m̀fii yìi mə ɨ̀ ka yǐ zì aa, a ka yǐ fa afùꞌù tɨ nɨ̀ndènə̀ a mûm ɨ̀bɔ̌ŋ yu a njɨ̌m àbɔ̀ŋəntɨɨ̀ yi a nu bìꞌinə̀ a mum Kristo Yesu aà. ⁸Ǹloŋ mə Nwì a yweensə ghuu nloŋ aa ɨ̀bɔ̀ŋ yi, ǹtsya a njɨ̌m àbìintɨɨ̀, kaa à sɨ̌ ŋghɨ̀rə̂ yùù bə̂, àa mɨ̀tə̀ŋnə̀ mɨ Nwî. ⁹Kaa à sɨ̀ bə aa nloŋ ɨfàꞌà yî tsu bə̂, m̀bɨ̀ꞌɨ̀ ŋù tsù à lô ŋ̀ka ŋkwɛɛ ntɨɨ̀ yi. ¹⁰Bìꞌinə̀ bə aa àbofàꞌà Nwî. À lɛ nnaŋsə yiꞌinə a mum Kristo Yesu aa mə tâ bìꞌinə̀ tswe tswe ntɨ̀ɨ̀ a ŋka ŋghɨ̀rə ɨnnù jî sɨgɨ̀nə̀ jìi mə à lɛɛ̀ ǹtɛꞌɛ mfoo ntaŋtə nləə mə bìꞌinə̀ ka ŋghɨrə aà.

Ŋù yî m̀fùùrə̀ a mum Kristo

¹¹Tâ nɨ̀ waꞌatə mə à lɛ mbə a noò yì mɔꞌɔ aa, bɨ twoŋə̀ nɨ̂ ghuu, bɨ̂tɨ̀zî Nwî aa a nɨ bɨ̀tɨ̀ŋètə̀, ǹyoŋə aa a nɨ annǔ ŋètə bə̂ yìi mə à lɛ mbə annǔ njyǎnu bɨ ghɨrə̀ aa nɨ̀ m̀bo aà. ¹²Tâ nɨ̀ waꞌatə mə, à lɛ mbə maà noò aa, bɨ yatə̀ ghuu bu bɨ̀ Kristo, bɨ fiꞌisə̀ ghuu kaa nɨ̀ waꞌǎ bə̂ bɨ alaꞌa baIsrael bə̂, m̀bə bɨ̂gɨ̀ɨ̀ a nɨ̂ ɨ̀kàà jìi mə Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ŋkàꞌa annù ghu aà. Kaa nɨ̀ lɛ sɨ waꞌà nɨ̂ ànnû tsu bɛ̂. Kaa ŋkɨꞌɨ̀ ghuu nɨ Nwìŋgɔ̀ŋ fàa mbi tswê. ¹³Lâ tsɨ̂tsɔ̀ŋ a mum Kristo, bù bya mə à lɛ mbə a noò mɔ̀ꞌɔ nɨ̀ tswê a ndìsyà aa, bɨ̀ zì mə̂ nɨ bù ŋ̀koontə nɨ bù a njɨ̀mə̂ àləə nu Kristo. ¹⁴Ǹloŋ mə Kristo yumbɔŋ, à zì mə̂ nɨ̂ m̀bɔɔnə a mbo bìꞌinə̀. À ghɨ̀rə̀ mə̂ baYuda bo bɨ̀tɨ̀zî Nwî bo tɨgə̀ m̀bə bə̂ bî fùùrə̀. À tà mə ŋgɨꞌɨ nɨ annù kɨ̂bàà ya mə a lɛ mbə tsiꞌì tsǒ àwugəndâ aà. ¹⁵À lɛ mbwɛsə nɔ̂ŋsə̀ baYuda wa yìi à lɛ ntswe nɨ̂ ǹdɨ̀ꞌɨ nɨ̀ bɨ̀nɔ̀ŋsə̀ aa, mə, a njɨ̌m yu yumbɔŋ, yù lɔgə baYuda bo bɨ̀tɨ̀zî Nwî ɨ bǔ tɨgə naŋsə ŋgwɛ̀ꞌɛ̀ bə̀ bî fii ghu tâ bɨ̀ tswe nɨ̂ ànnù yî mɔꞌɔ bo bo, ɨ tɨgə ghɨ̀rə tâ m̀bɔɔnə ɨ̀ tswe a tɨtɨ̀ɨ bo. ¹⁶À lɛ mbù m̀boonsə yiꞌinə̀ bɨ̀ Nwì ǹtsya a njɨ̌m ɨ̀bɨɨnu wa yì fùùrə̀ mə à lə mfa mbii nɨwo a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ ŋ̀ghɨrə mə tâ ànnù kɨbàà à mɛ. ¹⁷À lɛ nzì ǹswoŋə nɨ̂ ànnǔ mbɔɔnə a mbo bù bìi nɨ̀ lɛ ntswe a ndîsyà aa, bo bɨ̀ a mbo bə̀ bìi mə bɨ lɛ ŋkòòntə̀ aà. ¹⁸Ǹtsya ghu njɨ̀m, bìꞌinə̀ bɨtsɨ̀m, baYuda nɨ bɨ̀tɨ̀zî Nwî, tswê nɨ̀ mânjì a ŋghɛ̀ɛ a mbo Tà a mûm Àzwì yî fùùrə̀.

¹⁹Ma mùu ajàŋ kaa nɨ̀ sɨ̀ bɨgɨ̀ɨ̀ bə, kaa ŋkɨꞌɨ̀ batoo dàŋ kɨ̀ mbu mbə. Nɨ̀ tɨgə mbə bə̀ bɨ alaꞌà yì fùùrə̀ bu bɨ̀ bə̀ bɨ Nwî, ŋ̀kɨ mbə ŋgwɛ̀ꞌɛndâ Nwî. ²⁰Bɨ tɨgə̀ m̀bɔɔ ghuu tsô ǹda wa nɨ̂ àtsə ŋgǎŋntoo Kristo, bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋntoo Nwî, tâ Kristo yumbɔŋ a bə ŋgɔ̀ꞌɔ̀ nɨ̀buu nɨ ndâ; ²¹tâ ǹda yâ ǹtsɨ̀m ɨ̀ yəgɨnə a nu yu Mmàꞌàmbi, ntɨgə mboonsə ŋkwe, ŋghɛɛ nɨ̂ ǹdâmàꞌanwì yî ŋwè yìi ɨ̀ laa aà. ²²A ŋghɛ̀ɛ a nɨ bù, a mum yu, bɨ kɨɨ mbɔɔ nɨ̂ ghuu mboonsə bu bɨ̀ àbùgə̀ bə̂ tâ nɨ̀ bə adɨ̀gə yìi mə Nwìŋgɔ̀ŋ à ka kɨ tswe ghu ɨ tsyǎ a njɨ̀mə̀ Àzwì.

Àfàꞌâ Paul a tɨtɨ̀ɨ bɨ̀tɨ̀zî Nwî

¹A bə̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə̀, Paul ǹgàŋàtsâŋ Kristo Yesu mbɨꞌɨ ŋkwîtû ghuu bɨ̂tɨ̀zî Nwî, mə tsàꞌàtə̀ Nwî a atu bù aà. ²Mə̀ mɔ̀ɔ̀ntə mə nɨ̀ tɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ ǹyuꞌu ɨfàꞌà yìi mə Nwìŋgɔ̀ŋ à fa a mbo mə̀ nɨ̂ ɨ̀bɔ̀ŋə̂ yi nloŋ ŋgaà yùù aà. ³Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ŋkɛ̀ꞌɛ ataŋtə alɔ̀ꞌɔ̀sə̀ yi ndɨꞌɨ a mbo mə̀, a ajàŋə mə mə̀ kɨɨ̀ ǹtɛꞌɛ mbɔɔ ŋŋwaꞌanə a mbo bù aà. ⁴Nɨ̀ bə twoŋ boŋ nàa zi ɨnnǔ alɔ̀ꞌɔ̀sə̀ jìi mə mə̀ zi mbɨꞌɨ Kristo aà. ⁵Kaa Nwìŋgɔ̀ŋ a kɨꞌɨ ɨnnù jî àlɔ̀ꞌɔ̀sə̀ ma jû a mbo mɨ̀wàà mɨ bə̂ a mbìì swoŋə̀. Lâ tsɨ̂tsɔ̀ŋ à ghɨ̀rə̀ mə̂ ɨ laa ntsya a njɨ̀mə̂ Àzwî yi, a mbo ŋgǎŋntoo Kristo bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋtoo Nwî, jìi mə a tsɔ̀ꞌɔ̀ yu aà. ⁶Ànnù yî àlɔ̀ꞌɔ̀sə̀ ma yû a bə mə tâ bɨ̀tɨ̀zî Nwî kɨ ntɨgə mbə bɨjɨbɨnda bo bɨ̀ baIsrael. Bo tɨgə mbə aa ɨ̀dɨ̀gə nu mbɛ̀ɛ̀ nu yì m̀fùùrə̀, bo bɨtsɨ̀m tɨgə ntswe a nɨ ɨnnù jìi mə Nwì à lɛ ŋkàꞌà ǹtsya a njɨ̌m Kristo aà.

⁷Nwì à lɛ ŋghɨ̀rə̀ gha a nɨ̂ ŋ̀gàŋàfàꞌà ma mùu mûn ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ yû aa, a bə mɨ̀tə̀ŋnə̀ mìi mə à fa a mbo mə̀ nɨ̂ ɨ̀bɔ̀ŋə̂ yi a njɨ̌m mɨ̀dàꞌà mi mìi mə mɨ lɛ sɨ fàꞌa a nu mə̀ aà. ⁸Ka mə mə̀ nɨ ŋû yî mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bə̀ bɨ Nwì yìi mə̀ kə̀ꞌə nsɨgə nlwiꞌisə aa, Nwìŋgɔ̀ŋ à fa ɨ̀bɔ̀ŋ ma ghû a mbo mə̀ mə tâ mə̀ lɔgə ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya nloŋə afùꞌù Kristo tɨ fɨ̀gə̀ ŋ̀ghɛɛ nɨ yu a mbo bɨ̀tɨ̀zî Nwî. ⁹Ɨ kɨɨ ghɨ̀rə tâ bə̀ bɨ̀tsɨ̀m yə a ajàŋ mə ataŋtə̌ annù yî lɔ̀ꞌɔ̀sə̀ yìi mə Nwì yìi à lɛ naŋsə njoò tsɨ̀m, à lɛ nlɔ̀ꞌɔ̀sə̀ nləə a ŋguꞌu ŋguꞌu aa a fàꞌà aà. ¹⁰Àtaŋtə̀ yi yû a bə aa mə tsɨ̂tsɔ̀ŋ tâ à tsya a njɨ̌m ŋ̀ghòtə ŋghɨ̀rə̀ tâ bɨ̀saꞌa bɨ mbi bo bɨ̀ ɨ̀dàꞌà jìi mə ɨ tswe a aburə aa, bɨ yəgə nzi mɨtsyɛ̀ mɨ Nwî mìi mə mɨ nɨ tsiꞌì a mbuu mbuu aà. ¹¹Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ŋghɨ̀rə̀ ma mùu ajàŋ ǹyoŋə aa ataŋtə̀ yi yìi a lwiꞌi nɨ̂ŋkoŋ mə à ghɨ̀rə̀ mə̂ a fɛꞌɛ̀ ǹtsya a njɨ̌m Kristo Yesu Ŋ̀gàŋmàꞌa yiꞌinə̀. ¹²A njɨ̌m Kristo, ǹtsya a njɨ̀mə àbìintɨɨ̀ yìꞌinə̀ ghu nu, mbə bìꞌinə̀ tse tswe nɨ̂ àtàŋəntɨɨ a ŋghɛ̀ɛ a nsi miꞌi Nwì. ¹³Maa ajàŋ mə̀ tɨgə̀ ǹswoŋə nɨ a mbo bù mə mɨ̀ntɨɨ̀ muu tsuu lǒ bɔrə mbɨꞌɨ ŋgɨꞌɨ yìi mə ɨ kuu a nu mə̀ ǹloŋ ŋgaà yùu, mə à nɨ nɨghaꞌà nuu aà.

Àkɔ̀ŋnə̀ Kristo

¹⁴À nɨ̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə mə swɛ̀tə̀ mɨkuꞌutə̂ ma a nsyɛ a nsi Tà, ¹⁵yu wa yìi mə ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ ntsɨ̀m jìi ɨ tswe a aburə kə̀ mə ɨ tswe a nsyɛ aa, ɨ kwɛrə ɨkûm waa ghu mbo aà. ¹⁶Mə buꞌu mbo a mbo Nwì mə, a nɨ̂ àfùꞌù yi ya yìi a ghaꞌa aa, tâ à tsya a njɨ̌m Àzwì Nwî ǹnɨŋ mɨdaꞌa a mûm ǹtɨɨ bù tâ nɨ̀ tswe nɨ̂ mɨ̀dàꞌà. ¹⁷Mə̀ kɨɨ̀ m̀bu mbuꞌu nɨ̂ m̀bo mə tâ Kristo à kuu ntswe a mum mɨ̀ntɨɨ bù ǹtsya a njɨm àbìintɨɨ̀ yuu. Ŋ̀kɨɨ mbu mbuꞌu nɨ̂ m̀bo a mbo Nwì mə tâ à ghɨrə nɨ̀ twiŋ mɨ̂ŋgǎŋ muu, ŋkɨ ntum ɨtsə mɨlaꞌa juu a mûm àkɔ̀ŋnə̀. ¹⁸Mə mbə bù, a bɔ̀ꞌɔ nɨ bə̀ bɨ Nwî tsiꞌì bɨ̀tsɨ̀m, nɨ̀ tswe nɨ̀ mɨ̀dàꞌà a nzî àjàŋə mə àkɔ̀ŋnə̀ Nwî a ghaꞌatə mbə, ŋkɨ saꞌatə, ŋkɨ ŋɛnə mbə, kə̀ ŋ̀kɨ ntso mbə aa, ¹⁹a ŋkɨ nzi àkɔ̀ŋnə̀ Kristo ya yìi mə a tsya mɨtsyɛ̀ mɨ ŋû mɨ̀sɔ̀ŋ aa, mə mbə bɨ tɨgə̀ ǹnaŋsə nlwensə ghuu, nɨ̀ kɔꞌɔ nluu nɨ̀ màrə̀ Nwǐ ntsɨ̀mə̀.

²⁰A mbo yu wa yìi mə, ǹtsya a njɨ̌m mɨ̀dàꞌà mìi mə mɨ fàꞌa a nu bìꞌinə̀ aa, mbə a ghɨrə̀ ɨ̀nnù ɨ naŋsə̀ m̀burə ghaꞌa ntsyatə ajàŋə mə bìꞌinə̀ betə kə̀ ŋ̀kɨɨ mɔɔntə aa, ²¹tâ nɨ̀ghaꞌa tâ nɨ̀ tswe ghu mbo a mûm ǹghòtə bo bɨ̀ a njɨ̌m Kristo Yesu, ŋghɛnə a mɨwàŋə̀ mɨwàŋ, ǹlwiꞌi nɨ̂ŋkoŋə̀. Amen.

Bə̀ bɨ Kristo bə tsǒ m̀bɨ̀ɨ̀nu yì m̀fùùrə̀

¹Tsǒ mə a bə laa, mə̀ ŋ̀gàŋàtsâŋ M̀màꞌàmbi, mə buꞌu mbo a mbo bù mə tâ nɨ̀ ka ntəə akɔ̀rə̀ nɨzî yùù tâ à kuꞌunə ajàŋ yìi mə Nwì à twoŋə ghuu mə nɨ̀ ka ntəə aa, ²ŋ̀ka nsɨgɨsə mɨbɨ̀ɨ̀ mɨ nû muu a nsyɛ, m̀bɔnə, ntswa nɨ mɨ̀ntɨɨ̀ muu, m̀mi nɨ̂ ɨ̀nnù juu bu nɨ bù a mûm àkɔ̀ŋnə̀, ³ŋ̀ka ŋgaansə nɨ̂ mɨ̀tɨ̀ɨ̂ muu a nlwìꞌi a mûm m̀bòònsə ya mə Àzwì Nwî a fa ŋghɨrə tâ m̀bɔɔnə ɨ̀ boonsə ghuu ŋkwerə tsô ŋ̀kɨ̀rə̀ aà. ⁴M̀bɨ̀ɨ̀nû ɨ̀ bə aa yì m̀fùùrə̀, Àzwì Nwî a kɨ̂ m̀bə aa yì fùùrə̀, tsǒ ajàŋ yìi mə ànnù yìi mə bɨ lɛ ntwoŋə yiꞌinə̀ mə bìꞌinə̀ ka mbɛ aa a kɨ mbə yî fùùrə̀ aà. ⁵M̀màꞌàmbi à bə̀ aa yì m̀fùùrə̀, àbìintɨɨ a bə aa yì fùùrə̀, ànnǔ mmurə bə̌ ŋkì a kɨ̂ m̀bə aa yì fùùrə̀, ⁶Nwìŋgɔ̀ŋ a kɨ̂ m̀bə aa yì m̀fùùrə̀, yìi mə à nɨ Taà yìꞌinə̀ bɨtsɨ̀m, yìi mə a buꞌutə bə̂ bɨ̀tsɨ̀m, m̀faꞌa nɨ a nu bə̀ bɨ̀tsɨ̀m, ŋ̀kɨ ntswe a nu bə̀ bɨ̀tsɨ̀m.

⁷Lâ bɨ lɛ mfa ɨ̀bɔ̀ŋ Nwî wa a mbo bìꞌinə̀ yî mɔ̀ꞌɔ yî mɔ̀ꞌɔ nyoŋə aa nɨ̂ m̀buu mɨtəŋnə mìi mə Kristo à lɛ mfa ghu mbo aà. ⁸Tsǒ mə a tswe a adɨgə yî mɔꞌɔ a mûm àŋwàꞌànə Nwì mə,

“Nòò wa mə à lɛ sɨ kɔꞌɔ ŋghɛɛ a ndəŋ aa,

à lɛ nlɔ̀gə ɨbùꞌu ntsò jî ghàꞌàtə̀,

m̀fa mɨtəŋnə a mbo bə̀.”4.8: Ps. 68.18

⁹(M̀bə bɨ ŋwaꞌanə mə, “À lɛ ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a ndəŋ,” boŋ à sɨ̀ bə aa mə à lɛ mfòò ǹsɨgə ŋkuu a njiꞌì ǹsyɛ aa ɛ? ¹⁰Yu wa mə à lɛ nsɨgə aa àa yu wa mə à lɛ ŋkɨ ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a ndəŋ ntsɨrə aburə ntsɨ̀mə̀ aà, mə yu tɨgə lwensə mbî ǹtsɨ̀mə̀ aà.) ¹¹Àa yu mə a lɛ mfa mɨtəŋnə mə tâ bə̀ bî mɔꞌɔ tâ bɨ̀ bə ŋgǎŋntoò ji, bǐ mɔꞌɔ bɨ̀ bə bìi mə bɨ yuꞌu nɨ̂ nɨ̀ghàà nɨ Nwî ŋ̀kɛꞌɛnə, bǐ mɔꞌɔ bə bɨ̀fàŋgilisì, bǐ mɔꞌɔ bə bɨ̀pastor bo bɨ̀ bɨ̀dɨ̀ꞌɨ̀ bɨ ɨnnù. ¹²À lɛ ŋghɨ̀rə̀ ma mùu ajàŋ aa mə yu taŋtə bə̂ bɨ Nwî bɨtsɨ̀m a nɨ̂ ɨ̀fàꞌà Nwî, a ŋka ŋkoꞌo ŋ̀ghòtə yìi mə ɨ̀ nɨ mbɨ̀ɨ̀nû Kristo aà, ¹³ɨ yweꞌe noò yìi mə bìꞌinə̀ bɨtsɨ̀m ka yǐ bòònsə̀ bə ayoo yì fùùrə̀ a mûm àbìintɨɨ, ɨ kɨɨ naŋsə zi a Mu Nwì, ɨ kwe ɨ kùꞌu, ɨ tɨgə bə tso Kristo, ɨ luu nɨ màrə̀ yì, ¹⁴tǎ waꞌa bù m̀bə tsǒ bôŋkhə, bìi mə ɨ̀nnù jìi mə ŋgǎŋmbweꞌesə ɨ dɨ̀ꞌɨ̀ aa, ɨ ka kɨ tii nɨ̂ yiꞌinə̀ tsǒ fɨ̀fə̀rə̀ a tii akàŋə ŋkì aa, nɨ mɨ̀tsyɛ̀ mìi bo bweꞌesə nɨ̂ yiꞌinə̀ ghu aà. ¹⁵Lâ bìꞌinə̀ baŋnə ntɨgə swoŋə nàâ ànnù nɨ̂ŋkoŋ a mûm àkɔ̀ŋnə̀, ŋka ŋkwe a nɨ bɨ̀mânjì bɨtsɨ̀m ɨ bə tsǒ yu wa mə à nɨ atu aa, a mum Kristo. ¹⁶Àa yu yìi mə à bòònsə ɨbɨ̀ɨnû tsɨ̀m, ɨ̀dɨgə nû tsɨ̀m ɨ tɨgə̀ ǹyoŋ tsugɨtə nɨ mɨ̀ŋgàŋ a nɨ mɨ̀kɨ̀rɨ̀nə̀ aà. Bɛɛ ɨ̀dɨ̀gə nu jya ji mɔꞌɔ ji mɔꞌɔ ɨ ka mfaꞌa ajàŋ yìi mə ɨ tswe nɨ̀ m̀fàꞌa aa, ɨ̀bɨɨnu wa tsɨ̀m ɨ tɨgə̀ ŋ̀kwe, ntɨgə ŋkoꞌo nii a mûm àkɔ̀ŋnə̀.

Ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yî m̀fii a mum Kristo

¹⁷Mə swoŋə ma yû ànnù a nɨ̂ Ɨ̀kǔm Mmàꞌàmbi mə, nɨ̀ tsuu bǔ kɨ tswe ntswêntɨ̀ɨ̀ yùù tsiꞌì tsǒ bɨ̀tɨ̀zî Nwî bìi mə ɨ̀mɔ̀ɔ̀ntə ɨnnǔ jyaa à nɨ tsiꞌǐ ɨnnǔ dàŋə̀ dàŋə̀, ¹⁸ɨ̀mɔ̀ɔ̀ntə ɨnnǔ jyaa ɨ tswe aa a mûm m̀fiì ɨ̀dɨ̀gə̀. Kaa bo sɨ̀ nɨ̂ ànnù a mûm ǹtswêntɨ̀ɨ̀ ya mə Nwì a fa aa tswê, nloŋ mə àtɨ̀ɨ atû yaa a ghɨrə kaa bo waꞌǎ annù zi aà. ¹⁹Mɨ̀ntɨɨ̀ myaa mɨ tɨ̀ɨ̀ mə̂, bo tɨgə̀ m̀fa mɨbɨ̀ɨ̀mɨnû myaa a ŋghɨrə ɨnnu atsùùrə̀, a nlɔ̀ɔ tsiꞌì ɨ̀jyaa ɨnnù, bo bɨ̀ m̀buu ɨnnù jî fwɛ̌ tsɨ̀mə̀.

²⁰Kaa à sɨ ɨjǎŋ ɨnnù jìi mə nɨ̀ lɛ nyəgə nloŋ ŋgaa Kristo aa bə̂! ²¹À nɨ̂ ànnù nɨ̂ŋkoŋ mə nɨ̀ lɛ nyuꞌu annù ǹloŋ yi, bɨ kɨ̂ ǹdɨꞌɨ ànnù yi a mbo bù, tsǒ mə annù nɨ̂ŋkoŋ a tswe a mum Yesu aà. ²²Nɨ̀ sɔrə a marə̀ nu yì ǹlwèn wa mə à tswe aa a nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yùù yî m̀bìì ya yìi mə ɨnnǔ mbweꞌesə̀ jìi mə mɨ̀ntɨɨ̀ muu lɛ sɨ yə̀ꞌə̀tə̀ lɛ sɨ tsə ŋgɨꞌɨ ghu aà.

²³Nɨ̀ ghɨrə tâ Nwì à bəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ muu bo bɨ̀ ɨ̀mɔ̀ɔ̀ntə̂ juu, tâ ɨ̀ tɨgə tsiꞌì jì fii, ²⁴tâ nɨ̀ tɨgə ŋwɛꞌɛ marə̀ yî m̀fii wa yìi mə bɨ naŋsə a finə̀ yî Nwì, a nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə ɨ̀ tsìnə ŋkɨ nlaa maŋsə tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋə aà.

²⁵Ma mùu ajàŋ nɨ̀ meꞌe annǔ abǎŋnə annù, tâ ŋù yî mɔꞌɔ yî mɔ̀ꞌɔ tâ à ka nswoŋə tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ a mbô ǹdɨ̂m yì, ǹloŋ mə bìꞌinə bɨtsɨ̀m bə aa ɨ̀dɨ̀gə nu mbɨ̀ɨ̀nu yì m̀fùùrə̀. ²⁶Ò yi nlwìsə ntɔŋ, ò tsee bii tâ àlwǐntɔŋə̂ yo ya à ghɨrə tâ ò ghɨrə ɨbɨ̂; tsèe bii tâ nòò à tso nɨ̂ àlwǐntɔŋə̂ yô, ²⁷ǹtsuu abwarə a mbo Devil lǒ fa. ²⁸Ŋù yìi à nɨ nyə̀rə tâ à kɛntə, ŋ̀ka mfaꞌa, ŋ̀ka mfaꞌa nɨ̂ m̀bô mi nɨ̂ ǹtɨɨ yì sɨgɨ̀nə̀, tǎ zi ŋkwɛtə bə̀ bìi mə bɨ lɔ̀ɔ akwɛtə̀ aà. ²⁹Nɨ̀ tsee kɨ bii nɨ̀ghàà nî bɨ ka mfɛꞌɛ a ntsǔ bù, m̀baŋnə ŋka ŋghaa tsiꞌì ɨ̀nnù jî sɨgɨ̀nə̀ jìi mə ɨ kwɛtə mə tâ bə̀ ka ŋkwe a nɨ̂ ɨ̀nnù tsɨ̀mə̀, tâ nɨ̀ ka ŋghɨrə ɨbɔ̀ŋ a nu bə̀ bìi mə bɨ yuꞌu aà.

³⁰Nɨ̀ tsee kɨ ghɨ̀rə tâ Àzwì Nwî yìi mə a laa à ka njəŋnə. Àa yu yìi mə à nɨ awenə̀ Nwî a nu bù ǹdɨ̀ꞌɨ nɨ mə Nwì à ka yǐ tsuꞌu atû yuu aà. ³¹Nɨ̀ meꞌe annǔ ntsəꞌə̀ntɨɨ, nɨ̂ àfìimiꞌi, a bɔ̀ꞌɔ àlwintɔŋə tsɨ̀m, ntsee kɨ tɔŋnə ŋghàà, kə̌ kɨ bə̀gɨ̀tə̀ nɨ̂ bə̀, ǹtsuu nɨ m̀buu kɨ̂bàà yî tsu tswe. ³²Nɨ̀ baŋnə ŋka ŋghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù jî sɨgɨ̀nə̀ a nu bù bu nɨ bù, ŋka ŋghɨrə mɨ̀ntɨɨ̀ muu ka mbɔnə, ŋ̀ka nliꞌinə ɨfǎnsənnù juu bu nɨ bù tsiꞌì tso ajàŋə mə Nwì à lɛ ntsyà a njɨ̌m Kristo ǹliꞌinə ɨfǎnsənnû juu aà.

Bìꞌinə̀ ka ntswe a mûm ŋ̀kàꞌà

¹Tsǒ bɔɔ bɨ Nwî bìi mə à kɔ̀ŋə aa, nɨ̀ ka ŋeꞌesə Nwî. ²Tâ nɨ̀ ka tswe nɨ̂ àkɔ̀ŋnə̀ tsǒ mə Kristo à lɛ ŋkɔ̀ŋə̀ yiꞌinə̀ m̀fa ɨbɨ̀ɨ nû yi tsǒ ayoo mmàꞌà Nwì yìi mə bɨ tɔɔ a lûmtə̀ ŋ̀ghɨrə Nwì a dorɨtə̀ aà.

³Lâ, tâ bɨ̀ tɛꞌɛ ntsuu kɨ ghùmtə annǔ ajɨrə̀, kə̀ ɨ̀nnù jî fwɛ̀, kə̀ ànnǔ nyə̀ꞌə̀tə njoo, a tɨtɨ̀ɨ bù bə̂, ǹloŋ mə nɨ̀ bə aa bə̀ bɨ Nwî aà. ⁴Kaa a sɨ̀ kuꞌùnə̀ mə tâ nɨ̀ ka ŋghaa mɨghàà mɨ atsùùrə̀, kə̀ mɨ̀ghàà mɨ ajɨ̀ŋtə̀, kə̀ mɨ̀ghàà mî fwɛ̀, nɨ̀ baŋnə ŋka mfa nɨ̂ m̀bɨꞌɨkə nɨ̂ ɨ̀nnù tsɨ̀m a mbo Nwì. ⁵Nɨ̀ zi tâ à laa mə, kaa ŋù àjɨrə̀, kə̀ ŋù yìi a ghɨ̀rə ɨnnǔ nsɨŋ, kə̀ ŋù yìi mə a yə̀ꞌə̀tə njoo aa, (ŋù ǹyə̀ꞌə̀tə njoo mà ghû à bə aa tsǒ yìi mə a mii mɨŋkobə aà) kaa à ka yǐ waꞌǎ annǔ nɨfɔ̀ Kristo bo bɨ̀ à yì Nwî jɨ̂.

⁶Tâ ŋù à tsuu ghuu nɨ mɨ̀ghàà mɨ ajɨ̀ŋtə̌ lǒ bweꞌesə ǹloŋ mə àlwintɔŋə Nwî a tsə ŋgɨꞌɨ a nu bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi bɨ tɨ̀ɨ̀ atu ghu mbo aà. ⁷Tsǒ mə a bə laa, nɨ̀ tsuu nɨ̂ ànnû tsu a ŋghɨ̀rə bu bɨ̀ ɨ̀jàŋ bə̂ ma bya tswe. ⁸Ǹloŋ mə maa noò, nɨ̀ lɛ ŋkɨ ntswe aa a mûm m̀fiì ɨ̀dɨ̀gə̀, lâ tsɨ̂tsɔ̀ŋ mə nɨ̀ tswe a mûm ŋ̀kàꞌa Mmàꞌàmbi aa, nɨ̀ ka ntəə akòrə̀ nɨzǐ yuu tsiꞌì tsǒ bɔɔ bɨ ŋkàꞌà, ⁹Ǹloŋ mə mɨ̀ntà mìi mə ŋ̀kàꞌà ɨ koonə aa, mɨ bə aa ŋ̀gɔ̌ŋ ɨnnù jî sɨgɨ̀nə tsɨ̀m jìi ɨ bɔŋ, ǹtsinə ŋkɨ mbə annù nɨ̂ŋkoŋə̀ aà. ¹⁰Nɨ̀ ka ŋgaansə mɨtɨ̀ɨ̂ muu a nzi ɨnnù jìi ɨ ghɨ̀rə̀ M̀màꞌambi a dorɨtə̀ aà. ¹¹Nɨ̀ tsuu abô yuu nɨ̂ ɨ̀nnǔ mfiì ɨ̀dɨ̀gə̀ jìi kaa ɨ sɨ ŋû kwɛtə aa kɨ nɨŋə, nɨ baŋnə ŋka mfiꞌisə ndɨꞌɨ tâ bə̀ bɨ̀tsɨ̀m ka nyə. ¹²Ǹloŋ mə tsiꞌì ŋ̀ka ŋghaa nswoŋə nɨ ɨnnù ma jya mə bo ghɨ̀rə̀ a adɨgə alɔ̀ꞌɔ̀sə̀ aa àa annǔ ndɨ̀rə̂tû. ¹³Lâ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə bɨ fɛꞌɛsə a mûm ŋ̀kàꞌà aa, bə̀ bɨ̀tsɨ̀m yə, ¹⁴nloŋ mə ayoo yìi mə a tswe a mûm ǹlaa ɨdɨgə̀ a tɨgə mbə aa ŋkàꞌà. À nɨ̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə bɨ swoŋə nɨ mə,

“Wìꞌìnə mbà ŋû fɨ̀lô,

m̀bɨɨnə a nɨwô,

Tâ ŋ̀kàꞌa Kristo ɨ̀ ta a nu wò.”

¹⁵Nɨ̀ ka naŋsə ntsyɛsə ajàŋ yìi nɨ təə aà, ǹtsuu kɨ təə bə tsǒ ɨjɨ̀ŋtə̀ bə̂, nɨ̀ ka ntəə tsǒ ŋgàŋmɨtsyɛ̀. ¹⁶Nɨ̀ tsuu kɨ bii tâ mû àbwarə yìi nɨ̀ tswe nɨ yu aa à ka ntsya a dàŋə̀ dàŋə̀, m̀baŋnə ŋka ŋghɨrə ɨnnù jî sɨgɨ̀nə̀ a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m ǹloŋ mə ŋ̀gùꞌû m̀bi yuà ɨ̀ nɨ yì m̀bɨ̂. ¹⁷Nɨ̀ tsee ɨjɨ̀ntə̀ bə̂ bə, nɨ̀ ka ŋgaansə mɨtɨ̀ɨ̂ muu a nzî ànnù yìi mə Mmàꞌàmbi a lɔ̀ɔ̀ mə nɨ̀ ka ŋghɨrə aà.

¹⁸Nɨ̀ tsee mɨlùꞌù kɨ no baanə, ǹloŋ mə mɨ ka ghɨ̀rə nɨ̀ ka ghɨrə ɨnnǔ atsùùrə̀. Lâ nɨ̀ baŋnə ŋghɨ̀rə̀ tâ Àzwì Nwî à ka nlwensə nɨ̂ ghuu. ¹⁹Nɨ̀ ka ghaa a mbo bù nɨ bù nɨ mɨ̀ghàà mɨ bɨ̂psalm, nɨ mɨ̀kòò, kə̀ mɨ̀kòò mìi Àzwì Nwî a dɨ̀ꞌɨ̀ aa, nyəə ŋghaꞌasə nɨ̂ M̀màꞌàmbi ghu nɨ mɨ̀ntɨɨ̀ muu mɨ tsɨ̀mə̀. ²⁰Nɨ̀ ka mfa mbɨꞌɨkə a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m, nɨ a nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ŋ ɨ̀nnu tsɨ̀m a mbo Nwìŋgɔ̀ŋ Tà nɨ̂ ɨ̀kǔm Ŋgàŋmàꞌa yìꞌinə̀ Yesu Kristo.

Bàŋgyɛ̀ bo bɨ̀ bɨ̀loò

²¹Nɨ̀ ka nyuꞌunə ghuu bu nɨ bù tsǒ bə̀ bìi bɨ bɔꞌɔ Kristo.

²²Bàŋgyɛ̀, nɨ̀ ka nyuꞌunə̀ bɨloò buu tsǒ ajàŋ yìi nɨ yuꞌunə Mmàꞌàmbi aà. ²³Ǹloŋ mə ŋùmbâŋnə̀ à bə aa atu a mbô ŋ̀gwɛ̂ yì tsiꞌì tsǒ mə Kristo à kɨ mbə atu a mbô ŋ̀ghòtə yìi à nɨ mbɨ̀ɨ̀nû yì aà, Kristo yumbɔŋ a kɨ̂ m̀bə Ŋgàŋyweensə̂ yì aà. ²⁴Tsǒ àjàŋ yìi mə ŋghòtə yuꞌunə Kristo aa, tâ bàŋgyɛ̀ kɨɨ ŋka nyuꞌunə bɨ̂loò byaa a nɨ̂ ɨ̀nnù tsɨ̀mə̀.

²⁵Bɨ̀loò, nɨ̀ ka ŋkɔŋ bâŋgyɛ̀ buu tsiꞌì tsǒ ajàŋ yìi mə Kristo à lɛ ŋkɔ̌ŋ ŋghotə aà. À lɛ mfa ɨbɨɨnû yi a atu bo aa ²⁶a nsìꞌi ɨ̀ laa nɨ nɨ̀ghàâ ni mə yu ghɨ̀rə waa tâ bo laa maŋsə. ²⁷À lɛ ŋghɨ̀rə̀ laà aa mə yu tɨgə tɛꞌɛ ŋghòtə a nsi yu, tâ ɨ̀ laa, mbɔŋ màŋsə̀, kaa waꞌà nɨ mû àbà, kə̀ àdɨ̀gə̀ yî tàŋkə̀, kə̀ m̀buu alɔꞌɔ yî tsu tswê, mə tâ ŋ̀ghòtə tɨgə nlaa maŋsə ntsee nɨ̂ àlɔ̀ꞌɔ̀ tswe. ²⁸À nɨ̂ àjàŋ yìi mə mbâŋnə̀ tswe nɨ̂ ŋ̀kɨ ŋkɔ̀ŋ bâŋgyɛ̂ byaa tsiꞌǐ ajàŋ mə bɨ kɔ̌ŋ mɨbɨ̀ɨ̀mɨnû myaa aà. Ŋùmbâŋnə̀ yìi mə a kɔ̌ŋ a ŋgwɛ̂ yì aa, a kɔ̀ŋə aa ɨbɨɨnû yi. ²⁹Kaa ŋù tsù à lɛɛ̀ waꞌǎ njyǎnû yi ka mbaa. A bàŋnə̀ ǹjɛꞌɛ aà jɛ̀ꞌɛ̀ ŋ̀kɨɨ nlentə tsiꞌǐ ajàŋ yìi Kristo a kɨɨ ŋghɨrə nɨ̂ ŋ̀ghòtə aà; ³⁰Ǹloŋ mə bìꞌinə̀ bə aa ɨ̀dɨ̀gə nu Kristo.

³¹Tsǒ mə àŋwàꞌànə̀ Nwî a swoŋə aa, “À nɨ̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə ŋùmbâŋnə̀ a màꞌàtə̀ nɨ̂ taà yì bô ǹdè yì ŋ̀ghɛɛ mbòònsə̀ bô ŋ̀gwɛ̂ yì, bo bya bi baa tɨgə̀ ǹjyǎnu yì m̀fùùrə̀ aà.”5.31: Gen. 2.24³²Ànnù ma yû à nɨ̂ ànnù yî àlə̀ə̀ntə̀ yìi mə tso, mə̀ naŋsə̀ ǹswoŋə aa nloŋ ŋgaa Kristo bo bɨ̀ ŋ̀ghòtə; ³³lâ a kuꞌùnə̀ mə tâ ŋù nɨ̀ bù yî mɔ̀ꞌɔ yî mɔꞌɔ tâ à ka ŋkɔŋə a ŋgwɛ̂ yì tsǒ ajàŋ yìi mə a kɔ̀ŋə ɨbɨɨ nû yi aà. Tâ màŋgyɛ̀ à kɨ nyə mə yu bɔꞌɔ ndoò yì.

Àjàŋ mə bɔɔ bo bɨ̀tà bo bɨ̀ ma tswe nɨ̀ ǹtswe aà

¹Bɔɔ, ka nyuꞌunə nɨ̀ bɨ̂taà buu bo bɨ̀ bɨ̀maà buu a mum Mmàꞌàmbi nloŋ mə à nɨ̂ ànnù yìi mə a tsinə a ŋghɨ̀rə aà. ²“Tɨgə mbɔꞌɔtə nɨ̂ taà ghò bo maà ghò.” À nɨ̂ ǹdɨꞌɨ yì ǹtsyàmbìì yìi mə Nwì à kùꞌùsə ŋkàꞌa ghu aà. ³“Mə mbə ɨ̀nnù ɨ kâ ŋ̀ghɛɛ a mbo wo sɨgɨ̀nə̀, mɨ̀tugə mɨ njwî mo mɨ kɨ̂ ŋ̀ghaꞌatə fàa atu nsyɛ̂.”6.3: Exod. 20.12

⁴Bù bɨ̂tà, nɨ̀ tsuu bɔɔ buu kɨ swugɨ̀tə̀ tâ mɨ̀ntɔ̀ŋə̂ myaa ka nlwi, nɨ̀ baŋnə ŋka ŋkoꞌo waa mmɨrɨsə nɨ̂ waa ŋkɨɨ ndɨꞌɨ nɨ̂ ɨ̀nnǔ Mmàꞌàmbi a mbo bo.

Ɨ̀bùꞌù bo bɨ̀ bɨ̀tà bɨ ɨbùꞌù

⁵Ɨ̀bùꞌù nɨ̀ ka nyuꞌunə bɨtà bɨ afàꞌâ buu bìi bɨ tswe fàa atu nsyɛ aa, nɨ̂ ǹtɨɨ yi mɔꞌɔ, ŋ̀ka mbɔꞌɔ waa, ǹtsɨgɨnə nɨ a nsi bo, tsiꞌì tsǒ nɨ fàꞌà aa a mbo Kristo. ⁶Nɨ̀ tsuu kɨ fàꞌà bə mə bɨ̀ yə ghuu bə̂, tsǒ bə mə nɨ lɔ̀ɔ aà ŋ̀ghɨ̀rə mə bə̀ aa mbeentə ghuu. Nɨ̀ baŋnə ŋka mfaꞌa tsiꞌì tsǒ ŋgǎŋafàꞌa Kristo, ŋ̀ghɨrə nɨ̂ ànnù yìi Nwìŋgɔ̀ŋ a lɔ̀ɔ̀ aa nɨ̂ ǹtɨɨ̀ ghuu tsɨ̀mə̀. ⁷Ŋ̀ka mfaꞌa nɨ a mbo bə̀ nɨ̂ àbɔ̀ŋəntɨɨ̀ yuu, tsǒ nɨ fàꞌà aa a mbo Mmàꞌàmbî kaa ŋkɨꞌɨ aa a mbo bə̀ faꞌà. ⁸Nɨ̀ zi tâ à laa mə annù yî sɨgɨ̀nə̌ tsɨ̀m yìi mə ŋû a ghɨ̀rə̀ aa, kə̀ ŋù wa a bə̂ àbùꞌù kə̀ ŋù yìi à sɨ abùꞌù bə̂, boŋ àa bǔ kwɛrə fu a mbô M̀màꞌàmbî.

⁹Bù bɨ̂tà bɨ ɨbùꞌù tâ nɨ̀ kɨɨ ŋghɨrə maa ajàŋ a nû ɨ̀bùꞌû juu, ǹtsuu waa kɨ bosə nɨ̂ bòsə̀. A bɔŋ mə tâ nɨ̀ zi mə bubo tsswe aa nɨ tâfàꞌà yî m̀fùùrə̀ yìi à tswe a aburə aà; ŋ̀waꞌatə nɨ mə a mbo yu ma wa, ànnǔ ntɛꞌɛ adìnə̀ â sɨ̀ ghu tswê.

Ǹjoo ntsò Nwî tsɨ̀mə̀

¹⁰A nlwìꞌìsə, tâ nɨ̀ təə ntɨɨ a mum Mmàꞌàmbi bo bɨ̀ a mum mɨtɨ̀ɨ mɨ mɨdaꞌâ mi. ¹¹Tâ nɨ̀ wɛꞌɛ njoo ntsò Nwî jya tsiꞌì tsɨ̀mə̀ tǎ zi ajàŋə mə mbə nɨ̀ kâ ǹto nɨ̂ mɨnàŋ Devil ghu. ¹²Ǹloŋ mə kaa nɨ̀ sɨ too aa bu bɨ̀ ǹjyǎnu bo bɨ̀ àləə̀. Nɨ to aa bu bɨ̀ bɨ̀saꞌa bɨ alaꞌa, nɨ̀ ŋ̀gàŋadaꞌa, bo bɨ̀ mɨ̀dàꞌà mɨ ɨzwì jî bɨ jìi ɨ saꞌa mbî ɨ̀tugə yulà aa, bo mɨ̀dàꞌà mɨ ɨzwì jî bɨ jìi mə ɨ tswe a aburə aà. ¹³A kuꞌunə mə tâ nɨ̀ wɛꞌɛ njoo ntsò Nwî tsɨ̀mə̀ mə mbə nɨ̀ təə nto ɨtugə mbi yì bɨ wa. Bɛlə mə nɨ̀ ghɨ̀rə̀ mə ɨnnù tsɨ̀m, nɨ̀ tɨgə̀ ǹnaŋsə ntəə.

¹⁴Nɨ̀ tɨgə ntaŋtə la ntəə ŋwɛꞌɛ annù nɨ̂ŋkoŋ tsǒ ɨkò a atìi bù, ŋ̀wɛꞌɛ ɨnnù jî tsìnə̀ tsiꞌì tsǒ ŋ̀gùù ǹstsò a nɨgǒ bù, ¹⁵ŋ̀wɛꞌɛ annǔ ŋkhətə ŋghɛ̀ɛ nswoŋ ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ m̀bɔɔnə ya tsiꞌì tsǒ ntâm juu. ¹⁶A nɨ ŋ̀gɔ̀ŋ bɨ̀nnòò bɨ̀tsɨ̀m tâ nɨ̀ ka lɔgə nɨ̂ àbìintɨɨ tsiꞌì tsǒ abàꞌà mɨkɔ̀ŋ mɨ ŋkerə mɨ ŋgàŋmbuꞌù ɨnnù jî bɨ wa mə mɨ khɨ aà. ¹⁷Nɨ̀ tɨgə nlɔgə annǔ ajàŋ mə Nwì à ywèènsə ghuu aa tsǒ àtsə̀ꞌətû yuu, ǹlɔgə nɨghàà nɨ Nwî tsiꞌì tsǒ munwî ǹtsò Àzwì Nwî. ¹⁸Nɨ̀ ka ntsaꞌatə Nwî a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m a mûm Àzwì, ǹtsaꞌatə nlɔɔ nɨ̂ ɨ̀nnù tsɨ̀m a mbo Nwìŋɔ̀ŋ, m̀betə nɨ mə tâ à kwɛtə ghuu nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ŋ ɨnnù tsɨ̀m jìi ɨ tsiꞌi ghuu aà. Tsǒ mə a bə laà aa, nɨ̀ ka ntswe nɨkərə̀ ǹtsuu kɨ kaa, ŋ̀ka ntsaꞌatə Nwî ŋ̀waꞌatə nɨ̂ bə̂ bɨ Nwî bɨtsɨ̀mə̀. ¹⁹Nɨ̀ kɨ ŋka ntsaꞌatə Nwî ŋ̀waꞌatə nɨ̂ gha ghu mə tâ Nwìŋgɔ̀ŋ à ka mfa ntoò yì ya a mbo mə̀ a noò yìi mə̀ tswe nɨ̂ ŋ̀ghàà aa tǎ tâ mə̀ ka ŋghaa nɨ̂ àtàŋəntɨɨ, ntɔꞌɔtə nɨ̂ ɨ̀nnǔ ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya mə ɨ̀ tswe a alə̀ə̀ntə̀ aà. ²⁰Mə̀ laa mbə tsûsə̀tû ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ma yû, bɨ koò gha nɨ̂ àtsaŋə̀. Tâ nɨ̀ ka ntsaꞌatə Nwî tâ mə̀ zi ajàŋ mə mbə mə̀ kâ ŋ̀ghaa nɨ̂ àtàŋəntɨɨ a ajàŋ yìi mə̀ tswe nɨ̂ ŋ̀ghàà aà.

Paul a tɨgə̀ ǹtsaꞌatə ŋghòtə nlwiꞌisə

²¹Mə̀ mɔ̀ɔ̀ntə mə nɨ lɔ̀ɔ a nzî àjàŋə mə ntswê yà bo bɨ̀ ànnù yìi mə mə fàꞌà tsɨ̂tsɔ̀ŋə̀ aa, Tychicus, mumaà yìi mə̀ kɔ̀ŋə yi, mə à kɨ mbə ŋû àkòrə̂ ghà yî ànnù nɨ̂ŋkoŋ a mûm àfàꞌâ M̀màꞌàmbi aa, à ka swoŋ ɨnnù tsɨ̀m a mbo bù. ²²À nɨ̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə̀ tòo yi a mbo bù aa mə, tâ nɨ̀ zi ajàŋə mə bìꞌì tswe aà, tâ à kɨ nzi ndɨ̀ɨ̀ntə̀ mɨ̂ntɨɨ̀ muu. ²³Tâ m̀bɔɔnə Nwìŋgɔ̀ŋ Tà nɨ Ŋ̀gàŋmàꞌâ yìꞌinə̀ Yesu Kristo, nɨ̂ àkɔ̀ŋnə̀, nɨ̂ àbìintɨɨ, tâ ɨ̀ tswe a mbo bɨ̀lɨ̂m bìꞌinə̀ byâ. ²⁴Tâ ɨ̀bɔ̀ŋ ɨ̀ tswe a mbo ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à kɔ̀ŋə Mmàꞌàmbî yìꞌinə̀ Yesu Kristo nɨ̂ àkɔ̀ŋnə̀ tɨ mɛ̀ aà.