Ɨ̀fàꞌà

Ɨ̀FÀꞌǍ

Ŋ̀gǎŋntoo Kristo

ǸJIꞌÌNNǓ AŊWÀꞌÀNƏ̀ YÛ

A aŋwàꞌànə̀ yû aa a lɛ ŋŋwàꞌànə Lukas, ŋù yìi mə à lɛ ŋkɨ ŋŋwàꞌànə Ntoo yì Ǹsɨgɨ̀nə Lukas aà. Ɨ̀fàꞌa Ŋgǎŋntoo Kristo à nɨ̂ ŋ̀gàn ŋ̀ghòtə̂ bɔɔ bɨ Kristo ǹlɔgɨnə wa noò mə Yesu à lɛ ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a aburə aa (1.12) ŋghɛɛ nyweꞌe a noò yìi mə Paul à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹswoŋ ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya a Roma aà (28.30). Lukas à lɔ̀gɨ̀nə nswoŋə ɨnnù jìi mə Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə wa nɨ mɨ̀tugə mɨ njwi mya mɨghum mi nɨkwà mə à lɛ mbù ǹtswe fàa atu nsyɛ mbɔŋ kɔꞌɔ ghɛ̀ɛ a aburə aà. À lɛ naŋsə mɨgɨtə a mbo bo mə yu tswê ntɨ̀ɨ̀, ŋ̀kɨ kuꞌusə naŋsə ndɨꞌɨ waa ǹloŋə ànnù nɨfɔ̀ Nwî, ŋ̀kɨ mbu ŋkwatə mfa ndɨꞌɨ yì ŋ̀wè ya a mbo bo, ǹswoŋ mə tâ bo yuꞌutə ŋkwɛrə Azwì yî Làà ya mə Nwì à lɛ kàꞌà aà (1.5,8).

BaYuda lɛ ŋwaꞌatə mə Nwì à lɛ nlɔ̀ɔ mə yu yweensə aa tsiꞌì waa, la Nwì a a dɨ̀ꞌɨ a mbô ŋ̀gǎŋntoo Kristo jya mə ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya ɨ̀ lɛ ntswe aa a mbo ɨ̀toò tsɨ̀mə̀ (8.4-38; 10.1-48). Ka mə bɨ lɛ sɨ tsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə bɔɔ bɨ Kristo a ŋgaa jî ghàꞌàtə̀ aa, Lukas a dɨꞌɨ mə kaa bɨ̀Krisèn sɨ̀ bə̂ bìi mə to nɨ̂ bɨ̂saꞌa bɨ alaꞌa kə̀ baRoma bìi mə bɨ lɛ sɨ buꞌutə nɨ̂ baYuda maa noò aa bə̂.

Lukas a tɨgə̀ ŋ̀ŋwaꞌanə nswoŋə aa ajàŋ mə ŋgǎŋntoo Kristo lɛ ŋkwɛrə Azwì Nwî, ǹtɨgə nsɛɛnsə ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya, ǹlɔgɨnə a Yerusalem, ŋ̀ghɛɛ nyweꞌe a nlwìꞌî m̀bi aà. Ka mə bɨ twoŋə̂ àŋwàꞌànə̀ ma yû nɨ̂ Ɨ̀fàꞌa Ŋgǎŋntoo Kristo aa, mbə bɨ tse bàŋnə swoŋ bə mə à nɨ̂ ɨ̀fàꞌa Azwì Nwî, ǹloŋ mə Lukas à naŋsə dɨ̀ꞌɨ̀ bɨ yə̂ tsiꞌì sɨgɨ̀nə̌ ajàŋ mə Àzwì Nwî a lɛ sɨ fàꞌà a nɨ bo ǹlogɨnə a Njwî Pentecost aà.

Lukas à dɨ̀ꞌɨ̂ ɨ̀nnù jî tɨ̀ɨ̀ jìi mə ɨ tswe a nɨ̂ àŋwàꞌànə̀ yu aa ɨ fɛꞌɛ̀ ǹlaa. Ǹlɔgɨnə a ajàŋ mə Azwì Nwî à lɛ nsɨgə ŋkuu a nu ŋ̀gǎŋntoo Kristo aa, bɨ yə̂ mə Azwì yî Làà a fa mɨdaꞌa a mbo bo, ǹtsyasə nɨ̂ waa a nɨ̂ ɨ̀nnù tsɨ̀m. Ŋ̀ghòtə̂ Kristo ɨ̀ lɛ nlɔ̀gɨ̀nə̀ aa wa Njwî Pentecost. Ŋ̀ghòtə̂ yì m̀bìì ma yû ɨ̀ lɛ ntswa annǔ atsàꞌàtə̀ Nwî a tɨ̂nsə̀ tsiꞌǐ mbə̂nnù (1.14). Bo lɛ ŋkɨ mboonsə waa ǹtswê nɨ̂ ànnù yî fùùrə̀, ǹnaŋsə mfa ɨbɨ̀ɨnû waa a nyəgə̂ nɨ̀ghàà nɨ Nwî, a ajàŋ mə ŋgǎŋntoo ɨ lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ nɨ̂ waa aa, ŋkɨɨ ŋkɔŋnə nɨ̂ waa bo nɨ bo, ǹjɨ nɨ̂ tarə ŋkɨɨ ntɨgə nsɛɛnsə nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ yâ (2.42; 4.32-33). Àŋwàꞌànə̀ yû a naŋsə ghɨ̀rə̀ a laa mə̂ ŋ̀ghòtə̂ bɔɔ bɨ Kristo ɨ̀ tswe aa a ŋka nsɛ̀ɛ̀nsô ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya a mbo bə̀ bɨ̀tsɨ̀m, a nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀ tsɨ̀m. Ǹdɨꞌɨ nɨ mə bo tswe nɨ̀ ŋ̀kwɛ̀rə̂ Àzwì yî Làà tâ à ka mfa nɨ mɨ̀dàꞌà a mbo bo, ŋ̀kɨɨ ntsyasə nɨ̂ waa a nɨ̂ àfàꞌà ma yû (1.4,8; 13.4; 16.6-10). Bìꞌinə̀ yə̂ àjàŋ mə ŋghòtə̂ ɨ̀ lɛ sɨ sɛ̀ɛ̀nsə̀ nɨ̂ ǹtoo ya ŋkɨɨ ntoo nɨ̂ bə̀ a abɛɛ (13.2,3,47). A lɛ ŋghɨ̀rə ajàŋ mə bɨ̀Krisèn lɛ sɨ sɛ̀ɛ̀nsə ntoo ya aa mə bɨ lɛ mbě ŋghotə a mbî ǹtsɨ̀m, ŋ̀ghɨrə bə̀ bɨ̀tsɨ̀m yuꞌu nɨghàà nɨ Nwî.

Ǹtɨɨ annù yìi mə ŋ̀gǎŋntoo jya lɛ sɨ swoŋə aa ɨ lɛ mbə aa Yesu, mə à yweenə nɨ nɨ wo, ǹtswe ntɨ̀ɨ̀, m̀faꞌa nɨ̂ a tɨtɨ̀ɨ bo. Ma yû a dɨꞌɨ mə Yesu à nɨ̂ Àyɔꞌɔ̀ Nwì wa mə Nwì à lɛ ŋkàꞌà aà, m̀bə yu wa yìi mə bə̀ bɨ̀tsɨ̀m tswê nɨ̀ ǹtsyà aa ghu njɨ̀m ɨ yweenə aà (4.10-12,33).

Bɨ yatə̂ àŋwàꞌànə̀ yû aa laà:

1. Àjàŋ mə ŋgǎŋntoo lɛ ŋka ntaŋtə a nsɛ̀ɛ̀nsə ntoo yì ŋ̀sɨgɨ̀nə̀ aa 1.1-26

a. Ǹdɨ̀ꞌɨ̂ Yesu yî ǹlwìꞌìnjɨ̀m nɨ ànnù yìi à lɛ ŋkàꞌà aà 1.1-14

b. Ǹjɨ̂ndâ Judas 1.15-26

2. Àjàŋ mə bɨ lɛ nswoŋ ntoo ya a Yerusalem aà 2.1—8.3

3. Àjàŋ mə bɨ lɛ nswoŋ ntoo ya a Yudea nɨ a Samaria aà 8.4—12.25

4. Ɨ̀fàꞌà Paul 13.1—28.31

a. Àkòrə̀ nɨ̀təə Paul yi ntsyàmbìì 13.1—14.28

b. Ŋ̀ghòtə̂ ǹdânwì a Yerusalem 15-35

c. Àkòrə̀ nɨ̀təə Paul yìi a yweꞌe ji baa aà 15.36—18.22

d. Àkòrə̀ nɨ̀təə Paul yìi a yweꞌe ji ntarə aà 18.23—21.16

e. Àjàŋ mə Paul à lɛ mbə ŋgàŋàtsaŋ a Yerusalem, a Kaisaria nɨ a Roma aà 21.17-28.31

¹Taà Theophilus, a nɨ àŋwàꞌànə̀ yî ǹtsyàmbìì ya mə mə̀ kɨ̀ lɛ ŋŋwàꞌànə̀ a mbo wò aa, mə̀ lɛ nswoŋə ɨnnù tsɨ̀m jìi mə Yesu à lɛ ŋghɨ̀rə̀ ŋ̀kɨ ndɨꞌɨ, ǹlɔgɨnə a noò yìi mə à lɛ mbèꞌènə̀ àfàꞌâ yi ghu aa, ²ŋ̀kɔꞌɔ yweꞌe a noò yìi mə Nwì à lɛ lɔ̀gə̀ yi ŋkɔꞌɔ ghɛɛ nɨ ghu a aburə aà. M̀bɔŋ tâ Yesu tâ à kɔꞌɔ ŋghɛɛ a aburə, à lɛ ndɨꞌɨtə ŋgǎŋtoò ji jya mə à lɛ ntsɔꞌɔ aa nɨ̂ Azwì Nwî. ³Nòò wa mə bɨ lɛ ndɨ̌ ŋgɨꞌɨ ghu nu, a kwo mbù ǹyweenə nɨ nɨ̀wo aa, à lɛ mbù ǹtswe fàa atu nsyɛ njwi mɨ̀ghum mi nɨkwà, ǹdɨꞌɨ ɨbɨ̀ɨnû yì a mbo bo ŋgaa jî ghàꞌàtə̀ nɨ mânjì yìi mə kaa m̀bə bɨ waꞌà manə mə yu lɛ ntswe ntɨ̀ɨ̀. Bo lɛ nyə yi a nɨ̂ ŋgàà jî ghàꞌàtə̀ ma jû aa, a swoŋə̂ nɨ̂ ɨ̀nnù a mbo bo nloŋ annù nɨfɔ̀ Nwî. ⁴Ma mùu noò yìi mə bo bo lɛ ntswe aa, a swoŋ a mbo bo ŋ̀kwantə mə, “Tâ nɨ̀ tsuu Yerusalem lo màꞌàtə̀ bə̂. Nɨ̀ tswe ghu ŋka nyuꞌutə nɨ̂ àyoo ya yìi mə mə̀ lɛ nswoŋ a mbo bu mə Taà à lɛ ŋkàꞌà mə yu ka fa a mbo bu aà. ⁵Jɔn à lɛ sɨ murə nɨ̂ bə̂ aa a mûm ŋ̀kì, lâ a njɨ̌m njwi jì tsu, Nwì à ka bàŋnə murə ghu aa bə a mûm Àzwì Nwî.”

A jàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋkɔꞌɔ ghɛɛ a aburə aà.

⁶Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋntoò ji jya le mbòòntə̀ ǹtswe a adɨgə yî fùùrə̀. Bo bo tswè mə̂ aa, bo betə ghu mbo mə, “M̀màꞌàmbî à ka yǐ bə aa ma mùu noò m̀bɔŋ tâ ò bu mbènsə annù nɨfɔ̀ baIsrael a mbo bo tǎ tâ bo ka nsaꞌa nɨ̂ m̀bi yù aa ɛ?” ⁷Yesu a kwiꞌi a mbo bo mə, “Kaa à sɨ adɨgə yuu bə̂ a nzi noò kə̌ njwi yìi mə a lə̀ə bə Taà ghà nɨ̂ àdàꞌǎ yi aà. ⁸Lâ nɨ̀ ka kwɛrə mɨdaꞌa a noo yìi mə Àzwì Nwî a sɨgə ŋkuu a nu bù aà. Tâ nɨ̀ tɨgə bə bɨ̂yəfə ba a Yeresalem, nɨ a abùꞌu Yudea tsɨ̀m bo bɨ a Samaria, nlo ghu ŋghɛɛ a mbî ǹtsɨ̀mə̀.” ⁹Yesu à swòŋ mə̂ ma mùu ajàŋ, Nwì a ghɨrə̂ a tɨgə̀ ŋ̀kɔꞌɔ ghɛɛ nìi a aburə, ŋ̀gǎŋntoò ji jya təə ntɨgə nlii, m̀bàꞌà ɨ tɨgə̀ ǹlogə yi a ghɛɛ̀ m̀bwɛ a miꞌi bo. ¹⁰Bo tɨgə̀ ǹtəə wa adɨgə ǹtɨgə nlii nɨ aburə, a ajaŋ yìi mə a kɔꞌɔ ghɛɛ aà. Bo kà mə̂ aa nlii aa, bə̀ bî mɔꞌɔ bi baa bɨ zî ǹtəə a mbɛ̀ɛ bo ŋwɛꞌɛ ɨtsə̀ꞌə̀ jî fùꞌù, ¹¹m̀bètə waa mə “Bə̀ bɨ Galilea, nɨ̀ təə faà ǹlii nɨ̂ àburə aa a ya aa ɛ? Yesu ma ghû mə bɨ lɔgə ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ nɨ ghu a aburə aa, à ka yi bu bɨ̀ɨ̀ tsiꞌì ma mùu ajàŋ mə nɨ̀ yə a kɔꞌɔ ghɛ̀ɛ̀ a aburə aà.”

A ajàŋ yìi mə bɨ lɛ ntsɔꞌɔ Matias mə tâ lɔgə adɨgə Judas aa

¹²Bo lɛ ntɨgə nlo wa ntaꞌa Olives m̀bu mbɨ̀ɨ̀ fu a Yeresalem, a nlo ghu ŋghɛɛ nyweꞌe a Yeresalem a bə tsǒ kilo metre yî m̀fùùrə̀. ¹³Bo bɨ̀ɨ̀ mə̂ ŋ̀kuu a Yeresalem, ŋ̀kɔꞌɔ ghɛɛ wa njaꞌà ǹdâ nɨ̀kàŋ a ǹdəŋ wa adɨgə yìi mə bo lɛ sɨ tswe ghu aà. Bo ma bû lɛ mbə aa Peta nɨ Jɔn nɨ Jɛms nɨ Andrea, Philip nɨ Thomas, Bartolomeo nɨ Mateo, Jɛms mu Alfeus nɨ Simon yìi mə bɨ lɛ sɨ kɨɨ ntwoŋə nɨ Zealot aa, nɨ Judas mu Jɛms. ¹⁴Bo ma bû bɨ tsɨ̀m bo lɛ mbòònsə̀ waa mbii bɨtsɨ̀m mə bo ka kɨ tsàꞌàtə̀ nɨ̂ Nwî kaa waꞌà Kaà, bo bo nɨ bàŋgyɛ̀ bya mə bɨ lɛ sɨ yòŋə̀ nɨ njɨ̌m Yesu aa, a bɔ̀ꞌɔ Mary, ǹdè bɨ̀ Yesu, nɨ bɔɔ bɨ ma bɨ Yesu bî m̀bàŋnə̀.

¹⁵Ma mùu noò ŋ̀gǎŋmbii Kristo tsǒ ŋ̀khɨ̀ nɨ mɨ̀ghum mimbaa, bo lɛ ŋghotə waa ntswe a adɨgə yî fùùrə̀, bo ghòtə̀ mə̂ waa ntswe aa, Peta a təə̀ a ǹdəŋ ǹswoŋ mə, ¹⁶“Bɔɔ bɨ maà, ànnù yìi mə àŋwàꞌànə̀ Nwî a swoŋə aa, a lɛ ntswe nɨ̂ m̀fɛ̀ꞌɛ mbòòntə̂ tsiꞌì a ajaŋ yìi mə Àzwì Nwî a lɛ nswoŋ, m̀bɔŋ tâ à fɛꞌɛ, a mbo David mə tâ à swoŋ ǹloŋ Judas Iskariot yìi mə à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹdɨꞌɨ Yesu a mbo bə̀ bya mə bɨ lɛ ntswa yi aà. ¹⁷Judas yumbɔŋ à lɛ mbə ŋǔ yì mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bìꞌinə̀, ǹloŋ mə bɨ lɛ ntsɔꞌɔ yi mə tâ bìꞌinə̀ nɨ̀ bo ka mfaꞌa aà. ¹⁸(Judas à lɛ nlɔ̀gə ŋkabə ya yìi mə à lɛ ŋkwɛrə nloŋə annù yî bɨ yìi mə à lɛ ŋghɨ̀rə̀ aa, ŋ̀ghɛ̀ɛ̀ ǹyuu adɨgə nsyɛ ghu. À lɛ wò nɨ mɨ̀tumfuꞌu ma mùu adɨgə, àtòꞌô yi a bwinə̀ a tɨtɨ̀ɨ̀, mɨ̀tô mi mɨ̂tsɨ̀m mɨ zwu mfɛ̀ꞌɛ̀kə̀. ¹⁹Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ ntswe a Yerusalem aà bɨ lɛ nyuꞌu annù ma yû, ǹtɨ̀gə mfa ɨkum adɨgə ma ya nɨ nɨ̀ghàà nɨ alàꞌà nyaa nɨ Akeldama, ma la bə mə, Àdɨ̀gənsyɛ̌ Àlə̀ə). ²⁰A fɛꞌɛ̀ ma mùu ajaŋ aa nloŋ mə bɨ lɛ ŋŋwàꞌànə̀ a mûm àŋwàꞌànə̀ bɨ̂ Psalms mə,

‘Tâ ǹdùgə̂ yì tâ ɨ̀ təə ŋɛꞌɛ,

tâ ŋù tsù tâ tsuu ghu yǐ lǒ kɨ tswe bə̂.’

Bɨ kɨ̂ m̀bu ŋŋwàꞌànə̀ ghu mə,

‘Tâ ŋù dàŋə̀ à lɔgə adɨgə afàꞌâ yi.’

²¹Ma mùu ajàŋ, a kuꞌunə mə tâ bìꞌinə̀ tsɔꞌɔ ŋù yì mɔꞌɔ yìi mə à kɨ̀ tswe biꞌinə̀ nɨ̀ bò a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨ̂tsɨ̀m mə M̀màꞌàmbi Yesu à kɨ̀ sɨ fɛ̀ꞌɛ̀ ŋ̀karə ŋghɛɛ mbù m̀bɨɨ nɨ̂ tɨtɨ̀ɨ bìꞌinə̀ fàa atu nsyɛ aa, ²²ǹlɔgɨnə nɨ nòò wa mə Jɔn à lɛ sɨ murə nɨ̂ bə̂ a ŋkì aa, ŋ̀ghɛɛ nyweꞌe nɨ noò wa yìi mə bɨ lɛ nlɔ̀gə̀ Yesu ŋ̀kɔꞌɔ ŋghɛɛ nɨ ghu a aburə aà. Ŋù ma ghû à ka kɨɨ bə àyəfə, tsǒ bìꞌinə̀, kɨ swoŋ nɨ a mbo bə̌ ajàŋ yìi mə Yesu à lɛ nyweenə nɨ nɨ̀wo aà.” ²³Bo lɛ ndɨ̀ꞌɨ̀ bə̂ bi baa, Joseph yìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ Barsabas, ɨ̀kǔm yi yî mɔꞌɔ ɨ kɨ̂ m̀bə Justus aa, bo Matias. ²⁴Bo lɛ ntɨgə ntsaꞌatə Nwî nswoŋ mə, “M̀màꞌàmbî, wò yìi mə ò zi mɨ̂ntɨɨ mɨ bə̂ bɨ̀tsɨ̀m aa, tɨgə mfɨ̀gɨ̀tə̀ ŋû yìi mə ò tsɔ̀ꞌɔ aa, fàa tɨtɨ̀ɨ bə̀ bua bi baa ²⁵mə tâ à lɔgə adɨgə afàꞌa ŋgǎŋntoo Kristo, yìi mə Judas à lɛ mmàꞌàtə̀ a ŋghɛɛ a adɨgə yìi mə yu kɔŋə aa.” ²⁶Bo tsàꞌàtə̀ mə̂ Nwɨ̀ laa, ntɨgə mmaꞌa ɨbìrə̀ a ntsɔꞌɔ ŋù yìi mə à nɨ ghu aa, wa tɨtɨ̀ɨ bə̀ bya bi baà. Ŋù yìi mə bɨ lɛ ntsɔꞌɔ aa à lɛ mbə Matias. Bɨ tɨgə̀ nlɔgə yi nnɨŋ mə tâ à tɨgə mbə ŋû yî mɔꞌɔ wa tɨtɨ̀ɨ ŋgǎŋntoo jya nɨ̀ghûm ǹtsò baà.

Ajàŋə yìi mə Nwì à lɛ ntoo Azwì Nwî a sɨgə ŋkuu a nu Bɔɔ bɨ Kristo aà

¹Ǹjwî Pentekost ɨ̀ kùꞌù mə̂, ŋgǎŋmbii Kristo jya ɨ ghotə̀ waa ntswe tsiꞌì àdɨ̀gə̀ yî fùùrə̀. ²Bô tswè mə̂, ŋ̀ghəə kɨ yə, àyoò tsu a juꞌù a nɨkàŋ ŋ̀koo tsǒ àfìsə̀ yî wè yìi mə a tsyà aa, ǹzi ŋkuu nlwensə nda ya mə bo lɛ ntswe ghu aa tsiꞌì ntsɨ̀m. ³Bo yə̂ ǹjoo jǐ mɔꞌɔ ɨ zî m̀bə tsǒ ǹlwà mɔꞌɔ, ǹkɨrə tsǒ ɨ̀ləə; ɨ yâtə̀ waa ŋghɛɛ ntəəntə a nu bo yî mɔ̀ꞌɔ yɨ̂ mɔ̀ꞌɔ̀. ⁴Àzwì Nwî a lɛ ŋkuu nluu a nu bo bɨtsɨ̀m; bo tɨgə nlɔgɨnə ŋka ghaa mɨghàà mɨ ɨtoo jǐ dàŋ, ǹyoŋə nɨ ajaŋ yìi mə Àzwi Nwî a lɛ ndɨ̀ꞌɨ̀ a mbo bo aà.

⁵BaYuda bìi mə bɨ lɛ sɨ bɔꞌɔ nɨ̂ Nwi aa, bo lɛ nlò a ɨtoò tsɨ̀m fàa m̀bi ǹzi ǹtɨgə ntswe a Yerusalem. ⁶Bo yùꞌù mə̂ ǹjì ayoo ya a ajaŋ yìi mə a lɛ sɨ jùꞌù aà, ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ bî ghàꞌà ghaꞌa zî ŋ̀ghotə, ànnu a tsyâ waa ǹloŋ mə ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à lɛ ntswe ghu aa à lɛ nyuꞌu ŋgǎŋmbii Kristo jya ɨ ghaà nɨ nɨ̀ghàà nɨ alaꞌà nyaa. ⁷Ànnù a lɛ ntsyà waa, a kɨ̂ m̀burə mbə tsiꞌì ànnù yî yɛ̌yɛrə a mbo bo, bo tɨgə̀ m̀betə nɨ mə, “bə̀ buà bɨ tsɨ̀m mə bɨ ghàà laà aa bɨ sɨ̀ aa baGalilea bə aa ɛ? ⁸A tɨgə̀ ǹtsya aa la ŋù ǹtsɨ̀m a tɨtɨ̀ɨ bìꞌinə̀ a yuꞌù nɨ̀ waa bo ghàà nɨ nɨ̀ghàà nɨ alaꞌà nyaa aa ɛ? ⁹Bìꞌinə̀ lo aa a ɨtoo ɨtoò, a Partia, Media, ŋ̀kɨ lo a Elam; ǹlo a Mesopotamia, a Yudea, bo bɨ a Kapadosia; ǹlo a Pontus nɨ Asia; ¹⁰a Frigia nɨ Pamfilia, a Egipto, ǹlo a ɨdɨgə jî mɔꞌɔ a Libya, a mbɛ̀ɛ Cyrene, bìꞌinə̀ bî mɔꞌɔ bɨ lô a Roma, ¹¹baYuda bo bɨ bìi mə bo kwensə annùnwi yaa ǹtɨgə bə baYuda; bìꞌinə̀ bî mɔꞌɔ bɨ lô a Kreta bo bɨ a Arabia, lâ bìꞌinə̀ yuꞌù bo ghaà nɨ mɨ̀ghàà mɨ ɨlaꞌa miꞌinə̀, ǹswoŋə nɨ̂ ɨ̀nnù jî wè jìi mə Nwì a fàꞌà aà.” ¹²Ànnù lɛ ntsyà waa bɨ̂tsɨ̀m, ɨ̀tû jyaa ɨ buùrə̀, bo tɨgə̀ m̀betə nɨ̂ waa bo nɨ bo mə, “Ma yuù ànnù a bə àa mə akə?” ¹³Lâ bə̀ bî mɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bo bɨ bâŋnə̀ ŋ̀ka ŋwyɛ nɨ̂ waa, ǹswoŋə nɨ mə, “Bo no aa mɨ̀lùꞌù mî fii siꞌi siꞌi, mɨ tɨgə̀ ŋ̀kɔꞌɔ nɨ atu bo.”

Ànnù yìi mə Peta à lɛ nswoŋə a mbo àkùrə̀ bə̂ bya aa

¹⁴Bə̀ byâ kà mə̂ aa ŋghaa laà, Peta a təə a ǹdəŋ bo bɨ̀ ǹgǎǹntoo jǐ mɔꞌɔ jya nɨ̀ghûm ǹtsò mɔꞌɔ, ŋ̀ŋɛntə njì yì a ndəŋ ŋ̀ghaa a mbo bo nswoŋ mə, “Bù baYuda bo bɨ̀ bù bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə nɨ tswe a Yerusalem, naŋsə nyuꞌutə nɨ̀ tâ mà tɔꞌɔtə annu yìi mə a tswe ghu aa a mbo bù. ¹⁵Kaa bə̀ buà kaa bo sɨ aa mɨ̀lùꞌù baanə̀, a ajàŋ yìi mə nɨ waꞌatə aà, ǹloŋ mə à nɨ aa tsiꞌì bɨ̀nòò bi nɨbùꞌu tsɨtsɔ̀ŋə̀. ¹⁶Tâ nɨ̀ yuꞌu ànnù yìi mə ŋ̀gàŋtoò Nwì Yoel à lɛ nswoŋ nloŋ annù ma yû aà,

¹⁷‘Nwì à swoŋ mə, à ka yǐ bə a noò ǹjɨ̀m

tâ mə̀ swiꞌi Àzwi ya a nu bə̀ bɨ̀tsɨ̀m.

Bɔɔ buu bi mbâŋnə̀ bo bɨ̀ bì bâŋgyɛ̀ tâ bo ka nswoŋ nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə mə̀ ka yǐ kɨ nɨŋə nɨ a ntɨɨ bo aà,

tâ ǹjə̀ə̀ təə təə tâ ɨ̀ ka nlɛ nɨ̂ bɔɔ ŋgwaꞌa buu,

tâ ǹjə̀ə̀ tâ ɨ̀ ka nlɛ nɨ̂ bɨ̂lɨ̀ɨ̂ buu

¹⁸Ɨ̀ɨ̀ŋə, wa mə̀ ka yǐ swìꞌi Àzwǐ ya a nu ɨ̀bùꞌû ja ji mbâŋnə̀ bo bɨ̀ jì bâŋgyɛ̀ a nɨ̂ ǹjwi ma jyâ, tâ bo ka nswoŋə nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə mə̀ nɨ̀ŋə a ntɨɨ bo aà.

¹⁹Mə̀ ka yǐ ghɨ̀rə ɨnnǔ tsyǎmbô a aburə a ndəŋə,

ɨ ghɨ̀rə ɨlènsə̀ fàa atu nsyɛ̂, a jiꞌì nɨ̀kàŋ;

nɨ̀ ka yǐ yə aləə bo bɨ̀ mɔꞌɔ nɨ̂ m̀bàꞌà fɨ̀lɨ̂.

²⁰Nɨ̀nòò à ka yǐ bəŋ ɨ tɨgə fii tsǒ ɨ̀tugə tâ sàŋə̀ tâ à bəŋ ntɨgə mbaŋə tsǒ àləə̀,

m̀bɔŋ tâ ǹjwî M̀màꞌàmbî, làꞌa njwî yì ŋ̀wè ya mə ka yǐ tsyǎ njwî tsɨ̀m aa, mbɔŋ tâ ɨ̀ zi.

²¹Maa noò, ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə ka yǐ twoŋ ɨkum Mmàꞌambi aa, à ka yǐ yweenə.’

²²“BaIsrael, yuꞌutə̂ nɨ̀ ànnù yìi mə mə̀ ka swoŋ aa. Nɨ̀ zi mə Nwì à lɛ ndɨ̀ꞌɨ̀ mə Yesu mu Nazareth à nɨ ŋù yìi mə yu tsɔꞌɔ aa nɨ ɨ̀nnù jî wè bo bɨ̀ ɨ̀nnǔ tsyǎmbô bo bɨ a bɔ̀ꞌɔ ɨ̀lènsə̀ jìi mə Nwì yumbɔŋ à lɛ ŋghìrə̀ mə tâ yu Yesu tâ à ghɨrə a tɨtɨ̀ɨ bù aà. ²³Nwì à lɛ naŋsə nləə ŋ̀kɨ nzi mə bɨ ka yǐ fa Yesu ma ghû a mbo bù. Bɨ fà mə̂, nɨ ghɨ̀rə mə tâ bə̀ bî bɨ tâ bɨ̀ kweentə yi a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀, ǹzwitə yi ghu. ²⁴Lâ Nwì a yweensə̀ yi a nɨ̀wo, ŋ̀kɛtə mɨ̂ŋkɨ̀rə̀ mɨ ŋgɨꞌɨ̀ nɨ̀wo yìi mə à lɛ yə aa, ǹloŋ mə kaa nɨ̀wo nɨ lɛ ŋwaꞌà nɨ̂ àdàꞌà a ntswa yu nləə a nɨsyɛ̀ tswê bə̂. ²⁵Ǹloŋ mə David à lɛ nswoŋ nloŋ ŋgaà yì mə,

‘Mə̀ lɛ sɨ yə nɨ̂ M̀màꞌàmbi a tswe a mbìi mə a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨ̀tsɨ̀m; tsǒ mə à tswe a mbɛ̀ɛ̀ àbo mə yî màꞌà aa, kaa m̀bə ǹtɨɨ̀ gha ɨ waꞌà ka ntsɨgɨnə bə̂.

²⁶Ma mùu ajàŋ, ǹtɨɨ̀ gha ɨ tswe nɨ̀ nɨ̀dorə̀, mə̀ tɨgə̀ ŋ̀ghaa nɨ nɨ̀dorə;

tâ ǹjyǎnû yà tâ ɨ̀ tswe ntɨgə nyuꞌutə nɨ̂ ŋ̀kàꞌa yìi mə Nwî à lɛ ŋkàꞌà aà,

²⁷Ǹloŋ mə kaa ò ka yǐ waꞌǎ ntɨɨ̀ gha màꞌàtə̀ tâ ɨ̀ tswe a alaꞌa bɨ̀ku bɨ bə̂ àa bə̂

kaa mbə ò waꞌà kɨ̀ m̀maꞌatə ŋgàŋàfàꞌâ ghò yìi mə à fâ ɨ̀bɨ̀ɨnû yi a mbo wò aa, tâ à bwɛ bə̂.

²⁸Ò dɨ̀ꞌɨ̀ mə̂ mânjì yìi mə mbə mə̀ tsyâ ghu ntswe ntɨ̀ɨ̀ aa a mbo mə̀;

ò kà ghɨ̀rə tâ ǹtɨɨ̀ gha tâ ɨ̀ luu nɨ nɨ̀dorə a noò yìi mə mə̀ tswe a nsi miꞌi wò aà.’

²⁹“Bɔɔ bɨ maà, m̀bə mə̀ tse ghàà a mbo bù tsiꞌì nɨ̀ nsi nɨ̀ nsi nloŋə tâtsə̂ yiꞌinə̀, David. À lɛ ŋkwo bɨ kɨ̂ ǹtwiŋə yi, nɨ̀syɛ̂ ni nɨ kɨ̂ ǹtswe faà ǹzi nyweꞌe siì. ³⁰David à lɛ mbə ŋ̀gàŋntoò Nwì ŋ̀kɨ nzi mə Nwì à lɛɛ̀ ŋ̀kaꞌa a mbo yu mə yu Nwî yu ka yǐ tswesə mu David yî mɔ̀ꞌɔ ghu aləŋə nɨfɔ̀. ³¹David à lɛ nyə annù yìi mə Nwì à lɛ ntswe nɨ̂ ŋghɨ̀rə aa, m̀bɔŋ tâ à fɛꞌɛ mbòòntə̀, ǹtɨgə ŋghaa nloŋ a ajàŋ yìi mə Kristo, Àyɔꞌɔ̀ Nwi wa, à ka yǐ yweenə nɨ nɨ̀wo, tâ Nwì tâ à waꞌà yi maꞌàtə̀ tâ à tswe a alaꞌa bɨ̀ku bɨ bə̂, kaa waꞌà kɨ̀ mbii mə tâ ǹjyǎnû yì ɨ̀ bwɛ aa bə̂. ³²Nwì a ywèènsə̀ mə̂ Yesu ma ghû nɨ nɨ̀wo. Bìꞌì bɨ tsɨ̀m bìꞌì yə̂ yi nɨ miꞌì miꞌi a ajàŋ yìi mə à lɛ nyweenə nɨ nɨ̀wo aà. ³³Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, Nwì à kɔ̀ꞌɔ̀sə yi a ǹdəŋ, a adɨgə nɨfɔ, ǹtswesə yi a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ yu Taà yì nî màꞌà, m̀fa Àzwì Nwî yìi mə à lɛ ŋkàꞌà mə yu ka yǐ fa aa ghu mbô. Àyoo ya mə nɨ̀ yə ŋ̀kɨ yuꞌu a koò aa, à bə aa Àzwì Nwî ma yâ mə Kristo à swìꞌi a nu bìꞌì. ³⁴Ǹloŋ mə David yumbɔŋ kaa à lɛ ŋwaꞌà a aburə kɔꞌɔ ŋghɛ̀ɛ̀, yumbɔŋ à lɛ mbàŋnə̀ ǹswoŋ mə,

‘M̀màꞌàmbi à swòŋə a mbo M̀màꞌàmbî ghà:

Tswe a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ mə̀ nî màꞌà,

³⁵ǹyweꞌe a noò yìi mə mə̀ ka ghɨ̀rə tâ ŋ̀gàŋkɨ̂bàâ jo tâ ɨ̀ bəŋ ntɨgə mbə tsǒ àkəꞌə ntɛtɛ mɨ̀kòrə̂ mô.’

³⁶“Ma mùu ajàŋ, a bɔŋ mə tâ baIsrael bɨtsɨ̀m tâ bɨ naŋsə nzi mə Nwì à lə̀ə̀ mə̂ Yesu ma ghû mə nɨ̀ lɛ ŋkwèèntə̀ a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ aa nɨ̂ M̀màꞌàmbi bo bɨ̀ Àyɔꞌɔ̀ Nwì.”

³⁷Bə̀ bya bo yùꞌù mə̂ laà, ànnù ya a sô ǹtɨɨ̀ waa, ɨ luu nɨ̂ àjəŋnə̀, bo tɨgə̀ m̀betə Peta bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋntoo jǐ mɔꞌɔ jya mə, “Bɔɔ bɨ maà biꞌi, m̀bə bìꞌì tɨgə̀ ŋghɨrə aa mə akə ɛ?”

³⁸Peta a kwiꞌi a mbo bo mə, “Nɨ̀ bəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ muu, ŋ̀kwɛrə ŋkì bu bɨtsɨ̀m nɨ̂ ɨ̀kǔm Yesu Kristo, tâ Nwì à liꞌinə ɨbɨ̂ ghuu, ŋ̀kɨ ntəŋə ghuu nɨ̂ Àzwì Nwî. ³⁹Ma yu ànnù à nɨ̂ ànnù yìi mə Nwì à lɛ ŋkàꞌà a mbo bù bo bɨ̀ a mbo bɔɔ̀ buu, a mbo bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ tswe a sàꞌa aghaꞌà, bo bɨ̀ a mbo ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə Taà yìꞌì Nwîŋgɔ̀ŋ a twǒŋ mə à zi a mbɛ̀ɛ yu aà.”

⁴⁰Peta à lɛ ntɨgə mbu nswoŋ ɨnnù jî ghàꞌàtə̀ a mbo bo a ajàŋ yìi mə bo lɛ nyuꞌu ŋ̀kɨ nyə aa, ǹdɨꞌɨtə nɨ̂ waa nswoŋə nɨ mə, “Tsuꞌu nɨ̀ àtû yuu a mbo nɨ̀wàà nɨ bə̂ buà bìi mə à nɨ bə̀ bî bɨ aà.” ⁴¹Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bɨ lɛ nyuꞌu ànnù yìi mə Peta à lɛ swoŋ aa, m̀bii, ŋ̀kwɛrə ŋkì. Bə̀ bìi mə bɨ lɛ ŋkwɛrə ŋkì maa njwi aa bɨ lɛ mbə ntsùꞌù ji tarə̂, ǹdùù waa ma bû ɨ tɨgə̀ ŋ̀kuꞌusə ŋghotə̂ bɔɔ bɨ Kristo byâ. ⁴²Ǹlɔgɨnə maa njwi bo lɛ nnɨŋ atû yaa nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə ŋgǎŋntoo jya ɨ lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ aa, ǹnaŋsə nyəgə, m̀boonsə wa bo ntswê ŋ̀ghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù jyaa nɨ̂ àbo yì mɔꞌɔ a mûm ŋ̀ghòtə, m̀batə nɨ̂ abaa ŋkurə bo bɨtsɨ̀m, ŋ̀kɨɨ ntsaꞌatə nɨ̂ Nwî bo bɨtsɨ̀mə̀.

Àjàŋ yìi mə bɔɔ bɨ̂ Kristo lɛ sɨ tswe aà

⁴³Ngǎŋntoò Kristo jya bo lɛ sɨ ghɨ̀rə ɨ̀nnǔtsyâmbô bo bɨ̀ ɨ̀nnù jî yɛ̌yɛrə, ma yû a ghɨrə̀ mə tâ nɨ̀bɔꞌɔ nɨ̀ tswa bə̂ bɨ̀tsɨ̀mə̀. ⁴⁴Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ nnɨ̀ŋ ntɨɨ̀ waa a nu Yesu aa, bɨ lɛ mbòònsə̀ waa, ŋ̀ghotə nɨ̂ waa ntswe nɨ̂ àdɨgə yî fùùrə̀, m̀boonsə nɨ̂ ǹjoò jyaa, àyoò yaa a bə yi mɔꞌɔtə̂. ⁴⁵Bo lɛ sɨ fèntə nɨ̂ ɨ̀dɨgə nsyɛ̂ jyaa bo bɨ̀ ǹjoo jìi mə bo lɛ ntswe nɨ ju aa, ǹzi mfakə nɨ̂ ŋ̀kabə yìi mə bo fentə njoò jyaa jya ghu aa, a mbo bə̀ bìi mə bɨ lɛ sɨ boŋ nɨ̂ njoo aà. ⁴⁶Bo bɨtsɨ̀m lɛ sɨ ghɛ̀ɛ̀ nɨ ndâmàꞌanwì tsiꞌì ǹjwî tsɨ̀m, m̀batə nɨ̂ àbaa a mɨlaꞌa bo, ǹyatə nɨ̂ mɨ̀jɨ̂ myaa ǹjɨ ndorɨtə nɨ̂ ǹtɨɨ̀ waa tsɨ̀m; ⁴⁷ŋ̀ghaꞌasə nɨ̂ Nwî, bə̀ bɨ̀ tsɨ̀m bɨ kɔŋə̀ nɨ̂ waa. M̀màꞌàmbi a lɛ sɨ yweensə nɨ̂ bə̀, ŋ̀kuꞌusə nɨ̂ ǹdùù waa ghu tsiꞌì ǹjwî tsɨ̀m.

A ajàŋ yìi mə Peta bo Jɔn lɛ ghùrə mbwenkə aà

¹Peta bo Jɔn lɛ sɨ kɔꞌɔ ŋghɛɛ a ndâmàꞌanwì a noò ǹtsàꞌàtə Nwì, a nɨ bɨ̀nòò bi tarə a siꞌinə a njwi yì mɔ̀ꞌɔ; ²Bə̀ lɛ mbèꞌè ŋû yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə à lɛ mbwenkə nlɔgɨnə a atoꞌo aa nzì nɨ ghu. Bɨ lɛ sɨ zì maꞌatə nɨ mbwenkə ma ghû tsiꞌì ǹjwî tsɨ̀m a tsǔbùꞌu ndâmàꞌanwì wa yìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ Ntsǔbùꞌu yî m̀bɔ̀ŋ mbɔŋ aà mə tâ à tswe ghu ntɨgə nlɔntə nɨ̂ ŋ̀kabə a mbo bə̀ bìi mə bɨ lɛ sɨ zi a ŋkuu a ndâmaꞌanwì aà. ³M̀bwènkə̀ wa à yə̀ mə̂ Peta bo Jɔn bo zî ŋghəə kɨ kuu a ndâmàꞌanwì ǹlɔntə ŋkabə a mbo bo. ⁴Peta bo Jɔn bo tɛꞌɛ miꞌì myaa ghu nu nswoŋ mə, “Ka nlìì nɨ̂ yiꞌi.” ⁵A tɨgə̀ ǹtɛꞌɛ miꞌì mi a nu bo ǹtɨgə ŋwaꞌatə nɨ mə bo ka fa ŋkabə a bo yu. ⁶La Peta a swoŋ ghu mbo mə, “Kaa mə sɨ nɨ silva kə̀ nɨ gold tswê, lâ mə̀ ka bàŋnə fa ayoo yìi mə mə̀ tswe nɨ yu aà: Mə̀ swǒŋ a mbo wò nɨ̂ ɨ̀kǔm Yesu mu Nazareth mə tâ ò bɨɨnə ŋka ntəə.” ⁷À swòŋ mə̂ ma mùu ajàŋ, ǹtswa nɨkwɛɛ nɨ mbwenkə wa nì màꞌà a bɨɨ̀nə̀ ǹtəə. Mɨ̀kàꞌâ mi bo bɨ̀ miꞌi mɨ mɨkòrə̂ mi mɨ burə̀ ǹtɨɨ mbə ajàŋ yìi mə mbə a tɨgə̀ ǹtəə tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀. ⁸A lɨ m̀bɨ̀ɨ̀nə̀ ǹtəə, ǹlo ntɨgə ntəə nyoŋə waa bo bo tɨgə̀ ŋ̀kuu ŋghɛɛ a ndâmàꞌanwì. A tɨgə̀ ǹlɨtə ntəə ŋghaꞌasə nɨ̂ Nwî. ⁹Bə̀ bɨ̀ tsɨ̀m bɨ yə̂ yi a ajàŋ yìi mə à lɛ sɨ təə ŋghɛɛ ŋghaꞌasə nɨ̂ Nwî aà. ¹⁰Bɨ̂ yə̂ yi, ǹzi mə à nɨ ŋù wa mə à lɛ sɨ tswe wa Ǹtsǔbùꞌu ndâmàꞌanwì yî bɔ̀ŋ mbɔŋ ǹlɔɔ nɨ̂ ŋ̀gabə aà; ànnù a burə̀ ǹtɨgə ntsya waa tsiꞌì tsyà a nyə̂ ànnù yìi mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ ghu nu aà.

Ànnù yìi mə Peta à lɛ nswoŋ a ndâmàꞌanwì aà

¹¹Tsǒ mə ŋù wa a lɛ nyòŋ ǹtɨgə mbanə nɨ njɨ̌m Peta bo Jɔn aa, bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bɨ lɛ ntɨgə nywunə nzi mbòòntə̀ a mbɛ̀ɛ̀ bo wa nɨ potico yìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ yì Solomon aà, mɨ̀tsyɛ̂ myaa mɨ burə̀ m̀burə tsiꞌì bùrə̀. ¹²Peta à yə̀ mə̂ ma mùu ajàŋ, ŋ̀ghaa a mbo bə̀ bya ǹswoŋ mə, “BàIsrael, nɨ yɛrə ǹloŋ annù yuà laa a ya? Nɨ lìì yiꞌi laà laa a ya? Nɨ̀ mɔ̀ɔ̀ntə mə bìꞌì ghɨrə annù ma yû aa nɨ̂ àdàꞌâ yiꞌi, kə̀ nɨ̀ laà ŋ̀kɨ mɔɔntə mə bìꞌì ghɨrə mə tâ ŋù ghû bɨɨnə ŋka ntəə aa nloŋ mə mɨ̀nnǔ miꞌi mə tsinə aa ɛ? ¹³Nwìŋgɔ̀ŋ bɨ̀ Abraham nɨ Isaac nɨ Yakob, Nwìŋgɔ̀ŋ bɨ̀ taà yiꞌinə̀, à ghàꞌàsə Ŋgàŋàfàꞌâ yì Yesu yìi mə nɨ̀ lɛ nlɔ̀gə̀ yi mfa mə bɨ̀ zwitə, ntuu yi a nsi Pilato, ka mə Pilato à lɛ nlɔ̀ɔ̀ mə yu màꞌàtə̀ yi tâ ghɛɛ yi aà. ¹⁴Nɨ̀ tuù Mu Nwì yìi mə à laa màŋsə̀, mɨ̀nnû mi mɨ tsinə̀ aà, ǹswoŋ mə tâ bɨ̀ baŋnə mfa ŋû yìi mə à zwitə ŋû aa a mbo bù. ¹⁵Nɨ̀ zwitə̀ Ŋû yìi mə a fa ntswêntɨ̀ɨ̀ a mbo bə̀, Yesu yìi mə Nwì à lɛ nyweensə nɨwo aà. Bìꞌì nɨ bɨ̀yəfə nɨ̂ ànnù ma yû. ¹⁶Ŋù ghulà mə nɨ̀ yə, ŋ̀kɨ nzi yi aa, a ghɨ̀rə̂ Ɨ̀kǔm Yesu, a ghɨ̀rə̂ àjàŋ yìi mə à nɨ̌ŋ ǹtɨɨ̀ yi a nɨ Ɨ̀kǔm Yesu aa, mə tâ à tswe nɨ mɨ̀tɨ̀ɨ̀. A ghɨ̀rə àbìintɨɨ yìi mə ŋù ghû à tswe nɨ yu nloŋ Yesu aa mə tâ à tɨɨ, m̀burə naŋsə ntɨɨ a ajàŋ yìi mə nɨ̀ yə a tswə̂ a nsi miꞌi bu bɨ̂tsɨ̀m laà aà.

¹⁷“Bɔɔ bɨ maà, lâ tsɨ̂tsɔ̀ŋ mə̀ zi mə nɨ̀ lɛ ŋghɨ̀rə annù yìi mə nɨ̀ lɛ ŋghɨ̀rə aa tɨ̀ zî, a ajàŋ yìi mə bɨ̀saꞌa bɨ àlaꞌà buu bɨ lɛ ŋghɨ̀rə aà. ¹⁸Lâ ànnù yìi mə Nwì à lɛ ŋghɨ̀rə̀ ŋ̀gǎŋntoò ji tsɨ̀m ɨ foò nswoŋ tsiꞌì tɛ̀tɛ̀ aa, mə Àyɔꞌɔ̀ Nwì wa à tswe nɨ̀ nyə̂ ŋ̀gɨꞌɨ aa, à nɨ yu mə a kɨ̀ mə̂ m̀fɛꞌɛ mbòòntə̀ aà. ¹⁹Tsǒ mə a bə ma mùu ajàŋ aa, a bɔŋ mə mə tâ nɨ̀ bəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ muu, m̀bu mbɨ̀ɨ̀ fu a mbɛ̀ɛ Nwì, tâ à yɛꞌɛ ɨbɨ̂ ghu nlɔꞌɔsə ²⁰tǎ tâ M̀màꞌàmbi à ghɨrə tâ mɨ̀ntɨɨ̀ muu mɨ̀ fwɛtə, tâ à kɨ ntoo Ayɔꞌɔ̀ Nwì wa yìi mə à lɛɛ̀ ǹtsɔꞌɔ aa, a mbo bu, làꞌa Yesu ²¹yìi mə à tswe nɨ̀ ntswe a aburə ɨ yweꞌe a nòò yìi mə Nwì à ka yi naŋsə ɨ̀nnù, ɨ ghɨ̀rə tâ m̀bi ɨ̀ bu mbɔ̀ŋ fu tsiꞌì a ajàŋ yìi mə ɨ̀ lɛ mbə a mbìì aà, ɨ ghɨ̀rə tâ ɨ̀nnù tsɨ̀m ɨ̀ kɨ mfɛꞌɛ mbòòntə̀ a ajàŋ yìi mə ŋgǎŋntoo Nwî jìi ɨ lɛ mfa mɨbɨ̀ɨ̀ mɨ nû myaa a mbo Nwì ɨ lɛ nswoŋə a ŋguꞌu aà. ²²Moses à lɛ nswoŋ mə, ‘M̀màꞌàmbi Nwìŋgɔ̀ŋ à ka yi ghɨ̀rə tâ ŋ̀gàŋntoò Nwì tâ à fɛꞌɛ a tɨ̂tɨ̀ɨ̀ bɔɔ bɨ maà buu tsǒ mə̀. Nɨ̀ ka yǐ kɨ yuꞌunə nìi, ɨ kɨ ghɨ̀rə̀ nɨ̂ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə a swoŋə aà. ²³Ŋù yìi mə à sɨ annù yìi mə ŋgàŋntoò Nwì ma ghû a swoŋ aa yuꞌu aa, a kuꞌunə mə tâ bɨ̀ zwitə, m̀fiꞌisə yi a tɨtɨ̀ɨ bə̀ bɨ Nwî.’ ²⁴Ŋ̀gǎŋntoo Nwî tsɨ̀m, ǹlɔgɨnə a nu Samuel ŋ̀ghɛɛ nyweꞌe nɨ bìi mə bɨ lɛ nyòŋ ghu njɨ̀m aa, bɨ lɛ ŋghàà ǹswoŋ ɨnnǔ njwi mà jû. ²⁵Nɨ̀ nɨ bɔɔ bɨ ŋgǎŋntoo Nwî, Nwì à lɛ ŋkɨ ŋwarə akàà ya bo bɨ̀ bɨ̀taà buu aa nloŋ atû yuu. Nwì à lɛ nswoŋ à mbo Abraham mə, ‘Mə̀ ka yi nɨŋ mbɔɔnə a atu ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ mu ŋù ntsɨ̀m fàa nsyɛ ɨ yòŋə̀ aa a njɨ̌m bɔɔ̀ buu.’ ²⁶Nwì à tsɔ̀ꞌɔ̀ mə Ŋgàŋàfàꞌâ yì, a ajàŋ yìi mə à lɛ nswoŋ aa, m̀foo ntoo yi a mbo bù, a nnɨŋ mbɔɔnə a nu bù, a ŋghɨ̀rə mə tâ ŋù ǹtsɨ̀m a tɨtɨ̀ɨ bù tâ à bəŋ ntɨɨ̀ yi, m̀maꞌatə ɨnnù jî bɨ jìi mə a ghɨ̀rə̀ aà.”

¹Bo kà mə̂ aa ŋghaa laa a mbo bə̀ bya, ŋ̀gǎŋmàꞌa Nwì bo bɨ̀ tamândoo ŋgǎŋmbɛ̂ ǹdâmàꞌanwì nɨ baSadukai zî ntsitə waa ²Ǹtɔ̀ŋâ waa ɨ lɛ sɨ lwǐ a nu Peta bo Jɔn ǹloŋ mə bo lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ nɨ̂ ànnù Nwî a mbo bə̀ bya, ǹswoŋə nɨ a mbo bo mə Yesu à lɛ nyweenə nɨwô, ma la a bə mə bə̀ ka yǐ kɨɨ yweenə nɨwô. ³Bo lɛ ntswa Peta bo Jɔn; tsǒ mə̂ à lɛ mbə noò ŋ̀kwɛ̂fɔ̀ aa, bɨ tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ nnɨŋə waa a ndâtsaŋ, ǹləə mə tâ àbɛ̀ɛ̀ fuꞌu. ⁴Lâ bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bìi bɨ lɛ nyuꞌu nɨghàà nɨ Nwî nya aa, bɨ lɛ bii annu ma yâ. Ǹdùu mbâŋnə̀ tsɨ̂tsɔ̀ŋ ɨ tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ tsǒ ǹtsùꞌù ji ntaà.

⁵Àbɛ̀ɛ̀ fùꞌù mə̂, bɨ̀saꞌa bɨ alaꞌa byaa nɨ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ alaꞌa abɔ̀ꞌɔ ŋgǎŋdɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ bɨ ghotə̀ ǹtswe a Yerusalem ⁶bo bɨ̀ Annas, Ŋ̀gàŋmàꞌanwì yî ŋwè, nɨ Kaifas, nɨ Jɔn nɨ Alexander nɨ bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ a ŋgwɛ̀ꞌɛ ŋ̀gàŋmàꞌanwì yî ŋ̀wè aà. ⁷Bo ghòtə̀ mə̂ ǹtswe, ǹlɔgə Peta abɔ̀ꞌɔ Jɔn ǹtɛꞌɛ a tɨtɨ̀ɨ bo, m̀betə waa mə, “Nɨ̀ kɨ̀ ghɨ̀rə ànnù ya aa nɨ mɨ̀dàꞌà mɨ wo, kə̀, nɨ̀ kɨ̀ ghɨ̀rə aa nɨ ɨ̀kǔm wo aa ɛ?”

⁸Àzwì Nwî a kuu nluu a ntɨɨ Peta, a swoŋ a mbo bo mə, “Bɨ̀saꞌa bɨ alàꞌà nɨ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ alaꞌà, ⁹Bɛɛ mə nɨ̀ tɨ betə yiꞌi nɨ ɨ̀nnù sii aa nloŋ ànnù yî sɨgɨ̀nə̀ yìi mə bìꞌì ghɨrə a nu m̀bwɛ̀nkə̀ wa aa, bɛɛ nɨ̀ tɨ lɔ̀ɔ̀ aà ǹzi a ajàŋ yìi bìꞌì tsya mbɔ̀ŋ ŋ̀ghɨ̀rə̀ tâ ŋù ghû tɨɨ aa, ¹⁰a bɔŋ mə tâ ŋù ǹtsɨ̀m, nɨ bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ tswe a Israel, a kuꞌunə mə tâ nɨ̀ zi mə bìꞌì ghurə ŋû ghû mə nɨ̀ yə a təə a tɨtɨ̀ɨ bù laa, nɨ̀ Ɨ̀kǔm Yesu Kristo Mû Nazareth yìi mə nɨ̀ lɛ ŋkwèèntə̀ a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀, yu wa yìi mə Nwì à lɛ nyweensə nɨwo aà.

¹¹‘À nɨ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀ ya mə bǔ bɨbɔɔ bɨ nda nɨ̀ lɛ ntuu aa, mə ɨ̀ bə̀ŋ mə̂ ǹtɨgə ŋgɔ̀ꞌɔ̀ nɨ̀buu yì ŋ̀wè.4.11: Ps. 110.1’

¹²Kaa ŋù tsù kaa sɨ̀ ghu tswe mə mbə bɨ tsyâ ghu njɨ̀m ǹyweenə, ǹtsyastə Yesu Kristo, ǹloŋ mə kaa ɨ̀kùm yî tsu kaa ɨ sɨ̀ fàa atu nsyɛ tswə̂ a tɨtɨ̀ɨ bə̂ mə Nwì à fa mə mbə ɨ tse yweensə yiꞌinə̀.”

¹³Ànnù lɛ ntsya waa a ajàŋ yìi mə bo lɛ nyə ataŋə ntɨɨ yìi mə Peta nɨ Jɔn lɛ sɨ ghàà ghu aa, a lɛ mburə ghaꞌa waa tsiꞌì ghàꞌà ǹloŋ mə bo lɛ nzi mə bo lɛ mbə aa tsiꞌì bə̀ bɨ adàŋə̀ àdàŋə̀ bìi mə kaa bɨ lɛɛ̀ ŋ̀waꞌǎ a ndâŋwàꞌànə̀ ghɛɛ aà. Lâ bô yə̀ mə̂ laà aa, ŋwaꞌatə mə Peta bo Jɔn lɛ mbaa mbə aa ŋgàŋəkòrə̀ Yesu. ¹⁴Lâ a ajàŋ yìi mə bɨ lɛ nyə ŋû wa yìi mə bo lɛ ŋghùrə̀ a təə a mbɛ̀ɛ bo aa, kaa bə̀ bya kaa bɨ waꞌà nɨ ànnù yî àdàŋ a ŋghàa bù ǹtswe. ¹⁵Bo lɛ ntɨgə nswoŋ a mbo Peta nɨ Jɔn mə tâ bo fɛꞌɛ wa ndâ ǹsaꞌa mɨ̀saꞌa, bo fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂, bɨ tɨgə̀ ŋ̀ghaanə bo nɨ bo ¹⁶ǹswoŋ mə, “Bìꞌinə̀ ka ghɨ̀rə̀ mə akə nɨ̀ bə̀ buà aa ɛ? Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m fàa Yerusalem bɨ zi mə bo ghɨrə alènsə̀ yî wè, kaa m̀bə bìꞌinə̀ waꞌǎ annù ma yû tuù. ¹⁷Lâ a ŋghɨ̀rə mə tâ ànnù ma yû tâ waꞌà lò bu nsɛɛnə ŋghɛɛ a tɨtɨ̀ɨ bə̀, a bɔŋ mə tâ bìꞌinə̀ ghaantə waa, ŋ̀waꞌasə nswoŋ mə tâ bo tsuu ànnù a mbo ŋù tsù burə bǔ kɨ swoswoŋ nɨ ɨ̀kǔm Yesu.”

¹⁸Bo ghàànə̀ mə̂ laà, ǹtwoŋə waa, ǹghaa a mbo bo ŋwaꞌasə nswoŋ mə tâ bo tsuu annù yî tsu burə bǔ kɨ ghaghàà, kə̀ kɨ dɨ̀ꞌɨ̀ nɨ ɨ̀kǔm Yesu. ¹⁹Lâ Peta nɨ Jɔn kwiꞌi a mbo bo mə, “A ka zi tsiꞌì bù mə, a nsi miꞌi Nwì, a kuꞌunə aa a nyuꞌunə bù kə̌ Nwî lɛ; ²⁰Lâ a ŋghɛɛ nɨ ŋ̀gàâ yìꞌì, bìꞌì tswe nɨ̀ ŋ̀kà ǹswoŋ aa tsiꞌì ànnù yìi mə bìꞌì yə ŋkɨ yuꞌu aà.” ²¹Bo bù mə̂ ŋ̀kaꞌatə waa, m̀maꞌatə waa mə tâ bo ghɛɛ waa; kaa ŋwaꞌà àjàŋ yìi mə mbə bo nɨ̂ŋ ɨ̀saꞌa a nu bo aa zî, ǹloŋ mə bə̀ bɨ̀ tsɨ̀m lɛ sɨ ghaꞌasə nɨ̂ Nwî ǹloŋ annù ya yìi mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ aà. ²²Ɨ̀lòò ŋû waa yìi mə bo lɛ ŋghùrə̀ nɨ ànnù yî àyɛ̌yɛrə aa ɨ lɛ ntsyàtə mɨghum mi nɨkwà.

²³Bɨ màꞌàtə̀ mə̂ waa, bo lô ŋ̀ghɛɛ a mbɛ̀ɛ bɨ̀lɨ̂m byaa nswoŋ annù yìi mə bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bo bɨ̀ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ alaꞌa bɨ lɛ nswoŋ a mbo bo aà. ²⁴Bo yùꞌù mə̂, ŋ̀ŋɛntə njǐ jyaa a ndəŋ bo bɨ̂tsɨ̀m, ǹtsaꞌatə Nwî ǹswoŋ mə, “M̀màꞌàmbi yìi mə à kɔ̀ꞌɔntsɨrə aa, ǹnàŋsə̂ àbùrə̀ bô ǹsyɛ nɨ̀ mɨ̀yàà nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ŋ ǹjoò tsɨ̀m jìi mə ɨ tswe ghu aa, ²⁵Wò yìi mə ò lɛ ŋghɨ̀rə̀ taà yìꞌì David, ŋ̀gàŋàfàꞌâ ghò a ghaà ǹswoŋ ànnù yìi mə Àzwì Nwî a lɛ lɛnsə gho mbo aa mə,

‘Mɨ̀ntɔŋ muu mɨ lwì, nɨ̀ kwɛɛ̀ nɨ̀ mɨ̀ntɨɨ̀ muu aa a ya aa ɛ, bɨ̂tɨzi Nwî?

Ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ bə̂, nɨ kwàꞌàtə̀ nɨ̂ ɨ̀nnǔ dàŋə̀ àdàŋə̀ a atu bù aa a ya?

²⁶Bɨ̀fɔ̀ bɨ mbi bù bɨ taŋtə nû yàà bo bɨ̀

bɨ̀saꞌa bɨ ɨlaꞌa, ànnù yaa bo a bə yǐ mɔꞌɔ,

ǹzi a nto M̀màꞌàmbi bo bɨ̀ Àyɔꞌɔ̀nwì wâ.’

²⁷Tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋ Herod nɨ Pilato a bɔꞌɔ nɨ bɨ̀tɨ̀zî Nwî bo bɨ̀ bàIsrael bɨ̀ lɛ ŋghotə fàa a mûm àlaꞌa, ǹtaŋ mɨnàŋ a atu Yesu ŋ̀gàŋàfàꞌâ gho yìi mə à laa maŋsə̀ aa, m̀bə yu wa yìi mə ò lɛ nyɔꞌɔ aa, ²⁸a ŋghɨ̀rə̂ ànnù yìi mə ò lɛ ŋkàꞌà nɨ̂ àdàꞌà yo, ǹlə̀ə̀ mə a ka yi fɛ̀ꞌɛ̀ aà. ²⁹M̀màꞌàmbî, yə la tsɨ̂tsɔ̀ŋ a ajàŋ yìi mə bɨ kàꞌàtə̀ nɨ̂ yiꞌi aà, fa atàŋəntɨɨ a mbo bìꞌì, ŋ̀ghɨrə tâ ŋ̀gǎŋfàꞌâ jo ɨ̀ ghaa nɨ̂ mɨ̀dàꞌà, ³⁰tâ ò ghɛnsə abo yo ŋghɨ̀rə̀ tâ àdàꞌà yo tâ ghurə bə̂, ŋ̀ghɨrə ɨlènsə ɨnnù a bɔꞌɔ nɨ ɨ̀nnǔ tsyâmbô nɨ̂ ɨ̀kǔm Mu gho Yesu yìi mə à laa màŋsə̀ aà.”

³¹Bo màŋsə̀ mə a ntsàꞌàtə Nwì laà, àdɨgə̀ ya yìi mə bo lɛ ŋghotə ghu aa a tsɨ̂gɨ̀nə̀, Àzwì Nwî a kuu nluu a ntɨɨ bo, bo ghaà ǹswoŋə ànnù Nwî tsiꞌì nɨ̂ àtàŋəntɨɨ̀.

Ayoo bɔɔ bɨ Kristo a bə yi mɔꞌɔ

³²Ànnù bə̀ bya bìi mə bɨ lɛ nnɨŋ ntɨɨ waa a nu Yesu Kristo aa, a lɛ mbə tsiꞌì yǐ mɔꞌɔ, ǹtɨɨ̀ wa ɨ bə yǐ mɔꞌɔ, kaa ŋù nɨ̀bò yî tsù kaa a waꞌà lò ǹswoŋ mə àyoo yi à nɨ tsiꞌì yi bə̂. Bo lɛ mbòònsə njoò jyaa, ayoo yaa a tɨgə̀ m̀bə tsiꞌì ayoo mɔꞌɔ̀. ³³Ŋ̀gǎŋtoo Yesu jya ɨ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì a ghàa tsiꞌì nɨ̂ àdàꞌà yî wè ǹswoŋ nɨ̂ àjàŋ yìi mə bo zi tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ mə M̀màꞌàmbi Yesu à ywèènə nɨ nɨ̀wo aà. Ɨ̀bɔ̀ŋ Nwî ɨ lɛ tswe a mbo bo bɨ̂tsɨ̀m, m̀fa nɨ̂ àdàꞌà a mbo bo. ³⁴Kaa ŋù tsù kaa à lɛ ŋwaꞌà a tɨtɨ̀ɨ bo tswe mə à lɛ sɨ boŋ ayoò, ǹloŋ mə bo bɨ̂tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ ntswe nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə nsyɛ kɨ̀ nɨ̂ mɨ̀laꞌa aa, bo lɛ mfèèŋkə̀, ǹlɔgə ŋkabə yìi mə bɨ fee ghu aa, ³⁵nzì nnɔŋsə a mɨkòrə ŋgǎŋtoo Kristo jya, bo tɨgə̀ ǹlɔgə nyàtə̀ a mbo bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi bɨ lɛ sɨ bɔŋə ayoo aà.

³⁶Ma mùu noò, Joseph, mə bɨ lə njwe yi a Cyprus, a bə ŋù ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ Levi, ŋ̀gǎŋntoo Kristo jya ɨ tswê ɨ̀kǔm yi nɨ Barnabas aa (njiꞌì ɨ̀kùm ma ghû ɨ bə mə, Mu yìi mə a ləꞌətə ntɨɨ bə̂ aà) ³⁷a kɨ̂ m̀fee adɨgə nsoo yi, ǹlɔgə ŋkabə ya yìi mə à lɛ mfee ghu aa, nzì nnɔŋsə a mɨkòrə ŋgǎŋntoo Kristo jyâ.

Ànnǔ Anania bo Safira

¹Lâ ŋù yî mɔ̀ꞌɔ, ɨ̀kǔm yi ɨ bə Anania, bô ŋ̀gwɛ̂ yì, Safira lɛ mfèe adɨgə nsyɛ̂ yaa. ²Bo fèè mə̂, Anania a fiꞌitə̀ ŋ̀kabə̀ àdɨ̀gə̀ ya ǹlə̀ə̀, ŋ̀gwɛ̂ yì wa a kɨ̂ ǹzi, à fìꞌìtə̀ mə̂ ǹləə aa, ǹtɨgə nlɔgə àbùgə ŋkabə ya ŋghɛ̀ɛ̀ ǹnɔŋsə a mɨkòrə ŋgǎŋntoo Kristo jyâ. ³Lâ Peta a betə̀ yi mə, “Ànania, a ghɨ̀rə̂ àkə̀ ò maꞌàtə̀ Satan a kuu a ntɨɨ wò ŋ̀ghɨrə ò swoŋ àbǎŋnənnù a mbo Àzwì Nwî, a ajàŋ yìi mə ò fìꞌìtə abùgə ŋkabə adɨgə ya nlə̀ə̀ aa ɛ? ⁴M̀bɔŋ tâ ò fee adɨgə ya, tɨgə a lɛ mbə aa à yô aa ɛ? Nòò wa mə ò fèè mə̂ aa, ŋ̀kabə ya mə ò fèe ghu aa, ɨ waꞌà kɨ̂ m̀bə aa tsiꞌì yò aa ɛ? A tɨgə̀ ǹlo ŋghɨ̀rə akə mə tâ ò waꞌatə ma yû àjàŋ annù a ntɨɨ wò aa ɛ? Kaa ò sɨ̌ abǎŋnənnù aa a mbo bə̀ swoŋə̀, ò tswɛɛ ɨ̀bǎŋnənnù aa a mbo Nwì.” ⁵Anania à yùꞌù mə annù ma yû, ŋ̀wo a nsyɛ ŋkwo. Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ nyuꞌu aa, nû jyaa ɨ swerə̀ siꞌi siꞌi. ⁶Bɔɔjɔ̀ŋ bɨ zî ǹlɨm akû yi ya ǹtɨgə nlɔgə mfɛ̀ꞌɛ̀ ŋghɛɛ ntwiŋə.

⁷Bɨ̀nòò ghəə kɨ tsyà bi tarə, ŋ̀gwɛ̂ yì a zî, kaa waꞌà annù yìi mə a fɛꞌɛ aa zî. ⁸Peta a swoŋ ghu mbo mə, “Mə̂mbà, naŋsə nswoŋə ghâ, nɨ̀ kɨ̀ fèê àdɨ̀gə nsyɛ̂ yùu ya aa nɨ̂ ǹdùu ŋkabə kɨ̀kyɛ̀ aa ɛ?” A swoŋ mə, “Ɨ̀ɨ̀ŋə, àa tsiꞌì ǹdùù yìi mə bìꞌì kɨ̀ fèe ghu aà.”

⁹Peta a tɨgə̀ ǹswoŋ ghu mbo mə, “A ghɨ̀rə̂ àkə̀ mə tâ bû ǹdoò ghò taŋtə a kwàꞌànə Azwǐ Mmàꞌàmbi aa ɛ? Yə̂ mɨkòrə̀ mɨ bə̂ bìi bɨ twìŋ mə̂ ǹdoo ghò aà, bo biì a ntsǔndâ, bo ka kɨɨ bèꞌè gho fɛ̀ꞌɛ̀ nɨ wò.” ¹⁰À kɨ̂ m̀burə wo tsiꞌì maa noò a nsi mɨkorə Peta ŋ̀kwo. Bɔɔjɔ̀ŋ bya bɨ̂ kùù mə̂, ǹyə mə à kwò mə̂ aa, ǹtɨgə ŋkɨ mbeꞌe yi mfɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹtwiŋ a mbɛ̀ɛ ndoò yì. ¹¹Nɨ̀bɔꞌɔ nɨ̀ wè nɨ lɛ mburə tswa ŋghotə bɔɔ bɨ Kristo bɨtsɨ̀m bo bɨ̀ bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ nyuꞌu annù ma yû aà.

Ɨ̀nnù jî yɛ̌yɛrə bo bɨ̀ ɨ̀nnǔtsyâmbô

¹²Ŋ̀gǎŋntoo Kristo jya ɨ lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ nɨ̂ ɨ̀nnù jî yɛ̌yɛrə bo bɨ̀ ɨ̀nnǔtsyǎmbo a tɨtɨ̀ɨ bə̀. Ŋ̀gǎŋmbii Kristo jyâ ɨ̀ tsɨ̀m ɨ lɛ sɨ bòòntə̀ wa a ntsǔmbùꞌù yìi mə bɨ lɛ nsɨ twoŋ nɨ Ǹtsǔbùꞌù Solomon aà. ¹³Kaa tsiꞌì mə tâ ŋù tsù yìi mə à lɛ waꞌà ŋû nɨ̀bò wàà bə aa tâ à tswe nɨ̂ àtàŋə ntɨɨ a nzi ŋkuu wa mûm ŋ̀ghotə̂ yàà, ka mə bo lɛ sɨ swoŋ nɨ̂ ɨ̀nnù jî sɨgɨ̀nə̀ ǹloŋ ŋghotə̂ bɔɔ bɨ Kristo ma yû aa. ¹⁴Lâ ǹdùù bə̂ bìi mə bɨ lɛ sɨ nɨ̂ŋ nɨ̂ ntɨɨ̀ waa a nu M̀maꞌambî Yesu aa ɨ lɛ sɨ kùꞌùsə̀ ghaꞌatə nɨ̂ ghàꞌàtə̀ ŋ̀ghɛɛ nɨ mbìì; ǹnɔ̀ɔ mbâŋnə̀ bo bɨ̀ yì bâŋgyɛ̀ ɨ zî ǹkuu ŋ̀kuꞌusə nɨ̂ ǹdùù waa. ¹⁵Ɨ̀nnù jya jìi mə ŋgǎŋntoo Kristo jya ɨ lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ aa, ɨ ghɨrə̂ bə̀ tɨgə̀ beꞌe nɨ̂ ŋ̀gàŋmɨghɔ̀ɔ̀ m̀fɛꞌɛ nnɔ̀ŋsə̀ nɨ a bɨ̂ndômânjì a nɨ mɨkuu bo bɨ a nɨ bɨ̀matà, ta bɛɛ mə Peta a tɛꞌɛ tɨ tsyǎ tsyǎ, àlɨləŋə̂ yi a wô a nu bǐ mɔꞌɔ. ¹⁶Bə̀ lɛ sɨ kɨɨ nlo nɨ mum ɨlaꞌa jìi mə ɨ lɛ ntswe a mbɛ̀ɛ̀ Yerusalem aa mfɛ̀ꞌɛ̀ ǹzi nɨ̂ ŋ̀gàŋmɨghɔ̀ɔ̀ bo bɨ̀ bə̀ bìi mə bɨ lɛ ntswe nɨ̂ ɨ̀zwì jî bɨ̂ aa, ǹzì bɨ ghurə̀ nɨ̂ waa bɨ tsɨ̀mə̀.

A ajàŋ yìi mə bɨ lɛ tswa ŋgǎŋntoo Kristo ǹnɨŋ a atsaŋ aà.

¹⁷Ǹgàŋmàꞌa Nwì yî ŋwè bo bɨ̀ ŋ̀gàŋəkòrə̂ ji, jìi mə ɨ lɛ ŋkɨ bə ŋgǎŋ ghotə baSadukai bìi mə bɨ lɛ tswe maa nɨkurə aa, lɛ nluu nɨ̂ àghə̀ꞌə̀nə̀ ǹloŋ ŋgǎŋntoo jyâ; ǹtɨgə nlɔɔ ŋghɨ̀rə̂ ànnù a nu bo. ¹⁸Bo lɛ ntɨgə ntswa ŋgǎŋntoo jya ŋghɛ̀ɛ̀ ǹnɨŋə waa a ndâtsaŋə̀. ¹⁹Lâ a ghɨrə̀ m̀bə nɨ̂tugə angel M̀màꞌàmbi a zî ŋ̀ŋaꞌa ɨbàꞌa ndâtsaŋ ya m̀fiꞌisə waa, nswoŋ mə, ²⁰“Nɨ̀ ghɛɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹtəə a mûm ǹdâmàꞌanwì ŋkɛꞌɛnə annù tsɨ̀m nloŋ ntswêntɨ̀ɨ̀ yî mfii yuà mə. ²¹Bo yùꞌù mə̂ laà, àbɛ̀ɛ̀ a fuꞌu, bo tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ wa a ndâmàꞌanwì tsiꞌì a tɨ̀tugə tɨ̀tugə, ŋ̀ka ndɨꞌɨ nɨ̂ ànnù Nwî a mbo bə̀ ghu.”

Ŋ̀gàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè a zî bo bɨ̀ ŋ̀gàŋəkorə̂ jɨ tsɨ̀m twoŋə̀ ǹghòtə bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ àlaꞌa baYuda bɨtsɨ̀m, ta tâ ŋ̀gǎŋSenendrio tsɨ̀m tâ bɨ̀ boontə. Bɨ bòòntə̀ mə̂, ntoo bə̂ mə tâ bo ghɛɛ mfiꞌi ŋgǎŋntoo jya wa ndâtsaŋ zi nɨ ju. ²²Ŋ̀gǎŋfàꞌà jya mə bɨ lɛ ntoo aa ɨ ghɛ̀ɛ̀ mə̂, ŋ̀ghɛɛ kaa waꞌa ŋgǎŋntoo jya wa a ndâtsaŋ yə̂, ǹtɨgə mbu mbɨ̀ɨ̀ ǹswoŋ mə: ²³“Bìꞌì ghɛɛ nyə bɨ naŋsə̀ m̀fɨɨŋkə ɨ̀bàꞌa ndâtsaŋ jyâ tsɨ̀m, ŋ̀gǎŋmbɛ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀ ɨ kɨ̂ ǹtəəntə ghu mbɛ nɨ mɨ̀ntsù mɨ ɨ̀bùꞌù myâ. Bìꞌì ghɛɛ̀ ŋ̀ŋaꞌa ndâtsaŋ ya kaa waꞌà ŋû ghu bâŋnə̀ yə̂.” ²⁴Tamândoò ŋ̀gǎŋmbɛ̂ ǹdâmàꞌa Nwì bo bɨ̀ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌanwì bo yùꞌù mə̂ laà, ànnù a tsyâ waa, bo tɨgə̀ ŋ̀waꞌa mə kə̀ ma yû ànnù ka yǐ bə aa mə akə lɛ. ²⁵Ŋù yî mɔꞌɔ a zî ǹswoŋ a mbo mə, “Bə̀ bya mə nɨ̀ kɨ̀ nɨ̌ŋ a atsaŋ aa bo təə a mûm ǹdâmàꞌanwì ǹdɨꞌɨ nɨ̂ ànnù a mbo bə̀.” ²⁶Tamândoo wa bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋbɛ̂ ǹdâmàꞌanwì jya bo ghɛ̀ɛ̀ ǹlɔgə waa tsiꞌì à bɔɔ̀ bɔɔ, kaa waꞌà bə nɨ̂ mɨ̀dàꞌà lɔgə̀ bə̂, ǹloŋ mə bo lɛ sɨ bɔꞌɔ nɨ mə mbə bə̀ bɨ tumtə̀ waa nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀. ²⁷Bo tswà mə̂ waa nzi nɨ bu, ǹtɛꞌɛ wa a nsi Senendrio. Ŋ̀gàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè a betə̀ waa mə ²⁸“Tɨgə bìꞌì kɨ̀ baa nswoŋ a mbo bù, ŋ̀kwantə mə tâ nɨ̀ tsuu annù nɨ̂ ɨ̀kǔm ŋû ghû kɨ dɨ̀ꞌɨ̀ aa ɛ? Yə nɨ̀ a ajàŋ yìi mə ànnù ya mə nɨ dɨ̀ꞌɨ̀ aa, a bàŋnə̀ mə nsɛɛnə a Yerusalem tsɨ̀m! Tɨgə nɨ lɔ̀ɔ̀ aà ǹnɨŋə̀ àləə ŋû ghû a atu bìꞌì?” ²⁹Lâ Peta bo ŋgǎŋntoo jǐ mɔꞌɔ jya bo kwiꞌi mə, “A bɔŋ a nyuꞌunə Nwì ǹtsyatə bə̂.” ³⁰Nwìŋgɔ̀ŋ Ta bɨ̀ bɨ̀taà biꞌi à lɛ nyweensə Yesu wa yìi mə nɨ̀ lɛ ŋkwèèntə̀ yi a atibàŋnə̀bàŋnə̀ ǹzwitə yi aà. ³¹Nwì a lɛ ŋŋɛntə yi a ndəŋ ntswesə yi a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ yu nî màꞌà, a tɨgə̀ bə̂ Ŋ̀gàŋntsyàsə bə̀ ŋ̀kɨ mbə Ŋgàŋyweensə bə̀, ɨ ghɨrə mə tâ bàIsrael tâ bo bəŋkə mîntɨɨ̀ myaa tâ Nwì à liꞌinə ɨfansənnù jyaa. ³²Bìꞌì nɨ bɨ̀yəfə nɨ̂ ɨ̀nnù ma jû, Àzwì yî Làà yìi mə Nwì à fa a mbo bə̀ bìi mə bɨ yuꞌunə nìi aa a kɨ̂ m̀bə ayəfə.

³³Bo yùꞌù mə laà mɨ̀ntɔ̂ŋ myaa mɨ lwî, bɨ lɔɔ̀ mə bɨ zwitə ŋgǎŋntoo jyâ. ³⁴Lâ ŋù baFarɨsai yî mɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bo ŋ̀gàŋSenendrio, ɨ̀kǔm yi ɨ bə Gamaliel, ǹdɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə Moses yìi mə bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bɨ lɛ sɨ yuꞌunə aa, a təə̀ a ndəŋ ǹswoŋ bɨ ghɨrə̀ ŋ̀gǎŋntoo jya fɛꞌɛ̀ a abɛɛ a nɨ mû àtɨɨ noò. ³⁵Bo fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂, a swoŋ a mbo ŋgǎŋSenendrio bya mə, “BaIsrael, nɨ̀ tsyɛsə ghuu nɨ̂ ànnù yìi mə nɨ lɔ̀ɔ a ŋghɨ̀rə̀ a nu bə̀ buà aà. ³⁶À kɨ̀ lɛ mbə a noò mɔꞌɔ Tadeous a bɨɨ̀nə̀ ǹswoŋ mə yu nɨ ŋù yì ŋwè yî tsù, m̀bâŋnə̀ jî mɔꞌɔ tsǒ ŋkhɨ̀ ji nɨ kwà, ɨ ghɛɛ̀ ǹtsitə yi. Lâ bɨ yî ǹzwitə yi, bə̀ bya mə bɨ lɛ sɨ yòŋə̀ ghu njɨ̀m aa bɨ sɛ̀ɛ̀nə̀ waa, kaa ŋ̀ghòtə̂ yì ya kaa ɨ waꞌà nɨ̂ ànnù yî tsu fɛꞌɛ̀. ³⁷À ghə̀ mə tɨ bə a noò ǹjɨ̀m, Judas, mu baGalilea, a kɨ̂ mfɛꞌɛ yìi ŋgaa, wa noò ǹsəŋ bə̂, ŋ̀ghɨrə ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ ɨ kɨɨ̀ ǹyoŋə ghu njɨ̀m. Judas ma ghû à lɛ ŋkwo, ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ bya mə ɨ lɛ sɨ yòŋə̀ nìi laa ɨ lɛ ŋkɨ nsɛɛnə waa. ³⁸A ŋghɛ̀ɛ a nɨ yuà ànnù, mə̀ swǒŋ a mbo bù mə tâ nɨ̀ tsuu ànnu yî tsu a nu bə̀ bû lǒ ghɨ̀rə̀ bə̂, tâ nɨ̀ fiꞌisə abô yuu a nu bo. M̀bə ànnù yìi mə bo lɔ̀ɔ ŋghɨ̀rə aa, a bə aa ànnù yìi mə a kàꞌa ŋùmɨ̀sɔ̀ŋ boŋ a ka wò. ³⁹Lâ bɛɛ a bə yìi mə ànnù yìi mə bo lɔ̀ɔ ŋghɨrə aa, a lo aa a mbo Nwì boŋ kaa mbə nɨ̀ waꞌà mânjì a mbo bo kɨɨ bə̂. M̀bə nɨ̀ ghaꞌa ghuu a nu bo boŋ mbə a tɨgə̀ m̀baŋnə mfɛ̀ꞌɛ̀ mə nɨ to aa bǔ bɨ̀ Nwì.”

⁴⁰Gamaliel à ghàà mə̂ laà, baSenendrio bya bɨ yuꞌù àdɨꞌɨtə̀ yi yâ, ǹtwoŋə ŋgǎŋntoo jya ɨ kuu nzi, bo ghɔɔ̀ waa, ǹswoŋ a mbo bo ŋkwantə mə tâ bo tsuu ànnù nɨ̂ ɨ̀kǔm Yesu bu kɨ dɨ̀ꞌɨ̀ bə̂; ǹtɨgə mmaꞌatə waa mə tâ bo ghɛɛ waa. ⁴¹Ŋ̀gǎŋntoo jya bo fɛꞌɛ̀ wa a tɨtɨ̀ɨ baSenendrio jya, ǹtɨgə ndorə ŋghɛɛ nloŋ mə Nwì à lɛ nlèntə̀ waa nyə mə bo kuꞌunə a ŋkwɛrə ǹdɨ̀rə̀tu ǹloŋ ɨ̀kǔm Yesu aà. ⁴²Bo fɛ̀ꞌɛ̀ ŋ̀ghɛɛ nɨ̂ m̀bìì ǹtɨgə ndɨꞌɨ nɨ̂ bə̂, ǹsɛɛnsə nɨ̂ ǹtɔɔ yì nsɨgɨ̀nə̀ ǹswoŋə nɨ a mbo bo mə Yesu à nɨ yu wa yìi mə Nwì à yɔ̀ꞌɔ̀ aà, tsiꞌì ǹjwî tsɨ̀m, a mûm ǹdâmàꞌanwì bo bɨ̀ a mɨlaꞌa bə̂.

A ajàŋ yìi mə bɨ lɛ ntsɔꞌɔ bə̂ bi sàmbaa mə tâ bɨ̀ ka nlentə nɨ̂ ŋ̀gǎŋgɨꞌɨ aà

¹Ma mùu noò, ǹdùu ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu ɨ lɛ sɨ ghaꞌatə ŋghɛɛ nɨ̂ m̀bìì. Àyɔ̀ŋə̀ a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ a tɨtɨ̀ɨ bo, baYuda bìi mə bɨ lɛ sɨ ghàà nɨghàà nɨ Grikia aa bo lɛ sɨ ghààntə̀ nɨ̂ baYuda bìi mə bɨ lɛ ntswe a ndùgə̀ ǹloŋ mə kaa bɨ lɛ sɨ waꞌà nɨ̂ bɨ̀kwìꞌì bɨ bâŋgyɛ̀ byaa lêntə̀ a mfa myaa mɨjɨ̂ bo bɨ̀ ǹjoò tsɨ̀m jìi mə bɨ lɛ sɨ yàtə̀ a njwî tsɨ̀m aà. ²Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù jya nɨ̀ghûm ǹtsò baa ɨ lɛ ŋghotə ŋgǎŋyəgə̂nnù jya ji mɔꞌɔ ɨ̀ tsɨ̀m, ǹswoŋə a mbo bo mə, “Kaa a sɨ̀ bɔ̂ŋ mə tâ bìꞌinə̀ maꞌatə a nswoŋə ànnù Nwî m̀baŋnə ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀ka nyatə mɨjɨ̂. ³Bɔɔ bɨ maà, a kuꞌunə mə tâ nɨ̀ lentə a tɨtɨ̀ɨ bù, ǹtsɔꞌɔtə mbâŋnə̀ ji sàmbaa jìi mə bɨ beentə nɨ̂ waa, tâ à bə bə̂ bìi mə bɨ luu nɨ̂ Àzwì bo bɨ̀ nɨ̀ mɨ̀tsyɛ̀, tâ bìꞌinə̀ fa ɨfàꞌà ma ghû a mbo bo. ⁴Bìꞌinə̀ ka bàŋnə fa ɨbɨ̀ɨnû yìꞌinə̀ tsɨ̀m a ntsàꞌàtə Nwì bo bɨ̀ a nswoŋə ànnù Nwî.”

⁵Ànnù ma yû a lɛ mbɔŋ a nu bə̀ bya bɨ̀ tsɨ̀m, bo tɨgə̀ tsɔꞌɔ Stephen, ŋù yìi mə à lɛ nluu nɨ̂ àbìintɨɨ bo bɨ̂ Àzwì Nwî, nɨ Philip, nɨ Prochorus, nɨ Nicanor, nɨ Timon, nɨ Parmenas, nɨ Nicolaus, mu baAntiokia yìi mə a lɛ ntɨgə bəŋ mbə ŋû baYuda aà. ⁶Bɨ lɛ twoŋ bə̂ ma bû, ǹtɛꞌɛ waa a nsi ŋgǎŋtoo Kristo jya, ǹnɔ̀ŋsə̀ mbo a atu bo, ntsaꞌatə Nwî a atu bo. ⁷Ànnù Nwî a lɛ ntɨgə nsɛɛnə ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì, ǹdùu ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu a Yerusalem ɨ kuꞌùsə̀ ŋ̀ghaꞌatə tsiꞌì ànnù, ǹgǎŋmàꞌa Nwì jî ghàꞌàtə̀ ɨ nɨ̂ŋ mɨ̀ntɨɨ̀ myaa a nu Kristo ntɨgə yuꞌunə nɨ̂ ànnù yi.

⁸Stephen yìi mə à lɛ nluu nɨ̂ ɨ̀bɔ̀ŋ bo bɨ̂ mɨ̀dàꞌà mɨ Nwî aa, à lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ nɨ̂ ɨ̀nnǔtsyâmbo bo bɨ̂ ɨ̀lènsə̀ jî wè a tɨtɨ̀ɨ bə̀. ⁹Lâ bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ lɛ nlɔ̀gɨ̀nə̀ ŋ̀ka nlɨgɨtə nɨ̂ ànnù yìi mə Stephen à lɛ sɨ swoŋə ŋkɨɨ ŋghɨ̀rə̀ aà; bɨ lɛ mbə bǎndâŋghòtə baYuda (yìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ yì bə̀ bìi mə bɨ fɛꞌɛ a ndâbùꞌù aa), ǹlo a Cyrene bo bɨ Alexandria. Ma buù bə̀ nɨ bî mɔꞌɔ bìi mə bɨ lɛ nlò a Cilicia bo bɨ̀ a Asia aa, bɨ lɛ nlɔ̀gɨ̀nə̀ ǹtɨgə nyɔŋə bo bɨ̀ Stephen. ¹⁰Lâ Azwì Nwì a lɛ mfa mɨ̀tsyɛ̀ a mbo Stephen nɨ mânjì yìi mə à lɛ ghàà m̀burə ŋkutə mɨ̂ntsǔ myaa. ¹¹Bo tɨgə̀ ŋ̀ŋeꞌesə ŋghɛɛ ntotə bə̂ mə tâ bɨ̀ swoŋ mə, “Bìꞌì lɛ nyuꞌu a ghàà nɨ nɨ̀ghàà nɨ atsaꞌa mbə̀gɨ̀tə̀ nɨ̂ Moses bo Nwì ghu.” ¹²Bo ghɨrə̀ bə̀ bo bɨ̀ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ alaꞌa, nɨ ŋ̀gǎŋdɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ lwîsə̀ ntɔ̀ŋ ŋ̀ghɛɛ tswa Stephen ǹlɔgə ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ ghu a nsi baSenendrio ¹³ǹlɔɔ bə̂ mə tâ bo zi mbə bɨ̂yəfə, ŋ̀ghɨrə bo fɛꞌɛ̀ ǹtəə ǹtswɛɛ ɨbǎŋnənnù ǹswoŋ mə, “Ŋù ghuà a ghàà mɨghàà mî bɨ, m̀bəgɨtə nɨ̂ àdɨ̀gə̀ Nwî yû bo bɨ nɔ̀ŋsə̀ ghu. ¹⁴Ǹloŋ mə bìꞌì lɛ nyuꞌu a swoŋə̀ nɨ mə Yesu mu baNazareth wa a ka yi sàꞌa adɨgə yû, ɨ kɨɨ kwensə bɨ̂nɔ̀ŋsə̀ bya mə Moses à lɛ mfa a mbo bìꞌinə̀ aà.” ¹⁵Bə̀ bya bɨ̀tsɨ̀m mə bɨ lɛ ntswe wa ndâ Senendrio aà, bɨ lɛ ŋghəə kɨ lə̀ntə̀, ǹyə ǹsi Stephen ɨ bəŋ ntɨgə mbə tsǒ nsi angel.

A ajàŋ yìi mə Stephen à lɛ nswoŋ ànnù Nwî a mbo baSenendrio aà

¹Ŋ̀gàŋmàꞌa Nwì yî ŋwè a betə̀ Stephen mə, “Àa tsiꞌì ànnùnɨ̂ ŋkoŋ mə bɨ swoŋ laà lɛ?” ²Stephen a swoŋ mə, “Yuꞌutə̂ nɨ̀ bɨ̂taà nɨ bɔɔ bɨ maà, Nwì yìi mə a ŋwèènə̀ aà, à lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ ǹtsiꞌi taà yiꞌinə̀ Abraham, wa a noò wa mə à lɛ ntswe a Mesopotamia aa, maà noò kaa a burə tɨ̀ a Haran ka ǹtswe, ³ǹswoŋ ghu mbo mə, ‘Màꞌàtə alaꞌà yuu bo bɨ̀ ŋ̀gwɛ̀ꞌɛndâ ghô, m̀fɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ̀ a adɨgə yìi mə mə̀ ka fɨ̀gɨ̀tə̀ a mbo wò aà.’7.3: Gen. 12.1⁴A tɨgə̀ maꞌatə alaꞌa baKaldea, ŋ̀ghɛɛ ntɨgə ntswe a Haran. Taà yì à lɛɛ̀ ŋ̀kwo, Nwì a ghɨrə̀ yi a fɛꞌɛ̀ ǹzi fàa alaꞌa yuà mə nɨ̀ tswe ghu tsɨ̂tsɔ̀ŋ aà. ⁵Kaa Nwì kaa à lɛ ŋwaꞌa adɨgə nsyɛ ghu mbo fa mə tâ à bə̂ yi bə̂; kàa tsiꞌì mû àdɨ̀gə̀ yìi mə à ghàꞌàtə mbə ntɛꞌɛ̀ àkòrə̂ yi ghu aa bə̂. Lâ Nwì à lɛ ŋkàꞌà mə yu ka yǐ fa alaꞌa mà yû ghu mbo tâ tɨgə mbə̂ à yi bo bɨ̀ à yi bɔɔ̀ bi bìi bɨ ka yǐ yòŋ ghu njɨ̀m aà, ka mə a lɛ sɨ bə maà noò kaa a waꞌà nɨ mu tswe aà. ⁶Nwì à lɛ nswoŋ ghu mbo aa mə, ‘m̀fòrə̀ yì ɨ̀ ka yǐ ghɛɛ bə bɨ̂gɨ̀ɨ̀ a alaꞌa badàŋ tâ bɨ̀ ghɨrə waa nɨ̂ ɨ̀bùꞌû jyaa, ɨ dɨ ŋgɨꞌɨ a mbo bo ɨlòò ŋkhɨ̀ ji nɨ kwà.’ ⁷Nwì a swoŋ mə, ‘Lâ mə̀ ka yǐ nɨŋ ɨsaꞌa a nu bə̀ bìi mə bo ka yǐ ghɨ̀rə̀ waa nɨ̂ ɨ̀bùꞌù aà, a yi tɨ bə a njɨ̀m boŋ bo ka yi fɛ̀ꞌɛ zǐ mmii gha fàa adɨgə laà.’7.7: Gen. 15.13,14⁸Nwì a lɛ ŋwàrə akàà bo Abraham ǹləə annǔ ŋŋètə bɔɔ mbâŋnə̀ tsǒ alènsə̀. Abraham a jwe Isaac ǹtɨgə ŋŋetə yi a nɨ̂ ǹjwi ji nɨfwaà. Isaac a jwî Yakob, Yakob yìi ŋgaa a tɨgə̀ ǹjwe bɨ̂tà bɨ ŋgwɛ̀ꞌɛ̀ biꞌinə̀ bya nɨ̀ghûm ǹtsò baà.

⁹“Bɨ̀tabê biꞌinə̀ bɨ lɛ ntswe nɨ̂ àghə̀ꞌə̀nə̀ a nu Joseph, m̀fee yi a alaꞌa Egipto, lâ Nwì a tswə̂ bo yu, ¹⁰m̀fiꞌi yi a mûm ŋ̀gɨꞌɨ, m̀fa mɨtsyɛ ghu mbo ŋghɨrə Pharoah M̀fɔ̀ baEgipto a kɔŋə̀ yi ǹtɨgə ghɨrə a bə Gûmnàà, ǹtɨgə nsaꞌa nɨ̂ àlaꞌa baEgipto bo bɨ̀ ndâ Pharoah ntsɨ̀m. ¹¹Ǹjì ɨ̀ lɛ ŋkuu a alaꞌa baEgipto tsɨ̀m bo bɨ̀ a alaꞌa Cana, ǹnɨŋ ŋgɨꞌɨ yì ŋ̀wè a nu bə̀, ŋ̀ghɨrə bɨ̀taà biꞌinə̀ bɨ tɨgə̀ ǹlɔɔ nɨ̂ mɨ̀jɨ kɨkaŋ. ¹²Yakob a yuꞌu mə mɨjɨ mɨ lɛ tswe a alaꞌa baEgipto, ǹtoo bɨ̂taà biꞌinə̀ ghu a ŋgaa yî ǹtsyàmbìì. ¹³Bo bù mə̂ ŋ̀ghɛɛ ghu a ŋgaa yìi ɨ̀ yòŋtə aa, Joseph a ghɨrə̀ bɔɔ bɨ maà bi bɨ zî yi, ŋ̀kɨ ŋghɨrə Pharoah a zî ŋgwɛ̀ꞌɛ̀ yì. ¹⁴Joseph a swoŋ mə tâ bɨ̀ ghɛɛ ntwoŋ taà yì Yakob bo bɨ̀ ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ yǐ ntsɨ̀m, ɨ̀tu bə̂ mɨghum mi sàmbaa ntsò ntaà. ¹⁵Yakob a sɨgə ŋghɛ̀ɛ̀ a alaꞌa baEgipto, ǹyi ŋkwo ghu, yubɔŋ bo bɨ̀ bɨ̀taà biꞌinə̀, ¹⁶bo kwò mə̂ ghu, bɨ bèꞌè ɨ̀kû jyaa ŋkɔꞌɔ nɨ ju a Shechem, ǹtwiŋə waa wa nɨsyɛ̀ nya mə Abraham a lɛ nyuu nɨ ŋkabə a mbo bɔɔ bɨ Hamor a Shechem aà.

¹⁷“Lâ nòò à kà mə̂ ŋ̀kuꞌu mə tâ Nwì tâ ghɨrə ànnù yìi mə à lɛ ŋkàꞌà a mbo Abraham aa, ǹdùù bə̂ biꞌinə̀ a alaꞌa Egipto ɨ burə̀ ŋ̀ghaꞌàtə tsiꞌì ghàꞌatə̀ ŋ̀ghɛɛ nɨ̂ m̀bìì ¹⁸ǹyweꞌe a noò yìi mə mfɔ̀ yî mɔꞌɔ yìi mə kaa à lɛ ŋwaꞌà Joseph zi aa, à lɛ ŋkɔꞌɔ ntɨgə nsaꞌa nɨ̂ àlaꞌa baEgipto. ¹⁹A lɛ ntaŋə mɨ̂nàŋ a atu bə̂ biꞌinə̀, ǹdɨ ŋgɨꞌɨ a nu bɨ̀taà biꞌinə̀ ǹtswa nɨ̂ waa nɨ̂ àdàꞌà mə tâ bo meꞌe bɔɔ̀ byaa a abɛɛ mə tâ bɨ̀ kwokə. ²⁰À lɛ mbə aa ma mùu noò mə bɨ lɛ njwe Moses, a burə̀ m̀bə tsiꞌì mu yìi mə à lɛ mbɔŋ a yə ŋkɨ bɔŋ a nsi miꞌi Nwì aà. Bɨ lɛ ŋkoꞌo yì a ndùgə bo a nɨ bɨ̀sàŋ bi tarə̀. ²¹Nòò wa yìi mə bɨ lɛ nlɔ̀gə̀ yì a ndùgə bo mfɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹləə a abɛɛ a adɨgə dàŋ aa, mu Pharoah yî màŋgyɛ̀ a lɔgə̀ yi nɨ mû yì ǹtɨgə ŋkoꞌo yi. ²²Bɨ lɛ ndɨ̀ꞌɨ̀ yi nɨ mɨ̀tsyɛ̀ mɨ baEgipto mɨ tsɨ̀m, a naŋsə̀ ǹzi nɨghàà tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀ ŋ̀kɨɨ ŋghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù jî wè jî wè.

²³“Nòò yìi mə Moses à yì mə mbə ɨlòò mɨghum mi nɨkwà aa, ŋ̀waꞌatə mə yu ghɛɛ ghantə bɔɔ bɨ maà bi, bɔɔ bɨ baIsrael. ²⁴À ghɛ̀ɛ̀ mə̂, ǹyə ŋû baEgipto a kâ ŋ̀ku nɨ mu maà yì yî mɔ̀ꞌɔ. À yə̀ mə̂ laa, ŋ̀ghɛɛ a ŋkwiꞌinə̂, ǹtswa ŋû baEgipto wa ŋkù ǹzwitə nloŋ ŋgɨꞌɨ ya yìi mə à lɛ sɨ nɨŋ a nu mu maà yì ŋù baIsrael wa aà. ²⁵À lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ laa ŋwaꞌatə nɨ mə bɔɔ bɨ maà bi bɨ ka zi mə Nwì ka kwɛtə tâ yù fiꞌi waa wa a mûm ŋ̀gɨꞌɨ̀, lâ kaa bo waꞌà zî. ²⁶Àbɛ̀ɛ̀ fùꞌù mə a zî ǹyə bɔɔ baIsrael bî mɔꞌɔ bɨ kâ ǹyɔŋə, a lɔɔ̀ mə yu fààtə̀ waa tǎ tâ bo tsuu kɨ yɔ̀ŋə̀, ǹswoŋ mə, ‘Bɨ̀sû bâ, nɨ̀ tsuu kɨ to, tɨgə nɨ̀ laa mbə bɔɔ bɨ ma aa ɛ?’ ²⁷Lâ ŋù wa yìi mə à lɛ nlɔ̀gɨ̀nə̀ fɨkɔ̀rə̀ fya aa, a tiì Moses lɔ̀ꞌɔ̀sə̀ m̀betə ghu mbo mə, ‘A gho aà a lə̀ə wò mə ta ò tɨgə mbuꞌutə yiꞌi ŋkɨɨ ntsɔꞌɔtə nɨ̂ mɨ̀saꞌà miꞌi aa ɛ? ²⁸O bù ǹlɔɔ aa nzwìtə mə̀ tsǒ mə ò kɨ̀ zwìtə ŋû baEgipto wa a yɔɔ aa ɛ?’7.28: Exod. 2.14²⁹À kwìꞌì mə̂ laà, Moses a fɛꞌɛ̀ wa alaꞌa baEgipto ŋ̀khə ŋghɛ̀ɛ̀ a alaꞌa Midia ǹtɨgə ntswe ghu nɨ̂ ŋ̀gɨ̀ɨ̀, ǹjwe bɔɔ mbâŋnə̀ ghu bi baà.

³⁰“Ɨ̀lòò mɨghum mi nɨkwà ɨ̂ tsyà mə̂, angel Nwìŋgɔ̀ŋ a zî ǹtsiꞌi Moses, ǹtswe a mum àtsùgə ɨti yìi mə mɔꞌɔ ɨ lɛ sɨ bərə ghu aa, a ntaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ wa a mbɛ̀ɛ̀ ǹtaꞌa Sinai. ³¹Moses à yə̀ mə̂, ànnù a burə̀ ǹtsya yi, a ghɛ̂ntə a ntəə ghu mbɛ̀ɛ̀ ta naŋsə lèntə̌ yə. À kà mə̂ aa ŋghɛɛ ghu nyuꞌu njì M̀màꞌàmbi a swoŋ mə, ³²‘Mə̀ nɨ Nwìŋgɔ̀ŋ bɨ̀ taà buu, Nwɨ̀ŋgɔ̀ŋ Abraham, yì Isaac, nɨ yì Yakob.’7.32: Exod. 3.6 Moses yùꞌù mə̂, nû yì ɨ swerə̀, a tɨgə̀ m̀benə baꞌà bàꞌà; kaa a waꞌà nɨ̂ ǹtɨɨ bu ntswe a lèntə̂ àdɨ̀gə̀ yâ. ³³M̀màꞌàmbi a swoŋ ghu mbo mə, ‘Tsɔꞌɔtə ntam jo jyâ, ǹloŋ mə àdɨ̀gə̀ yuà mə ò təə ghu aa, à nɨ̂ àdɨgə nsyɛ yî làà maŋsə. ³⁴Wa mə̀ lìì mə̂ ǹyə mbuu ŋgɨꞌɨ yìi mə bə̂ ba a alaꞌa baEgito bɨ yə aà. Mə̀ yùꞌû àjàŋ yìi mə bo yə̀ꞌə ŋgɨꞌɨ yàà aa, ǹsɨgə nzi a fiꞌi bo wa mûm ŋ̀gɨꞌɨ̀. Zì faà la tsɨ̂tsɔ̀ŋə̀. Mə̀ ka too gho a alaꞌa baEgito.’7.34: Exod. 3.5,7,8,10

³⁵“À lɛɛ̀ ŋ̀kɨ mbə aa tsiꞌì Moses ma ghû mə bɔɔ bɨ maà yì lɛ ntuu, m̀betə ghu mbo mə, ‘A gho aà a lə̀ə wò mə tâ ò tɨgə mbuꞌutə yiꞌi ŋkɨɨ ntsɔꞌɔtə nɨ̂ mɨ̀saꞌà miꞌi aa ɛ?’ mə Nwì à lɛɛ̀ ǹtoo mə tâ ghɛɛ ŋka nsaꞌa nɨ̂ bɔɔ baIsrael, ɨ kɨɨ fiꞌisə waa a mûm ŋ̀gɨꞌɨ̀. Angel wa mə à lɛ nzì ǹtsiꞌi yi wa mûm àtsùgə ŋ̀gɛ̀ɛ̀ mə a lɛ sɨ khɨ aa, a tswê ghu mbo, ŋ̀kwɛtə nɨ̂ yi. ³⁶À nɨ Moses ma ghû mə à lɛ ghɨ̀rə ɨlensə ɨnnù bo bɨ̀ ɨ̀nnǔtsyâmbo a alaꞌa baEgipto bo bɨ̀ wa Mɨyaa yî m̀bagɨtə bo nɨ a antaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀ a atû ɨ̀lòò mɨghum mi nɨkwà. ³⁷À nɨ Moses ma ghû mə à lɛ nswoŋ a mbo bɔɔ baIsrael mə, ‘Nwì à ka yǐ ghɨ̀rə tâ ŋ̀gàŋtoò yì yî mɔ̀ꞌɔ tsǒ mə̀ tâ bu mfɛ̀ꞌɛ̀ a tɨtɨ̀ɨ bɔɔ bɨ maà buu aà.’7.37: Deut. 18.15³⁸À nɨ yu mə à lɛ ntswe bo bɨ̀ ŋ̀ghòtə̂ bɔɔ baIsrael bya wa antaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀ ŋ̀kɨ tswe bo bɨ̀ bɨ̀taà biꞌinə̀, a bɔ̀ꞌɔ angel wa mə à lɛ ŋghàà ghu mbo a ntaꞌa Sinai aà. À lɛ ŋkwɛrə ntoò Nwì yìi mə ɨ fa ntswêntɨ̀ɨ̀ a mbo bə̀ aa, a mfa a mbo bìꞌinə̀.

³⁹“Lâ bɨ̀taà biꞌinə̀ bɨ lɛ ntuu a yuꞌunə yi, ǹtuu yi, ŋ̀kwensə ntɨɨ̀ waa, m̀bəŋ m̀bu tɨgə nlii nɨ̂ m̀bɨ̀ɨ̂ waa fu a alaꞌa baEgipto; ⁴⁰ǹtɨgə nswoŋ a mbo Aaron mə, ‘Ghɨ̀rə bɨ̂nwì m̀fa a mbo bìꞌì tâ bɨ̀ ka ŋghɛɛ nɨ a mbìi bìꞌì, ǹtsyasə nɨ̂ yiꞌi. Kaa bìꞌì sɨ̌ annù yìi mə a ghɨrə Moses ghû yìi mə à lɛ ntsyàsə̀ yiꞌi bìꞌì fɛꞌɛ̀ a alaꞌa baEgipto aa zî.’7.40: Exod. 32.1⁴¹Bo tɨgə̀ m̀bɔɔ fɨ̂ŋkobə fɨ bə tsǒ mû m̀bɔ̀ŋ ma mùu noò, ǹtɨgə nzwitə nɨ̂ naà m̀maꞌa nɨ̂ fɨ̀ŋkobə mà fû ghu, ǹtɨgə ndorɨtə nloŋ fɨ̂ŋkobə mà fû mə bo lɛ naŋsə nɨ̂ m̀bô myaa aà. ⁴²Laà, Nwì a tuù waa, m̀maꞌatə waa mə tâ bo fa ɨbɨ̀ɨ nû waa, ǹtɨgə ŋghaꞌasə nɨ̂ ǹtsǔ ntsò yìi mə ɨ tswe a aburə aà, ma yû a yôŋ aa ajàŋ yìi mə bɨ ŋwaꞌanə a mûm àŋwàꞌànə ŋgǎŋtoo Nwì aà:

‘Nɨ̀ lɛ mbaa nzwitə nɨ̂ naà a mmàꞌa mə̀ ghu

wa atû ǹdùu ɨlòò jya mɨ̀ghum mi nɨkwà mə nɨ̀ lɛ ntswe ghu wa antaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀ aa ɛ, baIsrael?

⁴³Tɨgə nɨ̀ lɛ sɨ bèꞌè aa ǹtàŋ nwî Molok bo bɨ̀ fɨ̀ŋjɔ̀ŋ fɨ nwî Refən,

mɨ̀ŋkobə mìi mə nɨ̀ lɛ nnaŋsə mə nɨ kɨ mii aà;

ma mùu ajàŋ, mə̀ ka fiꞌi ghuu ɨ ghɨ̀rə tâ nɨ̀ fɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ̀ a mbii alaꞌa baBabilon.’7.43: Amos 5.25-27

⁴⁴“Ǹtàŋ wa mə ɨ lɛ sɨ fɨ̀gɨ̀tə̀ nɨ mə Nwì a tswe bo bɨ̀ bə̀ bi aa, ɨ lɛ ntswe a mbo bɨ̀taà biꞌinə̀ wa antaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀. Bɨ lɛ ghùrə̀ ǹyoŋ aa tsiꞌì àjàŋ yìi mə Nwì a lɛ mfɨ̀gɨ̀tə̀ a mbo Moses mə tâ à ghurə aà. ⁴⁵À yì mə̂ tɨ bə a njɨ̀m bɨ̀taà biꞌinə̀ bo bɨ̀ Joshua bɨ tɨgə̀ ǹlɔgə ntàŋ ma ghû ŋ̀kuu nɨ ghu fàa alaꞌa, wa noò mə bɨ lɛ ntɨgə nzi kwɛrə ɨdɨgə ɨlaꞌa ɨtoo jya jìi mə Nwì à lɛ mfurə waa, bɨ fɛꞌɛ̀kə̀ aà. Ǹtàŋ wa ɨ lɛ ntɨgə tswe fàa alaꞌa nlɔ̀gɨ̀nə̀ aa maa noò ǹzi nyweꞌe a noò yìi mə David a lɛ mbə mfɔ̀ aà. ⁴⁶Ǹsi David ɨ lɛ mbɔ̀ŋ bo Nwì a lɔntə̀ mə tâ Nwì tâ à maꞌatə tâ yù bɔɔ nda a mbo yu Nwì Yakob. ⁴⁷Lâ à lɛɛ̀ m̀baŋnə ntɨgə mbə aa bə Solomon mə Nwì à lɛ mbeentə mə tâ à tɨgə mbɔɔ nda ma yû ghu mbô.

⁴⁸“Lâ Nwì yìi mə nɨ̂ Àkɔꞌɔ̀ntsɨrə aa, kaa sɨ aa mûm mɨ̀laꞌa mìi mə â bɔ̀ɔ bə̂ nɨ̂ m̀bô myaa aa tswe bə̂; ma yuù ànnù a yôŋ aa tsiꞌì nɨ nɨ̀ghàà nìi mə ŋ̀gàŋtoò Nwì à lɛ nswoŋ aa, mə,

⁴⁹‘M̀màꞌàmbî Nwìŋgɔ̀ŋ à swǒŋ mə, àbùrə̀ a nɨ̂ àbə̀rə̂ yâ, ǹsyɛ̂ ɨ bâŋnə̀ m̀bə akəꞌə ntɛtə ǹtsaꞌà jâ.

M̀bə ò tɨgə̀ m̀bu naŋsə mbɔɔ aà àjàŋə nda yuu a mbo mə̀ aa ɛ?

Àdɨ̀gə̀ yìi mə mbə mə̀ tswê ghu m̀mɨɨntə aa, a fə̀ aa ɛ?

⁵⁰Tɨgə njoo mà jû tsiꞌì tsɨ̀m aa a lɛ nnaŋsə mə̀ aa ɛ?’7.50: Yes. 66.1,2

⁵¹“Nɨ̀ burə naŋsə ntɨɨ atu bə laà aa a ya aa ɛ? Mɨ̀ntɨɨ̀ muu mɨ burə mbə bə mì bɨ̂tɨ̀zi Nwî aa a ya aa ɛ? Nɨ̀ kùtə̂ ɨ̀tôŋnə̀ juu kaa waꞌà kɔ̀ŋ a nyuꞌù ǹtoò Nwì aa a ya aa ɛ? Nɨ kɨɨ ntɨɨ nɨ̂ àtu a mbo Àzwì Nwî tsɨ̂tsɔ̀ŋ aa tsiꞌǐ ajàŋ yìi mə bɨ̀taà buu bɨ lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ aà. ⁵²Ŋ̀gàŋntoò Nwì yî tsù à tswe ghu mə bɨ̀taà buu lɛ ŋwaꞌà àkòrə̂ yi ka ntsɔꞌɔ aa ɛ? Bo lɛ nzwitə ŋgǎŋntoo Nwî jya jìi mə ɨ lɛ nswoŋ, àghaꞌa â bùrə̀ mə̂ nsaꞌa ǹsàꞌà aa, mə yu wa yìi mə annû yi a tsinə aa à ka yǐ zì aà. Tsɨ̂tsɔ̀ŋ nɨ̀ kɨ̀ mə̂ m̀fee yi, ǹtswa yi nzwitə. ⁵³Tɨgə a lɛ ŋkwɛrə bu ŋkwɛrə nɔ̂ŋsə̀ Nwî wa mə baangel bɨ lɛ mfa a mbo bu aa ɛ? Lâ a ghɨ̀rə̂ àkə̀ kaa nɨ̀ waꞌà yuꞌunə̀ aa ɛ?”

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntumtə Stephen nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀ aà

⁵⁴Ŋ̀gǎŋsenadrio bya bɨ yùꞌù mə annù yìi mə Stephen à lɛ nswoŋ aa, mɨ̀tɔ̂ŋ myaa naŋsə̀ nlwinə, bɨ tɨgə̀ ŋ̀kurə nɨ mɨ̀sɔ̀ŋə̂ myaa ghu nû. ⁵⁵Lâ Àzwì Nwî yìi mə a laa màŋsə̀ aa, a lɛ ŋkuu lwensə Stephen, a tɛꞌɛ miꞌì mi ntɨgə nlii nɨ̂ àbùrə̀ ghu, à kà mə̂ aa nlii, nyə nɨghaꞌa nɨ Nwî nìi mə nɨ ŋwèènə̀ aa, ŋ̀kɨ nyə Yesu a təə a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ Nwì nî màꞌà. ⁵⁶À yə̀ mə̂ laà, ǹswoŋ mə, “Yə̂ nɨ̀, mə̀ yə̂ àbùrə̀ a ŋaꞌanə̀, mə̀ yə Mu Ŋù a təə a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ Nwì nî màꞌà!”

⁵⁷Bo yùꞌù mə̂ laà, ǹtɔŋnə mboꞌo, ǹlɔgə mbô myaa ŋkutə ɨtôŋnə̀ jyaa ghu, ǹywunə ŋkhənə tsiꞌì bɨ̀ tsɨ̀m ŋghɛɛ a mbɛ̀ɛ Stephen, ⁵⁸ǹtswa yi nswuŋ mfɛ̀ꞌɛ̀sə̀ wa a mûm àlaꞌa ŋghɛɛ mmàꞌà a abɛɛ, ǹtɨgə ntumtə yi nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀. Bɨ̀yəfə bìi mə bɨ lɛ ntswe ghu aa, bɨ lɛ ntsɔꞌɔtə ɨtsə̀ꞌə̂ jyaa nnɔŋsə a mɨkòrə mûjɔ̀ŋ yî mɔ̀ꞌɔ, ɨ̀kùmə̂ yi ɨ bə Saul. ⁵⁹Bɨ kà mə̂ aa tumtə nɨ̂ Stephen aa, a tsaꞌàtə̀ Nwî ǹswoŋ mə, “M̀màꞌàmbî Yesu, lɔ̀gə ntɨɨ̀ ghâ!” ⁶⁰Ǹswɛtə mɨkuꞌutə̂ mi a nsyɛ, ǹtɔŋnə ŋghaa tsiꞌì nɨ̀ mɨ̀tɨ̀ɨ̀ ǹswoŋ mə, “M̀màꞌàmbî, tsùu annù yî bɨ yuà a nu bo lǒ nɨŋ bə̂.” À ghàà mə̂ nswoŋ laà, m̀burə ntsɨɨ.

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ sɨ tsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə bɔɔ bɨ Kristo a Yerusalem aà

¹Saul à lɛ beentə mə tâ bɨ̀ zwitə Stephen.

Tsiꞌì maa njwi, bɨ lɔgɨ̀nə̀ ǹtɨgə ntsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə ŋghotə bɔɔ bɨ Kristo a Yerusalem tsiꞌì nɨ̀ mɨ̀tɨ̀ɨ̀. Bo bɨtsɨ̀m bɨ tɨgə̀ m̀fɛꞌɛkə ŋkhə̀kə̀ ǹsɛɛnə ŋghɛ̀ɛ̀ a mbùꞌù àlaꞌa baYudea bo bɨ̀ yì baSamaria. Ǹtɨgə mmaꞌatə tsiꞌì ŋ̀gǎŋntoo Kristo a Yerusalem. ²Bə̀ bî mɔꞌɔ bìi mə bɨ lɛ sɨ yuꞌunə nɨ̂ Nwî aa bɨ lɛ ntɨgə nlɔgə Stephen ŋghɛɛ ntwiŋ, ŋ̀kɨ nyəꞌə yi tsiꞌǐ a mbə̂ ànnù.

³Lâ Saul à lɛ mburə nlɔɔ mə yu burə ta ŋgɨꞌɨ a nu ŋghòtə tsiꞌì tà. À lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ ŋ̀ghɛɛ ntɨgə ŋkuu nɨ mɨlaꞌa mɨlaꞌa, m̀fiꞌi nɨ̂ bɔɔ bɨ Kristo ghu, bàŋgyɛ̀ bo bɨ̀ m̀bâŋnə̀, m̀maꞌa nɨ̂ waa a ndâtsaŋə̀.

Àjàŋ yìi mə Philip à lɛ nswoŋ ntoo yì sɨ̀gɨ̀nə̀ a Samaria aà

⁴Ŋ̀gǎŋmbii Kristo jìi mə bɨ lɛ mbùꞌù waa nsɛɛnsə aa, bɨ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹtɨgə nswoŋə nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya tsiꞌì ɨdɨgə tsɨ̀m. ⁵Philip à lɛ nsɨgə ŋghɛɛ a mûm àlaꞌa baSamaria ǹtɨgə nswoŋə nɨ̂ ànnǔ a mbo bə̀ ghu nloŋə Ayɔꞌɔ̀ Nwì wâ. ⁶Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ yìi mə ɨ lɛ ntswe ghu aa, ɨ naŋsə̀ ǹtɨgə yuꞌutə nɨ̂ ànnù ya yìi mə Philip à lɛ sɨ swoŋ aà nɨ̂ ǹtɨɨ̀ waa tsɨ̀m. Bo bɨtsɨ̀m lɛ sɨ yuꞌu annù ya mə à lɛ sɨ swoŋ aa ŋ̀kɨɨ nyə nɨ̂ ɨ̀lènsə̀ jìi mə à lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ aà; ⁷Ɨ̀zwì jî bɨ ɨ lɛ sɨ tɨgə fɛꞌɛkə nɨ nu bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bìi mə bɨ lɛ ntswe nɨ̂ ɨ̀zwì jî bɨ aa, ǹyəꞌə tsiꞌì nɨ̀tɨ̀ɨ̀. Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bìi mə ɨ̀dɨgə nû jyaa ɨ lɛ ntɨ̀ɨ̀ ŋkoꞌonə aa, bo bɨ̀ bɨ̀bwènkə̀ bɨ kɨ̂ ǹtɨ̀ɨ̀. ⁸Maa ajàŋ nɨ̀dorə nì wè nɨ lɛ ntswe maa mûm àlaꞌà.

Àjàŋ yìi mə Simon ŋùbɨ̀sɔ̀rə̀ à lɛ mbəŋkə ntɨɨ̀ yi aà.

⁹Ŋù yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ ntswe a alaꞌa Samaria, ɨ̀kǔm yi ɨ bə Simon, a ghɨrə̀ nɨ̀ majìkə̂ m̀burə mfumsə bə̂ bɨ tsɨ̀m ghu, ǹswoŋə nɨ mə yu nɨ ŋù yî ŋwè, ¹⁰Bə̀ bɨtsɨ̀m wa alaꞌa, bì kə̀gə bo bɨ̀ bì wè, bɨ biì ànnù yi ǹswoŋə nɨ mə “Wa ŋù ghûlà, wâ à nɨ mɨ̀dàꞌà mɨ Nwî mya mə bɨ swoŋə nɨ mə mɨ tɨɨ aà.” ¹¹Bɨ lɛ sɨ bii nɨ̂ ànnù yìi mə à lɛ sɨ swoŋ aa nloŋ mə à lɛ mfumsə waa nɨ majìgə̂ yì wa nɨ nòò yî ǹsyà aà. ¹²Nòò wa mə bɨ lɛ nyuꞌu ŋ̀kɨ mbii ntoo yì nsɨgɨ̀nə ya mə Philip à lɛ nzi nɨ yu nloŋə annù nɨfɔ̀ Nwî bo bɨ̀ Yesu Kristo aà, bo lɛ ŋkwɛrə ŋkì, m̀bâŋnə̀ bo bɨ̀ bàŋgyɛ̀. ¹³Simon, nɨ̂ àtu ɨbɨ̀ɨ nû yi, à lɛ ŋkɨ mbii yìi ŋgaa bɨ murə̀ yi ŋkì, bɨ̀ mùrə̀ mə̂ yi ŋkì aa, a tɨgə̀ ǹzinə bo Philip, ǹyə nɨ̂ ɨ̀lensə ɨnnù bo bɨ̀ ɨ̀nnù jî yɛyɛrə jìi mə Philip à lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ aa, ànnù a tsyâ yi.

¹⁴Ŋ̀gǎŋntoò Kristo jya mə ɨ lɛ ntswe a Yerusalem aa, ɨ yuꞌu mə bə̀ bìi mə bɨ lɛ ntswe a Samaria bɨ bìì mə̂ nɨghàà nɨ Nwî aa, ntɨgə ntoo Peta bo Jɔn a mbo bo. ¹⁵Peta bo Jɔn bo ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ghu, ǹtsaꞌatə Nwî a atu bə̀ bya bìi mə bɨ lɛ mbii Yesu aa mə tâ bo kwɛrə Azwì Nwî. ¹⁶À lɛ tɨ bə ma mùu noò aa boŋ kaa Àzwì Nwî a burə tɨ̌ a nu ŋù nɨ̀bò sɨgə̀ bə̂. Bɨ lɛ mmurə waa aa tsiꞌǐ ŋkì nɨ ɨ̀kǔm Mmàꞌàmbî Yesu. ¹⁷Peta bo Jɔn nɔ̂ŋsə̀ m̀bô myaa a atu bo,bo kwɛrə̀ Àzwì Nwî.

¹⁸Simon à yə̀ mə̂ mə bə̌ kwɛrə Azwì Nwî a ajàŋ mə ŋgǎŋntoo Kristo jya ɨ nɔ̀ŋsə̀ nɨ̂ m̀bô myaa a atu bo aa, m̀fâ ŋ̀kabə a mbo Peta bo Jɔn, ¹⁹ǹswoŋ mə, “Nɨ̀ kɨ mfa mɨdaꞌa ma mû a mbo mə̀, mə ŋù yì tsù yìi mə mə̀ nɔ̀ŋsə maà m̀bo ghu atu aa, tâ à kɨ ŋkwɛrə Azwì Nwî.”

²⁰Peta a kwiꞌi ghu mbo mə, “Tâ ò kwo nɨ̂ ŋ̀kabə̀ yò ya mbwɛ mə mbə ò mɔɔntə mə mbə ò yuu mɨ̀təŋnə̀ mɨ Nwî nɨ̂ ŋ̀kabə̀! ²¹Kaa ò sɨ̀ nɨ̂ ànnǔ tsu a mûm àfàꞌa yiꞌi tswê ǹloŋ mə kaa ntɨɨ̀ ghô sɨ̀ a nsi miꞌi Nwì laa aà. ²²Bəŋkə ntɨɨ̀ gho lâ, m̀maꞌatə annù yî bɨ mà yû mə ò tàŋtə aà, m̀buꞌu mbo a mbo M̀màꞌàmbi mə, nòò tsù, m̀bə a liꞌinə̀ ɨ̀fansənnù jo nloŋə annù ma yû mə ò wàꞌàtə a ntɨɨ wò aà. ²³Ǹloŋ mə mə̀ yə mə ò tswe nɨ̀ fɨ̀buu fìi fɨ lwì siꞌi, ò bə ŋgàŋàtsaŋ a mbo ɨ̀nnù jî bɨ̂.”

²⁴Simon a swoŋ a mbo Peta bo Jɔn mə, “Mə̀ buꞌu tsiꞌì m̀bo, tsàꞌàtə̀ Nwîŋgɔ̀ŋ ǹloŋ ŋkwitû gha mə ànnù ma yû yî tsu mə nɨ̀ swoŋ aa, mə tâ à tsuu a nu mə̌ lǒ fɛ̀ꞌɛ̀.”

²⁵Peta bo Jɔn bìì mə̂ ànnù Yesu nɨ̂ ǹsi nɨ nsi ŋkɨ maŋsə a nsɛ̀ɛ̀nsə ntoò ya nloŋə Mmàꞌàmbi, mbù m̀bɨɨ fu a Yerusalem. Bo kà mə̂ aa bɨɨ aa, ntɨgə nswoŋə nɨ̂ ǹtoo yì nsɨgɨ̀nə̀ ya a ɨtoo jì ghàꞌàtə̀ a mûm àlaꞌa Samaria.

Àjàŋ yìi mə ŋ̀gàŋàfàꞌà yî ŋ̀wə̀ a ntɔꞌɔ mfɔ̀ baEthiopia à lɛ mbəŋkə ntɨɨ̀ yi àa

²⁶Angel M̀màꞌàmbi a swoŋ a mbo Philip mə, “Taŋtə nû yò, ǹsɨgə ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ mânjì yìi mə à lo a Yerusalem ŋ̀ghɛɛ nɨ a Gaza aa,” (mânjì ma ghû kaa bɨ sɨ ghu burə aa kɨ tsyà). ²⁷Philip a taŋtə̀ nû yì ŋ̀ghɛɛ. Sɔ̀ŋ ŋù bàEthiopia yî mɔꞌɔ, m̀bə ŋgàŋàfàꞌà yî ŋwè a mbo Kandɛse, M̀fɔ̀ màŋgyɛ̀ baEthiopia, yìi mə à lɛ sɨ lə̀ə̀ nɨ̂ ŋ̀kabə yì aa, à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ a Yerusalem aa a mmii Nwì. À lò mə wa Yerusalem ²⁸mbu ntɨgə ŋkwɛɛ nìi fu a alaꞌa Ethiopia aa ŋkuu kalɨgə. À kà mə̂ aa ghɛɛ wa mum kalɨgə yi wa aa, ntɨgə ntwoŋə nɨ̂ àdɨgə aŋwàꞌànə̀ yi mɔꞌɔ a mûm àŋwàꞌànə ntoò Nwì Yesaiah. ²⁹Àzwì Nwî a swoŋ a mbo Philip mə, “Khə̀tə nyòŋtə fìi mbɛ̀ɛ kalɨgə.” ³⁰Philip a khə̀tə̀ mə̂ nyoŋ aa, nyuꞌu a twoŋə̀ nɨ̂ àdɨgə àŋwàꞌànə̀ yî mɔꞌɔ a mûm àŋwàꞌànə ŋgàŋtoò Nwì Yesaiah, m̀betə̀ yi mə, “O yuꞌu nɨ̂ ànnù yìi mə o twoŋ aa ɛ?” ³¹A kwiꞌi mə, “M̀bə mə̀ yuꞌu aa mə akə tɨ ghə mə ŋù à tɔ̀ꞌɔ̀tə a mbo mə̀ aa ɛ?” Ǹswoŋ a mbo Philip mə tâ à kɔꞌɔ ntswe bo yu wa mum kalɨgə. ³²Àdɨ̀gə àŋwàꞌànə̀ Nwî yìi mə à lɛ sɨ twoŋ aa a lɛ mbə yulà,

“À lɛ mbə tsǒ m̀bînjə̀rə̀ yìi mə bɨ lɔgə ŋghɛ̀ɛ̀ a ŋwà aà,

kə̀ tsiꞌì tsǒ mû m̀bînjə̀rə̀ yìi mə bɨ kɔɔ ɨnòŋə̂ ji kaa a waꞌà yə̀ꞌə̀ aà.

A ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ, kaa à lɛ ŋwaꞌà ànnù tsu ghaà bə̂.

³³Bɨ lɛ ndɨ̀rɨ̀sə atu yi kaa waꞌǎ ɨsaꞌà yi nɨ̂ ànnù nɨ̂ŋkoŋ saꞌà.

M̀bə wò a swoŋə̀ ànnù ǹloŋə ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ yì aa ɛ?

Ǹloŋ mə ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yì fàa atu nsyɛ ɨ̀ lwìꞌì mə̂ aà.”8.33: Yes. 53.7,8

³⁴Ŋ̀gàŋàfàꞌa Mfɔ̀ Ethiopia wa a betə̀ Philip mə, “Ŋ̀gàŋtoò Nwì ghû a ghàà laà ǹloŋ aa wò aa ɛ? A ghàà aa nloŋ ŋgaa yì kə̀ nloŋ ŋgaa ŋùdàŋ aa ɛ?” ³⁵Philip a tɨgə̀ ǹlɔgɨnə ŋka ŋghaa, ǹlɔgɨnə nɨ̂ àdɨ̀gə aŋwàꞌànə̀ ma yû a nswoŋ ntoò Yesu yî ǹsɨgɨ̀nə̀ ya ghu mbô. ³⁶Àjàŋ mə bo yu lɛ sɨ tɨgə nzinə nsɨgə ŋghɛɛ wa a mânjì aa, bo lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyweꞌe a adɨgə yìi mə ŋ̀kì lɛ ntswe ghu, ŋ̀gàŋàfàꞌa Mfɔ̀ Ethiopia wa a swoŋ a mbo Philip mə, “Ŋ̀kì ghûlà, àyoo yìi mə mbə a kɨɨ mə tâ bɨ̀ tsuu a gha a ŋkǐ murə aa, à nɨ̂ à kə̀ aa ɛ?” [ ³⁷Philip a swoŋ ghu mbo mə, “M̀bə bɨ tɨ murə gho a ŋkì mə mbə ò bii nɨ̂ ǹtɨɨ̀ ghô tsɨ̀mə̀.”

A kwiꞌi mə, “Mə̀ bìi mə Yesu Kristo à nɨ Mu Nwì.”] ³⁸À lɛ ntɨgə nswoŋ kalɨgə wa a təə̀, bo Philip fɛ̀ꞌɛ̀ ǹsɨgə ŋkuu wa mûm ŋ̀kì, Philip a tɨgə̀ m̀murə yi wa a ŋkì. ³⁹Nòò wa mə bɨ lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ wa a mûm ŋkì aa, Àzwǐ Mmàꞌàmbi a lɔgə̀ Philip ŋ̀ghɛɛ nɨ ghu. Ŋ̀gàŋàfàꞌa Mfɔ̀ Ethiopia wa a ghə mə yu kɨ lèntə̀, kaa waꞌà yi bû ǹyə, lâ ǹlo ntɨgə ŋghɛɛ nìi, ǹluu nɨ nɨ̀dorə. ⁴⁰Philip à ghə̀ mə̂ mə yu kɨ yə, ǹtɨgə ntswe yi bə a alaꞌa Azotus. À tsyà mə̂ ghu ŋka ŋghɛɛ aa, ǹtɨgə nsɛɛnsə nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨnə̀ ya a nɨ̂ ɨ̀toò tsɨ̀m jìi mə ɨ lɛ ntswe a mânjì aa, m̀bɔŋ ŋghɛɛ kùꞌu a alaꞌà Kaisaria.

Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ tsiꞌi Paul a bəŋkə̀ ǹtɨɨ̀ yi aà

¹Saul à lɛ mbù ŋ̀ghɛɛ nɨ̂ m̀bìì m̀miꞌi tsiꞌì àtû yi, ŋ̀kaꞌatə nɨ̂ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù M̀màꞌàmbi jyâ, ǹswoŋə nɨ mə yu ka zwitə waa. À lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ a mbɛ̀ɛ ŋgàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè ²ǹswoŋ ghu mbo mə tâ à ŋwaꞌanə àŋwàꞌànə̀ yìi mə a fɨ̀gɨ̀tə̀ ŋû yìi mə yu nɨ ghu aa, m̀fa mə tâ yù ghɛɛ mfa a mbo ndaŋghotə baYuda a Damascus; tǎ bɛɛ mə yu ghɛɛ nyə bə̂ bî tsu, m̀bâŋnə̀ kə̀ bàŋgyɛ̀, bìi mə bɨ yòŋə̀ Mânjì wa aa, yu tswatə̀ waa, ŋkwerə mbɨɨ nɨ bu a Yerusalem tsǒ ŋgàŋətsaŋə̀.

³Saul à fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ ŋ̀ka ŋghɛɛ a mânjì, ŋ̀ghɛɛ ntɨgə ŋkuu a Damascus, ŋ̀ghəə kɨ yə, ŋ̀kàꞌà yî mɔꞌɔ ɨ wiꞌìkə̀ nlo a aburə, ŋ̀ŋwaꞌakə nsɨgə ŋkeꞌe adɨgə ya mə à lɛ ntəə ghu aa, ŋkarɨsə. ⁴A wô a nsyɛ nyuꞌu njì ŋù ɨ ghaà ghu mbo nswoŋ mə, “Saul, Saul! O tsɔꞌɔ akòrə̂ ya aa nloŋ akə aa ɛ?” ⁵A betə̌ mə, “Àâ wò wò lɛ, Mmàꞌàmbî?”

“À nɨ mə̀ Yesu wa yìi o tsɔꞌɔ akòrə̂ ya aà,” ǹjì ŋù wa ɨ kwiꞌi ghu mbô. ⁶‘Lâ, bɨ̀ɨ̀nə ŋkuu ŋghɛ̀ɛ wa njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa. Wa bɨ ka swoŋ ànnù yìi mə ò ka ghɨ̀rə̀ aa a mbo wò.’

⁷Bə̀ bya bìi mə bo bɨ̀ Saul lɛ sɨ zìnə̀ aa lɛ ntəəntə tsiꞌì a tsǐtsi. Bo lɛ nyuꞌu ǹjì ŋù wa kaa kɨꞌɨ̀ ŋû bâŋnə̀ nyə. ⁸Saul a bɨɨnə̀ wa a nsyɛ, ŋŋaꞌa miꞌì mi, lâ kaa ŋkɨꞌɨ̀ nɨ̀ ɨ̀dɨ̀gə̀ bâŋnə̀ nyə. Maa ajàŋ bɨ tɨgə̀ ǹtswa nɨkwɛɛ̀ ni ŋghɛɛ nɨ ghu a alaꞌa Damascus. ⁹À lɛ ntswe njwi ji tarə kaa waꞌà nɨ̀ ɨ̀dɨ̀gə̀ yə̂. A nɨ̂ àtɨɨ noò ma yû kaa à lɛ ŋkɨꞌɨ̌ ayoò tsǔ jɨ, kaa ŋkɨꞌɨ̌ ayoò tsǔ kɨ nno.

¹⁰Ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù Yesu yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ ntswe a Damascus, ɨ̀kǔm yi ɨ bə Ananias. Ǹjə̀ə̀ təə təə ɨ̀ lɛ nlɛ yi, a yə Mmàꞌàmbi a twoŋtə̀ yi mə, “Ananias,” a bii mə, “Mə̀ ghuà, a Mmàꞌàmbî ” ¹¹M̀màꞌàmbi a swoŋ gho mbo mə, “Bɨ̀ɨ̀nə ntaŋtə nû yò ŋ̀ghɛɛ a Mfâŋnə̀ yî Tsìnə̀, a nda Judas, m̀betə mə, ‘Ŋù wa mə à lo a alaꞌa Tarsus, ɨ̀kǔm yi ɨ bə Saul aa, à fə̀ lɛ?’ Wa à tswe ghu, ǹtsaꞌatə nɨ̂ Nwî. ¹²Ǹjə̀ə̀ təətəə ɨ̀ kɨ̀ mə̂ ǹlɛ yi a yə̂ ŋû yì mɔ̀ꞌɔ, ɨ̀kǔm yi ɨ bə Ananias, a kuu nnɔ̀ŋsə̌ mbo mi ghu nu mə tâ à bu ŋka nyə ɨdɨgə.” ¹³Ananias a kwiꞌi mə, “Taà, bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bɨ ghàà mə a mbo mə nloŋə ŋû ma ghû, ǹswoŋə nɨ̂ m̀buu ŋgɨꞌɨ yìi mə ŋù ma ghû à dɨ a nu bə̀ bo a Yerusalem. ¹⁴Tsîtsɔ̀ŋ à zi a alaꞌa Damascus aa nɨ̀ àdàꞌà yìi mə à kwɛ̀rə a mbo bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì mə yu zǐ baŋtə bə̂ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ twoŋə nɨ̂ ɨ̀kǔm gho aà.” ¹⁵M̀màꞌàmbi a swoŋ ghu mbo mə, “Ghɛ̀ɛ̂! Ǹloŋ mə mə̀ tsɔ̀ꞌɔ̀ mə̂ yi mə tâ à ka mfaꞌa a mbo mə̀, a ŋghɨ̀rə mə tâ bɨ̀tɨ̀zî Nwî bo bɨ̀fɔ̌ byaa, bo bɨ̀ baIsrael, tâ bɨ̀ zi ɨkûm ghà. ¹⁶Tsiꞌì mə̀, nɨ̂ ɨ̀tu ɨ̀bɨɨ nû gha, mə̀ ka dɨ̀ꞌɨ ŋgɔ̀ŋ ŋgɨꞌɨ̀ tsɨ̀m yìi mə à ka tɨgə yə mbɨꞌɨ ŋkwitû gha aà.”

¹⁷“Maa ajàŋ, Ananias a ghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kuu wa a mûm nda mə Saul à lɛ ntswe ghu aa, ǹnɔŋsə mbô mi ghu nu, ǹtwoŋtə yi mə, ‘Ndɨ̂m ghà, Saul,’ Mmàꞌambi à too ghâ, m̀bə Yesu wa yumbɔŋ mə à kɨ̀ zi a mbo wò, wa a noò mə ò kɨ̀ sɨ zì faà aà. À too gha mə m̀bə ò bû ǹyə ɨdɨgə, tâ Àzwì Nwî kɨ nlwensə ghô.” ¹⁸Tsiꞌì maa noo, ǹjoo ji mɔꞌɔ, tsiꞌì tsǒ ɨ̀bàrə mbwɛ̀, ɨ lô a miꞌi Saul ŋ̀wokə, a bû ŋ̀ka nyə ɨdɨgə. Ǹtɨgə mbɨɨnə ntəə bɨ murə̂ yi a ŋkì; ¹⁹àjàŋ yìi mə à lɛ njɨ mɨjɨ aa, mɨ̀tɨ̀ɨ̂ mi mɨ bû ŋ̀kuu fu.

Àjàŋ mə Saul à lɛ swoŋ annù Nwî a Damascus aa.

Saul à lɛ ntswe mɨtugə mɨ njwi mǐ mɔꞌɔ bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jya a alaꞌa Damascus. ²⁰M̀bɨɨnə ntsinə ŋghɛɛ a ndaŋghòtə baYuda, ǹlɔgɨnə ŋka nswoŋ nɨ mə Yesu à nàŋsə mbə aa tsiꞌì Mu Nwì wâ. ²¹Ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à lɛ nyuꞌu aa, ànnù kôntsu a kô ǹtsǔ yi, bo tɨgə̀ ǹlɔgɨnə ŋka mbetə nɨ mə, “À sɨ̀ yu wa yìi mə à kɨ̀ sɨ zwitə nɨ̂ bə̀ bìi mə bɨ twoŋə nɨ̂ ɨ̀kǔm Yesu a Yerusalem aa bə aa ɛ? Tɨgə à kɨ nzì faà aa ǹloŋ aa tsiꞌì ànnù ma ya, mə yu zǐ baŋtə bə̂ ma bya ɨ bɨɨ fa a mbo bɨ̀lɨɨ bɨ ŋgǎŋmaꞌa Nwì aa ɛ?” ²²Lâ Saul a kuꞌùsə̀ nnɨŋtə mɨ̀tɨ̀ɨ̂ mi nswoŋ nɨ̂ ànnù Nwî tsiꞌì nɨ̀ mɨ̀dàꞌà, ɨ̀lènsə ɨnnù jìi mə à lɛ sɨ fa, a ndɨ̀ꞌɨ mə Yesu à lɛ nnaŋsə mbə Ayɔꞌɔ̀ Nwì wa aa, ɨ lɛ ntɨ̀ɨ̀ siꞌi siꞌi a mbo baYuda bìi mə bɨ lɛ ntswe a Damascus aa a nlɨ̀gɨ̀tə̂.

²³Mɨ̀tugə mɨ njwi mì ghàꞌàtə̀ mǐ mɔꞌɔ mɨ tsyà mə̂, baYuda bɨ boòntə̀ ǹtaŋtə a ajàŋə bɨ ka zwitə Saul, ²⁴lâ bɨ lɛ ŋkɛ̀ꞌɛ̀nə annù yìi mə bɨ taŋtə aa ghu mbô. Bo tɨgə̀ m̀bɛ nɨ ntsǔŋkya njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa wa nɨ̂ tugə bo bɨ̌ siꞌinə mə bɨ zwitə̀ yi. ²⁵A yî m̀bə a nɨ̂tugə yî mɔꞌɔ, ŋ̀gǎŋàkòrə̀ Saul, bɨ lɔgə̀ yi m̀bwi mborə a nɨ̂ ŋ̀kya wa mə bɨ lɛ mbɔɔ ŋkarɨsə a alaꞌa ya ghu aa, ǹnɨŋə yi a mûm ŋ̀kyɛ̀ ǹtɨgə mfɛꞌɛsə nsɨgɨsə a njɨ̀m ŋ̀kyâ.

Saul a Yerusalem

²⁶Saul a ghɛɛ̀ a alaꞌa Yerusalem, ǹywiŋtə mə yu kuu a tɨtɨ̀ɨ ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu, lâ kaa bo lɛ waꞌà waa bii mə à nɨ̂ ŋ̀gàŋyə̀gə̂nnù Yesu, bo bɨ tsɨ̀m lɛ sɨ bɔꞌɔ nìi. ²⁷Barnabas à lɛ nzì ŋkwɛtə yi, ǹlɔgə yi ŋkuu nɨ ghu a tɨtɨ̀ɨ ŋgǎŋtoo Kristo jyâ. À kùù mə aa, ǹtɔꞌɔtə a mbo bo a ajàŋ yìi mə Saul à lɛ nyə Mmàꞌàmbi a mânjì aa, ŋ̀kɨ nswoŋ ajàŋə mə Mmàꞌàmbi à lɛ ŋghàà ghu mbo aà. À lɛ ŋkɨ ŋkɛꞌɛnə a mbo bo a ajàŋ yìi mə Saul à lɛ nswoŋ ànnù Nwî nɨ̂ Ɨ̀kǔm Yesu a mbo bo a Damascus kaa kɨꞌɨ̀ bɔꞌɔ aà. ²⁸Maa ajǎŋ, Saul a tɨgə̀ ǹtswe bo bo, ǹtɨgə ŋghaa ŋkarə nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀ jî ghàꞌàtə̀ a Yerusalem, ǹswoŋə nɨ̂ ànnù Nwî nɨ ɨ̀kǔm Mmàꞌàmbi kaa kɨꞌɨ̀ bɔꞌɔ̀. ²⁹À lɛ sɨ ghàà ŋ̀kɨɨ nswuŋnə bo bɨ̀ baYuda bìi mə bɨ lɛ sɨ ghàà nɨghàà nɨ baGrikia aa, bo lɛ ywiŋtə mə bɨ zwitə yi. ³⁰Àjàŋ mə bɔɔ bɨ Kristo bɨ lɛ nzi ma yû aa, bo lɔgə̀ Saul, ǹsɨgə ŋghɛɛ nɨ ghu a alaꞌa Kaisaria, ǹtɨgə ntsyasə yi a ghɛ̀ɛ̀ a Tarsus.

³¹A bə̂ àjàŋ yìi mə a lɛ ntɨgə mbə aa, ŋ̀ghotə a alaꞌa Yudea, bo bɨ a Galilea, nɨ Samaria, ɨ tswe nɨ̀ m̀bɔɔnə nɨ̂ àtɨɨ noò. Ǹyoŋ a njɨ̌m a ajàŋ yìi mə Àzwì Nwî a lɛ ntswe ghu aà, mɨ̀tɨ̀ɨ̀ mɨ lɛ ŋkuu ghu, ɨ kɨɨ̀ ŋ̀kwe a nɨ̂ ǹdùù bə̂ ŋ̀ghaꞌatə ŋghɛɛ a ajàŋ yìi mə bo lɛ sɨ nzì nɨ̂ àkòrə̀ nɨt təə̀ yaa m̀ɔꞌɔ nɨ̂ M̀màꞌàbi aà.

Peta a alaꞌa Lydda bo a Joppa

³²Peta à lɛ sɨ ghaa ŋkarə nɨ ɨdɨgə tsɨ̀m, a bə a noò mɔ̀ꞌɔ a ghɛɛ̀ mə yu ghɛ̀ɛ ghantə bə̂ bɨ Nwî bìi mə bɨ lɛ ntswe a Lydda. ³³À ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ghu aa, ntsiꞌi ŋû yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə ɨ̀kǔm yi lɛ mbə Aeneas, a bə̂ m̀bwɛ̀nkə̀, lɛ boŋ à tsyà mə ɨlòò ji nɨfwaa kaa a kɨꞌɨ a mbɨɨnə a kuu zî. ³⁴Peta a swoŋ ghu mbo mə, “Aeneas! Yesu Kristo à ghɨ̀rə̀ mə̂ ò tɨɨ̀. Bɨ̀ɨ̀nə̂ a ndəŋ nnaŋsə ɨkuù ghô.” Tsiꞌì maa noò, Aeneas a lɨ mbɨ̀ɨ̀nə̀. ³⁵Ŋ̀gɔ̀ŋ bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ ntswe a alaꞌa Lydda aa, bo bɨ a alaꞌa Sharon aa, bɨ yə̂ yi, m̀bəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ myaa mbii Mmàꞌàmbî.

³⁶Màŋgyɛ̀ yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ ntswe a alaꞌa Joppa, m̀bə ŋgàŋyə̀gə̂nnù Yesu, ɨ̀kǔm yi ɨ bə Tabita, (ɨ̀kǔm yi nɨ nɨ̀ghàà nɨ bakGrikia ɨ lɛ mbə Dorcas, ǹjiꞌì ɨ̀kûm yì wa ɨ bə mə ŋ̀gyâ). À lɛ sɨ naŋsə ŋghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù jî sɨgɨ̀nə̀, mfa ŋ̀gɔ̀ŋ nòò yi ntsɨ̀m a ŋkwɛtə̂ ŋ̀gǎŋgɨꞌɨ̀. ³⁷A bə maà noò a wô nɨ̀ghɔ̀ɔ̀, ŋ̀kwo. Bɨ lɛ nsìꞌì yi nnɔŋsə nɨ̂ ǹdânɨ̀kàŋ yî mɔ̀ꞌɔ. ³⁸Kaa aghaꞌa Joppa kaa a lɛ waꞌà sàꞌà siꞌi a nlǒ a Lydda ŋghɛɛ ghu. Àjàŋə̀ mə ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu jya a Joppa ɨ lɛ nyuꞌu mə Peta à tswe a Lydda aa, bo lɛ ntoo mbâŋnə̀ ji baa mə bɨ̀ ghɛɛ nlɛnsə ŋ̀kɨ̀ɨ̀ ghulà ghu mbô, “Bìꞌì buꞌû m̀bô, wàŋsə nzǐ ntsiꞌi yiꞌi.” ³⁹Maa ajàŋ, Peta a burə̀ m̀bɨɨnə ŋghɛɛ bo bo. Bo bo ghɛ̀ɛ̀ mə̂ kuꞌu ghu, bɨ lɔgə̀ yi ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ nɨ ghu wa a ndanɨ̀kàŋ. Bɨ̀kwìꞌì bɨ bâŋgyɛ̀ bɨ tsɨ̀m bɨ lɛ nzì ŋkarɨsə yi, ǹtɨgə nyəꞌə, ǹdɨꞌɨ nɨ̂ ɨ̀tsə̀ꞌə̀ jî màꞌà, bo bɨ̀ ɨ̀kutə̀ jìi mə Dorcas à lɛ sɨ ta a mbo bo a noò yìi mə à lɛ ntswe ntɨ̀ɨ̀ aà. ⁴⁰Peta a furə̀ waa mə tâ bɨ̀ fɛꞌɛkə wa mûm ǹjaꞌànda ya yìi mə bo lɛ ntswe ghu aa tsiꞌì bɨ̀ tsɨ̀m. Ǹswɛtə mɨkuꞌutə̂ mi a nsyɛ, ǹtsàꞌàtə̀ Nwî, m̀bəŋkə nlii aku ŋû ya nswoŋ mə, “Tabitha, bɨ̀ɨ̀nə a ndəŋə!” A ŋaꞌatə̀ miꞌì mi nyə Peta ghu, m̀bɨɨnə ntswe. ⁴¹Peta a nânsə̀ abô yi ntswa yi ghu, a bɨɨ̀nə̀ ǹtəə. A tɨgə̀ ǹtwoŋ bə̂ bɨ Nwî bya bo bɨ̀ bɨ̀kwìꞌì bya, m̀bu ndɨ̀ꞌɨ̀ yi a mbo bo a ajàŋ yìi mə à tswe ntɨ̀ɨ̀ aà. ⁴²Ŋ̀gàn ma yû ɨ̀ lɛ nsɛ̀ɛ̀nə̀ ŋ̀karɨsə alaꞌa Joppa tsiꞌì tsɨ̀m. Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bɨ biì M̀màꞌàmbî. ⁴³Peta à lɛ ntɨgə ntswe mɨtugə mɨ njwi mì ghàꞌàtə̀ a Joppa bo bɨ̀ ŋ̀gàŋ nùgê ŋ̀gùù yìi ɨ̀kûm yi ɨ lɛ mbə Simon aà.

Peta bo Cornelius

¹Ŋù yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ ntswe a alaꞌa Kaisaria ɨ̀kǔm yi ɨ bə Cornelius, m̀bə atu ndâmânjɔ̀ŋ bɨ̀sogyɛ̀ (tsǒ 100) bìi mə bɨ lɛ nlo alaꞌa Itali aà. ²À lɛ sɨ ghaꞌasə nɨ̂ Nwî ŋ̀kɨɨ mbɔꞌɔ nìi bo bɨ̀ ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ yì, ŋ̀kɨɨ ntsaꞌatə nɨ̂ Nwî ŋ̀gɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m; m̀fa nɨ̂ ǹjoo jì ghàꞌàtə ŋ̀kwɛtə nɨ̂ baYuda bìi mə bə lɛ mbə ŋgàŋəfumə aà.

³À lɛɛ̀ m̀bə nɨ bɨ̀nòò bi tarə a njwi yì mɔ̀ꞌɔ, ǹjə̀ə̀ təə təə ɨ lɛ̂ yi a yə̂ angel Nwì a zî ǹtwoŋtə yi mə, “Cornelius!” ⁴A tɛꞌɛ miꞌì mi a nu angel wa, mbɔꞌɔ, ǹswoŋ mə, “Taà, à nɨ̂ à kə̀?”

Angel wa a kwiꞌi mə, “Wa Nwì à bèèntə̀ mə atsàꞌàtə̀ yo yâ bo bɨ̀ ǹjoo jìi mə o fa nɨ a mbo ŋ̀gàŋə̌fumə aà, ǹtɨgə ŋwaꞌatə a gho nlɔɔ nɨ̂ m̀fâ àkwiꞌì. ⁵Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, too bə̂ a alaꞌa Joppa a nu ŋù yì mɔꞌɔ yìi mə ɨ̀kǔm yi nɨ Simon Peta aà. ⁶À nɨ̂ ŋ̀gɨ̀ɨ̀ a nda Simon, ŋù nùgə ŋ̀gùù yìi mə ndùgə̂ yì ɨ̀ tswe a aghəŋə mɨyaa aà.” ⁷Angel wa mə à lɛ ŋghàà ghu mbo aa à lò mə̂, Cornelius a twoŋ ŋ̀gǎŋəfàꞌâ ji ji baa bo ŋù sogyɛ̀ yìi mə à lɛ sɨ bɛ nìi ŋkɨ mbə ŋû yìi à lɛ sɨ bɔꞌɔ Nwî yii ŋgaa aa, ⁸ǹswoŋ ɨnnù tsɨ̀m a mbo bo, ǹtɨgə ntoo wa a Joppa.

⁹Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂ aa, bo ghɛɛ̀, ŋ̀ghɛɛ ŋka nyweꞌe a Joppa, Peta a ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a atunda a noò ǹsiꞌi noò a ntsàꞌàtə Nwì. ¹⁰À kɔ̀ꞌɔ̀ mə̂ ŋ̀ghɛɛ ŋka ntsaꞌatə Nwî aa, ǹji ka nyaŋə nìi, a ka nlɔɔ ayoo a njɨ̂. Lâ nòò yìi mə bɨ kà mə̂ aa laa mɨjɨ mya aa, ǹjə̀ə̀ təə təə ɨ kâ ǹlɛ nìi. ¹¹A yə̂ àbùrə̀ a ŋaꞌanə̀, a yə̂ àyoo yìi mə a lɛ sɨ kɨrə tsiꞌì tsǒ àbàꞌa atsə̀ꞌə̀, bɨ ntswa mɨbuù mi mi nɨkwà aa, a sɨgə̀ nɨ atu nsyɛ ghu nsî. ¹²M̀buu naà ŋ̀gɛ̀ɛ tsɨ̀m bo bɨ̀ ǹjoò tsɨ̀m jìi mə ɨ ŋàŋnə̀ a nsyɛ aa, nɨ bɨ̀sɨŋ bɨtsɨ̀m bìi mə bɨ darə nɨkàŋ aa, ɨ lɛ ntswe wa nɨ àbàꞌa atsə̀ꞌə̀. ¹³Ǹjì ŋù yî mɔ̀ꞌɔ ɨ ghaà ǹswoŋ mə, “Peta, bɨ̀ɨ̀nə nzwitə ŋkurə̀.”

¹⁴Peta a swoŋ mə, “Ŋ̀ŋyâ gha Mmàꞌàmbî! Kaa mə̀ lɛɛ̀ waꞌǎ ayoo adàŋə̀ yî tsu kə̀ ǹjoo jì fwɛ̀ ma jû jî tsu mɨ sɨ̀ laa aa kurə̀.” ¹⁵Ǹjì ya ɨ kuꞌùsə̀ ǹswoŋ ghu mbo mə, “Kaa a sɨ̀ bɔ̂ŋ mə tâ ò ka ntwoŋ njoo jìi mə Nwì à nàŋsə ŋghɨ̀rə̀ ɨ laa aa nɨ̂ ǹjoo jì fwɛ̀ bə̂.” ¹⁶Àjàŋ annù ma yû a lɛ ŋkwatə ŋghɨrə ŋgaa ji tarə, bɨ tɨgə̀ ǹlɔgə abàꞌa atsə̀ꞌə̀ ya ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ nɨ yu a aburə nɨ̂ ŋ̀koŋə̀.

¹⁷Peta à kà mə̂ aa ŋkwaꞌatə nɨ̂ àtu yi nloŋ njiꞌì ǹjə̀ə̀ ma yû aa, boŋ bə̀ bya mə Cornelius à lɛ ntoo aa, bɨ̂ lɔ̀ɔ̀ mə ndâ Simon ya ǹzì ǹtɨgə ntəə a ntsǔ ŋkyâ. ¹⁸Ǹtwoŋ nɨ̂ tɨ̀ɨ̀, m̀betə mə, “Ngɨ̀ɨ̀ yî tsù à tswe fàa ndùgə̀ yìi mə ɨ̀kǔm yi à nɨ Simon Peta aa ɛ?” ¹⁹À lɛ mbə ma mùu noò aa, Peta a burə̀ kɨ kwàꞌàtə atû yi nloŋ njiꞌì ǹjə̀ə̀ təə təə yâ. Àzwì Nwî a swoŋ ghu mbo mə, “Yə̂, bə̀ bi tarə bɨ təə a ntsǔbùꞌù ǹlɔɔ nɨ̂ ghô. ²⁰Bɨɨnə la, ǹtsuu noò ɨ ghɛ̀nsə̀, ǹyoŋə waa tâ bǔ bo ghɛɛ, ǹloŋ mə a waa aa tòo mə̂.” ²¹Peta a bɨɨ̀nə̀ m̀fɛꞌɛ ghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kwɛtə bə̂ bya nswoŋ a mbo mə, “À nɨ mə̀ ŋù wa mə nɨ lɔ̀ɔ̀ aà. Nɨ̀ zì aa a ya ɛ?” ²²Bɨ kwiꞌi ghu mbo mə, “A too tamânjɔ̀ŋ bɨ̀sogyɛ̀ wa yìi ɨ̀kǔm yi ɨ nɨ Cornelius aa ntoo yiꞌi a mbo wò. Tamânjɔ̀ŋ ma ghû a nɨ ŋù yìi mə ɨnnû ji ɨ tsinə a kɨɨ̀ mbɔꞌɔ nɨ̂ Nwî. BaYuda bɨtsɨ̀m kɨɨ̀ m̀beentə nìi tsiꞌì a annù nɨ̂koŋə̀. Angel Nwì yìi à laa màŋsə̀ aa à swoŋ ghu mbo mə tâ à twoŋə gho tâ ò zi a nda yu, tâ à yuꞌu ànnù yìi mə ò tswe nɨ̂ ǹswòŋə̀ aà.” ²³Peta a lɔgə̀ bə̀ bya bo bo kuu a nda yu ntɨgə nlɛ ghu.

Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂, a taŋtə̀ nû yì bo bo tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ. Bɔɔ bɨ Kristo bî mɔꞌɔ a Joppa bɨ lɛ nyòŋə̀ waa bo bo ghɛɛ̀. ²⁴Bɨ lɔgə̀ ǹjwi yì m̀fùùrə̀ ŋ̀ghɛɛ ŋkùꞌù a Kaisaria, a adɨgə yìi mə Cornelius bo bɨ̀ ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ yì nɨ ɨ̀kàꞌâ ji jìi mə à lɛ twoŋ aa, bɨ lɛ ntswe ghu nyuꞌutə aà. ²⁵Àjàŋ yìi mə Peta à lɛ nzi ghə mə yu kuu aa, Cornelius a fɛ̀ꞌɛ̀ mboo yi, ŋ̀wo ghu mɨkòrə̀ a kùu kuu mmii yi. ²⁶Lâ Peta a ŋɛɛ̀ yi mbɨɨnsə swoŋ ghu mbo mə, “Təə a ǹdəŋə, mə̀mbɔŋ mə̀ laa ŋkɨ mbə tsiꞌì ŋùmɨ̀sɔ̀ŋə̀.” ²⁷Peta a lɔgɨ̀nə̀ ǹtɨgə ŋghaa a mbo Cornelius a ajàŋ yìi mə bo yu tɨgə ŋkuu ŋghɛɛ wa a nda aà. À kùù mə̂ ǹyə mə bə̀ bî ghàꞌàtə̀ lɛ ŋghotə ghu, ²⁸ǹswoŋ a mbo bo mə, “Bù bɨtsɨ̀m nɨ̀ zî sɨgɨ̀nə̀ mə, ǹyoŋə nɨ̂ ànnù Nwî baYuda, kaa mbə ŋù BaYuda a waꞌà bɨ̂tɨ̀zî Nwì ka ŋghantə kə̀ ka mboonsə ntswe a adɨgə yî fùùrə̀ bo bo. Lâ Nwìŋgɔ̀ŋ à dɨ̀ꞌɨ̀ mə a mbo mə̀ mə tâ mə̀ tsùu ŋù tsù ɨ lɔ̀gə̀ nɨ ŋù àdàŋə̀ àdàŋə̀, kə̀ nɨ ŋù yìi à sɨ̀ laa aa bə̂. ²⁹À nɨ̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə ò ghɨ̀rə ntoo mə bɨ̀ twoŋə gha mə̀ wâŋsə̀ ǹzi kaa waꞌà jɨ̀ŋkə̀ bə aà. Mə tɨgə nlɔɔ aà m̀bètə wò mə ò tɛꞌɛ ntwoŋ gha aa a ya ɛ?”

³⁰Cornelius a swoŋ ghu mbo mə, “Tsɨ̂tsɔ̀ŋ à nɨ njwi ji tarə a nɨ̂ àjàŋ noò yulà mə mə̀ lɛ sɨ tsàꞌàtə̀ nɨ̂ Nwî a mûm ǹda mə̀, nɨ bɨ̀nòò bi tarə a siꞌinə. Mə̀ wìꞌìkə̀ mə̂ ghə̀ə kɨ yə, ŋù a təə a nsi mə̀ ŋ̀wɛꞌɛ ɨtsə̀ꞌə̀ jî ŋ̀wèènə̀ ³¹ǹswoŋ a mbo mə̀ mə, ‘Cornelius! Nwìŋgɔ̀ŋ à yùꞌù mə atsàꞌàtə̀ yô, ŋ̀kɨɨ nyə nɨ̂ àfàꞌâ yô a ajàŋə mə o fa nɨ̂ ǹjoo ŋkwɛtə bə̀ bìi mə bɨ lɔ̀ɔ njoo aà. ³²Too ŋû tâ à ghɛɛ a Joppa ǹlɔɔ Simon yìi bɨ twoŋə nɨ Peta aà. Simon Peta ma ghû à nɨ̂ ŋ̀gɨ̀ɨ̀ ǹtswe a nda Simon yìi mə a nwugə ŋgùù, ǹdâ yì ɨ tswê a aghəŋə ŋkì aà.’ ³³À nɨ̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə mə̀ lɛ mburə ntoo bə̂ ǹswoŋ mə tâ ò zi aà, ò yuꞌu ŋkɨ waŋsə nzi nɨ̂ àbɔ̀ŋentɨɨ̀. Tsɨ̂tsɔ̀ŋ bìꞌinə̀ tswe faà bɨ tsɨ̀m aa a nsi miꞌi Nwì ǹyuꞌutə nɨ a nyuꞌu ànnǔ tsɨ̀m yìi mə Mmàꞌàmbi à fɨ̀gə̀tə̀ a mbo wò mə ta ò swoŋ aà.”

Nɨ̀ghàà nɨ Peta

³⁴Peta a lɔgɨ̀nə̀ ŋ̀ka ŋghaa nswoŋə nɨ mə, “Mə̀ zi tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀ mə Nwìŋgɔ̀ŋ a lèntə̀ bə̂ bɨ tsɨ̀m aa tsiꞌì ŋ̀gɨ̌ ŋgɨ̀ŋ. ³⁵A nɨ̂ ɨ̀toò tsɨ̀m a kwɛrə nɨ̂ ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə a bɔꞌɔ nìi ŋkɨɨ ŋghɨrə nɨ̂ ànnù yìi a tsinə aà. ³⁶Nɨ̀ zî ǹtoo yìi mə à lɛ ntoo a mbo baIsrael aà, ǹsɛɛnsə nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya yìi mə ɨ fa mbɔɔnə aa, ntsya a njɨ̌m Yesu Kristo yìi mə à nɨ̂ M̀maꞌàmbî m̀bî ǹtsɨ̀m aà. ³⁷Nɨ̀ zî ànnù yî wè yìi mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ a mbùꞌu Yudea ntsɨ̀m aà, ǹlɔgɨnə a Galilea wâ nòò mə Jɔn à lɛ sɨ sɛ̀ɛ̀nsə̀ nɨ̂ ǹtoo ya nswoŋ nɨ mə tâ bə̀ bəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ myaa ŋkwɛrə ŋkì aà. ³⁸Nɨ̀ zî ànnù ǹloŋə Yesu mu Nazareth, a ajàŋ yìi mə Nwì à lɛ yɔꞌɔ yi nɨ̂ Azwì yî Làà ŋ̀kɨ mfa mɨdaꞌa ghu mbo aà. À lɛ sɨ tɨgə ŋghɛɛ a ɨdɨgə tsɨ̀m ŋ̀ghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù jî sɨgɨ̀nə̀ ŋ̀kɨɨ ŋghurə nɨ̂ mɨ̀ghɔ̀ɔ̀ a nu bə̀ bìi mə Devil a lɛ kwerə waa aà, ǹloŋ mə Nwì à lɛ ntswe bo yu aà. ³⁹Biꞌinə̀ nɨ bɨ̀yəfə nɨ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə à lɛ ŋghɨ̀rə̀ a alaꞌa baYuda bo bɨ̀ a Yerusalem aà. Bɨ lɛ ntɨgə nzwitə yi, ŋ̀kweentə yi a ati bàŋnə̀ bàŋnə̀. ⁴⁰Lâ Nwìŋgɔ̀ŋ a bû mbɨɨnsə yi a nɨ nɨ̀wo a njɨ̌m njwi ji tarə, ŋ̀ghɨrə kaa bə̀ bɨ̀tsɨ̀m kaa waꞌà yi yə, ⁴¹a kɨ̂ ǹyə tsiꞌì bɨ̀yəfə bìi mə Nwì à lɛɛ̀ m̀foo ntsɔꞌɔ waa aa, m̀bə biꞌinə̀ bìi mə bìꞌinə̀ lɛ sɨ jɨ ŋkɨɨ nno biꞌinə̀ bɨ̀ yù wa noò mə à lɛ mbɨ̀ɨ̀nə̀ nɨ nɨ̀wo aà. ⁴²À lɛ mfa ndɨꞌɨ a mbo bìꞌinə̀ mə tâ bìꞌinə̀ tɨgə nsɛɛnsə nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨ̀gɨ̀nə̀ ya a mbo bə̀ bɨ̀tsɨ̀m, ŋ̀kɨɨ mbii nɨ̂ ǹsi nɨ̀ ǹsi mə à nɨ yu yìi mə Nwì à tsɔ̀ꞌɔ mə tâ yù à bə ŋgŋ̀ntsɔ̀ꞌɔ̀tə mɨ̀saꞌa mɨ bə̂ bɨ̀tɨ̀ɨ̀ bo bɨ̀ bɨ̀ku bɨ bə̂. ⁴³Ŋ̀gǎŋtoo Nwî ɨ tsɨ̀m ɨ lɛ sɨ ghàa ɨnnù ǹloŋ ŋgaà yì, ǹswoŋə nɨ mə, ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à nɨ̌n ntɨɨ̀ yi ghu nu aa, Nwì à ka lìꞌìnə ɨbɨ̂ yi, a njɨ̌m ɨkǔm yi.”

Àjàŋə bɨ̀tɨ̀zî Nwî lɛ ŋkwɛrə Azwì Nwì aà

⁴⁴Tsiꞌì wa a nòò mə Peta à lɛ mburə kɨ ghàà aa, Àzwì Nwî a sɨgə a nu bɨ̀ bɨ tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ ntəə maa adɨgə nyuꞌutə nɨ̂ ànnù yìi mə à lɛ sɨ sɨ swoŋə aà. ⁴⁵À lɛ mbə annù yî yɛ̌yɛrə a mbo baYuda bìi mə bɨ lɛ nnɨŋ ntɨɨ̀ waa a nu Yesu, ǹlo a alaꞌa Joppa ǹyoŋə Peta aa, a nyə mə Nwì à lɛ ŋkɨ nswiꞌi mɨtəŋnə̂ mi mìi mə à nɨ Azwì yî Làà aa, a nu bɨ̀tɨ̀zî Nwî. ⁴⁶Ǹloŋ mə bo lɛ nyuꞌu bo tɨgə̀ ŋ̀ghaa nɨ mɨ̀ghàà mî fii, ŋkɨɨ ŋghaꞌasə nɨ̂ Nwî. Peta a ghaà nɨ̂tɨ̀ɨ̀ ǹswoŋ mə: ⁴⁷“Bə̀ bulà bo kwɛrə aà Àzwì Nwî, tsiꞌì wa ajàŋ mə bìꞌinə lɛ ŋkɨ ŋkwɛrə aà. Ŋù tsù à tswe ghu mə mbə a tsuꞌunə̀ waa mə tâ bo tsuu ŋkǐ kwɛrə aa ɛ?” ⁴⁸Maa ajàŋ a tɨgə̀ ǹswoŋ a mbo bo mə tâ bo kwɛrə ŋkì nɨ̂ ɨ̀kǔm Yesu Kristo. À màŋsə̀ mə aa bɨ tɨgə̀ ǹswoŋ ghu mbo mə tâ à bu ntswe bo bo mɨtugə mɨ jwi mi mɔꞌɔ mbɔŋ màꞌàtə.

Àjàŋ yìi mə Peta à lɛ ntɔꞌɔtə annù Cornelius a mbô ŋ̀ghòtə a Yerusalem aà.

¹Ŋ̀gǎŋntoo Kristo jya a bɔꞌɔ bɨ̀lɨ̂m byaa a mbùꞌù Yudea aa bɨ lɛ nyuꞌu mə bɨ̀tɨ̀zi Nwî bɨ kɨ̀ mə̂ m̀bii nɨghàà nɨ Nwî. ²Peta à bù mə̂ ŋkɔꞌɔ ghɛɛ fu a Yerusalem, bə̀ bya bìi mə bɨ lɛ sɨ lɔ̀ɔ̀ nɨ mə tâ bɨ̀ ka ŋŋetə nɨ̂ bɨ̀tɨ̀zi Nwî aa, bɨ lɛ ntɨgə ntswa yi nɨ̂ ɨ̀saꞌa, ŋ̀ghaantə ³nswoŋə nɨ mə, “A gho aà a kɨ̀ ghɨ̀rə̂ àkə̀ ò ghɛɛ̀ a nda bɨ̀tɨ̀zi Nwî bìi mə bɨ̂ sɨ̀ waa ŋêtə̀ aa ɛ? Ò ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ghu, m̀bii njɨ mɨjɨ bu bo!” ⁴Lâ Peta a lɔgɨ̀nə̀ ǹtɔꞌɔtə ɨnnù tsɨ̀m a mbo bo tsiꞌì àjàŋ yìi mə ɨ lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ aà:

⁵“Mə̀ kɨ̀ sɨ tsàꞌàtə̀ Nwî a njɔ̀ꞌɔ̀ alaꞌa Joppa, mə̀ kà mə̂ aa ntsaꞌatə aa, ǹjə̀ə̀ təə təə ɨ lɛ̂ gha, mə̀ yə̂ àyoò tsu a lô a aburə ŋka nsɨgə, m̀bə tso àbàꞌa atsə̀ꞌə̀ yìi mə a burə ŋghaꞌatə aa, bɨ tswa nɨ mɨ̀buù mi mi nɨkwà, a sɨgə nzì ǹtəə a mbɛ̀ɛ mə̀. ⁶Mə̀ ləŋtə̀ ǹyə mbuu naà tsɨ̀m ghu, nàà jî màꞌàtə̀, nàa ŋgɛ̀ɛ̀ jìi mə nɨ naà mɨtsəꞌə aa, bo bɨ̀ ǹjoo jìi mə ɨ ŋàŋnə̀ a nsyɛ aa, bo bɨ̀ bɨ̀sɨŋ bɨtsɨ̀m bìi mə bɨ dàrə̀ nɨkàŋ aà. ⁷Mə̀ yə̀ mə̂ aa, nyuꞌu njì ŋù ɨ ghaà ǹswoŋ a mbo mə̀ mə, ‘Peta, bɨ̀ɨ̀nə nzwitə nkurə̀!’ ⁸Lâ mə̀ swoŋ mə, ‘Ŋ̀nyâ ghâ, mə̀ tùu ghâ, Taà. Ǹloŋ mə kaa mə̀ lɛɛ̀ ŋwaꞌǎ ayoo adàŋə̀ àdàŋə̀ yî tsu kə̌ njoo jì fwɛ̀ ma jû jî tsu jɨ̂.’ ⁹Lâ ǹjì ya ɨ bû ŋ̀ghaa, a aburə, ŋgaa yìi ɨ̀ yweꞌe ji baa aa, nswoŋ mə, ‘Kaa a sɨ̀ bɔ̂ŋ mə tâ ò ka ntwoŋ njoo jìi mə Nwì à nàŋsə, ŋ̀ghɨ̀rə̀ ɨ laa aa nɨ̂ ǹjoo jì fwɛ̀.’ ¹⁰Àjàŋ annù ma yû a lɛ ŋkwatə ŋghɨrə ŋgaa ji tarə, bɨ tɨgə̀ ǹlɔgə njoo jya tsɨ̀m m̀bu ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ nɨ ju fu a aburə. ¹¹Mə̀ ghə̀ə kɨ yə tsiꞌì maa noò, m̀bâŋnə̀ jî mɔꞌɔ ji tarə ɨ zî ŋ̀kuu wa a nda yìi mə bìꞌì lɛ ntswe ghu aà, ǹlo aa a alaꞌa Kaisaria, a ajàŋ mə bɨ too waa a nu mə̀. ¹²Bo zì mə̂, Àzwì Nwî a swoŋ a mbo mə̀ mə tâ mə̀ lo ŋghɛ̀ɛ̀, ǹtsuu lǒ kɨ jɨ̀ŋkə̀ bə̂. Bɨ̀lɨ̂m ba buà bi ntoꞌo mə bɨ lo a Kaisaria aa, bɨ lɛ nyòŋə̀ gha bìꞌibo ghɛɛ̀ ŋ̀kuu wa nda ŋù wâ. ¹³Bìꞌì ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ŋ̀kuu ghu nda, a swoŋ àjàŋ yìi mə yu lɛ nyə angel wa a zî ǹtəə a nda yu, ǹswoŋ mə, ‘Too bə̂ a Joppa tâ bo ghɛɛ ntwoŋ Simon Peta mə tâ à zi; ¹⁴à bə zì boŋ à ka swoŋ ntoo yìi mə wò nɨ̂ ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ ǹdâ yò, bù bɨ tsɨ̀m ka tsyà ghu ɨ yweenə aà.’ ¹⁵À swòŋ mə̂ laà, mə̀ lɔgɨ̀nə̀ ŋ̀ka ŋghaa a mbo bo, mə̀ kà mə aa ghaa, Àzwì Nwî a sɨgə ŋkuu a nu bo, tsiꞌì wa ajàŋ yìi mə a lɛ ŋkɨ nsɨgə ŋkuu a nu bìꞌinə̀ a mbìì aà. ¹⁶Ma mùù àjàŋ, mə̀ tɨgə̀ ŋ̀waꞌatə a ajàŋ yìi mə Mmàꞌàmbî Yesu à lɛ nswoŋ aa, mə, ‘Bə̀ lɛ sɨ kwɛrə aà ŋ̀kì a mbo Jɔn, lâ nɨ̀ ka yǐ bàŋnə tɨgə kwɛrə aa bə̂ Àzwì Nwî.’ ¹⁷A naŋsə nlaa tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀ mə à nɨ aa tsiꞌì mɨ̀təŋnə̀ mya mìi mə Nwì à lɛ mfa a mbo bìꞌinə a noò yìi mə bìꞌinə̀ lɛ nnɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ mìꞌinə̀ a nu Mmàꞌàmbî Yesu Kristo aa mə Nwì à kɨ̀ kɨ ntəŋə bɨ̂tɨ̀zî Nwì bû ghu. M̀bə a bə aa mùu ajàŋ, mə̀ tɨgə̀ m̀bu mbə wò yî dàŋə̀ mə mbə mə̀ tsyâ ŋ̀kɨɨ annù yìi mə Nwì à kɨ̀ ghɨ̀rə a nu bo aa, mə tâ à tsuu lǒ ghɨ̀rə̀ aa ɛ?”

¹⁸Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ nyuꞌu Peta a swoŋ lâlà aa, bo lɛ ntɨgə ŋkɛntə waa, kaa waꞌà ɨsaꞌa ghu nu bù nlɔɔ. Ǹlɔgɨnə ntɨgə ŋghaꞌasə nɨ̂ Nwî, ǹswoŋə nɨ mə, “Nwì à kɨ̀ mə̂ m̀bii mfa abwarə a mbo bɨ̀tɨ̀zi Nwî mə tâ bo bəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ myaa ntswe nɨ̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̀.”

Ŋ̀ghòtə a Antiokia

¹⁹Bə̀ bya bìi mə bɨ lɛ nsɛ̀ɛ̀nə̀ ǹloŋ mə bɨ lɛ ntɨgə ntsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə̀ yaa wa noò mə bɨ lɛ nzwitə Stephen aa, bɨ lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀kə̀ ŋghɛɛŋkə a ɨdɨgə ɨdɨgə. Bǐ mɔꞌɔ bɨ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ŋkə̀ a Fonikia, bo bɨ̀ a Cyprus, bi mɔꞌɔ bɨ kɨ̂ ŋ̀ghɛɛŋkə a Antiokia. A ajàŋ yìi mə bɨ lɛ ntɨgə nsɛɛnə ŋghɛ̀ɛ̀ laà aa, bɨ lɛ ntɨgə nswoŋə nɨ̂ ànnù Nwî nɨ̂ ɨ̀too mà jû, lâ ǹswoŋə nɨ̂ ǹtoo ma yû tsiꞌì a mbo baYuda. ²⁰Lâ bǐ mɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bo bìi mə bɨ lɛ nlò a Cyprus bo bɨ̀ a Cyrene aa, bɨ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ a Antiokia, ǹlɔgɨnə ntɨgə ŋkɨɨ nswoŋə nɨ̂ ànnù Nwî a mbo baGrikia, ǹswoŋə nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgə̀nə̀ ya nloŋ Mmàꞌàmbî Yesu a mbo bo. ²¹M̀màꞌàmbî à lɛ nnɨŋ abô yi nɨ̂ ànnù ma yû mə bo lɛ sɨ swoŋ aa, ŋ̀ghɨrə bə̀ bî ŋ̀ghàꞌà ghaꞌa bɨ bəŋkə mɨ̀ntɨɨ̀ myaa nnɨŋ a nu M̀màꞌàmbî.

²²Ŋ̀ghòtə a Yerusalem ɨ̀ lɛ nyuꞌu annù ma yû yìi mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ a Antiokia. Bɨ yùꞌù mə̂, ǹtoo Barnabas a Antiokia. ²³À ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ghu, ǹyə ajàŋ yìi mə Nwì à lɛ nnɨŋ mbɔɔnə a nu bə̀ ghu aa, ǹtɨgə ndorɨtə; ǹdɨꞌɨtə waa bɨtsɨ̀m ǹswoŋ mə tâ bo tɛꞌɛ atû yaa nɨ̂ ànnù Nwî, ŋ̀ka yoŋə nɨ̂ M̀màꞌàmbi nɨ̂ ǹtɨɨ̀ waa tsɨ̀mə̀. ²⁴Barnabas à lɛ mbə ŋû yî ǹsɨgɨ̀nə̀, ǹluu nɨ̂ Àzwì yî Làà, bo bɨ̀ nɨ̂ àbìintɨɨ̀. Bə̀ bî ghàꞌà ŋ̀ghaꞌa bɨ lɛ ntɨgə mbəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ myaa, ǹzi a mbɛ̀ɛ Mmàꞌàmbî.

²⁵Barnabas à lɛ ntɨgə mbu nlò ŋ̀ghɛɛ a Tarsus a nlɔ̀ɔ Saul ghu. ²⁶À ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ǹlɔɔ nyə, ntɨgə nlɔgə nzì nɨ ghu a Antiokia. A atû ɨ̀lòò yî fùùrə̀ bo ma bû bi baa bo lɛ ntɨgə mboontə bo bɨ̀ ŋ̀ghòtə ya a Antiokia, ǹdɨꞌɨ nɨ̂ ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ yî ghàꞌàtə̀ ghu. À lɛ mbə aa a Antiokia mə bɨ lɛ mfòò ǹlɔgɨnə ntɨgə twoŋə nɨ̂ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jya nɨ bɨ̀Krisènə̀.

²⁷Ma mùu noò ŋ̀gǎŋntoo Nwî jî mɔꞌɔ ɨ lɛ nlò a Yerusalem ǹsɨgə nzi a Antiokia. ²⁸Yì mɔ̀ꞌɔ yìi mə ɨ̀kǔm yi ɨ lɛ mbə Agabus aa, a bɨɨ̀nə̀ ǹtəə a ndəŋ ŋghaa nɨ̂ àdàꞌa Azwì, ǹswoŋ annù yìi mə Àzwì a lɛ mɨ̀tə̀ ghu mbo aa, ǹswoŋ mə mɨ̀kwenə̀ yî ŋ̀wè à ka kuu a mbî ǹtsɨ̀m. (Ma yuù ànnù a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ aa a noò yìi mə Klaudius à lɛ mbə Kaisa aà.) ²⁹Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jya ɨ lɛ nlə̀ə̀ mə tâ ŋù nɨ̀bò waa yî mɔ̀ꞌɔ yî mɔ̀ꞌɔ tâ à gaansə mɨtɨ̀ɨ̂ mi ntoo ayoo yìi mə mbə a fa aa, tâ bɨ̀ kwɛtə bɨlɨ̂m byaa bìi mə bɨ lɛ ntswe a Yudea aa ghu. ³⁰Bɨ lɛ ghɨ̀rə̀ ma yuù ànnù, ǹtɨgə ntoo Saul bo Barnabas bo ghɛɛ̀ m̀fa ŋkabə yìi mə bɨ lɛ ntswaꞌatə aa a mbo bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ndânwì.

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ mbù ŋ̀ka ntsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə ndânwì aà

¹À lɛ mbə ma mùu noò aa M̀fɔ̀ Herod a lɔgɨ̀nə̀ ŋ̀ka ntsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə bə̀ bî mɔ̀ꞌɔ a ŋghotə. ²À lɛ ŋghɨ̀rə̀ bɨ tswâ Jɛms muma bɨ̀ Jɔn ǹzwitə nɨ munwî ǹtsò. ³A yə mə mayû ànnù a lɛ mbɔ̀ŋ baYuda, m̀bû ŋ̀ghɨrə bɨ tswâ Peta. (Mayû ànnù a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ aa a noò ǹjwî Àbaa Tɨkɔꞌɔ̀). ⁴Bɨ tswà mə̂ Peta aa, ŋghɛ̀ɛ̀ ǹnɨŋ yi a ndâtsaŋə̂, m̀fa yi a mbô ɨ̀khɨ̀rə̀ bɨ̂sogyɛ̀ bi nɨkwà ji nɨkwà mə bɨ̀ ka mbɛ. Herod à lɛ nlə̀ə̀ mə yu ka fiꞌisə yi tâ bɨ̀ saꞌa yi a nsi bə̀ aa a noò yìi mə bɨ̂ jɨ̀ mə̂ Passa aà. ⁵Ma mùu ajàŋ, bɨ lɛ ntɨgə nləə Peta wa ndâtsaŋə̂. Lâ ŋ̀ghòtə ɨ̀ lɛ sɨ tsàꞌàtə̀ nɨ̂ Nwî tsiꞌì nɨ̀tɨ̀ɨ̀ ghu atu, kaa waꞌà kaà.

Àjàŋ yìi mə angel à lɛ mfiꞌi Peta a tsaŋ aà

⁶À bə̀ mə̂ nɨ̂tugə a njwi yìi mə àbɛ̀ɛ̀ ka fuꞌu tâ Herod swoŋ tâ bɨ̀ fiꞌisə yi aa, Peta a nɔ̂ŋ m̀bwii a tɨtɨ̀ɨ bɨ̀sògyɛ̀ bi baa, bɨ tɨ̂ŋnə̀ yi nɨ bɨ̀tsɛ̂n bi baà. Ŋ̀gǎŋmbɛ̂ àtsaŋ ɨ lɛ ŋkɨ təəntə a tssǔbùꞌù, m̀bɛ nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀. ⁷Angel M̀màꞌàmbi à lɛ ŋwìꞌìkə̀ ǹzi ntəə wa ndâtsaŋ, ŋ̀kàꞌà ɨ ta ghu, ŋ̀ghɨrə ɨ̀dɨ̀gə̀ ɨ fuꞌù. Angel wa a tswâ àbɛ̀ꞌɛ̀ Peta ǹtsɨgɨtə a bɨɨ̀nə̀, a swoŋ ghu mbo mə, “Wàŋsə mbɨ̀ɨ̀nə̂!” Bɨ̀tsɛ̂n bya bɨ fɛɛ̀ŋkə̀ ghu mbo ŋwòkə̀. ⁸Angel wa a swoŋ ghu mbo mə, “Wɛꞌɛ ɨtsə̀ꞌə̂ jo bo bɨ̀ ǹtâm jô.” Peta a ghɨ̀rə̀ tsiꞌì maa ajàŋ mə à swòŋ aà. Angel wa a bû ǹswoŋ ghu mbo mə, “Lɨm akutə̀ yo ya a nu wò ŋ̀ka nyoŋə nàâ.” ⁹Peta a yoŋə̀ yi bo yu fɛꞌɛ̀ wa ndâtsaŋə̀. Kaa Peta à lɛ waꞌà zi mə ànnù yìi mə a lɛ sɨ fɛ̀ꞌɛ̀ aa a lɛ mbə aa tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀. À lɛ mbàŋnə̀ ŋ̀ka mɔɔntə bə nɨ mə â lɛ sɨ lɛ nɨ̂ ǹjə̀ə̀ təə təə nlɛ nìi. ¹⁰Bo yu ghɛɛ̀ ǹtsya akhɨ̀rə̀ bɨ̂sogyɛ̀ bɨ mbɛ̂ ɨ̀dɨ̀gə yi mbìì, ŋ̀kɨ mbu ntsyà yî àyòŋtə̀, m̀bɔŋ ŋghɛɛ fɛ̀ꞌɛ̀ wa nɨ̂ ǹtsǔbùꞌu atɨɨ wa yìi mə ɨ lɛ sɨ lìì nɨ mûm àlaꞌa aà. Bo zì mə̂ ǹyweꞌe ghu, àbàꞌà ya a ghɛsə̀ ŋ̀ŋaꞌanə tsiꞌì yumbɔŋ a mbo bo, bo tɨgə̀ ǹtsya mfɛ̀ꞌɛ̀ ŋ̀kuu a mfâŋnə̀ yî mɔ̀ꞌɔ ntɨgə nsɨgə ŋghɛɛ ghu. Bo yu kà mə̂ aa ntəə wa mfâŋnə̀ ǹsɨgə ŋghɛɛ aa, angel wa a wiꞌìkə̀ m̀maꞌatə yi.

¹¹Àtu Peta a wiꞌìkə̀ ǹlaa, a zî ànnù yìi mə a ghɨrə yi aa, ǹswoŋ mə, “Tsɨ̂tsɔ̀ŋ mə̀ zi mə à nɨ̂ tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀! A too M̀màꞌàmbi ntoo angel yì mə tâ à zi ŋkwɛrə gha a mbo Herod, ɨ ghɨrə tâ mə̀ tsuu annù yìi mə baYuda bɨ kàꞌà nɨ mə bɨ ka ghɨ̀rə̀ a nu mə aa lo yə.”

¹²À yə̀ mə̂ laà, ǹtɨgə ŋghɛɛ a nda Mary, ǹdè bɨ̀ Jɔn wa yìi ɨkǔm yi yî mɔꞌɔ lɛ mbə Mark aà. Bə̀ lɛ ŋghotə ghu tsiꞌì bî ghàꞌàtə̀ ǹtswe ghu ǹtsaꞌatə nɨ̂ Nwî. ¹³À ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ghu, ŋ̀kwɛntə ntsǔ abàꞌà yi abɛɛ, mumàŋgyɛ̀ yìi mə à lɛ sɨ fàꞌà wa nda, ɨ̀kǔm yi ɨ bə Rhoda aà, a bii, nzì a ŋŋaꞌa àbàꞌà yâ. ¹⁴À zì mə̂ ǹyuꞌu njì Peta ǹzi, ǹtɨɨ̀ yi ɨ burə̀ ǹnaŋsə nluu nɨ nɨ̀dorə a baŋnə̀ m̀maꞌatə Peta, kaa waꞌǎ abàꞌà ya ŋaꞌa mə tâ à kuu, mbu ŋkhə̀ m̀bɨɨ fu a nswoŋə a mbo bə̀ bya mə Peta à təə a ntsǔndâ. ¹⁵Bə̀ bya bɨ yùꞌù mə̂ laà, ǹswoŋ ghu mbo mə, “O baanə aà bàànə̀?” La a kuꞌusə̀ ŋ̀ghaa tsiꞌì nɨ̀ tɨ̀ɨ̀ ǹswoŋ mə à nɨ tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀. À bù mə̂ ǹswoŋ laà, bo tɨgə̀ ǹswoŋ mə, “À nɨ angel yì.” ¹⁶Bo lɛ sɨ ghàà laà aa, Peta a bâŋnə̀ ǹtəə wa ntsǔnda ŋkwɛ̀ntə̀. Bo ghɨ̀rə̀ mə̂, ŋ̀ghɛɛ ŋŋaꞌa abàꞌà yâ. Bo ŋàꞌà mə̂ ǹyə yi, ànnù a burə̀ ǹtsya waa! ¹⁷Peta a kɔꞌɔsə̀ àbô yi ndɨꞌɨ mə tâ bo tsuu kɨ ghàà, ǹtɨgə ntɔꞌɔtə a mbo bo a ajàŋ yìi mə Mmàꞌàmbi à lɛ ŋghɨ̀rə̀ angel yì a zî m̀fiꞌi yi wa ndâtsaŋə aà. À tɔ̀ꞌɔ̀tə̀ mə̂ m̀maŋsə, ǹswoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ tɨgə nswoŋ a mbo Jɛms bo bɨ̀ a mbo bɨ̀lɨ̂m bìꞌinə̀.” Ǹtɨgə nlo ŋghɛ̀ɛ̀ yi a adɨgə dàŋ.

¹⁸Àbɛ̀ɛ̀ fùꞌù mə̂, ɨ̀dɨ̀gə̀ ɨ tɨgə̀ ǹtsaꞌa tsiꞌì tsàꞌà a tɨtɨ̀ɨ bɨ̀sogyɛ̀ bya, bo tɨgə̀ ŋ̀waꞌa nɨ mə a Peta aa a ghɨ̀rə̂ àkə̀ lɛ! ¹⁹Herod a swoŋ bɨ lɔɔ̀ Peta, ǹlɔɔ kaa waꞌà yə̂. A tɨgə̀ ŋ̀ghɨrə bɨ twoŋ bɨ̀sogyɛ̀ bya, a betə waa yî mɔ̀ꞌɔ yî mɔ̀ꞌɔ ànnù yìi mə a ghɨrə mə tâ bɨ̀ waꞌǎ Peta bû ǹyə aà; ŋ̀ghɨrə bɨ zwitə̀ waa bɨ tsɨ̀m.

Ma yuà ànnù à fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂, Herod a lô a Yudea ǹsɨgə ŋghɛɛ a Kaisaria ǹtswe ghu.

Àjàŋ yìi mə Herod à lɛ ŋkwo aà

²⁰Ǹtɔ̀ŋ Herod ɨ lɛ sɨ naŋsə nlwi nɨ a nu baTai bo bɨ̀ baSidon, bo tɨgə̀ ǹghotə waa ŋ̀ghɛɛ a nyə yu. Bɨ̀ ghɛ̀ɛ̀ mə̂, m̀foo yə mə bo lətə Blastus yìi mə à lɛ mbə ŋ̀gàŋafàꞌà yî ŋ̀wè a mbo Herod, ǹlentə nɨ̂ ǹtɔꞌɔ aa, ŋghɨrə mə tâ à kwɛtə waa. Bo ghɨ̀rə̀ mə̂ laà, ǹtɨgə ŋghɛɛ a mbɛ̀ɛ Herod mə tâ à ghɨrə tâ bo bo tswe nɨ̂ m̀bɔɔnə, ǹloŋ mə mɨ̀jɨ̂ myaa mɨ lɛ sɨ lò aa a alaꞌa mfɔ̀ Herod aà.

²¹Bɨ lɛ ŋkàꞌa njwi yì mɔ̀ꞌɔ Herod a wɛꞌɛ ɨ̀tsə̀ꞌə̀ nɨfɔ̂ ji, ŋ̀kɔꞌɔ ŋŋaŋnə̀ a abə̀rə yu, ŋ̀ghaa a mbo bə̀ byâ. ²²À ghàà mə aa, bɨ tɨgə̀ m̀bwitə nɨ̂ yi, ǹtɔŋnə nswoŋ nɨ mə, “Kaa à sɨ̌ njì ŋù yulà bə̂, à nɨ̂ ǹjì nwì!” ²³Angel Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ mburə ŋghɛnsə nzwitə Herod ŋgaa yî m̀fùùrə̀ nloŋ mə kaa à lɛ waꞌà Nwî ghaꞌasə̀ aà. Ɨ̀ŋɔ̀ŋnə̀ ɨ kuu ghu nu, ŋ̀kurə yi, a tɨgə̀ ŋ̀kwo.

²⁴Ànnù Nwî a lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì ǹsɛɛnə, bə̀ bì ghàꞌàtə bɨ biì Nwî.

²⁵Barnabas bo Saul bɨ lɛ mmàŋsə ɨfàꞌâ waa yìi mə bɨ lɛ ntoo waa mə bɨ̀ zi mfaꞌa aa, ǹtɨgə nlo Yerusalem ŋghɛɛ waa. Bo kà mə̂ aa ŋghɛɛ aa, nlɔ̀gə̀ Jɔn Mark bo bo ghɛɛ̀.

Àjàn yìi mə bɨ lɛ ntsɔꞌɔ Barnabas bo Saul ǹtoo waa tsǒ bɨ̀missionari aà

¹Maa noò a nɨ̂ ŋ̀ghotə a Antiokia, ŋ̀gǎŋntoo Nwì bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋndɨ̀ꞌɨ ànnù Nwî jî mɔꞌɔ ɨ lɛ ntswe ghu: Barnabas, Simeon yìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋ nìi nɨ nîŋgà aa, Lucius yìi mə à lɛ mbə ŋû Cyrene aa, Manaen mə lɛ ŋkwe bo Herod yìi mə à lɛ mbə Gûmnàà aa, nɨ̀ Saul. ²Maa noò bo lɛ sɨ ghaꞌasə nɨ̂ Nwî ŋ̀kɨɨ ntswe tɨ jɨ̂, Àzwì Nwî a swoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ tsɔꞌɔ Barnabas bo Saul mfa a mbo mə̀ a mfàꞌâ àfàꞌà yìi mə mə twoŋə waa mə tâ bo ghɛɛ mfàꞌà aà.” ³Maa ajàŋ bo tɨgə̀ ǹtswe tɨ jɨ, ǹtsàꞌàtə̀ Nwî, ǹnɔŋsə mbô myaa a atu bo, ǹtɨgə ntoo waa.

Àfàꞌà yaa a Cyprus

⁴Àzwì Nwî a tòò mə̂ waa laa, Barnabas bo Saul sɨgə ŋghɛ̀ɛ̀ a Seleucia ǹtɨgə ŋkuu abaŋ ghu ŋghɛɛ a kɨ̂ŋ ŋ̀kì a Cyprus. ⁵Bo ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ŋ̀kuꞌu a Salamis aa, ǹswoŋ nɨghàà nɨ Nwî ghu a mûm ǹdâŋghotə̂ baIsrael. Bo lɛ nlɔ̀gə̀ Jɔn Mark mə tâ à ka ŋkwɛtə waa.

⁶Bɨ dàŋsə̀ mə̂ kɨ̂ŋkì wa ŋ̀ghɛ̀ɛ̀ ǹyweꞌe a Paphos, ǹtsiꞌi ŋù majìkə̀ yî mɔꞌɔ mə ɨ̀kǔm yi ɨ lɛ mbə BarJesus, BarJesus ma ghû à lɛ mbə ŋû baYuda yìi mə à lɛ mbə ŋgaŋntoo Nwî m̀bweꞌesə̀ aà. ⁷À lɛ mbə nsûkàꞌa Gûmnàà yìi mə ɨ̀kǔm yi ɨ lɛ mbə Sergius Paulus aà, Gûmnàà ma ghû à lɛ mburə mbə tsiꞌì ŋù mɨ̀tsyɛ̀. À lɛ ntwoŋ Barnabas bo Saul mə tâ bo zi nyə yi, ǹloŋ mə à lɛ sɨ lɔ̀ɔ nyuꞌu nɨ̀ghàà nɨ Nwî aà. ⁸Lâ Elymas, ŋù ŋ̀ghɨrə majìkə̀ wa (ǹloŋ mə à nɨ̂ ǹjiꞌì ɨ̀kǔm yi nɨ nɨ̀ghàà nɨ Grikia aà) a tuu, ǹlɔ̀ɔ̀ nɨ mə tâ Gûmnàà wa tâ tsuu ànnù yìi mə Saul bo Barnabas lɛ nzì nɨ yuu aa bii. ⁹Lâ Saul yìi mə bɨ kɨɨ ntwoŋ nìi nɨ Paul aa, a luu nɨ̀ Àzwì Nwî, ǹtɛꞌɛ nɨliꞌì ni a nu ŋû majìkə̀ wa ¹⁰ǹswoŋ mə, “Mu Devil ghulà! Ò nɨ ŋùkɨ̀bàa ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə ɨ tsinə aà. Ò luu nɨ̀ ɨ̀bəŋ mbweꞌesə̀ tsɨ̀m nɨ̂ àbɨ̀ꞌɨntɨɨ̀, ǹlɔɔ nɨ̂ ŋ̀ka mbəŋkə ànnù nɨ̂ŋkoŋ Mmàꞌàmbi a nɨ àbǎŋnənnù! Kaa mbə ò waꞌà kɛntə aa ɛ? ¹¹Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, ǹdɔɔ Nwì ɨ̀ ka kuu a atu wò; ò ka fə̀ꞌə, kaa waꞌà nɨ̂nòò bû ŋ̀ka nyə nɨ nòò yî mɔ̀ꞌɔ̂.” À ghɛ̀sə̀ mə̂ ǹswoŋ laà ŋ̀ghəə yu kɨ màŋsə̀, àfə̀ꞌə̀ a kuu ghu miꞌi, a tɨgə̀ m̀mɔɔrə nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀ ǹlɔɔ nɨ̂ ŋû mə tâ à tswa abo yi ntɨgə ntsyasə. ¹²Gûmnàà wa à yə̀ mə annù yìi mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ aa, ǹnɨŋtɨɨ̀ yi a nu Kristo ǹloŋ mə à lɛ nyɛrə siꞌi siꞌi a nɨ̂ ànnù yìi mə Paul à lɛ ndɨ̀ꞌɨ̀ ǹloŋə Mmàꞌàmbi aà.

Antiokia a mbùꞌu Pisidia

¹³Paul bo bɨ̀ ŋ̀gàŋəkòrə̂ ji bo bû ŋ̀kuu abaŋ ŋghɛɛ a Perga, yìi mə à lɛ mbə mûm àlaꞌa yì ŋ̀wè a Pamphilia aà. Bo kùù mə̂ ghu aa, Jɔn Mark a maꞌàtə̀ waa ghu mbu mbɨ̀ɨ̀ fu a Yerusalem. ¹⁴Bo lô a Perga ǹtɨgə ŋghɛɛ nɨ̂ m̀bìì ŋ̀ghɛɛ ŋkuu a Perga, a alaꞌa Pisidia. À bə̀ mə a ǹjwîŋgɔ̀ŋ àlaꞌa aa, bo ghɛɛ̀ ŋ̀kuu a ndâŋghòtə baIsrael, ǹtswe a nsyɛ̂. ¹⁵Bɨ twòŋ mə nɔ̂ŋsə̀ Moses bo bɨ̀ ŋ̀ŋwàꞌànə ŋgǎŋntoo Nwî, ɨtu ndâŋghotə ya ɨ toò ŋ̀kɨ̀ɨ̀ a mbo bo mə: “Bɨ̀lɨ̂m biꞌi, bìꞌi lɔ̀ɔ mə tâ nɨ̀ ghaa a mbo bə̀ bû, mə mbə nɨ̀ tswe nɨ̂ ǹdɨꞌɨtə̀ yìi mə mbə ɨ kwɛtə̀ waa.” ¹⁶Paul a bɨɨ̀nə̀ ǹtəə a ndəŋ, ŋ̀ŋɛntə mbô mi, ntsɨmsə nda, ǹlɔ̀gɨ̀nə̀ ŋ̀ka ŋghaa, ǹswoŋ mə: “Bɨ̀lɨ̂m ba baIsrael nɨ bù bìi mə nɨ bɔꞌɔ nɨ̂ Nwì aa, nɨ̀ yuꞌutə. ¹⁷Nwìŋgɔ̀ŋ baIsrael à lɛ ntsɔꞌɔ bɨ̂tà bɨ bɨ̂taà biꞌinə̀, ŋ̀ghɨrə bo bə ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ àlaꞌa yì wè wa noò mə bo lɛ ntswe a alaꞌa Egipto tsiꞌì tsǒ bɨ̀gɨ̀ɨ̀ aà. Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ mfiꞌisə waa a alaꞌa Egipto nɨ mɨ̀dàꞌà mi mya mì wè. ¹⁸Ǹtswa ntɨɨ̀ yi a nu bo a njɨ̌m ɨ̀lòò mɨghum mi nɨkwà a ntaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨ wɛ̀ɛ̀. ¹⁹À lɛ mbwɛsə ɨtoo ji sàmbaa a alaꞌa Kanaan, ǹtɨgə mfa nsyɛ̂ ɨ̀too mà jya a mbo baIsrael. ²⁰Bo tswê ghu tsǒ ɨ̀lòô ŋ̀khɨ̀ ji nɨkwà nɨ mɨ̀ghum mi ntaà. À tɨ̀ mə tɨ bə a njɨ̀m a fa bɨ̀saꞌa bɨ alaꞌa a mbo bo ŋ̀kɔꞌɔ nyweꞌe a noò ŋ̀gàŋtoò Nwì Samuel. ²¹Ma mùu noò bo lɛ mbetə Nwî mə tâ à fa mfɔ̀ a mbo bo, a tɨgə̀ m̀fa Saul yìi mə à lɛ mbə mu Kish, ǹlo a ŋgwɛ̀ꞌɛ Benjamin aa, mə tâ à bə mfɔ̀ wàà nɨ̂ ɨ̀lòò mɨghum mi nɨkwà. ²²Nwì à lɛɛ̀ m̀fiꞌi yi aa, ntɨgə ŋghɨrə David nɨ̂ m̀fɔ̀. Yuà ànnù à nɨ ànnù yìi mə Nwì yumbɔŋ à lɛ nswoŋ nloŋ ŋgaa yì aà: ‘Mə̀ lii nyə mə David mu Jesse à nɨ ŋù yìi mə ǹtɨɨ̀ gha ɨ dorɨtə ghu nu aà, m̀bə ŋû yìi mə à ka ghɨ̀rə ɨnnù tsɨ̀m jìi mə mə lɔ̀ɔ̀ aà.’13.22: 1 Sam. 13.14²³À lɛ ntɨgə mbə Yesu yìi mə à lɛ mfɛ̀ꞌɛ a ŋgwɛ̀ꞌɛ David aa, mə Nwì à lɛ ŋghɨ̀rə̀ a tɨgə̀ mbə Ŋgàŋywèènsə baIsrael, a ajàŋ yìi mə a lɛɛ̀ m̀foo ŋkàꞌà aà. ²⁴M̀bɔŋ tâ Yesu à ka nlɔgɨnə ɨfàꞌâ yi, lɛ boŋ Jɔn à kà mə̂ aa nswoŋ nɨ a mbo baIsrael bɨtsɨ̀m mə, tâ bo bəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ myaa, m̀maꞌatə ɨnnù jî bɨ̂ jyaa ŋkwɛrə ŋkì. ²⁵Nòò yìi mə Jɔn à lɛ ŋka maŋsə ɨfàꞌâ yi aa, ǹswoŋ a mbo bo mə, ‘Nɨ̀ mɔ̀ɔ̀ntə mə mə̀ nɨ aa wò ɛ? Kaa mə̀ sɨ̀ yu wa mə nɨ yuꞌutə aa bə̂. Lâ, yə̂ nɨ̀! Yu wa mə a yòŋə a njɨ̌m mə̀ aa, kaa mə̀ sɨ̀ kuꞌùnə̀ a ajàŋ yìi mə mbə mə̀ fɛɛ̀ mɨ̀kɨ̀rə̀ mɨ ntam jìi ɨ tswe ghu mɨkòrə̀ aà.’

²⁶“Bɨ̀lɨ̂m ba baIsrael, bɔɔ bɨ ŋgwɛ̀ꞌɛ̀ Abraham nɨ bù bə̀ bìi mə nɨ bɔꞌɔ nɨ̂ Nwî aà, ǹtoo mà yû yìi mə ɨ̀ nɨ yî ǹywèènsə bə̀ aa, ɨ̀ zì mə a mbo bìꞌinə̀ tsɨ̂tsɔ̀ŋ. ²⁷Ǹloŋ mə bə̀ bìi mə bɨ lɛ ntswe a Yerusalem aa, nɨ bɨ̀tsyàsə̂ byaa kaa bɨ lɛ waꞌà zi mə à nɨ ŋù ǹywèènsə bə̀; kaa waꞌà kɨ̀ɨ̀ nɨ̂ ànnù yìi mə nɨghàà nɨ ŋgǎŋntoo Nwî nìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋ a njwiŋgɔ̌ŋ tsɨ̀m nɨ swoŋə̀ ǹloŋ ŋgaa yì aa yuꞌù. Bɨ lɛ ŋghɨ̀rə̀ nɨghàà nɨ ŋgǎŋntoo Nwî nɨ fɛꞌɛ̀ boontə nyoŋə ajàŋ yìi mə bɨ lɛ nzwitə yi aà. ²⁸Ka mə bɨ lɛ waꞌǎ annù tsu yə yìi mə Yesu à lɛ fànsə̀ mə mbə bɨ zwitə̀ yi aa, bɨ lɛ nswoŋ a mbo Pilato mə tâ à ghɨrə tâ bɨ̀ zwitə yi. ²⁹Bɨ màŋsə̀ mə a ghɨ̀rə ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə àŋwàꞌànə̀ Nwî a lɛ nswoŋ nloŋ ŋgaa yì aa, bɨ sɨgɨsə̀ yi wa ati bàŋnə̀ bàŋnə̀ ŋ̀ghɛɛ nlə̀ə̀ yi nɨsyɛ̀. ³⁰Lâ Nwì a yweensə̀ yi nɨ nɨ̀wô; ³¹ǹjwi jì ghàꞌàtə̀ jìi mə ɨ lɛ sɨ tɨgə nyoŋə aa, a dɨꞌɨ̀ ɨ̀bɨ̀ɨ nû yi a mbo bə̀ bìi mə bo bo lɛ nlǒ a Galilea ŋ̀kɔꞌɔ a Yeruselem aa, bìi mə bo tɨgə mbə bɨ̂yəfə̂ bi a mbo bə̀ bɨ̀ tsɨ̀m aà. ³²Bìꞌi zi aa nɨ̀ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ma yû a mbo bù: Ànnù ya mə Nwì à lɛ ŋkàꞌà mə yu ka ghɨ̀rə̀ a mbo bɨ̀tà bɨ bɨ̂taà bìꞌinə̀ aa, ³³à ghɨ̀rə̀ mə a mbo bìꞌinə̀ bìi mə bìꞌinə̀ nɨ bɔɔ̀ byaa a njɨ̀mə àjàŋ yìi mə à ywèènsə Yesu, a bû ǹtswe ntɨ̀ɨ̀ aà. A ajàŋ yìi mə bɨ ŋwaꞌanə nɨ̂ àŋwàꞌànə̀ bɨ̂Psalm bi baa, mə,

‘Ò nɨ mû ghà,

sìi mə̀ tɨgə taà ghò’13.33: Ps. 2.7

³⁴Yuà a kɨ̂ m̀bə annù yìi mə Nwì à lɛ nswoŋ nloŋ ajàŋ mə yu ka yǐ yweensə yi nɨ nɨ̀wô, tâ à waꞌà a mum nɨ̀syɛ̀ bwɛ̂ aà:

‘Ma ka fa mbɔɔnə ya yìi mə ɨ̀ nɨ̂ yà m̀bə yî ànnù nɨ̂ŋkoŋ yìi mə mə̀ lɛ ŋkàꞌà a mbo David aa, a mbo wò.’13.34: Yes. 53.3

³⁵Tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ a ajàŋ yìi mə à kɨ nswoŋ a nɨ̂ àdɨ̀gə aŋwàꞌànə̀ yî mɔꞌɔ aa mə,

‘kaa ò ka waꞌà màꞌàtə̀ tâ ŋ̀gàŋàfàꞌâ ghò, yu wa yìi mə à làa màŋsə̀ aa, tâ à bwɛ nɨsyɛ̀.’13.35: Ps. 16.10

³⁶Ǹloŋ mə David à lɛ ŋghɨ̀rə annù yìi mə Nwì a lɔ̀ɔ̀ aa, a nɨ yìi ŋgùꞌù aa, ntɨgə ŋkwo, bɨ twiŋə̀ yi bo bɨ̀ bɨ̀taà bi, ɨ̀bɨ̀ɨnû yi ɨ bwɛ̂ a nɨsyɛ̀. ³⁷Lâ yu wa yìi mə Nwì à lɛ nyweensə nɨ nɨ̀wo aa kaa à lɛ waꞌǎ a nɨsyɛ̀ bwɛ̂.

³⁸“Bìꞌi lɔ̀ɔ̀ mə tâ nɨ̀ zi mbâ bɨlɨ̂m ba baIsrael, mə bìꞌì tsya aa a njɨ̌m Yesu ma ghû ǹzi a nswoŋ ànnù a mbo bù ǹloŋ ànnǔ lìꞌìnə ɨfansə ɨnnù. ³⁹Ǹlɔɔ nɨ mə nɨ̀ zi mə ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à nɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yi ghu nu aa, ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə à fànsə a ǹyòŋə nɨ nɔ̀ŋsə̀ Moses aa, kaa ɨ ka waꞌà yi bǔ ntswa. ⁴⁰Nɨ̀ tsyɛsə lâ m̀bɨ̀ꞌɨ̀ ɨ̀nnù jìi mə ŋ̀gǎŋntoo Nwî ɨ lɛ nswoŋ aa, ɨ tswâ ghuu;

⁴¹‘Yə̂ nɨ̀, làꞌà bu bìi mə nɨ tsaꞌa nɨ̂ nɨ̀ghàà nɨ Nwî ŋ̀wyɛ aa, nɨ̀ ka tsɨŋ tsɨŋ hɛɛ kwo!

Ǹloŋ mə ànnù yìi mə mə ghɨ̀rə a nsi bù sii aa,

à nɨ ànnù yìi mə kaa nɨ̀ ka yǐ waꞌà biì, ka mə ŋù tɛꞌɛ ntɔꞌɔtə tɔꞌɔtə a mbo bù!’”

⁴²Nòò yìi mə Paul bo Barnabas lɛ màŋsə̀ ŋ̀ka mfɛꞌɛ wa ndâŋghòtə aa, bə̀ bya bɨ swoŋ a mbo bo mə tâ bo bu mbɨ̀ɨ̀ a njwîŋgɔ̀ŋ yìi mə ɨ bù ǹzi aa, ta bǔ swoŋ ɨnnù ma jû jî ghàꞌàtə̀ a mbo bo. ⁴³Bɨ kà mə̂ aa nsɛɛnə wa ndâŋghòtə, baYuda bî ghàꞌàtə̀ bo bɨ̀ bə̀ bɨ ɨtoo dàŋ bìi mə bɨ lɛ mbii annù Nwì baYuda aa, bɨ yoŋə̌ Paul bo Barnabas. Bo tɨgə̀ ŋ̀ghaa a mbo bo ndɨꞌɨtə waa mə tâ bo ghɛɛ nɨ̂ m̀bìì a mûm ɨ̀bɔ̀ŋ Nwî.

⁴⁴Bə̀ bɨ̀ tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ ntswe wa a mûm àlaꞌa aa, bɨ lɛ nzì a nyuꞌu nɨ̀ghàà nɨ Nwî a nɨ̂ ǹjwîŋgɔ̀ŋ yìi mə ɨ̀ lɛ nyòŋtə̀ aà. ⁴⁵Nòò yìi mə baYuda lɛ nyə nnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa aa, bɨ lɛ nluu nɨ̂ àghə̀ꞌə̀nə̀; ǹlɔgɨnə ntɨgə nlɨgɨtə nɨ̂ ànnù yìi mə Paul à lɛ sɨ swoŋ aa, ŋ̀kɨɨ mbəgɨtə nɨ̂ yi. ⁴⁶Lâ Paul nɨ Barnabas bâŋnə̀ m̀bu ŋghaa bə nɨ̀ mɨ̀tɨ̀ɨ̀ nɨ̂ àtàŋəntɨɨ nswoŋ mə “A lɛ ŋkùꞌùnə̀ mə tâ nɨ̀ghàà nɨ Nwî nɨ̀ foo nzì a mbo bù. Lâ àjàŋ yìi mə nɨ̀ tuu ŋkɨ lentə mə kaa nɨ̀ sɨ̀ kuꞌùnə̀ a njɨ ɨ̀lòŋ yìi mə ɨ tswe nɨ̂ŋkoŋ aa, bìꞌì ka màꞌàtə̀ ghuu tɨgə ghɛ̀ɛ̀ tsɨ̂tsɔ̀ŋ a mbô bɨ̀tɨ̀zî Nwî. ⁴⁷Ǹloŋ mə à nɨ ǹdɨꞌɨ yìi mə M̀màꞌàmbî à lɛ mfa a mbo bìꞌì aà, mə:

‘Mə̀ ghɨ̀rə ghuu mə tâ nɨ̀ bə ŋkàꞌà a mbo bɨ̀tɨ̀zî Nwî,

ɨ tɨgə ghɨ̀rə̀ nɨ mə tâ bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bɨ̀ yweenə ŋghɛɛ nyweꞌe a nlwìꞌî m̀bî.’”13.47: Yes. 49.6

⁴⁸Nòò yìi mə bɨ̀tɨ̀zî Nwî bɨ lɛ nyuꞌu ma mùu ajàŋ aa, ǹdorə tsiꞌǐ mbə̂ ànnù, ŋ̀ghaꞌasə Mmàꞌàmbi nloŋ nɨghàâ ni ma nû. Bə̀ bìi mə Nwì à lɛɛ̀ m̀foo ntsɔꞌɔ waa mə tâ bɨ̀ yi njɨ ɨlòŋ yìi mə ɨ lwiꞌi nɨ̀ŋkoŋ aa, bɨ nɨŋ mɨ̀ntɨɨ̀ myaa a nu Kristo. ⁴⁹Nɨ̀ghàà nɨ Mmàꞌàmbi nɨ sɛɛ̀nə̀ ŋ̀ghɛɛ ɨdɨgə tsɨ̀m maa m̀bùꞌù.

⁵⁰Lâ baYuda ghɛɛ̀ ǹswugɨtə bɨtà bɨ alaꞌa bɨ baYuda bo bɨ bàŋgyɛ̀ bî wè bìi mə bɨ lɛ sɨ bɔꞌɔ nɨ̂ Nwî aà. Bo lɔgɨ̀nə̀ ǹtɨgə ntsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə Paul bo Barnabas, m̀furə waa a mûm àlaꞌa bo. ⁵¹Bo tɨgə̀ ǹyɛtə nsyɛ̂ a mɨkòrə bo, a ndɨꞌɨ mə a fùrə bo furə waa, ǹtɨgə ŋghɛɛ waa a Ikonium. ⁵²Lâ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jìi mə bɨ lɛ ntswe a Antiokia aa, ɨ lɛ nluu nɨ nɨ̀dorə bo Àzwì Nwî.

A alaꞌa Iconium

¹Bo lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì tsiꞌì maa ajàŋ a alaꞌa Ikonium. Paul bo Barnabas bo ghɛɛ̀ ŋ̀kuu a ndâŋghotə baIsrael ŋ̀ghaa nɨ mânjì yìi mə bə̀ bì ghàꞌàtə̀, baYuda bo bɨ̀ baGrikia, bɨ lɛ mbii annù Nwî. ²Lâ baYuda bìi mə bɨ lɛ waꞌà waa bii aa, bɨ lɛ ntotə bɨ̂tɨ̀zî Nwî bya, mbɨsə mɨ̂ntɨɨ̀ myaa a nu bɔɔ bɨ Kristo. ³Ŋ̀gǎŋntoo Kristo jya lɛ ntswe ghu a nɨ nòò yî ǹsyà, ǹswoŋə nɨ nɨ̀ghàà nɨ Mmàꞌàmbi nɨ̂ àtàŋə ntɨɨ̀. M̀màꞌàmbi a dɨꞌɨ̀ nɨ̂ ǹsi mə ǹtoò yì yî ǹsɨgɨ̀nə̀ ya mə bɨ lɛ sɨ swoŋ nloŋ ɨbɔ̀ŋ yi aa, à nɨ̂ ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀. M̀fa mɨdaꞌa a mbo bo mə tâ bo ka ŋghɨrə ɨlensə ɨnnù bo bɨ̀ ɨ̀nnǔtsyâmbô. ⁴Bə̀ bìi mə bɨ lɛ ntswe maa njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa aa, bɨ lɛ nyàtə̀ m̀bɛ̀ɛ̀ baa, bì mɔꞌɔ biì ànnù yìi mə baYuda lɛ sɨ swoŋ aa, bǐ mɔꞌɔ bɨ kɨ̂ŋ mbii ànnù yìi mə ŋgǎŋntoo Kristo jya ɨ lɛ sɨ swoŋ aà.

⁵Bɨ̀tɨ̀zî Nwî bî mɔꞌɔ nɨ baYuda bo bɨ̀ bɨ̀lɨɨ̀ byaa bɨ taŋ mɨnàŋ mə bɨ dɨ̌ ŋgɨꞌɨ a nu bo, ɨ tumtə waa nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀. ⁶Bo yuꞌu ntɨgə mfɛꞌɛ ŋkhə̀ ŋghɛɛ waa a ɨlaꞌa Lystra bo Derbe, jìi mə ɨ lɛ ntswe a Lycaonian aa, bo bɨ nɨ̂ ɨ̀too jìi mə ɨ lɛ ntswe maa mbɨ̂ àdɨ̀gə̀ aa, ⁷ǹtɨgə nswoŋə nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya ghu.

A ɨlaꞌa Lystra bo Derbe

⁸Ŋùmbâŋnə̀ yî mɔꞌɔ à lɛ ntswe a alaꞌa Lystra yìi mə à lɛ mbwenkə ǹlɔgɨnə a noò yìi mə bɨ lɛ njwe yi ghu aa, kaa a lɛɛ̀ waꞌà bùrə̀ ǹtəə təə. ⁹À lɛ ntswe ghu nnaŋsə nyuꞌutə nɨ nɨ̀ghàà nìi mə Paul à lɛ sɨ swoŋ aà. Paul à lɛ nyə mə à nɨ̌ŋ ntɨɨ̀ yi ghu, ŋ̀kɨ ntswe nɨ̂ àbìintɨɨ mə mbə bɨ tsuꞌù yi. Paul à yə̀ mə̂ laa, ǹtɨgə ntɛꞌɛ miꞌì mi ghu nû. ¹⁰Ǹtɔŋnə nswoŋ ghu mbo mə, “Bɨ̀ɨ̀nə ntsinə ntəə nɨ mɨ̀kòrə̂ mô.” Ŋùmbâŋnə̀ wa a lɨ mbɨ̀ɨ̀nə̀, ǹtɨgə ŋghantə. ¹¹Àjàŋə mə nnɔ̀ɔ̀ bə̀ wa ɨ lɛ nyə annù ya mə Paul à lɛ ŋghɨ̀rə̀ aa, bo lɛ nlɔ̀gɨ̀nə̀ ǹtɨgə ntɔŋnə nɨ nɨ̀ghàà nɨ Lyacaonian nyaa nya nswoŋə nɨ mə, “Bɨ̀nwì bə̀ŋkə̀ mə̂ waa ntɨgə mbə tsǒ bə̀, ǹsɨgə ntɨgə ntswe a tɨtɨ̀ɨ bìꞌinə̀.” ¹²Bo fâ ɨ̀kǔm Barnabas mə à nɨ Zeus, ŋ̀kɨ ntɨgə ntwoŋ Paul nɨ Hermes, ǹloŋ mə à lɛ mbə yu yìi mə à lɛ mbə ndɨɨ wàà, ŋ̀ghaa nɨ tsùsə̀ àtû wàà laa. ¹³Ŋ̀gàŋmàꞌanwì Zeus wa yìi mə ǹdâmàꞌa yì ɨ̀ lɛ ŋghɛ̀sə̀ ǹtswe tsiꞌì wa mbɛ̀ɛ̀ àlaꞌa aa, à lɛ nzì nɨ̂ m̀bɔ̀ŋ bo bɨ̀ nɨ̀kya nɨ bɨ̂flawa, ǹloŋ mə bo bɨ̀ nnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa bɨ lɛ lɔ̀ɔ̀ mə bo maꞌa ŋgǎŋntoo Kristo jya tsiꞌì tsǒ Nwì.

¹⁴Lâ ŋ̀gǎŋntoo Kristo jya, Barnabas bo Paul, bɨ yùꞌù mə annù ya mə bɨ lɛ sɨ lɔ̀ɔ̀ a ŋghɨ̀rə̀ aa, ǹsatə ɨtsə̀ꞌə̂ jyaa, ŋ̀khə ŋkuu ntəə wa tɨtɨ̀ɨ nnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa, ŋ̀ŋɛntə njì yàà m̀betə waa mə, ¹⁵“Nɨ̌ ghɨ̀rə yulà ànnù aa a ya ɛ? Bìꞌì kɨ mbə aa tsiꞌì bàmɨsɔ̀ŋə̀ tsǒ bù. Bìꞌì zi faà aa a ŋkɛ̀ꞌɛ̀nə ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ a mbo bù, mə tâ nɨ̀ bəŋkə ghuu, m̀maꞌatə njoo adàŋə̀ àdàŋə̀ ǹzi a mbo M̀màꞌàmbi yìi mə à tswe ntɨ̀ɨ̀ aà. À nɨ yu yìi mə à lɛ nnaŋsə aburə nɨ̂ ǹsyɛ, nɨ̂ ŋ̀kì mɨyaa, bo bɨ̀ ŋ̀gɔ̀ŋ ǹjoò tsɨ̀m jìi mə ɨ tswe ghu aà. ¹⁶À lɛ mbə mbìì aa, a maꞌàtə̀ bə̀ bɨ ɨtoo bɨ̀ tsɨ̀m mə tâ ŋù à ka ŋghɛɛ nɨ̂ yìi mânjì, ŋù à ka ŋghɛɛ nɨ̂ yì. ¹⁷Lâ, a dɨꞌɨ̀ nɨ̂ àlèsə̀ mə yu tswe ghu ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨ̀tsɨ̀m, ǹyoŋə a njɨ̌m ɨ̀nnù jî sɨgɨ̀nə̀ jìi mə a ghɨ̀rə̀ aà. A too nɨ̂ m̀bə̀ŋ a mbo bù, ɨ lô a aburə nsɨgə ntsu nɨ̂ mɨ̀jɨ̂ muu nɨ nòò yìi mə à kùꞌùnə aà. A fa nɨ mɨ̀jɨ a mbo bù ŋ̀kɨɨ nlwensə nɨ mɨ̀ntɨɨ̀ muu nɨ nɨ̀dorə̀.” ¹⁸Ka mə bo lɛ nswoŋ laa, a lɛ ntsyànə̀ a mbô ŋ̀gǎŋntoo Kristo jya a ŋkɨŋə mə tâ bɨ̀ tsuu waa màꞌà tsǒ Nwì.

¹⁹BaYuda bǐ mɔꞌɔ bɨ lɛ nlò a Antiokia yìi mə à lɛ ntswe a Pisidia aa, bo bɨ̀ a Ikonium, nzi mbəŋkə atu bə̂ bya bɨ biì ǹjɨ̀m yàà, ǹtɨgə ntumtə Paul nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀, ǹswuŋə yi mfɛꞌɛ nɨ ghu a mûm àlaꞌa ŋwaꞌatə mə à kwò mə̂. ²⁰Nòò yìi mə bɔɔ bɨ Kristo bɨ lɛ nzì ntswe ghu mbɛ̀ɛ̀ ŋ̀karɨsə aa, a bɨɨ̀nə̀ m̀bu ŋkuu ŋghɛɛ fu a mûm àlaꞌà. Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə yu nɨ Barnabas bo ghɛɛ̀ a alaꞌa Derbe.

Àjàŋ yìi mə bo lɛ mbù mbɨɨ a Antiokia yìi mə à tswe a Syria aà

²¹Paul nɨ Barnabas bo lɛ nswoŋ ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya a alaꞌa Derbe, ŋ̀ghɨrə ŋgǎŋyəgənnù Yesu jî ghàꞌàtə̀ ghu. Ǹtɨgə nlo ghu mbu bɨ̀ɨ̀ a Lystra bo bɨ Ikonium nɨ Antiokia yìi mə à lɛ ntswe a Pisidia aà. ²²Bo lɛ nnɨŋ mɨtɨ̀ɨ̀ a nu bɔɔ bɨ Kristo bìi mə bɨ lɛ ntswe ghu aa, ǹdɨɨntə waa mə tâ bo tswa abìintɨɨ̀ yaa tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋə̀. Ǹswoŋə nɨ mə, “A kuꞌunə mə tâ bìꞌì tsya a mûm ŋ̀gɨꞌɨ yì ŋghàꞌàtə̀ m̀bɔŋ ŋkuuu a mûm ànnù nɨfɔ̀ Nwî.” ²³Bo yi ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ yulà ŋ̀ghòtə bɨ tsɔꞌɔtə̀ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ndânwì ghu, ǹsiꞌisə ɨbɨɨnû waa tɨ jɨ, ǹtsaꞌatə Nwî, ǹnɨŋə waa a mbô M̀màꞌàmbi yìi mə bo lɛ ntswe nɨ̂ ǹnɨŋ mɨ̀ntɨɨ̀ myaa ghu nu aà.

²⁴Bo tsyà mə a alaꞌa Pisidia mmaŋsə, ǹtɨgə ŋkuu a Pamphilia. ²⁵Ma mùu alaꞌa, bo swoŋ ntoo yì nsɨgɨ̀nə̀ ya a alaꞌa Perga, ǹtɨgə nlo ŋghɛ̀ɛ̀ a alaꞌa Attalia. ²⁶Bo lò mə̂ ghu ntɨgə ŋkuu a abaŋə ŋkì, m̀bu mbɨ̀ɨ̀ ŋ̀ghɛɛ fu a Antiokia, wa adɨgə mə bɨ lɛ ntɛꞌɛ ntsɔꞌɔ waa ghu, ntsaꞌatə Nwî a atu bo mə tâ à kwɛtə waa a nɨ̂ ɨ̀fàꞌà yìi bɨ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ mfaꞌa aà.

²⁷Bo zì mə̂ ǹyweꞌe a Antiokia aa, ŋ̀ghotə bandânwì bɨtsɨ̀m, ŋ̀kɛꞌɛnə ŋgɔ̀ŋ ɨ̀nnǔ tsɨ̀m jìi mə Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ŋghɨ̀rə a nu bo aa, bo bɨ̀ àjàŋ mə à lɛ ŋŋaꞌa mânjì mə tâ bɨ̀tɨ̀zî Nwî tâ bɨ̀ bii yii aà. ²⁸Bo lɛ ntɨgə ntswe ma mùu alaꞌa bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu ntɨgɨtə.

Ŋ̀ghotə̂ ǹdânwì Yerusalem

¹Bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ lɛ nlò a Yudea ǹsɨgə a Antiokia, ǹlɔgɨnə ŋka ndɨꞌɨ nɨ̂ ɨ̀nnù a mbo bɔɔ bɨ Kristo bya mə, “Kaa nɨ̀ ka yǐ waꞌà yweenə̀ mə mbə bɨ tsuu ghuu ŋə̀tə a nyòŋə nɨ nɔ̀ŋsə̀ Moses.” ²Paul bo Barnabas bo lɨgɨ̀tə̀, ǹswuŋnə bo bo tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋə̀. Tsǒ mə a lɛ mbə laa, bɨ swoŋ mə tâ Paul bo Barnabas bo bə̀ bî mɔꞌɔ a Antiokia tâ bo kɔꞌɔ ŋghɛɛ a Yerusalem ŋghɛɛ nyə ŋgǎŋtoo jya ghu nɨ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ndânwì tâ bo bo ghaanə nloŋ ma yaà ànnù. ³Ŋ̀ghòtə ɨ̀ lɛ ntɨgə tsyasə waa mə tâ bo ghɛɛ. Bo kà mə̂ aa ŋghɛɛ, ǹtsya a alaꞌa Phonisia bo Samaria, ŋ̀kɛꞌɛnə a mbo bə̀ a ajàŋ mə bɨ̀tɨ̀zî Nwì bɨ bə̀ŋkə̀ mə̂ mɨ̂ntɨɨ̀ mya ǹzi a mbo Nwì. Ma yu ànnù a ghɨ̀rə̀ ǹtɨɨ bɔɔ bɨ Kristo ɨ luu nɨ̀ nɨ̀dorə̀. ⁴Bo ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ŋ̀kuu a Yerusalem, ŋ̀ghòtə ɨ kwərə̀ waa tsiꞌì nɨ̀ nɨ̀dorə̀. Ŋ̀gǎŋtoo Kristo nɨ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ndânwì bɨ kɨ̂ ŋ̀kwɛrə waa nɨ nɨ̀dorə, bo tɨgə̀ ǹswoŋ ŋkɔ̀ŋ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi Nwì à ghɨ̀rə ntsyǎ a nu bo aa, a mbo bo. ⁵Lâ ŋ̀gǎŋmbii Kristo jî mɔꞌɔ jìi mə ɨ lɛ mbə baFarɨsai aa, bo lɛ mbɨ̀ɨ̀nə̀ ǹtəə a ndəŋ nswoŋ mə, “A kuꞌunə mə tâ bɨ̀ lɨgɨnə ŋŋètə̀ bɨtɨ̀zî Nwî ŋ̀kɨ ŋghɨrə mə tâ bo ka nyuꞌunə nɔ̂ŋsə̀ Moses.”

⁶Ŋ̀gǎŋtoo Kristo jya bo bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ndânwì bɨ tɨgə̀ m̀boontə ntswe a nlèntə ma yuù annù. ⁷Bo swùŋnə̀ mə̂ ghu àghaꞌa a saꞌàtə̀, Peta a təə a ndəŋ nswoŋ mə, “Bɨ̀lɨ̂m bâ, nɨ̀ zi mə àghaꞌa a sàꞌà mə̂ a ajàŋ mə Nwì à lɛ ntsɔꞌɔ gha a tɨtɨ̀ɨ bù ǹtoo mə tâ mə̀ ghɛɛ nswoŋ ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ a mbo bɨ̀tɨ̀zî Nwî mə mbə bo yuꞌu mbii. ⁸Nwɨ̀ŋgɔ̀ŋ yumbɔŋ yìi mə à zi mmɔ̀ɔ̀ntə̀ ŋû ǹtsɨ̀m aa, a dɨ̀ꞌɨ̀ mə yu beentə ànnǔ bɨ̀tɨ̀zî yî Làà, m̀fa Azwì Nwî a mbo bo, tsiꞌi ajàŋ mə à lɛ ŋkɨ mfa a mbo bìꞌinə̀ aà. ⁹Kaa à lɛ ŋwaꞌǎ ndènə̀ a tɨtɨ̀ɨ bo nɨ bìꞌinə̀ tɛꞌɛ̀. À lɛ nsìꞌi ntɨɨ̀ waa a njɨ̌m àbìintɨɨ̀ yaa. ¹⁰Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, a tɨgə̀ ŋ̀ghɨrə akə mə tâ nɨ̀ ka ŋkwaꞌanə Nwî, m̀beꞌesə nɨ̂ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu nɨ̂ àbèꞌè yìi mə kaa bɨ̀ta bɨ bɨ̂taà biꞌinə̀ bɨ̂mbɔŋ lɛ ŋwaꞌǎ a mbèꞌe zi, mə kaa bìꞌinə, nɨ̂ yìꞌinə ŋgaa kaa bìꞌinə̀ sɨ̌ a mbèꞌe kɨ nzi aa ɛ? ¹¹Ŋ̀gàŋə ghâ, bìꞌinə̀ bìì mə̂ bìꞌinə̀ ka yǐ yweenə aa a njɨ̌m ɨbɔ̌ŋ Mmàꞌàmbî yìꞌinə̀ Yesu tsiꞌǐ a ajàŋ yìi bo ka yǐ kɨɨ yweenə ghu aà.”

¹²Ŋ̀ghòtə ya tsiꞌì ǹtsɨ̀m ɨ̀ lɛ siꞌi mə swee nyuꞌu annù yìi mə Barnabas bo Paul lɛ ŋkɛ̀ꞌɛ̀nə̀ aa, nɨ ɨ̀lènsə̀ a bɔ̀ꞌɔ nɨ̂ ɨnnǔtsyâmbo jìi mə Nwì à lɛ ŋghɨ̀rə̀ a tɨtɨ̀ɨ bɨ̀tɨ̀zî Nwî ǹtsya a njɨ̌m bo aà. ¹³Bo màŋsə̀ mə̂ ŋ̀ghaa aa, Jɛms a ŋɛntə̀ ǹjì yì ŋ̀ghaa, nswoŋ mə, “Yuꞌutə nɨ̀ ànnù yìi mə mə swoŋ aa mba bɨlɨ̂m bâ. ¹⁴Simon à nàŋsə̀ mə̂ a ntɔꞌɔtə ajàŋ yìi mə Nwì à lɛ ndɨ̀ꞌɨ̀ àjàŋ yìi mə annù bɨ tɨ̀zî Nwî lɛ nnaŋsə ntswe a nu yu, ǹzi mfiꞌi bə̂ bî mɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bo mə tâ bɨ̀ bə bi. ¹⁵Ma yuà ànnù a boòntə̀ nɨ̂ ànnù yìi mə ǹtoonwî ɨ lɛ nswoŋ a mûm àŋwàꞌànə Nwî aa mə,

¹⁶‘M̀màꞌàmbi à swoŋ mə, ma yû ka yǐ tsyǎ tâ mə̀ bu mbɨ̀ɨ̀,

mbɨ̀ɨ̀nsə ntǎŋ Mfɔ̀ David yìi mə ɨ wò mə aa,

ɨ bu ghurə mɨtsyə̂ mi

ɨ ghɨ̀rə tâ mɨ̀ bu nnaŋsə ntsinə ntəə

¹⁷Ma mùu ajàŋ tâ àbùgə ŋgwɛ̀ꞌɛ̀ mu ŋù ǹtsɨ̀m ɨ̀ tɨgə nlɔɔ nɨ Mmàꞌm̀bî

bo bɨ̀ ɨ̀toò tsɨ̀m jìi mə bɨ twoŋə waa nɨ̂ Ɨ̀kùmə̂ ghâ aà.

¹⁸À nɨ̂ àjàŋ yìi mə Mmàꞌàmbi yìi mə à lɛɛ̀ ǹtɛꞌɛ ŋghɨrə bɨ zî ma yuà ànnù a ŋguꞌu aa, à swòŋə.’ ”

¹⁹Jɛms a ghɛɛ̀ nɨ̂ m̀bìì ǹswoŋ mə, “À nɨ̂ àmɔ̀ɔ̀ntə̂ ya mə tâ bìꞌinə̀ tsuu ŋgɨꞌɨ a mbo bɨ̀tɨ̀zî Nwî bya mə bɨ bəŋkə waa mbɨɨ a mbo Nwì aa kɨ fa. ²⁰A kuꞌunə bə mə bìꞌinə̀ ŋwaꞌanə aŋwàꞌànə̀ ǹtoo a mbo bo nswoŋ mə tâ bo tsuu mɨjɨ mìi mə bɨ maꞌa mɨ̂ŋkobə ghu aa kɨ jɨ. Ŋ̀kɨ nswoŋ mə tâ bo maꞌatə annǔ jɨrə̀, ŋ̀kɨ tsuu naà yìi mə bɨ twɛɛ bə̂ ǹtɔ̀ŋ yi aa kɨ kurə, ǹtsuu aləə kɨɨ kɨ jɨ. ²¹Ǹloŋ mə àghaꞌa a sàꞌà mə̂ a ajàŋ yìi mə bɨ twoŋə nɨ̂ nɔ̂ŋsə̀ Moses a mûm ŋ̀ghòtə a njwîŋgɔ̀ŋ baIsrael tsɨ̀mə̀, ŋ̀kɨɨ swoŋə nɨ̂ ànnǔ yi a mûm àlaꞌà tsɨ̀mə̀.”

Àŋwàꞌànə̀ yìi mə bɨ lɛ ntoo a mbo bɨ̀tɨ̀zî Nwî aà

²²Ŋ̀gǎŋtoo Kristo jya nɨ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ndânwì nɨ ŋ̀ghotə ya ǹtsɨ̀m bɨ lɛ ntɨgə mbii mə bo tsɔꞌɔ bə̂ bî mɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bo ɨ too waa bo bɨ̀ Barnabas nɨ Paul a Antiokia. Bo lɛ ntsɔꞌɔ bə̂ bi baa bìi bɨ lɛ mbə bɨ̂tsyàsə̀ a tɨtɨ̀ɨ bo aà, a bə Judas yìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋ nìi nɨ Barsabas aa, ŋkɨ mbə Silas; ²³ǹtɨgə ntoo waa nɨ̂ àŋwàꞌànə̀ yulà: “Bìꞌì, ŋ̀gǎŋtoo Kristo nɨ bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ndânwì nɨ bɨ̀lɨ̂m buu bɨtsàꞌàtə̀ ghuu bɨlɨ̂m biꞌi bɨ tsɨ̀m bìi mə bɨ nɨ bɨ̀tɨ̀zi Nwì aa, bìi mə bɨ tswe a Antiokia nɨ Syria bo nɨ a Cilicia aà. ²⁴Bìꞌì yuꞌu mə bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ a tɨtɨ̀ɨ bìꞌì ǹzi mfa nɨ̂ ŋ̀gɨꞌɨ a mbo bù, ŋ̀ghɨrə mɨ̀ntɨɨ̀ muu mɨ tsəꞌə̀ ǹloŋ annù yìi mə bɨ lɛ nswoŋ aà. Lâ kaa bìꞌì lɛ ŋwaꞌà waa too bə̂, kaa kɨꞌɨ̀ ǹdɨꞌɨ yì tsù a mbo bo kɨ mfa. ²⁵Ǹloŋ ma yû ànnù, bìꞌì bòòntə̀ mə̂ m̀biinə tsiꞌì bɨ̀tsɨ̀m mə bìꞌì ka tsɔꞌɔ bə̂ ɨ too a mbo bù, tâ bo ghɛɛ bo bɨ̀ bɨ̀lɨ̂m biꞌi Barnabas bo Paul bìi mə bìꞌinə̀ kɔŋə. ²⁶Bo fà mə̂ ǹtswêntɨ̀ɨ̂ yàa ntsɨ̀m nloŋ Mmàꞌambî yìꞌinə̀ Yesu Kristo aà. ²⁷Bìꞌì too Judas bo Silas a mbo bù mə bo zi nswoŋ a mbo bù nɨ̂ ǹtsǔ waa annù yìi mə bìꞌì ŋwaꞌanə aà. ²⁸Bìꞌi bɨ̀ Àzwì Nwî biinə mə tâ bìꞌì tsuu ghuu nɨ̂ àbèꞌè yi dàŋ bèꞌèsə, ǹtsyatə julà ɨ̀tu ndɨꞌɨ̀: ²⁹Nɨ̀ tsuu mɨjɨ mìi mə bɨ màꞌà mɨ̂ŋkobə ghuu aa lǒ jɨ; ǹtsuu aləə lǒ jɨ, ǹtsuu naà yìi mə bɨ twɛɛ ntɔ̂ŋ yi nzwitə aa lǒ kurə. Nɨ̀ kɨɨ mbaꞌatə nɨ̂ ɨ̀bɨ̀ɨ ghuu nloŋ ajɨrə̀. M̀bə nɨ̀ ka ntsyɛsə ghuu ǹtsuu ànnù ma yû yî tsu kɨ ghɨ̀rə, bəə boŋ nɨ ghɨ̀rə sɨgɨ̀nə̀. Bìꞌi tsàꞌàtə̀ ghuu.” ³⁰Bɨ lɛ ntoo ŋgǎŋntoo mà jû a alaꞌa Antiokia bɨ ghɛ̀ɛ̀ ghu ŋghotə bɔɔ bɨ Kristo m̀fa aŋwàꞌànə̀ ya a mbo bo.

³¹Bə̀ bya bɨ twòŋ mə àŋwaꞌanə̀ ya, ǹtɨɨ waa ɨ luu nɨ̀ nɨ̀dorə nloŋ mə ànnù yìi mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ ghu aa a lɛ ndɨ̀ɨ̀ntə̀ waa. ³²Judas bo bɨ̀ Silas bìi bɨ lɛ ŋkɨ mbə ŋgǎŋntoo Nwî aa, bo lɛ ŋghàà bo bo nɨ̂ àdaŋə noò ǹdɨɨntə waa m̀fa nɨ mɨ̀tɨ̀ɨ̀ a mbo bo. ³³Bo tswè mə̂ bo bo nɨ̂ àtɨɨ noò, bɔɔ bɨ Kristo bya bû ǹtoo waa nɨ̂ m̀bɔɔnə mə tâ bo bu mbɨ̀ɨ̀ ŋ̀ghɛɛ a mbo bə̀ bya bìi mə bɨ lɛ ntoo waa aà. [ ³⁴Lâ Silas à lɛ nlɔ̀ɔ̀ mə yu bǔ tswe yi ghu.]15.34: Kaa atɨɨ ma yû a sɨ̀ a mûm ŋ̀ŋwàꞌànə jî mɔꞌɔ tswê³⁵Paul nɨ Barnabas lɛ mbù ǹtswe nɨ̂ àtɨɨ noò àlaꞌa Antiokia bo bɨ̀ bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bî mɔꞌɔ, ǹswoŋə nɨ̂ ànnù Nwɨ̂, ŋ̀kɨɨ ndɨꞌɨ nɨ̂ ànnù Nwî.

Paul bo Barnabas yatə̀.

³⁶Àtɨɨ noò yî mɔꞌɔ â tsyà mə̂, Paul a swoŋ a mbo Barnabas mə, “Sɨ̀ bu mbɨ̀ɨ̀ ŋ̀ghantə bɨlɨ̂m biꞌiò a nɨ̂ ɨ̀too jìi mə sɨ̀ tɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ ǹtsya ghu nswoŋ ànnù Nwì a mbo bo aà, tâ lèntə̀ mə bo ghɨ̀rə̀ mə akə lɛ.” ³⁷Barnabas à lɛ nlɔ̀ɔ̀ mə yu lɔ̀gə Jɔn Mark tâ bo bo ghɛɛ, ³⁸Lâ Paul à lɛ nswoŋ mə kaa a sɨ̀ kuꞌùnə̀, ǹloŋ mə à lɛ mfòò m̀maꞌatə waa wâ noò m̀bii tɨ ghə̂ mə bɨ maŋsə àkòrə̀ nɨtəə̀ yaa, a maꞌàtə̀ waa a Pamphilia, ŋ̀khə mbɨ̀ɨ̀ nɨ̂ ǹjɨ̀mə̀. ³⁹Bo lɛ nswùŋnə̀ ghu siꞌi, ǹtɨgə nyatə. Barnabas a lɔgə̀ Mark bo yu kuù àbaŋ a ŋghɛ̀ɛ a Cyprus. ⁴⁰Paul a bâŋnə̀ ǹlɔgə Silas, bɔɔ bɨ Kristo bo tsaꞌàtə̀ Nwî a atu bo mə tâ M̀màꞌàmbi à ka ghɨrə ɨbɔ̀ŋ a nu bo. ⁴¹A tɨgə̀ ǹtsya a Syria nɨ Cilicia, ndɨɨntə nɨ̂ ŋghòtə jìi mə ɨ lɛ ntswe ghu aa mfa nɨ mɨ̀tɨ̀ɨ̀ a mbo bo.

Àjàŋə Timoti a bɔ̀ꞌɔ Paul nɨ Silas lɛ ŋghɛ̀ɛ a fàꞌà

¹Paul a ŋghɛɛ a alaꞌa Derbe bo Lystra, ǹtsiꞌi ŋgàŋyə̀gə̂nnù Yesu yî mɔꞌɔ yìi mə ɨ̀kǔm yi ɨ lɛ mbə Timoti aà. Ǹdè yì à lɛ mbə ŋgàmbii Kristo, m̀bə ŋû baYuda, la taà yì a bâŋnə̀ m̀bə ŋû baGrikia. ²Bɔɔ bɨ Kristo bɨtsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ ntswe a alaꞌa Lystra bo a Ikonium aa, bo lɛ sɨ beentə nɨ̂ Timoti. ³Paul à lɛ ŋwaꞌatə mə yu lɔ̀gə̀ Timoti tâ bo yu ghɛɛ. À wàꞌàtə̀ mə̂ laà aa, ǹtɨgə ŋŋetə yi. À lɛ ŋghɨ̀rə̀ maa ajàŋ aa mbɨꞌɨ ŋgaa baYuda bìi mə bɨ lɛ ntswe maa adɨgə aà, ǹloŋ mə bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bɨ lɛ nzi mə tǎ bɨ̀ Timoti à lɛ mbə ŋù baGrikia. ⁴Àjàŋ mə bo lɛ sɨ karə ŋkuu nɨ̂ ɨ̀bùꞌu ɨ̀too jya aa, bo lɛ sɨ kɛ̀ꞌɛ̀nə̀ nɨ̂ ɨ̀nnù jya mə ŋghotə ŋgǎŋntoo Kristo bo bɨ̀ bɨ̀lɨɨ bɨ ndânwì bya a Yerusalem bɨ lɛ ntsə̀rə̀ aa a mbô ŋ̀gǎŋmbii Kristo. Ǹdɨꞌɨtə nɨ̂ waa mə tâ bo tɨgə nləə bɨ̂nɔ̀ŋsə̀ ma byâ. ⁵Maa ajàŋ ŋ̀ghotə ɨ̀ lɛ sɨ kwe, ǹtɨɨ ŋghɛ̀ɛ̀ a mûm àzwì, ǹdùû waa ɨ kɨɨ̀ ŋ̀ghaꞌatə nɨ̂ ǹjwî tsɨ̀mə̀.

Àjàŋ yìi mə ǹjə̀ə̀ təə təə ɨ̀ lɛ nlɛ Paul a Troas aà

⁶Bo lɛ ghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kuu ntsya a mbùꞌà àlaꞌa Phrygia bo Galatia ǹloŋ mə kaa Àzwì Nwî kaa a lɛ ŋwaꞌà bii mə tâ bo swoŋ ntoo ya a mbùꞌù àlaꞌa Asia. ⁷Bo ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ŋ̀ghɛɛ ŋkùꞌù a alaꞌa Mysia aa, ǹyweꞌetə mə bo kuu a mbùꞌù àlaꞌa Bithynia, kaa Àzwì Yesu kaa a waꞌà beentə̀ mə tâ bo kuu ghu. ⁸Bo tɨgə ŋkuu ghɛɛ ntsyà Mysia ŋ̀ghɛɛ a Troas. ⁹A ghɨrə̀ m̀bə nɨ̂tugə, ǹjə̀ə̀ təə təə ɨ lɛ̂ Paul, a yə̂ ŋû Macedonia a təə mbuꞌu nɨ̂ m̀bo ntwoŋə nìi, nswoŋə nɨ mə, “Too nzǐ faa njii a Mecedonia, ŋ̀kwɛtə yiꞌi!” ¹⁰Ajàŋ mə ǹjə̀ə̀ ya ɨ̀ lɛ nlɛ Paul aa, bìꞌì lɛ tɨgə̀ ǹtaŋtə nû yìꞌì a nlǒ ŋghɛ̀ɛ a Macedonia nloŋ mə bìꞌì lɛ nzi a laa mûm ǹtɨɨ bìꞌì mə Nwì a twoŋə nɨ̂ yiꞌi mə tâ bìꞌì zi nswoŋ ntoo yì ǹsɨgə̀nə̀ ya a mbo bə̂ bi maa adɨgə.

Àjàŋ yìi mə Lydia à lɛ mbəŋkə ǹtɨɨ̀ yi aà

¹¹Bìꞌì lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kuu abaŋ a Troas ǹtoo ŋkì ǹtsinə ŋghɛɛ a Samothrace. Bìꞌì ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ǹlɛ àbɛ̀ɛ̀ fuꞌu, bìꞌì ghɛɛ̀ a Neapolis. ¹²Ǹtɨgə mbu ǹlò ghu ŋkuu ŋghɛɛ a mûm àlaꞌa Filippi, a alaꞌa yì tsyàmbìì yìi mə a tswe a mbùꞌù àlaꞌa Macedonia, m̀bə atoo yìi mə baRoma lɛ sɨ buꞌutə aà. Bìꞌì lɛ mbɔɔ ntswetə ndù njwi jǐ mɔꞌɔ ghu. ¹³À bə̀ mə̂ a njwîŋgɔ̀ŋ bìꞌì fɛꞌɛ̀ wa a mûm àlaꞌa ŋ̀ghɛ̀ɛ a mbɛ̀ɛ̀ àghəŋə ŋkì mə bìꞌì lɛ ŋwaꞌatə mə à nɨ̂ àdɨ̀gə̀ yìi mə mbə baYuda ghotə ghu a ntsàꞌàtə Nwì. Bìꞌì lɛ ntswe a nsyɛ ŋghàà a mbo bàŋgyɛ̀ bìi mə bɨ lɛ ŋghotə ghu aà. ¹⁴Yì mɔꞌɔ yìi mə à lɛ nyuꞌu annù yìi mə bìꞌì lɛ sɨ swoŋ aa, à lɛ mbə Lydia yìi mə à lɛ mbə mu Thyatira aà. À lɛ sɨ fèè nɨ̂ ɨ̀tsə̀ꞌə jî bagɨtə ji tɨ̀ndùù. À lɛ mbə mâŋgyɛ̀ yìi mə à lɛ sɨ bɔꞌɔ nɨ̂ Nwî. M̀màꞌàmbi à lɛ ŋŋaꞌa mɨtsyɛ̂ mi mə tâ naŋsə nyuꞌutə annù yìi mə Paul à lɛ sɨ swoŋə aà. ¹⁵Lydia a bɔ̀ꞌɔ nɨ bə̀ bìi mə bɨ lɛ ntswe a nda yu aa, bɨ tɨgə̀ ŋ̀kwɛrə ŋkì. Bɨ kwɛ̀rə̀ mə ŋkì aa, a tɨgə̀ ǹtwoŋə yiꞌi mbuꞌu mbo a mbo bìꞌì ǹswoŋ mə, “Nɨ̀ zi tâ bìꞌinə̀ ghɛɛ ntswe a nda mə̀ mə mbə nɨ̀ zi tsiꞌǐ annù nɨ̂koŋ mə mə̀ tɨ̀gə̂ ŋ̀gàŋmbii Kristo wa yì mɔ̀ꞌɔ̂.” A swoŋ laà, ǹtɨgə ŋgaansə̀ yiꞌi bìꞌibo ghɛɛ̀.

A ndâtsaŋ a alaꞌa Filippi

¹⁶A bə a njwi yì mɔꞌɔ bìꞌì kâ ŋghɛɛ a adɨgə yìi mə bɨ lɛ sɨ tsàꞌàtə̀ Nwî ghu aa, m̀boo mumàŋgyɛ̀ yìi mə à lɛ mbə àbùꞌù, Àzwì yî bɨ a tswê ghu nu m̀bə yìi mə a lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ a swoŋə̀ nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə ɨ ka fɛ̀ꞌɛ̀ aà. Mumàŋgyɛ̀ ghû à lɛ sɨ fàꞌa ŋkabə yì ŋ̀wè a mbo bə̀ biì mə bɨ lɛ nyuu yi aa, nɨ̂ àjàŋ mə à lɛ sɨ swoŋə nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə ɨ ka fɛ̀ꞌɛ̀ aà. ¹⁷À lɛ sɨ tɨgə ŋyoŋə nɨ̂ yiꞌi bɨ̀ Paul, ǹtɔŋnə nswoŋə nɨ mə, “Bə̀ bulà à nɨ ŋ̀gǎŋəfàꞌa Nwîŋgɔ̀ŋ Àkɔꞌɔ̀ntsɨrə. Bo kɛ̀ꞌɛ̀nə̀ aa mânjì yìi mə mbə bə̀ tsyâ ghu nyweenə aa a mbo bù.” ¹⁸À lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ ma mùu ajàŋ nɨ mɨ̀tugə mɨ njwi mì ghàꞌàtə̀; ǹyweꞌe a noò yìi mə ǹtɔ̀ŋ Paul ɨ lɛ nnaŋsə nlwi ghu nû. Paul a karɨkə̀ yi ǹswoŋ a mbo àzwì yî bɨ ya mə, “Nɨ̂ ɨ̀kǔm Yesu Kristo, mə̀ swǒŋ a mbo wò mə tâ ò fɛꞌɛ ghu nû.” Àzwì yî bɨ ya a kɨ̂ ŋ̀ghɛsə fɛ̀ꞌɛ̀ yi tsiꞌì maa noò.

¹⁹Nòò yìi mə bɨ̀bɔ̂ŋ bi lɛ yə ajàŋ mə mânjì ŋ̀kabə̀ waa wa à bɨ̀ꞌɨ̀ mə̂ aa, bo baŋnə̀ Paul bo Silas, ǹswuŋə waa ŋ̀ghɛɛ nɨ bo a nsaanə, ǹtɛꞌɛ waa a tɨtɨ̀ɨ bɨ̀tà bɨ alaꞌà. ²⁰Bo lɔgə̀ waa ŋghɛɛ nɨ bu a nsi ŋgǎŋsaꞌa alaꞌa baRoma ǹswoŋ mə, “Bulà bə̀ à nɨ baYuda, m̀fa nɨ̂ ɨ̀gɨꞌɨ a mûm àlaꞌa bìꞌì. ²¹Bo dɨ̀ꞌɨ̀ nɨ bɨ̀nɔ̀ŋgɔ̀ŋ bìi mə kaa bɨ sɨ̌ bǐ alaꞌà biꞌi bə̂. Bìꞌì laa mbə baRoma, kaa mbə bìꞌì waꞌà bɨ̂nɔ̀ŋgɔ̀ŋ ma bû bii kə̀ ŋka nləə.” ²²Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa ɨ yôŋ ŋ̀kuu a atu bo, ǹtɨgə nɨŋə nɨ̂ ànnù ya a nu Paul nɨ Silas. Ŋ̀gǎŋsaꞌa alaꞌa jya ɨ sàtə̀ ɨ̀tsə̀ꞌə̀ a nu Paul nɨ Silas, ǹswoŋ mə tâ bɨ̀ naŋsə ŋghɔɔ waa. ²³Bɨ nàŋsə̀ mə̂ ŋ̀ghɔɔ waa nɨ̂ ɨ̀tì jî ghàꞌàtə̀, ǹnɨŋə waa a ndâtsaŋ, ǹswoŋ a mbo ŋgàŋmbɛ̂ ǹdâtsaŋ wa mə tâ à naŋsə ŋka mbɛ waa. ²⁴Àjàŋ mə ŋ̀gàŋmbɛ̂ ǹdâtsaŋ wa à lɛ nyuꞌu aa, a lɛ nnɨŋə waa a mûm ǹjaꞌà ǹdâtsaŋ yìi mə ɨ lɛ ntswe a mum aa, ŋ̀ghɨrə bɨ tswa mɨ̀kòrə̂ myaa ŋkoo a nɨ mɨ̀kaꞌà.

²⁵Ɨ̀tugə̀ ɨ tɨ̀ɨ̀ mə̂, Paul bo Silas bo kâ ǹtsaꞌatə nɨ̂ Nwî ǹyəə nɨ mɨ̀kòò ŋ̀ghaꞌasə nɨ̂ Nwî, ŋ̀gǎŋətsaŋ jya jǐ mɔꞌɔ jìi mə ɨ lɛ ntswe wa andâtsaŋ aa, bo lɛ sɨ yuꞌutə nɨ̂ àjàŋ mə Paul nɨ Silas lɛ sɨ ghaꞌasə nɨ̂ Nwî aà. ²⁶Ǹsyɛ ɨ wiꞌìkə̀ ǹtsɨgɨnə tsiꞌì nɨ̀ mɨ̀tɨ̀ɨ̀, ǹtsɨgə ndâtsaŋ ya nsɨgə nyweꞌe nɨ̂ àtsənda, mɨ̀ntsù mɨ nda mɨ̀tsɨ̀m mɨ wiꞌìkə̀ ŋ̀ŋaꞌakə waa, ɨ̀tsaŋ jya jìi mə bɨ lɛ ŋkòòŋkə̀ waa ghu aa, ɨ teeŋkə̀ ŋ̀wokə a nsyɛ̂. ²⁷Nòò yìi mə ŋ̀gàŋmbɛ̂ ǹdâtsaŋ wa à lɛ ŋwìꞌìnə̀ ǹyə mə ɨ̀bàꞌa ndâtsaŋ jya ɨ jwaaŋkə̀ ǹtəə aa, ŋ̀waꞌatə mə ŋ̀gǎŋətsaŋ jya ɨ khə̀kə̀ mə̂ tsɨ̀mə̀. Ǹtsɔꞌɔ munwî ǹtsô yì a mbaꞌa mə yu sò yi ghu kwo. ²⁸Paul a tɔŋnə̀ tsiꞌì nɨ̀tɨ̀ɨ̀ ǹswoŋ ghu mbo mə, “Tsèe ɨbɨ yì tsu ghɨ̀rə̀ bə̂, wa bìꞌì tswe faà tsiꞌì bɨ̀ tsɨ̀mə̀.”

²⁹Ŋ̀gàŋmbɛ̂ àtsaŋ wa a swoŋ bɨ zî nɨ lâm a khə̂ ŋ̀kuu nɨ ghu, ǹtsɨgɨnə, ŋ̀wo a nsi Paul bo Silas. ³⁰Ǹlɔgə waa bo bo fɛꞌɛ̀ ŋghɛntə a bɛɛ, a betə̀ mə, “Bɨ̀taà, m̀bə mə̀ ghɨrə̀ mə a kə nyweenə ɛ?” ³¹Bo kwiꞌi ghu mbo mə, “Nɨŋ ntɨɨ̀ gho a nu Mmàꞌàmbi Yesu, boŋ ò ka yweenə bu bɨ̀ ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ yò.”

³²Bo tɨgə̀ ǹswoŋə annǔ Mmàꞌambi a mbo bo bo bɨ̀ a mbo bə̀ bɨ̀ tsɨ̀m bìi bɨ lɛ ntswe wa mûm ǹda aà. ³³Tsiꞌì maa abàŋtə̀ noò nɨtugə, ŋ̀gàŋmbɛ̂ àtsaŋ wa a lɔgə̀ waa, ǹsiꞌi ɨlaꞌà jyaa; yu bo bɨ̀ ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̀ yì bo burə̀ ŋ̀kwɛrə̀ ŋ̀kì. ³⁴A lɔgə̀ Paul bo Silas bo bo kɔꞌɔ ŋghɛ̀ɛ̀ a nda yu, a fa mɨ̀jɨ a mbo bo tâ bo jɨ. Yu nɨ ŋgwɛ̀ꞌɛ̀ yì lɛ nluu nɨ nɨ̀dorə nloŋ mə bo lɛ nɨŋ ntɨɨ̀ waa a nu Nwì aà.

³⁵Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂ bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ baRoma bɨ too bɨ̀burəsì mə tâ bɨ̀ zi nswoŋ mə tâ bɨ̀ maꞌatə bə̂ bya tâ bɨ̀ ghɛɛ. ³⁶Ŋ̀gàŋmbɛ̂ àtsaŋ wa a swoŋ a mbo Paul mə, “Wa bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ tòò mə ŋkɨ̀ɨ̀ mə tâ bɨ̀ maꞌatə ghuu Silas. Nɨ̀ tse màꞌàtə̀ la tsɨ̀tɔ̀ŋ ɨ ghɛ̀ɛ̀ ghuu nɨ̂ m̀bɔɔnə̂.”

³⁷Paul a swoŋ a mbo ǹtsyàsə̀ bɨ̀burəsì wa mə, “Kaa bɨ kɨ̀ waꞌà yə mə bìꞌì fansə annǔ tsu, lâ m̀baŋnə ŋghɔ̀ɔ̀ yiꞌi a nsi bə̀, bìꞌì kɨ̂ mbə baRoma. Bɨ màŋsə̀ mə a ŋghɔ̀ɔ̂ yiꞌi, m̀maꞌa yiꞌi a ndâtsaŋə̀. Tsɨ̂tsɔ̀ŋ bɨ tɨgə nlɔɔ mə bɨ ŋŋeꞌesə fiꞌi yiꞌi bə nɨ̂ àlɔ̀ꞌɔ̀sə̀! Kaa m̀bə a kɨꞌɨ̀ maa ajàŋ ghɛɛ̀! Tâ bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ baRoma bya bo bɨ̂mbɔŋ tâ bɨ̀ zi mfiꞌi yiꞌi.”

³⁸Bɨ̀burəsì bya bɨ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kɛꞌɛnə a mbo bɨ̀tà bɨ baRoma byâ. Àjàŋ mə bɨ lɛ nyuꞌu mə Paul bo Silas lɛ mbə baRoma aa, nɨ̀bɔꞌɔ nɨ lɛ ntswa waa, ³⁹bɨ tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ ŋghɛ̀ɛ̀ m̀buꞌu mbo a mbo bo mə bɨ̀ liꞌinə ɨfansənnû jyaa. Ǹtɨgə mfiꞌisə waa wa ndâtsaŋ, nswoŋ a mbo bo mə tâ bɨ̀ maꞌatə alaꞌa ya mfɛ̀ꞌɛ̀ ŋ̀ghɛɛ waa. ⁴⁰Paul bo Silas bo màꞌàtə̀ ǹdâtsaŋ ya ŋghɛ̀ɛ̀ a nda Lydia, ǹtsiꞌi bɔɔ bɨ Kristo ghu, ŋ̀ghaa a mbo bo, ǹdɨꞌɨtə waa mə bo ka ŋgaansə mɨtɨ̀ɨ̂ myaa. Ntɨgə nlo waa.

A alaꞌa Tesalonika

¹Paul bo bɨ̀ Silas bo lɛ ntsya a alaꞌa Amfipolis nɨ Apollonia ŋghɛɛ nyweꞌe a alaꞌa Tesalonika, a adɨgə yìi mə ǹdâghotə ɨ̀ lɛ ntswe ghu aà. ²Àjàŋ yìi mə Paul à lɛ sɨ ghaꞌasə ŋghɨrə aa, à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kuu wa ndâŋghotə. À lɛ sɨ ghɛ̀ɛ̀ ghu a njwîŋgɔ̀ŋ bo bɨ̀ bə̀ ghàà lɨgɨtə nloŋ nɨghàà nɨ Nwî, a nɨ̂ ŋ̀gyà ji tarə. ³A tɔꞌɔtə̀ nɨ̂ ǹjiꞌì ànnù Nwî, ǹdɨꞌɨ nɨ a mbo bə̀ bya mə Àyɔꞌɔ̀ Nwì wa à lɛ ntswe nɨ̂ ǹyə̂ ŋ̀gɨꞌɨ ɨ kɨɨ yweenə nɨ nɨ̀wô, ǹswoŋ mə, “Yesu ghû mə mə kɛ̀ꞌɛ̀nə̀ a mbo bu aa, à nɨ Àyɔꞌɔ̀ Nwì wâ.”

⁴Bo bî mɔꞌɔ bɨ lɛ yuꞌu a kuu a atu bo, bo biì ànnù ya mə Paul nɨ Silas lɛ sɨ swoŋə aà. BaGrikia bî ghàꞌàtə̀ bìi bɨ lɛ sɨ bɔꞌɔ Nwî aa bo bɨ̀ bàŋgyɛ̀ bî ghàꞌàtə̀ bìi mə bɨ lɛ mbə bî dɨ̀rɨ̀sə̀ aa, lɛ ŋkɨ mbii.

⁵Lâ baYuda lɛ ntswe nɨ̂ àghə̀ꞌə̀nə̀ a nu bo, ŋ̀ghɛɛ a atu mɨ̂mfâŋnə̀ ŋ̀ghotə nnɔɔ bə̂, bɨ̀bwɛ̀rə bo bɨ bə̀ bî bɨ, ŋ̀ghɨrə bo nɨŋə̀ àbùùrə̀ wa mûm ǹjɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa, ŋ̀ghɛɛ mbùꞌù fɨkɔ̀rə̀ a ndugə̀ ŋù yìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ Jason, ŋ̀waꞌatə nɨ mə bo ka yə Paul nɨ Barnabas ghu, ɨ tswa waa ɨ swùŋə ghɛɛ fa a mbo bə̀ byâ. ⁶La kaa waꞌà waa yə, ǹtɨgə mbaŋnə a Jason bo bɨ̀ bɔɔ bɨ Kristo bî mɔꞌɔ, ǹswuŋə waa nzi ntɛꞌɛ a nsi bɨ̀tà bɨ alaꞌa, ǹtɔŋnə nswoŋə nɨ mə, “Bə̀ bulà mə bɨ bə̀ŋkə̀ mə mbî ǹtsɨ̀m nɨ mɨ̀tumfuꞌu aa bɨ kɨ̀ mə̂ ǹzi ŋkùꞌù a njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa bìꞌinə̀, ⁷Jason a kɨ̂ ǹlɔgə waa nləə a mûm ǹda yu. Bo bɨtsɨ̀m wô nɨ bɨ̀nɔ̀ŋsə̀ bɨ Kaisa ǹswoŋə nɨ mə m̀fɔ̀ yî mɔ̀ꞌɔ à bǔ ntswe ghu, ɨ̀kǔm yi ɨ bə Yesu.” ⁸Bə̀ bya a bɔꞌɔ nɨ bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ yùꞌù mə̂ ma nùu nɨ̀ghàà, nɨ̀bɔꞌɔ nɨ tswâ waa, àtû yaa a buurə̀. ⁹Bɨ̀tà bɨ alaꞌa bya bɨ lɛ ŋghɨ̀rə̀ Jason bo bɨ̀ àbùgə̀ bə̂ bo twû ǹjò a nɨ ǹduu ŋkabə yìi mə bɨ lɛ ntsə̀rə̀ aa, bɨ tɨgə̀ m̀maꞌatə waa bɨ ghɛɛ̀.

¹⁰Ɨ̀tugə ɨ ghɛ̀sə̀ mə̂ m̀fii, bɔɔ bɨ Kristo bya bɨ too Paul bo Silas bo ghɛɛ̀ a Berea. Bo ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ŋ̀kuꞌu ghu, ŋghɛɛ a ndâŋghòtə̂. ¹¹BaYuda bìi mə bɨ lɛ ntswe a Berea aa bɨ lɛ ntswe nɨ̂ ǹtɨɨ yì sɨgɨ̀nə̀ ŋkɔŋə nɨ̂ ǹyùꞌùtə ànnù, ǹtsya bə̂ bìi mə bɨ lɛ ntswe a Tesalonika aà. Bo lɛ nyuꞌutə ntoo ya tsiꞌì nɨ̀ nɨ̀dorə̀, ǹtwoŋə nɨ̂ nɨ̀ghàà nɨ Nwî tsiꞌì ǹjwî tsɨ̀m a mfɨ̀ŋsə nyə mə ànnù ya mə Paul à lɛ sɨ swoŋ aa à nɨ̂ ànnù nɨ̂ŋkoŋ kə̀ àbaŋnənnù lɛ. ¹²Bo bî ghàꞌàtə̀ bo lɛ nɨŋ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa a nu Kristo, bàŋgyɛ̀ bɨ Grikia bî ghàꞌàtə̀ bìi mə bɨ lɛ mbə bî kɔ̀ꞌɔ̀nə̀ aa, bo bɨ̀ m̀bâŋnə̀ baGrikia bɨ lɛ ŋkɨ mbii. ¹³Lâ baYuda bìi bɨ lɛ ntswe a Tesalonika aa bɨ lɛ nyuꞌu mə Paul à kɨ̀ mə̂ ǹswoŋ nɨ̂ghàà nɨ Nwî a Berea, ntɨgə nzì ghu, ntotə bə̂ ǹlɔgɨnə ŋgɨꞌɨ ghu. ¹⁴Bɔɔ bɨ Kristo bya lɛ ŋghɛ̀sə̀ ǹlɔgə Paul ǹtsyasə mə à ghɛɛ a aghəŋə ŋkì, lâ Silas bo Timoti bû ǹtswe fu a Berea. ¹⁵Bə̀ bìi mə bɨ lɛ ŋghɛ̀ɛ ntsyàsə Paul aa bo lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀ghɛɛ ŋkùꞌù a alaꞌa Athens a bû m̀bensə waa nɨ̂ ǹjɨ̀m a alaꞌa Berea; ǹtoo waa a nu Silas nɨ Timoti mə tâ bɨ̀ waŋsə̀ ǹzì ǹzi ntsiꞌi yi.

A alaꞌa Athens

¹⁶Paul à kà mə̂ aa nyuꞌutə mə tâ Silas bo Timoti bo zi Athens aa, ǹtɨɨ̀ yì ɨ luu nɨ̂ àjəŋnə̀ ǹloŋ mə à lɛ nyə mə ǹjɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa mà ya ɨ̀ lɛ nluu nɨ mɨ̀kobə aà. ¹⁷Ma mùu ajaŋ a tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ a ndâŋghotə ntɨgə swuŋnə bo bɨ̀ bə̀ ghu, baYuda bo bɨ̀ tɨ̀zînwî bìi mə bɨ lɛ sɨ bɔꞌɔ nɨ̂ Nwî aa. Ŋ̀kɨɨ ŋghɛɛ nɨ ɨdɨgə mɨtaa a ŋgɔ̀ŋ mɨ̀tugə mɨ njwi mɨ̀ tsɨ̀m, a mbo bə̀ bìi mə bɨ lɛ ntswe ghu aà. ¹⁸Ŋ̀gǎŋndɨꞌɨnnù jî mɔꞌɔ jìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ̂ waa nɨ bɨ̀Epicurean bo nɨ bɨ̀stoics aa, lɛ nzi ntsiꞌi yi bo bo tɨgə̀ ǹswuŋnə. Bo bî mɔꞌɔ bo betə̀ nɨ mə, “Àjàŋ ŋû yî tɨghə mə à zî ànnù a lɔ̀ɔ aa ǹdɨ̀ꞌɨ̀ àkə̀ ɛ?” Bǐ mɔꞌɔ bɨ kwiꞌi mə, “À bə tsiꞌì tsǒ a swoŋə ànnù bɨ̂nwî bɨ ɨtoo dàŋə̀.” Bɨ lɛ nswoŋ ma mùu ajàŋ aa nloŋ mə Paul à lɛ sɨ swoŋə nɨ̂ ànnu Yesu a ajàŋ yìi mə à lɛ nyweenə nɨ nɨ̀wo aà.

¹⁹Ǹyoŋ maa ajàŋ bɨ lɛ nlɔ̀gə̀ Paul ǹzi nɨ ghu a nsi ŋ̀gǎŋndasaꞌa jìi mə ɨ lɛ ntswe maa njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa aà bɨ twoŋə̀ nɨ Arios Pagos aa, nswoŋ mə, “Bìꞌi lɔ̀ɔ a nzi ànnù yî fii yù mə o ghàà ǹswoŋə aà. ²⁰Ɨ̀nnù ma jû jî ghàꞌàtə jìi mə o swoŋ aa, ɨ funə yiꞌi aà fùnə̀ kaa bìꞌì waꞌà naŋsə̀ ǹzi nɨ̂ ànnù yìi mə o swoŋ aà. Bìꞌi lɔ̀ɔ a nyuꞌu annù yìi mə o naŋsə swoŋ aà. ²¹Ǹloŋ mə bə̀ bî ghàꞌàtə̀ a njɔ̀ꞌɔ̀ alaꞌa Athens bo bɨ̀ bɨ̀gɨ̀ɨ̀ bìi mə bɨ lɛ ntswe ghu aa, bo lɛ ŋkɔ̌ŋ a mbwɛsə nòò wàà a nswoŋ a ŋkɨ yuꞌu ɨnnù jî fii jìi mə ɨ lɛ sɨ ghɛ̀sə̀ m̀fɛꞌɛ aà.”

²²Paul à lɛ ntəə a ndəŋ wa atɨtɨ̀ɨ Arios Pagos, ǹswoŋ mə, “Bù bə̀ baAthens, mə̀ yə̀ mə̂ tsiꞌì nɨ ɨnnù jî ghàꞌàtə̀ mə nɨ̀ kɔ̀ŋə̂ ànnù Nwî. ²³Ǹloŋ mə àjàŋ mə mə̀ kɨ̀ sɨ tsyà a mûm ǹjɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa bu nlii nɨ̂ ǹjoo jìi mə nɨ mii aa, mə̀ kɨ̀ yə mə àdɨ̀gə̀ nɨkentə nɨ mɔꞌɔ nɨ màꞌa Nwì nî mɔꞌɔ nɨ̀ ŋwaꞌanə ghu mə nɨ tswe aa a mbo nwì yìi mə bɨ sɨ̀ zî. Nwì wa yìi mə nɨ̀ lɛ sɨ mmii nìi ka mə nɨ̀ lɛ ŋwaꞌà ghuu zi aa, à nɨ Nwì ma wa mə mə̀ zi nɨ ghu tsɨ̂tsɔ̀ŋə̀ aà.

²⁴“Nwì wa yìi mə à lɛ nnaŋsə mbi yù bo bɨ̀ ǹjoò tsɨ̀m jìi mə ɨ tswe ghu aa, à nɨ yu mbə Mmàꞌàmbî àbùrə̀ bô ǹsyɛ̂. Kaa m̀bə a waꞌà yi a mûm ǹdâmàꞌanwì yìi mə a ghùrə bâmɨsɔ̀ŋ aa tswê bə̂. ²⁵Kaa à sɨ ayoò tsu yìi mə mbə bìꞌinə̀ fàꞌà ghu mbo nɨ̀ m̀bô miꞌinə̀ aa lɔ̀ɔ̀ bə̂, ǹloŋ mə à nɨ yu yìi mə a fa ntswêntɨ̀ɨ̀ bo bɨ̀ àzwì a mbo ŋ̀gɔ̀ŋ ǹjoò tsɨ̀m bo bɨ̀ a mbo bə̀ bɨ̀tsɨ̀mə̀. ²⁶À lɛ ntsyà aa tsiꞌì a njɨ̌m ŋù mɨ̀sɔ̀ŋ yî m̀fùùrə̀ ǹnaŋsə ŋgɔ̌ŋ bə̂ bɨ̀ tsɨ̀m bìi bɨ tswe fàa nsyɛ aa a mbuu mbuù a ɨdɨgə ɨdɨgə tsiꞌǐ ajàŋ mə à lɛ nlə̀ə̀ aà. À kɨ mbə yu yìi mə à lə̀ə a noò yìi mə m̀bə ànnǔ tsu a fɛꞌɛ̀ ghu aà. ²⁷À lɛ ŋghɨ̀rə̀ maa ajàŋ aa mə mbə bɨ kâ ǹlɔɔ nìi, kə̀ nòò mɔ̀ꞌɔ ŋghɨ̀rə̀ ǹswerɨtə nyə yi. Ka mə kaa à sɨ̀ naŋsə̀ ǹtswe tâ àghaꞌà yi tâ à saꞌa aà. ²⁸Tsiꞌì tsǒ mə ŋù yî mɔꞌɔ à lɛ nswoŋ mə, ‘Bìꞌinə̀ tswe ntswêntɨ̀ɨ yìꞌinə̀ aa ghu mûm nû, ŋ̀kɨɨ ŋkarə aa tsiꞌì ghu mum nû.’ A kɨ̂ ǹfinə aa ajàŋ yìi ŋgǎŋŋwàꞌànə ŋ̀ŋwàꞌànə̀ juu jî mɔꞌɔ ɨ swoŋ mə, ‘Bìꞌinə̀ laa ŋkɨ mbə bɔɔ̀ bi.’ ²⁹Tsǒ mə bìꞌinə̀ nɨ bɔɔ bɨ Nwî aa, tâ bìꞌinə̀ tsuu kɨ waꞌatə nɨ mə màrə̀ yì à nɨ yì fɨ̀ŋkobə fì tsu mə bɨ ghɨrə nɨ gold, kə̀ nɨ silva kə̀ nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀ yìi mə a lɔ̀bɨ̀tə ŋû nnaŋsə aà. ³⁰À lɛ mbə mbìì Nwì a lɛ sɨ foonsə nɨ̂ ànnù jìi mə bə̀ lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ nɨ̂ m̀buꞌu aà, kaa bɨ lɛ ŋkɨꞌɨ̀ zi aà, la tsɨ̂tɔ̀ŋ, a swoŋə nɨ a mbo bə̀ bɨ̀tsɨ̀m a ŋgɔ̀ŋ ɨ̀dɨ̀gə̀ tsɨ̀m mə tâ bo bəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ myaa, mmàꞌatə ɨbɨ̂ waa. ³¹Ǹloŋ mə à kàꞌà mə njwi yìi mə yu ka yi tsɔꞌɔtə mɨsaꞌa mɨ bə̂ bɨtsɨ̀m fàa mbi ghu a nɨ mânjì yìi mə à tsìnə ɨ tsyà aa a njɨ̌m ŋù yî m̀fùùrə̀ yìi mə à tsɔ̀ꞌɔ aà. À dɨ̀ꞌɨ ma yû a laa nɨ̀ ǹsi nɨ̀ ǹsi ǹyoŋə a ajàŋ yìi mə à lɛ nyweensə yi nɨ nɨ̀wo aà.”

³²Bo yùꞌù mə̂ Paul a ghaà nɨ̂ ànnù ǹloŋ ajàŋ mə bə̌ yweenə nɨ nɨ̀wo aa, bo bî ghàꞌàtə̀ lɛ sɨ wyɛ̀ nìi, lâ bǐ mɔꞌɔ bɨ swoŋ mə, “Bìꞌi kɔ̌ŋ mə tâ ò kuꞌusə nswoŋə annù ma yû a mbo bìꞌì.” ³³Paul à ghàà mə̂ laa ntɨgə ŋghɛɛ yi. ³⁴Bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ lɛ nyòŋ ǹtsiꞌi yi ǹnɨŋ ntɨɨ̀ waa a nu Kristo. A tɨtɨ̀ɨ bə̀ ma bû, Dionysius yìi mə à lɛ mbə ŋû Arios Pagos wa yì mɔ̀ꞌɔ aa, bo bɨ̀ màŋgyɛ̀ yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə ɨ̀kǔm yi ɨ lɛ mbə Damaris aa, nɨ bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ lɛ ntswe ghu.

Àjàŋ yìi mə Paul à lɛ ntswe a alaꞌa baKorinto aà

¹Ma jû ɨ̀nnù tɨ̀ mə̂ tɨ tsyǎ Paul a lô a alaꞌa Athens ŋ̀ghɛɛ a Korinto. ²À lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ aa nyə ŋû baYuda yî mɔ̀ꞌɔ, ɨ̀kǔm yi ɨ bə Aquila, a kɨ̂ m̀bə ŋû Pontus, yìi à lɛ tɨ bə aa bô ŋ̀gwɛ̂ yì Priscilla ghɛ̀sə̀ mə̂ ǹlo aa a alaꞌa Itali ǹzi nloŋ mə Gûmnàà Claudius à lɛ ntsə̀rə̀ mə tâ baYuda bɨtsɨ̀m bɨ̀ fɛꞌɛ a alaꞌa Roma. Paul à lɛ ntɨgə ŋghɛɛ ntsiꞌi waa. ³À lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹtɨgə ntswe bo bo fàꞌà ǹloŋ mə bo bo lɛ sɨ fàꞌà aa àbəŋə àfàꞌà yî fùùrə̀, a bə̂ ɨ̀fàꞌa nnaŋsə̂ ɨ̀tsə̀ꞌə̀ jìi mə bɨ lɛ sɨ ghùrə̀ mɨ̂ntàŋ ghu aà. ⁴A lɛ sɨ tɨgə nghɛɛ nɨ a ndâghòtə a njwîŋgɔ̀ŋ tsɨ̀m, ǹswoŋə nɨ̂ ànnù Nwî a mbo baYuda bo bɨ̀ baGrikìa, bo bo swûŋnə̀ a tɨgə̀ ǹnaŋsə ntɔꞌɔtə nɨ a mbo bo.

⁵Nòò yìi mə Silas bo Timoti lɛ nlò a Macedonia nzi ntsiꞌi yi aa, Paul à lɛ ntɨgə mfa noò yì ǹstsɨ̀m a nswoŋə ànnù Nwì, ǹnaŋsə ntɔꞌɔtə ndɨꞌɨ nɨ̂ ǹsi nɨ̀ nsɨ mə a mbo baYuda mə Yesu à bə aa Àyɔꞌɔ̀ Nwì wâ. ⁶Nòò yìi bo lɛ ntsuꞌu ŋka ntuu ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya ŋkɨɨ mbəgɨtə nɨ̂ Paul aa, a buꞌutə ɨ̀tsə̀ꞌə̂ jì ǹswoŋə a mbo bo mə, “Àləə nû yuu a ka kuu tsiꞌì a atu bù! Nɨ̀ bə kwo a mûm ɨ̀bɨ bù boŋ kaa mbə bɨ waꞌà gha fɨ̀rə̀. Ǹlɔgɨnə tsɨ̂tsɔ̀ŋ, mə̀ ka ghɛ̀ɛ̀ gha a mbo bɨ̀ tɨ̀ zî Nwî.” ⁷À lɛ ntɨgə nlo ŋghɛ̀ɛ a nda Titus, Justus, ŋù àtoo dàŋ yìi mə à lɛ sɨ bɔꞌɔ nɨ̂ Nwî, ǹdùgə̂ yì ɨ̀ tswê wa mbɛ̀ɛ̀ ǹdâŋghòtə̂ baYuda aa. ⁸Krispus, yìi mə à lɛ mbə ŋû yì mɔ̀ꞌɔ yìi à lɛ sɨ lèntə̀ nɨ̂ ǹdâŋghòtə ya aa, à lɛ mbii Nwî bo bɨ̀ ŋ̀gwɛ̀ꞌɛ̂ ǹda yi tsɨ̀mə̀; baKorinto bî ghàꞌàtə̀ bìi mə bɨ lɛ sɨ yuꞌu nɨ̂ ànnù ya mə Paul à lɛ sɨ swoŋə aa lɛ sɨ kɨɨ mbii bɨ murə̀ nɨ̂ waa a ŋkì.

⁹À bə̀ mə̂ nɨ̂tugə a njwi yì mɔ̀ꞌɔ, Mmàꞌàmbi a swoŋ a mbo Paul nɨ̂ ǹjə̀ə̀ təə təə mə, “Tsee kɨ bɔꞌɔ, bàŋnə ka nswoŋə ntoo ya ntsuu ntsù gho kɨ kutə; ¹⁰ǹloŋ mə mə̀ tswe biꞌò, kaa mbə ŋù waꞌà gho lò mɔɔntə, nləənsə nɨ a nnɨŋ ŋgɨꞌɨ yì tsù a nu wò ǹloŋ mə mə̀ tswe nɨ̀ bə̀ bî ghàꞌàtə̀ fàa njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa.” ¹¹Paul à lɛ ntɨgə ntswe a alaꞌa baKoronto alòò yî fùùrə̀ nɨ bɨ̀sàŋ bi ntoꞌo, ǹdɨꞌɨ nɨ nɨ̀ghàà nɨ Nwî a mbo bo.

¹²La nòò yìi mə Gallio à lɛ mbə atu bɨ̂Gûmnàà a mbùꞌu Achaia aa, baYuda bɨ lɛ ntaŋtə ŋkɨ mbiinə bɨtsɨ̀m, ǹzi baŋnə Paul, ǹghɛɛ nɨ ghu a ndâsaꞌa ¹³ǹswoŋə nɨ mə, “M̀bâ ghû a totə nɨ̂ bə̀ mə tâ bɨ̀ ka ŋghaꞌasə Nwî nɨ mânjì yìi kaa à sɨ̌ nɨ nɔ̀ŋsə̀ kuꞌùnə̀.” ¹⁴Paul à ŋàꞌà mə ntsǔ yi ŋka nlɔɔ a ŋkwiꞌi, Gallio a swoŋə a mbo bàYudà bya mə, “À ghɨ̀rə mbaa mbə mə ŋù ghû à wo aa nɔ̀ŋsə̀ kə̀ mə à bùꞌù aa annû tsu a mûm àlaꞌa boŋ mə̀ tswe nɨ̀ nòò a nyuꞌutə ɨsaꞌâ ghuu ghû m̀bâ baYuda; ¹⁵lâ, tsǒ mə à bə aa ɨ̀nnù ǹloŋ mɨghàà bo bɨ̀ mɨ̀kùm nɨ nɔ̀ŋsə̀ ghùù aa, nɨ̀ ghɛɛ nlèntə̀ ma yaa ànnù bûmbɔŋə̀; mə̀ tuu mə kaa mə̀ ka waꞌà ŋù ǹsaꞌa ɨ̀jàŋ ɨnnù ma jû bə̂.” ¹⁶À lɛ ntɨgə furə waa mə bo fɛꞌɛ wa ndâsaꞌà. ¹⁷Bo bɨ̀tsɨ̀m lɛ mbaŋnə Sosthen, ŋù lèntə̂ ǹdâghotə wa, ŋ̀ghɔɔ yi tsiꞌì wa nsî ǹdâsàꞌà. Kaa Gallio à lɛ ŋwaꞌà yi ma yû ànnù kwɛꞌɛ̀.

¹⁸Ma yâ ànnù a tsyà mə̂, Paul a bû ǹtswe njwi jì ghàꞌàtə̀, m̀fa fɨlo fɨ bɔɔ bɨ Kristo bya, ntɨgə ntoo ŋkì ŋ̀ghɛɛ a Syria, à kà maa ŋghɛɛ aa, ǹlɔgə Priscili nɨ Aquilla bo bo ghɛɛ̀. À lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyweꞌe a Cenchriya aa, ŋkɔɔ atû yi ǹloŋ mə à lɛ ŋwàrə akàà yî mɔꞌɔ. ¹⁹Bo lɛ ntɨgə ŋghɛɛ ŋkuu a Ephesus a maꞌàtə̀ waa mbaŋnə ghɛ̀ɛ̀ a ndâŋghòtə ŋka nswoŋə nɨ̂ ànnù Nwî ŋkɨɨ ntɔꞌɔtə nɨ a mbo baYuda. ²⁰Nòò yìi mə bɨ lɛ mbetə yi mə mbə a tswê bo bo àghaꞌa a sàꞌàtə̀ lɛ aa, à lɛ ntuu; ²¹la nòò yìi mə à lɛ sɨ fa fɨ̂lô fyaa laa a swoŋ mə, “Nwì à bə bii boŋ mə̀ ka ghɛ̀ɛ bǔ bɨ̀ɨ̀,” ǹtɨgə mbu nlò wa alaꞌa Efeso ntoo ghɛɛ yi fu.

²²Nòò yìi à lɛ ntoo mfɛꞌɛ a Kaisaria aa, à lɛ ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ ntsàꞌàtə ŋghòtə̂ bɔɔ bɨ Kristo a Yerusalem ǹtɨgə mbu nsɨgə ŋghɛɛ a Antiokia. ²³À tswè mə̂ ghu a nɨ nòò yî mɔ̀ꞌɔ, mmàꞌàtə̀ ǹlo ntɨgə ŋkarə ŋghɛɛ nɨ ɨdɨgə ɨdɨgə a mbùꞌù ɨ̀laꞌa Galatia nɨ Frygia, ǹdɨɨntə nɨ̂ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu tsɨ̀m jìi ɨ lɛ ntswe ghu aà.

²⁴Ma mùu noò ŋù bàYuda yî mɔ̀ꞌɔ yìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ Appolo, bɨ jwî yi aa a alaꞌa Alexandria aa, à lɛ nzì a alaꞌa Efeso. À lɛ mbə ŋû yìi mə à lɛ nnaŋsə nzi ŋghàâ sɨgɨ̀nə̀, ŋ̀kɨ naŋsə nzi aŋwàꞌànə̀ Nwî. ²⁵Bɨ lɛ ŋkɨ naŋsə mmɨrɨsə yi a nɨ mânjì M̀màꞌàmbî; ànnù Nwî a khɨ̂ ghu ntɨɨ, a kɨɨ̀ ŋ̀ghaa ndɨ̀ꞌɨ̀ nɨ̂ ànnǔ Yesu a nɨ mânjì yìi à kùꞌùnə aà, ka mə à lɛ nzi aa tsiꞌì ànnǔ ŋkwɛrə̂ ŋ̀kì Jɔn aà. ²⁶À lɛ nlɔ̀gɨ̀nə̀ ǹtɨgə ŋghaa tsiꞌì nɨ̀ àdàꞌà a ndâŋghòtə̂; lâ nòò yìi mə Priscillia bo Aquilla lɛ nyuꞌu annù yìi à lɛ sɨ swoŋə aa, bo lɛ ntwoŋə yi nnaŋsə ntɨgə ndɨꞌɨ mânjì Nwì wa ghu mbo tâ à naŋsə mbu zi sɨgɨ̀nə̀. ²⁷Nòò yìi mə à lɛ nyə̀ꞌə̀tə̀ mə yu too ghɛ̀ɛ̀ a njii Achaia aa, bɔɔ bɨ Kristo lɛ ndɨ̀ɨ̀ntə̀ yi, ŋ̀kɨ ŋŋwaꞌanə aŋwàꞌànə̀ ǹtoo a mbo ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu jya jìi mə ɨ lɛ ntswe ghu aa mə tâ bɨ̀ kwɛrə yi sɨgɨ̀nə̀. Nòò yìi mə à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kuu ghu aa, à lɛ ntɨgə nnaŋsə ŋkwɛtə ŋgǎŋmbii Kristo jya, a waa yìi mə à lɛ sɨ bə aa boŋ ɨ̀bɔ̀ŋ Kristo ɨ ghɨrə̀ bɨ biì ǹtoo yì sɨgɨ̀nə̀ yâ aà. ²⁸À lɛ sɨ tuu nɨ̂ ànnù yìi mə baYuda lɛ sɨ swoŋə nɨ̀ ǹsi nɨ̀ ǹsi tsiꞌì nɨ̂ àdàꞌà m̀baŋnə ntɔꞌɔtə nɨ nɨ̀ghàà nɨ Nwî m̀fɨgɨtə nɨ mə, Yesu à bə aa tsiꞌì Àyɔꞌɔ̀ Nwì wâ.

Àjàŋ mə Paul à lɛ ntswe a àlaꞌa Efeso aà

¹Nòò wa yìi mə Apollos à lɛ ntswe a alaꞌa baKorinto aa, Paul à lɛ ntsyǎ a alaꞌa mbùꞌu atu nzi ŋkùꞌù a alaꞌa Efeso, ǹtsiꞌi ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu jî mɔꞌɔ ghu. ²M̀betə waa mə, “Nɨ̀ lɛ ŋkwɛrə Azwì Nwî wa nòò mə nɨ̀ lɛ mbii Yesu Kristo aa ɛ?” Bo kwiꞌi ghu mbo mə,

“Kaa bìꞌì lɛɛ̀ ǹtɛꞌɛ waꞌà yuꞌu mə Àzwì Nwî a tswe ghu.”

³A bû m̀betə waa mə, “Bɨ lɛ ntɨgə mmurə ghuu a ŋkì aa nɨ̀ ɨ̀kǔm wo aa ɛ?” Bo kwiꞌi mə, “Bìꞌì lɛ ŋkwɛrə aa ŋkǐ Jɔn.”

⁴Paul a tɨgə̀ ǹswoŋ a mbo bo mə, “Jɔn à lɛ sɨ mmurə bə̂ a ŋkì aa mə tâ bɨ̀ ka mbəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ myaa, ǹswoŋə nɨ a mbo bo mə tâ bo bii ŋû wa yìi mə a yòŋə a njɨ̌m yu aà, a bə Yesu.”

⁵Àjàŋ mə bo lɛ nyuꞌu ma yû aa, bɨ murə̀ waa a ŋkì nɨ̂ ɨ̀kǔm Mmàꞌàmbî Yesu. ⁶Nòò yìi mə Paul à lɛ nnɔ̀ŋsə mbô mi a atu bo aa, Àzwì Nwî a sɨgə ŋkuu a nu bo. Bo tɨgə̀ ǹghaa nɨ mɨ̀ghàà mî fii ŋkɨɨ ŋkɛꞌɛnə nɨ̂ ǹtoò Nwì. ⁷Bo bɨ̀tsɨ̀m lɛ mbə tsǒ nɨ̀ghûm ǹtsò baà.

⁸Paul à lɛ sɨ tɨgə ŋkuu nɨ a ndâŋghòtə a nɨ bɨ̀sàŋ bi tarə ŋghaa ghu tɨ bɔꞌɔtə̀, ǹswuŋnə bo bɨ̀ bə̀ tâ bo zi mə ànnù yìi mə bɨ swoŋə nloŋ annù nɨfɔ̀ Nwî aa à nɨ tsiꞌì ànnù. ⁹Bo bî mɔꞌɔ lɛ ntɨ̀ɨ atu kaa waꞌà waa biì; ǹtɨgə ŋghaa nɨ̂ ɨ̀nnù jî bɨ nloŋə ŋgaa Mânjì Mmàꞌàmbi wa a nsî ǹghòtə̂. Paul à lɛ nlɔ̀gə ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu jya bo bo swuŋtə̀ waa bo, ǹtɨgə ŋghaa bo bɨ̀ bə̀ ǹloŋ nɨghàà nɨ Nwî a njwî tsɨ̀m a ndâŋwàꞌànə Tyrannus. ¹⁰Ma yû a lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì a njɨ̌m ɨlòò ji baà. Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi bɨ lɛ ntswe a mbùꞌù Asia, baYuda bo bɨ̀ baGrikia, bɨ lɛ nyuꞌu nɨ̀ghàà nɨ Mmàꞌàmbî.

Bɔɔ bɨ Sceva

¹¹Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ŋghɨ̀rə ɨnnù jì yɛ̌yɛrə jî wè ǹtsya a njɨ̌m Paul. ¹²Bə̀ lɛ sɨ tɨgə nlɔgə tsiꞌì ɨ̀tsə̀ꞌə nyɛ̀ꞌɛ nsi ji bo bɨ̀ àtsə̀ꞌə nnɔ̀ŋsə a ntɔŋ yu ŋghɛɛ nɨ ju a mbô ŋ̀gàŋ mɨghɔ̀ɔ̀, mɨ̀ghɔ̀ɔ̂ myaa mɨ fwɛtə̀, ɨ̀zwì jî bɨ ɨ kɨɨ̀ m̀fɛꞌɛkə nɨ a nu bo. ¹³BaYuda bî mɔꞌɔ bìi mə bɨ lɛ sɨ ghaa ŋkarə mfiꞌi nɨ̂ ɨ̀zwì jî bɨ a nu bə̀ aa, bo lɛ nlɔ̀gɨ̀nə̀ ǹtɨgə ntwoŋ ɨkum Mmàꞌàmbî Yesu a atu bə̀ bìi mə bɨ lɛ ntswe nɨ̂ ɨ̀zwì jî bɨ aa, ǹswoŋə nɨ mə, “Mə̀ swoŋ a mbo wò nɨ̂ ɨ̀kǔm Yesu wa mə Paul a swoŋə annù ǹloŋ ŋgaà yìi aa mə tâ ò fɛꞌɛ.” ¹⁴Bɔɔ bɨ ŋû baYuda yî mɔ̀ꞌɔ yìi ɨ̀kùmə̂ yi lɛ mbə Sceva, mbə ŋgàŋmàꞌa Nwì aa, bo lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ maa ajàŋə̀.

¹⁵Lâ àzwì ya a betə̀ waa mə, “Mə̀ zi Yesu, ŋ̀kɨ nzi Paul. Lâ nɨ̀ bə aa bɨ̀wò aa ɛ?”

¹⁶Ŋù wa mə àzwì ya lɛ ntswe ghu nu aa, a wô a nu bo, ntɨɨ ŋghaꞌa waa, ŋghɔɔ waa bɨtsɨ̀m, bo khə̂kə̀ m̀fɛꞌɛkə wa nda nɨ ɨlàꞌà a nu bo tɨ ɨ̀tsə̀ꞌə̀. ¹⁷BaYuda nɨ baGrikia bɨtsɨ̀m bìi bɨ lɛ ntswe a alaꞌa Efeso aa, bo lɛ nyuꞌu ma yû ànnù nɨ̀bɔꞌɔ tswâ waa, bo kuꞌusə̀ ŋ̀ghuꞌusə ɨkum Mmàꞌàmbî Yesu Kristo. ¹⁸Bə̀ bì ghàꞌàtə̀ bìi bɨ lɛ mbii Kristo aa, bo lɛ nzì nɨ̂ ǹsi nɨ̀ ǹsi mbii ɨnnù jìi mə bo lɛɛ̀ m̀fansə aà. ¹⁹Bo bî ghàꞌàtə̀ bìi mə bɨ lɛ sɨ ghɨ̀rə majèkə̀ aa, bo lɛ ŋghotə ŋŋwàꞌànə̂ jyaa nzi ntɔ̀ɔ a nzi bə̀. Ǹdùu ŋŋwàꞌànə̀ jìi bɨ lɛ ntɔ̀ɔ̀ aa, à lɛ mbə ɨbàtə̌ ŋkabə silva ntsùꞌù mɨghum mi ntaà. ²⁰A bə ajàŋ yìi mə nɨ̀ghàà nɨ Mmàꞌàmbi nɨ lɛ nsɛ̀ɛ̀nə̀ nɨ mɨ̀dàꞌà ŋ̀kwe ŋghɛɛ nɨ̂ m̀bìì.

Fɨ̀kɔ̀rə̀ fìi mə fɨ lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ a alaꞌa baEfeso aà

²¹Ma jû ɨ̀nnù ɨ tsyà mə̂, Paul a kaꞌà a ntɨɨ yu mə yu ka tsyà a alaꞌa Macedonia bo bɨ̀ Achaia ɨ ghɛ̀ɛ a Yerusalem nswoŋə nɨ mə, “Mə̀ ka lò ghu, ɨ lɨ̀gɨ̀nə ŋghɛɛ yweꞌe alaꞌa baRoma.” ²²À lɛ ntɨgə ntoo Timoti bo Erastus, bə̀ bi baa bìi bɨ lɛ sɨ kwɛtə nìi aà, a alaꞌa Macedonia. Yumbɔŋ, à lɛ mbàŋnə̀ m̀bu ntswe nɨ mûtɨɨ noò a mbùꞌu Asia.

²³Ma mùu noò, ŋ̀gɨꞌɨ yì ŋ̀wè ɨ̀ lɛ mfɛ̀ꞌɛ a alaꞌa Efeso ǹloŋə Mânjì M̀màꞌàmbi wâ. ²⁴Ŋù yì mɔ̀ꞌɔ yìi mə ɨ̀kùmə̂ yi à lɛ mbə Demitrios, mbə ntwî àlàà silva aa, à lɛ sɨ twi nɨ̂ ǹda nwî yìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ Artemis aa, mfii nɨ a mbo bə̀, yu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋəfàꞌâ ji tswê nɨ̂ àbìì yî wè ghu. ²⁵À lɛ ntɨgə ŋghotə ŋgǎŋfàꞌâ ji bo bɨ̀ bə̀ bìi mə bɨ lɛ sɨ fàꞌa ɨtu mɨfàꞌà jî mɔꞌɔ tsǒ ma jû aa, nswoŋ mə, “Nɨ̀ zi mə bìꞌinə̀ kɨ̀ sɨ kwɛrə ŋkabə̀ yìꞌinə̀ aa fàa atu afàꞌà. ²⁶Nɨ̀ yə̀ mə̂ ŋ̀kɨ nyuꞌu mə kaa à sɨ̀ aa tsiꞌì faa a alaꞌa Efeso təə̀. Paul ghû à kàrə̀ mə a mbùꞌu Asia tsiꞌì ǹtsɨ̀m, m̀bweꞌesə nɨ̂ ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ bî ghàꞌàtə̀ mə bɨ̀ bii annù yìi mə yu swoŋə aà, ǹswoŋə nɨ mə bɨ̀nwì bìi bɨ naŋsə nɨ aa nɨ̀ mbo aa kaa à sɨ̀ bɨ̂nwì bə̂. ²⁷Ŋ̀gɨꞌɨ yìi ɨ̀ tswe ghu aa à nɨ mə kaa à ka waꞌà tsiꞌì àfàꞌâ yiꞌinə̀ yû bɨꞌɨ̀, bɨ ka tɨgə lɔ̀gə ndâmàꞌanwì, nwìŋgɔ̀ŋ màŋgyɛ̀ Artemis yî ŋ̀wè yû nɨ̂ àdàŋə̀ dàŋə̀. Àjàŋ mə bə̀ bɨ̀tsɨ̀m a Asia bo bɨ a mbî ǹtsɨ̀m kɨ̀ sɨ ghaꞌasə nìi aa, tâ à mɛ, tâ nɨ̀fɔ̀ nɨ ɨkûm yi tâ nɨ̀ mɛ.”

²⁸Nnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa yùꞌù mə̂ ma yû ànnù aa, mɨ̀ntɔŋə̂ myaa lwînə̀, bɨ lɔgɨ̀nə̀ ǹtɨgə nswoŋə nɨ mə, “Nɨ̀ghaꞌa nì wè a mbo Artemis, nwì baEfeso.” ²⁹Àbùùrə̀ a lɛ ŋkuu wa njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa tsiꞌì tsɨ̀m. Ǹnɔ̀ɔ̀ bə̂ wa baŋnə̀ Gaous bo Aristarchus, mə lɛ mbə bə̂ bɨ Macedonia bi baa bìi bo bɨ̀ Paul lɛ sɨ zìnə̀ aa, ǹswuŋə waa nzwu ŋkuu ŋghɛɛ nɨ bu a mûm ǹda yì ŋ̀wè yìi mə bɨ lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ nɨdorə ghu aà. ³⁰Paul à lɛ ŋghə mə yu yǒŋ ŋkuu ghu, bɔɔ bɨ Kristo bìi mə bɨ lɛ ntswe ghu aa bɨ tswâ yi. ³¹Bə̀ bî dɨ̀rɨ̀sə̀ bìi mə bɨ lɛ ntswe maa mbùꞌù àlaꞌa mbə ɨkaꞌâ ji, bɨ lɛ ntoo ŋkɨ̀ɨ̀ ghu mbo, mbuꞌu nɨ̂ m̀bo ghu mbo mə tâ à tsuu lǒ ywiŋtə mə yu kuu wa mûm ǹda yì ŋ̀wè ya mə bɨ lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ mɨdorə ghu aà. ³²Bulà lɛ sɨ tɔŋnə nswoŋə nɨ̂ yulà ànnù, bilì tɔŋnə̀ ǹswoŋə nɨ̂ yilì. Ǹloŋ mə bo bî ghàꞌàtə̀ lɛ ŋwaꞌǎ njiꞌì ànnù yìi mə bɨ lɛ twoŋə waa ghu aa zî aà. ³³Bo bî ghàꞌàtə̀ lɛ mbii mə Alexander à zî ǹjiꞌì ǹloŋ mə baYuda lɛ ŋghɨ̀rə mə tâ Alexander à tsya ŋghɛ̀ɛ a mbìì aà. Alexander, à lɛ ntsìtə̀ bə̂ nɨ̂ àbo mə tâ bɨ̀ yuꞌutə tâ yù ghaa a mbo bo ntɔꞌɔtə a mbo bo. ³⁴Àjàŋ mə bo lɛ nyə yi nzi mə à nɨ ŋù baYuda aa bo lɛ nlɔ̀gə ɨbàŋtə̀ noò ji baa, boonsə ntɔŋnə nɨ̂tɨ̀ɨ̀ tsǒ ŋù yî mɔ̀ꞌɔ̀tə nswoŋə nɨ mə, “Nɨ̀ghaꞌa nì wè a mbo Artemis, nwì baEfeso.”

³⁵Nòò yìi mə tanɨ̀kurə yì ŋ̀wè à lɛ ŋghɨ̀rə̀ ǹnɔ̀ɔ̀ wa ɨ bɔnə̀ aa, a ghaà a mbo bo nswoŋ mə, “Bɨ̀lɨ̂m bâ, baEfeso, ŋù tsù yìi mə à sɨ̀ zi mə Efeso, mə à nɨ njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa aa, à tswe nɨ̀ ǹdâmàꞌanwì màŋgyɛ̀ Artemis nɨ fɨ̀ŋkobə fɨ ŋgɔ̀ꞌɔ̀ fi fya mə fɨ lɛ nlò a aburə ŋwo aa à nɨ wò aa ɛ? ³⁶Àjàŋ mə kaa mbə ŋù a waꞌà ma jû ɨ̀nnù lɨgɨtə̀ aa, tâ nɨ̀ bɔrɨsə ntɨɨ̀ ghuu, ntsuu atɨ̀rə annǔ lǒ ghɨ̀rə̀. ³⁷Ǹloŋ mə bə̀ bû mə nɨ̀ zi nɨ̀ bu faà kaa bô sɨ̀ bə̂ bìi mə bɨ yə̀rə njoo a ndâmàꞌanwì bə̂, kaa waꞌà kɨ̀ ŋ̀ghaa ɨnnù mbəgɨtə nwî màŋgyɛ̀ yìꞌinə̀ Artemis ghu bə̂. ³⁸M̀bə a bə yìi mə Demitrios bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋfàꞌâ ji bɨ tswe nɨ̀ ànnù ǹloŋə ŋû, bo mɨ̀ntsu mɨkɔrə̀, mɨ təə ŋŋɛꞌɛ, ŋgǎŋsaꞌa mɨ̀saꞌa tswê ghu, tâ bɨ̀ ghɛɛ nsɔmsə waa. ³⁹M̀bə ànnù yî mɔꞌɔ a bu ntswe ghu yìi nɨ kɔ̌ŋ nnaŋsə nzi, boŋ bɨ ka tsisə a noò yìi mə bə̀ bɨ njɔꞌɔ alaꞌa yù tɛꞌɛ mboontə a ntsisə ɨnnù aà. ⁴⁰Ǹloŋ mə bɨ ka fɨ̀rə̀ yiꞌinə̀ mə bìꞌinə̀ bɨŋ fɨ̀kɔ̀rə̀ a nɨ̂ ànnù yìi mə a fɛꞌɛ sii aà. Kaa njiꞌì fɨ̀kɔ̀rə̀ sii ɨ̀ ghɨrə waꞌà bə̂. M̀bə bɨ kɨ mbetə yiꞌinə̀ boŋ kaa bìꞌinə̀ ka waꞌǎ annù yî swòŋ zî.” ⁴¹À swòŋ mə̂ ma la aa ntɨgə nsɛɛnsə bə̂ byâ.

Àjàŋə mə Paul à lɛ ŋghɛ̀ɛ a ɨlaꞌa Mecedonia bo bɨ̀ a Achaia aà

¹Nòò yìi mə fɨ̀kɔ̀rə̀ fya lɛ mmɛ̀ aa, Paul à lɛ ntwoŋ ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu jya, ǹdɨɨntə waa nɨ nɨ̀ghàà ǹtɨgə mfa fɨlô fyaa. Ǹtɨgə mmaꞌatə ŋghɛ̀ɛ a alaꞌa Macedonia. ²À lɛ ŋkarə mbùꞌù ma ya ndɨɨntə nɨ̂ bə̂ bya ghu nɨ̂ ɨ̀nnù jî ghàꞌàtə̀ ntɨgə ŋghɛɛ ŋkùꞌu a alaꞌa Grikia ³ǹtswe ghu bɨ̂sàŋ bitarə̀. Nòò yìi mə à lɛ ntaŋtə mə yu ka ghɛ̀ɛ a alaꞌa Syria aa, à lɛ nyə mə baYuda lɛ ntaŋə mɨnàŋə̂ àtû yì, ǹtɨgə mbu mbɨ̀ɨ̀ fu, ǹtsya nɨ Macedonia. ⁴Sopata, MuPyrrhus, yìi mə à lɛ nlǒ a alaꞌa Berea aa, à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ bo yu. Aristarchus nɨ Secundus yìi mə à lɛ nlǒ a alaꞌa Tesalonika aa, Gaius yìi mə à lɛ nlò a alaꞌa Derbe aa, Tychicaus bo Trophomus, nlo a mbùꞌu Asia, nɨ Timoti lɛ ŋkɨ ŋghɛɛ bo bo. ⁵Bo lɛ ntsyǎ a mbìì ŋ̀ghɛɛ a nyuꞌutə bìꞌì a alaꞌa Troas. ⁶Bìꞌì lɛ ntɨgə ŋkuu a abaŋə ŋkì a Filipi, a noò yìi mə ɨ̀kòo Abaa tɨ kɔꞌɔ wa ɨ lɛ ntsyà aà. Ǹjwi ɨ ghə̀ə kɨ tsyǎ ji ntaà, bìꞌì tsiꞌì waa a Troas, bìꞌi bo tswê ghu ŋgyà yî m̀fùùrə̀.

Àjàŋ mə Paul à lɛ nzì a alaꞌa Troas nɨ ŋ̀gàà yî ǹlwìꞌì ǹjɨ̀mə̀ aà

⁷À bə a njwî ǹtsyà m̀bìì a mûm ŋ̀gyà, bìꞌì boòntə̀ mə bìꞌi jɨ mɨjɨ mɨ̂ àkɔ̀ŋnə̀, àjàŋ mə Paul à lɛ ntswe nɨ̂ m̀màꞌàtə a tɨ̀tugə aa, à lɛ ŋghàà a mbo bə̀ bya nɨ̀ghàà nya saꞌà siꞌi ŋghɛɛ ŋkùꞌù nɨ̂ ǹtɨɨ̀ ɨ̀tugə̀, ⁸bɨ̀lâm bî ghàꞌàtə̀ lɛ ntswe a nɨ̂ ǹjaꞌà ǹda yì ǹdəŋ ya mə bìꞌì lɛ ntswe ghu aà. ⁹Mûjɔ̀ŋ yìi mə à ɨ̀kǔm yi ɨ lɛ mbə Euticus, à lɛ ntswe a ntsù window. Àjàŋ mə Paul à lɛ sɨ ghàà nɨ̂ àdaŋə nɨghàà aa, à lɔgɨ̀nə̀ ŋ̀ka ntsɨŋ fɨlo, ǹtɨgə mbwii ndəənə, ǹlo nɨ̂ ǹjaꞌà ǹda ya yìi mə ɨ̀ lɛ mbə ǹjaꞌà ǹda ji tarə a ŋkɔꞌɔ a ndəŋ aa, ŋ̀wo a nsyɛ̂. Bɨ ghɛɛ̀ tɨ ŋŋɛɛ yi boŋ à kwò mə̂. ¹⁰Paul à lɛ nsɨgə, ŋkwutə yi a nɨgǒ yu, nswoŋ mə, “Nɨ̀ tsuu bɔꞌɔ bə̂, wâ ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yì ɨ̀ bùrə ghu nû.” ¹¹À lɛ mbù ŋ̀kɔꞌɔ ghɛɛ fu wa njaꞌà ǹda mbatə abaa ŋkurə, ŋghɛɛ nɨ̂ m̀bìì ŋ̀ka ŋghaa a mbo bo nyweꞌe ajàŋ mə àbɛ̀ɛ̀ à lɛ mfuꞌu, a maꞌàtə̀ ŋ̀ghɛɛ aà. ¹²Bɨ lɔgə mûjɔ̀ŋ wa ŋghɛɛ nɨ ghu ntɨ̀ɨ̀, nɨ̀dorə luu a mûm ǹtɨɨ bo.

Àjàŋ mə Paul à lɛ mmàꞌàtə Troas, ŋ̀ghɛɛ a Miletus aà

¹³Bìꞌì lɛ ŋghɛ̀ɛ mbìì ŋ̀kuu abaŋə ŋkì ŋ̀ghɛɛ a Assos, a adɨgə yìi mə bìꞌì lɛ ntswe nɨ̂ ǹlɔ̀gə Paul ghu aà. À lɛ swoŋ mə tâ bìꞌì ghɛɛ nyuꞌutə yi ghu, tâ yù baŋnə nzì nɨ mɨ̀kòrə̀. ¹⁴Nòò yìi mə à lɛ nzì ǹtsiꞌi yiꞌi a Assos aa, bìꞌì lɛ nlɔ̀gə̀ yi a mûm àbaŋə ŋkì, bìꞌi bo tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ a Mitylene. ¹⁵Bìꞌì lɛ ntɨgə ŋkuu wa mûm abaŋ ŋghɛ̀ɛ̀, àbɛ̀ɛ̀ tɨ̀ mə tɨ fuꞌu bìꞌì ghɛɛ̀ ǹyweꞌe a mbìì Kios. Ǹjwi yì mɔ̀ꞌɔ ɨ̀ ghə̀ə̀ mə̂ kɨ tsyǎ bìꞌì ghɛɛ̀ ŋ̀kuꞌu a Sasmos, yìi ɨ̀ bu nyòŋtə̀, bìꞌì yweꞌe Miletus. ¹⁶Paul à lɛ ŋwaꞌatə mə boŋ yu kuu a nɨ̂ àbaŋə ŋkì a ghɛ̀ɛ Efeso ta waꞌà noò ma mùu mbùꞌu Asia ghɛ̂nsə̀. À lɛ sɨ khə̀nə̀ mə yu ghɛɛ kùꞌu a Yerusalem mbɔŋ tâ Ǹjwî Pentecost tâ ɨ̀ kuꞌu.

Àjàŋ mə Paul à lɛ mfa fɨlo fɨ bɨlɨ̀ɨ bɨ ndânwi a Efeso aà

¹⁷Paul à lɛ ntswe a alaꞌa Miletus ǹtoo ŋkɨ̀ɨ̀ a alaꞌa Efeso ǹtwoŋ nɨ bɨlɨ̀ɨ bɨ ndânwì mə bɨ̀ zi ntsiꞌi yì ghu. ¹⁸Bɨ zì mə̂ ǹtsiꞌi yi ghu aa a swoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ zî àjàŋə mə mə̀ lɛ ntswe a noò ghǎ ntsɨ̀m biꞌinə̀ aà, ǹlɔgɨnə nɨ̂ ǹjwî ǹtsyà mbìì mə mə̀ lɛ nzì ŋkuu fàa mbùꞌu Asia aà. ¹⁹Mə̀ lɛ mbɔrɨsə ɨbɨ̀ɨnû gha, m̀faꞌa nɨ a mbo Mmàꞌàmbi tsiꞌì tsǒ ŋgàŋàfàꞌâ yì nɨ mɨ̀làà a miꞌi mə̀. Ŋ̀kɨ nzi ŋgɨꞌɨ ya yìi mə mə̀ lɛ nyə a ajàŋə mə baYuda lɛ ntaŋə mɨnàŋ a atu mə̀ aà. ²⁰Nɨ̀ zɨ mə kaa mə̀ lɛ ŋkɨꞌɨ annù yî tsu yìi mə a lɛ ntswe nɨ̂ ŋ̀kwɛ̀tə̂ ghuu aa lə̀ə̀ tɨ ghɨ̀rə̀, ǹdɨꞌɨ nɨ ghuu ŋkɨɨ nswoŋə nɨ̂ ànnù Nwî a mbo bù a nsî ǹnɔ̀ɔ̀ bo bɨ a ndùgə bù aà. ²¹Mə̀ lɛ sɨ swoŋə nɨ a mbo baYuda, ŋkɨɨ nswoŋə nɨ a mbo baGrikia, ŋ̀waꞌasə nɨ̂ waa mə bo bəŋkə waa, mmaꞌatə ɨnnù jì bɨ̂ jyaa mbɨɨ fu a mbo Nwì, m̀bii Mmàꞌàmbî yìꞌinə̀ Yesu Kristo.

²²“Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, a gha aa a tii Àzwì Nwì mə̀ ghɛɛ̀ nɨ a Yerusalem, kaa ŋkɨꞌɨ annù yìi mə a ka fɛ̀ꞌɛ a nu mə̀ ghu aa zî. ²³Ànnù yìi mə mə̀ zi aa à nɨ mə, Àzwì Nwî a wàꞌàsə̀ mə̂ gha ŋ̀kɛ̀ꞌɛ̀nə̀ a mbo mə̀ mə, a nɨ̂ ǹjɔ̀ꞌɔ̀ ɨlaꞌa tsɨ̀m àtsaŋ bo bɨ̀ ŋ̀gɨꞌɨ ɨ yuꞌutə nàâ. ²⁴Lâ mə̀ lɔ̀gə̀ ǹtswêntɨ̀ɨ̂ ya nɨ̂ àdàŋə̀ dàŋə̀ a mbo mə̀. Ànnù yìi mə mə lɔ̀ɔ a ŋghɨ̀rə aa, à nɨ̂ m̀màŋsə̂ ɨ̀fàꞌà wa yìi mə Mmàꞌàmbî Yesu à fa a mbo mə̀ mə mə̀ faꞌa aà, a bə̂ ŋ̀ka nsɛ̀ɛ̀nsə̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya nloŋ ɨbɔ̀ŋ Nwî. ²⁵Mə̀ kàrə̀ mə̂ a tɨtɨ̀ɨ bù bɨtsɨ̀m, ǹswoŋə nɨ̂ ànnù, ǹloŋ annù nɨfɔ̀ Nwî. Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, mə̀ zi mə kaa ŋù nɨ̀bù à ka yǐ waꞌà gha bù nyə. ²⁶Mə̀ tɨgə̀ ǹnaŋsə nswoŋə nɨ a mbo bù sii mə, m̀bə ŋù nɨ̀bù yî tsù a yi mbwɛ, boŋ kaa à sɨ̌ ɨsaꞌà gha bə̂. ²⁷Ǹloŋ mə kaa mə̀ lɛ ŋkɨꞌɨ annù yî tsu yìi mə Nwi à tàŋtə aa a mbo bù lɔꞌɔ̀sə̀; mə̀ lɛ ŋkɛ̀ꞌɛ̀nə̀ tsiꞌì tsɨ̀mə̀. ²⁸A kuꞌùnə̀ mə nɨ̀ ka nlentə ghuu bu nɨ bù, ŋkɨɨ nlentə nɨ̂ àkàrə mbi ya yìi mə Àzwì Nwî a nɨŋə a mûm ǹtərɨ̀nə̌bo bù aà. Tâ nɨ̀ ka nlentə ŋghotə̂ Nwìŋgɔ̀ŋ yìi mə à ghɨ̀rə nɨ̂ yì, ǹtsya a njɨ̌m nɨ̀wo nɨ Mû yì aà. ²⁹Mə̀ zi mə nòò yìi mə mə̀ ka màꞌàtə̀ aa, nàaŋgwyɛ̀ mɨtsyɛꞌɛ ɨ ka zì a tɨtɨ̀ɨ bù, kaa ŋkɨꞌɨ akàrə mbi ya lɨŋə̀. ³⁰Nòò à ka yǐ kùꞌu tâ bə̀ bî mɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bù ka ntswɛɛ nɨ̂ ɨ̀bǎŋnənnù a mbweꞌesə ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu jî mɔꞌɔ ɨ swùŋtə̀ mə bɨ̀ ka nyoŋə waa. ³¹Nɨ̀ tsyɛsə̀ ghuu maà noò, ŋ̀waꞌatə nɨ mə, kaa mə̀ lɛ ŋwaꞌà kɛntə̀ a ndɨꞌɨtə̂ ghuu yî mɔ̀ꞌɔ yî mɔ̀ꞌɔ nɨ mɨ̀làà a miꞌi mə̀, nɨ̀tugə nɨ̀ àsìꞌìnə̀, a atû ɨ̀lòò ji tarə̀.

³²“Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, mə̀ nɨ̀ŋə ghuu a mûm ǹtərɨ̀nə̀bo Nwì, nɨ̂ nɨ̀ghàà nɨ ɨbɔ̀ŋə̂ yì wa, mə mbə nɨ koꞌò ghuu nɨ̀ kwe, ǹtɨgə mfa njoo jya jìi mə Nwìŋgɔ̀ŋ à lə̀ə a mbo bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə à ghɨrə bɨ laa aà. ³³Kaa mə̀ lɛ ŋkɨꞌɨ nɨ̀ silva, kə̀ gold ŋû tsù kə̌ ɨtsə̀ꞌə̂ ji yəꞌə̀tə̀. ³⁴Bù bɨtsɨ̀m, nɨ̀ zi mə, mə̀ lɛ sɨ fàꞌà nɨ̂ m̀bo aa mù, a ntswe nɨ̀ àyoo yìi mə mə̀ nɨ ŋgǎŋəkòrə̂ jya lɛ sɨ boŋə aà. ³⁵Mə̀ dɨ̀ꞌɨ̀ mə a mbo bù, ǹtsya a nɨ ŋgɔ̀ŋ ɨ̀nnù ma jû tsɨ̀m mə, nɨ̀ ka mfaꞌa nɨ̂ mɨ̀tɨ̀ɨ̀ boŋ nɨ̀ ka tswe nɨ mânjì a ŋkwɛtə bə̀ bìi mə bɨ bɔrə aà. Ŋ̀waꞌatə nɨ̌ nɨ̀ghàà nìi mə Mmàꞌàmbî Yesu yumbɔŋ à lɛ nswoŋ aa mə, ‘A mfa, a zì nɨ̂ m̀bɔɔnə ntsyàtə̀ a ŋkwɛrə aà.’ ” ³⁶Nòò yìi mə Paul à lɛ mmàŋsə̀ aa, à lɛ nswɛ̀tə̀ mɨkuꞌutə̂ mi a nsyɛ bo bo bɨ̂tsɨ̀m tsaꞌàtə̀ Nwî. ³⁷Bo bɨstɨ̀m lɛ sɨ tɨgə nyəꞌə ŋkotə nìi a nɨgǒ bo, nnɔŋə nɨ mɨ̀ghə̀gə̂ mi m̀fa nɨ fɨ̀lô fi. ³⁸Bo lɛ nnaŋsə njəŋnə siꞌi siꞌi aa nloŋ mə à lɛ nswoŋ mə kaa bo ka yǐ waꞌà yi bû ǹyə aà. Bo lɛ ntɨgə ŋghɛɛ bo bo wa ntsǔ abaŋə ŋkì.

Àjàŋ yìi mə Paul à lɛ ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a Yerusalem aà

¹Bìꞌì lɛ mfa fɨ̂lô fyaa ntɨgə mmaꞌatə waa, ŋkuu abaŋ, ntɨgə ntsinə ntoo ŋghɛɛ ŋkuu a Cos; àbɛ̀ɛ̀ fuꞌu bìꞌì ghɛɛ̀ ǹyweꞌe a Rhodes, ǹtɨgə nlo ghu ŋghɛɛ a Patara. ²Maa alaꞌa bìꞌì lɛ nyə abaŋ yìi a lɛ sɨ too ŋghɛɛ nɨ a Fonisia aa, bìꞌì lɛ ntɨgə ŋkuu wa a mûm àbaŋ ya ntoo ŋghɛɛ.

³Bìꞌì zì mə̂ ntɨgə nyə nɨ̂ Cyprus laa, mbàŋnə̀ m̀bəŋ nsɨgə nɨ̂ m̀bɨ̂ ǹtii, nsɨgə ŋkuu a alaꞌa Syria. Bìꞌì lɛ ntɨgə ŋghɛɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ a aghəŋə ŋkì a Tai, a adɨgə yìi mə bɨ lɛ ntswe nɨ̂ m̀fiꞌi ǹjoo jìi ɨ lɛ ntswe wa mûm àbaŋ ya ghu aà. ⁴Bìꞌì lɛ ntɨgə nlɔɔ ŋgǎŋmbii Kristo jìi ɨ lɛ ntswe maa adɨgə aa ntɨgə ntswe biꞌi bo a atû ŋ̀gyà yî m̀fùùrə̀. Àzwì Nwî à lɛ ndɨ̀ꞌɨ̀ a mbo bo bo tɨgə̀ ǹswoŋ a mbo Paul mə tâ à tsee a Yerusalem kɔꞌɔ ŋghɛ̀ɛ̀.

⁵Njwi jìi mə bìꞌì lɛ ntswe nɨ̂ ǹtswe bìꞌibo ɨ̀ kà mə aa tsya bìꞌì tɨgə̀ m̀maꞌatə waa ŋghɛɛ. Bo bɨtsɨ̀m nɨ bàŋgyɛ̂ byaa bo bɨ̀ bɔɔ̀ byaa lɛ yòŋə̀ yiꞌi bìꞌibo fɛ̀ꞌɛ̀ wa njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa bo ŋghɛ̀ɛ̀ a ntsyaasə yiꞌi. Bìꞌibo ghɛ̀ɛ̀ mə̂ wa aghəŋə ŋkì ǹtɨgə nswɛtə mɨkuꞌutə̂ mìꞌibo ntsaꞌatə Nwì ghu. Bìꞌibo tsàꞌàtə̀ mə̂ Nwî aa ntɨgə ntsàꞌànə̀, bo fâ fɨ̂lô fiꞌi. ⁶Bìꞌì lɛ ntɨgə ŋghɛɛ ŋkuu wa a mûm àbaŋ bo tɨgə̀ mbu ŋkwɛɛŋkə waa a mɨlaꞌa bo.

⁷Bìꞌì lɛ nlò a Tai ntɨgə ŋghɛɛ nɨ̂ m̀bìì ŋ̀ghɛɛ nyweꞌe a Ptolemais, a adɨgə yìi mə bìꞌì lɛ nyə bɔɔ bɨ Kristo bî mɔꞌɔ ghu, ŋghɛɛ ntsàꞌàtə̀ waa, ŋkɨ ntswe biꞌibo njwi yì m̀fùùrə̀ aà. ⁸Àbɛ̀ɛ̀ a lɛ mfuꞌu bìꞌì lô ŋ̀ghɛɛ ŋkuu a alaꞌa Kaisaria, ntɨgə ŋghɛɛ ntswe a nda Philip mə à lɛ mbə Evangelis, mbə ŋû yî mɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ ŋgǎŋkwɛtə̀ jya ji sàmbaa laà. ⁹À lɛ ntswe nɨ bɔɔ bâŋgyɛ̀ bɨ tɨyɔꞌɔ bi sàmbaà, bìi mə bɨ lɛ sɨ yuꞌu nɨ̂ ǹtoò Nwì ǹswoŋə.

¹⁰Bìꞌì tswe mə̂ ghu nɨ̂ ǹjwi jǐ mɔꞌɔ, ŋ̀gàŋntoò Nwì yî mɔ̀ꞌɔ mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ Agabus aa, a lô a Yudea ǹsɨgə ntsiꞌi yiꞌi. ¹¹À lɛ nlɔ̀gə ɨkò Paul, ŋkwerə mɨkòrə̂ mi bo bɨ̀ mbô mi ghu, ǹswoŋ mə, “Àzwì Nwî a swoŋ mə, ‘Àâ àjàŋ yìi mə baYuda bìi mə bɨ tswe a Yerusalem aa ka kwerə mbɔ̂ŋə̀ ɨkò ghû, ɨ tɨgə fa yi a mbô ŋ̀gàŋtɨbiì Nwî.’ ” ¹²Bìꞌì yùꞌù mə̂ laà, bìꞌi bɨ̀ bə̀ bìi bìꞌibo lɛ ntswe aa tɨgə̀ m̀buꞌu mbo a mbo Paul mə tâ tsee a Yerusalem kɔꞌɔ ghɛ̀ɛ̀. ¹³Paul a tɨgə̀ ŋ̀kwiꞌi mə, “Nɨ ghɨ̀rə̀ aà àkə̀ laà, ǹyəꞌə mbəgɨtə nɨ̂ nû ya aa ɛ? Wa kaa mə̀ sɨ nû yà taŋtə̀ aa tsiꞌì a ŋkuu a ndâtsaŋə̀, mə̀ kɨ ntaŋtə nû yà aa a ŋkwo a Yerusalem nloŋ annǔ ɨkum Mmàꞌàmbî Yesu.” ¹⁴Tsǒ mə à lɛ nlɨ̀gɨ̀nə̀ ǹtuu annù yìi mə bìꞌì lɛ sɨ swoŋə aa, bìꞌì kɛntə̀ ǹtɨgə nswoŋ mə, “Tâ Nwì à ghɨrə annù yìi mə a lɔ̀ɔ̀ aà.”

¹⁵Mayû a tsyà mə̂, bìꞌì tɨgə̀ ǹtaŋtə njoò jiꞌi ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a Yerusalem. ¹⁶Ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu jî mɔꞌɔ ɨ lɛ nlò a Kaiseria ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ biꞌibo, ǹlɔgə yiꞌi bìꞌibo ghɛɛ̀ ŋ̀kuu a nda Mnason ŋù Cyprus yìi mə à lɛ mbə ŋû yî mɔ̀ꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ ŋgǎŋyəgə̂nnù Yesu jǐ mbìì aa, ntɨgə ntswe biꞌibo.

Paul a ghɛɛ̀ ŋ̀ghantə Jɛms

¹⁷Bìꞌì kɔ̀ꞌɔ̀ mə̂ ŋ̀kuu a Yerusalem aa, bɔɔ bɨ Kristo bya bìi bɨ lɛ ntswe ghu aa, bɨ kwɛrə̀ yiꞌi tsiꞌì nɨ̀ nɨ̀dorə̀. ¹⁸Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂, bìꞌibɨ̀ Paul ghɛɛ̀ ǹyə Jɛms; bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ndânwì bɨtsɨ̀m bɨ kɨ̂ ǹzi ntsiꞌi yiꞌi ghu.

¹⁹Bìꞌibo tsàꞌànə̀ mə̂, Paul a tɨgə̀ ŋ̀kɛꞌɛnə ɨnnù tsɨ̀m, nɨliꞌi nɨliꞌi, jìi mə Nwì à lɛ ŋghɨ̀rə̀ a tɨtɨ̀ɨ bɨ̀tɨ̀zî Nwî ǹtsya a njɨ̌m ɨfàꞌâ yi aà. ²⁰Bo yùꞌù mə̂ aa, bo bɨtsɨ̀m tɨgə̀ ŋ̀ghaꞌasə Nwî. Bo bû ǹswoŋ ghu mbo mə, “Mumaà yìꞌì, Paul, ò yə̂ àjàŋ yìi mə baYuda a tsùꞌu ntsùꞌù bɨ bìì mə̂ Kristo aà; ŋkɨ yə ajàŋ yìi mə bo naŋsə ntɛꞌɛ atû yaa a nləə nɔ̀ŋsə̀ aà. ²¹Bɨ swòŋ mə a mbo bo mə ò kɨ̀ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ nɨ a mbo bàYuda bìi mə bɨ tswe a tɨtɨ̀ɨ bɨ̀tɨ̀zî Nwî bɨtsɨ̀m aa mə tâ bo maꞌatə bɨ̂nɔ̀ŋsə̀ bɨ Moses ntsuu kɨ lə̀ə̀. Ǹswoŋə nɨ a mbo bo mə tâ bo tsee bɔɔ̀ byaa kɨ ŋètə̀, ŋkɨɨ tsuu bɨ̂nɔ̀ŋgɔ̀ŋ bɨ baYuda ɨ kɨ yòŋə̀. ²²M̀bə bìꞌinə̀ ghɨrə̀ mə akə tsɨ̂tsɔ̀ŋ aa ɛ? Tsɨ̂tsɔ̀ŋ bo ka yuꞌu mə ò zì mə̂. ²³Mamùu ajàŋ, ghɨ̀rə annù yìi mə bìꞌì ka swoŋ a mbo wò aà. Bə̀ bî mɔꞌɔ tswe faà bi nɨkwà mə bɨ kàà mə annù a mbo Nwì, ²⁴ghɛ̀ɛ nlɔ̀gə̀ waa tâ bǔbo ghɛɛ nsìꞌìtə annù yâ tâ bǔbo laa a nsi miꞌi Nwî, tâ ò kɨ ntwu ayoo yìi bo tswe nɨ̀ ǹtwu aà, tâ bo tɨgə ŋkɔɔ itû jyaa. Ò bə ghɨ̀rə̀ mùu ajàŋ boŋ bə̀ bɨ̀tsɨ̀m ka zi mə ɨnnù jya mə bɨ swoŋ atu wò aa à nɨ̂ àbǎŋnənnù. Lâ ò bâŋnə̀ ǹləə nɨ̂ nɔ̂ŋsə̀ a nɨ̂ àkòrə̀ nɨzî yô. ²⁵A ŋghɛ̀ɛ nɨ̂ ànnù bɨ̂tɨ̀zî Nwî bya mə bɨ bìì mə̂ Kristo aa, bìꞌì tòò mə aŋwàꞌànə̀ a mbo bo ǹswoŋə nɨ̂ mə bìꞌì biinə mə tâ bo tsuu mɨjɨ mìi mə bɨ maꞌa mɨ̂ŋkobə ghu aa kɨ jɨ, ǹtsuu aləə kɨ jɨ, ǹtsee naà yìi mə bɨ twɛɛ ntɔ̂ŋ yi nzwitə aa kɨ kurə; ŋkɨ tsee kɨ tsùùrə̀.”

²⁶Paul à lɛ ntɨgə ŋghɛɛ nlɔ̀gə̀ bə̂ bya, àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂, bo bo ghɛɛ̀ ǹsiꞌitə àkàà yâ. Bo lɛ ntɨgə ŋghɛɛ ŋkuu a ndâmàꞌanwì ŋ̀kɛꞌɛnə mə njwi jya mə bo lɛ ntswe nɨ̂ ǹlə̀ə̂ ɨ̀bɨɨ nû waa tâ ɨ̀ laa aa, bo lə̀ə̀ mə̂ ŋ̀kɨ mfa njoo mmàꞌanwì jìi mə bo lɛ ntswe nɨ̂ m̀fa atu bo yî mɔ̀ꞌɔ yî mɔ̀ꞌɔ aà.

Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntswa Paul a mûm ǹdâmàꞌanwì aà.

²⁷Ǹjwi jya ji sàmbaa ɨ ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ŋ̀ka mmɛ, bàYuda bî mɔꞌɔ bìi bɨ lɛ nlò a alaꞌa Asia aa, bìi bɨ lɛ nyə Paul a mûm ǹdâmàꞌanwì aa, bɨ lɛ ntotə nnɔ̀ɔ̀ bɨ tɨgə̀ m̀baŋnə yi, ²⁸ǹtɔŋnə nswoŋə nɨ mə, “BaIsrael, nɨ̀ zi ŋkwɛtə yiꞌi! M̀bâ ghûlà a dɨ̀ꞌɨ̀ nɨ a mbo bə̀ a ɨdɨgə tsɨ̀m mə bə̀ ka ntsaꞌa nɨ̂ yiꞌinə̀, ntəsə nɨ̂ nɔ̂ŋsə̀, ŋ̀kɨɨ ntsaꞌa nɨ̂ ǹdâmàꞌanwì. À kɨ̀ mə̂ ǹzi ŋka ntsuurə nsɨ̀ŋə̀ nɨ̂ àdɨ̀gə̀ yû mə laa aà!” ²⁹Bo lɛ sɨ swoŋ ma mùu ajàŋ aa nloŋ mə à lɛ tɨ bə aa bo yə̂ Paul bo Trophimus, ŋù baEfeso, bo yu zinə̀ wa mûm àlaꞌà, bo tɨgə̀ m̀mɔɔntə nɨ mə à lɛ nlɔ̀gə̀ aa yi bo yu zî ŋ̀kuu wa mûm ǹdâmàꞌanwì.

³⁰Ɨ̀dɨ̀gə̀ ɨ lɛ ntɨgə mbuurə wa mûm àlaꞌa, bə̀ tɨgə̀ ŋ̀khənə nzì ŋ̀ghotə, m̀baŋnə Paul, ǹswuŋ yi mfɛꞌɛsə wa ndâmàꞌanwì, ǹtsetə ɨbàꞌà. ³¹Ànnǔ ajàŋ mə bɨ lɛ sɨ tɨgə nlɔɔ nzwitə̂ yi aa, a lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyweꞌe a mbo atu bɨ̂sogyɛ ntsùꞌù baRoma mə àlaꞌa Yerusalem a tsɨ̀gɨ̀nə̀. ³²À lɛ mburə nlɔgə bɨ̂sogyɛ̀ bo bɨ̀ Ɨ̀tu bɨ̂sogyɛ̀ ǹtsùꞌù bobo khə̂nə̀ ǹsɨgə ŋghɛɛ ntsiꞌi bə̂ byâ; bə̀ bya yə̀ mə̂ atu bɨsogyɛ̀ ntsuꞌu ya bo bɨ̀ bɨ̀sogyɛ̀ bya aa, ŋkɛntə a ŋghɔ̀ɔ Paul. ³³Àtu bɨ̂sogyɛ̌ ntsùꞌù ya a ghɛɛ̀ ǹtswa Paul, ǹswoŋ mə bɨ̀ kwerə yi nɨ̂ ɨ̀tsaŋ ji baà. M̀betə mə à bə aa wò, kə̀ ŋ̀kɨ mfansə aa akə̀ lɛ? ³⁴Bə̀ bî mɔꞌɔ wa tɨtɨ̀ɨ nnɔ̀ɔ̀ wa kâ ǹtɔŋnə, bǐ mɔꞌɔ swoŋnə̀ ànnu yi mɔꞌɔ, bǐ mɔꞌɔ swoŋə̀ nɨ̀ yǐ dàŋ; kaa a waꞌà zî àjàŋ yìi mə mbə a naŋsə yuꞌu ànnù yî tɨ̀nsə̀ yìi mə bo lɛ sɨ naŋsə swoŋ nloŋ ayɔ̀rə̀ yâ; ǹtɨgə nswoŋ mə tâ bɨ̀ lɔgə Paul ŋghɛɛ nɨ ghu a ndùgə bɨ̀sogyɛ̀. ³⁵Bi zì mə̂ ŋ̀ka ŋkɔꞌɔ bɨsteps bya aa bɨ̀sogyɛ̀ bǐ mɔꞌɔ bɨ tɨgə̀ m̀beꞌe Paul aa bèꞌè ǹloŋ mə ɨdɨ̀gə̀ lɛ sɨ tɨgə ntɨɨ tsiꞌì tɨ̀ɨ̀ ajàŋ yìi mə nnɔ̀ɔ̀ wa ɨ lɛ tɨgə mbə tsǒ nàà mɨ̀tsəꞌə aà. ³⁶Ǹnɔ̀ɔ̀ wa ɨ lɛ sɨ zwu yoŋə nswoŋə nɨ mə, “Zwitə nɨ̀ yi!”

Àjàŋ mə Paul à lɛ ŋka nlɔɔ a ŋkwɛrə̂ àtû yi aà

³⁷Bɨ̀sogyɛ̀ bya kà mə̂ aa nlɔɔ ŋkuu ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ Paul a mûm ǹdùgə bo, a ghaà a mbô ǹtsyàsə̀ wàà mə, “M̀bə mə̀ tse swoŋə annù yî mɔꞌɔ a mbo wò aa ɛ?” Ǹtsyàsə̀ wa a betə mə, “Ò zî nɨ̀ghàà nɨ baGrikia aa ɛ? ³⁸Ò sɨ̌ ŋû baEgipto wa mə, à ghaꞌà a bɔ̀ɔ̀ mə̂ ǹsaꞌatə, mə à kɨ̀ zi mbùùrə alaꞌa yù ŋ̀ghotə nnɔ̀ɔ̀ ‘bɨ̀yɔ̀ŋə̀ nɨfɔ̀’ ntsùꞌù ji nɨkwà ǹlɔgə waa bo bo fɛꞌɛ̀ ŋ̀ghɛɛ atu ntaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀ aa bə aa ɛ?”

³⁹Paul a kwiꞌi mə, “Mə̀ nɨ ŋù baYuda, ǹlo aa a alaꞌa Tarsus a mbùꞌu Cilicia, m̀bə tsiꞌi mûlaꞌa yìi à lo a njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa mà yû yìi ɨ̀ tɨ̀nsə̀ aà. Tsàꞌà tsàꞌa ò, bii tâ mə̀ ghaa a mbo bə̀ bû.”

⁴⁰Ǹtsyàsə̀ bɨ̀soŋgyɛ̀ wa a bii, Paul a tɨgə ntəə wa atu bɨ̂steps, ǹtsitə bə̂ bya nɨ̀ àbô yi bo kɛntə̀ ŋ̀ghàa, a ghaà a mbo bo nɨ nɨ̀ghàà nɨ baHeber ǹswoŋ mə:

¹“Bɨ̀lɨ̂m bâ nɨ bɨ̀taà bâ, naŋsə yuꞌutə nɨ̌ annù yìi mə mə̀ aa swoŋ a mfiꞌisə ɨ̀lɛ̀ɛ̂ gha ghu a nsi bù tsɨ̂tsɔ̀ŋ aà.” ²Àjàŋə mə bo lɛ yuꞌu ajàŋ yìi mə à lɛ sɨ ghaàà nɨ a mbo bo nɨ nɨ̀ghàà nɨ baHeber aa bo lɛ ŋkuꞌusə̀ ǹtaa ɨtoŋnə̀ jyaa nyuꞌutə. A swoŋ a mbo bo mə, ³“Mə̀ laa mbə ŋû baYuda, bɨ jwê gha aa a Tarsus yìi à tswe a alaꞌa Cilicia, lâ bɨ bâŋnə̀ ŋ̀koꞌo gha aa fàa njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa, mə̀ yəgə̀ àŋwàꞌànə̀ a jiꞌi mɨkòrə̂ Gamaliel, nyoŋə nɨ nɔ̂ŋsə̀ bɨ̀taà biꞌinə̀ a nɨliꞌì nɨliꞌi, ŋ̀kɨɨ ntɨɨ nɨ̂ ànnù Nwî tsiꞌǐ ajàŋ mə bù bɨtsɨ̀m kɨɨ ntɨ̀ɨ̀ ghu tsɨ̂tsɔ̀ŋ aà. ⁴Mə̀ lɛ sɨ tsɔꞌɔ akòrə̀ bə̀ bìi mə bɨ yòŋə Mânjì ghûla aa nzwitə nɨ̂ waa. M̀baŋtə nɨ̂ m̀bâŋnə̀ bo bɨ̀ bàŋgyɛ̀, ŋ̀kwerə nɨ̂ waa, nnɨŋə nɨ a ndâtsaŋə̀. ⁵A nɨ ma yû, ŋ̀gàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋndasaꞌa tsɨ̀m, bo nɨ̂ bɨ̀yəfə̂ bâ mə mə̀ lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ maa ajàŋ. Mə̀ lɛ ŋkwɛrə aŋwàꞌànə̀ a mbo bo mə mə ghɛ̀ɛ fa a mbo bɨ̀lɨ̂m ba bàYuda a alaꞌa Damascus tǎ tɨgə baŋtə bə̂ ma bû bî mɔꞌɔ, ɨ kwerə waa ɨ zì nɨ bu a Yerusalem tâ bɨ̀ nɨŋ ŋgɨꞌɨ a nu bo.

Paul à swòŋə̂ àjàŋ yìi mə bɨ lɛ mbəŋkə yi aà

⁶“Àjàŋ mə mə̀ kà mə̂ aa ŋghɛɛ aa, a bə a ntɨ̀ɨ̂ àsìꞌìnə̀, lɛ boŋ mə̀ zì mə̂ ŋ̀koontə a alaꞌa Damascus, ŋ̀kàꞌà yî jɛ̀ɛ̀ŋkə̀ ɨ lô a aburə ŋwiꞌikə ŋwàꞌàkə̀ ǹta ŋkarɨsə ghâ. ⁷Mə̀ wô a nsyɛ a ndômânjì, nyuꞌu njì ŋù ɨ betə̀ gha mə, ‘Saul, Saul, o tsɔꞌɔ akòrə̂ ya aa a ya ɛ?’ ⁸Mə̀ kwiꞌi, mbetə mə, ‘À nɨ wò wò aa ɛ Mmàꞌàmbî?’ A swoŋ a mbo mə̀ mə, ‘À nɨ mə̀ Yesu mu Nazareth, wa yìi mə o tsɔꞌɔ akòrə̂ yi aa.’ ⁹Bə̀ bya bìi mə bìꞌibo lɛ ntswe aa, bɨ lɛ nyə ŋkàꞌà wâ, lâ kaa ŋkɨꞌɨ njì ŋù wa mə à lɛ sɨ ghàa a mbo mə̀ aa bàŋnə̀ ǹyuꞌu. ¹⁰Mə̀ tɨgə̀ m̀betə mə, ‘Mə̀ aa ghɨ̀rə̀ aa mə akə aa ɛ, Mmàꞌàmbî?’ M̀màꞌàmbi a swoŋ a mbo mə̀ mə, ‘Bɨ̀ɨ̀nə, ŋkuu ŋghɛ̀ɛ a alaꞌa Damascus boŋ baa tɨgə swoŋ ɨnnù tsɨ̀m jìi bɨ taŋtə nləə a mbo wò mə tâ ò ghɨrə aà.’ ¹¹Àjàŋ mə kaa mə̀ lɛ sɨ waꞌà nɨ̀ ɨ̀dɨ̀gə̀ bǔ nyə nloŋ ŋkàꞌà wa mə ɨ lɛ nta siꞌi aa, bə̀ bya mə bìꞌibo lɛ ntswe aa, bɨ lɛ ntɨgə ntswa nɨkwɛɛ̀ na, bìꞌibo kuu ŋghɛ̀ɛ̀ a Damascus.

¹²“Ŋù yì mɔ̀ꞌɔ à lɛ ntswe ghu, ɨ̀kûm yi ɨ bə Ananias, m̀bə ŋû yìi mə à lɛ naŋsə ntɛꞌɛ atû yi nɨ̂ ànnù Nwî, ǹyoŋə nɨ̂ nɔ̂ŋsə̀, m̀bə ŋû yìi baYuda bìi mə bɨ lɛ ntswe ghu aa, bɨ lɛ sɨ ghàa ɨnnù jî sɨgɨ̀nə̀ ǹloŋ ŋgaà yì. ¹³À lɛ nzì ǹtəə a mbɛ̀ɛ mə̀, ǹtwoŋtə gha nswoŋ mə, ‘Ǹdɨm ghà, Saul, bǔ ŋka nyə ɨdɨgə fu.’ Mə̀ lɔ̀gɨ̀nə̀ maa noò m̀bu ŋka nyə ɨdɨgə, ǹyə yi. ¹⁴A swoŋ a mbo mə̀ mə, ‘Nwìŋgɔ̀ŋ bɨ̀taà biꞌinə̀ à tsɔ̀ꞌɔ̀ mə̂ gho mə tâ ò zi annù yìi mə a lɔ̀ɔ̀ aà. Mə tâ ò yə a yu wa yìi mə ànnǔ a tsinə aa, ŋ̀kɨ nyuꞌu nɨghàà ghu ntsù. ¹⁵Ǹloŋ mə ò ka tɨgə bə àyəfə yì a mbô ŋ̀gɔ̀ŋ bə̀ bɨtsɨ̀m, ɨ tɨgə swoŋə nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ŋ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi ò yə ŋkɨ nyuꞌu aa a mbo bo. ¹⁶Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, o bù ǹyuꞌutə aa akə̀ aa ɛ? Bɨ̀ɨ̀nə ŋkwɛrə ŋkì tâ bɨ̀ siꞌi ɨ̀nnù jì bɨ̂ jo a ajàŋ mə ò ka twoŋ ɨkûm yi aà.’

Àjàŋ mə bɨ lɛ ntwoŋ Paul mə tâ à tɨgə nswoŋ annù Nwî a mbo bɨ̀ tɨ̀ zî Nwî aà

¹⁷“Ǹòò yìi mə̀ lɛ mbù m̀bɨɨ a Yerusalem aa, mə̀ lɛ ŋghɛ̀ɛ a ndâmàꞌanwì ŋ̀ka ntsaꞌatə Nwî ghu, ǹjə̀ə̀ təə təə ɨ lɛ̂ gha, ¹⁸mə̀ yə Mmàꞌàmbi a swoŋ a mbo mə̀ mə, ‘Wàŋsə ntswaꞌatə, mfɛ̀ꞌɛ a Yerusalem, nloŋ mə kaa baa kɨꞌɨ annù yìi mə òo kɨ swoŋə mbɨꞌɨ ŋgaa yà aa biì.’ ¹⁹Mə̀ kwiꞌi mə, ‘M̀màꞌàmbî, bo tsiꞌì bɨ̀tsɨ̀m bo zi mə mə̀ lɛ sɨ karə ŋghɛɛ nɨ a ndâŋghòtə baYuda tsiꞌì tsɨ̀m, ŋ̀ghɔɔ nɨ̂ bə̀ bya bìi bɨ bii gho aa, ŋkɨɨ ŋkwerə nɨ̂ waa nɨŋə nɨ a ndâtsaŋə̀. ²⁰Nòò wa yìi mə bə̀ lɛ saansə aləə ayəfə yo, Stephen aa, mə̀ lɛ ntəə ghu ŋkɨ mbeentə, ŋkɨ tugɨtə ɨtsə̀ꞌə̀ bə̂ bìi bɨ lɛ nzwitə yi aà.’ ²¹A swoŋ a mbo mə̀ mə, ‘Màꞌàtə adɨgə yuà ŋ̀ghɛɛ̀, ǹloŋ mə mə̀ aa too gho a ndìsyà, a mbo bɨ̀tɨ̀zî Nwî.’ ” ²²Bə̀ bya lɛ nyuꞌutə ànnù yìi mə à lɛ nswoŋ aa ŋ̀kɔꞌɔ nyweꞌe ma mùu adɨgə ntɨgə ŋŋɛntə njî jyaa ntɔŋnə nswoŋ mə, “Lɔ̀gə̂ nɨ̌ ajàŋə̀ ŋû yû ǹlo nɨ yu fàa atu nsyɛ̂, ǹloŋ mə kaa à sɨ̀ kuꞌùnə̀ a ntswêntɨ̀ɨ̀.” ²³Àjàŋ mə bo lɛ sɨ tɨgə ntɔŋnə ŋghusə nɨ̂ ɨ̀tsə̀ꞌə̂ jyaa, ǹtsɔrə nɨ̂ àbwèrə̀ m̀maꞌa nɨ a ndəŋə aa, ²⁴àtu bɨ̀sogyɛ̀ ǹtsùꞌù ya, a tɨgə̀ ǹswoŋ mə bɨ̀ lɔgə yi ŋghɛɛ nɨ ghu a balɨgə. Nswoŋ mə bɨ ghɛɛ, bɨ ghɔɔ̀ yi, mbetə annù yìi mə à tɛ̀ꞌɛ ghɨ̀rə̀ m̀bɔŋ bàa ntɔŋnə ghu atû aà. ²⁵Nòò yìi bɨ lɛ nsènə̀ yi ŋkwerə nɨ mɨ̀ŋkɨ̀rə̀ mìi bɨ kərə aa, Paul a betə atu bɨsogyɛ̀ ŋkhɨ̀ ya mə à lɛ ntəə ghu aa mə, “A kuꞌunə a ŋghɔ̀ɔ ŋù baRoma tɨ ghə̀ mə bɨ lèntə̀ mə ɨsaꞌà yi nyə mə à wô ànnù aa ɛ?” ²⁶Atu bɨ̂sogyɛ̀ ŋkhɨ̀ ya à yùꞌù mə̂ ma la aa, ŋ̀ghɛɛ a mbo atu bɨ̂sogyɛ̌ ntsùꞌù ya mbetə yi mə, “O ghɨ̀rə̀ aà àkə̀ laà aa ɛ? Wa ŋù ghû à nɨ ŋû baRoma.” ²⁷Àtu bɨ̂sogyɛ̀ ǹtsùꞌù ya a tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ a mbɛ̀ɛ Paul, ǹswoŋ ghu mbo mə “Swoŋə ghâ, ò bə aa ŋù baRoma aa ɛ?” A bii mə “Ɨ̀ɨ̀ŋə.” ²⁸Àtu bɨ̂sogyɛ̌ ntsùꞌù ya, a tɨgə̀ ǹswoŋ mə, “Mə̀ lɛ nyuu annǔ mbə ŋù baRoma yû aa nɨ nɨ̀ghaꞌà ŋ̀kabə̀.” Paul a swoŋ mə, “Bɨ lɛ mbàŋnə̀ ǹjwe gha nɨ̀ yù aà jwè.” ²⁹Bə̀ bya bìi bɨ lɛ ntswe nɨ̂ m̀bètə̂ yi nɨ nɨ̀ghàà aa, bɨ lɛ ghɛ̀sə̀ m̀maꞌatə yi nlokə. Àtu bɨ̂sogyɛ̌ ntsùꞌù ya a lɛ kɨ ntɨgə mbɔꞌɔ, ǹloŋ mə mbɔŋ tâ à zi mə Paul à lɛ mbə aa ŋû baRoma aa, boŋ à kwèrə̀ mə̂ yi aà.

Àjàŋ mə Paul à lɛ ntəə a nsi ŋ̀gâŋndasaꞌa aà

³⁰Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂ a kâ ǹlɔɔ a naŋsə nzî ǹjiꞌì ànnù yìi mə Paul à lɛ ŋghɨ̀rə̀ baYuda baà ǹnɨŋə annù ghu nu aa, ŋghɨrə̀ bɨ fɛɛ̀ yi, ntwoŋ ŋgǎŋmàꞌanwì jî wè bo bɨ̀ basinedrio bɨ boòntə̀, a sɨgə nzì nɨ Paul, ǹtɛꞌɛ yi a nsi bo.

¹Paul à zì mə̂ ǹtəə aa nnaŋsə ntɛꞌɛ miꞌì mi nlii basinedrio bya ghu nswoŋ mə, “Bɨ̀lɨ̂m bâ, ǹtswê ya ntsɨ̀m a nsi miꞌi Nwì, ǹtɨɨ̀ gha ɨ laa ghu ŋkɔꞌɔ nyweꞌe siì” ²Ŋ̀gàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè yìi ɨ̀kǔm yi ɨ lɛ mbə Ananias aa, à lɛ nswoŋ a mbo bə̀ bìi bɨ lɛ ntəə ghu mbɛ̀ɛ̀ aa mə bɨ̀ tâ àfɛnə̀ ghu ntsù. ³Paul a swoŋ ghu mbo mə, “Nwìŋgɔ̀ŋ à ka yi kɨɨ ta gho nɨ àfɛnə̀ mbǎ awugɨnda yìi mə bɨ yɔꞌɔ nɨ̂ m̀bə̀ə̀ yî m̀fùꞌù aà. Ò tswe nɨ̂ àlə̀ŋə nsaꞌa mɨ̀saꞌa, ǹswoŋ mə o saꞌa nàa nyòŋə̀ nɨ̂ nɔ̂ŋsə̀ ŋ̀kɨɨ mbǔ ŋwò nɨ̂ nɔ̂ŋsə̀ wa nswoŋ mə bɨ̀ fɛɛ gha aa ɛ?” ⁴Bə̀ bìi mə bɨ lɛ ntəə ghu nyuꞌu aa, bɨ betə̀ Paul mə, “O bə̀gɨ̀tə aa ŋgàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè Nwì lâlà aa ɛ?” ⁵Paul a kwiꞌi a mbo bo mə, “Bɨ̀lɨ̂m bâ, kaa mə̀ ghɨ̀rə waꞌà zi mə à laa mbə ŋgàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè ǹloŋ mə a tswe a mûm àŋwàꞌànə̀ Nwî mə, ‘Tsuu annù yì bɨ nloŋ bɨsaꞌa bɨ alaꞌà buu kɨ ghàà.’ ”

⁶Nòò yìi Paul à lɛ nyə mə mbɛ̀ɛ̀ yî mɔ̀ꞌɔ ɨ̀ lɛ mbə baSadukai, yì mɔ̀ꞌɔ kɨ mbə baFarɨsai aa, a tɔŋnə̀ nɨ̂ tɨ̀ɨ̀ wa mum Sinendrio ǹswoŋ mə, “Bɨ̀lɨ̂m bâ, wa mə̀ laa mbə ŋù baFarɨsai, ŋkɨ mbə mu ŋù baFarɨsai. Bɨ saꞌa nàa laa nloŋ mə mə̀ bìi ŋkɨɨ mbɛ mə bɨ̀ku ka yǐ yweenə nɨ nɨ̀wo aà.” ⁷Àjàŋ mə à lɛ nswoŋ ma la aa, àyàtə̀ a fɛꞌɛ̀ a tɨtɨ̀ɨ baFarɨsai bo bɨ̀ baSadukai, ŋ̀ghotə ya ntsɨ̀m ɨ tɨgə̀ ǹyatə. ⁸Ǹloŋ mə baSadukai lɛ sɨ tuu nɨ mə kaa mbə ŋù a waꞌa a nɨwo yweenə, kaa baangel waꞌà ghu tswê, kaa ɨ̀zwì waꞌà ghu kɨ ntswe. Lâ baFarɨsai bâŋnə̀ m̀bii mə ɨ̀nnù majû ɨ tswe ghu. ⁹Bə̀ lɛ sɨ tɨgə ntɔŋnə tsiꞌì nɨ̀tɨ̀ɨ̀ ŋ̀ghaa, ŋgǎŋdɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ jî mɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ baFarɨsaì bɨ bɨɨ̀nə̀ ǹtəə nswoŋ mə, “Kaa bìꞌì sɨ annù yî tsu yìi mə ŋù ghû à ghɨ̀rə a bɨꞌɨ aa yə̂. M̀bə a bə yìi mə a ghàâ àzwì kə̀ angel ghu mbo nɨ̀ ghɨrə̀ mə akə?” ¹⁰Nòò yìi mə àyàtə̀ ya a lɛ ntɨgə ŋghɛɛ nɨ̂ àyɔ̀ŋə̀ m̀burə ɨdɨgə aa, àtu bɨ̂sogyɛ̀ ntsùꞌù ya a bɔꞌɔ mə bɨ ka sàtə̀ Paul, ǹswoŋ a mbo bɨ̀sogyɛ̀ mə bɨ̀ sɨgə nsaꞌa yi nɨ̂ tɨ̀ɨ̀ wa atɨtɨ̀ɨ bə̀ bya ŋghɛɛ nɨ ghu a balɨgə.

¹¹À bə̀ mə̂ a nɨ̂tugə Mmàꞌàmbi a zî ǹtəə ghu mbɛ̀ɛ̀, ǹswoŋ mə, “Tsùu kɨ bɔꞌɔ bə̂, tsǒ mə ò swòŋ mə annû ya a Yerusalem nɨ̂ ǹsi nɨ̀ ǹsi aa, ò ka kɨɨ bǔ ghɛ̀ɛ bə ayəfə̂ ya a alaꞌa baRoma.”

¹²Nòò yìi àbɛ̀ɛ̀ a lɛ mfuꞌu aa, baYuda bî mɔꞌɔ bɨ taŋə̀ mɨnàŋ ŋ̀kaa mə kaa bo ka ghɨ̀rə waꞌǎ ayoo jɨ kə̀ no tɨ̀ ghə̂ mə bo zwitə Paul. ¹³Bə̀ bìi mə bɨ lɛ ŋwàrə akàà ma yû aa bɨ lɛ ntsyàtə mɨghum mi nɨkwà. ¹⁴Bo lɛ ntɨgə ghɛɛ a mbo ŋgàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè bo bɨ̀ bɨ̀tà bɨ nɨkurə, nswoŋ mə, “Wa bìꞌì naŋsə kwerə ɨbɨ̀ɨnû yiꞌi nɨ̂ àkàà mə kaa bìꞌì ka waꞌǎ ayoo nɨjɨ sìi yweꞌetə̀ tɨ ghə̀ mə bìꞌì zwìtə̀ mə̂ Paul. ¹⁵Ma mùu ajàŋ tâ wò nɨ ŋ̀gǎŋndasaꞌa tâ nɨ̀ too ŋkɨ̀ɨ̀ a mbo àtu bɨ̂sogyɛ̀ ǹtsùꞌù ya mə tâ à lɔgə yi nsɨgə nɨ ghu. Nɨ̀ bagɨlə nswoŋ mə nɨ lèntə ɨsaꞌà yì nɨ mânjì yìi à kùꞌùnə aà. Bìꞌì ka zwitə yi mbɔŋ tâ à zi ŋkòòntə a mbɛ̀ɛ̀ wò.”

¹⁶Mu ǹjààntə Paul à lɛ nyuꞌu mɨnàŋ wa mə bɨ ka lə̀ə̀ntə a ŋgɛ̀ɛ̀ ɨ zwitə yi aa, ŋghɛɛ ŋkuu wa balɨgə ŋkɛꞌɛnə a mbo Paul. ¹⁷Paul à lɛ ntwoŋ atu bɨ̂sogyɛ ŋkhɨ̀ ya yì mɔ̀ꞌɔ nswoŋ ghu mbo mə, “Lɔ̀gə mû ghù ŋ̀ghɛɛ nɨ ghu a mbo àtu bɨ̂sogyɛ̌ ntsùꞌù wa ǹloŋ mə à tswe nɨ̂ ànnù a nswoŋ ghu mbo.” ¹⁸A tɨgə̀ ǹlɔgə ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ ghu a nsi atu bɨ̂sogyɛ̌ ntsùꞌù ya nswoŋ ghu mbo mə, “Paul, ŋ̀gàŋàtsaŋ wa, à twòŋə gha nswoŋ mə mə̀ zi nɨ mû ghùlà a mbo wò ǹloŋ mə à tswe nɨ̀ ànnù a nswoŋ a mbo wò.” ¹⁹Àtu bɨ̂sogyɛ̌ ntsùꞌù ya a tswa nɨ̀kwɛɛ̀ ni ǹswuŋtə yi bo yu ghɛɛ̀ a adɨgə yî lɔ̀ꞌɔ̀sə̀ m̀betə yi mə, “O lɔ̀ɔ̀ aà ǹswoŋ mə akə a mbo mə̀ aa ɛ.” ²⁰A kwiꞌi mə, “BaYuda taŋtə mə bɨ ka swoŋ a mbo wò tâ ò sɨgə nzi nɨ Paul a mum Senendrio a yɔɔ tâ bo ghɨrə tsiꞌì tsǒ bo lɔ̀ɔ̀ aà ŋ̀kùꞌùsə naŋsə mbetə ɨnnù ghu mbô. ²¹Tsùù gho lǒ bii, ǹloŋ mə m̀bâŋnə̀ a tɨtɨ̀ɨ bo ntsyatə mɨghum mi nɨkwà bìi mə bɨ kwerə ɨbɨ̀ɨnû waa a nɨ̂ àkàà mə bo warə mə kaa bo ka waꞌǎ ayoo jɨ kə̀ no tɨ ghə̀ mə bɨ zwitə yi aa, bɨ nɔŋ a ŋgɛ̀ɛ̀ m̀bɛ nìi. Bo tàŋtə̀ mə̂ nû yàà a nzwitə̀ yi ǹtɨgə nyuꞌutə aa mə tâ ò swoŋə bɨ ghɛɛ nɨ ghu.” ²²Àtu bɨ̂sogyɛ̌ ntsùꞌù ya a tɨgə nswoŋ a mbo mu wa mə tâ à ghɛɛ yi nswoŋ ghu mbo mə, “Tsuu a mbo ŋǔ lǒ swoŋ mə ò kɛ̀ꞌɛ̀nə̀ mə annù yù a mbo mə̀.”

²³À lɛ ntɨgə ntwoŋ bə̂ bi baa bìi mə à nɨ ɨtu bɨ̂sogyɛ̌ ŋkhɨ̀ ǹswoŋ a mbo bo mə, “A ghɨrə mbə nɨ bɨ̀nòò bi nɨbùꞌu nɨ̀tugə nɨ̀ taŋtə̀ bɨ̂sogyɛ ŋkhɨ̀ ji baa, nɨ ŋgǎŋkɔꞌɔ bɨ̀ləŋə mɨghum mi sàmbaa, nɨ ŋgǎŋmbèꞌè mɨ̀kɔ̌ŋ ŋkhɨ̀ ji baa mə tâ bɨ̀ ghɛɛ nyweꞌe a alaꞌa Kaisaria. ²⁴Nɨ̀ kɨ nlɔɔ aləŋə tâ Paul à kɔꞌɔ ghu, tâ nɨ̀ bɛ yi ŋghɛɛ mfa a mbo Felix mə à nɨ Gûmnàà aa.” ²⁵À lɛ ntɨgə ŋŋwaꞌanə letter ǹswoŋ mə,

²⁶“Àŋwàꞌànə̀ mə a lo a mbo Claudius Lysias ŋghɛɛ nɨ a mbo Ŋù yì ŋ̀wè Gûnàà Felix: Mə tsàꞌàtə̀ noò. ²⁷BaYuda kɨ̀ bàŋnə ŋû ghû ŋ̀ghəə bɨ zwitə, tsǒ mə mə̀ lɛ nyuꞌu mə à nɨ ŋù baRoma aa bìꞌi bɨ̀sogyɛ̀ bɨ tɨgə̀ ŋ̀kwɛrə yi a mbo bo. ²⁸Àjàŋ mə mə lɛ sɨ lɔ̀ɔ̀ a nzî ǹjiꞌì ànnù yìi mə bɨ tswa yi ghu aa, mə̀ lɛ nlɔ̀gə̀ yi nzi nɨ ghu a nsi sanendrio. ²⁹Mə̀ lɔɔ̀ ǹyə mə bɨ nɨŋ ɨnnù ghu nu nloŋə aa bə ɨnnù nɔ̂ŋsə̀ wàà. Kaa ŋkɨꞌɨ̀ yə mə à wô ànnù yî tsu mə mbə bɨ zwitə̀ yi kə̀ nɨŋə yi a tsaŋə̀. ³⁰Lâ àjàŋ mə bɨ kɨɨ̀ ŋ̀kɛꞌɛnə a mbo mə̀ mə mɨ̀nàŋ à tswe nloŋ ŋgaa yì aa, mə̀ burə̀ ǹtsyasə yi a mbo wò, ŋkɨ ntsyasə bə̂ bìi mə bɨ tɛꞌɛ ntswa yi aa a mbo wò mə tâ bo zi nswoŋ annù yìi mə bo tswa yi ghu aa a mbo wò.”

³¹Bɨ̀sogyɛ̀ bya bɨ lɛ ŋghɨ̀rə̀ tsiꞌǐ wa ajàŋ mə bɨ lɛ nswoŋ a mbo bo aa, ǹlɔgə Paul nɨ̂tugə ŋghɛɛ nɨ ghu a alaꞌa Antipatris. ³²Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̀, bə̀ bìi mə bɨ lɛ sɨ təə nɨ mɨ̀kòrə̀ aa bɨ bû m̀bɨɨ waa fu a balɨgə, ntɨgə mmaꞌatə bə̂ bìi bɨ lɛ ŋkɔꞌɔ bɨ̂ləŋə aa bɨ ghɛɛ̀. ³³Nòò yìi mə bɨ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyweꞌe a Kaisaria aa bɨ fâ letter wa a mbo Gûmnàà ŋkɨ mfa Paul ghu mbô. ³⁴À twòŋ mə̂ letter wa aa mbetə Paul mə à lò aa nɨ mbùꞌù yu aa ɛ? Àjàŋ mə à lɛ nyuꞌu mə à lò aa Cilicia aa ³⁵ntɨgə nswoŋ ghu mbo mə, “Maa yuꞌu nɨghàà a ntsǔ wò a noò yìi mə bə̀ bìi bɨ nɨŋ annù a nu wò aa bɨ zì mə̂. Ǹswoŋ mə bɨ̀ lɔgə yi ŋghɛɛ nlə̀ə a ntɔꞌɔ Herod ŋka mbɛ nìi ghu.”

Àjàŋ yìi mə baYuda lɛ nnɨŋ ɨ̀nnù a nu Paul aà

¹Ǹjwî tsyà mə̂ ji ntaà, ŋ̀gàŋmàꞌa Nwì yî ŋ̀wè, Ananias, bo bɨ̀ bɨ̀tà bɨ nɨkurə nɨ ŋ̀gàŋnɨ̀ŋtə ɨsaꞌa yî mɔ̀ꞌɔ mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ Tertullus aa bɨ sɨgə ŋghɛ̀ɛ̀ a Kaisaria. Bo sɨ̀gə̀ mə̂ ŋ̀ghɛɛ aa ntɨgə nnɨŋtə ànnǔ ɨsaꞌa Paul a mbo Gûmnàà. ²A twoŋə̀ Tertullus, a tɨgə̀ ǹlɔgɨnə ŋka nnɨŋtə ɨsaꞌa Paul, ǹswoŋə ghu mbo mə, “Taà yìꞌì, Gûmnàà Felix, tsǒ ajàŋə mə o tsyàsə̀ yiꞌi nɨ mɨ̀tsyɛ̀ aa, ò ghɨ̀rə̀ mə̂ bìꞌì tswe nɨ̂ m̀bɔɔnə nòò saꞌà, ǹzi nɨ bɨ̀kwensə bìi bɨghɨrə bìꞌì tswê sɨgɨ̀nə̀ fàa alaꞌa aà. ³Bìꞌi kɨɨ ŋkwɛrə nɨ̂ ɨ̀nnù majû tsɨ̀m tsiꞌǐ ɨdɨgə tsɨ̀m, m̀fa nɨ̂ m̀bɨꞌɨkə a mbo wò. ⁴A ŋwaꞌà bù ŋ̀ka ŋghɛnsə noò ghò, mə̀ buꞌù m̀bo mə ò yuꞌu annù yìi mə mə̀ ka swoŋ a mbo wò nɨ nɨ̀ghàà nî ghùꞌùtə̀ aà. ⁵Bìꞌì kɨ yə mbâ ghû a bə ŋù m̀bùùrə̂ ɨ̀dɨ̀gə̀ yìi mə à ghɨ̀rə̀ ŋ̀gɨꞌɨ ɨ kuù nɨ àlaꞌa, à kɨ̀ lɔ̀gɨ̀nə ŋka mbuurə ɨdɨgə a tɨtɨ̀ɨ baYuda a mbî ǹtsɨ̀m, ŋ̀kɨ mbə ntsyàsə̀ ŋ̀ghòtə̂ bə̀ bî mɔꞌɔ mə bɨ twoŋə nɨ̂ bɨ̀Nazarenes. ⁶À kɨ̀ kɨ nzì ŋ̀kuu ŋka ntsuurə a mûm ǹdâmàꞌanwì, bìꞌì tɨgə̀ ǹtswa yi [ǹlɔɔ mə bìꞌi saꞌa ɨsaꞌà yi yòŋə nɨ nɔ̀ŋsə̀ yìꞌi. ⁷Lâ ǹtsyàsə̀ bɨ̀sogyɛ̀, Lisas, à lɛ nzi mfəꞌə yi ŋkwɛrə a mbo bìꞌì nɨ̂ àdàꞌà, ⁸ǹtɨgə nswoŋ mə bə̀ bìi mə bɨ nɨŋ ɨsaꞌa ghu nu aa tâ bɨ̀ zi ntsiꞌi ghô.]24.8: ɨ̀dɨ̀gə̀ jû jìi mə ɨ tswe a mûm [] aa kaa ɨ sɨ a mûm ŋ̀wàꞌànə̀ jî mɔꞌɔ tswê. Àjàŋ yìi ò ka kɨ betə ɨbetə̀ ghu mbo aa, ò ka tɨgə yə njiꞌì ànnù yìi bìꞌi nɨŋ ɨsaꞌa ghu nû aà.”

⁹BaYuda bya lɛ ntɨgə mbeentə ɨnnù jyâ tsɨ̀m mə à lɛ nswoŋə a atu Paul aà.

Àjàŋ yìi mə Paul à lɛ nto ntsuꞌu atû yi a nsi Felix aà

¹⁰Nòò yìi mə Gûmnàà wa à lɛ ndɨ̀ꞌɨ̀ nɨ̂ àbo mə tâ Paul à ghaa aa, a swoŋ mə,

“Tsǒ mə mə̀ zi mə ò nɨ ŋù yìi mə o saꞌa mɨsaꞌa fàa alaꞌa aa, mə̀ dòrɨ̀tə a mfiꞌisə̂ ɨ̀lɛ̀ɛ̂ gha a mbo wò. ¹¹Ò bə kɨ tɔ̀ꞌɔ̀nə̀ boŋ ò ka yə mə a tsyà mə̂ tsiꞌì ǹjwi nɨ̀ghûm ǹtsò baa mə mə̀ kɨ̀ kɔ̀ꞌɔ ŋghɛ̀ɛ̀ a mmii Nwì a Yeresalem laa. ¹²Kaa baYuda bû lɛ ŋwaꞌà yə tâ bìꞌi ŋù tsù ka nswuŋnə a mûm ǹdâmàꞌanwì, kə̌ tâ mə̀ maꞌa nɨ̂ àbùùrə̀ a tɨtɨ̀ɨ bə̀ bî tsu kə̌ a ndâŋghòtə bo, kə̀ a mûm àlaꞌà. ¹³Kaa bɨ sɨ̀ kɨ ntswe nɨ̂ àlènsə̀ yî tsu a ndɨ̀ꞌɨ nloŋ ɨnnù jû mə bɨ swoŋə nɨ atu mə̀ tsɨ̂tsɔ̀ŋ aà. ¹⁴La mə̀ bìi a mbo wò mə mə mii nɨ̂ Nwî bɨ̀taà yìꞌì ǹyoŋə aa Mânjì wa mə bo swoŋ mə à nɨ̂ ŋ̀ghòtə̂ yìi kaa ɨ sɨ̀ kuꞌunə̀ aà, ŋ̀kɨɨ mbii ɨnnù tsɨ̀m jìi mə bɨ ŋwaꞌanə nɨ ŋŋwàꞌànə̀ bɨ̂nɔ̀ŋsə̀ bɨ Moses bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋntoo Nwì laa. ¹⁵Ànnù yìi mə mə bɛ a mbo Nwì laa, à nɨ̂ à yìi mə bo kɨ mbii aà, mə bə̀ bɨtsɨ̀m ka yǐ bɨ̀ɨ̀nə̀ nɨ nɨ̀wô, bìi ànnǔ yaa a tsinə aa bo bɨ̀ bìi à yaa a sɨ̀ tsinə̀ aà. ¹⁶Maa ajàŋ mə̀ gaansə̀ nɨ̀ mɨ̀tɨɨ̀ ma a nyə mə, a nɨ̂ ɨ̀nnù tsɨ̀m, ǹtɨɨ̀ gha a laa a nsi miꞌi Nwì bo bɨ̀ bə̀.

¹⁷“Mə̀ lɛ mbù m̀bɨɨ fu a alaꞌa bìꞌì, a Yerusalem, a njɨ̌m ɨlòò jî ghàꞌàtə̀ a mfa ŋ̀kabə yì mɔ̀ꞌɔ a mbo ŋ̀gàŋə̂fum bo bɨ̀ ǹjoo mmàꞌa Nwî. ¹⁸Bo lɛ nyə gha mə̀ ghɨrə̀ aa ma yû ànnù, ajaŋ yìi, a tɨ bə aa boŋ mə̀ lə̀ə̀ mə ɨbɨ̀ɨ nû gha tâ ɨ̀ laa a ndâmàꞌanwì aa, kaa mə̀ waꞌǎ aa biꞌi bɨ̀ nɔ̀ɔ̀ yî tsu ghu kɨ ntswe, kaa waꞌà nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀ ghu kɨɨ mbuurə. ¹⁹BaYuda bî mɔꞌɔ bìi mə bɨ lɛ nlǒ a mbùꞌù Asia, ǹtswe a ndâmàꞌanwì, bìi mə a ghɨrə mbaa mbɔ̀ŋ mə bo tswe faà tsɨ̂tsɔ̀ŋə̀, a nswoŋə ànnǔ ɨsaꞌà ya a mbo wò aà. ²⁰A tuu la bə, bə̀ buà bɨ naŋsə̀ ǹswoŋ afansənnù yìi mə bo lɛ nyə mə̀ ghɨrə̀ aa a nsi sinedrio; ²¹ǹtsyatə ajàŋ yìi mə mə̀ lɛ ntəə a ŋghaa a tɨtɨ̀ɨ bo ntɔŋnə nɨ̂tɨ̀ɨ̀ ǹswoŋ mə, ‘Bɨ nɨŋ ɨ̀saꞌa a nu mə̀ sii a nsi bù aa nloŋ mə mə swoŋ a mbo bù mə bə̀ ka yǐ bɨ̀ɨ̀nə̀ nɨ nɨ̀wo aà.’ ”

²²Felix yìi mə à lɛ nzi annù ǹloŋ annǔ Mânjì wa tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀ aa, à lɛ ntɨgə ntsuꞌunə waa nswoŋ mə, “Wa mə̀ ka tɨgə tsə̀rə̀ ɨsaꞌa ghù a noò yìi mə Lisias, ǹtsyàsə̀ bɨ̀sogyɛ̀, à lo a Yerusalem ǹsɨgə nzi aà.” ²³A tɨgə̀ ǹswoŋ a mbo atu bɨsogyɛ̌ ŋkhɨ̀ wa mə, tâ à lɔgə yi ŋghɛɛ nlə̀ə̀ ŋ̀ka mbɛ, lâ m̀baŋnə mfa abwarə ghu mbo mə tâ à ka ŋghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnû ji ŋkɨɨ maꞌatə tâ ɨ̀kàꞌâ ji ka nzi mfa nɨ̂ ǹjoo jìi mə a boŋ aa ghu mbô.

Àjàŋ yìi mə Paul à lɛ ŋghɛ̀ɛ a nsi Felix nɨ Drusilla aà

²⁴Ǹjwi ji mɔꞌɔ ɨ kà mə̂ aa ntsya, Felix bo ŋ̀gwɛ̂ yì, Drusilla, yìi à lɛ mbə mu baYuda aa, a zî. À lɛ ntoo ŋkɨ̀ɨ̀ ǹtwoŋə Paul, ntɨgə yuꞌu ajàŋ yìi mə Paul à lɛ sɨ ghàa annù ǹloŋ aa annǔ àbìintɨɨ a nu Kristo Yesu. ²⁵Àjàŋ yìi mə Paul à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì ŋ̀ka ŋghaa ntɔꞌɔtə nɨ̂ ɨ̀nnǔ a ŋka ŋghɨ̀rə̂ ɨ̀nnù jìi ɨ tsinə nɨ̂ ànnǔ a ŋka ntswâɨ̀bɨ̀ɨnu, nɨ̂ ànnù ǹloŋ Njwî ǹtsɔ̀ꞌɔ̀tə mɨ̀saꞌa yìi ɨ̀ ka yǐ zì aa, Felix à lɛ mbɔꞌɔ nswoŋ mə, “Tɨgə mmàꞌàtə̀ laa tsɨ̀tsɔ̀ŋə̀. Wa mə̀ ka bǔ lɔ̀ɔ̀ noò ɨ twoŋ gho ghu.” ²⁶À lɛ sɨ tsuꞌunə laa ŋkɨɨ mbɛ nɨ mə tâ Paul à zi mfa ŋkabə a mbo yu. Maa ajàŋ, à lɛ sɨ twoŋə nìi a ŋgaa ŋgaa a zî bo yu taŋə̀ nɨ̀ ŋ̀gàn.

²⁷Ɨ̀lòò ɨ kà mə̂ aa ntsya ji baa, Porcius Festus a zî ǹlɔgə abwarə Felix tsǒ Gûmnàà. Felix à lɛ ŋka nlɔɔ nɨ mə tâ baYuda kɔŋə yi, ntɨgə ŋghɛɛ nɨ̂ m̀bìì ǹləə Paul a ndâtsaŋə̀.

Àjàŋ mə Paul à lɛ nlɔ̀ɔ̀ mə tâ Kaisa à yuꞌu ɨsaꞌà yi aà

¹Festus à zì mə̂ ǹtswe wa mbùꞌu alaꞌa tsǒ Gûmnàa njwi ji tarə, ǹlo a Kaisaria ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ a Yerusalem. ²Bɨ̀lɨ̀ɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì jî bo bɨ̀tsyàsə̀ bɨ baYuda bɨ lɛ nzi ghu mbo, nswoŋ ɨ̀nnù a atu Paul, ³m̀betə yi mə tâ à ghɨrə annù a ndɨ̀ꞌɨ mə yu kɔŋə waa, ntsyasə Paul tâ à kɔꞌɔ ŋghɛɛ a Yerusalem, nloŋ mə bɨ lɛ sɨ taŋtə mə bɨ ka lə̀ə̀ntə a ŋgɛ̀ɛ̀ ɨ zwitə yi a mânjì. ⁴Festus à lɛ ŋkwiꞌi a mbo bo mə wa bɨ ləə Paul a Kaisaria, m̀bɛ nii, ŋ̀kɨ nswoŋ mə yumbɔŋ yu ka kɨɨ ghɛ̀ɛ̀ ghu a nɨ mû àtɨɨ noò. ⁵Ŋ̀ghɛɛ nɨ̂ mbìì ǹswoŋ mə, “Tsǒ mə a bə la laa, tâ nɨ̀ too bɨtà bîmɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bù tâ bìꞌibo ghɛɛ. Bɛlə mə ànnǔ tsu a tswe a nɨŋə ghu nu, bo ghɨrə̀ maa ajàŋ.”

⁶Festus à lɛ ntswe bo bo a tɨgə̀ ŋ̀kuꞌu njwi ji nɨfwaa kə̀ ji nɨghum, a bû ǹsɨgə ŋghɛɛ fu a alaꞌa Kaisaria, àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂, a tswê a ŋgɔ̀ꞌɔ̀ Kɔrə̀, ǹswoŋ mə tâ bɨ̀ zi nɨ Paul. ⁷Bɨ̀ zì mə̂ nɨ ghu, baYuda bya mə bɨ lɛ nlò a alaꞌa Yerusalem ǹsɨgə aa, bɨ lɛ mbɨ̀ɨ̀nə̀ ǹtəə ŋkarɨsə yi nswoŋ ɨnnù ghu atu, naŋsə nnɨŋ ɨnnù jî tɨ̀nsə̀ ghu nu, lâ kaa kɨꞌɨ̀ nɨ mânjì yìi mə mbə bɨ dɨꞌɨ̀ mə ɨnnù jya ɨ̀ nɨ̂ ɨ̀nnù nɨ̂ŋkoŋ tswê. ⁸Paul à lɛ mbɨ̀ɨ̀nə̀ mə yu fiꞌi ɨlɛ̀ɛ̂ yi, ǹswoŋ mə, “Kaa mə̀ sɨ̀ gha ànnù tsu a nɨ nɔ̀ŋsə̀ baYuda wô. Kaa mə̀ sɨ a mû ànnǔ tsu burə ŋwo wò, kə̀ ǹloŋə bə̂ ànnǔ ndâmàꞌanwì, kə̀ a nu Kaisa.” ⁹Lâ àjàŋ mə Festus à lɛ sɨ ghɨ̀rə mə tâ baYuda dorɨtə aa, a betə̀ Paul mə, “O kɔ̀ŋ mə o kɔꞌɔ ghɛ̀ɛ̀ a Yerusalem tâ bɨ̀ saꞌa gho ghu a nɨ̂ ɨ̀nnù jû mə bɨ nɨŋ a nu wò aa ɛ?” ¹⁰Paul a kwiꞌi mə, “Mə̀ tə̀ə̂ aa a ŋgɔ̀ꞌɔ̀ kɔrə̂ Kaisa, a adɨgə yìi bɨ tɛꞌɛ ntswe nɨ̂ ǹsàꞌâ ɨ̀sàꞌâ gha ghu aà. A ŋghɛ̀ɛ a nɨ baYuda, tsiꞌì wòmbɔŋ, ò zi a laa mə kaa mə̀ sɨ̌ annǔ tsu a mbo bo wô. ¹¹M̀bə a bə yìi mə mə̀ wo a nɔ̂ŋsə̀, kə̀ mə mə̀ ghɨ̀rə̂ ànnù yî tsu yìi mə mbə mə̀ kwo ghu, boŋ kaa mə̀ sɨ aa nɨ̀wo khə̀. Lâ m̀bə a bə mə kaa ànnù tsu yìi mə bɨ nɨŋ a nu mə̀ aa, à sɨ̌ annù nɨ̂ŋkoŋ bə, boŋ kaa mbə ŋù a waꞌà gha a mbo bo fâ. Mə lɔ̀ɔ mə tâ Kaisa à yuꞌu ɨsaꞌà ghâ.” ¹²Festus à lɛ ntɨgə ŋghaanə bo bɨ̀ ŋ̀gàŋ bɔɔ/ bɨ mbɛ̀ɛ̂ bi ji, ǹtɨgə ŋkwiꞌi ghu mbo mə, “Àjàŋə mə ò bètə mə tâ Kaisa à yuꞌu ɨsaꞌà gho aa, ò ka ghɛ̀ɛ̀ a mbo Kaisa.”

Àjàŋ mə Paul à lɛ ntəə a nsi Agripa bo Bernice aà

¹³Àtɨɨ noò yî mɔꞌɔ a ghə̀ mə a kɨ tsyǎ mfɔ̀ Agripa bo Bernice bo zî a Kaisaria a ŋkwɛrə Festus. ¹⁴Bo bo tswê ǹdùu njwi jǐ mɔꞌɔ ɨ tsyâ, Festus a swoŋə̌ annǔ saꞌa Paul a mbo bo mə, “Ŋ̀gàŋàtsaŋ yì mɔ̀ꞌɔ à tswe faà mə Felix à lɛ màꞌàtə̀. ¹⁵Nòò yìi mə̀ kɨ̀ ghɛ̀ɛ a Yerusalem aa, bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bo bɨ̀ bɨ̀tà bɨ alaꞌa bɨ baYuda bɨ swoŋə̀ ànnù m̀bɨꞌɨ ŋgaà yì a mbo mə̀, m̀betə nàa mə tâ mə̀ tsərə ɨsaꞌâ yi tâ bɨ̀ zwitə yi. ¹⁶Mə̀ swoŋ a mbo bo mə kaa à sɨ̀ nɔ̂ŋsə̀ baRoma bə mə, mbə bɨ fâ ŋû yìi bɨ nɨŋə̀ ànnù ghu nu a mbo bə̀ bya mə bɨ nɨŋə̀ ànnù ya ghu nu aa tɨ ghə̂ mə bɨ saꞌà ɨ̀sàꞌâ yi a kɨ̂ ǹtswe nɨ̂ àbwarə nɨ a ŋghàa ànnù ǹloŋ ɨnnù jya mə bɨ nɨŋ a nu yu aà. ¹⁷A bə̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə àjàŋ mə bo lɛ nzì faà aa kaa mə̀ lɛ ŋkɨꞌɨ noò ghɛsə̀. Tsiꞌǐ ajàŋ mə àbɛ̀ɛ̀ a lɛ mfuꞌu aa mə̀ lɛ mburə ntswe a aləŋə nsaꞌa mɨ̀saꞌa, ŋ̀ghɨrə bɨ zî nɨ ghu. ¹⁸Bə̀ bya mə bɨ lɛ nnɨŋə annù ghu nu aa, bɨ lɛ mbɨ̀ɨ̀nə̀ ǹtəə la kaa ŋkɨꞌɨ annù yì bɨ yì tsu, tsiꞌì tsǒ ajàŋ mə mɨ̀ kɨ̀ sɨ̌ waꞌatə aa, swoŋə̀. ¹⁹Bo lɛ mbàŋnə̀ ǹswoŋə bə̂ ɨ̀nnnù jìi bo bo kɨ̀ sɨ swùŋnə̀ ghu, ǹyoŋə a njɨ̀mə̀ ànnù Nwî yaa, bo bɨ̀ ànnù ŋû yì mɔ̀ꞌɔ mə bɨ twoŋə nɨ Yesu, yìi mə à lɛɛ̀ ŋ̀kwo, lâ Paul a bâŋnə̀ ǹswoŋə nɨ mə à tswêǹntɨ̀ɨ̀. ²⁰Tsǒ mə mə̀ kɨ̀ waꞌà gha ajàŋə mə mbə mə̀ lèntə̀ majû ɨ̀jàŋə ɨnnù zi aa, mə̀ betè Paul mə m̀bə a ghɛɛ̀ a Yerusalem tâ bɨ̀ lentə ghu aa ɛ? ²¹Lâ Paul a bâŋnə̀ m̀betə mə yu lɔ̀ɔ̀ mə tâ Kaisa tâ à sàꞌa ɨsàꞌâ yi. Ǹswoŋ mə tâ bɨ̀ ləə yi nyweꞌe noò yìi mə Kaisa à ka fa akwiꞌi aà; mə̀ tɨgə̀ ŋ̀ghɨrə mə tâ bɨ̀ tswa yi nləə faà ǹyweꞌe noò yìi mə mə̀ ka yǐ too yi a mbo Kaisa.” ²²Agripa a swoŋ a mbo Festus mə, “Mə̀ nɨ̂ àtu ɨbɨɨ nû gha, mə̀ ka kɔ̀ŋ mə mə yuꞌu nɨghàà ghu ntsù.” Festus a swoŋ mə, “Òo lǒ yuꞌu nɨghàà ghu ntsù a yɔɔ.”

²³Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂, Agripa bo Bernice, bo zî tsiꞌì nɨ̀ nɨ̀fɔ̀, ǹzi ŋkuu wa a ndâ ǹsaꞌa mɨ̀saꞌa, bo ɨtu bɨ̂sogyɛ̌ ntsùꞌù, nɨ bɨ̀tà bɨ njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa bya. Festus à lɛ ntɨgə nlaꞌa bɨ lɔgə̀ Paul ǹzi nɨ ghu. ²⁴Festus a tɨgə̀ ŋ̀ghaa a mbo bo nswoŋ mə, “M̀fɔ̀ Agripa bo bɨ̀ bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi bɨ tswe faà aa, nɨ̀ yə a ghulà ŋù mə à təə a nsi bù aà, àa ŋù wa mə baYuda lɛ nnɨŋ ɨnnù ghu nu, ǹswoŋ a mbo mə̀ a noò wa yìi mə̀ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ a Yerusalem, ŋ̀kɨ mbu zì ǹswoŋ faà, ǹtɔŋnə nɨ mə kaa à sɨ̀ kuꞌùnə̀ mə tâ à bu ntswe ntɨ̀ɨ̀ aà. ²⁵Lâ kaa mə̀ lɛ ŋkɨꞌɨ̀ ǹyə mə à ghɨ̀rə̂ ànnù tsu mə mbə a kwo ghu bə̂. Tsǒ mə yumbɔŋ à bètə mə yu ghɛ̀ɛ̀ a mbo Kaisa aa, mə̀ kàꞌà mə̂ mə mə̀ ka too yi ghu. ²⁶Lâ kaa mə̀ sɨ̌ nɨ̂ ànnù yìi mə mbə mə̀ naŋsə̀ ŋ̀ŋwaꞌanə a mbo tâfàꞌâ ghà aa tswê. A bə̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə mə̀ zi nɨ ghu a nsi bù aà, mə mbə wò m̀fɔ̀ Agripa, ò naŋsə̀ m̀betə yi a fâ àkwiꞌi tǎ tâ mə̀ zi annù yìi mə mbə mə̀ ŋwaꞌànə̀. ²⁷Ǹloŋ mə̀ à ka bə ajɨ̌ŋtə annù a mbo mə̀ a ntoò ŋ̀gàŋàtsaŋ tɨ ghə̂ mə mə̀ nàŋsə ŋŋwàꞌànə ɨnnù jìi bɨ nɨŋ ghu nu aà.”

Paul a ghaà ànnù a mfiꞌi ɨ̀lɛ̀ɛ̂ yi a nsi Agripa

¹Agripa a swoŋ a mbo Paul mə, “Ghàâ ànnù yìi ò tswe nɨ̂ ŋ̀ghàa nloŋ ŋgaà yò aà.”

Paul a tɨgə ŋŋɛntə a abô yi a ndəŋ ŋghaa annù a mfiꞌi ɨ̀lɛ̀ɛ̂ yi ghu nswoŋ mə, ²“Mə̀ wàꞌàtə mə mə̀ nɨ ŋù àbɔ̀ŋə atu nloŋ mə mə̀ tə̀ə a nsi wò sii aà, a mfɔ̀ Agripa, a ŋghàâ ànnù ǹloŋ ŋgɔ̀ŋ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi mə baYudà nɨŋə a nu mə̀ aà. ³Ǹloŋ mə ò zǐ bɨ̀nɔ̀ŋgɔ̀ŋ bɨ baYuda bɨtsɨ̀m ŋ̀kɨ nzi ɨnnù jìi bo swùŋnə̀ ghu aà. Mə̀ tɨgə̀ m̀buꞌu nɨ̂ m̀bo a mbo wò mə tâ ò tswa ntɨɨ̀ gho naŋsə nyuꞌutə.

⁴“BaYuda bɨtsɨ̀m bɨ zî àkòrə̀ nɨzî ya ǹlɔgɨnə a noò mûŋkhə ajàŋ yìi mə mə̀ lɛ sɨ tswe biꞌi bǎlaꞌà biꞌi a Yerusalem aà. ⁵M̀bə a bə mə bo swoŋ annù nɨ̂ ŋ̀koŋ boŋ bo zi mə mə̀ laa mbə ŋû yî mɔꞌɔ a tɨtɨ̀ɨ bə̀ bìi mə bɨ yòŋə annù Nwî yiꞌi nɨliꞌi nɨliꞌì, ǹloŋ mə mə̀ nɨ ŋû baFarɨsai aà. ⁶Bɨ tɨgə nsaꞌa nàa faà tsɨ̂tsɔ̀ŋə̀ aa nloŋ mə mə̀ bìi ŋkàꞌa yìi mə Nwɨ̀ŋgɔ̀ŋ à lɛ ŋkàꞌà a mbo bɨ̀taà biꞌi ⁷ɨtsə̂ jiꞌi jya nɨ̀ghûm ǹtsò baa ɨ kɨɨ̀ m̀bɛ nɨ mə bo ka yǐ kwɛrə ajàŋ mə bo mii Nwî nɨ̂ ǹtɨɨ̀ waa tsɨ̀m nɨtùgə nɨ̀ sìꞌìnə̀ aà. Ǹloŋə annù ma yû mə bɨ bɛ aa, baYuda tɨgə̀ ǹnɨ̌ŋ ɨnnù a nu mə mfɔ̀. ⁸A ghɨ̀rə̂ àkə̀ mə tâ à bə annù yìi mə a tsyanə a mbo bù a mbii mə mbə Nwì a nyweensə̀ bə̀ a nɨwo aa ɛ?

⁹“Mə̀, a nɨ̂ àtu ɨbɨɨ nû gha mə̀ lɛ naŋsə mbii mə a kuꞌunə mə mə̀ ghɨrə ɨnnù jî ghàꞌàtə̀ a nlɨ̀gɨ̀tə̂ ɨ̀kǔm Yesu mu Nazareth ghû. ¹⁰Mə̀ lɛ ŋghɨ̀rə̀ maa ajàŋ a Yerusalem. Mə̀ lɛ sɨ kwɛrə nɨ mɨ̀dàꞌà a mbo bɨ̀lɨɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì, ǹtswatə nɨ̂ bə̀ bɨ Nwî bî ghàꞌàtə̀ mfəə nɨ a ndâtsaŋə̀. Bɨ yi tɨ zwitə waa mə̀ kɨ̂ m̀beentə. ¹¹A nɨ ŋ̀gàà jî ghàꞌàtə̀, mə lɛ sɨ nɨŋə nɨ̂ ŋ̀gɨꞌɨ a nu bo a nɨ̂ ǹdaŋghotə, ŋgaansə nɨ̂ waa mə bɨ̀ tuu annù yìi mə bo lɛ mbii aà. Ǹtɔ̀ŋə̂ gha ɨ lɛ nnaŋsə nlwi a nu bo, mə̀ tɨgə̀ ǹtsɔꞌɔ nɨ àkòrə̂ yaa nyoŋə nɨ̂ waa a nɨ njɔ̀ꞌɔ ɨlaꞌa ji dàŋə̀.

Paul a tâŋ ŋ̀gàn ǹloŋə ajàŋ mə Kristo à lɛ mbəŋkə yi aà

¹²“Mə̀ lɛ ŋkwɛrə adaꞌa a mbo bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì, bo toò gha mə mə ghɛ̀ɛ a Damascus mə mə ghɛɛ fàꞌà ma ghû ɨ̀fàꞌà ghu. ¹³À bə̀ mə a ntɨ̀ɨ̂ ɨ̀sìꞌìnə mfɔ̀, mə̀ yə̂ ŋ̀kàꞌà wa mânjì yìi ɨ lɛ nta ntsya nɨ̂nòò, ɨ lô a aburə nsɨgə, nta ŋkarɨsə gha bo bɨ̀ bə̀ bìi mə bìꞌibo lɛ sɨ zìnə̀ aà. ¹⁴Bìꞌì bɨtsɨ̀m lɛ ŋwòkə̀ a nsyɛ̂, mə̀ yuꞌù ǹjì ɨ ghaà a mbo mə̀ nɨ nɨ̀ghàà nɨ baHeber ǹswoŋə nɨ mə, ‘Saul, Saul, o tsɔꞌɔ akòrə̀ yaa aa a ya? O ləənsə aa ɨbɨ̀ɨnû ghô mə mbə ò ka nta ati yî tsə̀ꞌə̀.’ ¹⁵Mə̀ betə̀ mə, ‘À nɨ wò wò aa ɛ Mmàꞌàmbî?’ M̀màꞌàmbi a kwiꞌi mə, ‘À nɨ mə̀ Yesu wa yìi o tsɔꞌɔ akòrə̂ yi aà. ¹⁶Lâ bɨ̀ɨ̀nə ntəə nɨ mɨ̀kòrə̂ mô. Mə̀ zi a mbo wò aa mə mə tsɔꞌɔ gho nɨ̀ ŋ̀gàŋàfàꞌâ ghà. Òo tɨgə kɨ swoŋ ɨnnù jìi mə ò yə nloŋ ŋgaà yà sii aa bo jìi mə mə̀ aa bǔ dɨ̀ꞌɨ a mbo wò a njɨ̀mə̀ aa a mbo bə̀.’ ¹⁷Mə̀ aa tɨgə kwɛrə nòo a mbo baIsrael bo bɨ̀tɨ̀zî Nwî bìi mə mə̀ aa too gho a mbo bo aà. ¹⁸Mə too nòo a mbo bo aa mə tâ ò ŋaꞌa miꞌì myaa, mbəŋkə waa bɨ̀ fɛ̀ꞌɛ a mûm ɨ̀tugə nzì ǹkuu a mûm ǹlaa ɨdɨ̀gə̀, ɨ fiꞌi waa a mum mɨ̀dàꞌà mɨ Satan ɨ zì nɨ bu a mbo Nwì tǎ tâ Nwì à liꞌinə ɨfǎnsənnû jyaa, tâ bo yi ŋkwɛrə abwarə̀ yaa a tɨtɨ̀ɨ bə̀ bìi Nwì à ghɨrə waa bɨ laa ntsyǎ a njɨ̌m àbìintɨɨ̀ yaa a nu mə̀ aà.

Paul a ghaà ànnù ǹloŋ ɨfàꞌâ yi

¹⁹“Tsǒ mə a bə la aa, Mfɔ̀ Agripa, kaa mə̀ lɛ ŋkɨꞌɨ atu tɨ̀ɨ̀ a ŋghɨ̀rə ànnù yìi mə njə̀ə̀ təə təə ma yû yìi mə ɨ lɛ nlo a aburə aa ɨ̀ lɛ nswoŋə aà. ²⁰Mə̀ lɛ lɔ̀gɨ̀nə̀ a Damascus, ŋ̀ghɛɛ a Yerusalem, ŋ̀karə a alaꞌa Yudea tsiꞌì tsɨ̀m, ŋkɨ ŋghɛɛ a mbo bɨ̀tɨ̀zî Nwî, ǹswoŋə nɨ a mbo bo mə tâ bo bəŋkə mɨ̂ntɨɨ̀ myaa, m̀meꞌe ɨnnù jì bɨ̂ jyaa, mbəŋ mbɨɨ a mbo Nwì, ŋ̀ka ŋghɨrə ɨnnù jìi mə ɨ dɨ̀ꞌɨ̀ mə bo bə̀ŋkə̀ mə̂ mɨ̂ntɨɨ̀ myaa aà. ²¹Àâ ǹjiꞌì ànnù yìi mə baYuda lɛ mbaŋnə gha a ndâmàꞌanwì ǹlɔ̀ɔ̀ mə bɨ zwitə gha ghu aà. ²²Ɨ zǐ kùꞌù sii, Nwìŋgɔ̀ŋ a kwɛtə̀ nàa, àjàŋə mə̀ təə faà aa, mə kɛ̀ꞌɛ̀nə a mbo bə̀ bì kə̀gə bo bɨ̀ bì wè, ǹswoŋə aa tsiꞌì ànnù ya mə ŋgǎŋntoo Nwî bo bɨ̀ Moses lɛ nswoŋ mə ɨ ka yǐ fɛ̀ꞌɛ̀ aà: ²³Mə Kristo wa à lɛ ntswe nɨ̂ ǹyə̂ ŋ̀gɨꞌɨ̀, ŋ̀kɨ nswoŋ mə àjàŋə mə à ka yǐ bə ntsyàmbìì a nyweenə nɨ̀ nɨ̀wo aa, àa tɨgə kɛ̀ꞌɛ̀nə ŋkàꞌa ntswêntɨ̀ɨ̀ a mbo bàYuda bo bɨ̀ bɨ̀tɨ̀zî Nwî.”

²⁴Àjàŋə mə à kà mə̂ aa ŋghaa ma mùu ajàŋ m̀fiꞌi nɨ̂ ɨ̀lɛ̀ɛ̂ yi aa, Festus a tɔŋnə̀ ǹswoŋ mə, “Paul, ò bàànə̂. Wa àŋwàꞌànə̀ ya mə ò yə̀gə siꞌi aa, a ghɨrə ò baanə̀.” ²⁵Paul a swoŋ mə, “Taà ghà ŋù yì ŋwè Festus, wa kaa mə̀ sɨ̀ baanə̀. Mə swoŋə aa tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ yìi mə a tswe ghu aà. Mə̀ kɨɨ̀ ŋ̀ghaa tsiꞌì tso ŋù yìi mə kaa mɨ̀tsyɛ̂ ma sɨ̀ burə̀. ²⁶Ǹloŋ mə mfɔ̀ ghû à zî ɨ̀nnù jû tsɨ̀mə̀, mə̀ tɨgə̀ ŋ̀ghaa ghu mbo tɨ̀ bɔꞌɔ̀. Ǹloŋ mə mə̀ zi mə kaa annù yû yî tsu a sɨ̀ ghu tswê tɨghə̂ à zî, m̀bɨꞌɨ mə kaa bɨ lɛ ŋkɨꞌɨ̀ yî tsu a alɔ̀ꞌɔ̀sə̀ ghɨrə̀.

²⁷“M̀fɔ̀ Agripa, ò bìi annǔ ŋgǎŋntoo Nwî jya aa ɛ? Wa mə̀ zi mə ò bìî.” ²⁸Agripa a betə̀ Paul mə, “Ò wàꞌàtə mə mbə ò lɔgə̀ tsiꞌì mûtɨɨ noò ghulà, ŋ̀ghɨrə gha nɨ Krisə̀n aa ɛ!” ²⁹Paul a kwiꞌi mə, “Kə̀ a lɔgə̀ àtɨɨ noò kə̀ andaŋə noò, boŋ nɨ̀yə̀ꞌə̂ na a mbo Nwì à nɨ mə wò nɨ bə̀ bɨtsɨ̀m bìi mə bɨ yuꞌù ànnù yìi mə swoŋə sii aa tâ bo bə tsiꞌì tsǒ mə̀, lâ kaa waꞌà nɨ̂ àtsaŋ yù tswê.”

³⁰M̀fɔ̀ wa nɨ Gûmnàà wa, nɨ Bernice bo bɨ̀ bə̀ bya mə bo lɛ ntswe aa, bɨ lɛ mbɨ̀ɨ̀nə̀. ³¹Bo ghɛ̀ntə̀ mə̂, ǹtɨgə nswoŋə a tɨtɨ̀ɨ bo mə, “Kaa ŋù ghû à sɨ annù yî tsu ghɨrə mə mbə bɨ zwitə̀ yi kə̀ nɨŋə yi a ndâtsaŋə̀.” ³²Agripa a swoŋə a mbo Festus mə, “À ghɨ̀rə mbaa tuu betə mə yu ghɛ̀ɛ̀ a mbo Kaisa boŋ bìꞌinə̀ màꞌàtə yi.”

Àjàŋ yìi mə Paul à lɛ ŋkuu abaŋə ŋkì ŋ̀ghɛɛ a Roma aà

¹Nòò yìi mə Festus à lɛ mbii mə tâ bìꞌì kuu abaŋə ŋkì ŋ̀ghɛɛ a Itali laa, bɨ tɨgə̀ m̀fa Paul bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋatsaŋ jǐ mɔꞌɔ a mbo Julius, atu bɨ̀sogyɛ̀ baRoma yìi à lɛ sɨ tsyàsə ntsǔ ntsò Kaisa yî wè laà. ²Bìꞌì lɛ ntɨgə ŋkuu abaŋ a Adramyttium, yìi a lɛ sɨ ghɛ̀ɛ̀ nɨ a ɨdɨgə aghəŋə ŋkì a mbùꞌu Asia aa, ǹtɨgə ntoo ŋghɛɛ. Aristacus, ŋù Macedonia yìi mə à lɛ nlò a Tesalonika aa à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ biꞌibo. ³À bə̀ mə a njwi yìi ɨ̀ lɛ nyòŋtə̀ aa bìꞌì ghɛɛ̀ ŋ̀kuu a Sidon. Julius à lɛ nlentə Paul sɨgɨ̀nə̀ ǹtɨgə mmaꞌatə yi mə tâ à ghɛɛ ŋghantə ɨkaꞌâ ji tâ bo tɨgə nlentə yi sɨgɨ̀nə̀ m̀fa njoo jìi mə ɨ lɛ sɨ wɛꞌɛ ghu mbo aà.

⁴Bìꞌì lɛ mbù ŋ̀ghɛɛ ŋkuu abaŋə ŋkì ya, lâ tsǒ mə àfìsə̀ a lɛ sɨ tsyà ǹzi nàa a nu bìꞌì aa, bìꞌì lɛ ntɨgə mbəŋ ŋghɔŋtə ŋghɛɛ ntsyà a nɨ̂ m̀bɛ̀ɛ̀ kɨ̂ŋkì a Cypres yìi a lɛ ŋkɨ̀ŋtə afìsə̀ aà. ⁵Bìꞌì lɛ ntɨgə ŋka ntoo ŋkì mɨyaa wa ŋghoŋtə nɨ a mbɛ̀ɛ̀ àlaꞌa Cilicia, bo Pamphylia, ntɨgə ŋghɛɛ ŋkuu a Myra a mbùꞌu Lysia. ⁶Maa adɨgə atu bɨ̂sogyɛ̀ ya a lɛ nyə abaŋ yǐ mɔꞌɔ mə a lɛ nlo a alaꞌa Alexandria, ntoo ŋghɛɛ nɨ Itali, ǹnɨŋə yiꞌi ghu.

⁷Bìꞌì lɛ sɨ tɨgə ŋghɛɛ tsiꞌì àbɔɔ̀ bɔɔ a nɨ̂ ǹjwi jì ghàꞌàtə̀, naŋsə nyə ŋgɨꞌɨ mbɔŋ tɨgə zǐ ghɔŋtə tsya a mbɛ̀ɛ̀ ǹjɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa Nidus, kaa fɨ̀fə̀rə̀ wa kaa à lɛ waꞌà bìì mə bìꞌì ghɛɛ maa mbɛ̀ɛ̀, bìꞌì tɨgə̀ ŋ̀ghɔŋtə nsɨgə a mbɛ̀ɛ̀ kɨ̀ŋkǐ Crete, mbɔŋ ŋghɔɔ ghɛ̀ɛ tsyǎ a mbɛ̀ɛ̀ Cape Salmone. ⁸Bìꞌì lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì a nyə̂ ŋ̀gɨꞌɨ, ŋghɔŋtə ŋghɛɛ wa mbɛ̀ɛ̀ ŋ̀kì, ŋ̀ghɛɛ nyweꞌe a adɨgə yî mɔꞌɔ mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ Safe Harbors aa, àdɨgə̀ yìi mə kaa àghaꞌa a lɛ ŋwàꞌà sàꞌà a nlǒ ghu ŋghɛɛ a alaꞌa Lasea aa.

⁹Akòrə̀ nɨtəə ya a lɛ ntɨgə ntsyanə siꞌi tsǒ mə à lɛ tɨ bə maa noò aa lɛ nòò ŋ̀ghɛɛ a nɨghaa a mûm ŋ̀kì à tsyà mə̂ ǹloŋ mə bìꞌì lɛ ntɨ̀gə̌ mânjì siꞌi, lɛ boŋ njwî Ǹsìꞌìtə̂ ɨ̀bɨ27.9: Ǹjwî Ǹsìꞌìtə̂ ɨ̀bɨ̂ kə̀ ǹjwî ǹsìꞌìsə̂ nu tɨ̀ jɨ̂ (Lev. 16.29-34) ɨ̀ kɨ̀ mə̂ ǹtsya aa, Paul a tɨgə̀ ǹdɨꞌɨtə waa, ¹⁰nswoŋ mə, “Bɨ̀taà, mə̀ yə mə àkòrə̀ nɨtəə yù, ǹlɔgɨnə faà, a ka zì nɨ̂ ŋ̀gɨꞌɨ siꞌi siꞌi; bɨ ka bwɛ njoo bo bɨ̀ àbaŋ yù tâ bə̀ kɨ ŋkwokə.” ¹¹Lâ atû bɨsogyɛ̀ ya kaa à lɛ ŋwaꞌǎ annù ya mə Paul à lɛ swoŋ aa yuꞌutə̀ m̀baŋnə naŋsə nyuꞌutə aa bə̂ ànnù yìi mə ǹtsyàsə̀ abaŋ ya bo bɨ̀ m̀bɔ̂ŋ àbaŋ ya bo lɛ nswoŋ aà. ¹²Kaa adɨgə ntəə abaŋ ma ya a lɛ waꞌà kɨ̀ m̀bɔŋə a ntswe ghu a noò m̀fəꞌə. Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ tɨgə̀ ǹswoŋ mə tâ bo ghɛɛ nɨ̂ m̀bìì, ŋ̀ka ŋgaansə adaꞌà yaa mə mbə bɨ ghɛɛ̀ ǹyweꞌe a Fonix, yìi mə à lɛ mbə adɨgə ntəə abaŋ a Crete, ǹlii nɨ̂ mbɨ̂ ǹsaꞌa nòò a bô ŋ̀kwàbə̀, ǹyuꞌutə ghu tâ nòò m̀fəꞌə wa tâ à mɛ.

Àfìsə̀ yî tɨ̀ɨ̀ a ŋkì mɨyaa

¹³Àfìsə̀ yî bɔ̀nə̀ a lɛ ŋka ntsya nlo nɨ mbɛ̀ɛ̀ mbɨ̂ ntii ŋka ntsya, bo mɔɔ̀ntə̀ mə mbə bo ghɛɛ̀ nɨ̂ m̀bìì, ǹtɨgə mbwɛɛ atɨɨ ntwâ àbaŋ ya, ǹlɔgɨnə ŋka ŋghɔŋtə ŋghɛɛ nɨ a mbɛ̀ɛ alaꞌa Crete. ¹⁴Tsiꞌì maa nɨ̂ àtɨɨ noò, àfìsə̀ yî wè yìi mə bɨ lɛ sɨ twoŋə nɨ “northeaster” a lô wa kɨ̂ŋkì nzwu nsɨgə; ¹⁵ǹtii abaŋ ya bìꞌì tɨgə̀ m̀maꞌatə a tɨgə ntii ǹloŋ mə kaa bìꞌì lɛ waꞌà zi a mbu ŋka ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì aà. ¹⁶Bìꞌì zî ǹyweꞌe a kɨ̂ŋkì Cauda ǹtɨgə ŋghɔŋtə ntsya a mbɛ̀ɛ̀ yìi mə àfìsə̀ a lɛ mbɔnə ghu aa, nyə ŋgɨꞌɨ mbɔŋ swùŋə akànuꞌu abaŋ ya kɔꞌɔsə ghu mumə kwerə. ¹⁷Bo kɔ̀ꞌɔ̀sə̀ mə̂ aa ŋkɨ tɨgə kwere ɨbɨɨ abaŋ wa nɨ̀ mɨ̀ŋkɨ̀rə̀. Àjàŋ yìi mə bo lɛ sɨ bɔꞌɔ mə mbə àbaŋ ya a zî ŋ̀kuu a mûm àwàŋ a ghəŋə ŋkì Lybia aa, bɨ lɛ sɨgɨsə ayoo yìi mə a ghɨ̀rə̀ mə tâ àbaŋ ya a tɨgə nlərə ŋghɛɛ tsiꞌì àbɔɔ̀ àbɔɔ̀, ajàŋ yìi mə àfìsə̀ ya a lɛ sɨ tii aà. ¹⁸Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂, bo tsuꞌu ŋka fiꞌi nɨ̂ àbèꞌə̀ m̀maꞌa wa mûm ŋ̀kì ǹloŋ mə àfìsə ya a lɛ sɨ tsɨ̀gə abaŋ ya siꞌi siꞌi aà. ¹⁹À bə̀ mə̂ a njwi yìi ɨ̀ yòŋtə aa, bo kɨ̂ ǹtsuꞌu ŋka mmaꞌa nɨ̂ ǹjoo abaŋ jya ji mɔꞌɔ a mûm ŋ̀kì. ²⁰Àfìsə̀ ya a lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì a nɨ̂ ǹjwi jì ghàꞌàtə̀ kaa ŋù waꞌa noò kə̀ fɨ̂njɔ̀ŋ nɨ nɨ̀liꞌi yə̂. Bìꞌì lɛ nyə mə kaa mânjì ŋ̀khə nɨ̀wo kaa à lɛ ŋwaꞌà bə̂.

²¹Tsǒ ajàŋ mə à lɛ sɨ baa boŋ bə̀ bya tswe mə a njwi jì ghàꞌàtə̀ tɨ jɨ aa, Paul à lɛ ntəə a tɨtɨ̀ɨ bo nswoŋ a mbo bo mə, “Bɨ̀lɨ̂m bâ, a lɛ mbaa mbɔŋ mə boŋ nɨ̀ lɛ nyuꞌu annù ya mə mə̀ lɛ nswoŋ aa, kaa waꞌǎ a Crete màꞌàtə̀, bəə boŋ kaa àfìsə̀ ya a sɨ̌ ŋgɨꞌɨ nɨ̂ àbaŋ yù tâ, kaa bìꞌinə̀ waꞌǎ ndùu njoo ghù mə bìꞌinə̀ màꞌà mə a ŋkì aa bwɛ̂. ²²La tsɨ̂tsɔ̀ŋ, mə bùꞌu mbo mə tâ nɨ̀ tswa mɨ̂ntɨɨ̀ muu, ǹloŋ mə kaa ŋù yî m̀fùù kaa à ka waꞌǎ ntswêntɨ̀ɨ̂ yì bwɛ̂. A ka kɨɨ bwɛ tsiꞌǐ abaŋ yù. ²³Ǹloŋ mə à ghɨ̀rə mbə nɨ̂tugə tsiꞌì sìi aa, angel Nwì, wa mə mə ghaꞌasə aa, a zî a mbo mə̀, ²⁴ǹswoŋ mə, ‘Tsee kɨ bɔꞌɔ mbâ Paul, wa ò tswe nɨ̀ ŋ̀ghɛɛ ntəə a nsi Kaisa; yə̂, Nwì, a njɨ̌m àbɔ̀ŋəntɨɨ̀ yi, à kɨ̀ mə̂ m̀fa ntswêntɨ̀ɨ bə̀ bû bɨtsɨ̀m bìi mə bùbo tswe aa a mbo wò.’ ²⁵Nɨ̀ tɨgə ntswa mɨ̂ntɨɨ̂ muu mbâ bɨ̂lɨ̂m bâ ǹloŋ mə mə̀ nɨ̌ŋ ǹtɨɨ̀ ghâ a nu Nwì, m̀bìi mə ànnù yìi mə à swoŋ a mbo mə̀ aa a ka fɛ̀ꞌɛ̀ tsiꞌì maa ajàŋə̀. ²⁶La bɨ ka tɨgə tii yiꞌinə̀ ɨ ghɛɛ fiꞌisə a mbɛ̀ɛ kɨ̀ŋkì yî mɔ̀ꞌɔ̂.”

²⁷À bə̀ mə̂ nɨ̂ ǹtɨ̀ɨ̂ ɨ̀tugə nɨ̂ ǹjwî yìi ɨ lɛ ntɨgə nyweꞌe nɨghûm ǹtsò ji nɨ kwà aa, afìsə̀ ya a lɛ mburə kɨ tii yiꞌi wa mûm ŋ̀kì Miditerɨ̀nea, ǹgǎŋntiì àbaŋ jya yə mə bìꞌì ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ŋ̀ka nyweꞌe a mbɛ̀ɛ̀ àghəŋə ŋkì. ²⁸Bo lɛ ntɨgə mfɨgə ntsotə̀ ŋ̀kì ya, ǹyə mə à lɛ mbə tsǒ bɨ̀meta mɨghum mi nɨkwà. Àbàŋtə̀ atsyâ a bù mfɨgə nyə mə à lɛ mbə bɨ̂meta mɨghum mi ntarə̀. ²⁹Bo kâ m̀bɔꞌɔ nɨ mə à baŋ ya a ka yî fùu alaŋsə ŋgɔ̀ꞌɔ̀ ǹtɨgə mmaꞌa ɨtɨɨ ntswâ àbaŋ ji nɨkwà wa njɨ̀m àbaŋ, ǹtswe ntɨgə ntsaꞌatə Nwî mə̂ àbɛ̀ɛ̀ à fuꞌu. ³⁰Ŋ̀gǎŋntii abaŋ jya ɨ lɛ ntɨgə nlɔbɨtə mə bɨ khə̀ waa, lɛ boŋ bɨ sɨ̀gɨ̀sə̀ mə̂ mûntsìrə̂ àkànuꞌu wa mûm ŋ̀kì, m̀bagɨlə nɨ mə bo tsyà ŋ̀ghɛɛ a mmàꞌa àyoo ntswâ àbaŋ ya yî mɔꞌɔ wa nsi abaŋə̀. ³¹Paul a tɨgə̀ ǹswoŋ a mbo ǹdɨ̀ɨ̂ bɨ̀sogyɛ̀ wa bo bɨ̀ a mbo bɨ̀sogyɛ̀ bya mə, “Wâ ǹgǎŋntiì abaŋ jù bə tuu fàa mûm abaŋ tswe, boŋ kaa mbə nɨ̀ waꞌà yweenə̀.” ³²Bɨ̀sogyɛ̀ bya tɨgə ŋkwyɛ ŋkɨrə akànuꞌu wa a tɨgə̀ ǹlərə ŋghɛɛ.

³³Àbɛ̀ɛ̀ a kà mə aa ŋwanə, Paul a buꞌù m̀bo a mbo bə̀ bya bɨ̀tsɨ̀m mə bo jɨ ayoò, ǹswoŋə nɨ mə, “Sii àâ ǹjwi nɨ̀ghûm ǹtsò ji nɨkwà mə nɨ̀ tswe nɨbɔꞌɔ nyuꞌutə, ntswe tsiꞌì tɨ̀ jɨ̂. ³⁴Mə gaansə ghuu mə nɨ̀ jɨ ayoo nɨ jɨ̂ tǎ bɔɔ tswe ntɨ̀ɨ̀. Wa kaa tsiꞌì nòŋə̀ àtû ŋù yî m̀fùùrə̀ a tɨtɨ̀ɨ bù kaa ɨ̀ ka waꞌà bwɛ̂.” ³⁵Nòò yìi mə Paul à lɛ nswoŋ laa a aa, nlɔgə abaa, mfa mbɨꞌɨkə a mbo Nwì a nsi miꞌi bo bɨtsɨ̀m, m̀batə nkurə. ³⁶Bo bɨ̀tsɨ̀m lɛ ntɨgə ntswa mɨ̂ntɨɨ̀ myaa, ŋkɨ nlɔɔ mɨjɨ njɨ. ³⁷Bə̀ lɛ ntswe wa mûm abaŋ ŋ̀khɨ̀ ji baa nɨ̀ mɨ̀ghum mi sambaa ntsò ǹtoꞌo. ³⁸Bo bɨtsɨ̀m jɨ̀ mə̂ ǹyurə, ntɨgə mfiꞌi mɨsàŋ mɨ̀tsɨ̀m mìi mɨ lɛ mburə aa mmaꞌa a ŋkì mə tâ àbaŋ ya yaŋsə.

Ajàŋə afìsə̀ ya a lɛ nsàtə abaŋ ya aà

³⁹Àbɛ̀ɛ̀ a fùꞌù mə̂, kaa bo waꞌǎ adɨgə ya mə bo lɛ ntswe ghu aa naŋsə nzi. Ǹyə adɨgə yî mɔꞌɔ a bə tsǒ àghəŋə ŋkì yìi mə àwàŋ a lɛ ntswe ghu aa, ntɨgə̀ ǹlɔɔ mə bo yweꞌetə swuŋə abaŋ ya ɨ ghɛ̀ɛ̀ nɨ yu maa adɨgə, ⁴⁰Bo lɛ ntɨgə ŋkwyɛ ɨtɨɨ ntswâ àbaŋ jya màꞌanə a ŋkì, ŋkɨ ntentə mɨ̂ŋkɨ̀rə̀ mìi mə bɨ lɛ ŋkwerə mbɨ̀ɨ̀ àbaŋ ya ghu aà; ntɨgə ŋkɔꞌɔsə atsə̀ꞌə ntiì àbaŋ ya yìi a lɛ ntswe a nsi aa mmaꞌatə, àbaŋ ya a tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ wa aghəŋə ŋkì. ⁴¹Àbaŋ ya a lɛ mbàŋnə̀ ghɛɛ mfuu yi wa nɨ̂ àwàŋ ǹtso nsɨgə ŋghɛɛ a nsyɛ̂. Ǹsi abaŋ wa lɛ ŋkuu wa mûm àwàŋ kaa waꞌà bù ǹtsɨgɨnə. Ɨ̀kàŋnə ŋkì ɨ bâŋnə̀ ǹtɨgə mbatə njɨ̀m à baŋ ya a bàꞌa bàꞌà.

⁴²Bɨ̀sogyɛ̀ bɨ lɛ nlɔ̀ɔ̀ mə bɨ zwitə ŋgǎŋətsaŋ jya tâ bɨ̀ tsuu yɔꞌɔ ŋkì wa ɨ khə̀kə̀. ⁴³Tsǒ mə atu bɨ̂sogyɛ̀ ya a lɛ sɨ lɔ̀ɔ nyweensə Paul aa, à lɛ ŋkɨɨ mə bɨ tsuu ma ya ànnù lǒ ghɨ̀rə̀. M̀baŋnə nswoŋ mə bə̀ bìi mə bɨ zî ǹyɔ̀ꞌɔ̂ ŋ̀kì aa, tâ bɨ̀ fuu nyɔꞌɔ ŋghɛɛ mfɛ̀ꞌɛ a aghəŋə̀, ⁴⁴tâ àbùgə̀ bə̂ tɨgə ntswa plank bo bɨ̀ ɨ̀bàꞌà plank abaŋ jya ntɨgə nyɔꞌɔ ŋghɛɛ mfɛ̀ꞌɛ a ntaꞌà. Ma mùu nɨ mânjì bə̀ bɨ̀tsɨ̀m lɛ ntɨgə nyɔꞌɔ ŋghɛɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ wa aghəŋə ŋkì sɨgɨ̀nə̀.

A alaꞌa Malta

¹Àjàŋ yìi mə bìꞌì lɛ ŋkhə̀ nɨwo ntɨgə nzi ŋ̀kuu a aghəŋə ŋkì sɨgɨ̀nə̀ aa, bɨ lɛ nswoŋ a mbo bìꞌì mə kǔm kɨ̂ŋkì wa, à nɨ Malta. ²Balaꞌa bya lɛ naŋsə ntswe nɨ̂ àbɔ̀ŋəntɨɨ a nu bìꞌì ǹtɨgə ŋghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù jî sɨgɨ̀nə̀ a nu bìꞌì. Àjàŋ mə mbə̀ŋ ɨ̀ lɛ sɨ loo, ɨ̀dɨ̀gə̀ ɨ fwɛ aa, bo lɛ ŋŋètə mɔꞌɔ ŋkwɛrə yiꞌi ghu. ³Paul, à lɛ ŋghotə ɨtɨɨ ŋkwee jǐ mɔꞌɔ a ntɔɔ wa nɨ mɔꞌɔ. À kà mə̂ aa ntɔɔ aa, tsǒ mə mɔꞌɔ wa ɨ lɛ ɨ lòò aa, no ɨ fɛꞌɛ̀ wa nɨ̂ ŋ̀kwee nloo abô yi njəŋnə ghu. ⁴Àjàŋ mə balaꞌa bya bɨ lɛ nyə no ya ɨ jəŋnə̀ ghu abo aa, bo tɨgə̀ ǹswoŋə nɨ a tɨtɨ̀ɨ bo nɨ mə, “Kaa àjɨ̀ŋkə̀ a sɨ̀ ghu tswê wa ŋù ghûlà à nɨ ǹzwìtə̂ ŋù. Ka mə à khə nɨwo nɨ ŋkì aa kaa bɨ̀nwì bɨ waꞌà bii mə tâ à tswe ntɨ̀ɨ̀.” ⁵La Paul a miꞌì no ya ɨ wò wa nɨ mɔꞌɔ, kaa ŋkɨꞌɨ̀ nɨ̂ ǹgɨꞌɨ yì tsù tswê. ⁶Bo lɛ sɨ tɨgə nyuꞌutə nɨ mə ɨdɨgə nû ji ɨ ka kɔꞌɔkə, kə̌ mə à ka wìꞌìkə wǒ ɨ kwo. Lâ, àjàŋə mə bo lɛ ntɨgə nyuꞌutə nyuꞌutə kaa annù yì bɨ yì tsu ka kɨꞌɨ̀ fɛ̀ꞌɛ̀ aa, bo tɨgə̀ ŋ̀kwensə mɨ̂ntɨ̀ɨ̂ myaa ntɨgə nswoŋə nɨ mə à nɨ nwì yî mɔ̀ꞌɔ̂.

⁷Ǹyoŋtə maa adɨgə kɨ̂ŋkì, àdɨgə nsyɛ yǐ mɔꞌɔ a lɛ ntswe ghu, m̀bə yi mfɔ̀ yìi à lɛ ntswe maa kɨ̂ŋkì, ɨ̀kǔm yì ɨ bə Publius, à lɛ nlɔ̀gə̀ yiꞌi, ǹlentə yiꞌi tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀ a njɨ̌m njwi ji tarə̀. ⁸Ta bɨ̀ Pablius à lɛ nnɔ̀ŋ ŋ̀ghɔɔ nɨ fibà bo bɨ̀ àtoonsə̀. Paul à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀ghantə yi, ǹtsaꞌatə Nwî, ǹnɔŋsə mbô mì ghu atu a tɨɨ̀. ⁹Àjàŋ mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ laa, àbùgə̀ bə̀ bìi bɨ lɛ ntswe wa kɨ̂ŋkì ǹtswe nɨ mɨ̀ghɔ̀ɔ̀ a nu bo aa, bo lɛ ŋkɨ nzi bɨ ghurə̀ waa. ¹⁰Bo lɛ ntɨgə ntəŋə yiꞌi nɨ̂ ǹjoo jì ghàꞌàtə̀ a ŋghuꞌusə̂ yiꞌi ghu. Nòò yìi bìꞌì lɛ mbù ŋ̀kuu abaŋə ŋkì mə bɨ ki ghɛ̀ɛ̀ aa, bɨ nɨ̂ŋ ǹjoò tsɨ̀m jìi mə ɨ lɛ mboŋ a mbo bìꞌì aa wa mûm àbaŋə̀. ¹¹Bɨ̀sàŋ tsyà mə̂ bi tarə, bìꞌì tɨgə̀ ŋ̀kuu a mûm àbaŋ yìi mə a lɛ nlò a alaꞌa Alexandria, bɨ twoŋə̀ nɨ̀ ɨ̀kùmə abaŋ ya nɨ “Mɨ̀mfaꞌa mɨ Nwî” mə a lɛ ŋkhə̌ mfəꞌə yì tɨ̀ɨ̀ wa, ntəə wâ kɨ̂ŋkì. ¹²Bìꞌì lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyweꞌe a Syracus m̀fɛꞌɛ ntswe ghu njwi ji tarə̀. ¹³Bìꞌì lò mə̂ ghu ŋkarə ŋghɛɛ nyweꞌe a alaꞌa Rhegium m̀fɛꞌɛ ntswe ghu, ǹjwî ɨ̀ tsyà mə̂ yî m̀fùùrə̀ àfìsə̀ a lô a mbùꞌùntii ŋkɔꞌɔ, à tɨ̀ mə̀ tɨ bə nɨ̂ ǹjwi ji baa, bìꞌì ŋ̀ghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kuꞌu a Puteoli. ¹⁴Bìꞌì lɛ nyə bɔɔ bɨ Kristo ghu. Bɨ tɨgə̀ ǹlɔgə yiꞌi bìꞌibo tswê ghu njwi ji sàmbaà. Ma mùu ajàŋ bìꞌì lô ghu mbu ntɨgə ŋghɛɛ a alaꞌa baRoma. ¹⁵Àjàŋ mə bɔɔ bɨ Kristo bìi bɨ lɛ ntswe ghu bɨ lɛ nyuꞌu mə bìꞌì zì mə̂ aa, bo lɛ nlǒ nɨ ɨ̀dɨ̀gə̀ tsiꞌì tsǒ mɨ̀taa Appius bo bɨ̀ àdɨ̀gə̀ yî mɔꞌɔ mə bɨ lɛ sɨ twoŋ nɨ Nda bɨ̀gɨ̀ɨ̀ ji Tarə, ǹzi mbòò yiꞌi. Nòò yìi mə Paul à lɛ nyə waa laa, à lɛ mfa mbɨꞌɨkə a mbo Nwì, ǹtɨɨ̀ yi ɨ kuù.

Àjàŋ mə Paul à lɛ ntswe a alaꞌa baRoma aà

¹⁶Nòò yìi mə bìꞌì lɛ ŋkuu a alaꞌa baRoma aa, bɨ lɛ mmàꞌàtə̀ Paul mə tâ à ghɛɛ ŋka ntswe tsiꞌì yù, m̀fa sogyɛ̀ yî m̀fùùrə̀ a bɛ̂ nìi.

¹⁷Ǹjwî ɨ tsyà mə̂ ji tarə, a twoŋ bɨtsyàsə̀ bɨ baYuda bìi bɨ lɛ ntswe wa adɨgə aa tâ bɨ̀ zi. Bo zì mə̂, a swoŋ a mbo bo mə, “Bɨ̀lɨ̂m bâ, ka mə kaa mə̀ lɛ ŋkɨꞌɨ annǔ tsu ghɨrə̀ a nu bə̂ biꞌinə̀, kə̌ nɨ nɔ̀ŋsə̀ bɨ̀taà bìꞌinə̀, bɨ lɛ ntswa gha tsiꞌì tsǒ ŋgàŋàtsaŋ, ǹlɔgə gha a Yerusalem ǹzi mfa a mbo baRoma. ¹⁸Àjàŋ mə bɨ lɛ nlèntə̀ gha ghə mə bɨ màꞌàtə̀ ghâ ǹloŋ mə kaa bo lɛ ŋkɨꞌɨ annǔ tsu a mûm ɨ̀saꞌa mə̀ yə mə mbə a ghɨrə̀ bɨ zwitə̀ gha aà. ¹⁹Lâ àjàŋ mə baYuda lɛ ntuu aa, kaa annù yî ghɨ̀rə̀ yî dàŋ a lɛ waꞌǎ a mbo mə̀ bə̂, ma mùu ajàŋ, mə̀ tɨgə mbetə mə bɨ̀ tsyasə gha a mbo Kaisa, ka mə kaa mə̀ sɨ̀ nɨ̂ ànnǔ dàŋ a nɨŋ a atu bǎlaꞌà ba tswê aà. ²⁰A bə njiꞌì ànnù yìi mə mə̀ twòŋə ghuu mə mə yə ghuu ɨ kɨɨ ghàà a mbo bù aà. Ǹloŋ mə àtsaŋ yù a tswe a mbo mə̀ aa nloŋ ŋkwitu annù yìi mə baIsrael bɛ aà.”

²¹Bo lɛ ŋkwiꞌi ghu mbo mə, “Kaa bìꞌì sɨ̌ aŋwàꞌànə̀ yi dàŋ m̀bɨꞌɨ ŋgaà yò a Yudea kwɛrə̀. Kaa ndɨ̂m yìꞌì yî tsù yìi à lo a ndùgə̀ ǹzi aa, kaa kɨꞌɨ ànnù yî bɨ yì tsu nloŋ ŋgaà yò kɨ nswoŋə. ²²La bìꞌì ka kɔ̀ŋtə nyuꞌu joò m̀mɔ̀ɔ̀ntə̀. Ŋ̀ghɛɛ nɨ ndâmânjɔ̀ŋ ma yû mə o swoŋə nɨ̂ ànnù yi aa, bìꞌì zi mə ɨdɨ̀gə tsɨ̀m jìi mə bo ghɛ̀ɛ̀ ghu aa, bə̌ ghàà ǹtuu nɨ̂ ànnù yî fii yìi bɨ dɨ̀ꞌɨ̀ aà.”

²³Bo lɛ nləə̀ ǹjwi bo bî ghàꞌà ŋ̀ghaꞌa zî ǹtsiꞌi yi a nda yìi mə à lɛ sɨ tswe ghu aa, a tɨgə̀ ǹnaŋsə ŋghaa a mbo bo, nlɔgɨnə tsiꞌǐ a tɨ̀tugə a mbàꞌa mbàꞌà ǹyweꞌe a ŋkwɛ̂fɔ̀. Ǹtɔꞌɔtə nɨ̂ ànnù ǹloŋə annù nɨfɔ̀ Nwî. Ǹyweꞌetə nɨ a ŋghɨ̀rə mə tâ bo bii Yesu Kristo, ǹyoŋə nɨ ajàŋ mə bɨ lɛ ŋŋwàꞌànə nɨ nɔ̀ŋsə̀ Moses ŋghɛɛ nyweꞌe a nɨ ŋgǎŋntoo Nwî. ²⁴Bo bî mɔꞌɔ lɛ nyuꞌu annù ya mə à lɛ nswoŋə aa mbii, bǐ mɔꞌɔ bɨ tuù. ²⁵Bo lɛ ntɨgə nlo ntɨgə ŋghɛɛ nɨ̂ waa kaa waꞌà biinə̀, àswùŋnə̀ a fɛꞌɛ a tɨtɨ̀ɨ bo, a noò yìi mə Paul à lɛ nswoŋə annù yûlà mə, “Azwì Nwî a lɛ nswoŋə tsiꞌì ànnù nɨ̂koŋ a mbo bɨ̀tà bɨ bɨ̂taà buu ǹtsya a njɨ̌m ŋgàŋntoò yì Yesaiah mə,

²⁶‘Ghɛ̀ɛ a mbo bə̀ buà ǹswoŋə a mbo bo mə,

Nɨ̀ ka yǐ kɨ nnaŋsə yuꞌu lâ kaa atû yuu waꞌà ghu ka nlaa.

Nɨ̀ ka yǐ kɨ naŋsə yə kaa miꞌì muu waꞌà ghu laà.

²⁷Ǹloŋ mə mɨ̀ntɨɨ mɨ bə̂ bù luu nɨ̀ àjɨ̀ŋtə̀.

Bɨ jesə̀ ɨ̀tôŋnə̂ jyaa kaa bo waꞌà nɨ̀ ɨ̀nnù bû ǹyuꞌu,

ŋ̀kusə miꞌì myaa,

mbɨ̀ꞌɨ̀ bo lô ǹyə nɨ miꞌì myaa,

ŋkɨ nyuꞌu nɨ̂ ɨ̀tôŋnə̂ jyaa,

ŋkɨ yuꞌu mɨ̀ntɨɨ̀ myaa laa ghu,

m̀bəŋkə waa, nzi a mbo mə̀, mə̀ ghurə̀ waa.28.27: Yes. 6.9-10

²⁸“Tâ à naŋsə nlaa atu bù mə wa bɨ tòò mə annǔ ajàŋ mə Nwǐ yweensə bə̂ aa a mbo bɨ̀tɨ̀zî Nwî; bo ka yuꞌutə.” [ ²⁹À swòŋ mə ɨnnù ma jû aa, baYuda bya bɨ tɨgə̀ ǹlo ŋghɛ̀ɛ̀ waa, ntɨgə ŋghaa tsiꞌǐ mbə ànnù a nɨ̂ ɨ̀nnù ma jû jìi mə à lɛ nswoŋ aà.]28.29: ɨ̀dɨ̀gə̀ jû jìi mə ɨ tswe a mûm [] aa kaa ɨ sɨ a mûm ŋ̀wàꞌànə̀ jî mɔꞌɔ tswê.

³⁰Paul à lɛ ntɨgə ntswe ghu ɨlòò ji baa ɨ kɔꞌɔ nluu, ǹtswe nɨ a nda yìi mə a lɛ nlɔ̀ɔ̀ tsiꞌi yù ǹtɨgə ntu, ŋ̀kwɛrə nɨ bə̀ bɨtsɨ̀m bìi bɨ zì a nyə yu aa, ³¹ǹswoŋə nɨ̂ ànnù nloŋ annù nɨfɔ̀ Nwî, ŋ̀kɨɨ ndɨꞌɨ nɨ̂ ɨ̀nnù ǹloŋ Mmàꞌàmbî Yesu Kristo nɨ ǹsi nɨ̀ ǹsi, kaa waꞌà bɔꞌɔ̀, kaa ŋù tsù a kɨꞌɨ̀ nɨ̀ ŋ̀gɨꞌɨ ghu mbo fâ.