1 BaTesalonika

Àŋwàꞌànə̀ Paul yi ntsyàmbìì a mbô ŋ̀ghòtə̂

BaTESALONIKA

ǸJIꞌÌNNǓ AŊWÀꞌÀNƏ̀ YÛ

A aŋwàꞌànə̀ yû aa a lɛ ŋŋwàꞌànə Paul. Tesalonika à lɛ mbə njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa yì ǹtsyàmbìì a mbùꞌù Macedonia, ŋkɨ ghaꞌa tsyatə njɔꞌɔ alaꞌà tsɨ̀m ghu. Bə̀ lɛ ntswe ghu tsǒ 200,000. Bə̀ bî ghàꞌàtə̀ bɨ zî ǹtaŋə nɨ̂ mɨtaa ghu. Bo tswê nɨ̀ byaa bɨ̂saꞌa bɨ alaꞌà.

A nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ a Tesalonika aa a lɛ nzì Paul nɨ Silas a ajàŋ mə bo lɛ màꞌàtə Filipi aà. Bô zì mə̂ ǹswoŋə annù Kristo ghu aa, baYuda bìi mə bɨ lɛ ntswe ghu aa bɨ tuù ànnǔ yaa, ntotə bə̂, bɨ furə̀ waa, bo tɨgə̀ ǹlo waa ŋghɛɛ a Berea (Ɨ̀fàꞌà 17.1-10). Bo lɛ ntswe a Tesalonika aa tsiꞌì a nɨ mû àtɨɨ noò, tsǒ ŋgyà ji tarə̀ (Ɨ̀fàꞌà 17.2). Lâ, m̀bɔŋ tâ bɨ̀ furə waa aa boŋ bə̀ bî mɔꞌɔ, nɨ baGrikia bî ghàꞌàtə̀, bɨ bìì mə̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ yâ (Ɨ̀fàꞌà 17.4). Bɔɔ bɨ Kristo ma bû bɨ lɛ tswe a mûm ŋgɨꞌɨ nloŋ mə bɨ lɛ sɨ naŋsə ntsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə̂ yaa aà. Ka mə bɨ lɛ sɨ tsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə̂ yaa aa, àbìintɨɨ̀ yaa a lɛ ŋkwe ŋghɛɛ nɨ̂ m̀bìì, bo biì nɨ̂ ŋ̀gɨꞌɨ ya nɨ̂ àtàŋəntɨɨ, ŋ̀kɔŋə nɨ̂ waa bo nɨ bo, ǹsɛɛnsə nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ yâ.

Timoti à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹswoŋə annù yìi mə a lɛ tswe a ŋghotə̂ baTesalonika aa a mbo Paul. À yùꞌù mə̂ ǹtɨgə ŋŋgwaꞌanə aŋwàꞌànə̀ yû a mfâ m̀bɨꞌɨkə a mbo bo, ɨ dɨ̀ɨ̀ntə̀ waa wa mûm ŋ̀gɨꞌɨ, ɨ dɨꞌɨtə waa, ɨ kɨɨ kwiꞌi ɨnnù jî mɔꞌɔ jìi mə bo lɛ sɨ betə nii ghu aà. À lɛ ŋghàà a mbo bo nloŋə bə̂ bìi mə bɨ kwokə a mûm Kristo aa, nswoŋə nɨ̂ àjàŋ yìi mə a ka yǐ bə wa noò mə Kristo à ka yǐ bǔ bɨ̀ɨ̀ aà (4.3-5.11). Ǹdɨꞌɨtə waa nswoŋ annù yìi mə Nwì a lɔ̀ɔ̀ ǹloŋ ŋgaà yàà aa (4.3; 5.16-18). Paul à lɛ sɨ naŋsə lɔɔ mə tâ bo ka ŋeꞌesə nɨ̂ waa, nyoŋə nɨ̂ àkorə̀ nɨzî yaa. Ǹtsaꞌatə nɨ̂ Nwî a atu bo mə tâ bo naŋsə mfa mɨbɨ̀ɨ̀mɨnû mya a mbo Nwì tâ à naŋsə nləə waa bɨ̀ laa, mbə njoo ɨfàꞌâ ji (4.9-12; 5.12-25).

Ŋ̀ghòtə̂ baTesalonika ɨ̀ nɨ̂ àlènsə nghotə̂, m̀bə fɨgɨ̀ a mbo bə̀ bɨtsɨ̀m a nɨ̂ àbìintɨɨ̀ yaa, bo bɨ̀ a ajàŋ mə bo lɛ mbii ŋgɨꞌɨ nɨ̂ àtàŋəntɨɨ, ǹsɛɛnsə nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya ghu, m̀bî ǹtsɨ̀m ɨ tɨgə̀ ǹyuꞌu nɨ̂ ànnû yaa aà (1.7-10). Paul à lɛ naŋsə ndorɨtə nloŋ ŋgaà ŋ̀ghòtə mà yû, ǹtɨɨ̀ yi ɨ luu nɨ̂ àkɔ̀ŋnə̀ ǹloŋ ŋgaà yàà.

Bɨ yatə̂ àŋwàꞌànə̀ yû aa laà:

1. Ǹjiꞌìnnǔ aŋwàꞌànə̀ yuà 1.1

2. Àjàŋ mə Paul mfa mbɨꞌɨkə ŋghaꞌasə nɨ̂ Nwî aà 1.2—3.13

3. Àdɨꞌɨtə̀ mə bɨ̀ ka nzi akòrə̀ nɨzî yaa a mum Kristo 4.1-2

4. Àdɨꞌɨtə̀ ǹloŋ annǔ a ajàŋ mə Kristo à ka yǐ bǔ bɨ̀ɨ̀ aà 4.13—5.11

5. Ɨ̀dɨꞌɨtə̀ ji nlwìꞌìnjɨ̀m 5.12-22

6. Ɨ̀nnù jìi mə Paul à lɛ nswoŋə a nlwìꞌìsə aà 5.23-28

¹Àŋwàꞌànə̀ yìi mə a lo a mbo Paul, Silvanus, nɨ Timoti, ŋghɛɛ nɨ a mbo bə̀ bɨ Nwîŋgɔ̀ŋ Tà, nɨ Mmàꞌàmbi Yesu Kristo, bìi mə bɨ tswe a ndânwì a Tesalonika aà. Tâ ɨ̀bɔ̀ŋ Nwî nɨ̂ m̀bɔɔnə̂ yì ɨ̀ tswe a mbo bù.

²Bìꞌi fa nɨ̂ m̀bɨꞌɨkə a mbo Nwì a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨ̂tsɨ̀m ǹloŋ ŋgaa yùù, kaa waꞌà kaà a nnɨŋə̀ ghuu a mum àtsàꞌàtə̀ Nwî yiꞌi, ntsaꞌatə nɨ̂ Nwìŋgɔ̀ŋ Taà yiꞌ inə̀ ³Ŋ̀waꞌatə nɨ̂ àfàꞌa abìintɨɨ̀ yuu, bo bɨ̀ ànwùgɨ̀nə akɔ̀ŋnə̀ yuu, bo bɨ̀ àjàŋ yìi mə nɨ̀ tɛ̀ꞌɛ atû yuu nyuꞌutə nɨ̂ M̀màꞌàmbi Yesu Kristo ghu nɨ̂ àtàŋəntɨɨ aà. ⁴Bìꞌì zi tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀, bɨlɨ̂m biꞌi bìi mə Nwìŋgɔ̀ŋ à kɔ̀ŋ aa, mə nɨ̀ nɨ bɔɔ̀ bi bìi mə bɨ ntsɔꞌɔ; ⁵ǹloŋ mə kaa Ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya mə bìꞌì lɛ nzi nɨ yu a mbo bù aa, kaa ɨ̀ lɛ ŋwaꞌà aa tsiꞌì nɨ̀ nɨ̀ghàà nɨ tsù zî bə̂, ɨ̀ lɛ ŋkɨ nzi aa nɨ̀ mɨ̀dàꞌà bo bɨ̀ a mûm Àzwì Nwî, kaa ànnǔ ajɨ̀ŋkə̀ kaa a waꞌà ghu tswê. Nɨ̀ zî ɨ̀jàŋ bə̂ bìi mə bìꞌì lɛ mbə ghu a tɨtɨ̀ɨ bù, ǹloŋ aà ŋ̀gaa yùù. ⁶Nɨ lɛ sɨ tɨgə ŋŋeꞌesə nɨ̂ yiꞌi ŋkɨɨ ŋŋeꞌesə nɨ̂ M̀màꞌàmbî, nloŋ mə nɨ lɛ ŋkwɛrə ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ma yû aa a mûm ŋ̀gɨꞌɨ yì ŋ̀wè, lâ Àzwì Nwî a bâŋnə̀ ŋ̀ghɨrə nɨ̀ kwɛrə nɨ̀ nɨ̀dorə̀; ⁷ma mùu ajàŋ nɨ̀ tɨgə̀ m̀bə fɨgə̀ a mbo bə̀ bìi mə bɨ lɛ mbii Kristo a Macedonia bo ɨ̀ Achaia aà. ⁸Ǹloŋ mə kaa à sɨ tsiꞌì ntoò M̀màꞌàmbi ya bə̂ a ajàŋ yìi mə nɨ̀ sɛɛnsə ɨ ghɛɛ̀ a Macedonia bo bɨ̀ a Achaia aà, àjàŋə mə nɨ̀ nɨŋ ntɨɨ̀ ghuu a nu Nwì aa, a kɨ̀ mə̂ sɛɛnə ŋghɛ̀ɛ̀ a adɨgə tsɨ̀mə̀, maa ajàŋ, a tɨgə̀ m̀bə ayəfə yuu, kaa bìꞌì waꞌà nɨ̂ ànnû tsu bû ǹtswe a nswoŋə nloŋ ŋgaa yùù. ⁹Ǹloŋ mə bo bɨmbɔŋ bɨ swoŋə nɨ̂ ànnù ajàŋ yìi mə nɨ lɛ ŋkwɛrə yiꞌi aa, bo bɨ̀ àjàŋ yìi mə nɨ̀ lɛ mbəŋkə ghuu mmaꞌatə a mmii mɨ̀ŋkobə, ntɨgə mfaꞌa nɨ a mbo Nwìŋgɔ̀ŋ yìi mə à tswe ntɨ̀ɨ̀ ŋ̀kɨ mbə yî ànnù nɨ̂ŋkoŋ aà. ¹⁰Ŋ̀kɨɨ ntɨgə nyuꞌutə nɨ̂ Mû yì Yesu, mə tâ à lo a aburə mbu mbɨ̀ɨ̀, làꞌà yu wa yìi mə Nwì à lɛ mbɨ̀ɨ̀nsə̀ a nɨwo aà, m̀bə Yesu yìi mə a fiꞌisə nɨ̂ yiꞌinə̀ a mûm àlwintɔŋə Nwî yìi mə a ka yǐ zì aà.

¹Nɨ̀ zi tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀, bɨlɨ̂m biꞌi, mə ntswe yìi mə bìꞌì lɛ ntswe a tɨtɨ̀ɨ bù aa, kaa ɨ̀ lɛ ŋwaꞌà aa adàŋ dàŋə̀ tsyâ. ²Nɨ̀ zi mə mbɔŋ tâ bìꞌì ka nzi a mbo bù aa, boŋ bɨ̂ dɨ̀ mə ŋgɨꞌɨ a mbo bìꞌì ŋkɨ mbəgɨtə yiꞌi a Filipi. La nɨ̀ zi mə ka mə a lɛ mbə ma mùu ajàŋ aa, Nwì yìꞌì à lɛ mfa atàŋəntɨɨ a mbo bìꞌì mə bìꞌì kɛꞌɛnə ntoò Nwì yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya a mbo bù, ka mə bə̀ bî ghàꞌàtə̀ lɛ sɨ to nɨ mə tâ bìꞌì tsuu swoŋə aà. ³Ànnù yìi mə bìꞌi gaansə mɨtɨ̀ɨ̀ miꞌi a ŋghɨ̀rə mə tâ nɨ̀ zi aa, kaa a sɨ̀ aa a nɨ̂ àfansənnù kə̌ a nɨ̂ ànnù yìi mə kaa a sɨ̀ laa, kə̀ bə nɨ annǔ mbweꞌesə̀ tswê. ⁴Ǹtoo yì sɨgɨ̀nə̀ ma yû, Nwì à beentə mfa a mbo bìꞌi mə tâ bìꞌì ka nsɛɛnsə, kaa waꞌa ka nsɛɛnsə aa bə a ŋghɨrə mə tâ nû bə̀ ɨ̀ ka mbɔŋə, ntsyatə a ŋghɨ̀rə mə tâ Nwì à ka ndorɨtə, à nɨ tsiꞌì yù Nwì yìi mə à zi mɨ̂ntɨɨ̀ miꞌi aà. ⁵Nwì à nɨ̂ àyəfə̂ yiꞌi mə, nɨ̀ zi mə kaa bìꞌì lɛ sɨ waꞌà aa nɨ̀ghàà nɨ mbweꞌesə̀ nìi mə nɨ ka kɨ ghɨ̀rə̀ tâ bə̀ ka ndorɨtə aa, lɔ̀gə̀ m̀faꞌa nɨ nu. Kaa waꞌà kɨ̀ɨ̀ m̀faꞌa aa mbə̀rɨ̀sə̀ nyoŋə nɨ aa bə̂ àbìì yî tsu yìi mə a tswe ghu aà. ⁶Kaa bìꞌì lɛ sɨ waꞌà nɨ nɨ̀ghaꞌa a mbo bə̀ lɔɔ̀, a mbo bù kə̀ a mbo bə̀ bi mɔꞌɔ̀, ka mə bìꞌì lɛ ntswe nɨ̂ ŋ̀ka mbetə nɨ̂ àkwɛtə a mbo bù tsiꞌì tso ŋgǎŋntoo Kristo aà. ⁷Lâ bìꞌì lɛ sɨ bàŋnə̀ bɔnə nɨ nu bù tsiꞌǐ a ŋgɨ̌ŋ ŋgɨŋ ajàŋ yìi mə ndè mu a lèntə̀ nɨ̂ bɔɔ bìi mə a koꞌo aà. ⁸Tsǒ mə, ǹtɨɨ̀ yiꞌi ɨ lɛ sɨ yə̀ꞌə̀tə̀ nɨ a nyə bù aa, kaa bìꞌì lɛ ŋwaꞌa aa tsiꞌì nɨ̀ ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya a mbo zî, bìꞌì lɛ ŋkɨ mfa mɨbɨ̀ɨ̀ mɨ nû miꞌi a mbo bù ǹloŋ mə bìꞌì lɛ ŋkɔ̀ŋə̀ ghuu siꞌi siꞌi aà.

⁹Nɨ̀ bə waꞌatə sɨgɨ̀nə̀, a bɨlɨ̂m biꞌi, boŋ nɨ̀ zî àjàŋ yìi mə bìꞌì lɛ sɨ naŋsə mfaꞌa ŋkɨɨ nnwugɨnə aà, bìꞌì lɛ sɨ fàꞌà a siꞌinə bo bɨ̀ nɨ̀tugə̀ a nyə mə tâ nɨ̀ waꞌǎ ŋgɨꞌɨ ka nyə a jɛꞌɛ bìꞌì wa noò mə bìꞌì lɛ sɨ sɛ̀ɛ̀nsə̀ ǹtoò Nwì ya a tɨtɨ̀ɨ bù aà. ¹⁰Bù a bɔ̀ꞌɔ Nwì, nɨ̀ nɨ bɨ̀yəfə biꞌi mə àkòrə̀ nɨzì yiꞌi a lɛ nlaa, ntsinə kaa àlɔ̀ꞌɔ̀ yî tsu kaa a waꞌa a nɨ mɨ̀ghɨ̀rɨ̀nə̀ mɨ ɨnnù miꞌi a nsi bù bìi mə nɨ̀ lɛ mbii Kristo aa tswê; ¹¹nloŋ mə nɨ̀ zi mə bìꞌì lɛ nlɔgə̀ ghuu aa tsǒ mə tà à tswe nɨ bɔɔ̀ bi aa, bìꞌì lɛ sɨ dɨꞌɨtə nɨ̂ ghuu yî mɔ̀ꞌɔ yî mɔ̀ꞌɔ, ŋkɨɨ ndɨɨntə nɨ̂ ghuu, ¹²ŋkwantə̀ nɨ̂ ghuu mə tâ àkòrə̀ nɨzî yuu tâ à kuꞌunə tsǒ yi bə biì mə Nwì à twòŋə a mûn ànnù nɨfɔ̀ yi bo bɨ̀ a mum nɨ̀ghaꞌà ni aà.

¹³Ànnù yî mɔꞌɔ yìi bìꞌi fa nɨ mbɨꞌɨkə a mbo Nwì ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m aa a nɨ mə nòò yìi mə nɨ̀ lɛ nyuꞌu nɨghàà nɨ Nwî nya a mbo bìꞌì aa, nɨ̀ lɛ ŋkwɛrə ŋkɨ mbii, kaa nɨ̀ lɛ ŋwaꞌà bii aa tsiꞌì tsǒ nɨ̀ghàà nìi mə nɨ lo aa mbo bàmɨsɔ̀ŋ, nɨ̀ lɛ mbii aa tsiꞌì tsǒ nɨ̀ghàà nɨ Nwî yumbɔŋə̀, àa tsiꞌǐ ayoo yìi nɨ nɨ ghu aà, nɨ̀ghàà ma nû nìi mə nɨ fàꞌà a tɨtɨ̀ɨ bù bə̀ bìi mə bɨ bii Kristo, ŋ̀kwensə nɨ̂ ghuu aà. ¹⁴Ǹloŋ mə m̀bà bɨlɨ̂m bâ, nɨ̀ lɛ sɨ tɨgə ŋŋeꞌesə nɨ̂ ŋ̀ghòtə Nwî a njɨ̌m Kristo Yesu jìi mə ɨ tswe a Yudea aà; ŋ̀kɨɨ yə nɨ̂ ŋ̀gɨꞌɨ yìi mə bə̀ bɨ alaꞌà buu bɨ lɛ sɨ nɨŋə nɨ a nu bù aa, tsiꞌì a ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ a ajàŋ mə ndanwì jìi mə ɨ tswe a Yudea aa ɨ lɛ sɨ kɨɨ nyə nɨ̂ ŋ̀gɨꞌɨ a mbo baYuda aà; ¹⁵bo bìi mə bɨ lɛ zwitə Mmàꞌàmbi Yesu nɨ ŋgǎŋtoo Nwî, ŋkɨ mfurə yiꞌi bìꞌì fɛꞌɛkə̀, ŋ̀ghɨrə ntɔ̀ŋ Nwî ɨ naŋsə̀ ǹlwi aà. Bo nɨ̂ ŋ̀gàŋ kɨ̂bàà bə̂ bɨ̀tsɨ̀m. ¹⁶Bo lɛ sɨ, kɨ̀ŋə̀ nɨ mə tâ bìꞌì tsuu nɨ̂ ǹtoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ya a mbo batoo dàŋ ghɛ̀ɛ̀ tâ bo yuꞌu nyweenə. Bɨ lɛ ŋghɨ̀rə̀ ma mùu ajàŋ aa tâ ɨ̀bɨ̂ waa yìi mə bo lɛ sɨ ghɨ̀rə̀ nɨ a nsi miꞌi Nwì aa, tâ ɨ̀ luu. Lâ tsɨ̂tsɔ̀ŋ wâ àlwintɔŋə Nwîŋgɔ̀ŋ a zì mə̀ ŋ̀kwɛtə waa!

Àyə̀ꞌə̀tə̀ Paul a mbǔ nzǐ ŋghantə waa

¹⁷Lâ a ŋghɛ̀ɛ a mbo bìꞌì bɨlɨ̂m biꞌi, bìꞌinə̀ tswè mə a njii njii kaa waꞌà bù ǹyənə a nɨ mu àtɨɨ noò, ka mə a bə ma mùu ajàŋ aa, mɨ̀ntɨɨ miꞌi mɨ tswe bìꞌinə̀ ŋ̀gɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m, bìꞌì kɨɨ̀ ǹyəꞌətə ŋgansə nɨ mitɨ̀ɨ̂ miꞌi mə mbə bìꞌinə̀ bû ǹyənə. ¹⁸Bìꞌì lɛ sɨ nlɔ̀ɔ̀ a zǐ a mbɛ̀ɛ̀ bù, tsiꞌì mə̀bɔŋ, Paul, a ŋgaa jî ghàꞌàtə̀, lâ Satan a kɨ̂ŋə̀ nɨ̂ yiꞌi. ¹⁹Ayoo yìi mə mbə bìꞌì ka mbɛ, kə̀ nɨ̀dorə̂ niꞌi, kə̀ mɨ̀yàrɨ̀nə̀ mɨ ŋgùꞌù, mìi mə bìꞌì ka yǐ kɨ tswòŋə̀ nɨ̂ nû yìꞌì ghu a nsi miꞌi Kristo a noò yìi à ka yǐ nzì aa, à nɨ̂ àkə̀ aa ɛ? À laa waꞌà bu bə aa ɛ? ²⁰Ǹloŋ mə nɨ̀ laa mbə nɨ ghaꞌà niꞌi ŋkɨ mbə nɨdorə̂ niꞌi.

¹Ma mùu ajàŋ, tsǒ mə kaa bìꞌi lɛ ŋwaꞌà bù nzi ajàŋ yìi mə mbə bìꞌì tswa mɨ̀ntɨɨ̀ miꞌi aa, bìꞌì lɛ ntɨgə mbii mə bìꞌì ka tɨgə tswe a alaꞌa Athens, ²ɨ bàŋnə tɨgə too Timoti yìi mə à lɛ mbə mumaà yìꞌì, ŋ̀kɨ mbə ŋgàŋàfàꞌa Nwì ǹloŋ ntoò Kristo yî ǹsɨgɨ̀nə̀ aa mə tâ à zi ŋkwɛtə ghuu a ŋghɨ̀rə mə tâ àbìintɨɨ̀ yuu tâ à ka ŋkwe ³ta tâ ŋù nɨ̀ bù tâ tsee lǒ kɨ tsɨ̀gɨnə nloŋ ŋgɨꞌɨ yìi mə nɨ yə aà. Nɨ̀ laa ntɛꞌɛ nzi mə bìꞌinə̀ tswe nɨ̀ ŋ̀ka nyə ŋgɨꞌɨ̀.

⁴Nɨ̀ kɨ ŋwaꞌatə mə nòò wa mə bìꞌì lɛ ntswe biꞌinə̀ laa, bìꞌì lɛ mbaa nswoŋ a mbo bù mə, bìꞌìnə̀ tswe nɨ̀ yǐ ŋka nyə ŋgɨꞌɨ̀; tsiꞌì fàa ajàŋ mə a fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ nɨ̀ kɨ̂ ǹyə aà. ⁵Ma mùu ajàŋ, tsǒ mə kaa mə̀ lɛ ŋwaꞌà zi ajàŋ yìi mə mbə mə̀ bû ǹtswa ntɨɨ̀ gha aa, mə̀ lɛ ntɨgə ntoo ŋkɨ̀ɨ̀ a mbetə tǎ zi a ajàŋ yìi àbìintɨɨ̀ yuu a bə aà, ǹloŋ mə mə̀ lɛ sɨ bɔꞌɔ mə mbə akwàꞌànə̀ a lô ŋ̀kwàꞌànə̀ ghuu nɨ̀ wô, tâ àfàꞌâ yiꞌi à tsya adàŋə̀ daŋə̀.

⁶Tsɨ̂tsɔ̀ŋ mə Timoti à bù mə̂ ǹlo a mbɛ̀ɛ bù m̀bɨɨ nɨ̂ ŋ̀kɨ̀ɨ̀ yî sɨgɨ̀nə̀ nloŋ àbìintɨɨ̀ yuu bo bɨ̀ àkɔ̀ŋnə̀ yìi mə nɨ̀ tswe nɨ yu aa, ŋkɨ ŋkɛꞌɛnə mə nɨ waꞌatə nɨ̂ yiꞌi nɨ̂ ǹtɨɨ yì sɨgɨ̀nə̀, a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m, ŋkɨɨ nyəꞌətə nɨ mə boŋ nɨ̀ yə yiꞌi aa, tsiꞌǐ ajàŋ yìi mə bìꞌì kɨɨ nyəꞌətə nɨ a nyə bù aà, ⁷ma mùu ajàŋ, bɨlɨ̂m mbâ, ka mə bɨ nɨŋ nɨ̂ m̀buu ŋ̀gɨꞌɨ tsɨ̀m a nu bìꞌì, bìꞌì kɨɨ̀ ǹyuꞌu nɨ̂ ǹyaŋə aa, ànnǔ abìintɨɨ yìi mə nɨ̀ tswe nɨ yuu aa, a bɔrɨsə nɨ mɨ̀ntɨ̀ɨ miꞌi. ⁸Tsɨ̂tsɔ̀ŋ bìꞌì ka naŋsə tswe bɨtɨ̀ɨ̀, mə mbə nɨ̀ kɨ ntəə ntɨɨ a mûm M̀màꞌàmbî.

⁹Ǹloŋ mə mbə bìꞌì naŋsə̀ mfa mbɨꞌɨkə a mbo Nwì aa mə akə nloŋ ghuu, nloŋ nɨdorə nìi mə bìꞌì tswe nɨ nu a nsi miꞌi Nwì ǹloŋ ŋgaa yùù aa ɛ? ¹⁰Bìꞌi tsàꞌàtə̀ nɨ̂ Nwî nɨ̂ ǹtɨɨ̀ yiꞌi tsɨ̀m a asìꞌìnə̀ bo bɨ̀ nɨ̂tugə, mə mbə biꞌinə̀ yǐ mbu nyənə, nɨ mɨnsi, ɨ fa ayoo yìi mə mbə tɛꞌɛ̀ m̀burə̀ ka kɨ boŋə a nɨ̂ àbìintɨɨ̀ yuu aà.

¹¹Tsɨ̂tsɔ̀ŋ tâ Nwìŋgɔ̀ŋ Taà yiꞌinə̀ yumbɔŋ, nɨ Mmaꞌambî yiꞌinə̀, Yesu, tâ à tsyasə yiꞌi tâ bìꞌì zi a mbo bù; ¹²tâ Ŋ̀gàŋmàꞌa yiꞌinə̀ tâ à kɨ ŋkuꞌusə akɔ̀ŋnə̀ yìi mə nɨ̀ tswe nɨ yu, ŋ̀kɔŋnə nɨ̂ ghuu bù bu nɨ bù, ŋ̀kɨɨ ŋkɔŋə nɨ̂ bə̂ bɨ̀tsɨ̀m aà, tsiꞌǐ ajàŋ yìi mə bìꞌì kɨɨ ŋkɔŋə nɨ̂ ghuu aà. ¹³Ma mùu ajàŋ, tâ à ghɨrə tâ mɨ̀ntɨɨ̀ muu mɨ̀ laa, ntsuu nɨ̂ àlɔ̀ꞌɔ̀ lǒ tswe a nsi miꞌi Nwìŋgɔ̀ŋ Taà yìꞌinə̀, fyâ noò yìi mə Ŋ̀gàŋmàꞌa yiꞌinə̀ Yesu à ka yǐ zì bo bɨ̀ bə̀ bɨ Nwî bɨtsɨ̀mə̀ aà.

Ǹtswêntɨ̀ɨ̀ yìi mə a ghɨ̀rə̀ Nwìŋgɔ̀ŋ a dorɨtə̀ aà

¹A nlwìꞌìsə mbǎ bɔɔ bɨ maà, bìꞌi dɨꞌɨtə nɨ̂ ghuu ŋkɨɨ mbuꞌu nɨ̂ m̀bo a mbo bù nɨ̂ Ɨ̀kǔm Mmàꞌàmbî Yesu mə, ajaŋ mə nɨ lɛ nyəgə a mbo bìꞌì aà, a kuꞌunə ŋka ntswe ntswêntɨ̀ɨ̀ yùù nɨ mânjì yìi mə a ghɨ̀rə Nwì a dorɨtə̀, yìi mə nɨ̀ kɨ̀ mə̂ ǹlɔgɨ̀nə̀ ŋka ntswe aa, nɨ̀ ghɛɛ nɨ̂ m̀bìì tsiꞌì maa ajàŋ. ²Ǹloŋ mə nɨ̀ kɨ nzi ndɨꞌɨ jya jìi mə bìꞌì lɛ mfa a mbo bù, a ajàŋ yìi mə Mmàꞌàmbî Yesu à lɛ nswoŋ aà. ³Ànnù yìi mə Nwì a lɔ̀ɔ̀ aa, a nɨ aa mə tâ nɨ̀ laa mmaŋsə, mə tâ nɨ tsuu kɨ tsùùrə̀. ⁴Tâ ŋù yî mɔꞌɔ, yî mɔ̀ꞌɔ à ka nyɔꞌɔ ŋgwɛ̂ yì a nɨ mânjì yìi mə à laa ŋkɨ ŋghɨrə mə mbə bɨ ghaꞌaə yi. ⁵Kaa waꞌà ka nyɔꞌɔ aa bə nɨ mânjì àghə̀ꞌə̀nə̀ bâŋgyɛ̀, ŋ̀ka nloo bə̂, tsǒ bə̀ bɨ ɨ̀too jìi mə ɨ sɨ̀ Nwî zi aà. ⁶Tâ ŋù tsù à tsuu ŋkòbə annù a nu mu maà yì lǒ jɨtə a nɨ ànnù ma yû, ǹloŋ mə Mmàꞌambi a nɨŋ ɨsaꞌa a nu bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ ghɨ̀rə ɨjǎŋ ɨfǎnsənnù ma jû aà, tsiꞌì àjàŋ mə bìꞌì lɛɛ̀ ǹtɛꞌɛ foo ŋwàꞌàsə̀ ghuu ghu aà.

⁷Ǹloŋ mə kaa Nwì à lɛ ŋwaꞌà yiꞌinə̀ twoŋə aa mə tâ bìꞌinə̀ ka ghɨrə aa ànnǔ nsɨŋə, à lɛ mbàŋnə̀ ǹtwoŋə yiꞌinə̀ aa mə tâ bìꞌinə̀ ka ŋghɨrə aa ɨ̀nnù jìi mə ɨ laa aà. ⁸Ma mùu ajàŋ, ŋù yìi mə a tsaꞌa ma yû ànnù aa, kaa sɨ aa ŋùmɨ̀sɔ̀ŋ tsaꞌa, a tsaꞌa aa Nwì yìi mə a fa nɨ̂ Àzwì yi yî làà ya a mbo bù aà.

⁹A ŋghɛ̀ɛ nɨ̂ ànnǔ a ŋka ŋkɔ̀ŋnə̀ ghuu bu nɨ bù tsǒ bɔɔ bɨ ma, kaa mbə bìꞌì waꞌà bù ka ŋwaꞌanə nloŋ ma yaà ànnù, ǹloŋ mə Nwì yumbɔ̀ŋ à dɨ̀ꞌɨ̀ mə̂, a mbo bù mə tâ nɨ̀ ka ŋkɔŋnə ghuu bu nɨ bù.

¹⁰A kɨ̂ m̀bə annù nɨ̂ŋkoŋ mə nɨ kɔ̌ŋ bɨlɨ̂m buu bɨtsɨ̀m bìi bɨ tswe a mbùꞌu Macedonia bù laà. Lâ bìꞌi buꞌù nɨ̂ m̀bo a mbo bù, bɨlɨ̂m biꞌi, mə tâ nɨ̀ bu nnaŋsə ŋkɔŋə waa ŋghɛɛ nɨ̂ m̀bìì.

¹¹Ŋka ŋgaansə adaꞌâ yuu a ntswe nɨ̀ m̀bɔɔnə, tâ ŋù yì mɔꞌɔ, yî mɔꞌɔ ka ntɛꞌɛ atû yi tsiꞌì nɨ̂ à yii annù, ŋkɨɨ ŋka mfaꞌa nɨ̂ m̀bô muu, a ajaŋ mə bìꞌi lɛ ndɨꞌɨtə ghuu aa; ¹²mə tâ bə̀ bìi mə bɨ burə tɨ̀ Nwî bii aa, tâ bɨ ka mbɔꞌɔ ghuu, tâ ŋù nɨbù tsee bə̂ a ŋù dàŋ kɨ yuꞌutə nɨ̂ ǹjoo jìi mə a lɔ̀ɔ̀ aà.

Nòò ǹzî M̀màꞌàmbî

¹³Kaa bìꞌì sɨ lɔ̀ɔ̀ mə tâ nɨ̀ tswe a mûm ɨ̀tugə, a bɨlɨ̂m biꞌi, nloŋ annù bə̀ bìi bɨ kwòkə̀ mə̂ aà, mə tâ nɨ̀ tsuu ɨ kɨ jəŋnə, tsiꞌì tsǒ bə̀ bìi mə kaa bɨ sɨ annû tsu bu mbɛ aà. ¹⁴Ǹloŋ mə, tsǒ mə bìꞌinə̀ bii mə Yesu à lɛ ŋkwo mbu mbɨ̀ɨ̀nə̀ nɨ wo aa, bìꞌinə kɨ nzi mə tsiꞌì maa ajàŋ yìi mə, ǹtsya a njɨ̌m Yesu, Nwì à ka yǐ ghɨ̀rə tâ bə̀ bìi mə bɨ kwòkə̀ mə̂ aa tâ bo bu mbɨ̀ɨ̀ fu bo bɨ̀ Yesu. ¹⁵Bìꞌì kɛ̀ꞌɛ̀nə̀ nɨ ma yû ànnù ǹyoŋə aa nɨ nɨ̀ghàà nɨ Mmàꞌàmbi, mə bìꞌinə̀ bìi mə bìꞌinə̀ tswe bɨ tɨ̀ɨ̀ aa, ɨ yǐ burə ɨ yweꞌe wa noò mə Mmàꞌàmbi à ka yǐ zì aa, kaa bìꞌinə̀ ka yǐ waꞌà a mbii bə̀ bìi mə bɨ lɛɛ̀ ŋ̀kwokə aa tsyà, ŋ̀kàŋ kaa a ka yǐ waꞌǎ maa ajaŋ bə̂.

¹⁶Ǹloŋ mə Mmàꞌàmbi yumbɔŋ à ka yǐ lo a aburə ɨ sɨgə, ɨ ghàà nɨ̂ ǹjì yî ntɨ̀ɨ̀, a ajàŋ mə ǹdɨ̀ɨ̂ baangel wa à ka yǐ tɔŋnə ntwoŋ aa, tâ ǹtàŋ Nwì tâ ɨ̀ kɨ ŋghaa. Tâ bə̀ bìi mə bɨ lɛɛ̀ ŋ̀kwokə a mum Kristo aa tâ bo foo mbɨ̀ɨ̀nə̀; ¹⁷tâ bìꞌinə̀ bìi mə bɨ burə bɨtɨ̀ɨ̀ aa, làꞌà biꞌinə̀ bya mə bìꞌinə̀ burə a njɨ̀m aa, tâ bɨ̀ tɨgə nlɔgə yiꞌinə̀ nɨ̀bò bɨtsɨ̀m ŋkɔꞌɔ nɨ bu a mûm m̀bàꞌà a mbòo Mmàꞌàmbi a ndəŋ; maa ajaŋ tâ bìꞌinə̀ tɨgə ntswe biꞌinə̀ bɨ̀ M̀màꞌàmbi a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀mə̀. ¹⁸Ma mùu ajàŋ nɨ̀ tɨgə ŋka nləꞌətə mɨ̂ntɨɨ̀ muu bu nɨ bù nɨ nɨ̀ghàà ma nû.

Nɨ̀ taŋtə a ŋkwɛrə Mmàꞌàmbi a noò yìi mə à ka yǐ bǔ bɨ̀ɨ̀ aà

¹Lâ bɨ̀lɨ̂m bâ, a ŋghɛ̀ɛ nɨ̂ ǹjwi kə̀ nòò yìi mə ma jû ɨ̀nnù ka yǐ fɛ̀ꞌɛ̀ ghu aa, kaa bìꞌì ka waꞌà bù ŋ̀ka ŋghɛnsə noò a ŋŋwàꞌànə a mbo bù. ²Bù bɨ̂mbɔŋ nɨ̀ zi sɨgɨ̀nə̀ mə njwî M̀màꞌàmbi ya ɨ̀ ka yǐ zì aa tsiꞌì tsǒ ǹyə̀rə a wìꞌìkə̀ ǹzi nɨ̂tugə aà. ³Wâ nòò mə bə̀ swoŋə nɨ mə “Bìꞌì tswe nɨ̀ m̀bɔɔnə̀ kaa waꞌà nɨ̀ ànnù tsu bɔ̀ꞌɔ̀” aa, a naa tsiꞌǐ maa nòò mə ŋgɨꞌɨ ɨ ka bàŋnə̀ wìꞌìkə̀ fɛ̀ꞌɛ ɨ kuu a nu bo, a ŋgɨ̌ŋ ŋgɨ̀ŋ a ajàŋ yìi mə màŋgyɛ̀ yìi mə à tsɨ̀gə mu a wìꞌìkə̀ ǹyuꞌu nɨ̂ ǹyàŋə aà. Maa noò, àdɨ̀gə a ŋkhə̌ ŋghɛ̀ɛ̀ ghu kaa a waꞌà bə̂. ⁴Lâ bɨ̀lɨ̂m bâ, kaa bù bɨ̂mbɔŋ nɨ̀ sɨ̀ aa mûm ɨ̀tugə tswê mə tâ ǹjwi mà ya ɨ̀ zi ŋwìꞌìkə̀ m̀funə ghuu tsǒ ǹyə̀rə̂. ⁵Ǹloŋ mə nɨ̀ laa mə mbə bɔɔ ŋkàꞌà, m̀bə bɔɔ bɨ mfuꞌu àbɛ̀ɛ̀; kaa bìꞌinə̀ laa waꞌà bɔɔ bɨ ɨtugə bo bǐ mfii ɨ̀dɨ̀gə̀ bə̂. ⁶Maa ajàŋ bìꞌinə̀ tsuu nɔ̀ŋ ɨ kɨ bwiiŋkə, ajàŋ yìi mə àbùgə̀ bə̂ a ghɨ̀rə̀ aa, a baŋnə ŋkùꞌùnə̀ mə tâ bìꞌinə̀ tswe nɨkərə̀, ǹtswe nɨ̂ àlàa atû. ⁷Ǹloŋ mə bə̀ bìi mə bɨ bwii fɨlo aa, bɨ bwii aa nɨ̀tugə̀, bə̀ bìi mə bɨ mbaanə mɨlùꞌù aa bɨ kɨɨ̀ m̀baanə aa nɨ̀tugə̀. ⁸Lâ m̀bə yìi mə bìꞌinə̀ nɨ bə̂ bɨ mfuꞌu àbɛ̀ɛ̀ aa, a kuꞌunə tâ bìꞌinə̀ yə mə bìꞌinə̀ tswe nɨ̂ àlaa atû. Bìꞌinə̀ wɛꞌɛ atsə̀ꞌə ntsò yî nɨgò yìi mə à nɨ bìintɨɨ bô àkɔ̀ŋnə̀ aà, ŋ̀kɨ nso atsə̀ꞌə atu ntsò yìi mə à nɨ ajàŋ yìi mə bìꞌinə̀ bɛ nɨ̂ ɨ̀loŋ̀ aà. ⁹Ǹloŋ mə kaa Nwìŋgɔ̀ŋ kaa à lɛ ŋwaꞌà yiꞌinə̀ kaꞌa aa mə tâ bìꞌinə̀ yǐ nyə ŋgɨꞌɨ nyoŋ aa a njɨm alwintɔŋə yi, à lɛ mbàŋnə̀ ǹtaŋtə aa mə tâ bìꞌinə̀ tswe nɨ̂ ɨ̀lòŋ yìi mə ɨ lwiꞌi nɨ̂koŋ, yìi mə bìꞌinə̀ kwɛrə ntsya aa a njɨ̌m Mmàꞌàmbi yiꞌinə̀ Yesu Kristo aà. ¹⁰M̀màꞌàmbî Yesu Kristo wa yìi mə à lɛ ŋkwo nloŋ ŋkwitû yiꞌinə̀ aa, mə kə̀ bìꞌinə̀ tswê bɨ̀tɨ̀ɨ̀ kə̀ bìꞌinə̀ kwo kwo, boŋ bìꞌinə̀ tswe bìꞌinə̀ nɨ̀ yù. ¹¹Ma mùu ajàŋ a kuꞌunə mə tâ bìꞌinə̀ ka ndɨɨntə yiꞌinə̀ biꞌinə̀ nɨ bìꞌinə̀ ta kɨ kwɛtə a yiꞌinə̀ a ŋkwê, tsiꞌì àjàŋ yìi mə nɨ̀ tɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ ǹlɔgɨnə a ŋghɨ̀rə aà.

Àdɨꞌɨtə̀ bo bɨ̀ àtsàꞌàtə̀ yi nlwìꞌìnjɨ̀m

¹²Bɨ̀lɨ̂m biꞌi, bìꞌi dɨꞌɨtə nɨ̂ ghuu mə, nɨ̀ ka mbɔꞌɔtə bə̂ bìi mə bɨ nwùgɨ̀nə̀ a tɨtɨ̀ɨ bù aa, bìi mə Mmàꞌambi à lə̀ə mə tâ bɨ̀ ka nlentə ŋkɨɨ ndɨꞌɨtə nɨ̂ ghuu aà. ¹³Nɨ̀ ka naŋsə ŋkɔŋə ŋkɨɨ ŋŋɛntə nɨ̂ waa a ndəŋ nloŋ ɨfàꞌà yìi mə bo fàꞌà aa. Nɨ̀ tɨgə ntswe nɨ̂ m̀bɔɔnə̀ a tɨtɨ̀ɨ bù nɨ bù.

¹⁴Bìꞌì ghɛɛ nɨ̂ m̀bìì ǹtsaꞌasə nɨ̂ ghuu bɨlɨ̂m biꞌi, mə tâ nɨ̀ ka ndɨꞌɨtə bɨ̂bwɛ̀rə̂, ŋ̀ka ndɨɨntə bə̀ bìi mə mɨ̀ntɨɨ̀ myaa mɨ bɔrə aà, ŋ̀ka ŋkwɛtə nɨ̂ bə̀ bìi mə bɨ bɔrə a mûm Àzwi aa, ŋ̀kɨ nzi ajàŋ yìi mə nɨ̀ ka tswa bə̀ bɨtsɨ̀m nɨ̂ àtàŋəntɨɨ̀ aà. ¹⁵Nɨ̀ yə mə kaa nɨ̀ sɨ annù yî bɨ a atû ànnù yî bɨ kwiꞌinə, m̀baŋnə yə mə nɨ ghɨ̀rə ɨbɔ̀ŋ a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m a nu bù yî mɔꞌɔ yî mɔ̀ꞌɔ, bo bɨ̀ a nu bə̀ bɨ̀tsɨ̀mə̀. ¹⁶Nɨ̀ ka ndorɨtə a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m. ¹⁷Nɨ̀ ka ntsaꞌatə nɨ̂ Nwì a ŋgɔ̀ŋ bɨ̀nòò bɨtsɨ̀m ǹtsuu kɨ kaa. ¹⁸Nɨ̀ ka mfa mbɨꞌɨkə a mbo Nwì nɨ̂ ŋ̀gɔ̌ŋ ɨ̀nnǔ tsɨ̀m jìi mə ɨ tsiꞌi nɨ̂ ghuu aà; ǹloŋ mə à nɨ ànnù yìi mə Nwì a lɔ̀ɔ̀, yìi mə à fàꞌà mə a mbo bu ǹtsya a njɨ̌m Yesu Kristo aà. ¹⁹Nɨ̀ tsuu mɔꞌɔ Azwì Nwì kɨ bwɛtə bə̂. ²⁰Nɨ tsuu nɨghàà nìi mə ntoò Àzwì Nwì a ŋ̀kɛ̀ꞌɛ̀nə a mbo bù aa kɨtsaꞌa. ²¹Nɨ̀ ka ŋkwaꞌanə ɨnnù tsɨ̀m; ŋ̀ka ntswa nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə ɨ kuꞌunə aa ntugɨtə. ²²Nɨ̀ ka ntsuꞌuə nɨ̂ ɨ̀bəŋ ɨnnù jî bɨ̂ tsɨ̀mə̀. ²³Nwìŋgɔ̀ŋ yìi mə a fa mbɔɔnə aa à ka siꞌi ghuu tâ nɨ̀ laa mmaŋsə; ɨ lə̀ə àzwì yuu, nɨ mɨ̀ntɨɨ̀ muu, nɨ mɨ̀bɨ̀ɨ̀ mɨ nû muu, tâ mɨ̀ bɔŋ, kaa waꞌà nɨ̂ àlɔ̀ꞌɔ̀ tswê wâ noò mə Mmàꞌàmbî yiꞌinə Yesu Krito à ka yǐ bǔ bɨ̀ɨ̀ aà. ²⁴Yu wa mə à twòŋə ghuu aa, a lə̀ə ŋkàꞌâ yì, à ka kɨɨ yə mə yu ghɨrə nɨ̀ laa màŋsə̀ ma lâ.

²⁵Bɨ̀lɨ̂m biꞌi, nɨ̀ ka ntsaꞌatə nɨ̂ Nwî a atu bìꞌì.

²⁶Nɨ̀ tsaꞌatə bɨlɨ̂m biꞌinə̀, ǹnɔŋə nɨ̂ mɨ̀ghəgə̀ myaa nɨ̂ àkɔ̀ŋnə̀ Nwî.

²⁷Mə̀ dɨ̀ꞌɨ̀tə ghuu nɨ̂ ɨ̀kǔm Mmàꞌàmbi mə tâ nɨ̀ twoŋə aŋwàꞌànə̀ yû a mbo bɨ̀lɨ̂m biꞌinə̀ bɨtsɨ̀mə̀.

²⁸Tâ ɨ̀bɔ̌ŋ Mmàꞌàmbî yiꞌinə̀, Kristo Yesu, ɨ̀ lwiꞌi a mbo bù.