Luka

Laja Laka Ma

LUKA

Kugu

¹Kina kɔzɔ ame ya ma konzi mɔtɔ ga kiyɔzɔ ꞌdeni tugu wa ame ga koꞌdɔ rönnï mï löŋgö ze bine ne tara ²ame ŋgï ꞌdeni kɔzɔ ma lïjë bɔ koꞌja mo ti kömönnï di bi tisaki mo ga kari kuwöwö ꞌdeni kïyëtï zize ne. ³Kina kɔzɔ ame moloma ꞌdeni mɔlo rɔ tinyeli mo pili rɔ gɔmo ne, moŋgɔ ma laka mo na ꞌdeni gbï zö ꞌdɔ tugu mo miyija gɔmo zïyï, Tewopilo turu löbu, ⁴ꞌdɔ kiꞌdi kikali wa naga nima kiyandi yi timo ne na rɔ ma laka.

Lende ꞌBa Töyö Yowani Bɔ Bapatisi

⁵Mï kada nima Erode këdï rɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi ne, bɔ mɔtɔ, möyï mo rɔ Zakariya, rɔ bɔ akumu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï yayi. Bo di mï löŋgö bɔ akumu ame ga rɔ dɔtumu ꞌba Abiya ne. Kina ꞌja abo Alizebete gbï di mï kupö Arona. ⁶Lïjë kpaki rïyö rɔ bɔ lende laka kɔmɔ Bɔkoꞌba. Köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba pili lïjë oꞌdɔ ꞌdeni koꞌbaꞌba dɔ ꞌbö mo. ⁷Tine lïjë inza ti kole, römöyï Alizebete ɔrɔ ꞌdeni rɔ kɔtɔ. Kina lïjë kpaki rïyö öndë ga ꞌdeni ŋgï sowa.

⁸Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kada ame ndɔbɔ ꞌba toŋma akumu kilaꞌba zi tumu ma ꞌba Zakariya ni ne tine ⁹bo na koza bo ŋgï gɔ dölëtï ꞌbënnï ꞌba bɔ akumu tari mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba toŋma akato kele.

¹⁰Tine ɔdɔ kada ꞌba toŋma mo kömö ꞌdeni bɔ mötu ma laki pili otɔŋi ꞌbënnï rönnï ŋgï yaga yayi bi mötu. ¹¹Kina malayika ꞌba Bɔkoꞌba kɔdɔ ŋgï zi bo di rö yayi kɔrɔ ŋgila bi ꞌba toŋma akato kele nima dɔ kapa mo ma dörï. ¹²Kina ɔdɔ bo koꞌja malayika nima ꞌdeni tara tine ënyï koꞌde tikere ŋgï mï bo. ¹³Tine malayika nima ënyï kiya zi bo, iya te, “Zakariya, kinza kere dë, akititi ꞌbï Bɔkoꞌba uwö ꞌdeni. ꞌJa ꞌbï Alizebete ti köyö kole zïyï, ꞌdɔ kiꞌdi möyï mo rɔ Yowani. ¹⁴Ti këddï ŋgï ꞌdeni ti mï këyï ti lɔŋɔ ma mbëmbë. Kina ma konzi mɔtɔ ga ti këdï ꞌdeni gbï rɔ lɔŋɔ gɔ töyö bo. ¹⁵Bo ti këdï rɔ löbu ma dɔ kiteli di kɔmɔ Bɔkoꞌba. A mɔtɔ rɔ layi ala a ma kata naga inza kudö kpa bo. Bo ti këdï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka mɔlo di bi töyö bo. ¹⁶Bo ti koꞌde bilaka ꞌba Yisarele ma konzi ꞌdeni ŋgï kileki kako zi ŋere Bɔkoꞌba ꞌbënnï. ¹⁷Bo ti kari dɔgba kɔmɔ ŋere ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka kɔzɔ ꞌba Eliya, tileki dökïꞌdï ꞌbu ni todɔꞌbɔ mo kɔtɔ ti kole, ma kinza kuwö dɔ Bɔkoꞌba naga tuyï dökïꞌdï mo këdï rɔ bɔ lende laka, tileŋo lïjë ame ga rɔ ꞌba ŋere ne ndö koda dɔ bo.”

¹⁸Tine Zakariya ënyï kileki zi malayika nima, iya te, “Ti mikali tondo? Ma na me ꞌdeni rɔ ma köndë kina ꞌja ma gbï öndë ꞌdeni sowa.”

¹⁹Malayika nima iya te, “Ma na rɔ Gabërëlë. Ma na rɔ bɔ tɔrɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba, kina me koja ma zïyï ti laja laka nime. ²⁰Lende nime ti koꞌdɔ rönï ŋgï ko tara mï kada mo yayi, ne kina me kilagi tiꞌdi döyï gɔmo, kpëyï ti kudödu rönï teyi koloma tara kinza kilende dë ŋbö kömö mï kada mo ame këdï koꞌdɔ rönï yïmo ne.”

²¹Tine bɔ mötu ma laki ëdï ꞌbënnï kolɔꞌbɔ yaga yayi toda Zakariya ti meri, iya te, “Waꞌdi ga na koꞌdɔ rönï ꞌdeni zi bo di rö yayi kiꞌdi bo kigabi kulöwö te?”

²²Kina ɔdɔ bo kɔdɔ yaga tine bo ilende dë kpe gönnï. Kina lïjë kikali ŋgï bo oꞌja bikoro tɔ ne ꞌdeni di mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yayi. Römöyï bo oloma ŋgï rɔ tilende zïnnï ti közï bo, kpa bo ilende dë kpe.

²³Kina ɔdɔ dɔ töꞌdö ꞌba ndɔbɔ abo kote rönï ꞌdeni tine bo ileki ŋgï kari liŋɔ abo. ²⁴Di pötö mo yɔ na ꞌja abo Alizebete kɔmɔ ŋgï. Tine lɔko öꞌbö tusu dönï rö ŋbö nyepe muyï. Lɔko oloma tiya mo te, ²⁵“Bɔkoꞌba na koꞌdɔ wa nime ꞌdeni zö. Leꞌjete bo ileme mï koŋmi abo ꞌdeni zö bo kombi rɔ kaya tönë ꞌdeni yaga di dɔma gɔ dɔma këdï ti rɔ ma kïtëwu mï löŋgö lëpï ma ga.”

Lende ꞌBa Töyö Yësu

²⁶Mï modɔɔkɔtɔ ꞌba nyepe ma di pötö tɔmɔ ꞌba Alizebete na Bɔkoꞌba koja malayika Gabërëlë ŋgï kari Nazareta gawo mɔtɔ ꞌba mï Galilaya. ²⁷Oja bo kari zi nyiti mɔtɔ yayi möyï mo rɔ Mariya. Nyiti nime bɔ mɔtɔ rɔ Yesepa di mï kupö Dawidi na kïlïbö ꞌdeni ꞌdɔ togbe mo rɔ ꞌja. ²⁸Malayika nima ari kömö kiya zïnï, iya te, “Mötö zïyï nï ame ꞌdeni ti lende këyï ne. Bɔkoꞌba ëdï tïyï.”

²⁹Lende nime oꞌde tikere ŋgï zi Mariya, lɔko iya te, “Lende waꞌdi ga na te?”

³⁰Tine malayika ilende zïnï, iya te, “Mariya, kinza kere dë. Mï Bɔkoꞌba oŋmi ꞌdeni röyï. ³¹Ti kɔmɔ köyö kole bɔtɔni, kina ti kiꞌdi möyï mo rɔ Yësu. ³²Bo ti këdï rɔ löbu kina ti kïdëkï bo rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli. Ŋere Bɔkoꞌba ti kiꞌdi közï kakpa ꞌba ꞌbu bo löbu Dawidi ꞌdeni ŋgï zi bo. ³³Kina bo ti köꞌbö rɔ bɔ dɔ kupö Yakoba rɔ ŋburuŋburu. Ŋere löbu abo ote rönï dë.”

³⁴Mariya ënyï kileki zi malayika nima, iya te, “A mo nime ꞌdɔ këdï tondo, ma ama ga mikali bɔtɔni dë ne?”

³⁵Malayika nima iya te, “Nyï Kɔtɔ Laka ti kako döyï kina tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba ame rɔ dɔ kiteli ne ti kutuꞌbö yi ꞌdeni ŋgï. Kina kole kɔtɔ laka nime këdï köyö ne ti kïdëkï ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. ³⁶Oŋgɔ Alizebete ꞌja löbu köndë wado ꞌbï tönë bilaka kiya lɔko rɔ kɔtɔ ne te, ëdï ꞌdeni ti nyepe modɔɔkɔtɔ rɔ ma kɔmɔ ꞌdɔ köyö kole. ³⁷Römöyï a mɔtɔ inza ame toꞌdɔ mo konya dɔ Bɔkoꞌba.”

³⁸Mariya ileki dɔmo, iya te, “Ma a ꞌba közï Bɔkoꞌba na. Koꞌdɔ rönï ŋgï zö kɔzɔ a nima kiya ne.”

Kina malayika nima kënyï ŋgï kari di ŋgila nï yayi.

Mariya Ari Zi Alizebete

³⁹Welo di pötö mo na Mariya kënyï ŋgï kari mï gawo mɔtɔ mï dɔyayi kuruŋgu ꞌba Yudayi. ⁴⁰Lɔko ari kömö liŋɔ ꞌba Zakariya yayi kumötö Alizebete. ⁴¹Kina ɔdɔ Alizebete kuwö akumötö ꞌba Mariya tine kole okpe rönï ŋgï di mïnï. Alizebete ŋgï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka, ⁴²kina lɔko kapi ŋgï rɔ ma kembe, iya te, “Nï na rɔ ꞌja ame ti yëyï laka ꞌba Bɔkoꞌba di mï löŋgö ꞌja ma laki pili. Kina kole nima këdï köyö ne ti këdï ŋgï ti yëyï laka. ⁴³Ne omaꞌjo ma ka le gɔ waꞌdi kiꞌdi ma ꞌba ŋere ma kako toŋgɔ ma? ⁴⁴Römöyï tuwö ame muwö mötö koꞌdɔ ꞌbï yɔ na kole kokpe rönï ŋgï di yïmö rɔ lɔŋɔ. ⁴⁵Nï ame kiꞌdi döyï gɔ lende ma Bɔkoꞌba kiya zïyï koꞌdɔ rönï ŋgï tara ne, nï na ti yëyï.”

Ŋgala ꞌBa Mariya

⁴⁶Mariya iya te,

“Dökïꞌdï ma ïlëlu ŋere Bɔkoꞌba,

⁴⁷kina dïdï ma iliya ŋgï römöyï Bɔkoꞌba ɔmɔ ma ꞌdeni.

⁴⁸Bo oꞌba ŋalo ma,

ma bɔ laja wötï rɔ lisa abo nime ꞌdeni.

Di mï tɔne nduwë kari dɔgba

bilaka pili ti kïdëkï ma rɔ lɔko ame ti yëyï ne.

⁴⁹Römöyï Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli oꞌdɔ lende löbu ꞌdeni zö.

Möyï bo na kɔtɔ laka.

⁵⁰Mï koŋmi abo itaꞌba ꞌdeni

koloma ti dɔ kupö ame ga pili kere bo ne nduwë rɔ ma kolɔlɔ.

⁵¹Ti tigɔ abo na me bo kileme ndɔbɔ dɔ kiteli abo nime ꞌdeni.

Bo ïyëyï mï bɔ dɔ kombi ni ꞌdeni kitaꞌba rɔ kɔtɔkɔtɔ.

⁵²Bo ogba ŋere ni ꞌdeni yaga di dɔ kïtï,

tine bo ombi ya ma wötï rɔ lisa naga ꞌdeni tɔrɔ.

⁵³Bo iꞌdi tëkpë ma laka ꞌdeni zi bɔ ꞌbö ni,

tine bo oga bɔ wa ni ꞌdeni kari rɔ közï sari.

^54-55Bo okɔnyi bilaka ꞌba Yisarele

bɔ laja abo ga ꞌdeni.

Mï koŋmi abo bo ileme ꞌdeni zi Abarayama

ti dɔ kupö mo ga rɔ ŋburuŋburu

kɔzɔ ame bo kiya ꞌdeni mɔlo

zi ꞌbu ze löbu mo ga ne tara.”

⁵⁶Mariya oloma koꞌdɔ kɔzɔ nyepe mota tara titi ti Alizebete yayi tine na lɔko kënyï kileki ꞌjaa ti kari liŋɔ ꞌbënnï.

Töyö Yowani Bɔ Bapatisi

⁵⁷Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kada ꞌba löyö ꞌba Alizebete tine na lɔko köyö ŋgï rɔ kole bɔtɔni. ⁵⁸Ya ma mï tïrï ti ma wado ꞌbënï ga pili uwö lëbï ꞌba mï koŋmi nima Bɔkoꞌba koꞌdɔ zïnï ne, kina lïjë ŋgï gbï pili rɔ lɔŋɔ gɔmo.

⁵⁹Mï töꞌdö dɔ modɔɔmota ꞌdeni na lïjë kako ŋgï toꞌdɔ dölëtï ꞌba akilele rɔ kole nima. Lïjë iteri ꞌbënnï ꞌdɔ möyï ꞌbu mo Zakariya na koyi dɔmo. ⁶⁰Tine ma bo ënyï kiya te, “Inza tara, iꞌdi möyï bo rɔ Yowani.”

⁶¹Lïjë ënyï kileki kiya zïnï, iya te, “Möyï ma tara inza mɔlo mï kupö ye.”

⁶²Kina lïjë kilende zi ꞌbu mo ti közïnnï kititi bo gɔ lende ꞌba möyï kole nima, ɔdɔ bo ti koꞌdɔkɔ ꞌba bo ꞌdɔ kïdëkï rɔ yë. ⁶³Bo ileme ꞌdɔ koꞌde akugu wa zi bo, kina bo kugu ŋgï kiya te, “Möyï bo rɔ Yowani.”

Kina lende mo kigayi bilaka naga nima ŋgï pili. ⁶⁴Kina ŋgï yɔ na kpa bo kope rönï ŋgï dɔndeꞌde bo kebe tilende tïlëlu Bɔkoꞌba.

⁶⁵Kina tikere kindaꞌba bilaka ame ga ꞌba mï tïrï ne ŋgï pili lende mo kïyëlë rönï ŋgï kote mï dɔyayi kuruŋgu ꞌba Yudayi nima toko. ⁶⁶Bɔtɔ ame kuwö lende löbu nime koꞌdɔ rönï ne ŋgï ti meri mo iya te, “Kole nime ti këdï tondo ga kada mɔtɔ?” Römöyï ileme ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka tigɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï dɔ kole nime.

Ŋgala ꞌBa Zakariya

⁶⁷ꞌBu bo Zakariya ŋgï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka kina bo koloma ŋgï tumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya te,

⁶⁸“Akïlëlu këdï zi ŋere Bɔkoꞌba ꞌba Yisarele

römöyï bo ako ꞌdeni kɔmɔ bilaka abo ga yaga.

⁶⁹Bo iꞌdi bɔ kɔnyi ma dɔ kiteli ꞌdeni zize

di mï kupö bɔ laja abo Dawidi,

⁷⁰kɔzɔ ame bo kiya ꞌdeni mɔlo tönë bine

ti bɔ kumë lende abo ga ne.

⁷¹Ame ꞌdɔ bo kɔmɔ ze di közï bɔ ya ze ga

gbï di zi bɔ ndoꞌji ze ga ne.

⁷²Bo iya te bo ti kileme mï koŋmi ŋgï

zi ꞌbu ze löbu ga,

dɔ bo inza kudölu di gɔ lömu koro abo nime

⁷³bo kulömu ꞌdeni zi ꞌbu ze Abarayama ne.

⁷⁴Bo ulömu ꞌdeni ꞌdɔ bo kɔmɔ ze

di zi bɔ ya ze ga

ꞌdɔ kiꞌdi dojake laja zi bo

rɔ dɔ ŋgölö kinza tikere,

⁷⁵rɔ bɔ lende laka rɔ ma kɔpɔ di kɔmɔ bo

mï kada ꞌba loma ze ga pili.

⁷⁶Tine nï ꞌbëyï kole ma, ti kïdëkï yi

rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli.

Römöyï ti kari ꞌbëyï dɔgba

kɔmɔ ŋere tileŋo kɔri teyi,

⁷⁷tiya mo zi ya ame ga rɔ ꞌba bo ne

ma këdï kɔmɔ lïjë di mï tölë

kola lïjë gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga.

⁷⁸Ŋere Bɔkoꞌba ze ti koꞌdɔ ŋgï

ti mï këyï abo.

Bo ori ze ꞌdeni ti bi kɔpɔ abo ame kiyɔpɔ bi ꞌdeni zize

kɔzɔ kada ame këdï kɔdɔ rɔ mï dɔŋbɔ ne tara,

⁷⁹ꞌdɔ kiyɔpɔ bi zi lïjë ame ga mï bi kölu ꞌba tölë ne,

kina gbï ꞌdɔ kokɔkɔ ndïze mï kɔri ꞌba lende këyï.”

⁸⁰Kina kole nima kïyöbu ŋgï kɔmɔ mo kandi ꞌdeni. Tine na bo kari koloma ŋgï köꞌbö yï mökö ŋbö bo kɔdɔ ꞌjaa yaga bi kɔpɔ zi bilaka ꞌba Yisarele

Töyö Yësu

(MT 1:18-25)

¹Mï kada mo naga nima yayi na Kayisara Agusïtö, bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo, kiꞌdi lende ŋgï ꞌdɔ tugu möyï bilaka ꞌba mï dɔyayi abo ga pili. ²Ame na rɔ möyï kugu ma dɔgba ame koꞌdɔ rönï mï kada nima Kurïnö këdï rɔ turu bɔ dɔliŋɔ ꞌba Surïya ne. ³Kina bilaka pili mɔtɔ ari ŋgï mï gawo ꞌbe tugu möyï yï.

⁴Kina Yesepa kënyï ŋgï gbï di Nazareta di mï Galilaya kari Beteleme gawo ꞌba ꞌbu bo löbu Dawidi bɔ dɔliŋɔ mï dɔyayi ꞌba Yudayi römöyï bo di mï kupö Dawidi. ⁵Lïjë ari ti Mariya mo tönë kïlïbö ꞌdeni zi bo rɔ ꞌja ne. Tine lɔko ꞌdeni rɔ ma kindasi. ⁶Koꞌja lïjë këdï ꞌdeni yayi yɔ na kada ꞌba löyö ꞌbënï kömö ŋgï zïnï. ⁷Kina lɔko köyö kole dɔndende ꞌbënï ŋgï rɔ bɔtɔni. Kina lɔko kolo ŋgï mï bɔŋgɔ lɔko koꞌba mï bi ꞌba tonyo akonyo ꞌba yërï römöyï gɔ bi inza kpe zïnnï mï rö ꞌba ŋba.

Malayika Ni Ti Bɔ Koda Kamölö

⁸Mï dɔyayi nima yayi bɔ koda kamölö mɔtɔ ga ëdï ꞌbënnï yï mökö toŋgɔ gɔ kamölö ꞌbënnï ga rɔ mï korɔndɔ. ⁹Malayika ꞌba Bɔkoꞌba ako kɔdɔ zïnnï na bi kɔpɔ ꞌba Bɔkoꞌba kiyɔpɔ bi ŋgï lëwu yaga di rönnï. Kina lïjë ŋgï rɔ tikere rɔ ma kënyë. ¹⁰Tine malayika nima ënyï kilende zïnnï, iya te, “Kinza kereke dë. Laja laka ꞌba lɔŋɔ löbu nime këdï kako zi bilaka pili ne na moꞌde ziye. ¹¹Mï kada nime tɔne öyö bɔ kɔnyi ꞌdeni ziye mï gawo ꞌba Dawidi. Bo na rɔ Kurïsïtö ŋere ze bɔ kɔnyi mo tönë këdï koja kako di mïtɔrɔ ne. ¹²Ame na rɔ akileme mo ꞌdɔ kikalike ŋgï lende ma nime ëdï rɔ ma laka. Ti kari koꞌjake kole kuru kolo ꞌdeni mï bɔŋgɔ koꞌba ꞌdeni mï bi ꞌba akonyo ꞌba yërï.”

¹³Kina ŋgï yɔ na tïndï ꞌba malayika ma konzi ꞌba mïtɔrɔ kɔdɔ ŋgï ŋgila malayika ma tönë yayi tïlëlu Bɔkoꞌba, iya te,

¹⁴“Rɔ löbu këdï

ŋbö zi Bɔkoꞌba mïtɔrɔ.

Mï dɔyayi bërï bine lende këyï ëdï ꞌdeni

zi lïjë ame ga mï bo koŋmi rɔmo ne.”

¹⁵Kina ɔdɔ malayika naga nima kënyï ꞌdeni di rönnï yayi kileki kari mïtɔrɔ tine bɔ koda kamölö naga nima ënyï kiya rɔ gɔ rönnï, iya te, “Darike te Beteleme toŋgɔ ɔtɔ nime koꞌdɔ rönï ŋere Bɔkoꞌba kiya lende mo zize ne.”

¹⁶Kina lïjë kënyï ŋgï dɔmo rɔ rikamba tari Beteleme. Tine lïjë ari koꞌja Mariya ni ti Yesepa ŋgï yayi ti kole kuru köꞌdö ꞌdeni mï bi ꞌba tonyo akonyo ꞌba yërï. ¹⁷Kina ɔdɔ lïjë koꞌja bo ꞌdeni tara tine na lïjë kebe ŋgï nati tïyëtï gɔ lende ame ga malayika kiya zïnnï gɔ köꞌdu ꞌba kole nima ne. ¹⁸Kina ya ame ga pili kuwö lende kiya ꞌba bɔ koda kamölö naga nima ne kotɔ ŋgï rɔ gönnï. ¹⁹Tine Mariya indaꞌba ꞌbënï lende naga nima ŋgï kikeki köꞌbö mïnï.

²⁰Bɔ koda kamölö tönë ga uyï dönnï ŋgï rɔ lɔŋɔ ti tïlëlu Bɔkoꞌba gɔ wa ame ga pili lïjë kuwö koꞌja gbï ŋgï te kɔzɔ ma kiya rönï zïnnï tara ne.

Toꞌdɔ Dölëtï Mï Rö Löbu ꞌBa Bɔkoꞌba

²¹Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï töꞌdö dɔ modɔɔmota ꞌba kole nime ꞌdɔ toꞌdɔ dölëtï ꞌba akilele rɔmo tine oyi möyï mo ŋgï rɔ Yësu, möyï mɔlo tönë malayika kiꞌdi dɔ bo gba kinza kɔmɔ bo dë ne.

²²Kina ɔdɔ kada ꞌba toꞌdɔ dölëtï ꞌbënnï mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba kɔzɔ gɔ köꞌdu kiꞌdi mo ame Musa kugu ne kömö ꞌdeni tine Yesepa ni ti Mariya oto kole nima ŋgï kari Yerosalema ꞌdɔ kulömu zi Bɔkoꞌba. ²³Lïjë oꞌdɔ kɔzɔ ame kugu ꞌdeni mɔlo mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba, kiya te, “Kole bɔtɔni ame ga pili rɔ dɔndende ne kulömu zi Bɔkoꞌba.” ²⁴Kina gbï lïjë ari ti kole matukpuru rïyö ꞌdɔ toŋma mo rɔ akumu zi Bɔkoꞌba kɔzɔ ame köꞌdu kiꞌdi mo kiya ne.

²⁵Tine bɔ mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Simona ëdï Yerosalema yayi rɔ bɔ lende laka bɔ koro köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba pili. Nyï Kɔtɔ Laka ëdï dɔ bo, bo köꞌbö ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ kɔnyi ꞌba Bɔkoꞌba zi Yisarele. ²⁶Kina Nyï Kɔtɔ Laka ileme ꞌdeni mɔlo zi bo, bo inza kinene a mɔtɔ rɔ tölë titi du tine ꞌjaa ŋbö ɔdɔ bo koꞌja Kurïsïtö mo nime Bɔkoꞌba këdï koja zïnnï ne ꞌdeni ŋgï du titi. ²⁷Mï kada mo nima na Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi bo ŋgï kari mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Kina ɔdɔ ꞌbu ꞌba Yësu ni ti ma bo Mariya koꞌde bo ꞌdeni kako mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ toꞌdɔ wa ame ga köꞌdu kiꞌdi koꞌdɔkɔ ne rɔ bo tine ²⁸Simona ombi bo ŋgï közï bo kïlëlu Bɔkoꞌba, iya te,

²⁹“Ŋere ma, iꞌdi bɔ laja ꞌbï ꞌdeni

ꞌdɔ kari abo nati liya ti mï këyï kɔzɔ köꞌdu ꞌbï tara.

³⁰Römöyï kɔnyi ꞌbï moꞌja ꞌdeni ti kɔmɔ ma

³¹ame kileŋo ꞌdeni ꞌdɔ kɔmɔ bilaka ꞌba dɔliŋɔ pili koꞌja ne,

³²bi kɔpɔ ma ꞌdɔ kileme lende ꞌbï zi bɔ löwö

gbï ti rɔ löbu ꞌba bilaka ꞌbï ga Yisarele.”

³³Tine ꞌbu ꞌba kole nima ti ma mo otɔ ŋgï rɔ gönnï gɔ lende nima kiya rönï tara rɔ kole nima ne. ³⁴Simona oꞌdɔ yëyï ŋgï dönnï. Tine bo ileki kiya zi Mariya, bo iya te, “Kole nime iꞌdi ꞌdeni ꞌdɔ ma konzi di mï Yisarele kolɔkpɔ yaga timo kina ꞌdɔ ma konzi mɔtɔ ga kaya yaga timo. Bo na ti këdï rɔ akileme ma kako di zi Bɔkoꞌba gɔ bilaka kiya kpënnï rɔmo. ³⁵Meri ame ga rɔ ma kusu mï dökïꞌdï ma konzi ne ti kileme ꞌdeni yaga. Ne nï, dökïꞌdï yï ti kulörö ꞌdeni ti meri.”

³⁶ꞌJa mɔtɔ möyï mo rɔ Ana nyiti ꞌba Panuwëlë di mï kupö Asera rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ëdï gbï yayi. Lɔko öndë ꞌdeni. Pa mɔlo dɔ yïtö ꞌbënï ogbe lɔko koꞌdɔ ŋge kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö ti mëꞌdë nï yɔ na mëꞌdë nï kölë ŋgï. ³⁷Kina me lɔko oꞌdɔ ꞌdeni ŋbö kɔmɔ kɔɔ kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota dɔmosowɔ (84) rɔ makuruꞌbë. Tine na lɔko köꞌbö ꞌbënï ŋgï ŋburu mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Lɔko öꞌbö ŋgï yayi kote kada kote korɔndɔ toja laja zi Bɔkoꞌba toro kpënï gbï tumötu. ³⁸Lɔko ömö dɔ Yesepa ni mï saa nima na lɔko koꞌdɔ yëë ma ŋgï zi Bɔkoꞌba. Kina lɔko koloma ŋgï tiya lende ꞌba kole nima zi lïjë ame ga pili këdï ti kɔmɔ kiꞌdi mo ma gɔ Bɔkoꞌba kɔmɔ bilaka ꞌba Yisarele di mï tölë ne.

³⁹Kina ɔdɔ Mariya ni ti Yesepa kote toꞌdɔ dölëtï ꞌba rɔ kole nima ꞌdeni gɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba mo tine na lïjë kileki ŋgï kari Galilaya mï gawo ꞌbënnï Nazareta. ⁴⁰Kina kole tönë kïyöbu ŋgï di yayi kɔmɔ mo kandi yaga. Tine bo ŋgï lɔ ti akikali, yëyï ꞌba Bɔkoꞌba ëdï dɔ bo.

Yësu Ileke Mï Reki ꞌBa Rö Löbu

⁴¹Rɔ gɔ kɔmɔ kɔɔ pili ꞌbu bo ni öꞌbö nduwë tari Yerosalema mï karama ꞌba Pasaka. ⁴²Kina ɔdɔ kɔmɔ kɔɔ abo këdï ꞌdeni ꞌbutë dɔmorïyö tine na lïjë kënyï ŋgï gbï kari mï karama nima kɔzɔ ma mɔlo tara. ⁴³Tine koꞌja karama kote rönï ꞌdeni ꞌbu bo ni ti ma bo këdï kileki kari liŋɔ na kole mo tönë rɔ Yësu ne kileke ŋgï mï Yerosalema yayi. Tine ꞌbu bo ni ti ma bo ikali ga gɔmo dë. ⁴⁴Lïjë omeri ꞌbënnï tëgë mɔtɔga bo ti këdï mï löŋgö bilaka konzi naga nima këdï kari kɔtɔ tïnnï ne. Lïjë iliŋgere ꞌdeni ŋbö kada kösö, na lïjë kiꞌdi ŋgï nati toma gɔ bo kebe zi ma wado ꞌbënnï ga ti bɔ pɔri nnï ga. ⁴⁵Kina ɔdɔ lïjë koꞌja bo dë tine lïjë uyï dönnï ŋgï kileki toma bo di Yerosalema.

⁴⁶Mï töꞌdö dɔ mota ꞌdeni tine na lïjë kari koꞌja bo mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba bo koloma ꞌdeni mï löŋgö bɔ kɔmɔ kiyandi ni tuwö lende ꞌbënnï ga gbï tititi lïjë. ⁴⁷Akikali abo ti dɔ lende kileki abo igayi ya ame ga pili koloma rɔ tuwö mo ne ŋgï. ⁴⁸Kina ɔdɔ ꞌbu bo ni ti ma bo koꞌja bo ꞌdeni tara tine lïjë otɔ ŋgï rɔ gönnï. Kina ma bo kënyï kilende zi bo, iya te, “Kole ma, oꞌdɔ ze te gɔ waꞌdi? Ze ŋgï rɔ meri sowa ti ꞌbu yï, dëdï toma göyï.”

⁴⁹Bo ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Ëddï komake ma rɔ toma gɔ waꞌdi? Ikalike dë ma ꞌdɔ mëdï mï rö ꞌba ꞌbu ma?” ⁵⁰Tine lende nima bo këdï kiya zïnnï ne lïjë ikali ꞌjɔ mo dë.

⁵¹Kina bo kënyï ŋgï kari tïnnï Nazareta, bo koloma kuwö dönnï. Tine ma bo ikeki ꞌbënï wa tönë ga ŋgï köꞌbö mïnï. ⁵²Kina Yësu kïyöbu ŋgï ti akikali kpaki ti mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba gbï ti ꞌba bilaka lesi.

Yowani Bɔ Bapatisi

(MT 3:1-12; MK 1:1-8; YN 1:19-28)

¹Mï kada ma Tiberiya koꞌdɔ ꞌdeni kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë döömu dɔ kïtï rɔ bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo, Pɔnitiyo Pilato na rɔ turu ꞌba dɔ Yudayi. Erode na ꞌba bo rɔ ŋere ꞌba Galilaya kina bɔ löndö bo Pïlïpö na rɔ ŋere ꞌba Ituriya ni ti Turakoniti, kina Lusaniya na rɔ ŋere ꞌba Abilene, ²tine Ana ni ti Kayapa na rɔ bɔ dɔ bɔ akumu. Mï kada mo naga nima na Bɔkoꞌba kiꞌdi lende abo ŋgï zi Yowani kole ꞌba Zakariya di yï mökö. ³Na bo kilaki ŋgï pili kote mï dɔyayi ame ga kpa yöpö ꞌba Yaradene yayi ne toko tuwöwö laja ꞌba bapatisi ꞌba dɔ kotɔ gɔ Bɔkoꞌba kola wa gɔ lende kënyë.

⁴Ëdï ꞌdeni kɔzɔ lende ma tönë kugu mï buku ꞌba Yesaya bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ne tara, ame kiya te, “Bɔ mɔtɔ ëdï kuwöwö dɔ bo di yï mökö kiya te, ‘Ileŋoke kɔri zi ŋere. Odɔrɔke gɔ kɔri zi bo. ⁵Gbögbö pili kïdïrï teyi. Kuruŋgu ni ti döku ni koga dɔmo me koriya yaga. Kɔri ma kaŋgo naga kodɔrɔ gɔmo yaga. Kɔri ma kinyawo naga koꞌdɔ gɔmo kopiyari yaga. ⁶Kina bilaka lesi pili ti koꞌja kɔnyi ꞌdeni ŋgï di zi Bɔkoꞌba.’”

⁷Yowani oloma rɔ tilende zi tïndï naga nima këdï kako zi bo mï bapatisi ne, bo iya te, “Kpe kole ꞌba murë naga nime, yë na kuꞌbölu ye tiriŋa di kpa ya löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime këdï kako dɔye ne? ⁸Oꞌdɔke wa ame rɔ ꞌba dɔ kotɔ di mï lende kënyë ne. Kinza kebeke dë tiya mo te, ‘Abarayama na rɔ ꞌbu ze.’ Oꞌdɔ ɔtɔ dë römöyï rɔ ma laka miya ziye, Bɔkoꞌba ti kikali toꞌdɔ kulugbï döku naga nime rɔ kole zi Abarayama. ⁹Oŋgɔke, goroŋa ëdï ꞌdeni ndö ndï ŋgërï. Ŋgërï ame ga kana a ma laka dë ne ti koga bërï kuꞌdu mï paꞌdo.”

¹⁰Bilaka naga nima ënyï kititi bo, iya te, “Ne waꞌdi na gɔ doꞌdɔ nati?”

¹¹Yowani ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Bɔ ame këdï ti bɔŋgɔ kolɔ rɔ rïyö kogba mɔtɔ kɔtɔ kokɔnyi bɔ ame kinza du ti ɔtɔ ne timo. Kina ꞌdɔ bɔ ame këdï ti akonyo ne koꞌdɔ gbï tara.”

¹²Ya mɔtɔ ga ame rɔ bɔ kireke awada ni ako gbï zi bo mï bapatisi. Kina lïjë kititi bo gbï, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, waꞌdi ga na gɔ doꞌdɔ?”

¹³Bo iya te, “Kinza kogba dë kebe dɔ ame kose zïyï ne.”

¹⁴Bɔ kanya mɔtɔ ga ako kititi bo, iya te, “Ne waꞌdi ga na gɔ doꞌdɔ ꞌbeze?”

Bo iya te, “Kinza kolɔ a ꞌba bɔtɔ dë. Kina kinza kunzö bëtï dë kpa bɔtɔ gɔ kopi wa zïyï. Bi gomɔ ꞌba röyï ma këdï kopi zïyï iꞌdi lende mo kɔꞌbɔ yi.”

¹⁵Bilaka ŋgï mï kada naga nima yayi pili ti kɔmɔ kiꞌdi gbï ti meri mo iya te mɔtɔga Yowani na ti këdï rɔ Kurïsïtö mo tönë Bɔkoꞌba këdï koja ne ɔtɔ. ¹⁶Tine Yowani ënyï kileki dɔmo zïnnï pili rɔ gönnï, iya te, “Mëdï moꞌdɔ ꞌbama bapatisi ŋge dɔye ti mini. Tine bɔ mɔtɔ ma ti tigɔ dɔ kiteli kebe ma ti kako ꞌdeni. Ma pele mɔꞌbɔ dë tope kpa kabi ꞌba wari abo. Bo ti koꞌdɔ bapatisi dɔye ti Nyï Kɔtɔ Laka gbï ti paꞌdo. ¹⁷Kïzërï abo ëdï közï bo. Bo ti kona di mï dɔkandilere abo bo kubö nyönyu ma laka mo kiꞌdi mï mata. Tine turu mo bo ti koŋma yaga ti paꞌdo ame köꞌbö ŋgï kinza kölu dë ne.”

¹⁸Yowani uwöwö laja laka zi bilaka naga nima ti kɔri ꞌba lende ma konzi. ^19-20Tine ꞌdeni kɔwɔ yayi ɔdɔ Yowani kebe tileki lende zi ŋere Erode gɔ lende ꞌba Erodiya ꞌja ꞌba löndö bo, gbï gɔ lende kënyë ma konzi mɔtɔ ga ame bo këdï koꞌdɔ ne tine, bo odɔꞌbɔ ndïmo ŋgï ti lende kënyë abo nima na bo kuꞌdu Yowani ŋgï mï maboso.

Bapatisi ꞌBa Yësu

(MT 3:13-17; MK 1:9-11)

²¹Mï kada ꞌba bapatisi nima Yowani koloma rɔ toꞌdɔ mo dɔ bilaka konzi naga nima ne na kobapatisi Yësu ŋgï gbï. Kina koꞌja Yësu këdï kumötu yɔ na mïtɔrɔ kurögö rönï ŋgï yaga rɔ gböŋö. ²²Kina Nyï Kɔtɔ Laka kɔkɔ ŋgï kako dɔ bo kïnë mo kɔzɔ kïnë matukpuru tara. Kina birɔ kudu ŋgï di mïtɔrɔ, iya te, “Nï na rɔ kole ma. Mɔꞌɔ yi ꞌdeni kulöwö. Ma ti mï këyï rɔ mbëmbë gɔ lende ꞌbï.”

Yï Lïŋgï ꞌBa Yësu

(MT 1:1-17)

²³Mï kada nima Yësu kisaki ndɔbɔ ꞌba laja laka ne kɔmɔ kɔɔ abo ëdï ꞌdeni ꞌbutë mota. Kɔzɔ ma bilaka komeri bo rɔ kole ꞌba Yesepa kole ꞌba Eli ²⁴kole ꞌba Matata kole ꞌba Lëwë kole ꞌba Maleki kole ꞌba Yanayi kole ꞌba Yesepa ²⁵kole ꞌba Matatiyo kole ꞌba Amosa kole ꞌba Numa kole ꞌba Esili kole ꞌba Nagayi ²⁶kole ꞌba Mata kole ꞌba Matatiyo kole ꞌba Semayini kole ꞌba Yoseke kole ꞌba Yoda ²⁷kole ꞌba Yowanana kole ꞌba Resa kole ꞌba Zerobabele kole ꞌba Salatele kole ꞌba Neri ²⁸kole ꞌba Maleki kole ꞌba Adi kole ꞌba Kosama kole ꞌba Elimada kole ꞌba Ere ²⁹kole ꞌba Yësuwa kole ꞌba Elizara kole ꞌba Yorima kole ꞌba Matata kole ꞌba Lëwë ³⁰kole ꞌba Simona kole ꞌba Yuda kole ꞌba Yesepa kole ꞌba Yonama kole ꞌba Elekima ³¹kole ꞌba Meliya kole ꞌba Mena kole ꞌba Matata kole ꞌba Natana kole ꞌba Dawidi ³²kole ꞌba Yisayi kole ꞌba Obede kole ꞌba Bowaza kole ꞌba Salamono kole ꞌba Nasona ³³kole ꞌba Aminadaba kole ꞌba Rami kole ꞌba Ezerona kole ꞌba Pereze kole ꞌba Yuda ³⁴kole ꞌba Yakoba kole ꞌba Yisika kole ꞌba Abarayama kole ꞌba Tera kole ꞌba Nawura ³⁵kole ꞌba Seruga kole ꞌba Ru kole ꞌba Pelege kole ꞌba Ebere kole ꞌba Sela ³⁶kole ꞌba Kayinana kole ꞌba Arupakasada kole ꞌba Seme kole ꞌba Nowa kole ꞌba Lemeke ³⁷kole ꞌba Metosela kole ꞌba Enoka kole ꞌba Yarada kole ꞌba Makalele kole ꞌba Kayinana ³⁸kole ꞌba Enosa kole ꞌba Sete kole ꞌba Adama ma rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.

Akiyɔzɔ Ma Kömö Zi Yësu

(MT 4:1-11; MK 1:12-13)

¹Mï kada nima Yësu kileki kako di kpa Yaradene ne bo ŋgï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka. Kina Nyï Kɔtɔ Laka koto bo ŋgï kari yï mökö ²na Satani koloma ŋgï rɔ tiyɔzɔ bo töꞌdö mo ŋbö dɔ ꞌbutë sowɔ. Bo koloma ŋgï tara kinza tonyo ɔtɔ. Kina rɔ ŋburuŋburu mo tine bo ꞌdeni rɔ ꞌbö. ³Kina Satani kako ŋgï kilende zi bo, iya te, “Ɔdɔ këddï ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ilende zi kulugbï döku nime kuyï rönï rɔ maŋgolɔꞌbɔ.”

⁴Tine bo ileki dɔmo, iya te, “Ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Bilaka oloma dë ŋge kɔtɔ gɔ akonyo.’”

⁵Satani oto bo kari kileme dɔliŋɔ nime pili toko zi bo ⁶kilende zi bo, iya te, “Ti miꞌdi közï kakpa mo ti amo ga ŋgï zïyï römöyï ama ga na. Iꞌdi ꞌdeni zö kina ti miꞌdi zi bɔtɔ ame moꞌdɔkɔ tiꞌdi mo teyi ne. ⁷Kina me ɔdɔ kumötu ma wa naga nime pili ti këdï rɔ ëꞌbï.”

⁸Bo ileki dɔmo iya te, “Ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï na ŋge kɔtɔ ꞌdɔ kumötu kulömu kpëyï teyi.’ “

⁹Kina Satani koto bo ꞌböwu kari Yerosalema kiꞌdi bo kɔrɔ ŋbö tɔrɔ dɔ kumu rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba, kina kilende zi bo iya te, “Ɔdɔ këddï ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ola röyï bërï di bine. ¹⁰Römöyï ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Bo ti kiꞌdi köꞌdu ꞌbï zi malayika abo ga ꞌdɔ koda bi laka di röyï.’ ¹¹Kina ugu ꞌdeni gbï iya te, ‘Lïjë ti kako kikapo yi ŋgï tɔrɔ dɔ közïnnï kinza koga ndïyï ra yɔki döku.’”

¹²Bo ileki dɔmo iya te, “Iya ꞌdeni te, ‘Kinza kiyɔzɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï dë.’”

¹³Tine ɔdɔ Satani kote tiyɔzɔ Yësu ꞌdeni kɔzɔ a nime te tine bo ola Yësu ŋgï tötï tara nati.

Tisaki Ndɔbɔ ꞌBa Yësu

(MT 4:12-17; 13:53-58; MK 1:14-15; 6:1-6)

¹⁴Kina Yësu kileki ŋgï kari Galilaya lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka na lëbï abo kïyëlë rönï ŋgï kote mï dɔyayi nima toko. ¹⁵Bo oloma tiyandi wa di mï rö ꞌba mötu ꞌbënnï ga kina ma konzi kïlëlu bo ŋgï.

¹⁶Na bo kari ŋgï Nazareta gawo ma tönë kulu bo yïmo ne. Mï kada ꞌba rɔ kindawo na bo kari ŋgï mï rö ꞌba mötu kɔzɔ ndɔbɔ abo ga nduwë tara. Bo ënyï tɔrɔ tïdëkï wa ¹⁷na kogba buku ꞌba Yesaya bɔ kumë lende ŋgï kiꞌdi zi bo. Na bo kitenye ŋgï koꞌja bi ma tönë kugu kiya te, ¹⁸“Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba ëdï dɔma römöyï bo ondi ꞌdeni zö tuwöwö laja kɔtɔ laka zi bɔ lisa ni. Bo oja ma ꞌdeni tiꞌdi dɔ ŋgölö zi bɔ mï maboso ni, kina gbï tiyɔpɔ kɔmɔ bɔ kɔmɔ kölu ni tope ya ma këdï kokɔ rönnï di zi kpɔŋi naga yaga rɔ dɔ ŋgölö ¹⁹kina gbï tuwöwö kɔɔ ꞌba mï koŋmi ꞌba ŋere Bɔkoꞌba.”

²⁰Kina bo kuköku mï buku mo nima ŋgï teyi bo kileki kiꞌdi zi lëwï mo na bo koloma ŋgï bërï tiyandi wa. Kina bilaka pili ꞌba mï rö ꞌba mötu yayi kodɔ kömönnï ŋgï dɔ bo. ²¹Kina bo kileki kiya zïnnï, iya te, “Wa nime kugu bine ne na me koꞌdɔ rönï ꞌdeni tɔne kuwöke.”

²²Lïjë pili oloma ŋgï rɔ tiya lende abo rɔ ma laka, lende koŋmi ame ga këdï kɔdɔ di kpa bo ne iꞌdi lïjë ŋgï kotɔ rɔ gönnï. Lïjë ebe tititi rönnï, iya te, “Tara ne, ɔdɔ bo na dë rɔ kole ꞌba Yesepa mo tönë ya?”

²³Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Rɔ ma laka ti koꞌdeke lende ꞌba mumë nime rɔma, ame kiya te, ‘Bɔ wɔwɔ, ileŋo gbagba yï. Wa ame ga duwö koloma rɔ toꞌdɔ mo Kaparanoma ne oꞌdɔ gbï mï dɔyayi ma ꞌbëyï bine.’”

²⁴Bo ileki gbï kiya zïnnï te, “Rɔ ma laka miya ziye, bilaka ame rɔ bɔ kumë lende ne ya ëꞌbënnï ga oloma dë toro mo. ²⁵Rɔ ma laka miya ziye, mï kada ꞌba Eliya makuruꞌbë ëdï ŋgï ŋbaŋi mï Yisarele. Ne mï kada ame kora kɔmɔ pɔli teyi koꞌdɔ ŋbö kɔmɔ kɔɔ mota kɔdɔ dɔmo nyepe modɔɔkɔtɔ kinza tɔrɔ kaꞌdi dë sëyï ꞌba ꞌbö kilaꞌba mï dɔyayi nima pili ne, ²⁶pele tara oja Eliya dë kari zi makuruꞌbë ꞌba Yisarele tine ŋge zi makuruꞌbë mɔtɔ ame rɔ bɔ löwö këdï koloma Zarepata mï dɔyayi ꞌba Sidona ne. ²⁷Kina gbï tara mï kada ꞌba Elisa bɔ kumë lende bɔ mönyu ëdï ŋgï ŋbaŋi mï dɔyayi ꞌbënnï ꞌba Yisarele tine pele tara ileŋo ma kɔtɔ mɔtɔ te dë di mï löŋgö mo. Namana ŋbö rɔ bɔ löwö di Surïya na ŋge Elisa kileŋo.”

²⁸Kina ɔdɔ bilaka naga nima mï rö ꞌba mötu yayi ne kuwö lende naga nime bo kiya ne ꞌdeni tine, mïnnï ënyï ŋgï pili kata rɔ bo. ²⁹Kina lïjë kënyï ŋgï tïtïŋï bo yaga di mï gawo. Lïjë koto bo ŋgï kari bi kulïŋï ꞌba döku nima ti gawo nima dɔmo ne ꞌdɔ tïtïŋï bo bërï di bi kulïŋï nima. ³⁰Tine bo olo abo rɔ bo ŋgï di mï löŋgö tïndï naga nima bo kari abo ŋgï nduwë yaga.

Bɔ Nökï

(MK 1:21-28)

³¹Na bo kari ŋgï Kaparanoma gawo mɔtɔ gbï mï Galilaya yayi. Mï kada ꞌba rɔ kindawo na bo kiꞌdi ŋgï tiyandi bilaka ³²tine lïjë otɔ ŋgï rɔ gönnï gɔ akiyandi abo römöyï bo iyandi wa ŋgï kɔzɔ bɔ közï kakpa tara. ³³Bɔ nökï mɔtɔ ëdï mï rö ꞌba mötu yayi. Kina nökï nima kënyï ŋgï kulörï rɔ ma kembe, iya te, ³⁴“Waꞌdi ꞌbï tize, nï Yësu ꞌba Nazareta nime? Ako ꞌdeni tote dɔze nati? Mikali yi ꞌdeni. Nï na rɔ bɔ laja ma kɔtɔ laka ꞌba Bɔkoꞌba.”

³⁵Tine Yësu ënyï kamo dɔ nökï nima, iya te, “Udumö yaga. Kina itaꞌba yaga di dɔ bɔ nima.”

Nökï tönë ënyï ŋgï koŋma bɔ nima bërï kömönnï pili te kina kitaꞌba ŋgï yaga di dɔmo koꞌdɔ ɔtɔ dë teyi. ³⁶Kina lende mo kigayi bilaka naga nima ŋgï pili lïjë kebe tiya mo rɔ gɔ rönnï, iya te, “Akiyandi ma tondo mo ga na te? Bo amo le dɔ nökï ni ti közï kakpa ti tigɔ te na lïjë kitaꞌba ŋgï yaga.”

³⁷Kina lëbï ꞌba Yësu kïyëlë rönï ŋgï kote mï dɔyayi nima toko.

Yësu Ileŋo Bɔ Rɔkɔꞌɔ Ma Konzi

(MT 8:14-17; MK 1:29-39)

³⁸Yësu ënyï di mï rö ꞌba mötu yayi kari liŋɔ ꞌba Simona. Tine mese ꞌba Simona ëdï yayi ti zëyï ŋgï timo rɔ ma kututu. Kina lïjë kiya lende mo zi Yësu ꞌdɔ kokɔnyi. ³⁹Kina bo kari ŋgï kɔrɔ kpa laŋgiri ꞌba ꞌja nima bo kilende zi zëyï nima ꞌdɔ kola lɔko yaga. Kina zëyï nima kola lɔko ŋgï, lɔko kënyï tɔrɔ koloma toja laja zïnnï.

⁴⁰Kina ɔdɔ kada këdï kösö ꞌdeni tine na bilaka koꞌde bɔ rɔkɔꞌɔ ma konzi mɔtɔ ga ame ti dɔkomali rɔkɔꞌɔ ma gege ne ŋgï kako zi Yësu. Kina bo koloma ŋgï tiꞌdi közï bo rönnï tileŋo lïjë pili rɔ kɔtɔkɔtɔ. ⁴¹Tine nökï ni ebe ꞌbënnï titaꞌba yaga di dɔ bilaka ti tulörï, kiya te, “Nï na rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.”

Tine bo amo dönnï kola lïjë dë kilende römöyï lïjë ikali bo rɔ Kurïsïtö ame kako di mïtɔrɔ ne.

⁴²Koꞌja bi këdï këzë ꞌdeni na Yësu kënyï ŋgï kari abo kutu bo yï mökö. Bilaka ebe toma gɔ bo, tine ɔdɔ lïjë kari koꞌja bo ꞌdeni lïjë oloma tota bo ꞌdɔ bo kari dë kpe bitɔ di zïnnï bina. ⁴³Ne tine bo iya te, “Mëdï mari tiya laja laka ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime gbï mï gawo mɔtɔ ga römöyï lende mo na me koja ma gɔmo.”

⁴⁴Kina bo köꞌbö ŋgï nduwë rɔ tiyandi bilaka di mï rö ꞌba mötu ꞌba Yudayi ni.

Tösö ꞌBa Simona Ni Gɔ Yësu

(MT 4:18-22; MK 1:16-20)

¹Mï kada ma Yësu këdï kɔrɔ kpa pöpö ꞌba Genesareta tïndï kuru bo ꞌdeni toko bërï tuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba, ²bo oꞌba kɔmɔ bo ŋgï bo koꞌja sorope rïyö mɔtɔ ga këdï ꞌdeni kpa götö yayi, atoyi mo ga ari ꞌdeni turögö rɔ duru ꞌbënnï ga. ³Kina bo kari këkï ŋgï mï ma kɔtɔ ame rɔ ꞌba Simona ne, bo iya zi Simona ꞌdɔ koto sorope nima kari dɔgba mbowa yaga di dɔ kpa götö. Kina bo koloma ŋgï bërï mï sorope yayi tiyandi bilaka.

⁴Kina ɔdɔ bo kote tilende ꞌdeni tine bo ënyï kiya zi Simona, bo iya te, “Oto sorope kari mï zana mini ma kalo ꞌdɔ kuꞌduke duru ꞌbe tugu kenze.”

⁵Tine Simona ileki dɔmo, iya te, “Ŋere, dopi rɔze ꞌdeni tuꞌdu mo ti korɔndɔ ene ŋbö bi këzë dɔze rɔ yawa kinza ma doꞌja ma kɔtɔ te. Ne gɔ lende kiya ꞌbï ti muꞌdu duru nima ŋgï.”

⁶Kina ɔdɔ lïjë kuꞌdu yɔ na kilaka kenze ŋgï ŋbaŋi, duru koma tirica. ⁷Kina lïjë koꞌdɔ közïnnï ŋgï zi lëpï nnï ama ga mï sorope mɔtɔ yayi ne gɔ kako tokɔnyi lïjë. Kina lïjë kope kenze ŋgï koza koso mï sorope naga nima kpaki rïyö kiꞌdi sorope pili koma za ꞌböwu tönzu bërï.

⁸Tine ɔdɔ Simona Pïtörö koŋgɔ ꞌdeni te bo ako ŋgï kolɔdɔ bërï kɔmɔ Yësu. Bo iya te, “Ŋere, ese yaga di rɔma. Ma bɔ lende kënyë na.” ⁹Römöyï kenze nima kilaka zïnnï ne na lende mo kigayi lïjë ꞌdeni ŋgï pili. ¹⁰Lende mo igayi lëpï bo ama ga Yakoba ni ti Yowani kole ꞌba Zebedayo ga ꞌdeni gbï.

Kina Yësu kënyï kileki kiya zi Simona, iya te, “Kinza kere dë. Kisaki di mï kada nime tɔne ti këddï rɔ atoyi ꞌba toꞌde bilaka zi Bɔkoꞌba.”

¹¹Kina lïjë kilala sorope ꞌbënnï ga ŋgï yaga dɔ kpa götö, lïjë kola wa pili yayi lïjë kösö ŋgï nati gɔ Yësu.

Yësu Ileŋo Bɔ Mönyu

(MT 8:1-4; MK 1:40-45)

¹²Kina ɔdɔ Yësu këdï ꞌdeni mï gawo mɔtɔ yayi tine na bɔ mɔtɔ mönyu konyo rɔmo ga ꞌdeni ŋgï pili röwë kiꞌdi dönï ŋgï. Bo ako kilaꞌba rɔ kpa kutuꞌbö kɔmɔ Yësu bërï bo komaꞌjo rɔ bo, iya te, “Ŋere, ɔdɔ koꞌdɔkɔ ŋgï ti kileŋo ma ŋgï yaga rɔ ma kɔpɔ.”

¹³Yësu oja közï bo kosa rɔ bɔ nima, kiya te, “Moꞌdɔkɔ ꞌdeni ŋgï, ileŋo yi ꞌdeni.”

Kina mönyu tönë kola bɔ nima ŋgï. ¹⁴Tine Yësu ose gɔmo zi bo, iya te, “Kinza kari kiya lende mo dë titi zi bɔtɔ tine ari kileme röyï zi bɔ akumu ꞌdɔ bo kinyeli röyï gɔ kileme ŋgï ileŋo yi ꞌdeni rɔ ma kɔpɔ. Kina gɔ koꞌde akumu kɔzɔ ame Musa kiꞌdi köꞌdu mo ꞌdeni ne tara.”

¹⁵Ne pele lëbï ꞌba Yësu ïyëlë rönï ŋgï nduwë rɔ mbëmbë. Kina bilaka koloma ŋgï rɔ tɔlɔ rɔ tïndï kako tuwö akiyandi abo gbï ꞌdɔ bo kileŋo lïjë di dɔ rɔkɔꞌɔ ꞌbënnï ga. ¹⁶Tine Yësu öꞌbö tusu rɔ bo kari titi mbowa yï mökö rɔ dɔ kutu bo toꞌdɔ mötu.

Yësu Ileŋo Bɔ Keŋme Bërï Mɔtɔ

(MT 9:1-8; MK 2:1-12)

¹⁷Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ koꞌja bo këdï rɔ tiyandi bilaka Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi mɔtɔ ga ame kako di mï gawo ꞌba mï dɔyayi ꞌba Galilaya ni ti Yudayi gbï di Yerosalema ëdï yayi. Tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ti Yësu tileŋo bɔ rɔkɔꞌɔ timo. ¹⁸Kina ya mɔtɔ ga koꞌde bɔ keŋme bërï mɔtɔ këdï kombi ti sora ŋgï. Lïjë oꞌdɔkɔ toto bɔ nima kari koꞌba bërï kɔmɔ Yësu rö yayi. ¹⁹Tine ɔdɔ lïjë koꞌja kɔri ꞌba ꞌdɔ toꞌdɔ mo tara dë kpe römöyï tïndï oso ꞌdeni ŋgï kola kɔri dë kpe zïnnï, na lïjë kuyï rönnï ŋgï këkï tɔrɔ dɔ rö lïjë kumö bi koja bɔ nima di teyi kako bërï mï zana tïndï naga nima koꞌba kɔmɔ Yësu.

²⁰Kina ɔdɔ Yësu koŋgɔ ya naga nima kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ tigɔ abo tara tine bo ilende ŋgï zi bɔ nima, bo iya te, “Bɔ pɔri ma, ola yi ꞌdeni gɔ lende kënyë ꞌbï ga.”

²¹Kina Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi mo tönë ga koloma ŋgï rɔ tomeri mo ti mïnnï, iya te, “Bɔ nime bo yë na bo këdï koꞌdɔ dölï kiyari rɔ bo ti Bɔkoꞌba te? Bɔkoꞌba na ŋge kɔtɔ rɔ bɔ tola bilaka gɔ lende kënyë.”

²²Meri ꞌbënnï ti akititi ꞌbënnï nima, Yësu ikali ꞌdeni. Kina bo kileki kititi lïjë, bo iya te, “Ëddï komerike wa naga nima tara mï dökïꞌdï ye gɔ waꞌdi? ²³Ma yala na kïtëwu ꞌdɔ tiya mo? ‘Ola yi ꞌdeni gɔ lende kënyë ꞌbï,’ ala ꞌdɔ kiya te, ‘Ënyï tɔrɔ kiliŋgere.’ ²⁴Ne ziye tikali mo rɔ ma laka kole ꞌba bilaka lesi ëdï ti tigɔ mï dɔliŋɔ nime bine tola bilaka gɔ lende kënyë.”

Kina bo kënyï kiya zi bɔ keŋme bërï tönë, bo iya te, “Milende zïyï, ënyï tɔrɔ kombi sora ꞌbï kari liŋɔ.”

²⁵Kina bɔ tönë kënyï ŋgï kɔrɔ tɔrɔ di kömönnï pili te, bo kombi sora abo tönë bo koloma rɔ töꞌdö dɔmo ne bo kari ŋgï nduwë liŋɔ ti tïlëlu Bɔkoꞌba. ²⁶Kina lende mo kigayi bilaka pili ŋgï kiꞌdi yi nï bɔ mɔtɔ kebe ŋgï tïlëlu Bɔkoꞌba. Lïjë ŋgï pili rɔ tikere na lïjë kebe ŋgï tiya mo te, “Doꞌja a löbu ꞌdeni tɔne.”

Bɔ Rɔkɔꞌɔ Na Ŋge Koꞌdɔkɔ Wɔwɔ

(MT 9:9-13; MK 2:13-17)

²⁷Di gɔmo na Yësu kari koꞌja bɔ kireke awada mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Lëwë koloma ꞌdeni mï bi ꞌba tireke awada. Kina Yësu kiya zi bo te, “Ösö gɔma.” ²⁸Kina Lëwë kënyï kola wa pili ŋgï bo kösö gɔ Yësu.

²⁹Lëwë oꞌdɔ ŋbele ma löbu liŋɔ abo zi Yësu. Na bɔ kireke awada ma konzi ti ya mɔtɔ ga koloma ŋgï rɔ tonyo kpënnï ti Yësu ni yayi. ³⁰Tine na Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌbënnï ga koloma ŋgï rɔ tiya mo zi bɔ kösö gɔ bo ga, iya te, “Ëddï konyoke kpeye kuwëke wa bi kɔtɔ ti bɔ kireke awada ni ti bɔ lende kënyë naga nima gɔ waꞌdi?”

³¹Tine Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Bɔ rɔkɔꞌɔ na ŋge kari zi bɔ kiꞌdi wɔwɔ. Ya ma kinza ti rɔkɔꞌɔ naga ari ëꞌbënnï dë. ³²Mako dë tïdëkï bɔ lende laka, mako gɔ bɔ lende kënyë ꞌdɔ kotɔ dönnï.”

Lende ꞌBa Kpa Koro

(MT 9:14-17; MK 2:18-22)

³³Ya mɔtɔ ga ënyï kititi bo, iya te, “Bɔ kösö gɔ Yowani ga ti ꞌba Parosi ni öꞌbö rɔ toro kpënnï toꞌdɔ mötu, ne ma ꞌbëyï ga oro ꞌbënnï kpënnï dë gɔ waꞌdi?”

³⁴Yësu ileki dɔmo zïnnï iya te, “Ma komerike ꞌbeye ŋba ame kako mï karama ꞌba gbe ne ti koro kpënnï koꞌja mëꞌdë ꞌba nyiti këdï tïnnï? Inza tara, ³⁵tine kada mo ti kömö ꞌjaa ame ꞌdɔ kogba mëꞌdë ꞌba nyiti yaga di mï löŋgö lïjë kina lïjë ti koro kpënnï ꞌjaa mï kada mo nima.”

³⁶Kina bo koloma ŋgï rɔ tiya dɔŋgala nime zïnnï, iya te, “Bɔtɔ irica kapa bɔŋgɔ ma laꞌja dë kuru ma köndë timo. Ɔdɔ bɔ mo koꞌdɔ tara, ti kirasi ma laꞌja nima, tine akuru ma di yɔki ma laꞌja inza koriya ti ma mɔlo nima. ³⁷Kina gbï tara, bɔtɔ odɔ layi ma laꞌja dë mï kilaka layi ma köndë. Ɔdɔ koꞌdɔ tara layi laꞌja ti kotopa kilaka layi köndë nima ŋgï yaga, kina layi ni kpaki ti kilaka mo nima këdï kirasi rönnï ŋgï. ³⁸Tine layi ma laꞌja todɔ mo mï kilaka ma laꞌja. ³⁹Kina gbï bɔtɔ inza koꞌdɔkɔ layi ma laꞌja kpe ɔdɔ bo kuwë ma mɔlo ꞌdeni, römöyï bo ti kiya te, ‘Ma mɔlo nime na kele.’”

Lende ꞌBa Kada ꞌBa Rɔ Kindawo

(MT 12:1-14; MK 2:23–3:6)

¹Mï kada ꞌba rɔ kindawo ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ Yësu ni ëdï kudö kebe mï nyaka ꞌba nyönyu kina bɔ kösö gɔ bo ga kebe ŋgï tomborozi dɔ nyönyu kinyanyi közïnnï lïjë koloma rɔ tonyo mo. ²Kina Parosi mɔtɔ ga kënyï kititi, iya te, “Ëddï kïyëyïke mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba kada ꞌba rɔ kindawo gɔ waꞌdi?”

³Tine Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Ïdëkïke wa tönë Dawidi koꞌdɔ mï kada ma lïjë këdï rɔ ꞌbö ti bilaka abo ga ne dë? ⁴Mï kada nima Dawidi ɔdɔ ŋgï mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba kogba maŋgolɔꞌbɔ koro ame köꞌdu kiꞌdi kota gɔmo di zi bilaka ma sari tine ŋge zi bɔ akumu ni na ꞌdɔ konyo ne. Dawidi onyo kiꞌdi gbï zi bilaka abo ga.”

⁵Kina Yësu kileki kiya ꞌböwu zïnnï, iya te, “Kole ꞌba bilaka lesi na rɔ ŋere ꞌba dɔ kada ꞌba rɔ kindawo.”

⁶Mï kada ꞌba rɔ kindawo mɔtɔ na bo kari ŋgï kɔdɔ mï rö ꞌba mötu koloma tiyandi wa. Tine bɔ mɔtɔ ëdï yayi közïmo ma dörï ölë ꞌdeni rɔ kilawo. ⁷Kina Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni ëdï rɔ toma kɔri ꞌba ꞌdɔ tususu Yësu. Gɔ lende mo na lïjë këdï koje kömönnï koŋgɔ ɔdɔ Yësu ti kileŋo bɔ nima mï kada ꞌba rɔ kindawo nima ya. ⁸Tine Yësu ikali meri ꞌbënnï nima ꞌdeni na bo kiya zi bɔ közï kölë rɔ kilawo tönë, bo iya te, “Ënyï tɔrɔ kɔrɔ kɔmɔze pili bine.” Kina bɔ nima kënyï ŋgï kɔrɔ.

⁹Kina Yësu kiya zïnnï te, “Mititi ye, ma yala na kutï dönï ti köꞌdu kiꞌdi ꞌba kada ꞌba rɔ kindawo, toꞌdɔ lende laka zi bilaka ala toꞌdɔ lende kënyë na teyi, tɔmɔ dïdï ala tupö mo yaga?”

¹⁰Bo uyï kɔmɔ bo koŋgɔ dönnï pili na bo kilende zi bɔ nima, bo iya te, “Oja gɔ közïyï.”

Bo oja yɔ na közï bo tönë kileŋo rönï ŋgï rɔ ma laka. ¹¹Tine lende mo ata ŋgï mïnnï sowa na lïjë koloma ŋgï rɔ tiya mo rɔ gɔ rönnï, waꞌdi na gɔ lïjë koꞌdɔ ŋgï zi Yësu.

Bɔ Kösö Gɔ Yësu Ga

(MT 10:1-4; MK 3:13-19)

¹²Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na Yësu kënyï ŋgï kari dɔ döku tilende ti Bɔkoꞌba këzë dɔ bo. ¹³Mï dɔŋbɔ mo ꞌdeni tine na bo kïdëkï bɔ kösö gɔ bo ga ŋgï bo koza ya ma ꞌbutë dɔmorïyö di mï löŋgö mo bo kïdëkï lïjë rɔ bɔ laja. ¹⁴Lïjë na rɔ Simona ame bo kïdëkï rɔ Pïtörö ne ti löndö bo Andareya ti Yakoba ti Yowani ti Pïlïpö ti Batolimayo ¹⁵ti Matayo ti Tɔma ti Yakoba kole ꞌba Alapayo ti Simona ame kïdëkï rɔ Zelote (bɔ koꞌdɔ ya gɔ dɔyayi ꞌbënnï) ¹⁶ti Yuda kole ꞌba Yakoba ti Yuda Isikarita ame kebe kususu Yësu ne.

Akiyandi ꞌBa Yësu

(MT 4:23–5:12; 5:38-48)

¹⁷Bo ëkï kari tïnnï bërï mï dɔyayi ma koriya na bo kɔrɔ ŋgï. Tïndï ame ga rɔ bɔ kösö gɔ bo ne ti bilaka ma konzi ame ga di mï dɔyayi ꞌba Yudayi pili ti Yerosalema gbï di mï gawo ꞌba Tura ni ti Sidona ame ga kpa mini löbu ne ëdï kpaki yayi. ¹⁸Lïjë ako tuwö lende abo gbï ti rɔkɔꞌɔ ꞌdɔ tileŋo mo. Kina ŋgï ya ame ga nökï këdï kodɔ gomɔ rɔmo kulöwö naga ileŋo ŋgï gbï. ¹⁹Bilaka naga nima pili oꞌdɔkɔ tosa rɔ bo römöyï tigɔ ëdï kɔdɔ di rɔ bo kileŋo lïjë.

²⁰Bo oŋgɔ dɔ bɔ kösö gɔ bo naga nima na bo kiya te, “Kpe ame ga rɔ lisa ne na laka römöyï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ ꞌbeye. ²¹Kpe ame ga gïrï nime rɔ ꞌbö ne na laka römöyï ti kɔꞌbɔ ye ꞌdeni. Kpe ame ga rɔ monɔ gïrï nime ne na laka römöyï ti kögöke ꞌdeni. ²²Kpe ame ga ɔdɔ bilaka koꞌji ye kitiꞌja ye kilagi ye kiya ye rɔ a ma kënyë gɔ lende ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ne na laka. ²³Iliyake mï kada mo nima köpuke rɔ lɔŋɔ römöyï kpa közï ma löbu ëdï ziye mïtɔrɔ. Ya naga nima ꞌbu nnï löbu ga oloma gbï rɔ toꞌdɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba tönë ga bine tara.

²⁴Tine buꞌbu ziye kpe bɔ wa ni, römöyï oteke rɔ kindawo ti lɔŋɔ ma ꞌbeye ꞌdeni mɔlo gïrï nime. ²⁵Buꞌbu ziye kpe ame ga rɔ tëkpë gïrï nime ne, ti këddïke ꞌdeni ꞌbasi rɔ ꞌbö. Buꞌbu ziye kpe ame ga rɔ tögö gïrï nime ne, ti kuduke ꞌdeni. ²⁶Buꞌbu ziye kpe ame ga bilaka pili këdï kiya lende ꞌbe rɔ ma laka ne römöyï kina ꞌbu nnï löbu ga koꞌdɔ bɔ kumë lende dɔ kïndëndë ni gbï tara bine.

²⁷Kina me mëdï miya ziye kpe ame ga këddï kuwöke lende naga nime mëdï miya ne. Ɔꞌɔ bɔ ya ꞌbï ga kina oꞌdɔ lende laka zi lïjë ame ga koꞌji yi ne. ²⁸Oꞌdɔ yëyï dɔ lïjë ame ga kulömu yi ne kina umötu gɔ lïjë ame ga këdï koꞌdɔ yi rɔ ma kënyë ne. ²⁹Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kokɔsɔ lɔꞌbɔ yï, uyï kapa mɔtɔ gbï zi bo, bo kokɔsɔ. Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kogba gamïsï ꞌbï, iꞌdi bo kogba pandila ꞌba yïmo gbï. ³⁰Iꞌdi zïnnï lïjë ame ga kïdëkï wa di zïyï ne. Tine kinza kiꞌdi dë kpe kopi zïyï. ³¹Oꞌdɔ zi ya mɔtɔ ga gbï kɔzɔ ame koꞌdɔkɔ ꞌdɔ koꞌdɔ zïyï ne tara.

³²Ne ɔdɔ kɔꞌɔ ŋge rɔ ya ame ga kɔꞌɔ yi ne ꞌdɔ mï Bɔkoꞌba këyï ka röyï gɔmo gɔ waꞌdi? Bɔ lende kënyë ni pele ɔꞌɔ ya ame ga kɔꞌɔ lïjë ne gbï. ³³Ne ɔdɔ koꞌdɔ laka ŋge zi ya ame ga koꞌdɔ laka zïyï ne, ꞌdɔ mï Bɔkoꞌba këyï ka röyï gɔmo gɔ waꞌdi? Bɔ lende kënyë ni pele oꞌdɔ gbï tara. ³⁴Ne ɔdɔ kiꞌdi ŋge zi ya ame ga kiteri ꞌdɔ kileki bi mo teyi zïyï ne, ꞌdɔ mï Bɔkoꞌba këyï ka röyï gɔmo gɔ waꞌdi? Bɔ lende kënyë ni iꞌdi gbï zi bɔ lende kënyë lëpï nnï ga tara ꞌdɔ kopi te kileki teyi.

³⁵Tine ma laka mo, ɔꞌɔ bɔ ya ꞌbï ga, oꞌdɔ laka zïnnï, kina iꞌdi zïnnï kinza titeri topi ɔtɔ teyi. Kina ti kpa közï ꞌbï ꞌba gɔmo këdï ŋgï rɔ mbëmbë, ti këddï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli, römöyï bo na ti mï këyï rɔ bɔ mï kata ni ti bɔ dökïꞌdï kënyë ni. ³⁶Oloma ti mï koŋmi zi bilaka kɔzɔ ꞌba ꞌbu yï Bɔkoꞌba tara.

³⁷Kinza koꞌdɔ burë ꞌba bɔtɔ dë, ɔdɔ koꞌdɔ ti koꞌdɔ ꞌbëyï gbï. Kinza kodɔ karama dë dɔ bɔtɔ, ɔdɔ koꞌdɔ ti kodɔ gbï döyï. Ola bilaka gɔ lende kirasi, kina ti kola yi gbï. ³⁸Iꞌdi, kina ti kiꞌdi gbï zïyï. Akiyari kele ꞌbï ame këdï koꞌdɔ zi bilaka, kiyari kitaŋi gɔmo kiyaya koso kilayi bërï ne, ti komɔmi gbï tara dɔŋgoꞌdo yï, römöyï wa ame kiyari kiꞌdi ne na ti kiꞌdi gbï zïyï.”

Nï Gbï Tara

(MT 7:3-5, 24-27)

³⁹Kina Yësu kiya dɔŋgala nime gbï zïnnï, iya te, “Bɔ kɔmɔ kölu ti kokɔkɔ bɔ kɔmɔ kölu lëpï bo mɔtɔ yɔ? Lïjë ti kilaꞌba dë kpaki rïyö mï gö? ⁴⁰Kole ꞌba sukulu inza mbiri di dɔ bɔ kɔmɔ kiyandi abo. Ne bɔ ame kote akiyandi abo pili laka ne ti këdï gbï kɔzɔ bɔ kɔmɔ kiyandi abo.

⁴¹Gɔ waꞌdi na kebe toŋgɔ pörï di kɔmɔ lëpï yï mɔtɔ konyɔ lende ꞌba kpa kulugbu ma löbu nima kömöyï ne dë? ⁴²Ti kiya rɔ ma tondo mo zi löndö nima kiya te, ‘Bɔ löndö, iꞌdi miyagba pörï nima yaga di kömöyï,’ koꞌja toꞌja kpa kulugbu ame kömöyï ne konya döyï? Nï bɔ kɔmɔ kandi nime, ogba kpa kulugbu nima titi dɔgba yaga di kömöyï ꞌdɔ koꞌja bi laka togba pörï yaga di kɔmɔ löndö yï.

⁴³Oŋgɔke te, ŋgërï ma laka ana döŋgërï ma kënyë dë, kina ŋgërï ma kënyë ana döŋgërï ma laka dë. ⁴⁴Ëdï kikali ŋgërï pili gɔ ma kana mo ga. Bɔtɔ iteꞌde këlu dë di dɔ ŋgɔpɔliŋga, kina bɔtɔ iteꞌde mɔwɔ dë gbï di dɔ rökö. ⁴⁵Bɔ lende laka ëdï koja ꞌba bo rɔ wa ma laka ame kulu dönï ꞌdeni mï dökïꞌdï bo ne. Kina bɔ lende kënyë oja ꞌba bo gbï rɔ wa ma kënyë ame kulu dönï ꞌdeni mï dökïꞌdï bo ne. Römöyï wa ame koso mï dökïꞌdï ne na kpa këdï koja yaga.

⁴⁶Ëddï kïdëkïke ma rɔ ŋere, rɔ ŋere, gɔ waꞌdi kinza ma koꞌdɔke wa ma miya mo ga dë yɔ? ⁴⁷Ti mileme ziye, lïjë ame ga pili kako kuwö lende ma koꞌdɔ ŋgï tara ne ⁴⁸ëdï kɔzɔ bɔ koꞌba rö ame kole gö ꞌba gbɔndɔ rö abo kalo kugë gbɔndɔ rö abo di dɔ döku ne tara. Kina mini koso kako kïkëtï rönï rɔ rö nima, tine iyaya rönï dë, römöyï oꞌba rönï ꞌdeni laka. ⁴⁹Ne lïjë ame ga kuwö lende ma koꞌdɔ dë ne, ëdï kɔzɔ bɔ ame koꞌba rö ma ꞌba bo ŋgï tara kinza kole gbɔndɔ mo dë bërï ne. Kina ɔdɔ mini koso kïkëtï rönï rɔ rö nima yɔ na kulöru ŋgï. Tine laꞌba mo ŋgï rɔ ma kënyë.”

Bɔ Laja ꞌBa Bɔ Dɔ Bɔ Kanya

(MT 8:5-13)

¹Kina ɔdɔ Yësu kote tiya wa naga nime ꞌdeni pili zi bilaka naga nima tine na bo kënyï ŋgï kari Kaparanoma. ²Di yayi bɔ këlu ꞌba bɔ kanya ꞌba Romo mɔtɔ ëdï ti bɔ laja abo ame bo kɔꞌɔ kulöwö ne. Tine bɔ laja nima ëdï dɔ rɔkɔꞌɔ ꞌdeni ŋgɔsi ꞌdɔ kölë. ³Kina ɔdɔ bɔ këlu nima bo kuwö lende ꞌba Yësu ꞌdeni tine bo oja löbu ꞌba Yudayi mɔtɔ ga ŋgï kari ꞌdɔ kititi Yësu gɔ kako kɔmɔ bɔ laja abo nima yaga. ⁴Ya naga nima ari koloꞌba rönnï rɔ gögö zi Yësu, iya te, “Bɔ nime bo ɔꞌbɔ ŋgï ꞌdɔ koꞌdɔ kɔnyi teyi ⁵römöyï bo ɔꞌɔ ze Yudayi kulöwö bo koꞌba rö ꞌba mötu zize.” ⁶Kina Yësu kënyï ŋgï kari tïnnï.

Tine ɔdɔ Yësu kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila liŋɔ nima kola dë kpe kɔwɔ yɔ, na bɔ këlu mo tönë koja bilaka ꞌdɔ kari kiya zi Yësu te, “Ŋere, kinza kupö röyï dë. Mɔꞌbɔ dë ꞌdɔ tiꞌdi yi kɔdɔ liŋɔ ma. ⁷Ma gbagba ma moŋgɔ rɔma bine mɔꞌbɔ dë ꞌdɔ tako zïyï. Tine iya ŋge ti kpëyï kina ti kileŋo bɔ laja ma nime ŋgï. ⁸Römöyï mikali közï kakpa ꞌbï ëdï gbï kɔzɔ ꞌbama ame mëdï bïcï közï kakpa ti bɔ kanya ŋbaŋi kpa bïcö ne. Ɔdɔ milende zi ame, miya te, ‘Ari,’ kina kari ŋgï. Kina ɔdɔ milende zi ame ꞌdë, miya te, ‘Ako,’ kina kako ŋgï. Ɔdɔ milende zi bɔ laja ma, miya te, ‘Oꞌdɔ wa nime,’ kina koꞌdɔ ŋgï.”

⁹Kina ɔdɔ Yësu kuwö lende kiya ꞌba bɔ nime ꞌdeni te tine lende mo igayi bo ŋgï. Kina bo kuyï kɔmɔ bo dɔ tïndï ama ga këdï kozi gɔ bo ne, bo iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, moꞌja bɔtɔ mɔtɔ ame kiꞌdi dönï ŋgï gɔ lende ma kɔzɔ a nime te dë kɔtɔ te pele di mïye kpe Yisarele.”

¹⁰Kina ya tönë ga koja ne kileki ŋgï kari koꞌja bɔ laja tönë kileŋo ꞌdeni.

Yësu Indiŋi Töku

¹¹Kina di pötö mo na Yësu kënyï ŋgï kari gawo mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Nayini. Bɔ kösö gɔ bo ga ti tïndï ma konzi mɔtɔ ga ari gbï kɔtɔ ti bo. ¹²Tine koꞌja lïjë kömö ꞌdeni ŋgɔsi kpa reki ꞌba gawo nima tine na dönnï kondɔsɔ ŋgï ti töku këdï kombi kako timo. Kole kɔtɔ kpökï ꞌba ꞌja makuruꞌbë mɔtɔ na ma kölë ꞌdeni. Kina bilaka ꞌba mï gawo kotɔtɔ rönnï ꞌdeni ŋgï rɔ tïndï ti ꞌja nima. ¹³Tine ɔdɔ Yësu koꞌja ꞌja nima ꞌdeni tara tine lende mo ɔꞌɔ ŋgï ŋbö kɔdɔ mï dökïꞌdï bo. Kina bo kiya zïnï te, “Kinza kudu dë.”

¹⁴Kina bo kari ŋgï kindaꞌba kpa laŋba nima di dɔ bɔ kombi töku naga nima na lïjë kɔrɔ ŋgï. Kina bo kilende, iya te, “Nï kole, milende zïyï ënyï tɔrɔ.”

¹⁵Kina töku tönë kënyï ŋgï koloma tɔrɔ kebe tilende. Kina Yësu kileki bo ŋgï zi ma mo. ¹⁶Kina lïjë ŋgï pili rɔ tikere rɔ mbëmbë lïjë kiꞌdi tïlëlu Bɔkoꞌba, kiya te, “Bɔ kumë lende ma löbu ɔdɔ ꞌdeni mï löŋgö ze.”

Lïjë iya gbï te, “Bɔkoꞌba na kako ꞌdeni tokɔnyi bilaka abo ga.”

¹⁷Kina lëbï ꞌba wa nime Yësu koꞌdɔ ne kogba mï dɔyayi ꞌba Yudayi ŋgï pili ti rönï kala mï dɔliŋɔ ame ga dɔŋgila Yudayi yayi ne toko.

Akititi ꞌBa Yowani

(MT 11:2-19)

¹⁸Bɔ kösö gɔ Yowani ga ari kïyëtï lende naga nime pili te zi Yowani. ¹⁹Kina bo kïdëkï ma rïyö ŋgï bo koja kari zi Yësu ti akititi nime, kiya te, “Nï mo na rɔ bɔ mo tönë këdï kako ne, ala ꞌdɔ doje kɔmɔze gba gɔ bɔ mɔtɔ ꞌberi?”

²⁰Kina ya rïyö tönë ga kako ŋgï zi Yësu kiya te, “Yowani bɔ bapatisi na koja ze zïyï tiya mo te, ‘Nï mo na rɔ bɔ mo tönë këdï kako ne, ala ꞌdɔ doje kɔmɔze gba gɔ bɔ mɔtɔ ꞌberi?’”

²¹Mï kada mo nima Yësu ileŋo ma konzi ame ga ti dɔkomali rɔkɔꞌɔ ma gege ti nökï ni kiyɔpɔ kɔmɔ bɔ kɔmɔ kölu ni ꞌdeni gbï. ²²Kina bo kileki kiya zi bɔ laja naga nime, bo iya te, “Ilekike kari kïyëtïke wa naga nime koꞌjake kuwöke gbï ne zi Yowani. Iyɔpɔ kɔmɔ bɔ kɔmɔ kölu ni ꞌdeni. Bɔ kaꞌbo ni iliŋgere ꞌdeni. Ileŋo bɔ mönyu ni ꞌdeni yaga rɔ ma kɔpɔ. Bɔ mbili kuꞌbë ni uwö bi ꞌdeni. Töku ni indiŋi ꞌdeni kina laja laka uwöwö rönï ꞌdeni zi bɔ lisa ni. ²³Lïjë ame ga lende ma kïlïkö dë dönnï ne na ti yëyï.”

²⁴Di pötö bɔ laja ꞌba Yowani naga nima kari ꞌdeni na Yësu koloma rɔ tiya lende ꞌba Yowani zi tïndï naga nima. Bo iya te, “Me karike yï mökö zi Yowani ne waꞌdi na karike toŋgɔ mo? Mbili mɔli ma këdï kudë dönï di zi lili? ²⁵Ne ma kinza tara arike toŋgɔ waꞌdi? Bɔ kusu bɔŋgɔ kele? Inza tara, lïjë ame ga këdï kusu bɔŋgɔ ma ndögö kitigɔ kulöwö naga nima dönnï kola ŋge ꞌjoyi di mï mɔri ne, bi ꞌbënnï liŋɔ ꞌba ŋere. ²⁶Ne arike toŋgɔ waꞌdi? Bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba? Yëë, rɔ ma laka oꞌjake bɔ ame kebe bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba pili ne ꞌdeni. ²⁷Bo na me kugu lende abo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, ‘Mëdï moja bɔ laja ma kari dɔgba kömöyï tileŋo kɔri zïyï.’ ²⁸Rɔ ma laka miya ziye, kole köyö ꞌba ꞌja mɔtɔ inza mbiri di dɔ Yowani, tine bɔ ame titiyi mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne na mbiri di dɔ Yowani.”

²⁹Bilaka ma laki naga nima ti bɔ kireke awada ni kpaki ɔdɔ lïjë kuwö lende nime Yësu kiya ne ꞌdeni tine ileme ŋgï zïnnï burë koꞌdɔ ꞌba Bɔkoꞌba rɔ ma kodɔrɔ römöyï Yowani na koꞌdɔ bapatisi ꞌdeni dönnï. ³⁰Tine Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ilagi akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï gɔ dönnï, lïjë kilagi di zi Yowani di bi toꞌdɔ bapatisi dönnï.

³¹Yësu ileki kiya te, “Ti miyari ye kpe bɔ titi ma leꞌjete nime ti waꞌdi? Kpe ŋgï kɔzɔ waꞌdi ga? ³²Kpe ŋgï kɔzɔ kole titi ame kotɔŋi dönnï mï bi ꞌba ndögö tara, ame dɔtumu mɔtɔ kulörï kiya zi ama ga, iya te, ‘Domba dɔkole mbili pele ziye, odoweke gɔye dë yɔ. Kina me ducï lërï ꞌba tölë pele ziye, uduke dë yɔ.’ ³³Yowani ako bine koro kpa bo kuwë a ma kata naga dë, iyake te, ‘Bo bɔ nökï na.’ ³⁴Kina me kole ꞌba bilaka lesi kako konyo kpa bo kuwë wa, iyake te, ‘Oŋgɔke yayi, bo ŋgï rɔ bɔ kpa ŋböŋbö bɔ layi bɔ pɔri ꞌba bɔ kireke awada ni ti bɔ lende kënyë mɔtɔ ga.’ ³⁵Ne tine akikali ꞌba Bɔkoꞌba ti kinda ꞌdeni yaga di mï ndɔbɔ ꞌba kole mo ga.”

Yësu Ni Ti Simona Ma Rɔ Parosi

³⁶Parosi mɔtɔ ose Yësu ꞌdɔ kari rɔ ŋba liŋɔ abo. Kina Yësu kari ŋgï lïjë koloma tonyo akonyo bi kɔtɔ ti Parosi nima. ³⁷Tine ꞌja bɔ lende kënyë mɔtɔ di mï gawo nima uwö ꞌdeni Yësu ëdï liŋɔ ꞌba Parosi nima. Kina lɔko kako ŋgï ti kizaza ꞌba ꞌbu ma kato kele. ³⁸Lɔko ɔrɔ ŋgï kebe gɔ Yësu di kpa akonyo yayi tudu, tɔlɔ kömönï kiyaꞌji ndï Yësu. Kina lɔko kebe ŋgï tididi ndï Yësu ti sunë dönï lɔko kunzulu kinzanza ꞌbu kato kele tönë teyi.

³⁹Kina ɔdɔ Parosi mo nima koꞌja ꞌdeni tara tine, bo ebe tiya mo ti mï bo te, “Bɔ nime ma bo këdï ra ŋgï rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba dëne bo ëdï kikali ŋgï ꞌja nime këdï kosa ndï bo ne bɔ lende kënyë ma dɔ kiteli na.”

⁴⁰Yësu ënyï kilende zi Parosi nima, möyï mo rɔ Simona ne, iya te, “Simona, mëdï ti lende mɔtɔ tiya mo zïyï.”

Simona ileki dɔmo iya te, “Laka, bɔ kɔmɔ kiyandi, iya zö.”

⁴¹Yësu isaki kiya te, “Ya mɔtɔ ga rïyö ogba yamo tötï di zi bɔ mɔtɔ ꞌdɔ lïjë kopi ꞌjaa. Bɔ mɔtɔ ogba ꞌba bo kuluku ꞌbutë, bɔ ama ogba ꞌba bo kuluku kɔtɔ. ⁴²Ya naga nime kpaki rïyö inza ga ti a mɔtɔ ꞌdɔ topi wali nima timo. Na bɔ mo tönë kola yamo naga nima ŋgï gbɔ pili zïnnï. Di mï ya rïyö naga nime bɔ ma yala na ti kɔꞌɔ bo kulöwö?”

⁴³Simona iya te, “Momeri ꞌbama bɔ ama wali mo mbiri ne na ti kɔꞌɔ bo kulöwö.”

Yësu iya te, “Iya ꞌdeni ko dɔmo.”

⁴⁴Kina bo kuyï kɔmɔ bo kileme ꞌja nima zi Simona, iya te, “Oꞌja ꞌja nime ra? Ma mako liŋɔ ꞌbï iꞌdi mini dë yɔ zö turögö ndö timo. Ne ꞌja nime lɔko urögö ndö ti tɔlɔ ꞌba kömönï lɔko kididi ti sunë dönï. ⁴⁵Me mɔdɔ bine ne iramo ma dë yɔ. Ne ꞌja nime mɔlo gɔ tɔdɔ ma bine ɔrɔ dë di bi tunzulu ndö. ⁴⁶Inzanza ꞌbu dë yɔ dɔma. Ne lɔko inzanza ꞌbu kato kele ndö. ⁴⁷Kina me miya zïyï lende kënyë konzi ꞌbënï naga nima ola lɔko ꞌdeni gbï gɔmo kɔzɔ akɔꞌɔ mbëmbë ꞌbënï nime. Bɔ ame kola ŋge mbowa ne ɔꞌɔ gbï ŋge mbowa.”

⁴⁸Kina Yësu kileki kiya zi ꞌja nima, iya te, “Ola yi ꞌdeni gɔ lende kënyë ꞌbï ga.”

⁴⁹Kina ŋba mɔtɔ ga ama ti bo yayi ne kebe ŋgï tiya mo rɔ gɔ rönnï, iya te, “Bɔ nime bo yë na gɔ bo kola wa gɔ lende kënyë?”

⁵⁰Yësu ileki kiya zi ꞌja nima, iya te, “Tiꞌdi döyï gɔ lende ma na kɔmɔ yi ꞌdeni, ari ti, ti mï këyï.”

Liŋgere Tuwöwö Laja Laka

¹Di pötö mo ꞌdeni yayi tine na Yësu koloma ŋgï rɔ tiliŋgere kebe mï gawo ni ti dɔliŋɔ ma titi naga ti tuwöwö laja laka ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Bɔ kösö gɔ bo ga ma ꞌbutë dɔmorïyö mo tönë ga ari ti bo mï liŋgere nima ²gbï ti ꞌja mɔtɔ ga ame kileŋo ꞌdeni di dɔ rɔkɔꞌɔ ni ti nökï ni ne. ꞌJa mɔtɔ mo naga nima lïjë na rɔ Mariya ma kïdëkï möyï mo gbï rɔ Magadala ma tönë nökï modɔmorïyö kitaꞌba yaga di dɔmo ne ³kina gbï ti Zowana ꞌja ꞌba Kuza makuŋgu ꞌba ŋere Erode kina Sosana ni ti ꞌja ma konzi mɔtɔ ga. ꞌJa naga nime na koloma rɔ tokɔnyi Yësu ni ti bɔ laja abo ga ti yamo ꞌba gbagba lïjë ga.

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Kulï Kupö

(MT 13:1-23; MK 4:1-25)

⁴Kina tïndï ma kinza kiya kiꞌdi totɔtɔ rönnï ŋgï zi Yësu. Bilaka oloma ŋgï rɔ tako di mï dɔliŋɔ ma konzi mɔtɔ ga. Kina bo koloma ŋgï rɔ tiya dɔŋgala nime zïnnï, iya te, ⁵“Bɔ mɔtɔ ɔdɔ ꞌdeni kari tulï kupö. Kina ɔdɔ bo këdï kulï ꞌdeni tine mɔtɔ ga ilaꞌba ŋgï dɔ kpa kɔri. Ututu dɔmo ŋgï ti ndï na yali kako kogɔ ŋgï. ⁶Mɔtɔ ga ilaꞌba ꞌbënnï dɔ kirigɔyɔ. Kina ɔdɔ kötu ꞌdeni tine ututu ŋgï römöyï yayi mo ëyï dë. ⁷Kupö mɔtɔ ga ilaꞌba ꞌbënnï bïcï kono. Kina ɔdɔ kono kïyöbu ꞌdeni kɔtɔ timo tine uböwu ŋgï yaga. ⁸Tine kupö mɔtɔ ga ilaꞌba ꞌbënnï mï yayi ma laka. Kina kötu ŋgï kïyöbu kana konzi kebe ma tönë kulï ne.”

Ɔdɔ bo kiya ꞌdeni kɔzɔ a nime te tine, bo ënyï kuwöwö, kiya te, “Bɔ ame këdï ti mbili tuwö lende ne iꞌdike bo kuwö lende nime.”

⁹Bɔ kösö gɔ bo ga ebe tititi bo gɔ ꞌjɔ ꞌba dɔŋgala nima. ¹⁰Tine bo ileki zïnnï, bo iya te, “ꞌBeye Bɔkoꞌba iꞌdi akikali ꞌba ŋere löbu abo ame rɔ ma kusu ne ꞌdeni ziye. Ne ꞌbënnï lïjë ya ma laki naga nima ti milende zïnnï rɔ dɔŋgala römöyï ꞌdɔ ɔdɔ lïjë koŋgɔ pele lïjë koꞌja dë, lïjë kuwö pele lïjë kikali mï ꞌjɔ ꞌba lende mo dë. ¹¹ꞌJɔ ꞌba dɔŋgala nima na te, kupö na rɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. ¹²Ma kilaꞌba dɔ kpa kɔri naga nima na rɔ ya ame ga kuwö laka tine Satani ako ŋgï kolɔ yaga di mï dökïꞌdï mo ne kinza lïjë kiꞌdi dönnï ra gɔmo kɔmɔ lïjë di mï tölë. ¹³Ma kilaꞌba dɔ kirigɔyɔ na rɔ ya ma kindaꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï ti mï këyï di bi tuwö mo. Tine ŋgiraꞌda mo alo dë mïnnï. Lïjë iꞌdi dönnï ŋge mbowa gɔmo tine ɔdɔ akiyari kömö yɔ na lïjë kilaꞌba ŋgï. ¹⁴Kupö ma kilaꞌba bïcï kono na rɔ ya ame ga kuwö ŋgï tine ꞌdeni yayi kɔmɔ kïlëꞌdï ꞌba gɔ wa ꞌba dɔliŋɔ nime, mɔri ni ti lɔŋɔ mo uböwu ŋgï yaga di mïnnï. Kina ŋgï lïjë ïyöbu dë kpe. ¹⁵Tine kupö ma kilaꞌba mï yayi ma laka na rɔ ya ame ga kuwö lende nime kindaꞌba ŋgï mï dökïꞌdï nnï ti lende koro mo. Kina lïjë kogbɔ ŋgï ŋbö lïjë kana.

Dɔŋgala ꞌBa Lamba

(MK 4:21-25)

¹⁶Kɔzɔ ma koŋgɔke bɔtɔ iꞌdi paꞌdo dë dɔ lamba kogba kutuꞌbö dɔmo ti kete ala kusu bïcï sora. Tine ëdï kiꞌdi lamba dɔ a ꞌba tïdëyï mo ꞌdɔ kiyɔpɔ bi zïnnï lïjë ame ga pili këdï kɔdɔ rö yayi ne. ¹⁷Kina me wa ame ga rɔ ma kusu ne ti koja yaga bi kɔpɔ. Kina lende ame ga kutuꞌbö kpamo bërï ne ti kugbëꞌdu gɔmo yaga. ¹⁸Ojeke mbili ye laka gɔ lende nime tuwö mo. Bɔ ame këdï timo ti kiꞌdi gbï doroꞌdo dɔmo. Tine bɔ ame kinza timo ne ma mbowa mo ame bo komeri bo këdï timo ne ti kogba yaga di zi bo.”

Yë Na Rɔ Iya?

(MT 12:46-50; MK 3:31-35)

¹⁹Ma ꞌba Yësu ni ti löndö bo ga ako toŋgɔ bo. Tine lïjë ɔꞌbɔ dë ꞌdɔ tömö ŋgɔsi ŋgila bo römöyï tïndï uru bo ꞌdeni. ²⁰Kina bɔ mɔtɔ kari kiya zi bo, iya te, “Möyï ni ti löndö yï ga na me ꞌdë këdï kɔrɔ yaga, lïjë oꞌdɔkɔ tilende tïyï.”

²¹Tine bo ënyï kileki dɔmo, iya te, “Iya ni ti löndö ma ga na rɔ ya naga nime lïjë ame ga kuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba kindaꞌba ndɔbɔ mo ne.”

Yësu Oga Pïwu

(MT 8:23-27; MK 4:35-41)

²²Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na Yësu kënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Ënyïke dumuke gönyï pöpö ma ꞌdë.” Kina lïjë këkï ŋgï mï sorope tari.

²³Di mï sorope ꞌdeni yayi na töꞌdö kindaꞌba bo ŋgï. Tine na lili pïwu kiꞌdi dönï ŋgï mini kiꞌdi toso gönnï mï sorope kinda ŋgï rɔ tölë zïnnï. ²⁴Kina bɔ kösö gɔ bo ga kari kindiŋi bo, iya te, “Ŋere, ŋere, dëdï ꞌdeni dölë.”

Kina bo kënyï ŋgï tɔrɔ bo kamo dɔ lili ni ti mini kikagba nima. Kina pïwu tönë kölu ŋgï meꞌde, bi koꞌdɔ ŋgï liwo. ²⁵Kina bo kënyï kititi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Kpe nime gɔ waꞌdi na kiꞌdike dɔye dë gɔ tigɔ ma?”

Tine lïjë ŋgï pili rɔ tikere wa nima igayi lïjë ꞌdeni, na lïjë kebe tititi rönnï, iya te, “Bɔ nime waꞌdi ga na? Bo embe pele ŋge dɔ lili ni ti mini, uwö dɔ bo ŋgï.”

Nökï Ni Ti Baꞌdo

(MT 8:28-34; MK 5:1-20)

²⁶Lïjë umu ŋgï kömö mï dɔyayi ꞌba bɔ löwö mï Gerasa ame kebe gönyï pöpö nima rɔ ma koriya ti Galilaya ne. ²⁷Kina ɔdɔ Yësu këkï ŋgï di mï sorope yɔ na dɔ bo kondɔsɔ ŋgï ti bɔ nökï mɔtɔ ꞌba mï gawo nima. Bɔ nima oloma ꞌdeni kɔmɔ kɔɔ konzi kinza kusu a mɔtɔ rɔ bɔŋgɔ, köꞌdö dë gbï rö. Bi loma mo ŋburu mï löŋgö dögö. ²⁸Kina ɔdɔ bo koꞌja Yësu ꞌdeni tine bo ako ŋgï kilaꞌba bërï ndï Yësu bo kulörï rɔ ma kembe, kiya te, “Waꞌdi ꞌbï tö nï Yësu kole ꞌba Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli nime? Momaꞌjo rɔma zïyï, kinza kodɔ gomɔ dë rɔma.”

²⁹Bo iya tara römöyï Yësu ilende ꞌdeni zi nökï nima ꞌdɔ kitaꞌba yaga di dɔ bo. Pa mɔlo nökï nima ëdï nduwë rɔ toŋbeŋbe bo. Omba ziŋgiri pele ndï bo ga ti közï bo ꞌdɔ kogbɔ bo bërï bo öꞌbö ŋgï tïyëyï wa naga nime yaga di rɔ bo. Kina nökï nima koto bo ŋgï toloma yï mökö.

³⁰Yësu ititi bo, iya te, “Möyï yï rɔ yë?”

Bo iya te, “Möyï ma rɔ tïndï.” Bo iya tara römöyï nökï nima kilaꞌba dɔ bo ne rɔ laki.

³¹Kina nökï naga nima kënyï komaꞌjo rönnï ŋgï zi Yësu kinza bo koga lïjë dë koto mï gö kalo kinza kota bïcï mo dë tönë. ³²Tïndï ꞌba baꞌdo ꞌba liŋɔ ma konzi ëdï tonyo kpënnï ndï döku yayi. Kina nökï komaꞌjo rönnï ŋgï zi Yësu ꞌdɔ koja lïjë kari kilaꞌba dɔ baꞌdo naga nima. Kina bo kodɔ kpamo ŋgï zïnnï. ³³Kina ɔdɔ nökï tönë ga lïjë kitaꞌba ꞌdeni di dɔ bɔ nima tine lïjë ari kilaꞌba ŋgï dɔ baꞌdo tönë ga. Na dɔtumu tönë kembe ŋgï pili dɔ riŋa kulöru di bi kulïŋï ꞌba döku nima kilaꞌba kote dönnï mï pöpö.

³⁴Kina ɔdɔ bɔ koda baꞌdo naga nima koŋgɔ ꞌdeni tara tine lïjë iriŋa ŋgï ti lende mo kari kïyëlë mï gawo kpaki kebe gɔ nyaka. ³⁵Kina bilaka kɔlɔ ŋgï kari toŋgɔ ɔtɔ nima koꞌdɔ rönï ne. Kina ɔdɔ lïjë kari kömö ꞌdeni zi Yësu yayi tine lïjë ari koꞌja bɔ tönë nökï kitaꞌba ꞌdeni yaga di dɔmo koloma ꞌdeni bi ndï Yësu yayi kusu bɔŋgɔ ꞌdeni rönï dɔmo kele ꞌdeni. Kina lïjë ŋgï rɔ tikere. ³⁶Lïjë ame ga koꞌja tileŋo bɔ nökï nima ne na kebe bi tïyëtï gɔmo zïnnï. ³⁷Kina lïjë bilaka ꞌba Gerasa mo naga nima kilende ŋgï zi Yësu ꞌdɔ kënyï kari yaga di mï dɔyayi ꞌbënnï römöyï tikere abo aꞌda lïjë ꞌdeni. Kina Yësu kënyï ŋgï këkï mï sorope kari abo.

³⁸Bɔ tönë nökï kitaꞌba di dɔmo ne omaꞌjo rönï zi Yësu tëgë ꞌdɔ Yësu kiꞌdi bo kari tïnnï. Tine Yësu ileki bo, iya te, ³⁹“Ileki kari liŋɔ ꞌbe ꞌdɔ kïyëtï wa ame Bɔkoꞌba koꞌdɔ kulöwö zïyï ne.”

Kina bɔ tönë kari ŋgï koloma rɔ tïyëlë wa ame Yësu koꞌdɔ kulöwö zi bo ne kote mï gawo nima.

Nyiti Titi Ti ꞌJa Kosa Rɔ Bɔŋgɔ ꞌBa Yësu

(MT 9:18-26; MK 5:21-43)

⁴⁰Kina ɔdɔ Yësu kileki ꞌdeni kömö kapa pöpö ma tönë tine tïndï ama ga yayi ne ŋgï pili ti mï këyï turë dɔ bo römöyï lïjë ëdï mɔlo rɔ toda bo. ⁴¹Kina bɔ mɔtɔ rɔ Yayiro rɔ bɔ dɔ rö ꞌba mötu kako ŋgï kilaꞌba bërï bi ndï Yësu, komaꞌjo rɔ bo zi Yësu ꞌdɔ kari ti bo liŋɔ abo. ⁴²Römöyï nyiti kɔtɔ kpökï abo ꞌdeni mbiri rɔ dötï kɔmɔ kɔɔ mo ꞌdeni kɔzɔ ꞌbutë dɔmorïyö tara dökïꞌdï mo ëdï koꞌdɔ ꞌdeni ŋgï togba rönï.

Di gɔ kɔri ꞌdeni yayi na tïndï komɔmi rönï ŋgï aa za ꞌdɔ tïdïrï Yësu. ⁴³Tine ꞌja mɔtɔ yayi roma öꞌbö ŋgï ŋburu tɔlɔ di rɔmo kɔmɔ kɔɔ mo ꞌdeni ꞌbutë dɔmorïyö. Lɔko ote dɔ yamo ꞌbënï ga ꞌdeni zi bɔ wɔwɔ ni tine ma kɔtɔ mɔtɔ mo ileŋo nï dë du te. ⁴⁴Kina lɔko kako ŋgï kebe gɔ Yësu lɔko kosa kpa bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo. Kina roma ꞌbënï tönë köꞌbö ŋgï ŋburu tɔlɔ di rönï ne koke kpënï ŋgï. ⁴⁵Yësu ititi, iya te, “Yë na kosa rɔma?”

Lïjë pili andi gɔmo. Kina Pïtörö kënyï kileki kiya zi Yësu, iya te, “Ŋere, bilaka na me komɔmi rönnï këdï kïtïrï pili kari röyï yayi, tine ti kititi ꞌböwu tara rɔ ma totondo mo ga?”

⁴⁶Tine Yësu ileki dɔmo iya te, “Bɔtɔ tɔ ne osa rɔma ꞌdeni römöyï mikali gɔ tigɔ ma kɔdɔ di mï yida rɔma.”

⁴⁷Kina ɔdɔ ꞌja tönë koŋgɔ ꞌdeni lɔko inza kari ŋgï liwo tine na lɔko kako ŋgï ti rɔ kïlëꞌdï lɔko kilaꞌba bërï bi ndï Yësu. Kina lɔko kïyëtï gɔ ame lɔko kosa rɔ bɔŋgɔ ꞌba Yësu na kileŋo nï ne ŋgï pili zi bilaka konzi naga nima. ⁴⁸Kina Yësu kileki kiya zïnï, iya te, “Nyiti ma, tiꞌdi döyï gɔ tigɔ ma na kileŋo yi ꞌdeni. Ari ti, ti mï këyï.”

⁴⁹Kota Yësu këdï gba tilende te tine na bɔ mɔtɔ kömö ŋgï di liŋɔ ꞌba Yayiro bɔ dɔ rö ꞌba mötu tönë, iya te, “A ꞌba nyiti ꞌbï tönë ënyë ꞌdeni. Kinza komaꞌjo bɔ kɔmɔ kiyandi nime dë kpe.”

⁵⁰Kina ɔdɔ Yësu kuwö tara tine bo iya zi Yayiro, bo iya te, “Kinza kere dë, iꞌdi döyï gɔ tigɔ ma kina ti kindiŋi nï ŋgï.”

⁵¹Kina ɔdɔ bo kari kömö ꞌdeni liŋɔ ꞌba Yayiro yayi tine bo ola bɔtɔ dë kɔdɔ ti bo gɔ töku nima, tine ŋge rɔ Pïtörö ni ti Yowani ti Yakoba ti ꞌbu ꞌba nyiti mo nima ti ma mo. ⁵²Bilaka ama ga pili yayi ne ëdï bi monɔ dɔ töku tome kuwu ti kökö. Yësu ilende zïnnï iya te, “Udumöke, lɔko ölë dë rɔ tölë, töꞌdö na.”

⁵³Kina lïjë kögö bo ŋgï rɔ laŋa römöyï lïjë ikali lɔko ölë ꞌdeni rɔ tölë. ⁵⁴Kina Yësu kindaꞌba közï töku tönë ŋgï kïdëkï, kiya te, “Nyiti ma, ënyï tɔrɔ.” ⁵⁵Kina dïdï nï kileki ŋgï lɔko kënyï tɔrɔ.

Yësu iya zïnnï ꞌdɔ kiꞌdi akonyo zi nyiti nima. ⁵⁶Tine ꞌbu mo ni ti ma mo otɔ ŋgï rɔ gönnï. Kina Yësu kose gɔmo ŋgï zïnnï kinza lïjë kiya lende ꞌba wa nime koꞌdɔ rönï ne dë zi bɔtɔ mɔtɔ.

Laja ꞌBa Ya Ma ꞌButë Dɔmorïyö

(MT 10:5-15; 14:1-12; MK 6:7-29)

¹Yësu ïdëkï bɔ kösö gɔ bo ga ma ꞌbutë dɔmorïyö pili bi kɔtɔ kina bo kiꞌdi közï kakpa ꞌba toga nökï ti tileŋo rɔkɔꞌɔ ŋgï zïnnï. ²Kina bo koja lïjë ŋgï kari tuwöwö laja laka ꞌba Bɔkoꞌba gbï tileŋo rɔkɔꞌɔ. ³Bo ose zïnnï te, “Kinza kogbake ɔtɔ dë tiye mï liŋgere nime. Ala bo rɔ përï ala mboꞌda ꞌba kpasi ala akonyo, ala gïrïsï ala bɔŋgɔ kolɔ mɔtɔ kinza kogbake dë tiye. ⁴Liŋɔ mɔtɔ ame kɔdɔke ꞌdeni teyi olomake ŋge bina ŋbö kënyïke di mï gawo mo tɔ nima. ⁵Gawo ame ga bilaka mo ga kilagi ye ne ɔdɔke yaga kpa reki mo kombake lupu ꞌba bi ꞌbënnï nima yaga di ndïye rɔ lömu rönnï.”

⁶Kina bɔ kösö gɔ bo naga nima kënyï ŋgï dɔmo tiliŋgere rɔ gɔ liŋɔ tuwöwö laja laka gbï tileŋo rɔkɔꞌɔ.

⁷Kina ɔdɔ ŋere Erode kuwö lende nima këdï koꞌdɔ rönï ne ꞌdeni tara tine lende mo ïlïkö ŋgï dɔ bo römöyï ya mɔtɔ ga iya te Yowani na koja ꞌdeni di mï tölë. ⁸Ya mɔtɔ ga iya ꞌbënnï te Eliya na kɔdɔ ꞌdeni. Kina gbï ma konzi mɔtɔ ga iya te bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ma mɔlo tönë ga ma kɔtɔ mɔtɔ na ma kɔdɔ ꞌdeni ꞌböwu di mï tölë. ⁹Tine Erode iya te, “Ma na miꞌdi koke dɔ Yowani, ne bɔ ma yala mo na me ꞌböwu mëdï muwö lende mo ne?”

Tine bo öꞌbö nduwë titeri ꞌdɔ toꞌja kïnë Yësu.

Yësu Iꞌdi Akonyo Kɔꞌbɔ Bilaka Kuluku ꞌButë Bi ꞌButë

(MT 14:13-21; MK 6:30-44; YN 6:1-14)

¹⁰Kina ɔdɔ bɔ kösö gɔ Yësu ga kuyï dönnï ꞌdeni di mï liŋgere ꞌbënnï nima tine lïjë oloma ŋgï rɔ tora gɔ wa ame ga lïjë koꞌdɔ ne zi bo. Kina bo kotɔtɔ lïjë ŋge rɔ dönnï kari ti bo mï dɔyayi mɔtɔ kïdëkï rɔ Betesayida. ¹¹Tine tïndï naga nima ikali gɔmo ŋgï na lïjë kënyï kozi ŋgï kari gönnï yayi. Bo urë dönnï ti mï këyï kina bo koloma ŋgï rɔ tiya lende ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba zïnnï. Kina bo kileŋo ya ame ga ꞌdɔ kileŋo ne ŋgï.

¹²Mï dɔkɔpiyari ꞌdeni na ya ma ꞌbutë dɔmorïyö ma ꞌba bo mo tönë ga kako zi bo kiya te, “Oja bilaka naga nime kari ꞌdɔ lïjë kari koma akonyo gbï ti bi ꞌba töꞌdö zïnnï di mï liŋɔ mɔtɔ ga ma ŋgɔsiŋgɔsi bine römöyï ze dëdïke yï mökö.”

¹³Bo ileki dɔmo zïnnï, bo iya te, “Kpe na ꞌdɔ kiꞌdike ɔtɔ ga zïnnï.”

Lïjë ileki dɔmo zi bo, iya te, “Dëdï ŋge ti maŋgolɔꞌbɔ muyï bine ti kenze rïyö. Oꞌdɔkɔ gɔ dari dugö akonyo zi tïndï konzi naga nime?” ¹⁴Bilaka naga nima yayi bɔtɔni ꞌberi rɔ dönnï ëdï ŋbö kɔzɔ kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë (5,000) tara.

Tine bo ënyï kileki zi bɔ kösö gɔ bo naga nima, bo iya te, “Iꞌdike lïjë pili rɔ gönnï koloma bërï rɔ dɔtumu, rɔ kuluku rɔ kuluku.”

¹⁵Bɔ kösö gɔ bo ga oꞌdɔ ŋgï tara na bilaka tönë ga koloma ŋgï pili bërï. ¹⁶Kina bo kogba maŋgolɔꞌbɔ muyï ti kenze rïyö mo tönë ga ŋgï bo kombi kɔmɔ bo mïtɔrɔ, bo koꞌdɔ yëëꞌdï mo bo konye yïmo ŋgï kiꞌdi zïnnï ꞌdɔ lïjë kari koza zi bilaka naga nima. ¹⁷Kina bilaka naga nima pili konyo ŋgï kïtëkpë lïjë. Kina bɔ kösö gɔ bo ga kari kutöꞌdu kɔsɔ ma kileke bërï mo ga ŋgï koso mï kee ꞌbutë dɔmorïyö.

Kole ꞌBa Bilaka Lesi Yë Na?

(MT 16:13-28; MK 8:27–9:1)

¹⁸Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ koꞌja Yësu ni këdï toꞌdɔ mötu rɔ dönnï ti bɔ kösö gɔ bo ga na bo kënyï kititi lïjë, iya te, “Bilaka iya ma rɔ yë?”

¹⁹Lïjë iya te, “Ya mɔtɔ ga iya yi rɔ Yowani bɔ bapatisi, mɔtɔ ga iya yi rɔ Eliya, tine ma konzi mɔtɔ ga iya te bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ma mɔlo tönë ma kɔtɔ mɔtɔ na kënyï kɔdɔ ꞌdeni di mï tölë.”

²⁰Bo iya te, “Ne kpe ma ꞌbeye iyake ma rɔ yë?”

Pïtörö ileki dɔmo iya te, “Nï na rɔ Kurïsïtö mo tönë Bɔkoꞌba këdï koja ne.”

²¹Tine bo ënyï kose gɔmo kitigɔ zïnnï kinza lïjë kiya dë zi bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ. ²²Bo iya te, “Kole ꞌba bilaka lesi ti kombi gomɔ rɔ mbëmbë, löbu ni ti bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ti kilagi di rɔ bo kupö bo. Tine mï töꞌdö dɔ mota bo ti kënyï ꞌdeni kɔdɔ yaga di mï tölë.”

²³Kina bo kënyï kiya zi bilaka naga nima pili rɔ gɔmo, bo iya te, “Bɔtɔ ame koꞌdɔkɔ tösö gɔma ne, iꞌdike bo komba gɔ bo zi gbagba bo, bo kombi gomɔ abo, bo kösö gɔma pele ŋbö mï tölë. ²⁴Römöyï ame kiteri tɔmɔ dïdï bo ne ti kupö ŋgï. Tine ame kupö dïdï bo gɔ lende ma ne ti kɔmɔ ŋgï. ²⁵Waꞌdi na ti nï mɔtɔ koꞌja di gɔmo ɔdɔ komɔmi dɔliŋɔ löbu nime pele pili zïyï tine kupö dïdï yï? ²⁶Bɔ ame koga kpënï gɔma gbï ti lende ma nime ne kole ꞌba bilaka lesi ti koga kpa bo gbï tara gɔmo mï kada ꞌba tako abo ame bo këdï kako ꞌdeni ti tigɔ dɔ kiteli ꞌba ꞌbu bo gbï ti ꞌba malayika ꞌba Bɔkoꞌba ne. ²⁷Rɔ ma laka miya ziye, mɔtɔ ga di mï löŋgö ma këdï kɔrɔ naga nime inza kinene tölë titi gba kota kinza ma lïjë koꞌja ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime dë ŋgï titi du ti kömönnï.”

Kïnë Yësu Uyï Rönï

(MT 17:1-8; MK 9:2-8)

²⁸Kɔzɔ töꞌdö dɔ modɔɔmota ꞌdeni tara di pötö lende nime bo kiya ne tine na bo kogba Pïtörö ni ti Yowani ti Yakoba kari ti bo dɔ döku tɔrɔ tilende ti Bɔkoꞌba. ²⁹Koꞌja bo këdï ꞌdeni yayi na kɔmɔ bo kuyï rönï ŋgï bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo kaŋmi köbö yaga kɔzɔ tɔrɔ kunyï. ^30-31Kina bilaka rïyö mɔtɔ ga Musa ni ti Eliya kɔdɔ ŋgï ti bi kɔpɔ ꞌba mïtɔrɔ koloma rɔ tilende ti bo gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba ame bo këdï kote ꞌdeni ŋgï ko dɔ ꞌbö mo ti tölë abo mï Yerosalema.

³²Pïtörö ni ti lëpï bo ama ga ëdï ꞌdeni bi töꞌdö. Kina ɔdɔ lïjë koŋgɔ bi tine lïjë oꞌja bo ŋgï këdï ꞌdeni mï bi kɔpɔ abo ti bilaka rïyö këdï kɔrɔ ŋgila bo. ³³Kina ɔdɔ ya naga nime këdï koꞌdɔ ꞌdeni tari kola ŋge rɔ Yësu na Pïtörö kënyï kiya zi Yësu, iya te, “Ŋere, ele sowa ame dëdï ꞌdeni bine ne. Iꞌdi dubö ŋgöŋgöbö mota, kɔtɔ zïyï kɔtɔ zi Musa kɔtɔ zi Eliya.” Tine wa nime bo këdï kiya ne bo ikali dë.

³⁴Kota bo këdï gba kilende yɔ na pɔli kutuꞌbö lïjë ŋgï tine Pïtörö ni ŋgï rɔ tikere. ³⁵Birɔ udu di mï pɔli nima, iya te, “Ame na rɔ kole ma ame migeli ꞌdeni, uwöke dɔ bo.”

³⁶Di pötö lende nime lïjë oꞌja Yësu na ꞌdeni ŋge kola kutu bo yayi. Lïjë ya mota naga nima usu dɔ lende nime köꞌbö ŋge rɔ gɔ rönnï. Lïjë ïyëtï gɔ wa nime lïjë koꞌja ne dë zi bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ mï kada naga nima yayi.

Kole Mɔtɔ Ti Nökï Dɔmo

(MT 17:14-23; MK 9:14-32)

³⁷Mï bi këzë ma di gɔmo lïjë këkï ꞌdeni bërï di dɔ döku nima na tïndï ma konzi kako ŋgï zi bo. ³⁸Kina bɔ mɔtɔ di mï löŋgö tïndï naga nima kuwöwö dɔ bo, kiya te, “Ŋere, momaꞌjo rɔma zïyï, oŋgɔ kole ma nime römöyï bo na ŋge kɔtɔ kpökï rɔ kole zö. ³⁹Nökï öꞌbö toŋma bo kiꞌdi bo kulörï kuꞌdu bo bërï kotɔ bo, surupu köꞌbu di kpa bo. Kina köꞌbö ꞌdeni ŋgï ŋburu ti bo kola bo dë yɔ këdï koꞌdɔ ꞌdeni ŋgï ꞌdɔ tïyölu bo. ⁴⁰Kina me pa bine mititi bɔ kösö göyï ga ꞌdɔ koga yaga di dɔmo tine lïjë ɔꞌbɔ dë.”

⁴¹Yësu iya te, “Kpe bɔ titi ma leꞌjete nime, kpe wa kinza kiꞌdi dönnï dë laka gɔ lende ma, bɔ lende kënyë naga nime, ꞌdɔ möꞌbö ŋbö tiye nyanya ga togbɔ dökïꞌdï ma di zi gomɔ ꞌbe? Oꞌde kole ꞌbï nima dayi te.”

⁴²Tine koꞌja kole mo nima këdï kako na nökï mo kuꞌdu ŋgï bërï kotɔ. Kina Yësu kamo ŋgï dɔ nökï nima kileŋo kole tönë ŋgï kiꞌdi zi ꞌbu mo. ⁴³Kina lïjë pili kotɔ ŋgï rɔ gönnï di zi tigɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba.

Koꞌja wa ame ga Yësu koꞌdɔ ne lende mo kigayi bilaka naga nima ꞌdeni gba tara tine, na bo kileki kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, ⁴⁴“Lende nime mëdï moꞌdɔ tiya mo ziye ne uwöke laka. Ti kiꞌdi kole ꞌba bilaka lesi közï bilaka.”

⁴⁵Tine bɔ kösö gɔ bo ga ikali mï ꞌjɔ ꞌba lende nime dë. Usu dɔmo ꞌdeni di zïnnï kinza lïjë kikali ra. Kina lïjë kere ŋgï tititi bo gɔ lende mo.

Yë Na Rɔ Dɔ Kiteli?

(MT 18:1-5; MK 9:33-40)

⁴⁶Kowasa uꞌdu rönï ŋgï mï löŋgö bɔ kösö gɔ Yësu ga gɔ lende ꞌba yë na rɔ löbu di mï löŋgö lïjë. ⁴⁷Yësu ikali meri ꞌbënnï nima na bo kogba kole titi mɔtɔ ŋgï kiꞌdi kɔrɔ ŋgila bo, ⁴⁸na bo kiya zïnnï, bo iya te, “Bɔ ame kota kole ma titiyi kɔzɔ a nime te rɔ ŋba dömöyï ma, ma na bo kota ꞌdeni. Kina bɔ ame kota ma rɔ ŋba bɔ ma koja ma nime na ma ꞌdeni gbï bo kota. Bɔ ame wötï titiyi di mï löŋgö ye ne bo na rɔ löbu ma dɔ kiteli.”

⁴⁹Yowani iya te, “Ŋere, doꞌja bɔ mɔtɔ koloma toga nökï ti möyï yï kina diya zi bo kinza bo koꞌdɔ dë kpe römöyï bo inza rɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï tumu ze nime.”

⁵⁰Yësu ileki dɔmo, iya te, “Kinza kotake gɔ toꞌdɔ mo dë di zi bo römöyï bɔ ame koꞌji ye dë ne bo na rɔ ꞌbeye.”

Somorona Ilagi Yësu

⁵¹Kina ɔdɔ kada ꞌba togba Yësu kari mïtɔrɔ këdï ꞌdeni ŋgɔsi tine na bo kindaꞌba kɔri Yerosalema ŋgï. ⁵²Bo oja bɔ laja kari dɔgba kɔmɔ bo mï dɔliŋɔ mɔtɔ ꞌba Somorona tileŋo bi ndö koda bo. ⁵³Tine bilaka mo ga oꞌdɔkɔ lende abo dë römöyï bo ëdï kari Yerosalema. ⁵⁴Kina ɔdɔ bɔ kösö gɔ bo ga Yakoba ni ti Yowani koꞌja lende nime te na lïjë kititi bo, iya te, “Ŋere, oꞌdɔkɔ zize gɔ dïdëkï paꞌdo di mïtɔrɔ kote dönnï yaga?”

⁵⁵Tine Yësu uyï kɔmɔ bo kamo dönnï, ⁵⁶kina Yësu ni kari ŋgï nduwë mï dɔliŋɔ mɔtɔ.

⁵⁷Koꞌja lïjë këdï kiliŋgere rɔ gɔ kɔri na bɔ mɔtɔ kako kiya zi Yësu, iya te, “Ti mösö ŋgï nduwë göyï ŋbö bi tɔ ame këddï kari pele teyi.”

⁵⁸Yësu ileki dɔmo iya te, “Kiraba ni pele ëdï ti gö ꞌbënnï ga, kina yali ni gbï ëdï ti rö ꞌbënnï ga. Tine kole ꞌba bilaka lesi inza ꞌba bo ti bi mɔtɔ ame gɔ bo koꞌba dɔ bo teyi tindawo rɔ bo.”

⁵⁹Bo iya zi bɔ mɔtɔ te, “Ösö gɔma.”

Tine bɔ nima ileki dɔmo, iya te, “Iꞌdi mari musu ꞌbu ma titi.”

⁶⁰Yësu iya te, “Ola töku ni kusu töku lëpï nnï ga, tine nï ꞌbëyï ari tuwöwö laja ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba.”

⁶¹Kina gbï bɔ mɔtɔ ako kiya te, “Ti mösö göyï ŋere. Ne dɔgba mo iꞌdi ma titi mileki tumötö ya eꞌbe ze ga.”

⁶²Yësu ileki dɔmo zi bo, iya te, “Bɔ ame kiꞌdi közï bo ꞌdeni kumu kara kënyï kebe ꞌböwu kuyï kɔmɔ bo yïꞌböwu ne ɔꞌbɔ laja ꞌba mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime dë.”

Laja Koja ꞌBa Bɔ Laja

¹Di pötö mo na ŋere Yësu kigeli ya mɔtɔ ga kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö. Kina bo koza lïjë ŋgï koja kari rɔ rïyörïyö dɔgba kɔmɔ bo mï gawo ti gɔ bi ame ga pili bo këdï koꞌdɔ tari teyi ne. ²Bo iya te, “Wa ꞌba kpa dɔlili nime ŋgï kpaya tine bɔ ndɔbɔ ꞌba rɔmo ga onzi dë. Ititike bo ŋere bɔ dɔmo ꞌdɔ bo koja bɔ ndɔbɔ mï nyaka abo nime. ³Arike, mëdï moja ye ꞌdeni ŋgï tara kɔzɔ kamölö mï löŋgö wölïwölï. ⁴Kinza kogbake makpɔtɔ ala mboꞌda ꞌba kpasi ala wari dë teyi. Kina kinza kɔrɔke dë dɔye kïlëyï tumötö bɔtɔ di gɔ kɔri.

⁵Liŋɔ ame këddï kɔdɔke teyi, dɔgba mo iyake te, ‘Lende këyï këdï mï liŋɔ nime.’ ⁶Kina ɔdɔ bɔ lende këyï këdï yayi lende këyï ꞌbe nima ti koloma dɔmo. Ne ɔdɔ kinza eꞌbe ti kileki ziye. ⁷Liŋɔ ma kɔtɔ tɔ mo nima kɔdɔke ꞌdeni teyi ne na ŋge kolomake teyi, konyoke kuwëke ɔtɔ ame ga lïjë kiꞌdi ziye. Römöyï bɔ ndɔbɔ ɔꞌbɔ ŋgï toꞌja bi gomɔ ꞌba rɔ bo. Ne kinza kebeke dë bi tolɔlɔ rɔ gɔ liŋɔ.

⁸Gawo ame ga kɔdɔke yïmo koꞌdɔ ye laka ne, onyoke a ma lïjë koꞌde kɔmɔye. ⁹Kina ileŋoke bɔ rɔkɔꞌɔ ame ga këdï yayi ne. Iyake te zïnnï, ‘Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ꞌdeni ŋgɔsi tiye.’ ¹⁰Ne gawo ame ga kɔdɔke yïmo kilagi lende ꞌbe, ɔrɔke mï zana mo yayi kiyake te, ¹¹‘Lupu ꞌba mï gawo ꞌbe nime ame pele kunzö rönï ndïze ne ti domba yaga rɔ lömu rɔye. Tine omerike, ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ꞌdeni ŋgɔsi.’ ¹²Rɔ ma laka miya ziye, mï kada ꞌba burë mï Bɔkoꞌba ti këyï rɔ mbëmbë rɔ Sodomo di dɔ ꞌba gawo mo tɔ nima.

Buꞌbu

(MT 11:20-24)

¹³Buꞌbu zïyï Korazina, kina buꞌbu gbï zïyï Betesayida. Ma kiya te gɔ kotɔ naga nime koꞌdɔ mïye ne na këdï koꞌdɔ ra mï Tura ni ti Sidona dëne bilaka mo ga otɔ dönnï ꞌdeni di mï lende kënyë kolɔ bɔŋgɔ ꞌba monɔ kosa buruku rönnï rɔ akileme ꞌba dɔ kotɔ. ¹⁴Mï kada ꞌba burë kada mɔtɔ Tura ni ti Sidona na ti mï Bɔkoꞌba këyï rɔmo rɔ mbëmbë di dɔye. ¹⁵Ne nï ꞌbëyï Kaparanoma, oꞌdɔkɔ ꞌdeni tombi röyï ŋbö mïtɔrɔ? Inza du tara ti kuꞌdu yi kileki bërï mï Gehena.”

¹⁶Yësu ënyï ꞌböwu gbï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, iya te, “Bɔ ame kuwö dɔye, uwö dɔma ꞌdeni gbï. Bɔ ame kilagi lende ꞌbe ilagi ma ꞌdeni gbï. Kina bɔ ame kilagi ma ne ilagi bɔ ma koja ma nime ꞌdeni gbï.”

Tileki ꞌBa Bɔ Laja

¹⁷Ya kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö tönë ga ileki ŋgï ti tiliya, iya te, “Ŋere, ti möyï yï nökï ni kpaki uwö dɔze ŋgï.”

¹⁸Yësu ileki dɔmo zïnnï iya te, “Moꞌja Satani ꞌdeni këdï kilaꞌba kako bërï di mïtɔrɔ kɔzɔ tɔrɔ kunyï. ¹⁹Miꞌdi közï kakpa ꞌdeni ziye tututu dɔ murë ni ti nyï, taꞌda Satani bɔ ya kembe tönë. A mɔtɔ inza koꞌdɔ ye. ²⁰Ne kinza kolomake dë rɔ lɔŋɔ gɔ ame nökï kuwö dɔye ꞌdeni ne. Tine olomake rɔ lɔŋɔ gɔ ame kugu möyï ye ꞌdeni mï dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ ne.”

²¹Mï kada mo nima Yësu ŋgï lɔ rɔ lɔŋɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka kina bo kënyï kiya te, “Mïlëlu yi ꞌbu ma, ŋere ꞌba dɔ mïtɔrɔ ni ti dɔyayi römöyï wa ame kusu dɔmo di zi bɔ akikali ni ne ileme ꞌdeni zi ma kinza kikali ɔtɔ dë naga. Yëë, ŋere, oꞌdɔ ëꞌbï ꞌdeni tara gɔ mï këyï ꞌbï.”

²²Bo ileki zïnnï iya te, “ꞌBu ma iꞌdi a pili ꞌdeni zö, tine bɔtɔ ikali ma kole dë, ꞌbu na ŋge kɔtɔ kikali abo. Kina bɔtɔ ikali ꞌbu dë gbï tine kole na ŋge kikali abo ti ya ame ga bo kigeli ꞌdeni tileme ꞌbu bo teyi ne.”

²³Kina Yësu kuyï kɔmɔ bo kiya ŋge zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Kpe ame ga koꞌjake wa naga nime këddï koŋgɔke ne kpe na ti yëyï. ²⁴Rɔ ma laka miya ziye, bɔ kumë lende ma mɔlo tönë ga ti bɔ dɔliŋɔ ma konzi iteri ꞌdɔ toꞌja wa naga nime këddï koŋgɔke ne tine lïjë oꞌja dë. Lïjë iteri ꞌdɔ tuwö wa naga nime këddï kuwöke ne, tine lïjë uwö dë.”

Akokɔnyi ꞌBa Somorona

²⁵Bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ako ti akititi tokɔ kpa Yësu timo, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, waꞌdi na gɔ moꞌdɔ ꞌdɔ mëdï ti dïdï ma ŋburuŋburu?”

²⁶Yësu ileki dɔmo iya te, “Waꞌdi na kugu mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba, kina ïdëkï tondo?”

²⁷Bo iya te, “Ɔꞌɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï ti dökïꞌdï yï pili ti dïdï yï pili ti tigɔ ꞌbï pili ti meri ꞌba döyï pili. Kina ɔꞌɔ lëpï yï mɔtɔ gbï kɔzɔ ame kɔꞌɔ yida röyï ne tara.”

²⁸Yësu iya te, “Ileki dɔmo ꞌdeni laka rɔ ma kodɔrɔ. Oꞌdɔ kɔzɔ a nime te kina ti kïdïdï ŋgï rɔ ŋburuŋburu.”

²⁹Tine bɔ nima oꞌdɔkɔ tileme rɔ bo rɔ bɔ lende laka, kina bo kënyï kititi Yësu ꞌböwu kiya te, “Yë na rɔ lëpï ma?”

³⁰Kina Yësu kënyï kileki dɔmo ti dɔŋgala nime, iya te, “Bɔ mɔtɔ ënyï di Yerosalema këdï kari Yereko. Kina bɔ akolɔ mɔtɔ ga kota kpa bo ŋgï komba bo kolɔ bɔŋgɔ abo ga kola bo rɔ korɔꞌbɔ bërï bina. ³¹Tine bɔ akumu mɔtɔ ëdï kari gbï kebe gɔ kɔri mo nima. Bo oꞌja bɔ tönë yayi na bo koga abo ŋgï di rɔmo kebe mökö. ³²Kina lëwï mɔtɔ kako gbï kömö bi nima koꞌja bɔ tönë, kina bo koga abo ŋgï gbï kebe mökö. ³³Tine bɔ Somorona mɔtɔ ame këdï kudö kebe gɔ kɔri nima na kako kömö dɔ bɔ tönë. Kina ɔdɔ bo koꞌja bɔ nima ꞌdeni tara tine oꞌde lisa ŋgï kɔmɔ bo. ³⁴Kina bo kari ŋgï kodɔ ꞌbu ti wɔwɔ kɔmɔ ꞌböŋö bɔ nima bo kolo kɔmɔ mo teyi. Bo ogba bɔ nima kiꞌdi dɔ akaca abo bo koto kari kiꞌdi mï rö ꞌba ŋba mɔtɔ ma kpa kɔri nima yayi bo koŋgɔ gɔmo. ³⁵Mï dɔŋbɔ mo ꞌdeni bo ënyï kogba gïrïsï kopi zi bɔ dɔ rö ꞌba ŋba nima. Bo iya te, ‘Oŋgɔ gɔ bɔ nime laka, ɔdɔ mëdï mileki kebe bine ti mopi wa mɔtɔ ame ga koꞌdɔ zi bo ne ŋgï pili zïyï.’”

³⁶Kina Yësu kileki kiya zi bɔ kɔmɔ kiyandi nima, iya te, “Ma komeri ꞌbëyï di mï löŋgö ya mota naga nime, bɔ ma yala na rɔ lëpï zi bɔ nima bɔ akolɔ komba ne?”

³⁷Bo iya te, “Bɔ ama yïmo këyï rɔ bo ne.”

Yësu ileki zi bo, iya te, “Ari koꞌdɔ gbï tara.”

Yësu Rɔ Ŋba Liŋɔ ꞌBa Marata Ni Ti Mariya

³⁸Kina ɔdɔ Yësu ni këdï kari ꞌdeni mï liŋgere ꞌbënnï ti bɔ kösö gɔ bo ga tine lïjë ari kömö ŋgï liŋɔ mɔtɔ na ꞌja mɔtɔ yayi möyï mo rɔ Marata kota lïjë ŋgï rɔ ŋba. ³⁹ꞌJa mo nima ëdï ti lëmï nï möyï mo rɔ Mariya. Kina Mariya koloma ꞌbënï ŋgï köꞌbö bi ndï Yësu tuwö wa ame ga bo këdï kiya ne. ⁴⁰Tine Marata gɔ dɔ kulö ꞌbënï ame ndɔbɔ ŋbaŋi dönï ne na lɔko kari ŋgï kiya zi Yësu, iya te, “Ŋere, lende koꞌdɔ ꞌba lëmï ma nime lɔko kola ma kutu ma bi ndɔbɔ ne oꞌdɔ ɔtɔ dë zïyï? Oja lɔko dë kako tokɔnyi ma?”

⁴¹Ŋere Yësu ileki zïnï iya te, “Marata, Marata, nï ꞌbëyï ŋgï ti dökïꞌdï kombi rɔ meri gɔ wa ma konzi, ⁴²ne oŋgɔ wa kɔtɔ na ŋge koꞌdɔkɔ di zïyï. Mariya na kigeli ꞌbënï ꞌdeni rɔ ma laka mo kina inza kogba kpe yaga di zïnï.”

Mötu Koꞌdɔ

(MT 6:9-13; 7:7-11)

¹Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ Yësu këdï rɔ toꞌdɔ mötu di bi mɔtɔ yayi. Kina ɔdɔ bo kote ꞌdeni tine bɔ kösö gɔ bo ma kɔtɔ mɔtɔ ako kiya zi bo, iya te, “Ŋere, iyandi ze ti toꞌdɔ mötu kɔzɔ ꞌba Yowani ame kiyandi bɔ kösö gɔ bo ga ti mötu ne.”

²Bo ënyï kileki kiya zïnnï, bo iya te, “Ɔdɔ këddï kumötuke iyake te, ‘ꞌBu ze möyï yï köꞌbö rɔ ma koro. Iꞌdi ŋere löbu ꞌbï kako. ³Oja gɔ akonyo ꞌba mï kada ma dɔ kɔtɔ nduwë zize. ⁴Ola ze gɔ lende kënyë ze ga römöyï dola ya ma pili kirasi lende zize naga. Tine kinza koto ze dë mï bi ꞌba akiyɔzɔ.’”

⁵Kina bo kënyï kiya dɔŋgala nime zïnnï, bo iya te, “Ɔdɔ bɔ mɔtɔ këdï ti bɔ pɔri bo kina bo kënyï kari teyi mï zana korɔndɔ kïdëkï kiya te, ‘Bɔ pɔri ma, iꞌdi maŋgolɔꞌbɔ mota zö, ⁶ŋba ma mɔtɔ ömö ꞌdeni rɔma ꞌdë yayi. Kina me minza ti ɔtɔ tiꞌdi mo zi bo tonyo mo.’ ⁷Kina bɔ ma tönë ꞌdeni rö ne kënyï kileki dɔmo, iya te, ‘Kinza kogba dɔma dë, ulölï kpadörï ꞌdeni teyi döꞌdö ꞌdeni bërï ti bɔyi ma ga. Mënyï dë kpe tɔrɔ ꞌdɔ tiꞌdi ɔtɔ zïyï.’

⁸Rɔ ma laka miya ziye, ɔdɔ bo kënyï dë pele tɔrɔ tiꞌdi maŋgolɔꞌbɔ gɔ lende ꞌba pɔri ꞌbënnï ma mï löŋgö lïjë, ne gɔ ame bɔ nima këdï kïdëkï ŋgï nduwë rɔ atiri ne bo ti kënyï ŋgï tɔrɔ kogba kiꞌdi zi bo rɔ mbëmbë kɔzɔ ma bo koꞌdɔkɔ tara.

⁹Kina me mëdï miya ziye, ititi kina ti kiꞌdi ŋgï zïyï. Oma kina ti koꞌja ŋgï. Ukökö kina ti kurögö kpadörï ŋgï zïyï. ¹⁰Römöyï lïjë ame ga pili kititi ne iꞌdi ŋgï teyi. Lïjë ame ga pili koma ne oꞌja ŋgï. Kina zi ame ga kukökö ne urögö ŋgï.

¹¹Nï ꞌbu ma yala na ɔdɔ kole ꞌbï kïdëkï kenze kënyï kogba za rɔ murë na kiꞌdi teyi? ¹²Ala ɔdɔ kole kïdëkï ꞌbö töru kënyï kogba za rɔ nyï na kiꞌdi teyi? ¹³Ne ɔdɔ kpe ame rɔ bɔ lende kënyë ne kikalike tiꞌdi a ma laka zi kole ꞌbe ga kɔzɔ a nime te tine rɔ ma laka ꞌbu ye ame mïtɔrɔ ne ti kiꞌdi ꞌba bo Nyï Kɔtɔ Laka ŋgï zïnnï lïjë ame ga kititi di zi bo ne.”

Yësu Ni Ti Belezebola

(MT 12:22-30, 43-45; MK 3:20-27)

¹⁴Yësu ëdï toga nökï mɔtɔ ame kudödu kpa bɔ mo ꞌdeni teyi ne. Kina ɔdɔ kitaꞌba ꞌdeni yaga di dɔmo tine na bɔ mo tönë kpamo kudödu pa teyi ne kënyï ŋgï tilende. Kina lende mo kigayi tïndï naga nima ŋgï. ¹⁵Tine ya mɔtɔ ga di mï löŋgö tïndï nima iya te, “Bo ëdï koga nökï naga nima ti közï kakpa ꞌba Belezebola ŋere ꞌba nökï ni.”

¹⁶Tine ya mɔtɔ ga iyɔzɔ bo kititi bo toꞌdɔ gɔ kotɔ ame ꞌdɔ kileme Bɔkoꞌba na koja bo ne. ¹⁷Yësu ikali meri ꞌbënnï nima ꞌdeni mɔlo na bo kiya te, “Dɔliŋɔ ame koza mïnï ꞌdeni toꞌdɔ ya rɔ gɔ rönï ne ti kïyëyï rönï ŋgï. Kina kpa gɔli ame koza mïnï toꞌdɔ ya rɔ gɔ rönï ne ëdï kitaꞌba ŋgï. ¹⁸Kina me ɔdɔ Satani koza mïnï ꞌdeni toꞌdɔ ya ti gbagba nï dɔliŋɔ ꞌbënnï ti kɔrɔ tondo? Mëdï miya te römöyï iyake te moga nökï ti közï kakpa ꞌba Belezebola. ¹⁹Ne ɔdɔ mëdï moga ꞌbama ti közï kakpa ꞌba Belezebola tine, lëpï ye naga nima ëdï koga ꞌbënnï ti waꞌdi? Ndɔbɔ ꞌbënnï nima na ti kodɔrɔ bïcï lende rɔye. ²⁰Kina me ɔdɔ mëdï moga nökï ti közï kakpa ꞌba Bɔkoꞌba rɔ ma laka ŋere löbu abo ako ꞌdeni mï dɔyayi.

²¹Kɔzɔ ma kikalike bɔ tigɔ ame ti jama ꞌba ya abo ga ndö toda bi timo di rɔ liŋɔ abo ne, abo ga oloma köꞌbö te gɔ bi mo. ²²Ne ɔdɔ bɔ mɔtɔ ame kembe kebe bo ne na kalo dɔ bo kaꞌda bo kina ti kolɔ jama ꞌba ya abo tönë ga bo këdï koloma rɔ kɔmɔ ne ŋgï koza abo tönë ga pili.

²³Bɔ ame koꞌdɔkɔ ma dë ëdï rɔ ndoꞌji tö. Kina bɔ ame kotɔtɔ kpamo dë tö ëdï ꞌba bo tïyëyï yïmo.

²⁴Ɔdɔ nökï kitaꞌba ꞌdeni di dɔ bilaka ënyï kari mï gɔki toma bi ꞌba rɔ kindawo zi bo. Kina ɔdɔ bo koꞌja dë tine na bo kënyï kiya zi gbagba bo, bo iya te, ‘Ti mileki mari mï rö ma nime mënyï di yïmo ne.’ ²⁵Kina ɔdɔ bo kako koꞌja kona yïmo ꞌdeni kiyija a mo ga laka ²⁶tine na bo kileki ŋgï kari koꞌde nökï ma modɔmorïyö mɔtɔ ga ame kënyë ŋgï rɔ dɔ kiteli kebe bo ne. Kina lïjë kako koloma ŋgï yayi. Tine na kɔsɔ loma ꞌba bɔ nima këdï kënyë ŋgï kulöwö kiteli ma dɔgba.”

²⁷Kina ɔdɔ Yësu kiya lende nime ꞌdeni te tine na ꞌja mɔtɔ kënyï kilende di mï löŋgö tïndï naga nima, iya te, “Ma tɔ nime köyö yi kiꞌdi mba kpëyï ne na ti yëyï.”

²⁸Bo ileki dɔmo iya te, “Ma rɔ dɔ kiteli mo lïjë ame ga kuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba lïjë koꞌdɔ ŋgï tara ne na ti yëyï.”

Bɔ Titi Ma Leꞌjete

(MT 12:38-42)

²⁹Kina ɔdɔ tïndï naga nima këdï kozoli rönnï ꞌdeni nduwë teyi tine na Yësu kënyï kiya zïnnï, iya te “Kpe bɔ titi ma leꞌjete naga nime ŋgï rɔ akënyë. Ebeke tititi akileme tine inza kileme du te ziye, ne ŋge kɔtɔ rɔ ma tönë ꞌba Yona. ³⁰Kɔzɔ ame Yona rɔ akileme ma löbu zi bilaka ꞌba Nïnëwë ne, kole ꞌba bilaka lesi ti këdï gbï tara ziye kpe bɔ titi ma leꞌjete naga nime.

³¹Mï kada ꞌba burë ꞌja bɔ dɔliŋɔ ꞌba Seba tönë ti kɔrɔ kɔmɔ kïtï ꞌba burë todɔrɔ bïcï lende rɔye kpe bɔ titi ma leꞌjete nime. Römöyï lɔko ako tönë ŋbö rɔ ma kɔwɔ di mï dɔliŋɔ ꞌbënï tuwö akikali mbëmbë ꞌba Solomo. Kina me rɔ ma laka mëdï miya ziye bɔ mɔtɔ ëdï bine ame kebe Solomo. ³²Kina bilaka ꞌba Nïnëwë ti kënyï gbï kɔrɔ todɔrɔ bïcï lende rɔye bɔ titi ma leꞌjete naga nime römöyï lïjë uwö dɔ Yona lïjë kotɔ dönnï. Kina me bɔ mɔtɔ ame kebe Yona ne ëdï ꞌdeni bine.

³³Bɔtɔ mɔtɔ iꞌdi paꞌdo dë dɔ lamba kënyï kogba kiꞌdi mï gɔ bi ame rɔ ma kusu ne ala kutuꞌbö dɔmo teyi ti kete. Tine ëdï kïdëyï lamba ŋgï dɔ a ꞌba tïdëyï mo ꞌdɔ kiyɔpɔ bi zi bilaka ame ga këdï kako yayi ne. ³⁴Kömöyï na rɔ lamba ꞌba röyï. Ɔdɔ kömöyï këdï laka yida röyï pili ti këdï mï bi kɔpɔ. Ne ɔdɔ kömöyï kele dë yida röyï pili ti këdï mï mandölu. ³⁵Kina oŋgɔ laka kinza dökïꞌdï yï ame rɔ bi kɔpɔ ꞌba dïdï yï ne këdï ra rɔ bi kölu. ³⁶Ɔdɔ yida röyï këdï ꞌdeni pili mï bi kɔpɔ kapa mɔtɔ kinza kpe mï mandölu ti këdï ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka kɔzɔ bi ame lamba kiyɔpɔ ne tara.”

Akoꞌdɔkɔ ꞌBa Parosi Ni

(MT 23:1-36; MK 12:38-40)

³⁷Di pötö mo Yësu kote tiya lende nime ꞌdeni na Parosi mɔtɔ kose Yësu tari rɔ ŋba liŋɔ abo. Kina bo kari ŋgï lïjë koloma kpa tarabiza. ³⁸Kina ɔdɔ Parosi nima bo koŋgɔ Yësu ŋgï koꞌdɔ dölëtï ꞌba közï kurögö dë titi dɔgba ꞌdɔ konyo akonyo ꞌjaa tine lende mo igayi bo ŋgï. ³⁹Kina ŋere Yësu kileki kiya zi Parosi nima, iya te, “Kpe Parosi ni ti dölëtï ꞌbe nima urögöke gɔ kösu ti gɔ gata na kɔpɔkɔpɔ tine mïye lɔ ti mï kututu ni ti lende kënyë. ⁴⁰Kpe a rumö naga nime, bo bɔ kɔtɔ koꞌba gɔ ma yaga nima na dë gbï koꞌba yïmo ma mïyö? ⁴¹Iꞌdike di yïmo ti mï këyï zi bɔ lisa. Kina ti wa pili këdï ŋgï rɔ ma kɔpɔ ziye.

⁴²Buꞌbu ziye kpe Parosi ni, dɔdoro ꞌba wa ꞌba mï nyaka ꞌbe ga ame pele wötï ne kapa ma ꞌbutë mo öꞌböke dë di bi tiꞌdi mo zi Bɔkoꞌba. Tine burë ma kodɔrɔ ti akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba mo ebe kolake za yaga. Wa naga nime dëne na ꞌdɔ koꞌdɔke ra kpaki rɔ gɔmo kinza tola mɔtɔ mo.

⁴³Buꞌbu ziye kpe Parosi ni, akiteri ꞌbe rɔ kïtï ma löbu dɔgba naga di mï rö ꞌba mötu. Kina gbï ꞌdɔ kumötö ye kɔzɔ bɔ rɔ koro tara di mï bi ꞌba ndögö. ⁴⁴Buꞌbu ziye, kpe ŋgï kɔzɔ dögö ame kinza kitaka dë bilaka këdï kiliŋgere ŋgï kebe dɔmo kinza kikali dë tine kebe tirasi bilaka ne.”

⁴⁵Bɔ kɔmɔ kiyandi mɔtɔ ꞌba köꞌdu kiꞌdi iya zi bo te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, wa naga nima kiya ne ëddï ꞌdeni gbï tiya ze.”

⁴⁶Yësu ileki dɔmo, iya te, “Buꞌbu ziye kpe bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni. Iꞌdike akïrïndï ame bɔtɔ kɔꞌbɔ tombi mo dë ne dɔ bilaka tine ꞌdɔ kojake dɔkole közïye tɔ ŋge tokɔnyi lïjë ne inza yɔ. ⁴⁷Buꞌbu ziye, kpe ebeke toꞌba dögö bɔ kumë lende tönë ga ꞌbu ye löbu ga kupö ne. ⁴⁸Ilemeke rɔye ꞌdeni ma kikalike gɔ kɔkɔ ꞌba ꞌbu ye löbu ga kutïke ꞌdeni gɔmo. Lïjë upö bɔ kumë lende ni ꞌdeni kina me kebeke ꞌdeni toꞌba dögö mo ga. ⁴⁹Gɔ köꞌdu mo na ꞌdɔ Bɔkoꞌba kiya ti akikali abo, kiya te, ‘Ti moja bɔ kumë lende ni ti bɔ laja ma ga kari zïnnï. Mɔtɔ mo ga lïjë ti kupö yaga tine mɔtɔ ga lïjë ti kodɔ rɔ gomɔ rɔmo.’ ^50-51Kina ti roma bɔ kumë lende naga nime kupö mɔlo bine kisaki di bi toꞌba dɔliŋɔ nime, di zi roma Abele ŋbö kömö zi roma Zakariya ame kupö mï löŋgö bi ꞌba akumu ni ti rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne ti kileki dɔye kpe bɔ titi ma leꞌjete naga nime. Rɔ ma laka miya ziye, roma naga nime ti kileki dɔye bɔ titi ma leꞌjete naga nime.

⁵²Buꞌbu ziye kpe bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni, ulölïke kpadörï ꞌba akikali teyi kinza ma kpe mo kɔdɔke dë teyi yɔ kirakpake kpa ya ame ga këdï kɔdɔ ne.”

⁵³Kina ɔdɔ Yësu kënyï ꞌdeni di yayi tine bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti Parosi ni ebe ŋgï tiya kpa kënyë rɔ bo, gbï tititi kpa bo gɔ lende ma konzi. ⁵⁴Römöyï lïjë ëdï toꞌba bo gɔ lïjë kindaꞌba bo ɔdɔ bo kiya a mɔtɔ rɔ ma kënyë.

Ere Bɔkoꞌba

(MT 10:26-33)

¹Kina ɔdɔ tïndï ꞌba bilaka ame ŋgï rɔ kuluku ma kinza kiya ne komɔmi rönnï ꞌdeni yayi këdï kïdïrï rɔ ŋgï rɔ ma kënyë tine, na Yësu kënyï titi dɔgba kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, iya te, “Iꞌdike kɔmɔye kandi laka di zi kɔmɔ kandi ꞌba Parosi ni laŋga ꞌba ꞌbölu ꞌbënnï nima. ²Wa pili ma kusu dɔmo naga ti koja yaga. Kina gbï ame ga pili rɔ ma kusu ne ti kumö yïmo yaga. ³Wa ame kiya mï bi kölu ti kïyëtï gɔmo yaga mï bi kɔpɔ. Wa ame kiya rɔ kore di rö ti kuwöwö ꞌdeni yaga mï zana lala.

⁴Kina me mëdï miya ziye bɔ pɔri ma ga kinza kereke dë di zïnnï lïjë ame ga këdï kupö ŋge rɔ yida rɔ kɔꞌbɔ toꞌdɔ a mɔtɔ dë kpe di pötö mo ne. ⁵Ti mileme bɔ ame ꞌdɔ kereke ne ziye. Bɔkoꞌba ame di pötö tupö yida rɔ këdï gbï ti közï kakpa tuꞌdu yi mï paꞌdo ꞌba Gehena ne na rɔ ma laka miya ziye bo na ꞌdɔ kereke.

⁶Oŋgɔke te tara ne ndögö ꞌba silɔ muyï dë ŋge ti taripa rïyö? Tine rɔ ma laka dɔ Bɔkoꞌba udölu dë di gɔ ma kɔtɔ mɔtɔ mo. ⁷Ne kpe sunë ꞌba dɔye bo ïtëtë gɔmo kikali gɔmo me rɔ kɔtɔkɔtɔ. Kinza kereke dë. Kpe na rɔ dɔ kiteli zi bo kebe silɔ ma konzi.

⁸Rɔ ma laka miya ziye, bɔ ame kiya yaga bi kɔpɔ, kiya te bo ꞌba ma na ne kole ꞌba bilaka lesi ti koꞌdɔ gbï tara zi bo di kɔmɔ malayika ꞌba Bɔkoꞌba. ⁹Ne bɔ ame kilagi ma yaga kɔmɔ bilaka ne ti milagi gbï di rɔ bo tara di kɔmɔ malayika ꞌba Bɔkoꞌba. ¹⁰Bɔtɔ ame kiya kpa bo gɔ kole ꞌba bilaka lesi ne ti kola gɔ lende kënyë nima. Ne bɔtɔ ame kitiꞌja Nyï Kɔtɔ Laka inza kola du te gɔ lende kënyë nima.

¹¹Ɔdɔ koto ye kɔmɔ bɔ dɔ rö ꞌba mötu ni ti turu kinza kiꞌdike kɔmɔye kïlëꞌdï dë gɔ wa ame ꞌdɔ kiyake ne ¹²römöyï Nyï Kɔtɔ Laka na ti kiyandi ye mï kada mo nima ti wa ma ꞌdɔ kiyake.”

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Wa

¹³Bɔ mɔtɔ di mï löŋgö tïndï naga nima ënyï kilende zi Yësu, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, ilende zi bɔ löndö ma ꞌdɔ doza mï wa pötö ꞌbu ze rɔ ma koriya ti bo.”

¹⁴Yësu ileki dɔmo zi bo, iya te, “Bɔne, yë na koꞌdɔ ma rɔ ŋere tote burë ꞌba mï löŋgö ye?”

¹⁵Kina bo kebe ŋgï nati nduwë tiya mo zïnnï, bo iya te, “Iꞌdike kɔmɔye kandi laka, olomake ti bi koda di zi kupö ꞌba mï löbu gɔ wa. Dïdï ꞌba bilaka lesi inza gɔ lende ꞌba akonya ma nï mɔtɔ këddï timo.”

¹⁶Kina bo koloma ŋgï rɔ tiya dɔŋgala nime zïnnï, iya te, “Yayi ꞌba bɔ wa ma kɔtɔ mɔtɔ oja wa ꞌdeni konzi. ¹⁷Kina bo komeri rɔ bo, bo iya te, ‘Ti moꞌdɔ tondo? Minza kpe ti bi mɔtɔ tiꞌdi a ma naga nime teyi.’ ¹⁸Tine bo iya te, ‘Ne ti moꞌdɔ te, ti mïyëyï mata ma nime yaga ꞌdɔ mubö löbu. Kina gɔ mikeki nyönyu ma ti jama ma ga pili yïmo. ¹⁹Kina ꞌdɔ miya zi yida rɔma, miya te, “Yida rɔ, nï ꞌdeni ti wa ma laka rɔ mbëmbë ulu ꞌdeni ꞌdɔ koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ konzi. Kinza kupö röyï dë kpe. Onyo, kuwë kina oloma ti lɔ ti lɔŋɔ.”’ ²⁰Tine Bɔkoꞌba ilende zi bɔ nima, iya te, ‘Nï rumö nime, mï korɔndɔ nime tɔne ëdï koꞌdɔkɔ dïdï nima yaga di zïyï. Ne ëꞌbï naga nima kulu zïyï ne ti kola zi yë?’”

²¹Kina Yësu kileki kiya zïnnï, iya te, “Kina ti këdï te zi lïjë ame ga kulu kpa wa zïnnï lïjë rɔ bɔ mɔri tine kinza ti ɔtɔ zi Bɔkoꞌba ne.”

Kɔmɔ Kïlëꞌdï Gɔ Wa

(MT 6:25-34)

²²Kina Yësu kënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, kinza kolomake dë ti kɔmɔ kïlëꞌdï gɔ akonyo ꞌba ꞌdɔ tulu yida rɔye timo, ala gbï gɔ bɔŋgɔ ma ꞌdɔ kɔlɔke rɔye. ²³Dïdï na rɔ dɔ kiteli di dɔ akonyo. Kina yida rɔ na rɔ dɔ kiteli di dɔ bɔŋgɔ. ²⁴Oŋgɔke gora ni te, lïjë orɔꞌdɔ ɔtɔ dë gbï yɔ ala kumu ɔtɔ. Mata ꞌba tikeki wa inza gbï yɔ zïnnï. Tine pele tara Bɔkoꞌba na këdï kulu lïjë. Tara ne kpe na dë kulöwö mbiri rɔ dɔ kiteli di dɔ yali?

²⁵Yë na ti kɔꞌbɔ tiyese gɔ loma abo kɔwɔ mbowa mï dɔyayi nime ti kɔmɔ kïlëꞌdï ꞌba gɔ wa? ²⁶A ma mbowa ma kɔzɔ a nime te ɔꞌbɔke dë yɔ toꞌdɔ mo, ne ëddï kupöke rɔye ti kɔmɔ kïlëꞌdï gɔ a mɔtɔ ga gɔ waꞌdi?

²⁷Oŋgɔke döwöru ni te, lïjë oꞌdɔ ndɔbɔ dë gbï toma bɔŋgɔ rönnï. Ne rɔ ma laka miya ziye, bɔ dɔliŋɔ Solomo pele ti wa mbëmbë abo naga nima usu bɔŋgɔ ma kele kebe döwöru ni dë. ²⁸Ne ɔdɔ Bɔkoꞌba na këdï kiyada mɔli ni ame këdï koꞌja tɔne bine tine tïlëndö dayi kusu paꞌdo ꞌdeni yïmo kilaŋma yaga ne, bo ti kola ye kinza tusu bɔŋgɔ rɔye? Kpe wa kinza kiꞌdi dönnï laka gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba naga nime.

²⁹Kinza kombike dökïꞌdï ye dë gɔ wa ma ꞌdɔ konyoke ala kuwëke. Kinza kolomake dë ti kɔmɔ kïlëꞌdï gɔmo. ³⁰Wa naga nime na ya ma kinza kikali Bɔkoꞌba dë naga këdï kulö ꞌbënnï dönnï gɔmo di mï dɔliŋɔ bine. Ne ꞌbu ye Bɔkoꞌba ikali ꞌdeni ma koꞌdɔkɔke wa naga nima. ³¹Tine kpe kɔri ꞌba ŋere löbu abo na ꞌdɔ kulöke dɔye gɔmo toma mo kina ti kiꞌdi wa naga nime ꞌdeni gbï ziye.

³²Kinza kereke dë, kpe kamölö mbowa naga nime, römöyï mï ꞌbu ye Bɔkoꞌba oŋmi ꞌdeni rɔye tiꞌdi ŋere löbu abo ziye. ³³Ugöke wa ꞌba gbagba ye ga mökö kozake gïrïsï mo zi bɔ lisa ni. Kina ꞌdɔ makpɔtɔ ame rɔ ŋburuŋburu kinza kikali tirica dë ne na koꞌdeke ziye. Uluke kpa mɔri ziye mïtɔrɔ ame gɔ a mo ga koloma ŋgï kinza kïndïrïmu dë bɔ ꞌbögö kömö dë gbï teyi madɔböndï ni konyo dë gbï kirasi yaga ne. ³⁴Römöyï bi ame kulu kpa ëꞌbï ga teyi ne na dökïꞌdï yï köꞌbö ŋburu gɔmo.

Bɔ Laja Ma Rɔ Bɔ Lende Kikali

(MT 24:45-51; 10:34-36)

³⁵Obilike kpa bɔŋgɔ ꞌbe ga ndö bi kabi ye toda dɔ ndɔbɔ. Iꞌdike lamba ꞌbe ga köꞌbö rɔ ma köbö ³⁶kɔzɔ bɔ laja ame këdï koda ŋere ꞌbënnï ma këdï kileki kako di mï ŋbele ꞌba gbe. Ɔdɔ bo kömö kukökö yɔ na ti lïjë kiriŋa ŋgï welo kurögö kpadörï zi bo. ³⁷Bɔ laja ame ga ŋere ꞌbënnï kömö koꞌja lïjë këdï ndö toda bi ne na ti koꞌja yëyï. Rɔ ma laka miya ziye, bo ti kolɔ bɔŋgɔ abo yaga bo kïdëkï lïjë kako rɔ akonyo bo ŋere ꞌbënnï kënyï koja laja koza zïnnï. ³⁸Ɔdɔ bo kömö pele mï zana korɔndɔ ala mï kano bi yëyï nima ti këdï ŋgï tïnnï ɔdɔ bo kako koꞌja lïjë këdï rɔ ma koŋgɔ bi ti bi koda.

³⁹Kina uwöke lende nime laka. Ma kiya te bɔ dɔ liŋɔ këdï kikali kada ame bɔ ꞌbögö këdï kako yïmo ne ra dëne bo inza kënyï kola liŋɔ abo kuꞌbögö. ⁴⁰Kina kpe gbï olomake ti bi koda römöyï kole ꞌba bilaka lesi ëdï kömö mï kada ame komerike dë ꞌdɔ bo kömö yïmo ne.”

⁴¹Pïtörö ënyï kititi bo, iya te, “Ŋere, dɔŋgala nime ëddï kiya ŋge zize ala zi bilaka pili rɔ buru?”

⁴²Ŋere Yësu ileki dɔmo, iya te, “Bɔ laja ame kiliya rönï ti mï këddï rɔ bɔ akikali ne bo na rɔ bɔ ame ŋere ꞌbënnï kiꞌdi bo rɔ bɔ dɔ lëpï bo ga toŋgɔ gönnï toza akonyo ꞌbënnï zïnnï mï saa mo kina bo koꞌdɔ ŋgï ko tara ne. ⁴³Ti këdï rɔ ma laka zi bɔ laja nime ɔdɔ kiya te ŋere ꞌbënnï kako koꞌja bo ŋgï këdï rɔ toꞌdɔ mo kɔzɔ a nime te. ⁴⁴Rɔ ma laka miya ziye, ŋere nima ti kiꞌdi bɔ laja mo nima ŋgï rɔ bɔ dɔ abo ga pili. ⁴⁵Ne ɔdɔ bɔ laja nima kiya zi gbagba bo te, ‘Ŋere ze ëdï kigabi yayi, inza kako ca,’ kina bo kodowe ŋgï tomba bɔ laja ama ga, bo konyo kpa bo, bo kuwë ŋbö layi kupö bo, ⁴⁶kina bɔ dönnï nima ti kömö ŋgï tuguꞌdu mï kada mo ame bo komeri dë ꞌdɔ kömö yïmo ne. Kina ti ŋere komba bo ŋgï kuꞌdu bo yaga mï löŋgö bɔ lende kënyë ni.

⁴⁷Bɔ laja ame kikali akoꞌdɔkɔ ꞌba ŋere abo tine bo kileŋo rɔ bo dë ndö toꞌdɔ mo ne ti kodɔ karama ma kïrïndï dɔmo ti nyɔꞌbɔ. ⁴⁸Ne bɔ ame kikali dë mɔlo ɔdɔ koꞌdɔ pele kɔcɔ ti komba ŋge mbowa. Bɔ ame kiꞌdi mbiri teyi ti koꞌdɔkɔ gbï mbiri di teyi. Bɔ ame kiꞌdi teyi kulöwö ti koꞌdɔkɔ gbï kulöwö di teyi.

⁴⁹Paꞌdo na mako ꞌdeni tusu mo dɔliŋɔ. Kina ame moꞌdɔkɔ ne öbö ꞌdeni mɔlo. ⁵⁰Mako ꞌdeni tombi gomɔ ꞌdɔ tölë. Dökïꞌdï ma rɔ ma kombi gɔ lende mo ŋbö ɔdɔ kote rönï ꞌdeni tine na ꞌjaa. ⁵¹Ma komerike ꞌbeye tëgë lende këyï na mako toꞌde mo mï dɔliŋɔ? Rɔ ma laka miya ziye, inza tara, rɔ koza na moꞌde. ⁵²Kisaki di mï kada nime tɔne kpa gɔli ame ti bilaka mo ga muyï ne ti koza mïnnï, ma mota kënyï toꞌji ya ma rïyö kina ma rïyö mo naga nima ti kënyï toꞌji lïjë ma mota naga nima. ⁵³ꞌBu ti koꞌji kole kina kole ti koꞌji ꞌbu. Ma ti koꞌji nyiti kina nyiti ti koꞌji ma. Mese ti koꞌji ꞌja ꞌba kole kina ꞌja ꞌba kole ti koꞌji mese.”

Akikali ꞌBa Dɔyayi

(MT 16:2-3; 5:25-26)

⁵⁴Kina Yësu kileki ꞌböwu kiya zi bilaka naga nima, iya te, “Ɔdɔ koꞌjake pɔli kombi ꞌdeni di dɔ tɔrɔ iyake te tɔrɔ ëdï kagba. Kina kaꞌdi ŋgï ko rɔ ma laka. ⁵⁵Ɔdɔ lili këdï kome kako di dɔ roꞌɔ, iyake te bi ëdï kututu. Kina bi kututu ŋgï ko rɔ ma laka. ⁵⁶Kpe bɔ kɔmɔ kandi naga nime, ɔdɔ koŋgɔke mï dɔyayi ni ti kɔmɔ pɔli ïyënïke ma këdï kuyï rönï mo ga ŋgï te dɔmo. Ne gɔ waꞌdi na kikalike dë tïyënï wa ma leꞌjete naga nime?

⁵⁷Gɔ waꞌdi na kikalike dë toza wa ma laka? ⁵⁸Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kindaꞌba yi toto yi kɔmɔ bɔ burë ote lende nima yaga ti bo gba kota kinza kömö kɔmɔ burë. Ɔdɔ kote dë ti bo, bo ti kotɔ yi ŋgï kɔmɔ bɔ burë kiꞌdi yi zi bɔ kanya mo ga koto yi ŋgï mï maboso. ⁵⁹Rɔ ma laka miya zïyï, ti koloma yayi ŋbö kopi taripa ꞌba karama nima kodɔ döyï ne pili.”

Ndose ꞌBa Dɔ Kotɔ

¹Mï kada mo nima bilaka mɔtɔ ga ëdï yayi lïjë këdï rɔ tiya lende ꞌba ya mɔtɔ ga di Galilaya ame Pilato turu bɔ dönnï kiꞌdi kupö di bi ꞌba toꞌdɔ akumu ꞌbënnï ga zi Bɔkoꞌba ne. ²Kina Yësu kileki dɔmo zïnnï iya te, “Bilaka ꞌba Galilaya naga nima kupö tara ne, ma komerike ꞌbeye lende kënyë ma ꞌbënnï na kebe ꞌba bilaka ꞌba Galilaya ma laki ꞌdeni pili? ³Rɔ ma laka miya ziye, inza tara. Kpe gbï ɔdɔ kotɔke dɔye dë ëddï koteke dɔye pili tara. ⁴Kɔzɔ bilaka ꞌbutë döömu dɔɔmota tönë ga rö tɔrɔ kulöru dɔmo kupö di Siloma ne, ma komerike ꞌbeye iyake te lïjë na lende kënyë ꞌbënnï kidari ꞌdeni di dɔ ꞌba bilaka ꞌba Yerosalema ma laki? ⁵Rɔ ma laka miya ziye, inza tara. Kpe gbï ɔdɔ kotɔke dɔye dë ëddï koteke dɔye pili tara.”

⁶Kina Yësu kiya dɔŋgala nime zïnnï, iya te, “Bɔ mɔtɔ ëdï ti ŋgërï këlu abo, bo ïdïyë ꞌdeni mï nyaka. Kina ɔdɔ bo kari toma ma kana mo tine bo oꞌja ɔtɔ dë. ⁷Kina bo kiya ŋgï zi bɔ koŋgɔ gɔ nyaka nima, bo iya te, ‘Kɔmɔ kɔɔ mo ꞌdeni mota ame möꞌbö nduwë tako toŋgɔ këlu nime toma ma kana mo, tine moꞌja ɔtɔ dë du te. Oga bo bërï, ëddï kola bo kirasi yayi nime ka le rɔ ma sari gɔ waꞌdi?’ ⁸Bɔ koŋgɔ gɔ nyaka nima iya te, ‘Ŋere, ola bo koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ titi ꞌböwu kɔtɔ ꞌdɔ mole ndï bo nima toko mulu yörï teyi ꞌdɔ kolɔꞌbɔ. ⁹Kina tine ti kɔɔ ɔdɔ bo kana ele, ne ɔdɔ bo kana dë oga bo ŋgï nati bërï.’”

Akileŋo Mï Kada ꞌBa Rɔ Kindawo

¹⁰Mï kada ꞌba rɔ kindawo mɔtɔ koꞌja Yësu këdï tiyandi wa mï rö ꞌba mötu tine ¹¹ꞌja mɔtɔ ame nökï mo koŋgo gɔmo kɔzɔ geli naga tara ne ëdï yayi. Wa nima ëdï ꞌdeni tïnï kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë döömu dɔɔmota. ¹²Kina ɔdɔ Yësu koꞌja nï tara yɔ na kïdëkï nï ŋgï kako, kiya zïnï te, “ꞌJa, ope yi ꞌdeni di dɔ rɔkɔꞌɔ ꞌbï nime.”

¹³Bo iꞌdi közï bo rönï kina gönï tönë kodɔrɔ ŋgï lɔko kïlëlu Bɔkoꞌba. ¹⁴Kina bɔ dɔ rö ꞌba mötu nima ŋgï rɔ ꞌdïrï gɔ lende nima Yësu kileŋo ꞌja nima mï kada ꞌba rɔ kindawo ne. Bo ilende zi bilaka naga nima yayi ne, bo iya te, “Töꞌdö ëdï ꞌdo ziye dɔ modɔɔkɔtɔ toꞌdɔ ndɔbɔ yïmo. Akoke mï kada naga nima ꞌdɔ kileŋo ye tine inza dë mï kada ꞌba rɔ kindawo.”

¹⁵Yësu ileki dɔmo zi bo, iya te, “Kpe bɔ kɔmɔ kandi naga nime, nï mɔtɔ ebe tope ŋgulö ala akaca ꞌbï di dɔ lösï mo koto kari tuwë mini mï kada ꞌba rɔ kindawo. ¹⁶Ne ꞌja nime rɔ kupö Abarayama Satani kudödu ꞌdeni bërï ŋbö kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë döömu dɔɔmota ne, gɔ waꞌdi na ꞌdɔ kope nï dë yaga gɔmo di dɔ gomɔ nime mï kada ꞌba rɔ kindawo?”

¹⁷Lende ꞌba Yësu nime odɔ rɔ kaya ŋgï rɔ bɔ këdï kilende rɔ bo naga nima. Tine ya ame ga yayi ne ŋgï pili rɔ lɔŋɔ gɔ wa löbu naga nima bo këdï koꞌdɔ ne.

Dɔŋgala ꞌBa ꞌJɔ Titiyi

(MT 13:31-33; MK 4:30-32)

¹⁸Yësu ënyï kiya te, “Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ti miyari ŋgï ti waꞌdi? ¹⁹Ëdï kɔzɔ ꞌjɔ ꞌba a mɔtɔ titiyi ꞌdeki ame ɔdɔ bilaka kogba kïdïyë kina kötu ŋgï kïyöbu rɔ ŋgërï ma löbu yali ni kako kubö rö ꞌbënnï ga dɔŋgila mo.”

²⁰Bo ileki gbï kiya te, “Ti miyari ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime ŋgï gbï ti waꞌdi? ²¹Ëdï kɔzɔ laŋga ame ꞌja kogba pele mbowa kuturö ti ruzu koso mï a ma mbiri kiꞌdi ŋgï pili köꞌbu ne.”

Kpadörï Titiyi

(MT 7:13-14, 21-23)

²²Yësu ënyï kudö nduwë kebe mï gawo ni ti dɔliŋɔ ma titi naga ti akiyandi di kɔri ꞌba tari abo Yerosalema. ²³Kina bɔ mɔtɔ kënyï kititi bo iya te, “Ŋere, tara ne bilaka ma ndö te na ŋge ti kɔmɔ di mï tölë ya?”

Yësu iya te, ²⁴“Ogbɔ röyï tɔdɔ kebe kpadörï titiyi nime. Rɔ ma laka miya zïyï, ma konzi ti kiteri ŋgï tɔdɔ kebe teyi, tine inza kɔꞌbɔ tɔdɔ. ²⁵Ɔdɔ bɔ dɔ rö na kënyï ꞌdeni tɔrɔ kulölï kpadörï teyi, ti kɔrɔke yaga kukököke komaꞌjoke rɔye kiyake te, ‘Ŋere, urögö kpadörï zize.’

Tine bo ti kileki dɔmo kiya te, ‘Mikali ye dë kɔtɔ te, ala akoke di yala?’

²⁶Kina ti kiyake te, ‘Ze na tönë donyoke akonyo duwëke mini kɔtɔ tiye koloma rɔ tiyandi wa di mï gawo ze.’

²⁷Tine bo ti kileki ꞌböwu kiya te, ‘Mikali ye dë kɔtɔ te, ala akoke di yala? Ɔlɔke yaga di rɔma, kpe bɔ lende kënyë naga nime.’

²⁸Kina ti monɔ ni ti kpa kunyï këdï ŋgï ziye yayi ɔdɔ koꞌjake Abarayama ni ti Yisika ti Yakoba ti bɔ kumë lende ni pili ꞌdeni këdï mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba, tine kpe ꞌbeye kuꞌdu ye ꞌdeni yaga. ²⁹Bilaka ti kɔlɔ kako di mï dɔ kumu sowɔ ꞌba dɔliŋɔ nime tonyo ŋbele mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. ³⁰Rɔ ma laka lïjë mɔtɔ ga ame leꞌjete yïꞌböwu ne ti këdï ꞌdeni dɔgba, kina ma dɔgba ti kileki ꞌdeni nyati yïꞌböwu.”

Nï Yerosalema

(MT 23:37-39)

³¹Mï kada mo nima na Parosi mɔtɔ ga kako zi Yësu kiya te, “Ënyï ëꞌbï yaga di bine kari bi mɔtɔ römöyï ŋere Erode ëdï koꞌdɔkɔ tupö yi.”

³²Yësu ileki dɔmo iya te, “Ari kiyake zi kiraba nima, mëdï moga nökï mileŋo bilaka ŋge tɔne tïlëndö, tïlëndö mɔtɔ dayi te mote ndɔbɔ ma ꞌdeni. ³³Tine akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba na ꞌdɔ moto tari nduwë timo ŋbö mömö Yerosalema, römöyï tara ne Yerosalema na dë rɔ bi ꞌba tupö bɔ kumë lende ni teyi?

³⁴Buꞌbu zïyï nï Yerosalema, Yerosalema, ote dɔ bɔ kumë lende ni ꞌdeni kuꞌdu bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba ma koja zïyï naga ti döku. Ti mopi rɔma ŋgï ŋbö nyanya mo ga göyï na ꞌjaa ꞌdɔ mokoko kole ꞌbï naga nima yï soromo ma kɔzɔ ꞌba töru ame kokoko kole ꞌbënï ga ne? Tine öꞌbö tuꞌdöŋï döyï mökö. ³⁵Ti kola rö ꞌbï zïyï rɔ roba. Rɔ ma laka miya zïyï, inza koꞌja ma kpe ŋbö kiya te, ‘Yëyï këdï dɔ bɔ ame kako ti möyï ŋere Bɔkoꞌba ne.’”

Yësu Ileŋo Bɔ Rɔkɔꞌɔ

¹Mï kada ꞌba rɔ kindawo ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na ɔdɔ Yësu kari ꞌdeni tonyo akonyo liŋɔ ꞌba Parosi ma löbu mɔtɔ tine, kömönnï ŋgï pili dɔ Yësu toŋgɔ bo ɔdɔ waꞌdi na ti bo koꞌdɔ. ²Bɔ mɔtɔ ti rɔkɔꞌɔ ma kiriŋa rɔ kpɔrɔkpɔrɔ naga ëdï yayi. ³Kina Yësu kënyï kititi Parosi naga nima ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi mo ga, iya te, “Tara ne ëdï ŋgï rɔ ma laka mï köꞌdu kiꞌdi ꞌdɔ tileŋo bilaka mï kada ꞌba rɔ kindawo ya? Ala tondo?”

⁴Tine lïjë udumö ŋgï pili timo. Kina Yësu kindaꞌba bɔ tönë ŋgï kileŋo koja kari. ⁵Kina bo kënyï kititi lïjë, bo iya te, “Ɔdɔ nï mɔtɔ kole ꞌbï ala ŋgulö sa ꞌbï kilaꞌba mï gö mï kada ꞌba rɔ kindawo ti kënyï dë ŋgï kotɔ yaga?” ⁶Tine lïjë ileki ɔtɔ dë gbï gɔmo.

⁷Kina ɔdɔ Yësu bo koŋgɔ ꞌdeni ŋba mɔtɔ naga nima kiteri ꞌbënnï ŋburu rɔ kïtï ma löbu naga tine, na bo kënyï ŋgï tiya dɔŋgala nime zïnnï. ⁸Bo iya te, “Ɔdɔ nï mɔtɔ kose yi mï karama ꞌba gbe kinza kari dë ŋgï koloma dɔ kïtï ma löbu. Römöyï mɔtɔga bɔ mɔtɔ ame mbiri kebe yi ne ti kose ꞌdeni gbï ꞌdɔ kako mï karama nima. ⁹Ne ɔdɔ këdï tara yɔ na ti bɔ dɔ karama nima kako ŋgï zïyï, kiya te, ‘Ënyï di dɔ kïtï nime kola zi bɔ nime ꞌdë.’ Na ti kari koloma ŋgï za ꞌböwu dɔ gbaꞌda ma titiyi röyï kaya nime. ¹⁰Tine ɔdɔ kose yi tara ari koloma ëꞌbï dɔ a loma ma mbowa ꞌdɔ bo bɔ kose yi mo nima na ꞌjaa kako kiya zïyï te, ‘Bɔ pɔri ma, ënyï kako koloma dɔ aloma ma laka nime bine.’ Kina ti koyo röyï ŋgï gɔmo di kɔmɔ ŋba ma laki. ¹¹Römöyï ame kombi rɔ bo löbu ti kileki ꞌdeni ŋgï bërï. Tine ma kileki rönï bërï Bɔkoꞌba ti kombi tɔrɔ.”

¹²Kina Yësu kiya zi Parosi nima, iya te, “Ɔdɔ nï mɔtɔ koꞌdɔ karama kinza kose dë rɔ löndö yï ni ala bɔ pɔri yï ala ma wado ꞌbï ga ala bɔ mɔri lëpï yï ga, römöyï lïjë ti kose yi gbï kada mɔtɔ yayi mï karama ma ꞌbënnï ga. Dëmba wa tönë ga koꞌdɔ zïnnï ne na ma kopi ꞌdeni pili zïyï. ¹³Tine ɔdɔ koja ŋbele ꞌbï bɔ lisa ni ti bɔ korɔꞌbɔ ni ti bɔ kɔmɔ kölu ni na kose kako yïmo, ¹⁴kina ti Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï ŋgï döyï. Römöyï kɔzɔ ame lïjë kɔꞌbɔ topi ɔtɔ dë pele zïyï ne tine ti Bɔkoꞌba kopi ŋgï ꞌdeni zïyï mï kada ꞌba tɔdɔ ꞌba bɔ lende laka ni yaga di mï tölë.”

Dɔŋgala ꞌBa Karama ꞌBa Gbe

(MT 22:1-10)

¹⁵Kina ɔdɔ bɔ mɔtɔ di mï löŋgö ya ama ga ti bo kpa akonyo yayi ne kuwö ꞌdeni te tine, bo iya te zi Yësu, “Bɔ ame këdï kari tonyo ŋbele mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne na ti yëyï.”

¹⁶Yësu ileki dɔmo iya te, “Bɔ mɔtɔ ileŋo rɔ bo toꞌdɔ ŋbele ma löbu kose bilaka ŋbaŋi yïmo. ¹⁷Mï kada mo ꞌdeni na bo koja bɔ laja abo kari gɔ bilaka ma tönë ga kose ꞌdeni ne ꞌdɔ kiya teyi te, ‘Ako, wa pili ëdï ꞌdeni ndö.’

¹⁸Tine lïjë pili rɔ kɔtɔkɔtɔ ebe tupë rönnï. Bɔ ma dɔgba mo iya te, ‘Mugö nyaka ꞌdeni zö gïrï naga nime moꞌdɔkɔ tari toŋgɔ mo. Momaꞌjo rɔma zïyï, ola ma gbɔ.’

¹⁹Mɔtɔ mo iya ꞌba bo te, ‘Mugö sa ꞌba rɔꞌdɔ ꞌdeni ꞌbutë, mëdï moꞌdɔkɔ tari tiyɔzɔ mo. Momaꞌjo rɔma zïyï, ola ma gbɔ.’

²⁰Bɔ mɔtɔ iya ꞌba bo te, ‘Mogbe ꞌja laꞌja ma ꞌdeni gïrï nime, mɔꞌbɔ dë kpe tömö ziye yayi.’

²¹Kina bɔ laja nima kileki ŋgï kïyëtï gɔ wa tönë ga pili zi ŋere abo. Lende mo oŋma mï ŋere ŋgï sowa na bo kënyï kiya zi bɔ laja abo, bo iya te, ‘Ari welo kpa dɔkoka kɔri ꞌba mï gawo ꞌdɔ koꞌde bɔ lisa ni ti bɔ korɔꞌbɔ ni ti bɔ kɔmɔ kölu ni.’

²²Bɔ laja nima ileki kako kiya te, ‘Ŋere, wa tönë kiya ne oꞌdɔ ꞌdeni tine bi ëdï gba.’

²³Ŋere iya te, ‘Arike kpa kɔri döŋböŋbö koꞌdeke bilaka di yayi ꞌdɔ rö ma koso. ²⁴Rɔ ma laka miya ziye, bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö ya ma dɔgba tönë ga mose lïjë ne inza kinene akonyo ꞌba ŋbele ma nime.’”

Gomɔ ꞌBa Bɔ Laja

(MT 10:37-38)

²⁵Mï kada mo nima yayi tïndï ma kinza kiya na këdï kozi gɔ Yësu. Kina bo kuyï kɔmɔ bo dönnï bo kiya zïnnï, iya te, ²⁶“Bɔtɔ ame kako zö ne ɔdɔ ma na dë ŋgï bo kɔꞌɔ rɔ dɔ kiteli di dɔ ꞌbu bo ni ti ma bo ti ꞌja abo ti kole abo ga ti löndö bo ga ti lëmï bo ga gbï rɔ dɔ kiteli di dɔ gbagba bo, inza du te rɔ bɔ kösö gɔma. ²⁷Bɔtɔ ame koꞌdɔkɔ dë ŋgï tilaŋa rɔ bo tölë gɔ tösö gɔma ne ɔꞌbɔ dë tëdï rɔ ꞌbama.

²⁸Me ɔdɔ nï mɔtɔ koꞌdɔkɔ toꞌba rö ma löbu, ti koloma dë titi bërï koŋgɔ yamo ma këddï timo, ꞌdɔ kikali tara ne ti kɔꞌbɔ toꞌba rö nima zïyï ya? ²⁹Ɔdɔ koꞌdɔ dë te inza kikali tote rö ꞌbï nima rɔ kpa koriya. Mɔtɔga ti kisaki gbɔndɔ mo yɔ na yamo ti kote rönï ŋgï tötï kola rö gba rɔ cologaki. Kina bilaka ame ga pili koꞌja ne ti kebe ŋgï tögö yi, ³⁰kiya te, ‘Nani nime isaki toꞌba rö abo, tine ꞌböwu bo ɔꞌbɔ dë tote mo.’

³¹Me ɔdɔ kiya te ŋere mɔtɔ këdï kari kpa ya bɔ kanya ma ꞌba bo ga këdï ŋge kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö (10,000) tara ne bo ti koloma dë titi bërï bo komeri dɔ bo gɔ ya nime bo këdï kari toꞌdɔ mo ti ŋere mɔtɔ ame bɔ kanya mo ga këdï ŋbö kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë sowɔ (20,000) ne ya? ³²Ɔdɔ bo kɔꞌbɔ dë bo ëdï koja bɔ kpërï ŋgï kari tïyëyï kpa lende nima kola ya ma laki këdï gba ŋbö rɔ ma kɔwɔ. ³³Kina gbï tara bɔtɔ ame komba gɔ bo dë zi abo ga ne ɔꞌbɔ dë tëdï rɔ bɔ kösö gɔma.

³⁴Tikɔꞌdɔ ele ma. Ne ɔdɔ tikɔꞌdɔ kote tulöwu ma kiyɔkɔ ꞌbënï ꞌdeni ikali dë kpe tileki mo rɔ ma kiyɔkɔ. ³⁵Ele dë kpe lipo nati zi a mɔtɔ ala mï nyaka ala mï dötuꞌdu rɔ bi kolɔꞌbɔ. Tine ŋgï tuꞌdu mo mökö.

Bɔ ame këdï ti mbili ne iꞌdike bo kuwö lende nime.”

Kamölö Kɔtɔ Ɔdɔ Kölu

(MT 18:12-14)

¹Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ bɔ kireke awada ni ti bɔ lende kënyë ma konzi mɔtɔ ga otɔtɔ rönnï ŋgila Yësu bi tuwö lende. ²Tine na Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni kebe ŋgï tiya mo te, “Bɔ nime ëdï konyo kpa bo bi kɔtɔ ti bɔ lende kënyë ni gɔ waꞌdi?”

³Kina Yësu koloma ŋgï rɔ tiya dɔŋgala nime zïnnï, iya te, ⁴“Ɔdɔ nï mɔtɔ këddï ti kamölö ꞌbï kuluku rïyö kina ma kɔtɔ kölu ŋgï, tara ne ti kola ma konzi naga nima dë ŋgï yayi kari toma ma kɔtɔ nima kölu ne ya? ^5-6Kina ɔdɔ bo koꞌja ꞌdeni tine bo ti kombi ŋgï dɔ mugu bo, bo kiliya kari liŋɔ rɔ lɔŋɔ. Kina ti bo kïdëkï lëpï bo ga ti bilaka ma mï tïrï kako bo kiya teyi te, ‘Iliyake ti kɔtɔ tö römöyï kamölö ma tönë kölu ne moꞌja ꞌdeni.’ ⁷Kina me rɔ ma laka miya ziye, lɔŋɔ ma löbu rɔ dɔ kiteli ti këdï tara mïtɔrɔ gɔ bɔ lende kënyë ma kɔtɔ ame kotɔ dönï ne kebe lɔŋɔ ꞌba gɔ bɔ lende laka ma konzi ame ga lïjë kinza kpe ti lende kënyë mɔtɔ ꞌdɔ totɔ dönnï di yïmo ne.

⁸Ɔdɔ ꞌja mɔtɔ këdï ti gïrïsï siliŋbi ꞌbutë kina ma kɔtɔ kölu lɔko ti koꞌdɔ tondo? Tara ne lɔko ti kiꞌdi paꞌdo dë ŋgï dɔ lamba lɔko koma mï rö nima rokpe lɔko kona ŋbö lɔko koꞌja? ⁹Kina ɔdɔ koꞌja ꞌdeni tine lɔko ti kïdëkï lëpï nï ga ŋgï ti bilaka ma mï tïrï kiya teyi te, ‘Iliyake ti kɔtɔ tö römöyï moꞌja gïrïsï ma tönë kölu ne ꞌdeni.’ ¹⁰Kina me rɔ ma laka miya ziye, lɔŋɔ ma löbu ti këdï gbï tara zi malayika ꞌba Bɔkoꞌba gɔ bɔ lende kënyë ma kɔtɔ ame kotɔ dönï ne.”

Kole Kënyï Mökö

¹¹Kina Yësu kënyï kileki gbï kiya te, “Bɔ mɔtɔ ëdï ti kole rïyö ꞌdeni rɔ yɔbi. ¹²Kina kole ma titi mo kënyï kiya zi ꞌbu nnï, iya te, ‘Baba, apötö yï ame ga ꞌdɔ këdï rɔ ꞌbama ne iꞌdi zö.’ Kina bɔ nima koza mï abo ga ŋgï zi kole rïyö abo naga nima.

¹³Mbowa di pötö mo yɔ na kole ma titi mo tönë kotɔtɔ wa ma ꞌba bo ga ŋgï bo kënyï kari koloma timo ŋbö mï dɔyayi ma kɔwɔ bo kote dɔ wa tönë ga ŋgï yayi mï lende yawa. ¹⁴Tine di pötö abo naga nima kote rönnï ꞌdeni na sëyï ma kinza kiya kilaꞌba ŋgï mï dɔyayi nima. Tine ola bo ꞌdeni ŋgï rɔ lisa. ¹⁵Kina bo kënyï ŋgï kari toma ndɔbɔ di zi bɔ dɔyayi mo naga nima. Kina bɔ mɔtɔ kiꞌdi bo ŋgï toda baꞌdo ꞌba liŋɔ. ¹⁶Bo omeri ꞌdɔ bo kokɔnyi rɔ bo ti kano monzo ame ga këdï kiꞌdi zi baꞌdo ne, tine bɔtɔ iꞌdi ɔtɔ dë du te zi bo.

¹⁷Kina ɔdɔ bo kënyï komeri dɔ bo ꞌdeni tine, bo iya te, ‘Bɔ ndɔbɔ ꞌba ꞌbu ma ga ꞌdë ŋgï ti akonyo rɔ mbëmbë, ne ma na me ŋgï mëdï mölë ꞌdeni bine ti ꞌbö? ¹⁸Ti mënyï mari zi ꞌbu ma, miya te, “Baba, mirasi lende ꞌdeni zi Bɔkoꞌba gbï zïyï ¹⁹mɔꞌbɔ dë kpe ꞌdɔ kïdëkï ma rɔ kole ꞌbï. Iꞌdi ma gbɔ mëdï kɔzɔ bɔ ndɔbɔ ꞌbï ma kɔtɔ mɔtɔ tara.”’ ²⁰Kina bo kënyï ŋgï kileki kari zi ꞌbu bo.

Kota bo këdï gba mbowa rɔ ma kɔwɔ di ŋgila liŋɔ na ꞌbu bo koꞌja bo ŋgï. Kina ꞌbu ŋgï lɔ ti mï këyï na kiriŋa ŋgï kiramo kole abo kome mbili mo. ²¹Tine kole iya te, ‘Baba, mirasi lende ꞌdeni zi Bɔkoꞌba gbï zïyï, mɔꞌbɔ dë kpe ꞌdɔ kïdëkï ma rɔ kole ꞌbï.’

²²Tine ꞌbu ënyï ŋgï kïdëkï bɔ laja abo ga kiya teyi, iya te, ‘Iriŋake welo ti bɔŋgɔ ma kele kolɔke rɔmo usuke wa dɔkole közïmo kusuke wari ndïmo. ²³Ari kujëke kole sa ma kɔnɔ bërï gɔ doꞌdɔke karama. ²⁴Römöyï kole ma nime ölë pa kina me kïdïdï ꞌdeni, ölu pa kina me koꞌja ꞌdeni.’ Kina lïjë koꞌdɔ karama mo ŋgï.

²⁵Tine kole ma löbu mo tönë ëdï gba mökö mï nyaka. Kina ɔdɔ bo kako ꞌdeni kömö ŋgɔsi ŋgila liŋɔ tine na bo kuwö lërï ŋgï ti ŋgala. ²⁶Kina bo kïdëkï bɔ laja ma kɔtɔ bo kititi tara ne waꞌdi na kömö zïnnï. ²⁷Tine bɔ laja nima iya zi bo te, ‘Löndö yï tönë na kömö ꞌdeni kina me ꞌbu yï kujë kole sa ma kɔnɔ ꞌdeni bërï rɔ karama ꞌba rɔmo. Römöyï bo ileki ꞌdeni kömö laka kinza a ma kënyë mɔtɔ.’

²⁸Kina kole ma löbu nima ŋgï rɔ ꞌdïrï koꞌdɔkɔ dë kpe tɔdɔ liŋɔ. Kina ꞌbu bo kari ŋgï tilende zi bo tïyëyï dökïꞌdï bo. ²⁹Tine bo ënyï kileki dɔmo zi ꞌbu bo, bo iya te, ‘Oŋgɔ te, mï kɔmɔ kɔɔ konzi naga nime pili möꞌbö kɔzɔ atɔli toja laja zïyï muwö döyï. Tine pele ꞌdɔ kogba tɔ ŋge rɔ kole banya ɔtɔ ga kiꞌdi zö ꞌdɔ momba bërï moꞌdɔ karama mbowa timo ti lëpï ma ga ne inza yɔ. ³⁰Tine kole ayuru ꞌbï nime kömö kirasi ëꞌbï ga ꞌdeni me zi bɔ rɔnyɔ ne na kënyï kujë kole sa ma kɔnɔ teyi.’

³¹ꞌBu bo iya te, ‘Kole ma, nï ꞌbëyï ëddï nduwë tö bine. A ma naga nima pili ëꞌbï ga na. ³²Ne ele doꞌdɔ karama rɔ ma laka ti lɔŋɔ ma löbu römöyï löndö yï nime ölë pa kina me kïdïdï ꞌdeni, ölu pa kina me koꞌja ꞌdeni.’”

Bɔ Laja Dökïꞌdï Këyï

¹Yësu ënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, iya te, “Bɔ wa mɔtɔ ëdï ti makuŋgu abo. Tine ari kiya rönï zi bɔ wa nima tëgë bɔ makuŋgu abo nima ëdï mɔlo rɔ tirasi gïrïsï abo. ²Kina bo kïdëkï bɔ nima ŋgï kititi, iya te, ‘Waꞌdi na me muwö kiya rönï ti möyï yï ne ya? Wa ame ga pili tïyï ne ïtëtë gɔmo yaga römöyï inza kpe zö rɔ makuŋgu ma.’

³Bɔ nima omeri iya te, ‘Ti moꞌdɔ tondo? Kina me këdï koga ma ꞌdeni yaga di mï ndɔbɔ. Mitigɔ dë gbï bi tɔꞌbɔ torɔꞌdɔ nyaka, rɔma rɔ ma kaya di bi tokpasi wa. ⁴Ne wa ma ꞌdɔ moꞌdɔ mikali ꞌdeni römöyï ɔdɔ koga ma pele yaga di mï ndɔbɔ ma nime gɔ mëdï ti bilaka ma ꞌdɔ kindaꞌba ma laka.’

⁵Kina bo kïdëkï bilaka ame ga wali ꞌba ŋere abo këdï gɔmo ne ŋgï pili kako zi bo. Kina bo kënyï kititi ma dɔgba mo, bo iya te, ‘Wali ꞌba ŋere ma ëdï ndö göyï?’

Bɔ nima iya te, ⁶‘Wali abo ëdï gɔma ꞌbulu ꞌba ꞌbu ꞌbutë sowɔ.’

Bo iya te, ‘Ele, wali ꞌbï ma kugu na te. Oloma welo bërï kugu ŋge ꞌbutë rïyö.’

⁷Kina bo kënyï kititi bɔ mɔtɔ gbï iya te, ‘Wali ꞌba ŋere ma ëdï ndö göyï?’

Bɔ nima iya te, ‘Ëdï gɔma luyu ꞌba nyönyu kuluku rïyö.’

Bo iya te, ‘Ele, wali ꞌbï ma kugu na te. Oloma welo bërï kugu ŋge kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota.’

⁸Gɔ köꞌdu mo na ŋere nima kubï gɔ makuŋgu kënyë abo nima ŋgï gɔ akikali laka abo nima bo koꞌdɔ ne. Römöyï bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime akikali ꞌbënnï rɔ mbëmbë mï toꞌdɔ ëꞌbënnï ga kebe ꞌba bɔ lende laka.

⁹Rɔ ma laka miya ziye, oꞌdɔke pɔri ziye ti a ꞌba dɔliŋɔ nime mï kɔri ma laka mo. Römöyï ɔdɔ kote rönï ꞌdeni ꞌdɔ bo Bɔkoꞌba kindaꞌba ye ti mï dïdï ma ŋburuŋburu.

¹⁰Bɔ ame koloma laka toŋgɔ gɔ a ma titi laka ne ti koŋgɔ gɔ ma mbiri gbï tara. Kina bɔ ame koloma dë laka mï a ma titi ti koꞌdɔ gbï tara mï a ma löbu. ¹¹Ne ɔdɔ kikali yi dë rɔ bɔ toŋgɔ gɔ a ꞌba dɔliŋɔ nime laka yë na ti kiꞌdi mɔri ma laka nime zïyï toŋgɔ gɔmo? ¹²Ɔdɔ koŋgɔ gɔ a ꞌba lëpï yï mɔtɔ dë laka yë na ti kiꞌdi ma ꞌbëyï mo zïyï?

¹³Bilaka kɔtɔ ikali dë ꞌdɔ këdï rɔ bɔ laja zi ŋere rïyö. Bo ti kɔꞌɔ ŋge rɔ ma kɔtɔ tine bo ti koꞌji mɔtɔ. Bo ti kodɔ mï bo zi mɔtɔ tine rɔ yögö zi ma kɔtɔ. Kina gbï tara inza kɔꞌbɔ toja laja zi Bɔkoꞌba gbï zi a ꞌba dɔliŋɔ nime.”

Akiyandi Mɔtɔ Ga ꞌBa Yësu

(MT 11:12-13; 5:31-32; MK 10:11-12)

¹⁴Kina ɔdɔ Parosi ni kuwö lende nime ꞌdeni te tine lïjë ebe ŋgï bi tögö Yësu rɔ laŋa römöyï lïjë Parosi ni rɔ bɔ tɔꞌɔ gïrïsï. ¹⁵Kina Yësu kënyï kiya zïnnï, iya te, “Kpe, oꞌdɔke rɔye kindake laka di kɔmɔ bilaka ma laki, tine mï dökïꞌdï ye Bɔkoꞌba na kikali. Römöyï wa ame ga bilaka këdï kubï gɔmo kulöwö tëgë rɔ a laka ne ma di kɔmɔ Bɔkoꞌba ënyë ŋgï kɔzɔ ɔtɔ.

¹⁶Köꞌdu kiꞌdi ni ti bɔ kumë lende ni na koloma ꞌdeni rɔ toꞌdɔ ndɔbɔ bine ŋbö kömö mï kada ꞌba Yowani. Tine mï kada mo nima na laja laka ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba kisaki tuwöwö rönï, na me ma konzi këdï koꞌdɔ ꞌdeni ŋgï rɔ ya tɔdɔ yïmo. ¹⁷Ne mïtɔrɔ ni ti dɔyayi ti kiteli, tine bi titi mɔtɔ di mï köꞌdu kiꞌdi nime inza kölu du te.

¹⁸Kina bɔtɔ ame koga ꞌja abo kënyï ꞌböwu kogbe ꞌja mɔtɔ ne oꞌdɔ yërï ꞌdeni. Kina mëꞌdë tɔ mo nima kogbe ꞌja këyï nima ne oꞌdɔ yërï ꞌdeni gbï.

Bɔ Mɔri Ni Ti Lazara

¹⁹Uwöke, bɔ mɔtɔ rɔ bɔ mɔri bɔŋgɔ kusu abo ŋburu rɔ bɔŋgɔ ma ndögö kitigɔ kulöwö naga dɔ bo kola ꞌjoyi di mï mɔri. ²⁰Tine bɔ lisa mɔtɔ ëdï gbï yayi möyï mo rɔ Lazara rɔmo ga me rɔ ꞌböŋö. Ëdï koꞌde nduwë tolɔꞌbɔ kpadörï ꞌba bɔ mɔri nima ²¹ꞌdɔ bo kutöꞌdu kpa bo ti wa ma këdï kilayi bërï bïcï tarabiza ꞌba bɔ mɔri nima. Tine bï ni ako ꞌböwu kebe titene kɔmɔ ꞌböŋö mo.

²²Kina ɔdɔ kada mo kari kömö tine bɔ lisa tönë ölë ŋgï kina malayika kombi ŋgï mïtɔrɔ koto ŋgila Abarayama. Di pötö mo na bɔ mɔri tönë kölë ŋgï gbï kusu bo, ²³na bo kari ŋgï mï Gehena mï gomɔ ma löbu. Kina ɔdɔ bo koŋgɔ bi tine bo oꞌja Abarayama ŋgï ŋbö rɔ ma kɔwɔ ti Lazara dɔŋgila bo yayi. ²⁴Kina bo kulörï, iya te, ‘Baba Abarayama, iꞌdi mïyï këyï rɔma. Oja Lazara kusu dɔkole közï bo mï mini ꞌdɔ kako kïyëyï dɔndeꞌde ma tɔ kpe timo. Mëdï ꞌdeni mï gomɔ ma kinza kiya mï paꞌdo nime bine.’

²⁵Tine Abarayama ileki dɔmo iya te, ‘Kole, omeri tɔ ma, tönë bine mï kada ꞌba loma ꞌbï oꞌja a ma laka ꞌbëyï ga ꞌdeni pili, tine Lazara këdï ꞌba bo mï gomɔ. Kina me bo na ꞌdeni ꞌbato mï lɔŋɔ bine nï ꞌbëyï mï gomɔ. ²⁶Kina gbï gö löbu ëdï mï löŋgö nime bɔtɔ mɔtɔ umu dë di yayi kako zize bine ala di zize bine kari ziye yayi.’

^27-28Bɔ nima iya te, ‘Baba Abarayama, momaꞌjo rɔma zïyï oja Lazara kari dɔliŋɔ zi kɔsɔ löndö ma ga ma muyï ame ga gba liŋɔ ze ꞌdë yayi ne ꞌdɔ bo kari kiyandi lïjë kinza lïjë kako ra gbï mï gomɔ mbëmbë nime.’

²⁹Abarayama ileki dɔmo iya te, ‘Lende ꞌba kpa Musa ni ti bɔ kumë lende ni ëdï yayi, löndö yï mo naga nima kuwö dɔmo.’

³⁰Bɔ nima iya te, ‘Inza tara, baba Abarayama. Oꞌdɔkɔ ŋgï rɔ bilaka ame kɔdɔ di mï tölë ne na ꞌdɔ kari zïnnï gɔ lïjë kotɔ dönnï.’

³¹Abarayama iya te, ‘Ɔdɔ lïjë kuwö dɔ Musa ni ti bɔ kumë lende ni dë bɔtɔ ame kɔdɔ pele di mï tölë ne lïjë inza kuwö dɔmo gbï.’”

Lende Kënyë

(MT 18:6-7, 21-22; MK 9:42)

¹Yësu ënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga iya te, “Akiyɔzɔ ꞌba tiꞌdi bilaka kilaꞌba mï lende kënyë ëdï ꞌdeni ŋgï ŋburu mï dɔyayi. Ne buꞌbu zi bo bɔ ame kiꞌdi ꞌdɔ wa naga nima koꞌdɔ rönnï ne. ²Ma laka mo dëne ɔꞌbɔ ꞌdɔ kudödu toto ndöwu ma löbu ra mugu bo gɔ kïtïŋï bo timo mï mini löbu di dɔ ame ꞌdɔ bo kiꞌdi wa titi naga nime kilaꞌba mï lende kënyë ne. ³Ne iꞌdike kɔmɔye kandi laka.

Ɔdɔ löndö yï mɔtɔ kirasi lende amo dɔmo. Kina ɔdɔ bo kuwö döyï ola bo gɔ lende kënyë nima. ⁴Ɔdɔ bo koto pele tirasi lende zïyï ŋbö mï modɔmorïyö mï kada kɔtɔ tine bo köꞌbö nduwë tako tiya mo zïyï te, ‘Motɔ dɔma ꞌdeni,’ ola bo gɔmo.”

⁵Bɔ laja abo ga iya te, “Ŋere, ulu ze mï tiꞌdi dɔze gɔ tigɔ ꞌbï.”

⁶Bo ileki dɔmo zïnnï, bo iya te, “Ɔdɔ këddïke pele ŋge ti tiꞌdi dɔye gɔma titiyi ꞌdeki mïye na kiyake pele ŋge rɔ tiya zi ŋgërï kpërï nime te, ‘Nï, unyë röyï kari kïdëyï röyï mï mini löbu,’ kina ti kuwö dɔye ŋgï.

⁷Me ɔdɔ nï mɔtɔ këddï ti bɔ laja ꞌbï bo këdï koꞌdɔ ndɔbɔ mï nyaka ala toda kamölö, ɔdɔ bo kömö liŋɔ ti kiya zi bo te, ‘Ako titi welo konyo kpëyï’? ⁸Inza tara, ëddï kiya za te, ‘Ileŋo akonyo zö ndö koja laja zö monyo kpama muwë titi tine ꞌdɔ kari konyo ꞌbëyï ꞌjaa.’ ⁹Gɔ ame bɔ laja nima kuwö dɔ ŋere abo pele ne tine inza rɔ lende kembe zi ŋere abo ꞌdɔ kileki yëëꞌdï gɔmo zi bo. ¹⁰Kina kpe na gbï tara, ɔdɔ koꞌdɔke wa ame Bɔkoꞌba kiya ꞌdeni ziye toꞌdɔ mo ne, iyake eꞌbe te, ‘Ze eze ŋge rɔ bɔ laja ame wötï ne, doꞌdɔ eze ŋge rɔ ndɔbɔ.’”

Bɔ Mönyu ꞌButë

¹¹Di gɔ kɔri kari Yerosalema na Yësu kënyï kudö kebe dɔ maga ꞌba Somorona ni ti Galilaya. ¹²Koꞌja bo këdï koꞌdɔ ꞌdeni tɔdɔ tari mï liŋɔ tine na dɔ bo kondɔsɔ ŋgï ti ya ma ꞌbutë mɔtɔ ga roma kilaꞌba ꞌdeni rɔmo. Kina lïjë kɔrɔ ŋgï ŋbö rɔ ma kɔwɔ ¹³kulörï rɔ ma kembe, kiya te, “Ŋere Yësu, oŋgɔ lisa ꞌba rɔze.”

¹⁴Kina ɔdɔ bo koꞌja lïjë ꞌdeni tara tine, bo iya te, “Arike kilemeke rɔye ma kɔpɔ ꞌdeni zi bɔ akumu ni.”

Di bi tari ꞌbënnï tine rönnï ꞌdeni ŋgï rɔ ma kɔpɔ. ^15-16Kina ɔdɔ bɔ ma kɔtɔ mɔtɔ ame bo rɔ Somorona ne bo koŋgɔ kileŋo bo ꞌdeni tara tine bo ileki ŋgï ti tïlëlu Bɔkoꞌba rɔ ma kembe bo kako kilaꞌba bërï bi ndï Yësu tileki yëëꞌdï zi bo.

¹⁷Yësu ënyï kititi iya te, “Ma modɔmosowɔ mɔtɔ ga ame kileŋo gbï ne ëdï yala? Tara ne ileŋo dë su ꞌbutë ya? ¹⁸Bɔ löwö nime na ŋge kɔtɔ kpökï kileki kako toꞌdɔ yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba?” ¹⁹Kina Yësu kileki kiya zi bɔ nima, iya te, “Ënyï tɔrɔ kari ëꞌbï ti, tiꞌdi döyï gɔ tigɔ ma na kileŋo yi ꞌdeni.”

Ŋere Löbu ꞌBa Bɔkoꞌba

(MT 24:23-28, 37-41)

²⁰Parosi mɔtɔ ga ënyï kititi Yësu gɔ tako ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Kina bo kileki dɔmo zïnnï iya te, “Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba inza kako ŋgï te koꞌja kïnë mo ti kɔmɔ. ²¹Inza gbï rɔ wa ame ꞌdɔ bɔtɔ kiya te kina me bine, ala kina me ꞌdë. Tine ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ꞌdeni mïye.”

²²Kina bo kënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Kada mo ti kömö ꞌdeni ame ꞌdɔ kiterike toꞌja kada ꞌba tileki ꞌba kole ꞌba bilaka lesi. Tine inza koꞌjake. ²³Kina bilaka ti kiya ziye te, ‘Bo na me ꞌdë,’ ala ‘Bo na me.’ Tine kinza kiriŋake dë gönnï. ²⁴Kada ame mo rɔ ꞌba tileki ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ne ti këdï kɔzɔ kpa tɔrɔ kunyï ame kunyï di yïbï kiyɔpɔ bi ŋbö dɔ tɔrɔ ne. ²⁵Tine ma dɔgba mo bo ti kombi gomɔ titi rɔ mbëmbë bilaka naga nime pili kilagi bo.

²⁶Kada ꞌba tako ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ti këdï gbï kɔzɔ kada ꞌba Nowa ²⁷ame bilaka koloma ŋgï rɔ tonyo kpënnï tuwë mo togbe rönnï ŋbö kömö mï kada ma Nowa këdï këkï mï sorope. Tine yɔ na mini koso kako ŋgï kote dönnï pili yaga.

²⁸Kina ti këdï gbï kɔzɔ ma tönë mï kada ꞌba Lɔtɔ ne tara. Bilaka oto nduwë tonyo kpënnï tuwë mo tugö ndögö tïdïyë wa toꞌba rö. ²⁹Tine mï kada ma Lɔtɔ kɔdɔ di Sodomo na kodɔ paꞌdo ti kulugbï döku ma këdï kilaŋma ŋgï kako di mïtɔrɔ kote dönnï pili yaga. ³⁰Kina ti kada ꞌba tileki ꞌba kole ꞌba bilaka lesi këdï gbï tara.

³¹Mï kada mo nima nï bɔ ame këddï tilere yaga kpadörï ꞌbï ne kinza döyï kïlëyï dë kpe tɔdɔ rö gɔ jama ꞌbï ga. Kina gbï tara nï bɔ ame ꞌdeni mï nyaka kinza kileki dë kpe kari liŋɔ. ³²Omerike ꞌja ꞌba Lɔtɔ te. ³³Bɔ ame kiteri tɔmɔ dïdï bo ti kupö ŋgï. Tine bɔ ame kupö dïdï bo ne ti kɔmɔ ŋgï. ³⁴Rɔ ma laka miya ziye, mï korɔndɔ mo nima bilaka rïyö ti këdï ꞌdeni dɔ sora kɔtɔ, tine ti kogba mɔtɔ kola ma kɔtɔ. ³⁵ꞌJa rïyö ti këdï ꞌdeni dɔ toto bi kɔtɔ, tine ti kogba mɔtɔ kola ma kɔtɔ.”

^36-37Bɔ kösö gɔ bo ga ënyï kititi bo iya te, “Yala ga ya, ŋere?”

Yësu ileki dɔmo iya te, “Bi ame ti töku teyi raŋga ti kotɔtɔ kpënnï teyi.”

Mï Këddï

¹Yësu ënyï kiya dɔŋgala mɔtɔ zi bɔ kösö gɔ bo ga ꞌdɔ kileme zïnnï kinza lïjë kola gɔ tititi kɔnyi dë di zi Bɔkoꞌba lïjë köꞌbö nduwë toꞌdɔ mo. ²Bo iya te, “Ŋere bɔ toŋgɔ burë mɔtɔ oloma pa dɔ gawo mɔtɔ yayi kere Bɔkoꞌba dë gbï ala komeri lende ꞌba bɔtɔ. ³Tine makuruꞌbë mɔtɔ ëdï gbï mï gawo nima yayi. Kina lɔko köꞌbö ŋgï nduwë rɔ tari zi bɔ nima tomaꞌjo rönï teyi, iya te, ‘Oŋgɔ ndï lende ma laka zö rɔ bɔ ndoꞌji ma.’ ⁴Ŋere nima oloma titi pa rɔ tilagi lende ꞌba ꞌja nima. Tine rɔ ŋburuŋburu mo bo ënyï komeri, kiya te, ‘Ne kɔzɔ ame ma mere Bɔkoꞌba dë momeri lende ꞌba bɔtɔ dë pele ⁵ne kina me ꞌja nime köꞌbö ꞌdeni ŋgï ŋburu togba dɔma, ti moŋgɔ lende ꞌbënï nime mileŋo ndïmo kinza tako lulu ꞌbënï nime kɔdɔ rɔma.’”

⁶Yësu iya te, “Uwöke a ma ŋere dökïꞌdï kënyë nima kiya tɔ ma. ⁷Ne tara bo Bɔkoꞌba ti koꞌde lende këyï dë zïnnï lïjë ame ga rɔ ꞌba bo ne ya? Lïjë ame ga këdï kudu zi bo kote kada kote korɔndɔ ne, bo ti köꞌbö toga lïjë yaga ya? ⁸Rɔ ma laka miya ziye, bo ti koꞌde lende këyï ŋgï welo zïnnï. Tara ne ti kole ꞌba bilaka lesi kako koꞌja lïjë ŋgï këdï rɔ tiꞌdi dönnï gɔmo mï kada ꞌba tako abo na ya?”

Parosi Ni Ti Bɔ Kireke Awada

⁹Kina Yësu kënyï gbï tiya dɔŋgala nime zïnnï lïjë ame ga kïlëbë rönnï rɔ bɔ lende laka, lïjë kindiri ya ma laki ne. Bo iya te, ¹⁰“Bilaka rïyö mɔtɔ ga ënyï kari mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba bi toꞌdɔ mötu. Bɔ ma kɔtɔ rɔ Parosi tine mɔtɔ rɔ bɔ kireke awada. ¹¹Bɔ ma rɔ Parosi mo nima ɔrɔ ŋbö caki kumötu, kiya te, ‘Bɔkoꞌba, mileki yëëꞌdï zïyï ꞌbama minza kɔzɔ ꞌba laki rɔ bɔ akolɔ rɔ bɔ lende kënyë rɔ bɔ yërï ala gbï kɔzɔ ꞌba bɔ kireke awada nime. ¹²Moro kpama mï rïyö ꞌdo mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö, a ma ga pili rɔ gɔmo kapa ma ꞌbutë mo miꞌdi zïyï.’ ¹³Tine bɔ ma rɔ bɔ kireke awada mo nima ɔrɔ ꞌba bo rɔ ma kɔwɔ yïꞌböwu kusu kɔmɔ bo bërï komba dɔŋgoꞌdo bo iya te, ‘Bɔkoꞌba, iꞌdi mïyï këyï rɔma ma bɔ lende kënyë nime.’ ¹⁴Rɔ ma laka miya ziye, bɔ kireke awada nime na ti kileki rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba inza rɔ Parosi nima. Römöyï bɔ ame koꞌdɔ rɔ bo rɔ löbu ne ti kileki ꞌdeni bërï. Tine bɔ ma kileki rɔ bo bërï na ti Bɔkoꞌba kombi tɔrɔ.”

¹⁵Bilaka mɔtɔ ga oloma toꞌde kole titi kako zi Yësu ꞌdɔ bo kiꞌdi közï bo dɔmo rɔ yëyï. Kina ɔdɔ bɔ kösö gɔ bo ga koꞌja tara tine lïjë ebe ŋgï tota kole titi naga nima kinza kari dë zi Yësu.

¹⁶Tine Yësu ënyï kïdëkï kole titi naga nima kako zi bo, iya te, “Olake kole titi kako zö kinza kotake lïjë dë römöyï lïjë ame ga te ne ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ ꞌbënnï. ¹⁷Rɔ ma laka miya ziye, bɔtɔ ame kindaꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba dë kɔzɔ ꞌba kole titi ne inza kɔdɔ du te yïmo.”

Bɔ Mɔri

(MT 19:16-30; MK 10:17-31)

¹⁸Turu ꞌba Yudayi mɔtɔ ako kititi Yësu, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi ma laka, waꞌdi na gɔ moꞌdɔ gɔ moꞌja dïdï ma ŋburuŋburu?”

¹⁹Yësu iya te, “Ïdëkï ma rɔ ma laka gɔ waꞌdi? Omeri ꞌdeni ŋgï tara? Bɔtɔ mɔtɔ inza laka tine ŋge kɔtɔ kpökï rɔ Bɔkoꞌba. ²⁰Ikali ꞌdeni köꞌdu kiꞌdi iya te, ‘Kinza koꞌdɔ yërï dë, koꞌdɔ röyï dë rɔ bɔ közï roma, koꞌdɔ ꞌbögö dë, kususu bɔtɔ dë gbï rɔ bëtï. Oro ꞌbu yï ni ti möyï.’”

²¹Bɔ nima iya te, “Wa naga nime moꞌdɔ ꞌdeni mɔlo dɔ yɔbi ma bine.”

²²Kina ɔdɔ Yësu kuwö bɔ nima ꞌdeni kiya tara tine, bo ileki dɔmo iya te, “A mɔtɔ ola gba kɔtɔ zïyï toꞌdɔ mo. Ari kugö ëꞌbï ga me mökö koza gïrïsï mo zi bɔ lisa. Kina ti këddï ŋgï ti wa rɔ mbëmbë mï dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ. Kina ꞌdɔ kako ti kösö gɔma.”

²³Kina ɔdɔ bɔ nima kuwö lende nime ꞌdeni te tine bo ŋgï rɔ meri römöyï bo bɔ mɔri na. ^24-25Yësu oŋgɔ dɔ bo na kiya te, “Tɔdɔ mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba zi bɔ mɔri ni ti këdï rɔ ma kitigɔ kebe tɔdɔ zi gamele di bi gböŋö ꞌba bïcï libira.”

²⁶Ya ame ga pili kuwö ne ënyï kititi, kiya te, “Ne ɔdɔ këdï ꞌdeni te tine yë na ꞌjaa ti kɔmɔ di mï tölë ti?”

²⁷Yësu ileki dɔmo, iya te, “Wa ame toꞌdɔ mo konya dɔ bilaka lesi ne ma di zi Bɔkoꞌba embe dë.”

²⁸Pïtörö iya te, “Ŋere, dola wa pili ꞌdeni gɔ tösö göyï.”

²⁹Yësu iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, bɔtɔ ame kola ꞌja ala liŋɔ ala löndö ala ꞌbu ni ti ma ala kole dömöyï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne ³⁰ti koꞌja ŋgï rɔ mbëmbë rɔ dɔ kiteli gïrï nime kina gbï mï kada ma këdï kako ꞌdeni rɔ dïdï ma ŋburuŋburu.”

Yësu Iya Gɔ Lende ꞌBa Tölë Abo

(MT 20:17-19; MK 10:32-34)

³¹Yësu ogba bɔ kösö gɔ bo ga rɔ dönnï kilende teyi iya te, “Dëdï darike nime ŋbö Yerosalema. Kina wa tönë ga bɔ kumë lende ni kiya gɔ köꞌdu ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ne ti koꞌdɔ rönnï ŋgï ꞌdeni ko tara. ³²Ti kogba bo kiꞌdi zi bɔ löwö. Kina ti lïjë kögö bo ŋgï rɔ laŋa kitiꞌja bo kotoꞌbi woro rɔ bo. ³³Kina ti lïjë komba bo kupö bo. Tine mï töꞌdö dɔ mota bo ti kënyï ꞌdeni kɔdɔ yaga di mï tölë.”

³⁴Tine bɔ kösö gɔ bo ga ikali mï ꞌjɔ ꞌba lende nime dë du te. Römöyï usu dɔ ꞌjɔ ꞌba lende pili ꞌdeni di zïnnï. Kina ŋgï kiꞌdi lïjë kikali wa nima Yësu këdï rɔ tiya mo ne dë.

Bɔ Kɔmɔ Kölu ꞌBa Yereko

(MT 20:29-34; MK 10:46-52)

³⁵Koꞌja Yësu ni kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila Yereko tine bɔ kɔmɔ kölu mɔtɔ ëdï dɔ kpa kɔri yayi bi kpasi. ³⁶Kina ɔdɔ bo kuwö ꞌdeni bilaka këdï kɔlɔ ꞌdeni ŋgï kebe yayi rɔ tïndï tine na bo kënyï kititi, iya te, “Waꞌdi ga na?”

³⁷Lïjë iya te, “Yësu ꞌba Nazareta na këdï rɔ tari.”

³⁸Kina bɔ kɔmɔ kölu tönë kënyï kulörï kiya te, “Yësu kole ꞌba Dawidi, oŋgɔ lisa ꞌba rɔma.”

³⁹Tine bilaka ma dɔgba naga nima amo dɔ bo ꞌdɔ bo kudumö yaga. Ne pele na bo kulörï ŋgï kulöwö rɔ ma kembe, kiya te, “Kole ꞌba Dawidi, iꞌdi mïyï këyï rɔma.”

⁴⁰Kina Yësu kɔrɔ ŋgï kïdëkï bɔ kɔmɔ kölu nima ꞌdɔ koꞌde kako zi bo. Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni ŋgɔsi tine Yësu ënyï kititi bo, iya te, ⁴¹“Waꞌdi na koꞌdɔkɔ gɔ moꞌdɔ zïyï?”

Bo iya te, “Moꞌdɔkɔ toꞌja gɔ bi.”

⁴²Yësu iya te, “Kömöyï kɔpɔ yaga, tiꞌdi döyï gɔ tigɔ ma ileŋo yi ꞌdeni.”

⁴³Kina kɔmɔ bɔ tönë kɔpɔ ŋgï bo kënyï kösö gɔ Yësu ti tïlëlu Bɔkoꞌba. Kina ɔdɔ bilaka ma laki naga nima koꞌja ꞌdeni tara tine, na lïjë pili kebe ŋgï rɔ tïlëlu Bɔkoꞌba.

Yësu Ni Ti Zakayo

¹Kina ɔdɔ Yësu kari ꞌdeni kömö Yereko këdï koꞌdɔ titeli tine, ²bɔ dɔ bɔ kireke awada mɔtɔ ëdï yayi rɔ bɔ mɔri möyï mo rɔ Zakayo. ³Bo oꞌdɔkɔ gɔ bo koꞌja kïnë Yësu tine bo ŋgï rɔ nyigbara, bo ɔꞌbɔ dë ꞌdɔ toꞌja Yësu di mï löŋgö tïndï konzi naga nima. ⁴Kina bo kiriŋa ŋgï dɔgba kari këkï dɔ ŋgërï këlu ꞌdɔ bo koꞌja kïnë Yësu römöyï bo ëdï rɔ tako kebe gɔ kɔri mo nima.

⁵Kina ɔdɔ Yësu kako ꞌdeni kömö yayi tine na bo kombi kɔmɔ bo ŋgï tɔrɔ kïdëkï kiya te, “Zakayo, ëkï welo bërï, laka tɔne mëdï mari moloma liŋɔ ꞌbï.”

⁶Kina bo këkï ŋgï bërï kari ti Yësu rɔ ŋba liŋɔ abo ti mï këyï. ⁷Kina bilaka ama ga pili koꞌja ne kebe ŋgï rɔ tokore mo iya te, “Bo ari ŋgï rɔ ŋba liŋɔ ꞌba bɔ lende kënyë nima?”

⁸Tine di yayi na Zakayo kënyï tɔrɔ kilende zi ŋere Yësu, iya te, “Oŋgɔ ŋere, tɔne ti miꞌdi kapa ꞌba a ma ga zi bɔ lisa ni. Kina ɔdɔ muꞌbölu bɔtɔ mɔtɔ ra ti mopi kileki teyi mï sowɔ.”

⁹Yësu iya te, “Ma tɔne kɔnyi ömö ꞌdeni mï liŋɔ nime römöyï bɔ nime gbï rɔ kupö Abarayama ¹⁰kina kole ꞌba bilaka lesi ako toma ma kölu ꞌdeni yaga naga nime tɔmɔ mo.”

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Mɔri Mɔtɔ

(MT 25:14-30)

¹¹Koꞌja bilaka naga nima këdï gba rɔ tuwö lende nima na Yësu kënyï ŋgï tiya dɔŋgala nime zïnnï römöyï bo ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila Yerosalema tine lïjë omeri ꞌbënnï tëgë ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ömö ꞌdeni nati. ¹²Bo iya te, “Turu löbu mɔtɔ ënyï kari ŋbö rɔ ma kɔwɔ mï dɔliŋɔ mɔtɔ ꞌdɔ kari koꞌdɔ bo rɔ ŋere bɔ dɔliŋɔ di yayi gɔ bo kileki ꞌjaa kako. ¹³Kina bo kïdëkï bɔ laja abo ga ma ꞌbutë ŋgï pili kako zi bo gɔ koza yamo zïnnï kɔzɔ a nime bo kose gɔmo zïnnï, iya te, ‘Gïrïsï naga nime mëdï mola ziye ne iꞌdike dɔmo köyö teyi ŋbö mako.’

¹⁴Tine bilaka ꞌba dɔliŋɔ ꞌbënnï rɔ ma koꞌji bo kina koja bilaka ŋgï ti lende ꞌba kpënnï kari kiya te, ‘Doꞌdɔkɔ dë gɔ bɔ nima këdï rɔ bɔ dɔliŋɔ zize.’

¹⁵Tine ari koꞌdɔ bɔ tönë ŋgï rɔ bɔ dɔliŋɔ na bo kuyï dɔ bo ŋgï kako. Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni tine na bo koja laja ŋgï gɔ bɔ laja abo tönë ga bo koza gïrïsï teyi ne, toŋgɔ mo ɔdɔ lïjë iꞌdi dɔmo ga ꞌdeni köyö ndö. ¹⁶Kina bɔ ma dɔgba mo kako kiya te, ‘Ŋere, kïsï kɔtɔ ꞌbï tönë, dɔmo öyö ꞌdeni teyi ꞌbutë.’

¹⁷Ŋere iya te, ‘Laka bɔ laja ma, oꞌdɔ ꞌdeni laka koloma toŋgɔ gɔ a ma titi nime liya ti mï këddï kina ti moꞌdɔ yi ti rɔ bɔ dɔ gawo ꞌbutë ꞌdo.’

¹⁸Bɔ laja ma mï rïyö mo ako kiya te, ‘Ŋere, kïsï kɔtɔ ꞌbï tönë kola zö bine dɔmo öyö ꞌdeni teyi muyï.’

¹⁹Ŋere ileki dɔmo iya te, ‘Ti miꞌdi yi koloma rɔ bɔ dɔ gawo muyï.’

²⁰Tine bɔ laja mɔtɔ ako ma ꞌba bo kiya te, ‘Ŋere, gïrïsï ꞌbï tönë na me. Mudödu ëꞌbï te kpa bɔŋgɔ musu mikeki tɔrɔ ²¹römöyï mere lende ꞌbï ga nï rɔ bɔ mï kata. Iteri ꞌbëyï togba mo kebe dɔ ma kiꞌdi ŋgï rɔ mbëmbë kina ame ga pele nï na dë kulï kupö mo ne omɔmi ŋgï zïyï rɔ ëꞌbï.’

²²Kina ŋere kënyï ŋgï kileki zi bo, iya te, ‘Lende ꞌbï naga nime na ti moꞌdɔ burë ꞌbï timo. Nï bɔ laja kuruku nime, ikali ma rɔ bɔ mï kata mogba wa ma kinza rɔ ama naga ti ma kinza ma na mulï kupö mo naga momɔmi rɔ ama? ²³Ne ma kikali mɔlo tara oto yamo ma nime dë mɔlo zi bɔ ndögö gɔ waꞌdi ꞌdɔ mako moꞌja dɔmo köyö ꞌdeni teyi?’

²⁴Kina bo kënyï ŋgï kiya zi ya ama ga këdï kɔrɔ yayi ne, iya te, ‘Ogbake yaga di zi bo kiꞌdike zi bɔ ma ti kïsï ꞌbutë nime.’

²⁵Lïjë iya te, ‘Ŋere, bo ëdï ꞌdeni timo mɔlo kïsï ꞌbutë.’

²⁶Tine bo ënyï kileki dɔmo zïnnï, iya te, ‘Rɔ ma laka miya ziye, bɔ ame këdï timo ti kiꞌdi gbï doroꞌdo dɔmo. Ne bɔ ame kinza timo, ame mo pele mbowa yayi ti kopepe yaga di teyi. ²⁷Ne ꞌbënnï lïjë bɔ koꞌdɔkɔ dë tëgë gɔ mëdï rɔ bɔ dönnï naga nima, oꞌdeke lïjë kako dayi kupö lïjë pili yaga di kɔmɔ ma bine.’”

Tɔdɔ ꞌBa Yësu Mï Yerosalema

(MT 21:1-11; MK 11:1-11; YN 12:12-19)

²⁸Di pötö lende nime na Yësu kiteli ŋgï nduwë dɔmo ꞌdɔ tari Yerosalema. ²⁹Kina koꞌja bo kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila Betaniya ni ti Betepage dɔ döku ꞌba Bilaya tine na bo koja bɔ laja abo ga ma rïyö ŋgï kari ³⁰ti ndose nime kiya te, “Arike mï liŋɔ nima kɔmɔye. Kina ɔdɔ këddï kɔdɔke ꞌdeni yïmo ti koꞌjake kole akaca kosi dɔmo ꞌdeni bërï yayi ame bɔtɔ këkï dë gba mï kɔtɔ dɔmo. Kina gɔ kopeke koꞌdeke bine. ³¹Tine ɔdɔ bɔtɔ kititi ye kiya te, ‘Ëddï kopeke gɔ waꞌdi?’ iyake te, ‘Ŋere na koꞌdɔkɔ.’”

³²Kina ya tönë ga koja ne kari koꞌja wa pili ŋgï kɔzɔ ame Yësu kiya zïnnï ne tara. ³³Kina ɔdɔ lïjë këdï koꞌdɔ ꞌdeni tope kole akaca nima tine na bɔ dɔmo ga kititi lïjë iya te, “Ëddï kopeke akaca nima gɔ waꞌdi?”

³⁴Lïjë ileki dɔmo iya te, “Ŋere na koꞌdɔkɔ.”

³⁵Kina lïjë koꞌde ŋgï kako zi Yësu lïjë koꞌba bɔŋgɔ ꞌbënnï ga gɔmo lïjë kiꞌdi Yësu këkï koloma dɔmo tari timo.

³⁶Kina ɔdɔ bo këdï kari ꞌdeni tine bilaka ebe ŋgï toꞌba bɔŋgɔ ꞌbënnï ga zi bo bërï mï gɔ kɔri. ³⁷Koꞌja bo kömö ꞌdeni gɔ kɔri ame këdï kuluŋï ꞌdeni kari bërï di dɔ döku ꞌba Bilaya ne tine na tïndï ma kösö gɔ bo kënyï ŋgï pili tïlëlu Bɔkoꞌba rɔ ma kembe gɔ, gɔ kotɔ ame ga pili lïjë koꞌja ꞌdeni ne, iya te, ³⁸“Yëyï këdï dɔ ŋere ame kako ti möyï bo ŋere Bɔkoꞌba ne. Lende këyï ti rɔ löbu këdï ŋbö mïtɔrɔ.”

³⁹Tine ya mɔtɔ ga di mï löŋgö tïndï naga nima ame mo ga rɔ Parosi ni ne ënyï kiya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, amo dɔ bɔ kösö göyï naga nime.”

⁴⁰Tine Yësu ënyï kileki dɔmo zïnnï, iya te, “Ɔdɔ lïjë kudumö pele, döku ni pili ti kebe tulörï.”

⁴¹Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila Yerosalema dɔ gawo mo kinda ꞌdeni tine na bo kudu ŋgï. ⁴²Bo iya te, “Nï, ma këddï kikali a ma koꞌdɔkɔ gɔ lende këyï ra kina me ŋgï tɔne. Ne usu dɔmo ꞌdeni yaga di kömöyï. ⁴³Kada mo ti kömö ꞌdeni ame ꞌdɔ bɔ ya ꞌbï ga kalo kïdïrï yayi kuru döyï kosoŋi yi di dɔ kumu pili. ⁴⁴Kina lïjë ti kupupu yi ti bɔ bɔyi ma mï reki ꞌbï ga pili roꞌboroꞌbo mï lupu. Lïjë inza kola döku ꞌbï ma kɔtɔ te kileke mï gɔ bi mo ma koꞌba teyi. Ti koꞌdɔ rönï tara zïyï römöyï nï ikali kada ꞌba tako ꞌba Bɔkoꞌba döyï dë.”

Tɔdɔ ꞌBa Yësu Mï Reki ꞌBa Rö Löbu

(MT 21:12-17; MK 11:15-19; YN 2:13-22)

⁴⁵Kina ɔdɔ Yësu kari kɔdɔ ꞌdeni mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tine, na bo koloma ŋgï rɔ toga ya ame ga këdï rɔ tugö ndögö yayi ne. ⁴⁶Bo iya zïnnï te, “Ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Rö löbu ma nime rɔ rö ꞌba mötu,’ ne kpe ebe kuyïke ꞌdeni za yaga rɔ bi ꞌba bɔ ꞌbögö.”

⁴⁷Mï kada pili ma Yësu këdï tiyandi wa mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba, löbu ꞌba bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti löbu ꞌba bilaka ni ëdï koma kɔri ꞌba ꞌdɔ tupö bo, ⁴⁸tine pele tara lïjë oꞌja kɔri mo dë römöyï bilaka ëdï komoti rönnï nduwë tari tuwö lende abo.

Közï Kakpa ꞌBa Yësu

(MT 21:23-27; MK 11:27-33)

¹Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ koꞌja Yësu këdï mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tiyandi bilaka gbï tuwöwö laja laka abo tine na bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ti löbu ꞌba bilaka ni kako zi bo, ²kiya te, “Nï, iya zize, közï kakpa ꞌba yë na me këddï koꞌdɔ wa naga nime timo ne? Yë na kiꞌdi közï kakpa tɔ nime zïyï?”

³Yësu ënyï kileki dɔmo zïnnï, iya te, “Akititi ꞌbama ëdï gbï kɔtɔ bine tititi ye timo. Kpe, iyake te zö, ⁴közï kakpa ꞌba bapatisi tönë Yowani koloma rɔ toꞌdɔ mo ne ako di zi yë? Di zi bilaka lesi ala di zi Bɔkoꞌba?”

⁵Kina lïjë koloma ŋgï rɔ towasa mo rɔ gɔ rönnï. Lïjë iya te, “Gɔ diyake tondo? Ɔdɔ diyake te ako di zi Bɔkoꞌba bo ti kiya te, ‘Ne iꞌdike dɔye dë gɔ lende abo gɔ waꞌdi?’ ⁶Ne ɔdɔ diyake te ako di zi bilaka lesi bilaka naga nime pili ti kënyï ŋgï tuꞌdu ze ti döku römöyï lïjë pili omeri ꞌdeni Yowani rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba.”

⁷Kina lïjë kileki dɔmo iya te, “Dikali bi ma kako di teyi dë.”

⁸Kina Yësu kileki gbï zïnnï iya te, “Ma gbï minza miya gɔ közï kakpa tɔ nime mëdï moꞌdɔ wa naga nime timo ne ziye.”

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Ndɔbɔ

(MT 21:33-46; MK 12:1-12)

⁹Kina bo kebe ŋgï nduwë nati tiya dɔŋgala nime zi tïndï naga nima, iya te, “Bɔ mɔtɔ ïdïyë mɔwɔ këdï koꞌdɔ rɔ layi naga ŋgï rɔ nyaka kina bo kogba bɔ ndɔbɔ ŋgï kiꞌdi yïmo bo kënyï abo kari koloma tara mï dɔyayi ma kɔwɔ. ¹⁰Kina ɔdɔ kada ꞌba titeꞌde mo kömö ꞌdeni tine na bo kënyï koja bɔ laja abo ŋgï kari ꞌdɔ koꞌde döŋgërï ma ꞌba bo di zi bɔ ndɔbɔ tönë ga. Tine bɔ ndɔbɔ naga nima indaꞌba bɔ laja nima ŋgï komba koga kileki rɔ közï sari. ¹¹Kina bo kënyï koja mɔtɔ gbï ꞌböwu kari. Ama mo tine lïjë omba ŋgï koꞌdɔ rɔ ma kënyë koga kileki rɔ ma sari. ¹²Kina bo kënyï gbï koja ma rɔ mï mota mo kari. Kina lïjë komba ŋgï koꞌdɔ wëtö rɔmo kuꞌdu ŋbö yaga.

¹³Kina bɔ dɔ nyaka tönë kënyï komeri, iya te, ‘Ti moꞌdɔ tondo? Kole kɔtɔ ma nime mɔꞌɔ kulöwö ne ti moja kari zïnnï mɔtɔga lïjë ti koro bo.’

¹⁴Ne ɔdɔ bɔ ndɔbɔ tönë ga koꞌja ꞌdeni ŋgï rɔ kole ꞌba bɔ tönë tara tine, lïjë iya te, ‘Bɔ nime bo na ti këdï rɔ bɔ dɔ nyaka nime kada mɔtɔ di pötö ꞌbu bo. Dupöke bo yaga ꞌdɔ nyaka nime köꞌbö ŋgï ŋburu rɔ eze.’ ¹⁵Kina lïjë kindaꞌba bo ŋgï kuꞌdu yaga di mï nyaka nima kupö bo ŋgï.

Ma komerike ꞌbeye waꞌdi na ti bɔ dɔ nyaka nima kako koꞌdɔ zi bɔ ndɔbɔ naga nima? ¹⁶Bo ti kako kote dönnï pili yaga ꞌdɔ bo koꞌde bɔ ndɔbɔ ma laꞌja ꞌjaa ꞌdɔ kako toꞌdɔ ndɔbɔ mï nyaka abo nima.”

Kina ɔdɔ bilaka naga nima kuwö ꞌdeni tara tine, lïjë iya te, “Ee, ɔꞌbɔ koꞌdɔ rönï dë tɔ kpe tara.”

¹⁷Yësu oŋgɔ dönnï kina bo kënyï kititi lïjë, iya te, “Ne ꞌjɔ ꞌba lende nime kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne tëgë tondo? Ame kugu yayi kiya te, ‘Döku tönë bɔ koꞌba rö ni kilagi pa di rɔmo ne na kileki ꞌdeni rɔ döku ma laka rɔ dɔ kiteli mï gbɔndɔ ꞌba rö.’ ¹⁸Lïjë ame ga pili kilaꞌba dɔ döku nime ne ti kodowe ŋgï roꞌboroꞌbo yaga. Kina lïjë ame ga döku nime kilaꞌba dönnï ne ti kiyaŋmi lïjë yaga rɔ lupu.”

Awada Kopi

(MT 22:15-22; MK 12:13-17)

¹⁹Kina bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti löbu ꞌba bɔ akumu ni kiꞌdi ŋgï toma kɔri ꞌba ꞌdɔ tindaꞌba Yësu. Römöyï lïjë ikali ꞌdeni bo ëdï rɔ tiya dɔŋgala nima rönnï. Tine lïjë rɔ tikere di zi bilaka konzi naga nima yayi ²⁰na lïjë kiꞌdi kömönnï ŋgï kilegbe gɔ Yësu. Lïjë oja bɔ kore ꞌbënnï mɔtɔ ga kari koꞌdɔ ga rönnï kɔzɔ bɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba naga tara. Lïjë omeri ꞌdɔ tindaꞌba Yësu gɔ wa ame ga bo këdï kiya ne, ꞌdɔ lïjë kiꞌdi bo zi turu bɔ dönnï. ²¹Kina lïjë bɔ kore mo naga nima kënyï kititi Yësu, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, dikali ŋgï rɔ ma laka akiyandi ꞌbï ti lende kiya ꞌbï ga na rɔ ma kodɔrɔ. Dikali yi ugö kpëyï dë zi bɔtɔ, köꞌdu ꞌba Bɔkoꞌba na këddï kiyandi bilaka timo rɔ ma kodɔrɔ. ²²Ne iya zize te ꞌdi, tara ne ëdï ŋgï zize rɔ ma laka mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ topi awada zi bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo?”

²³Tine Yësu ikali dɔŋgala ꞌbënnï nima ꞌdeni mɔlo na bo kileki kiya zïnnï, bo iya te, ²⁴“Ilemeke kïnë gïrïsï mo te zö. Kïnë yë ti möyï yë na me rɔmo ne?”

Lïjë iya te, “Kïnë ti möyï bɔ dɔliŋɔ ꞌba Romo na.”

²⁵Yësu iya te, “Laka. Wa ame ga rɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ ne opike abo zi bo. Kina wa ame ga rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne opike zi Bɔkoꞌba.”

²⁶Kina ŋgï lïjë ɔꞌbɔ dë kpe ꞌdɔ tokɔ kpa bo di kɔmɔ bilaka konzi naga nima. Dɔ lende kileki abo na kigayi lïjë ꞌdeni kina lïjë kudumö ŋgï.

Tɔdɔ ꞌBa Töku Di Mï Tölë

(MT 22:23–23:36; MK 12:18-40)

²⁷Sadoke mɔtɔ ga lïjë bɔ komeri ꞌbënnï kiya te a mɔtɔ rɔ tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë inza naga ako zi Yësu ²⁸ti akititi, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, tönë bine Musa ugu zize iya te ɔdɔ nï mɔtɔ kölë kola ꞌja ꞌbï kinza ti kole ꞌdɔ löndö yï mɔtɔ kindaꞌba közï makuruꞌbë pötö yï nima ꞌdɔ köyö timo rɔ bi döyï nï ma kölë nima. ²⁹Ne oŋgɔ ya mɔtɔ ga lïjë rɔ löndö kɔtɔ modɔmorïyö. Bɔ ma dɔgba mo ogbe ꞌja kina bo kölë ŋgï kola ꞌja abo nima kinza ti kole. ³⁰Bɔ ma mï rïyö mo indaꞌba közï makuruꞌbë nima kina koꞌdɔ rönï gbï tara zi bo. ³¹Bɔ ma mï mota mo indaꞌba gbï kina kari ŋgï zïnnï pili tara rɔ gönnï. ³²Rɔ ŋburuŋburu mo tine na ꞌja mo tönë kölë ŋgï. ³³Tine ɔdɔ kömö mï kada ꞌba tɔdɔ ꞌba töku ni di mï tölë kada mɔtɔ dayi nati lɔko ti këdï rɔ ꞌja ꞌba yë? Ya naga nima pili modɔmorïyö ogbe lɔko ꞌdeni tönë bine.”

³⁴Tine Yësu ileki dɔmo zïnnï iya te, “Bilaka ame ga mï dɔliŋɔ bine ne lïjë na këdï kogbe rönnï. ³⁵Ne lïjë ame ga Bɔkoꞌba këdï kiꞌdi kɔdɔ di mï tölë ꞌdɔ toloma ꞌjaa mï dɔliŋɔ ma këdï kako nime ꞌdë ne ogbe rönnï dë ³⁶römöyï lïjë ölë dë gbï kpe, lïjë ꞌdeni kɔzɔ malayika. Lïjë ꞌdeni rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba römöyï lïjë ɔdɔ ꞌdeni di mï tölë. ³⁷Tine Musa odɔrɔ gɔmo ꞌdeni mɔlo bine ma a nima rɔ tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë ne këdï. Mï akugu abo gɔ paꞌdo köbö di dɔ morogo ne, bo ïdëkï Bɔkoꞌba ꞌdeni rɔ Bɔkoꞌba ꞌba Abarayama, Bɔkoꞌba ꞌba Yisika, Bɔkoꞌba ꞌba Yakoba. ³⁸Gɔ köꞌdu mo na dikali ŋgï lïjë inza kpe rɔ töku, Bɔkoꞌba ïdïdï lïjë ꞌdeni römöyï bo na rɔ bɔ kiꞌdi dïdï zi wa pili.”

³⁹Kina bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi mɔtɔ ga kënyï kiya te, “Ele sowa ŋere.” ⁴⁰Kina ŋgï lïjë ilaŋa rönnï dë kpe tititi kpa bo.

⁴¹Yësu ileki ꞌböwu kititi lïjë iya te, “Rɔ ma tondo mo na kiya te Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba këdï koja ne di mï kupö Dawidi? ⁴²Koꞌja Dawidi kiya bine mï buku ꞌba Akïlëlu te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba iya zi ŋere ma, iya te, “Oloma dɔ dörï ma bine ⁴³ŋbö miꞌdi yi kaꞌda bɔ ya ꞌbï ga.”’ ⁴⁴Dawidi ïdëkï bo ꞌdeni tönë bine rɔ ŋere abo, ne rɔ ma tondo mo na ꞌdɔ bo kileki ꞌböwu rɔ kole zi Dawidi?”

⁴⁵Koꞌja bilaka naga nima pili këdï rɔ tuwö lende abo ꞌdeni na bo kënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, ⁴⁶“Iꞌdike kɔmɔye kandi laka di zi bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni. Akoꞌdɔkɔ ꞌbënnï rɔ tiliŋgere ti bɔŋgɔ kidakpa ꞌbënnï naga nima rönnï. Tumötö lïjë kɔzɔ bɔ rɔ koro naga tara di mï bi ꞌba ndögö na lende mo kɔꞌɔ rönnï. Akiteri ꞌbënnï rɔ kïtï ma löbu naga di mï rö ꞌba mötu ti bi ma laka naga di mï ŋbele. ⁴⁷Lïjë bɔ këdï kodɔ gomɔ rɔ makuruꞌbë tote dɔ a mo naga nima. Mötu koꞌdɔ ꞌbënnï rɔ gögö tileme rönnï timo. Lïjë nime, kada mɔtɔ karama ma këdï kodɔ dönnï na rɔ dɔ kiteli.”

Kpa Közï Kiꞌdi ꞌBa Bɔ Lisa

(MK 12:41-44)

¹Yësu oŋgɔ bilaka naga nima këdï kɔlɔ tuꞌdu kpa közï kiꞌdi ꞌbënnï ga mï sandu ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yayi ne. Bɔ mɔri ni ako kuꞌdu yïmo yayi. ²Tine na makuruꞌbë bɔ lisa mɔtɔ kako ꞌbënï kuꞌdu ŋge rɔ taripa rïyö yïmo yayi. ³Kina Yësu kiya te, “Rɔ ma laka miya ziye, ꞌja makuruꞌbë bɔ lisa nime lɔko na kuꞌdu kpa közï ꞌdeni kebe bilaka naga nime pili. ⁴Ya ma laki naga nima iꞌdi ꞌbënnï ŋge mbowa di mï wa mbëmbë ꞌbënnï ga ma lïjë këdï timo. Ne ꞌbënï ꞌba ꞌja nime gɔmo na ma ꞌdeni pili lɔko kuꞌdu mɔtɔ inza kpe.”

Loma Ti Bi Koda

(MT 24:1-31; MK 13:1-27)

⁵Bɔ kösö gɔ bo mɔtɔ ga ebe tiya tele ꞌba dɔŋgala ꞌba rö koꞌba nima kiyija döku mo ga kïyöru rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba timo ne gbï ti kpa közï kiꞌdi mo ga ma rɔmo yayi dömöyï Bɔkoꞌba. ⁶Tine Yësu iya zïnnï iya te, “Wa naga nime pili këddï koŋgɔke ne kada mo ti kömö ꞌdeni ame ꞌdɔ döku naga nima pili ma kɔtɔ mɔtɔ mo te kileke dë kpe mï gɔ bi mo. Bɔ ya ti kïtïŋï ꞌdoyi bërï.”

⁷Kina lïjë kënyï kititi bo, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, kada mo ti kömö nyanya ga? Kina akileme mo ti këdï rɔ waꞌdi ame gɔ dikali timo kada mo ëdï ꞌdeni ŋgɔsi?”

⁸Bo iya te, “Iꞌdike kɔmɔye kandi laka kinza bɔtɔ mɔtɔ kuꞌbölu ye ra. Römöyï ma konzi ti kako ti möyï ma kiya te, ‘Ma na rɔ Kurïsïtö,’ kina, ‘Kada mo ɔwɔ dë kpe.’ Tine kinza kösöke dë gönnï. ⁹Ɔdɔ kuwöke birɔ ya, gɔ bi këdï koꞌdɔ pele kinzikinzi, kinza kereke dë. Wa naga nima pili ëdï koꞌdɔ ga rönnï tötï dɔgba tine ŋburuŋburu mo inza kömö ŋgï nati titi. ¹⁰Bilaka ti kënyï toꞌdɔ ya ti bilaka mɔtɔ kina dɔliŋɔ gbï ti dɔliŋɔ mɔtɔ, ¹¹kïzïkïzï ti këdï, sëyï gbï ti toŋɔŋi mï gɔ bi pili, sëgë ma kinza kiya ti kɔdɔ mïtɔrɔ.

¹²Tine dɔgba mo gba kinza wa naga nime koꞌdɔ rönnï dë, ti kodɔ gomɔ rɔye koꞌdɔ közï kasi ziye koto ye mï rö ꞌba mötu ꞌdɔ kodɔrɔ bïcï lende rɔye kuꞌdu ye mï maboso ti koꞌde ye kɔmɔ ŋere ni ti turu pili gɔ lende ma. ¹³Ama tine laja laka ma na ꞌdɔ kiyake zïnnï. ¹⁴Ne kinza kiꞌdike kɔmɔye kïlëꞌdï dë gɔ wa ame ga ꞌdɔ kiyake zïnnï ne ¹⁵römöyï ti miꞌdi lende kpeye ti akikali ma ꞌdɔ lïjë bɔtɔ bɔ ya ꞌbe naga nima kɔꞌbɔ dë tomba yïmo mökö. ¹⁶ꞌBu ye ga ti mɔye ga ti löndö ye ga ti ma wado ꞌbe ga ti lëpï ye ga na ti kebe tiꞌdi közïye zi turu. Kina ti kiꞌdi ya mɔtɔ ga di mï löŋgö ye nima kupö yaga. ¹⁷Laki pili ti koꞌji ye gɔ lende ma. ¹⁸Ne kpe ɔtɔ inza kosa rɔye sunë dɔye ma kɔtɔ pele te ɔtɔ inza kosa. ¹⁹Ɔrɔke kitigɔ kina ti koꞌjake dïdï ma laka ŋgï.

²⁰Ɔdɔ koŋgɔke bɔ ya kuru dɔ Yerosalema ꞌdeni toko nima kina gɔ kikalike ŋgï ëdï kote dönï gïrï naga nime. ²¹Kina ꞌdɔ lïjë ame ga Yudayi ne kiriŋa ti mökö kari mï döku, lïjë ame ga mï gawo ne kɔdɔ yaga kina kinza lïjë ame ga ꞌdeni yaga ne kileki dë kpe kari mï gawo. ²²Römöyï kada ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ todɔ karama dönnï yïmo na ꞌdeni ꞌdɔ a tönë ga kugu mï buku abo ne koꞌdɔ rönnï ŋgï ko tara.

²³Ti këdï rɔ gomɔ ma löbu zïnnï lïjë ꞌja ame ga rɔ ma kɔmɔ ne ti ma ti kole këdï gba kulu mba naga. Gomɔ ma löbu ti këdï mï dɔyayi nime ya ꞌba Bɔkoꞌba ti kako dönnï lïjë bilaka naga nima. ²⁴Ti kupö mɔtɔ ga ti mbele tine mɔtɔ ga ti kindaꞌba kari timo rɔ ꞌbɔki mï dɔyayi pili ame ga rɔ ꞌba bɔ löwö. Kina ma kinza koro Bɔkoꞌba dë naga nima ti kokpe mörökï ŋgï mï Yerosalema ŋbö kada ꞌbënnï kɔꞌbɔ.

²⁵Sëgë ti koꞌdɔ rönï kɔmɔ kada ni ti nyepe ni ti këlu ni. Tine mï dɔliŋɔ bine bilaka ti këdï rɔ tikere ti kɔmɔ kïlëꞌdï di zi birɔ ꞌba mini löbu ni. ²⁶Dɔ bilaka ti kebe bi tulë di zi tikere ꞌba wa ame ga lïjë këdï rɔ toda dɔmo ꞌdɔ kako mï dɔliŋɔ nime pili ne römöyï këlu ꞌba mïtɔrɔ ni ti kiyaya ꞌdeni. ²⁷Mï kada mo nima na ti lïjë koꞌja kole ꞌba bilaka lesi ŋgï këdï kako ti pɔli ti tigɔ ꞌba löbu dɔ kiteli abo. ²⁸Kina ɔdɔ koŋgɔke wa naga nime ꞌdeni këdï koꞌdɔ rönnï te tine ɔrɔke ti kombike kɔmɔye tɔrɔ römöyï bɔ kɔnyi ꞌbe ꞌdeni ŋgɔsi.”

Dɔŋgala ꞌBa Ŋgërï Këlu

(MT 24:32-35; MK 13:28-31)

²⁹Kina Yësu koloma rɔ tiya dɔŋgala nime zïnnï, iya te, “Oŋgɔke ŋgërï këlu ni ti ŋgërï mɔtɔ ga te, ³⁰ɔdɔ koŋgɔ mbili mo ꞌdeni këdï komo nima, ikali ŋgï kpa dökïkërï ɔwɔ dë kpe. ³¹Kina gbï tara ɔdɔ koŋgɔke wa naga nime ꞌdeni këdï koꞌdɔ rönnï nima ꞌdɔ kikalike ŋgï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ɔwɔ dë kpe.

³²Ziye tikali mo laka wa naga nime ëdï koꞌdɔ rönnï gba kota bilaka ma leꞌjete naga nime mɔtɔ ga këdï gba ti kömönnï. ³³Mïtɔrɔ ni ti dɔyayi ti kiteli tine lende ma inza kote rönï du kɔtɔ te.

³⁴Kina iꞌdike kɔmɔye ti kandi laka kinza kodɔke mïye dë ŋgï kulöwö gɔ ŋbele mbëmbë ti layi kuwë ti kɔmɔ kïlëꞌdï ꞌba gɔ wa ꞌba dɔliŋɔ nime kinza kada mo nima kindaꞌba ye ra ŋgï tuguꞌdu kɔzɔ ŋgɔwo ma kilaka. ³⁵Römöyï kada nima ti kömö dɔ bilaka pili ꞌba dɔyayi nime. ³⁶Kina olomake ti bi koda ti tititi bo Bɔkoꞌba gɔ tigɔ ziye tɔdɔ lowe di mï löŋgö wa naga nime pili këdï koꞌdɔ rönnï ne ꞌdɔ kɔrɔke kɔmɔ kole ꞌba bilaka lesi.”

³⁷Rɔ kɔmɔ lëndö pili na Yësu koloma ŋgï rɔ tiyandi bilaka di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba, tine rɔ mï dɔkɔpiyari pili bo öꞌbö abo nduwë tari töꞌdö dɔ döku ꞌba Bilaya. ³⁸Kina rɔ mï dɔŋbɔ mo ga nduwë bilaka öꞌbö tɔlɔ kako zi bo mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tuwö lende abo.

Tiꞌdi Közï Yësu

(MT 26:1-16; MK 14:1-11; YN 11:45-53)

¹Kina ɔdɔ kada ꞌba karama ma këdï konyo maŋgolɔꞌbɔ mo kinza laŋga gɔmo tönë kola ꞌdeni ŋgɔsi tine ame kïdëkï möyï mo rɔ karama ꞌba Pasaka ne, ²bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ëdï ꞌdeni mɔlo rɔ toma kɔri mɔtɔ ꞌba ꞌdɔ tupö Yësu timo römöyï lïjë rɔ tikere di zi bilaka ma ti bo naga nima. ³Kina Satani kɔdɔ ŋgï mï Yuda ma tönë kïdëkï rɔ Isikarita ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö ya ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nima. ⁴Kina Yuda kënyï ŋgï kari zi löbu ꞌba bɔ akumu ni ti löbu ꞌba bɔ kanya ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tiyoro kpa lende ꞌbënnï gɔ wa ame ꞌdɔ bo kususu Yësu timo zïnnï ne. ⁵Kina lïjë ŋgï ti mï këyï gɔmo lïjë kose ꞌdɔ topi yamo ꞌjaa zi bo. ⁶Kina bo kutï ŋgï gɔmo na bo koloma ŋgï nati rɔ toma kada ame gɔ bo kiꞌdi Yësu timo lowo zi ya naga nima kinza ma tïndï naga nima këdï teyi.

Yësu Ari Mï Karama Ti Bɔ Kösö Gɔ Bo Ga

(MT 26:17-25; MK 14:12-21; YN 13:21-30)

⁷Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kada ꞌba karama nima ame mo ꞌdeni rɔ kada ꞌba tumu kamölö mo ga ne ⁸tine na Yësu koja Pïtörö ni ti Yowani ŋgï kari ti ndose nime, iya te, “Ari kileŋoke akonyo ꞌba karama ndö zize.”

⁹Tine lïjë ënyï kititi bo, iya te, “Oꞌdɔkɔ gɔ dari dileŋo yala?”

¹⁰Bo iya te, “Ɔdɔ kari kömöke ꞌdeni këddï kɔdɔke mï gawo dɔye ti kondɔsɔ ti bɔ mɔtɔ ti kete mini dɔ bo. Kina ꞌdɔ kösöke ŋgï nduwë gɔ bo ŋbö kari kömöke ti bo liŋɔ tɔ nima bo këdï kɔdɔ teyi ne. ¹¹Kina ꞌdɔ kiyake te zi bɔ dɔ liŋɔ mo nima, ‘Bɔ kɔmɔ kiyandi ze iya te, “Rö ma yala na gɔ dako donyo karama ꞌbeze yïmo ti bɔ kösö gɔma ga?”’ ¹²Kina ti bo kileme rö tɔrɔ löbu mɔtɔ ŋgï ziye ti jama mo ga ndö yïmo. Kina gɔ kileŋoke gɔ bi ŋgï zize yayi.”

¹³Kina lïjë kari koꞌja wa pili ŋgï te kɔzɔ ame Yësu kiya zïnnï ne tara. Kina lïjë kileŋo wa ꞌba karama ŋgï zïnnï yayi.

Akonyo ꞌBa Ŋere

(MT 26:26-35; MK 14:22-31; 1KT 11:23-25)

¹⁴Kina ɔdɔ kada mo kömö ꞌdeni tine Yësu ni ti bɔ laja abo ga oloma ŋgï kiyija ga rönnï kpa akonyo. ¹⁵Kina bo kënyï kiya zïnnï, bo iya te, “Ma ti mï kombi gɔ ꞌdɔ tonyo karama nime titi tiye gba kinza mombi gomɔ ma dë. ¹⁶Rɔ ma laka miya ziye, minza monyo karama nime kpe titi di gɔ ame tine ꞌjaa ŋbö ɔdɔ ꞌjɔ mo kileme rönï ꞌdeni pili yaga di mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba.”

¹⁷Kina bo kogba kösu ŋgï bo kileki yëëꞌdï mo na bo kiya te, “Me ogbake kuwëke pili rɔ gɔ rɔye. ¹⁸Rɔ ma laka miya ziye, minza muwë akuwë nime kpe titi di gɔ ame, tine ꞌjaa ŋbö ɔdɔ ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba kömö ꞌdeni.”

¹⁹Kina bo kogba maŋgolɔꞌbɔ bo kileki yëëꞌdï mo na bo konye yïmo kiꞌdi zïnnï, bo iya te, “Ame na rɔ yida rɔma ame kiꞌdi ꞌdeni gɔye. Kina ti oꞌdɔke nduwë te tomeri ma timo.”

²⁰Kina gbï ꞌböwu di pötö akonyo ꞌdeni na bo kogba kösu ŋgï, bo iya te, “Akuwë nime na rɔ lömu ma laꞌja ꞌba Bɔkoꞌba ma kɔrɔ dɔ roma ma ame kulöwu ꞌdeni gɔye. ²¹Ne bɔ ame këdï kari kususu ma ne közï bo ëdï aa mï lebe kɔtɔ tö. ²²Kole ꞌba bilaka lesi ëdï kölë ŋgï kɔzɔ ame bo Bɔkoꞌba kiꞌdi abo ꞌdeni mɔlo ꞌdɔ këdï tara ne. Ne buꞌbu zi bɔ ma kususu bo mo nima.”

²³Kina lïjë pili koloma ga ŋgï rɔ tititi rönnï rɔ gɔ rönnï tara ne yë na ti koꞌdɔ wa nima.

²⁴Kina kowasa kënyï ŋgï gbï mï löŋgö lïjë gɔ lende ꞌba ɔdɔ yë na ti këdï rɔ löbu mbiri dönnï di mï löŋgö lïjë nima. ²⁵Kina Yësu kileki kilende zïnnï, iya te, “ꞌBa bɔ löwö ni ŋere ꞌbënnï mo ga oꞌdɔ ga rönnï rɔ a löbu dönnï. Tine lïjë ma rɔ löbu mo ga ebe ga tubï rönnï ti möyï mɔtɔ kïdëkï tëgë, ‘Bɔ koꞌdɔ lende laka zi bilaka.’ ²⁶Ne ma ꞌbeye inza tara. Ma ꞌbeye bɔ ma mbiri rɔ dɔ kiteli di mï löŋgö ye nima bo mo na ko gɔ kileki yaga rɔ ma titiyi mo. Bɔ ame bo rɔ löbu ꞌba dɔye rɔ bɔ közï kakpa ne, bo na gɔ këdï kɔzɔ bɔ laja tara. ²⁷Yë na mbiri, bɔ ma koloma dɔ kïtï tonyo kpa bo ala bɔ kombi lebe? Bɔ ma koloma dɔ kïtï na mbiri. Ne ma mëdï ꞌbama mï löŋgö ye bine kɔzɔ bɔ kombi lebe tara.

²⁸Kpe na rɔ ame ga köꞌböke tö mï kada ꞌba gomɔ ma kömö zö. ²⁹Kina kɔzɔ ame ꞌbu ma kiꞌdi közï kakpa ꞌba ŋere löbu abo zö ne tara ti miꞌdi gbï ziye ³⁰ꞌdɔ konyoke kuwëke wa di dɔ tarabiza ma di mï ŋere löbu ma kolomake dɔ kïtï toꞌdɔ burë ꞌba dɔ kupö Yisarele kpa gɔli ꞌbutë dɔmorïyö tönë ga.

³¹Simona, Simona, Satani ititi Bɔkoꞌba ꞌdeni gɔye ꞌdɔ bo kubö ye kɔzɔ nyönyu ame këdï kubö ne tara. ³²Ne mititi Bɔkoꞌba ꞌdeni göyï nï Simona ꞌdɔ köꞌbö tiꞌdi döyï gɔ lende ma. Kina ɔdɔ nï kileki kako zö, ïyëddï mï löndö yï ga.”

³³Tine Simona ënyï kileki dɔmo, iya te, “Ŋere, ma ꞌdeni ndö tari kɔtɔ tïyï ɔdɔ këdï pele rɔ maboso ala tölë.”

³⁴Yësu iya te, “Pïtörö, miya zïyï mï korɔndɔ nime tɔne gba kinza gɔŋgɔ kidapa dë ti koga kpëyï gɔma mï mota kiya te ikali ma dë.”

³⁵Kina bo kënyï kititi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Me tönë moja ye karike tiliŋgere kinza makpɔtɔ kinza mboꞌda ala wari ne, a mɔtɔ ileri ye ya?”

Lïjë iya te, “Dileri ɔtɔ dë.”

³⁶Bo iya te, “Ne ma gïrï nime ɔdɔ nï mɔtɔ këddï ti makpɔtɔ ꞌbï ala mboꞌda ogba tïyï. Bɔ ame kinza ti mbele ugö bɔŋgɔ ꞌba röyï mökö ꞌdɔ kugö mbele timo zïyï. ³⁷Rɔ ma laka miya ziye, a nime na tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, ‘Oꞌdɔ bo ꞌdeni ŋgï kɔzɔ bɔ lende kirasi tönë ga.’ Rɔ ma laka mëdï miya ziye kina ti koꞌdɔ rönï ŋgï ko tara zö. Wa tönë ga kugu gɔ lende ma ne ti kömö ŋgï ko dɔma.”

³⁸Bɔ kösö gɔ bo ga iya zi bo te, “Ŋere, oŋgɔ tɔ ma, mbele na me rïyö ꞌdo.”

Bo iya te, “Ɔꞌbɔ ꞌdeni tara.”

Yësu Ititi Bɔkoꞌba Gɔ Gomɔ Ma Këdï Kömö Zi Bo

(MT 26:36-46; MK 14:32-42)

³⁹Yësu ënyï kari kɔzɔ ma mɔlo naga tara dɔ döku ꞌba Bilaya kina bɔ kösö gɔ bo ga kozi ŋgï kari gɔ bo yayi. ⁴⁰Kina ɔdɔ lïjë kari kömö ꞌdeni gɔ bi mo nima tine, bo iya te, “Umötuke kinza akiyɔzɔ kömö ziye.”

⁴¹Kina bo kënyï kese mbowa yaga di rönnï kɔzɔ bi ame ɔdɔ kogba döku kuꞌdu gɔ kileke ŋge teyi ne. Kina bo kolɔdɔ ŋgï bërï toꞌdɔ mötu, kiya te, ⁴²“ꞌBu ma, ɔdɔ koꞌdɔkɔ ŋgï ogba kösu ꞌba gomɔ nime yaga di kɔmɔ ma. Ne dë gɔ akoꞌdɔkɔ ma tine akoꞌdɔkɔ ꞌbï na gɔ koꞌdɔ rönï.”

⁴³Malayika ꞌba mïtɔrɔ ɔdɔ ŋgï zi bo di yayi kiꞌdi tigɔ zi bo. ⁴⁴Gɔ ame tɔꞌɔ mo kumö dökïꞌdï bo ꞌdeni ne na bo kumötu ŋgï rɔ mbëmbë tende ꞌba rɔ bo kulöwu bërï kɔzɔ roma tara.

⁴⁵Kina ɔdɔ bo kënyï di bi mötu bo kari toŋgɔ bɔ kösö gɔ bo ga tine bo ari koꞌja lïjë pili köꞌdö ga ëꞌbënnï ꞌdeni, meri iyeŋme lïjë ꞌdeni. ⁴⁶Bo iya te, “Ëddï köꞌdöke gɔ waꞌdi? Ënyïke tɔrɔ kumötuke kinza akiyɔzɔ kömö ziye.”

Tindaꞌba Yësu

(MT 26:47-56; MK 14:43-50; YN 18:3-11)

⁴⁷Kota Yësu këdï gba rɔ tilende yɔ na Yuda ma tönë mo rɔ ma kɔtɔ di mï löŋgö ya ma ꞌbutë dɔmorïyö tönë ga kömö ŋgï ti tïndï gɔ bo. Bo ako kese ŋgɔsi rɔ Yësu ꞌdɔ tome mbili mo. ⁴⁸Tine Yësu ënyï kilende zi bo, iya te, “Yuda, ususu kole ꞌba bilaka lesi ti mbili kome?”

⁴⁹Kina ɔdɔ bɔ kösö gɔ Yësu ga koŋgɔ wa nima ꞌdeni këdï koꞌdɔ rönï tara tine, lïjë iya te, “Ŋere, ꞌdɔ mbele ze ga koꞌdɔ ndɔbɔ ya?”

⁵⁰Kina bɔ ma kɔtɔ kënyï ŋgï koga dɔ bɔ laja mɔtɔ ꞌba bɔ dɔ bɔ akumu koke mbili mo ma dörï ŋgï ŋgiꞌbɔ yaga.

⁵¹Tine Yësu iya te, “Inza kpe tara.” Bo osa mbili bɔ nima yɔ na kileŋo rönï ŋgï kileki teyi.

⁵²Kina Yësu kënyï kiya zi bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ dɔ bɔ kanya ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ni ti löbu ꞌba bilaka ame ga kako gɔ bo ne, bo iya te, “Ma bɔ ꞌbögö na ꞌdɔ kakoke gɔma ti mbele ni ti mɔbɔ? ⁵³Möꞌbö ŋburu tönë tiye rɔ kɔmɔ lëndö mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba, ne tondo kosake közïye dë rɔma di yayi? Ne ame na ꞌdeni rɔ kada ꞌbe toꞌdɔ ndɔbɔ mï ŋere abo ꞌba bɔ dɔ bi kölu.”

⁵⁴Kina kindaꞌba bo ŋgï koto kari liŋɔ ꞌba bɔ dɔ bɔ akumu. Tine Pïtörö ozi nduwë kari kebe yïꞌböwu rɔ ma kɔwɔ.

Kpa Koga ꞌBa Pïtörö

(MT 26:69-75; MK 14:66-72; YN 18:15-18, 25-27)

⁵⁵Kina ɔdɔ ya mo naga nima kari kulöꞌjö paꞌdo ꞌdeni mï zana liŋɔ yayi këdï tubï rönnï kɔmɔ mo tine, na Pïtörö kako ŋgï koloma ŋgila lïjë. ⁵⁶Nyiti bɔ laja mɔtɔ oꞌja Pïtörö di gɔ paꞌdo nima lɔko kinyeli laka na lɔko kënyï kiya te, “Bɔ nime bo gbï ti Yësu.”

⁵⁷Tine Pïtörö ënyï ŋgï kandi gɔmo, iya te, “ꞌJa a bɔtɔ, mikali bo dë.”

⁵⁸Mbowa ꞌböwu bɔ mɔtɔ ari koꞌja bo gbï na kiya te, “Nï nime, nï gbï rɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï ya naga nime.”

Pïtörö iya te, “Bɔne, minza tïnnï.”

⁵⁹Kɔzɔ saa kɔtɔ ꞌdeni tara di pötö mo na bɔ mɔtɔ kako koloma rɔ tutörï lende nima rɔ ma kitigɔ kpa Pïtörö, iya te, “Rɔ ma laka bɔ nime bo gbï ti Yësu römöyï bo di mï Galilaya.”

⁶⁰Tine Pïtörö ileki dɔmo, iya te, “Bɔne, ɔtɔ ꞌbï nima këddï kiya ne mikali dë.”

Kina koꞌja bo këdï kilende gba te yɔ na gɔŋgɔ kidapa ŋgï. ⁶¹Ŋere Yësu uyï kɔmɔ bo koŋgɔ dɔ Pïtörö. Kina bo komeri gɔ lende tönë Yësu koloma rɔ tiya mo zi bo ne ŋgï, ame kiya te, “Tɔne gba kinza gɔŋgɔ kidapa dë ti koga kpëyï gɔma mï mota kiya te ikali ma dë.” ⁶²Kina bo kënyï ŋgï kɔdɔ yaga kari kudu rɔ ma kënyë.

⁶³Ya ma këdï koda bi rɔ Yësu mo naga nime ebe tose dɔ bo komba bo ⁶⁴lïjë kutuꞌbö kɔmɔ bo teyi, kiya te, “Umë te zize, yë na kokɔsɔ yi?”

⁶⁵Kina lïjë koloma ŋgï nduwë rɔ titiꞌja bo ti lende ma konya mɔtɔ ga.

Toꞌde Yësu Zi Bɔ Akumu Ni

(MT 26:59-66; MK 14:55-64; YN 18:19-38)

⁶⁶Mï bi këzë ꞌdeni tine na löbu ꞌba bilaka ni ti bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni kotɔtɔ kpënnï ŋgï, na koto Yësu ŋgï kari kiꞌdi kɔrɔ kömönnï. ⁶⁷Kina lïjë kititi Yësu, iya te, “Iya zize te, nï na rɔ Kurïsïtö mo tönë Bɔkoꞌba këdï koja ne?”

Yësu iya te, “Ɔdɔ miya pele ziye inza kiꞌdike dɔye gɔ lende ma. ⁶⁸Kina ɔdɔ mititi ye ꞌböwu gɔmo inza kilekike dɔmo gbï. ⁶⁹Ne kisaki di mï kada nime tɔne kole ꞌba bilaka lesi ti koloma dɔ dörï Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli.”

⁷⁰Kina lïjë pili kënyï ŋgï tititi bo, iya te, “Dëmba nï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba?”

Bo iya te, “Kpe na kiyake eꞌbe tara.”

⁷¹Lïjë iya te, “Ne dëdï domake bɔ kodɔrɔ bïcï lende rɔ bo mɔtɔ ka le gɔ waꞌdi koꞌja duwöke ꞌdeni di kpa bo?”

¹Kina lïjë pili kënyï ŋgï koto Yësu kari zi Pilato. ²Na lïjë pili kebe ŋgï tususu bo, iya te, “Doꞌja bo këdï rɔ tirasi dɔ bilaka ze ga. Bo iya te kopi awada dë zi bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo, bo kiya rɔ bo rɔ Kurïsïtö bɔ dɔliŋɔ.”

³Kina Pilato kënyï kititi bo, iya te, “Nï na rɔ ŋere bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi?”

Yësu ileki dɔmo, iya te, “Nï na kiya ëꞌbï tara.” ⁴Kina Pilato kilende zi bɔ dɔ bɔ akumu ni ti tïndï naga nima iya te, “Moꞌja ɔtɔ ma ꞌdɔ kodɔ karama dɔ bɔ nime gɔmo dë.”

⁵Tine lïjë ocɔ ŋgï nduwë iya te, “Bɔ nime iꞌdi bilaka pili ꞌdeni këdï koꞌdɔ ayayi kote mï dɔyayi nime ti akiyandi abo tɔ nima. Bo isaki mɔlo di Galilaya bo kömö ꞌdeni timo me ŋbö bine.”

⁶Kina ɔdɔ Pilato kuwö ꞌdeni tara tine bo ititi, iya te, “Bo di Galilaya?” ⁷Kina ɔdɔ bo kari kikali ꞌdeni Yësu di mï dɔyayi ma ꞌba ŋere Erode tine, na bo koja Yësu ŋgï kari zi Erode römöyï mï kada mo nima gbï Erode ëdï Yerosalema yayi.

⁸Kina ɔdɔ Erode koꞌja ꞌdeni rɔ Yësu tara tine bo ŋgï ti mï këyï römöyï bo ëdï mɔlo ti kɔmɔ kiꞌdi ꞌdɔ toꞌja Yësu. Gɔ lëbï ꞌba wa ame ga bo këdï kuwö ne bo oꞌdɔkɔ ꞌdɔ bo koŋgɔ gɔ kotɔ ma Yësu këdï koꞌdɔ. ⁹Bo oloma rɔ tititi Yësu gɔ lende konzi tine Yësu ileki dɔmo dë zi bo.

¹⁰Bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni öꞌbö ŋgï tususu Yësu rɔ ma kitigɔ zi Erode. ¹¹Kina Erode ni ti bɔ kanya abo ga kebe ŋgï rɔ topɔtɔ Yësu kose dɔmo. Lïjë ogba bɔŋgɔ ma kele kolɔ rɔ bo na lïjë koja bo ŋgï kileki kari zi Pilato. ¹²Mï kada nima na Pilato ni ti Erode kindaꞌba pɔri ŋgï koꞌja mɔlo pa lïjë koloma rɔ bɔ ndoꞌji.

Titeri Tupö Yësu

(MT 27:15-26; MK 15:6-15; YN 18:39–19:16)

¹³Kina Pilato kïdëkï bɔ dɔ bɔ akumu ni ti löbu ꞌba bilaka ni pili ti bilaka ma laki ꞌdɔ kotɔtɔ rönnï. ¹⁴Kina bo kënyï ŋgï kilende zïnnï, bo iya te, “Bɔ nime oꞌdeke ŋgï zö kɔzɔ bɔ dɔ kirasi ame këdï kirasi dɔ bilaka ne tara, ne kina me moŋgɔ ndï lende abo ꞌdeni di kɔmɔye pili bine, tine lende kirasi ɔtɔ ma kɔzɔ ame ga kususuke bo timo ne moꞌja dë kɔtɔ te di rɔ bo. ¹⁵Kina Erode gbï tara oꞌja lende kënyë ɔtɔ dë di rɔ bo na me koja bo kileki kako zö bine. Bo oꞌdɔ a mɔtɔ dë du te ame kɔꞌbɔ tölë. ^16-17Ne ti modɔ ŋge rɔ karama dɔ bo ti nyɔꞌbɔ ꞌdɔ mope bo.”

¹⁸Tine bilaka naga nime ënyï kulörï ŋgï pili kozɔ timo rɔ ma kembe iya te, “Upö bo yaga, Baraba na kope zize.” ¹⁹Bɔ mo nima rɔ Baraba ne iꞌdi bo ꞌdeni mï maboso yayi gɔ ayayi ame kömö pa mï gawo yayi gbï ti akupö ne.

²⁰Gɔ ame Pilato bo koꞌdɔkɔ ꞌdeni ꞌdɔ kope Yësu ne na bo kënyï ŋgï ꞌböwu kileki kititi bilaka naga nima, ²¹tine lïjë pili öꞌbö ŋgï rɔ tulörï timo, iya te, “Utötï bo, utötï bo.”

²²Pilato ënyï ꞌböwu kilende zïnnï ꞌdeni rɔ mï mota mo, iya te, “Gɔ waꞌdi? Lende kënyë waꞌdi na bo koꞌdɔ? A mɔtɔ ame ŋgï ꞌdɔ kupö bo gɔmo ne moꞌja dë di rɔ bo. Ti miꞌdi ŋge kodɔ karama dɔ bo ti nyɔꞌbɔ gɔ kope bo yaga.”

²³Tine lïjë ulörï ŋgï kulöwö nati rɔ ma kembe iya te, “Utötï bo yaga.”

Na tulörï ꞌbënnï kaꞌda Pilato ŋgï ²⁴kina bo kodɔ kpa Yësu ŋgï ꞌdɔ koꞌdɔ kɔzɔ akititi ꞌbënnï nima tara. ²⁵Bɔ ma tönë koboso gɔ lende ꞌba ayayi ti löpö ne na za Pilato kope ŋgï zïnnï kɔzɔ ma lïjë kititi tine Yësu na bo kiꞌdi koꞌdɔ zïnnï kɔzɔ ma lïjë koꞌdɔkɔ.

Tutötï Yësu

(MT 27:32-44; MK 15:21-32; YN 19:17-27)

²⁶Kina ɔdɔ bɔ kanya naga nima këdï ꞌdeni rɔ tari ti Yësu tine bɔ mɔtɔ rɔ Simona di Kurënë ëdï abo rɔ tako di mökö ꞌdɔ tari mï gawo yayi na lïjë kindaꞌba bo ŋgï kiꞌdi bo tombi ŋgërï tönë kari kutötï Yësu dɔmo ne kozi timo.

²⁷Tïndï ma kinza kiya ösö ꞌdeni gönnï ti ꞌja mɔtɔ ga gbï këdï kome kuwu. ²⁸Kina Yësu kuyï kɔmɔ bo kiya zïnnï, iya te, “Yïtötï ꞌba Yerosalema, uduke ma dë. Gbagba ye na ꞌdɔ kuduke ti kole ꞌbe ga ²⁹römöyï kada mo ti kömö ꞌdeni ame ꞌdɔ kiyake te, ‘ꞌJa ame ga rɔ kɔtɔ ne, kömbö ma kinza köyö ti mba ma kinza kole kulu dë naga na laka.’ ³⁰Kina ti bilaka kiya zi döku ni te, ‘Ilaꞌba dɔze,’ kina gbï zi kuruŋgu ni tëgë, ‘Utuꞌbö ze.’ ³¹Ne kina me ɔdɔ këdï koꞌdɔ rönï ꞌdeni tötï kɔzɔ a nime te kota mbili ŋgërï ni këdï gba rɔ ma kaꞌji, ne ɔdɔ mbili ŋgërï ni kututu ꞌdeni dayi ti këdï ꞌjaa tondo?”

³²Ya mɔtɔ ga rïyö rɔ bɔ akolɔ oto ꞌdeni gbï kɔtɔ ti Yësu yayi tutötï mo. ³³Kina ɔdɔ lïjë kari ꞌdeni kömö gɔ bi mo ame kïdëkï rɔ “Kulöŋbö dɔ” ne tine, na lïjë kutötï bo ŋgï yayi bi kɔtɔ ti bɔ akolɔ mo tönë ga, ma kɔtɔ dɔ dörï bo tine mɔtɔ dɔ gali bo.

³⁴Yësu iya te, “ꞌBu ma, ola lïjë gɔ wa nime lïjë koꞌdɔ zö ne römöyï lïjë ikali dë.”

Kina lïjë koza bɔŋgɔ abo ŋgï gbï ti bödö kuꞌdu.

³⁵Tïndï ꞌba bilaka ɔrɔ yayi toŋgɔ bo, tine löbu ꞌba Yudayi ni ebe tose dɔ bo, iya te, “Bo oloma tönë bine tɔmɔ ya mɔtɔ ga di mï tölë ne iꞌdike bo kɔmɔ rɔ bo di bina te ɔdɔ bo këdï ŋgï rɔ Kurïsïtö mo tönë Bɔkoꞌba kigeli ꞌdeni koja kako mï dɔliŋɔ ne.”

^36-37Bɔ kanya mo ga ako gbï kose dɔ bo, iya te, “Ɔdɔ këddï ŋgï rɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi ɔmɔ röyï te di bina.” Kina lïjë kogba layi koꞌbaꞌba ŋgï tiꞌdi mo kpa bo.

³⁸Akugu ëdï bi dɔ bo tɔrɔ yayi iya te, “Ŋere Bɔ Dɔliŋɔ ꞌBa Yudayi.”

³⁹Bɔ akolɔ mɔtɔ ame kutötï ꞌdeni gbï yayi ne ënyï gbï kitiꞌja Yësu kɔzɔ ꞌbënnï, kiya te, “Nï Kurïsïtö na dë? Ɔmɔ röyï ꞌdɔ kɔmɔ ze gbï.”

⁴⁰Tine bɔ mɔtɔ mo ënyï kembe dɔ bo, iya te, “Nï, ere Bɔkoꞌba dë? Gomɔ kɔtɔ nime këddï yïmo ne na me gbï bo këdï yïmo. ⁴¹ꞌBeze dëdï dombi gomɔ nime gɔ kpa közïze ma doꞌdɔ, ne ꞌba bo, bo oꞌdɔ ɔtɔ dë gbï yɔ rɔ ma kënyë.”

⁴²Kina bo kileki kiya zi Yësu te, “Yësu, kinza kiꞌdi lende ma dë kudölu di döyï ɔdɔ këddï ꞌdeni rɔ bɔ dɔliŋɔ kada mɔtɔ.”

⁴³Yësu ileki dɔmo zi bo, iya te, “Rɔ ma laka miya zïyï, mï kada nime tɔne ti këddï kɔtɔ tö mïtɔrɔ.”

Tölë ꞌBa Yësu

(MT 27:45-56; MK 15:33-41; YN 19:28-30)

⁴⁴Ame tine ꞌdeni mï zana kada ma kodɔrɔ na mandölu kutuꞌbö bi ŋgï ŋbö kada kilege, ⁴⁵kïnë kada kinda dë. Kina bɔŋgɔ ma koke mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba timo tönë kotopa ŋgï koza mïnï rïyö. ⁴⁶Kina Yësu kapi ŋgï rɔ ma kembe, iya te, “ꞌBu ma, dïdï ma miꞌdi ꞌdeni kɔmɔ közïyï.” Kina ɔdɔ bo kilende ꞌdeni te yɔ na bo kulöku ŋgï.

⁴⁷Bɔ dɔ bɔ kanya ame yayi ne oꞌja lende nima na bo kïlëlu Bɔkoꞌba ŋgï, iya te, “Rɔ ma laka bɔ nime bɔ lende laka na.”

⁴⁸Kina ɔdɔ lïjë bilaka ame ga pili kotɔtɔ rönnï yayi toŋgɔ mo ne koꞌja wa nima ꞌdeni koꞌdɔ rönï tara tine na lïjë pili kitaꞌba ga ŋgï di yayi ti tomba dɔŋgoꞌdo nnï. ⁴⁹Tine ya mɔtɔ ga ame kikali bo ne ti ꞌja mɔtɔ ga ma tönë ga kösö gɔ bo di Galilaya ne ɔrɔ ga ꞌbënnï sege yaga toŋgɔ wa nima.

Tusu Yësu

(MT 27:57-61; MK 15:42-47; YN 19:38-42)

⁵⁰Tine mï kada nima yayi bɔ mɔtɔ möyï mo rɔ Yesepa na kari zi Pilato kititi töku Yësu ꞌdɔ kodɔ kpamo zi bo tusu mo. Bo rɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö löbu ꞌba Yudayi ni. ^51-52Tine bo ꞌba bo utï dë gɔ akoꞌdɔkɔ ma ꞌbënnï ti kpa lende kiyari mo ga. Bo rɔ bilaka ma laka ti lende koro ti bi koda gɔ tako ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Bo di mï gawo ꞌba Yudayi ame kïdëkï möyï mo rɔ Arimataya ne. ⁵³Kina bo kombi töku Yësu ŋgï bërï kolo mï bɔŋgɔ kaŋmi kari kusu mï tïꞌbörö laꞌja ame koga ꞌdeni yɔki döku kusu bɔtɔ dë gba yïmo ne. ⁵⁴Mï kada mo nima tine töꞌdö dɔ muyï na ꞌdeni ꞌdɔ këzë ŋgï di gɔmo rɔ kada ꞌba rɔ kindawo.

⁵⁵ꞌJa mo tönë ga kako mɔlo ti bo di Galilaya ne ozi nduwë gɔ Yesepa ŋbö lïjë kari koꞌja dögö nima ti ma këdï koꞌba töku bo bërï yïmo yayi. ⁵⁶Kina lïjë kileki ŋgï liŋɔ kileŋo ga rönnï ŋgï tari ti ꞌbu ni ti a ma kato kele naga. Tine lïjë oloma titi kindawo rönnï dɔ kɔtɔ mï kada ꞌba rɔ kindawo gɔ dölëtï ꞌba lende koro mo.

Tɔdɔ ꞌBa Yësu Di Mï Tölë

(MT 28:1-10; MK 16:1-8; YN 20:1-10)

¹Mï kada ma dɔndende di pötö kada ꞌba rɔ kindawo nima na ꞌja tönë ga kënyï ŋgï mɔlo mï kano bi ti akato kele mo tönë ga kari timo ndï dögö. ²Tine lïjë ari koꞌja döku ꞌba kpamo kululu ꞌdeni yaga. ³Kina ɔdɔ lïjë kɔdɔ yayi tine lïjë ari koꞌja töku ŋere Yësu inza kpe yayi.

⁴Tine koꞌja lïjë këdï gba tɔrɔ jörï yayi yɔ na bilaka rïyö mɔtɔ ga bɔŋgɔ ꞌba rɔmo köbö kilaka kɔzɔ tɔrɔ kunyï tara kɔdɔ ŋgï kɔrɔ ŋgila lïjë yayi. ⁵Kina ꞌja tönë ga ŋgï rɔ tikere kusu ga kömönnï bërï. Ya naga nima ënyï kilende zïnnï, iya te, “Gɔ waꞌdi na këddï komake bɔ ame rɔ ma kïdïdï ne di mï löŋgö töku gɔmo? ⁶Bo inza kpe bine bo ënyï ꞌdeni kɔdɔ di mï tölë. Omerike gɔ lende tönë bo kiya koꞌja bo këdï gba tiye di Galilaya ne, ame bo kiya te, ⁷‘Ti kiꞌdi kole ꞌba bilaka lesi ꞌdeni ŋgï közï bɔ lende kënyë ni kutötï. Tine mï töꞌdö dɔ mota bo ti kënyï kɔdɔ ꞌdeni ꞌböwu.’” ⁸Kina lïjë komeri gɔ lende abo nima ŋgï.

⁹Kina ɔdɔ lïjë kileki ꞌdeni kako di ndï dögö yayi tine, na lïjë kebe ŋgï tïyëtï gɔ wa naga nime pili zi ya ma ꞌbutë dɔɔkɔtɔ mo tönë ga gbï ti ya mɔtɔ ga. ¹⁰Mariya Magadala ni ti Zowana ti Mariya ma ꞌba Yakoba ni gbï ti ꞌja mɔtɔ ga lïjë na kiya lende nime zi bɔ laja. ¹¹Tine lïjë iꞌdi dönnï dë gɔ lende ꞌba ꞌja naga nima römöyï inda ŋgï di zïnnï kɔzɔ lende sari. ¹²Kina Pïtörö kënyï ŋgï kiriŋa kari dɔ dögö këdë kïŋgëŋgë yïmo. Tine bo oꞌja bɔŋgɔ mo tönë kusu töku timo ne na ꞌdeni ŋge yayi. Kina bo kënyï ŋgï kileki ti meri ɔdɔ waꞌdi na kömö ꞌdeni.

Tari Emawo

(MK 16:12-13)

¹³Tine mï kada kɔtɔ mo nima bɔ kösö gɔ Yësu ma rïyö mɔtɔ ga ënyï ꞌdeni këdï kari mï dɔliŋɔ ma mbowa mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Emawo di ŋgila Yerosalema kɔzɔ mayile modɔmorïyö tara. ¹⁴Lïjë ëdï rɔ tiya lende ꞌba wa ame ga koꞌdɔ rönï ne. ¹⁵Kina koꞌja lïjë këdï rɔ tiya mo na Yësu kɔdɔ ŋgï kiꞌdi tari kɔtɔ tïnnï. ¹⁶Tine amo iꞌdi dë lïjë kikali bo. ¹⁷Kina bo kënyï kititi lïjë, iya te, “Waꞌdi ma ꞌbeye na këddïke rɔ tiya mo di gɔ kɔri?”

Kina lïjë kɔrɔ ŋgï kusu kömönnï bërï rɔ meri. ¹⁸Kina bɔ mɔtɔ mo ame möyï mo rɔ Kilepa ne kileki kiya te, “Nï na ꞌbëyï ŋge kɔtɔ di mï Yerosalema bine kuwö wa nime koꞌdɔ rönï yayi mï töꞌdö dɔ ndö nime ne dë?”

¹⁹Bo iya te, “Waꞌdi mo ga?”

Lïjë iya te, “Wa nime koꞌdɔ rönï zi Yësu ꞌba Nazareta bɔ kumë lende ame Bɔkoꞌba gbï ti bilaka pili kikali bo rɔ bɔ tigɔ dɔ kiteli mï wa pili ma bo këdï kiya gbï ti ma bo këdï koꞌdɔ ne. ²⁰Kina me bɔ dɔ bɔ akumu ze ga ti löbu ni kiꞌdi kodɔ karama dɔ bo kupö bo yaga, kutötï bo ŋgï. ²¹Ze pili domeri ꞌdeni bo na rɔ bɔ kɔnyi ꞌba Yisarele mo tönë. Ne ma rɔ dɔ kiteli mo töꞌdö dɔ mota mo na me ꞌdeni tɔne. ²²Kina gbï ꞌja mɔtɔ ga di mï löŋgö ze bine ako kiya lende mo zize kiꞌdi dotɔ ŋgï rɔ gɔze. Lïjë ënyï mɔlo ti dɔŋbɔ ene kari ndï dögö ²³tine lïjë ari koꞌja töku bo kinza kpe. Kina lïjë kileki kako kiya zize tëgë lïjë oꞌja malayika kina malayika kiya zïnnï tëgë bo ïdïdï ꞌdeni. ²⁴Kina lëpï ze mɔtɔ ga kënyï kari dɔ dögö yayi kari koꞌja lende nima gbï kɔzɔ ma ꞌja naga nime kiya. Tine bo mo na lïjë koꞌja kïnë bo dë.”

²⁵Bo iya te, “Kpe ŋgï rɔ rumö bɔ dɔ kïrïndï kinza kikali wa ame ga bɔ kumë lende kiya ne. ²⁶Ikalike dë ma Bɔkoꞌba këdï kiꞌdi Kurïsïtö kombi gomɔ gɔ bo kɔdɔ mï löbu dɔ kiteli abo?”

²⁷Kina bo kisaki ŋgï tïyëtï gɔ wa ma kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba gɔ lende abo mɔlo kisaki di zi Musa ŋbö kömö zi bɔ kumë lende mɔtɔ ga.

²⁸Kina ɔdɔ lïjë kari kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila gawo mo nima lïjë këdï kari teyi ne tine Yësu oꞌdɔ rɔ bo kɔzɔ bo ëdï kiteli nduwë kari dɔgba. ²⁹Tine na lïjë koloma ŋgï rɔ tota bo, iya te, “Kada inza kpe, öꞌdö zize bine.” Kina bo koloma ŋgï tïnnï yayi.

³⁰Di kpa akonyo ꞌdeni na bo kogba maŋgolɔꞌbɔ ŋgï koꞌdɔ yëëꞌdï dɔmo bo konye kiꞌdi zïnnï. ³¹Kina kömönnï kɔpɔ ŋgï lïjë kiꞌdi tikali bo tine na bo kölu ŋgï liwo di kömönnï.

³²Kina lïjë kebe nati tititi rönnï iya te, “Dëmba kina me di gɔ kɔri yayi bo këdï kïyëtï lende mï buku ꞌba Bɔkoꞌba zize dökïꞌdï ze kënyï kilaka ŋgï ne.”

³³Kina lïjë kënyï ŋgï dɔmo kileki kari Yerosalema. Lïjë ari koꞌja ya ma ꞌbutë dɔɔkɔtɔ tönë ga kotɔtɔ dönnï ꞌdeni bi kɔtɔ ti ya mɔtɔ ga, ³⁴këdï kiya teyi, iya te, “Ŋere Yësu ɔdɔ ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka di mï tölë. Bo ileme rɔ bo ꞌdeni zi Simona.”

³⁵Kina lïjë ya ma rïyö mo tönë ga kebe ŋgï tïyëtï gɔ wa ame ga koꞌdɔ rönï zïnnï di gɔ kɔri ti ma lïjë kari kikali Yësu ꞌjaa koꞌja bo këdï konye mï maŋgolɔꞌbɔ ne.

Yësu Ileme Rɔ Bo Zi Bɔ Kösö Gɔ Bo Ga

(MT 28:16-20; MK 16:14-18; YN 20:19-23; NDB 1:6-8)

³⁶Koꞌja lïjë këdï gba rɔ tiya lende mo yɔ na Yësu kɔdɔ ŋgï kɔrɔ mï löŋgö lïjë yayi, kiya te, “Lende këyï koloma tiye.”

³⁷Tine oꞌde tikere ŋgï zïnnï, lïjë iya te mɔtɔga sëgë na ti lïjë koꞌja ꞌdeni. ³⁸Bo iya te, “Ëddï kupöke rɔye gɔ waꞌdi? Lende mo ïlïkö dɔye tondo? ³⁹Oŋgɔke közö ti ndö. Ma na. Osake rɔma koŋgɔke. Rɔ sëgë ëdï te ti yida rɔ gbï ti kiliŋba kɔzɔ ame këddï koŋgɔke ma ne?”

⁴⁰Kina ɔdɔ bo kiya wa naga nime ꞌdeni te tine na bo kileme közï bo ti ndï bo ga ŋgï zïnnï. ⁴¹Kina koꞌja dönnï këdï gba rɔ ma kïlïkö ti tiliya ti lɔŋɔ tara tine na bo kënyï kititi lïjë, iya te, “Ëddïke ŋgï ti ɔtɔ ga bine tonyo mo na?”

⁴²Na lïjë kiꞌdi kenze kilaŋma ŋgï zi bo, ⁴³na bo kogba konyo ŋgï di kömönnï pili te.

⁴⁴Bo iya te, “Wa tönë ga moloma pa rɔ tiya mo ziye koꞌja mëdï gba tiye ne na ꞌdeni me. Wa ame ga pili akugu ꞌba Musa ni ti bɔ kumë lende ni ti Akïlëlu kiya dömöyï ma ne ti koꞌdɔ rönnï ŋgï ko tara.”

⁴⁵Kina bo kidiŋga dönnï ŋgï tikali lende ꞌba mï buku ꞌba Bɔkoꞌba. ⁴⁶Bo iya zïnnï te, “Ugu ꞌdeni iya te, Kurïsïtö ti kombi gomɔ tine bo ti kɔdɔ yaga di mï tölë mï töꞌdö dɔ mota. ⁴⁷Kina ti laja ꞌba dɔ kotɔ ni ti akola gɔ lende kënyë kuwöwö rönï ŋgï ti möyï bo zi dɔ kupö pili ꞌba dɔliŋɔ nime kisaki di Yerosalema. ⁴⁸Kpe na rɔ bɔ koꞌja wa naga nime ꞌdɔ kïyëtïke gɔmo. ⁴⁹Mëdï moja a tönë ꞌbu ma kiꞌdi köꞌdu mo ꞌdeni tiꞌdi mo ziye ne. Ne olomake titi Yerosalema bine ŋbö tigɔ kako ziye di mïtɔrɔ.”

Tileki ꞌBa Yësu Mïtɔrɔ

(MK 16:19-20; NDB 1:9-11)

⁵⁰Kina bo kënyï ŋgï kari tïnnï yaga di mï gawo ŋbö Betaniya. Di yayi na bo kombi közï bo tɔrɔ bo koꞌdɔ yëyï dönnï. ⁵¹Tine koꞌja bo këdï ꞌdeni rɔ toꞌdɔ yëyï dönnï yɔ na bo kënyï ŋgï di ŋgila lïjë yayi na kogba bo ŋgï kari mïtɔrɔ.

⁵²Kina lïjë kileki ŋgï kari Yerosalema ti tumötu bo ti tiliya rɔ mbëmbë. ⁵³Kina lïjë köꞌbö ŋgï ŋburu mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tïlëlu Bɔkoꞌba.