MAAKÖ

Zezwii Kliisɩ ’a ’Mänatɩtɩɩ

Maakö

’cɛlɩɛ

’Bɔgʋ nɩ ’mö a wɛlɩɩ

Maakö ‑ɔ ’cɛlɩɛ ’bɔgʋ nɩ‑ɩ, ɔ’ɔ ‑bhö Zezwii ’a tietiewaa kʋgbä’sɔ ‑kpɔ gla’mö a ‑nɔ. ‑Maa Banabasɩ ‑nyɛ Pɔɔlʋ ’sɔ, ’n Piɛlɩ kökä, ’mö ɔ ‑nyɛɛ ‑bhlinɩ a‑a ’wʋ. ‑Mä ’bɔgʋ nɩ ’mö, Zezwii a ‑nʋa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ, wa ’yɩaa ‑mä Ghlɔɔmö ’klɩɩ, ’mö ɔ pää swɩ nyɛmʋ ’mö. Sɛ’ɛ ɔ nyʋä ’dɩ nɩɩ, Zezwii mɔɔ glɩnɩɛ Lagɔ ’a Yuu, ’mö ɔ la’ɛɛ Nɩkpɛ a ’Yu. Mɔɔ yiɛ mä’ä dʋdʋ ’wʋ, nzɩɩ ɔ ’kä nɩkpa ’yli ‑wʋ, ɔ ’kä tenyii ’klɩ ’yɩ, ɔ ’kä wa ’wlumö ’ku wa ’käa ’pʋ. Zaa ɔ dlɩtɛɛnɩ dɔ’wʋ, dɛ wa ’kää sɛ wa nɩ nyɔnʋ ‑lɛ kɛ.

Zaa Batisɩ ’a Lagɔwɛlɩɩ

(Matie 3.1-12; Lwiikö 3.1-18; Zaa 1.19-28)

¹’Mänatɩtɩɩ ‑yɩ bhïlaa Lagɔ ’a Yuu Zezwii Kliisɩ a dɛɛ, dɛ’ɛ yɩ tɛɛnɩɛ. ²Lagɔ a ’möbhïlanɩnyɔ Ezayii, sɛ ɔ ’cɛlɩ a‑a ‑mä ’ɔ Lagɔbɔgʋʋ ’mö nɩɩ, Lagɔ lɛ naa:

Yɩɛ, ’na ‑gbäglɛyii ’mö n tiee ‑mä ‑na ’yuku,

ɔ ’kä ‑na’a ’yioo ‑sɛ.

³Nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑wʋ ‑mä ’muse ’klʋ,

ɔ pä wɛlɩ, sɛ’ɛ ɔ nʋä nɩɩ:

A nɩ gïganɩ ’ywii ’wuë ’wlu.

A nɩ zlɔmanii ’mö,

‑maa ‑Alowli Lagɔ ‑wʋ yi dɔ’wʋ.1.2-3 Malasii 3.1; Ezayii 40.3.

⁴Sɛɛ Ezayii ’cɛlɩ a‑a ’tɩɩ, -sɩbhä Zaa Batisɩ ’wlʋnɩɛ ‑mä ’muse ’klʋ ’yli. ’N ɔ nyɛɛ nɩkpa ’dɩ nɩɩ: «A nɩ ligba a ’kä ’a ‑lizokuu kɛ’mö ‑sɛ, n ’kanyɩ ’wlu wɔlʋ, nzɩɩ Lagɔ ’käa ’a ’nyinylolii a gbʋʋ ’yi ’tatinɩ.» ⁵‑Mä Zeluzalɛɛmö a ‑nʋa, wa ‑nyɛ ‑mä Zwidee‑bhölɩ ‑gömö a ‑nʋa ’wuë ’sɔ, ’n wa yi a‑a ‑lɛ Zaa Batisɩ yɔwʋ, wa ‑kä ’wa ’nyinylolii a bïï ‑sɛ ’wëë, ’nyudɔlʋ ’kɔdʋʋ wa laa Zludɛɛ ’mö ’n ɔ wɔlʋnuë ‑mä ’wlu. ⁶Zaa Batisɩ, nɩmadebïli a ‑bäna ɔ ‑plaa ’mö, ’n ɔ ‑bhlɩnɩɛ nɩmɛkubɛtʋ ’mlɩ. ‑Gägö ɔ liɛ ’n ɔ mɛnɩɛ lɔgʋkpö. ⁷Nɩkpaa ‑wa yiɛ ‑lɛ ɔ yɔwʋʋ, sɛ’ɛ ɔ nyʋä ’dɩ nɩɩ: «Nɩkpɛ ‑gä nimï, ɔ yi yi, n ‑nyɔɔ ’nɩɛ ‑bhëgabhëganɩ. Ɔ ’ghïli tenyii ɔ ziii ’wʋ. N ’kɔ yɔwʋ ’dio, n ’kä ’ɔ ’siikplii bulonɩ a dɔ’wʋ, n’n‑ä ’ke ‑kä. ⁸‑Amö na a, ’nyu ’mö n wɔlʋnanyɩɛ ’wlu, ‑maa ɔbhlɩ, ɔ ‑kä yii, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ’mö ɔ ’kanyɩɛ ’wlu wɔlʋnɩ.»

Zaa Batisɩ yɛ Zezwii ’wlu wɔlʋ

(Matie 3.13–4.11; Lwiikö 3.21-22; 4.1-13)

⁹’Tɛnyɩ ’mö Zaa Batisɩ ‑wʋä nɩkpa ’wlu wɔlʋ dɔ’wʋʋ, Zezwii ’bhöö ‑mä Galilee a ‑glɔ wa laa Nazalɛɛtɩ, ’n ɔ yoo ‑mä Zludɛɛ yɔwʋ ghlɩ, ’n Zaa yoo ’wlu wɔlʋ. ¹⁰Ɔ wɔlɔɔɔ ’wlu ’wëë, Zezwii ‑wʋ ‑mä ’nyu ’mö ’wlʋ dɔ’wʋ, ɔ lɛ zʋ a sɛ’ɛ cuu, zlɩ yɛ nuë do, ’n Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ yiɛ sɛ ’sibhë, Zezwii yiloo ’wʋ, ɔ ’kä ‑bhɩɛ ‑kpakʋ, ’n ɔ yoo ‑gömö yi. ¹¹‑Mä zlɩ ’mö, ’n wɛlɩ yiɛ ‑mä ’bhöönɩ, yɩ lɛ naa: «‑Nmö glɩnɩɛ ’na dlɩsɛkäyuu, ‑nmö ‑bhööä ’mäna ’wʋ.» ¹²‑Mi’la ’plɩɛ ’wëë, ’n Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑nyɛ Zezwii yiɛ ‑mä ’muse ’klʋ mö. ¹³Ɔ ‑sɛ ‑mä ’ylɩ a gwlɩ ’sɔ. Ylɩ ’la ’wuë ’mö, ‑sɩbhä Sataa pɔɔ ‑mä. ‑Mä ’muse ’klʋ, ‑mä ’kwlɛnɩma jijo’wʋ ‑mä Zezwii ‑wʋ a‑a ’n Lagɔzuzukuu ‑wɔɔɔ ’yli.

Zezwii yɛ ’ɔ libhoo tɛɛ

(Matie 4.12-22; Lwiikö 4.14-15; 5.1-11)

¹⁴Wa köbhää Zaa Batisɩ wa ’pɔɔ ‑jie ’mö ’wëë, ’n Zezwii yiɛ ‑mä Galilee‑bhölɩɩ ’mö Lagɔ ’a ’Mänatɩtɩɩ bia mö. ¹⁵Ɔ lɛ: «’Tɛnyɩ Lagɔ gaa a‑a, mɛɛ dɛ’ɛ. ’Pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ yɛ ’dio. Zaa, a nɩ ligba a ’kä ’a ‑lizokuu kɛ ’mö sɛ. A nɩ nglu Lagɔ ’a ’Mänatɩtɩɩ ’wʋ.»

Zezwii yɛ ‑dɛdapäwa ‑mʋäna wäzɩ

¹⁶’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, Zezwii ’nɛmö ‑mä Galilee a ’nyu ’kɔdʋʋ yɔwʋ, ’n ɔ yiɛ Simɔɔ ’ylɩmö, ɔ ‑nyɛ ɔ ‑daayu Adlee ’sɔ, ‑dɛdapäwa wa glɩnɩɛ zaa wa ‑wʋ ‑dɛda ’pä dɔ’wʋ. ¹⁷’N ɔ yuëë wäzɩ. Ɔ lɛ: «A nɩ yi, a ‑kaa ‑gänɩ. Sɛ a sɛɛ ‑mä ’nyu ’mö zïbhïï, n ’kanyɩ ‑sɩbhä nɩkpa a sɛtɩlɩwa ’wʋ ’zʋa.» ¹⁸Ɔ ’nyʋää sa’a ’dɩ cuu, ’n wa yiɛ ’wa ‑dɛdɩɩ ‑lɛ tɩ, ’n wa yoo ’bɩwʋ bhlinɩ. ¹⁹Ɔ ghlɛɛ ’yukudɛɛ, ’n ɔ yiɛ Zaakö ’ylɩmö, Zebedee a yowli, ɔ ‑nyɛ ɔ ‑daayu Zaa ’sɔ, wa ‑wʋ’ɛ wabhlɩ ‑mä ’wa gɔlʋʋ ’mö. Wa ‑wʋ ’wa ‑dɛdɩɩ ’wlu gïganɩ dɔ’wʋ. ²⁰Zezwii yuëë ’ylɩmöö, cuu ’n ɔ yuëë wäzɩ. Wa tɩ wa dɩba Zebedee ‑nyɛ libhonʋwaa ’sɔ ‑mä gɔlʋʋ ’mö, ’n wa yoo ’bɩwʋ bhlinɩ.

Zezwii yɛ nɩkpɛ zuzukwëzokwë ‑gömö kpëti

(Lwiikö 4.31-37)

²¹‑Glɔɔ wa laa Kapɛnaɔmö, ‑mä Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ möä. ‑Gwlɛnɩzlɩɩ ghlɛɛ, ’n ɔ yiɛ ‑mä a Lagɔbuduu ’mö plɛ. ’N ɔ yiɛ nɩkpa Lagɔwɛlɩɩ ’cɩa. ²²Sɛɛ Gböö a ’cɩawaa ’cʋä a‑a ’kwädlɩ, ‑sɩbhä ɔ ’nuëë ’cɩa, ‑maa gbëaa ’mö ɔ ’cɩanuëë. Nɩkpɛ a ‑mɔ Lagɔ ‑wʋ ‑gömö a sɛ, zaa wa zuzuu mʋʋ möä. ²³‑Mä Lagɔbudu ’la ’mö, nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑wʋ a ‑mä. Zuzukwëzokwë ɔ kää ‑gömö, ’n ɔ yiɛ ’mö ’kpa, ɔ lɛ: ²⁴«O‑o aa! Nazalɛɛtɩ a Zezwii aaa, ’saa‑wɛlɩ ‑wʋnyɩ bhä jijo’wʋ ’nɩ? ‑N ‑kanyɩ ’yli bhɩa a za ‑n yi bhä ‑a? N ‑yi ‑mɔ ‑n glɩnɩ. ‑Ɔ ‑wʋ ’Wlɩlɩ, ‑ɔ ’bhöönɩ ‑mä Lagɔ dlɩ ’mö, mö ‑n glɩnɩɛ.» ²⁵’N Zezwii yiɛ zuzukwëzokwëa yɔwʋkanɩsɛ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «’Pä ‑lɛ ‑na’a nuëa, ’bhöö ‑sɩkaa nɩkpɛ nɩ ‑gömö.» ²⁶’N zuzukwëzokwëa yiɛ ‑glasɛ nɩkpɛɛ ’mö ’siasianɩ, ’n a yiɛ ’mö ’kpa, ’n a yoo ‑gömö ’bhöö. ²⁷‑Wa ‑wʋä ‑lɛ ’wuë, ’n zuzu yuëë ‑gömö ’bhöö, ’n wa ’yɩbhäyɩbhänɩɛ nimï nɩɩ: «’Saa bhä sɛ ‑ma nɩ ’nɩ? ‑Lilili ɔ ’cɩa ’kämanɩnyɔ a sɛ. ’Ɔ bhïlawɛlɩɩ ’wuë ’mötɛɛnɔ yɩ kää. Ɔ ‑kä zuzukuzokuu ’wʋ ’kpanɩɩ, ’klʋkpamö yɩ zoo.» ²⁸‑Sɩkaa cuu, ’n Zezwii ’a nglɩɩ yiɛ ‑mä Galilee‑bhölɩɩ ’mö a ‑gwlɩ ’wuë ‑gömö mlɩmanɩ.

Zezwii yɛ guzuwa a ‑bɛ yɛmanɩ

(Matie 8.14-17; Lwiikö 4.38-41)

²⁹Zezwii ‑nyɛ Zaakö ’sɔ, Zaa kökä, wa ’wlʋä ‑mä Lagɔbudu ’möö, ’n wa yiɛ ‑mä Simɔɔ ‑nyɛ Adlee ’sɔ a ’ligbë ’mö mö. ³⁰Wa lɛ ’bhöö ’lɛ, Simɔɔ a ’wʋtɛnglɛ wëtlokwëë lɩbhɔɔ zaa, ɔ pö‑ö sɛ. Zezwii ghlɛɛ ‑lɛ cuu, ’n wa yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ɔ’ɔɔ ’mö nɛnɩ. ³¹’N Zezwii yoo yɔwʋ ’dio, ’n ɔ yoo sɔ köbhänɩ, ’n ɔ yoo ’wlu ’libhï. ’N wëtlokwëa yoo ku ’mö bhɩɛ, ’n ɔ yuëë ’wʋ pi. ³²‑Kidosɛ, ylʋʋ bhliɛ ’wëë, ’n nɩkpa yiɛ Zezwii guzuwaa ’wuë ‑nyɛ ‑wa kää zuzukuzoku ‑gömö ’sɔ ‑lɛ. ³³‑Buduu ɔ ‑wʋä ’mö a ngloluë ’wʋ, ’n ‑mä glɔ ’mö a nɩkpaa ’wuë yiɛ ‑lɛ ’wlu ’titanɩ. ³⁴Guzuwa a ‑bɛ, sɛɛ gwii lɩbhʋää bhʋlʋbhlʋ ’n ɔ yuëë ‑sɩbhä yɛmanɩ. ’N ɔ yiɛ ‑mumuë a ‑bɛ zuzukuzoku ‑gömö kpëti. Zuzukuzokuu ‑yi ‑mɔ ɔ glɩnɩ zaa, ɔ’ɔ ’nyɩ ’tɛnyɩ, yɩ ’kä gbʋ ‑dɩ.

Zezwii yɛ Galilee‑bhölɩɩ ’wuë ’mö a ‑nʋa Lagɔwɛlɩɩ ’nyɛ

(Lwiikö 4.42-44)

³⁵’Zɔkpɔ ’pii ’mö, zlɩ ’nɩɛ ‑bhlɛ sasɛ zɩ, ’n Zezwii yiɛ gɔlɔ, dɛ ‑bhlʋ dɛɛ ‑bɛ ’nɩɛ ‑wʋ, ’n ɔ yiɛ ‑lɛ mö ’n ɔ yiɛ Lagɔ bhibhe. ³⁶Simɔɔ ‑nyɛ ɔ ’bhɩayiea ’sɔ, ’n wa yoo sɛ tɛlɩɛ ’mö. ³⁷Wa ghïloo ’n wa yoo ’dɩ ’nyɩ nɩɩ: «Nɩkpa ’wuë tɛlɩmö sɛ.» ³⁸’N Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A‑a nɩ mö ‑mä ‑kʋkʋ yɔwʋ a ‑gwlɩ ‑mi’la ’mö, n kä n ’kä’ɛ ‑mä Lagɔ ’a ’Mänatɩtɩɩ biamö, nza n yiɛ mä’ä ’pɩwʋ.» ³⁹’N ɔ yiɛ ‑mä Galilee‑bhölɩɩ ’wuë ’mö mö. ‑Mä a Lagɔbïdii ’mö, ’n ɔ bhïlanɩɛ ‑mä Lagɔwɛlɩɩ, ’n ɔ kpëtiɛ zuzukuzoku nɩkpa ‑gömö.

Zezwii yɛ ’zlalɩbhänyɔ yɛmanɩ

(Matie 8.1-4; Lwiikö 5.12-16)

⁴⁰’N ’zlalɩbhänyɔ ‑bhlʋ yoo ‑mä ghlɩ. ’N ɔ yiɛ ‑lɛ ɔ dlɩ ’mö ‑kokomïladigbï glu ’pä. Ɔ lɛ naa: «N bhiamö, ‑n ‑kä ’wʋ ngluu, ‑n mlɩnɩ ‑n ‑kaa yɛmanɩ n ’kä ’wlɩlɩ plɛ.» ⁴¹Nɩkpɛ nʋä sa’aa, ’n ngäzɩ yiɛ Zezwii ’lɩbhä. ’N ɔ yiɛ sɔ ’mö plu, ’n ɔ yoo kɛ zɩ, ’n ɔ yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «N ngulu ’wʋ, zaa, yɛmanɩ.» ⁴²Zezwii gbää sa’a cuu, ’n zlaa yiɛ nɩkpɛ yɔwʋ bhɩɛ ’n ɔ yiɛ ’wlɩlɩ plɛ. ⁴³Ɔ yɛmanɩɛ cuu, Zezwii lɛ ɔ nɩ mö, ’n ɔ yoo ’yukwli ’mö ’titli nɩɩ: ⁴⁴«‑N ‑kä möö, tɩa sɛ ‑n yɛmanɩɛ a ’dɩ nɩkpɛ ’nyɛ. ‑Maa mö ‑n ’kä ‑nanyɩ Lagɔbʋbɔnyɔɔ ’ylimö tulanɩ, ’wë, bʋbɔnɩlii Moyizɩ gbä a‑a nɩɩ ’zlalɩbhänyɔ ‑kä yɛmanɩ ɔ nɩ bʋbɔnɩ, nzɩɩ ɔ ’kä ’wlɩlɩ plɛ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋʋ, ‑n ’kɩ bʋbɔnɩ, nzɩɩ yɩ ’kä nɩkpabhë ’ylimö tulanɩ nɩɩ, ‑n yɛ yɛmanɩ.» ⁴⁵Zezwii ’nyɔɔ sa’a ’dɩ ’wëë, nɩkpɛɛ möä, sɛ ɔ yɛmanɩɛ a tɩtɩɩ, ’mö ɔ biaa saa ’wuë. Yɩ za, Zezwii ’nɩa’a mlɩnɩ ɔ ’kä ‑glɔdɛ ’sibhë, ‑maa dɛɛ ‑bɛ ’nɩɛ ‑wʋ, ‑lɛ ɔ möä glɩɛ. Nɩkpaa ’bhöö saa ’wuë ’n wa mɔɔ yɔwʋ.

Zezwii yɛ kpälɛkpälɛnyɔ yɛmanɩ

(Matie 9.1-8; Lwiikö 5.17-26)

¹’Ylɩya ’plɩɛ, ’n Zezwii yiɛ ‑mä Kapɛnaɔmö nimï mö. ’N wa yiɛ ’nʋ nɩɩ, ɔ ‑wʋ ‑mä ’ligbë ’mö. ²’N nɩkpa ’kɔkɔmlɛ yiɛ ‑lɛ ’wlu ’titanɩ. ‑Lɛ ‑buduu a ngloluë ’wʋ, kple a sɛsibhëadɛ ’nɩɛ ‑lɛ ‑wʋ. ’N ɔ ’cʋʋä Lagɔwɛlɩ. ³’N wa yoo kpälɛkpälɛnyɔ ‑bhlʋ ‑lɛ. Nɩkpa ‑mʋäna ‑soo. ⁴‑Maa nɩkpaa a zunɔɔ a za, wa’aa bhɛnɩ wa ’kä Zezwii yɔwʋ ghlɛ. Zaa, ’n wa yiɛ ‑mä ‑budu ‑gömö ‑gbälɛ, ’n wa yiɛ ‑mä ‑fële ‑dɩ. Kpälɛkpälɛnyɔɔ pö ‑sɛpʋ ’mö, ‑lɛ Zezwii dlɩ ’mö ’n wa yoo ‑lɛ ’kwïlanɩ. ⁵Zezwii ’yɩɛ ’wa dlɩ’wʋkänʋʋ ’ylɩmöö, ’n ɔ yiɛ kpälɛkpälɛnyɔɔ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Na ’yu, ‑na’a ’nyinylolii a gbʋʋ yɛ bhɩɛ.» ⁶Gböö a ’cɩawa ‑mumuë ‑wa ‑wʋ a‑a ‑lɛ, ’n wa yiɛ ’mlɩ bhïlanɩ. ⁷Wa lɛ: «’Saa bhä ’n nɩkpɛ mɔ nɩ bhïla ɔ sa’a? Lagɔ a ’nglɩ ɔ nyimaa. ‑Ɔ kä bhä ɔ ’kä ’nyinyloli a gbʋ bhɩa ’n ɛ ’nɩ ‑bhö Lagɔ a ’yize mɔɔ?» ⁸Wa ’pää sa’a dlɩ cuu, ’n Zezwii ’yɩɛ wa dlɩpäsaa yɩbhlɩnɩ ’n ɔ yuëë nimï ’yɩbhä nɩɩ: «’Saa bhä ’n a pä bhä sa’a dlɩ? ⁹N ’kä kpälɛkpälɛnyɔ nɩ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ‑na’a nyinylolii a gbʋʋ yɛ bhɩɛ, yɩ ‑nyɛ n ’kɔ’ɛ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ‑sɔ ’wʋ, ’libhï ‑na’a ‑sɛpʋ ’wʋ, nɛmö! Yɩ ’sɔɔ a dɔ’wʋ, ‑mii ’tɛɛ bhä ’mö? ¹⁰A nɩ ‑yi sɛ nɩɩ, Nɩkpɛ a ’Yu, mɔɔ kää ɔ ’kä mä’ä dʋdʋ ’wʋ nɩkpɛ ’nyinyloli a gbʋ ‑gömö ‑sɛ.» Zaa, ’n ɔ yiɛ kpälɛkpälɛnyɔɔ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: ¹¹«‑Sɔ ’wʋ, ’libhï ‑na’a ‑sɛpʋ ’wʋ ‑n ’kä ’ligbë ’mö mö!» ¹²Zezwii gbää sa’a cuu, ’n kpälɛkpälɛnyɔɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ’n ɔ yiɛ ’ɔ ‑sɛpʋʋ ’wʋ ’libhï, nɩkpa ’wuë a ’yila ’klʋ, ’n ɔ yiɛ ‑mä ’wlʋ. Wa ’wuë ’n zuzu yuëë ‑gömö ’bhöö, ’n wa ’ghlimanɩɛ Lagɔ a ’nglɩ, n wa nʋä: «‑Aaa ‑bhlɛ tɛkäsɛ sɛ’ɛ ’ylɩmö!»

Zezwii yɛ Levii wäzɩ

(Matie 9.9-13; Lwiikö 5.27-32)

¹³‑Mi’la ’plɩɛ ’wëë, ’n Zezwii yi’ɛɛ ‑mä Galilee a ’nyu ’kɔdʋʋ yɔwʋ mö. Nɩkpaa ’bhöönɩ saa ’wuë ’n wa yoo yɔwʋ, ’n ɔ nyʋä Lagɔ ’a wɛlɩɩ. ¹⁴Ɔ ’bhööä ‑lɛ, ɔ ‑wʋ mö dɔ’wʋ, ’n ɔ yiɛ Alɩfee yowli Levii ’ylɩmö. Ɔ glɩ ‑mä lapoopɛnɩbuduu ’mö. ’N Zezwii yoo wäzɩ. Ɔ lɛ: «Levii, yi ‑n ‑kaa ‑gänɩ!» Ɔ gbää sa’aa, ’n Levii yiɛ ’wʋ ‑sɔ ’n ɔ yoo ’bɩwʋ bhlinɩ. ¹⁵’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, ’n wa yiɛ ‑mä Levii a ’ligbë ’mö lie mö. Lapoomoni a ’wʋbhliwa wa ‑nyɛ ’nyinylolinʋwa ’sɔ, mʋa ‑gänɩ a‑a Zezwii. Wa ’wuë, ’n ɔ ‑nyʋä yiɛ ’wʋ linɩ. ¹⁶Gböö a ’cɩawaa ‑wa glɩnɩmöä Falizɩɛwaa, wa ’yiɛ ’ylɩmöö, ’n wa yiɛ Zezwii ’a ‑gänɩwaa nimï ’yɩbhä. Wa lɛ: «Sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö, ’nyinylolinʋwa ’la ’n a ’bhidɩba ‑nyʋä linɩ ɔ ’wʋ ’nɩ?» ¹⁷Zezwii ’nwiɛ ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «‑Ɔ ‑yɛɛ, ɔ’ɔ tɛlɩ ‑dʋtaa sɛ, ‑maa ‑ɔɔɔ ‑yɛ mɔɔ tɛlɩɛ ‑dʋtaa sɛɛ. Miɛ nɩɩ, nɩkpa ‑wa zlɔnɩɛ ’möö, wa za n’n‑ä mä’ä dʋdʋ ’wʋ yi, ‑maa ‑wa glɩnɩɛ ’nyinylolinʋwaa, wa za n yiɛ, n ’kʋä wäzɩ.»

Sɛ’ɛ Zezwii gbää suplɛplʋ a dɛ

(Matie 9.14-17; Lwiikö 5.33-39)

¹⁸’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö Zaa Batisɩ ’a ‑gänɩwaa ‑nyɛ Falizɩɛwaa ’sɔ, wa ‑wʋ ’su ’mö, ’n nɩkpaa yiɛ ‑mä Zezwii ghlɩ, ’n wa yoo nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Zaa Batisɩ ’a ‑gänɩwaa plɛ su. Falizɩɛwaa plɛ su. ’Saa ɔ ’n ‑na’a ‑gänɩwaa ’nɩ plɛ su?» ¹⁹’N Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Nɩkpɛ ‑kä ’nglɔ kwä, ’n ɔ ’tuawa ‑kɔɔ ’wʋ ’bhli dɔ’wʋ ‑wʋʋ, ’n nglʋkwänyɔɔ ‑kä ‑bhlɛ ‑lɛ ‑wʋʋ, wa yi bhä su plɛ ‑a? N’nn! Wa ’naa ’kä su plɛ. ²⁰‑Maa ’tɛnyɩ ‑bhlʋ yi ghlɛ dɛ wa ’kʋä nglʋkwänyɔɔ jijo ’wʋ ‑sɛɛ. ‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, wa yi su plɛ.» ²¹’N ɔ yuë’ɛɛ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Wa’a ’kplɛnɩ ‑bänagɔgɔ a ‑fële ’mö ‑yʋkʋpɩɔlulu, wa ‑kä ‑sɩbhä zʋʋ, ‑lɛ ghɔlɔ a ghɔlɔɔ tenyii, ’n ‑fëlea ’ghlimanɩɛ ’mö. ²²’N wa’a pälɩ’ɛ nʋyɔlʋ ’kplabhëgɔgɔ ’mö, wa ‑kä ‑sɩbhä zʋʋ, ’kplabhëa ghɔlɔ a ghlɔɔ ’n nʋʋ ’suloo sɛ, yɩ ’sɔɔ ’n yɩ nyimonɩɛ ’gämö. Nza wa pälɩɛ nʋyɔlʋ ’kplabhëlele ’mö.»

Sɛ’ɛ Zezwii gbää Zwiiföwaa ’a ‑gwlɛnɩzlɩɩ a dɛ

(Matie 12.1-8; Lwiikö 6.1-5)

²³‑Gwlɛnɩzlɩ ‑bhlʋ ’mö, Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ mʋa ghlɛnɩɛ ’lagbïle ’mö. ‑Nyɔɔ a sɛ a lilee ‑glʋä ‑mä. ’N ’ɔ ‑gänɩwaa ‑dɩnɩɛ lilea ghäyɩ, ’n wa leaa. ²⁴Falizɩɛwaa ’yuëë ’ylɩmöö, ’n wa yiɛ Zezwii nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Yɩɛ ‑mä sɛɛ ‑na’a ‑gänɩwaa zʋä, ’saa ɔ, ’n sɛɛ wa’a ’zʋä ‑gwlɛnɩzlɩɩ, ’n wa zʋ ɔ ‑sɩbhä?» ²⁵Zezwii lɛ naa: «Lagɔbɔgʋʋ ’mö ’a wɛlɩɩ ‑yɩ cɛlɩɛ ‑mä, ‑yɩ bhïlaa Daviidɩ ‑nyɛ ’ɔ nɩkpaa ’sɔ a dɛ, ngɔmʋ ’lɩbhʋä ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö a sɛ wa ’zʋä, a ’ni ɔ ‑zɩ ’mö zɛlɩ ‑a? ²⁶Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ wa laa Abiataa a ’tɛnyɩ ’mö, sɛɛ Daviidɩ plɛ a‑a ‑mä Lagɔbudu ’mö, Lagɔbʋbɔnɩfɔlɔ, ‑wʋ ‑wʋ a‑a ‑mä, ngɔmʋ a za, ’n ɔ yuä li n ɔ yi’ɛɛ ’ɔ nɩkpaa ’nyɛ ’n wa yiɛ limö, a ’ni ɔ yi ‑a? ‑A’a Gböö a dɔ’wʋ, ’fɔlɔ ’la, Lagɔbʋbɔwaa a ’yize mʋa kä a‑a wa ’kʋ li.» ²⁷«Nza n gbää nɩɩ, nɩkpɛ a za, ‑gwlɛnɩzlɩ ‑wʋä ‑lɛ, ‑maa ‑gwlɛnɩzlɩ a za nɩkpɛ ’nɩɛ ‑lɛ ‑wʋ. ²⁸Zaa, Nɩkpɛ a ’Yu, ɔ’bhë mɔɔ ’kämanɩɛ ‑gwlɛnɩzlɩɩ ‑gömö.»

Zezwii yɛ nɩkpɛ ‑gwlɛnɩzlɩ yɛmanɩ

(Matie 12.9-14; Lwiikö 6.6-11)

¹’N Zezwii yiɛ’ɛ ‑mä Lagɔbuduu ’mö plɛ. Nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑wʋmö a ‑mä, ‑kwätasɩɛka ɔ kää. ²Zezwii plɛɛ ‑mää, kä’mö wa yiloo, ’n ɔ ‑käa nɩkpɛ ’la ‑gwlɛnɩzlɩ yɛmanɩɛ yi a za, wa ’kɔ ‑zijle ’nyɛ. ³Nɩkpɛɛ ‑ɔ kää ‑kwätasɩɛkaa, ’n Zezwii yoo wäzɩ. Ɔ lɛ naa: «‑Sɔ ’wʋ ‑n ’kä dɛ’ɛ nɩkpabhë a ’yila ’klʋ yi.» ⁴’N ɔ yuëë nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Wa kä ɔ wa ’kä ‑gwlɛnɩzlɩ ‑li a ‑li nʋ? ‑Maa ’zoku ’mö wa kä ɔ wa kä nʋ ‑a? Wa kä ɔ wa ’kä ‑gwlɛnɩzlɩ nɩkpɛ puë? ‑Maa ’yi wa ’kɔ bhä ’tatinɩ ɔ ’kä ’ku ‑a?» Ɔ ’yɩbhʋää sa’a nimïï, ‑bɛ ’nɩɛ gbʋ ‑dɩ. ⁵’N ɔ yuëë ’klɛsɛ ‑gömö yɩlɩ, sɛɛ ’wa dilaa ’tunɩɛ ’mö a za, ’n swɩ a’bhë yoo yɔwʋ ’kunɩ, ’n ɔ yiɛ ‑kwätasɩɛkakänyɔɔ ’dɩ ’nyɛ, nɩɩ: «Plu ‑na’a sɔɔ ’mö.» ’N nɩkpɛɛ yiɛ sɔɔ ’mö plu, ’n ’ɔ kätɩkpaa yiɛ yɛmanɩ. ⁶Falizɩɛwaa ‑wa ‑wʋmö a‑a ‑mä, ’n wa yiɛ ‑mä ’wlʋ. ’N wa yiɛ Eloodɩ ’a ‑zɩkpaa ‑mä ghlɩ, wa ‑nyʋä ’sɔ ’n wa yiɛ ylɩ plɛ. Sɛ wa ’kää ’zʋ wa ’kä Zezwii ’lɩbhä ɔ ’kä ’kuu, wa ’kä ‑sɩbhä sɛ tɛlɩ.

Zezwii yɛ nɩkpa a ‑bɛ yɛmanɩ

(Matie 4.23-25; 12.15-16; Lwiikö 6.17-19)

⁷Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, wa ’bhööä ‑lɛ, ’n wa yiɛ ‑mä Galilee a ’nyu ’kɔdʋʋ a saa mönɩ. Nɩkpa a ’kɔkɔmlɛ ‑gënuë. ‑Mumuë ’bhöönɩ Galilee‑bhölɩɩ ‑nyɛ Zwidee‑bhölɩ ’sɔ ’mö. ⁸‑Mumuë ’bhöönɩ Zeluzalɛɛmö, ‑mumuë ’bhöönɩ Yidumee, ‑mumuë ’bhöönɩ ‑mä Zludɛɛ ‑gömö, ‑mumuë ’bhöönɩ ‑mä Tiilɩ ‑nyɛ Sidɔɔ ’sɔ a ‑kʋkʋ yɔwʋ a ‑gwlɩ ’mö. Nɩkpa a ’kɔkɔmlɛ, wa ’nʋä ’saa Zezwii nʋä a ’tɩtɩɩ, ’n wa yoo yinɩ. ⁹’N ɔ yiɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A nɩ mö na ’gɔlʋ kie, wa ‑tɩɩa ‑gbʋgbʋ nuë ’sunɩ.» ¹⁰Guzuwaa a ‑bɛ Zezwii yɛmanɩɛ zaa, ‑waaa ‑bhlɛ yɛmanɩɛ ’wʋ wa bhlinɔɔ, wa yɩbhä wa ’kɔ kɛ zɩ. ¹¹‑Wa kää zuzukuzoku ‑gömöö, wa ‑kɔɔ ’ylɩmöö, ‑lɛ ɔ dlɩ ’mö ‑lɛ wa pää ‑kokomïladigbï glu, ’n yɩ kpaa ’mö, ’n yɩ nʋä: «Lagɔ ’a yuu mö ‑n glɩnɩ!» ¹²‑Maa Zezwii, yɔwʋkanɩsɛ ɔ nyɛɛ zuzuku ’la ’dɩ nɩɩ, yɩ nɩ tɩ nɩkpa ’saa ɔ glɩnɩɛ sʋlʋnɩ.

Zezwii yɛ ’ɔ tietiewaa kʋgbä ’sɔ ‑kpɔ ‑sɛ

(Matie 10.1-4; Lwiikö 6.12-16)

¹³‑Mi’la ’plɩɛ ’wëë, ’n Zezwii yiɛ ‑gäga ‑bhlʋ ’wlu mö. ‑Muë ɔ yɩbhää ’n ɔ yuëë wäzɩ, ’n wa yoo ‑mä ghlɩ. ¹⁴‑Mä wa gla’mö, ɔ ‑sɛ ‑mä nɩkpa kʋgbä ’sɔ, [’mö ɔ laa ’ɔ tietiewaa] wa ’kɔ ’kwädlɩ ‑gänɩ ɔ ’kʋä tie wa ’kä Lagɔ ’a ’Mänatɩtɩɩ bia. ¹⁵Wa ’kä ɔ ’nglɩ ’mö nɩkpa zuzukuzoku ‑gömö kpëti. ¹⁶Wa kʋgbä ’sɔ ‑kpɔ, ’wa nglɩɩ miɛ dɛ’ɛ: Simɔɔ ɔ ’pää Piɛlɩ mɔ, ¹⁷Zebedee ‑yowluwa Zaakö ‑nyɛ ɔ ‑daayu Zaa ’sɔ ɔ ’pää Buanɩzɛɛzɩ. ‑Yɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ, ‑gbägbadɛ a ’yuë muë, ¹⁸Adlee mɔ, Filiipö, Batlemii, Matie, Tomaa, Alɩfee yowli Zaakö mɔ, Tadee, Simɔɔ ‑ɔ ‑wʋmö a‑a ‑mä ‑zɩkpaa wa laa Zɛlɔɔtɩ3.18 Zɛlɔɔtɩ: Mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ, ‑ɔ gwɩ ’ɔ bhlɩɩ a ’wlumö. ’mö mɔ, ¹⁹’n Zwidaa Yisikalio ‑ɔ ’kää zɩkö Zezwii plɩɩ.

Zezwii a ‑lowluwa lɛ ɔ ’wlumö yɛ nyimo

²⁰’N Zezwii yiɛ ’ligbë ’mö mö. ’N nɩkpa ’kɔkɔmlɛ yi’ɛɛ ’sɔ ‑lɛ ɔ yɔwʋ ’wlu ’titanɩ. ’Wa zunɔɔ a za, Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, wa’a ghlɩ ’tɛnyɩ wa ’kä li. ²¹Zezwii ’a ‑kosu yɔwʋ a ‑nʋa ’nʋä ɔ ’dɩɩ, wa ‑tɔnɩ wabhlɩ ɔ ’wlumö yɛ nyimo, zaa ’n wa yiɛ mö wa ‑nyɔɔ ’kä yi.

Zezwii yɛ Gböö a ’cɩawaa ’a wɛlɩɩ ‑gömö ‑sɛ

(Matie 12.22-32; Lwiikö 11.14-23; 12.10)

²²Gböö a ’cɩawaa ‑wa ’bhöönɩɛ Zeluzalɛɛmö lɛ: «Zuzukuzoku a ’kifi Bɛzebilɩ mɔɔ ‑wɔɔ ‑gömö, mɔɔ nyɔɔ ’mötɛɛnɔ ’n ɔ kpëtie zuzukuzoku nɩkpa ‑gömö.» ²³Zaa, n Zezwii yuë wäzɩ ’n ɔ yuë ’nine ’pänɩ. Ɔ lɛ naa: «Sɛɛ Sataa ’kä bhä Sataa kpëti nɩ?» ²⁴’N ɔ yiɛ’ɛɛ nɩɩ: «’Bhlɩ ‑bhlʋ ’mö a nɩkpa ‑kä ’ylimö ‑känɩ, wa ‑kä wa ’yize tʋ gwɩɩ, ‑pa wa saa ’kää ’yli bhɩɛ. ²⁵‑Kosu ‑bhlʋ yɔwʋ a nɩkpa ‑kä ’mö donɩ, ‑pa wa bhɩɛ ’yli. ²⁶Zaa, Sataa ‑kä ɔnyɩ tʋ ‑lɛ, ɔ ‑nyɛ ɔ ‑nʋa ’sɔ wa ‑kä ’ylimö ‑känɩ ɔ ’naa ’kä gwälɛ, ’yli ɔ ’kää bhɩɛ. ²⁷Nɩkpɛ ’nɩɛ bhɛnɩ ɔ ’kä kanɩnyɔ a ‑budu ’mö plɛ nzɩɩ ɔ ’kä ‑mä a ‑lii ’wuë ’wʋ ’libhi ’n ɔ ’nɔ gwa ’wëë. Ɔ ‑kɔɔ gwa ’wëë, ɔ bhɛnɩ ɔ ’kä yɩ ’wuë ’wʋ ’libhï. ²⁸‑Tiamö ‑n nyanyɩɛ ’dɩ nɩɩ, nɩkpɛ yi ‑lizoku a kii ’wuë nʋ oo, ɔ yi Lagɔ a dɛ wɛlɩzoku bhïla oo, Lagɔ bhɛnɩ ɔ ’kä yɩ gbʋ ’yi ’tatinɩ. ²⁹‑Maa nɩkpɛ a ‑mɔɔ ‑kä ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ a dɛ wɛlɩzoku bhïlaa, ‑lɛ a ’nyinyloli ’la a gbʋʋ, Lagɔ ’naa ’kʋ ’yi ’tatinɩ, wʋ yo ’kwädlɩ ‑gömö ‑wʋ ’yize.» ³⁰Nyɩasɛ Zezwii ’nuëë ‑sɩbhä ’dɩ nyɛ, ‑maa wa lɛ zuzukwëzokwë ɔ kää ‑gömö, nza ɔ ’nyʋää ‑sɩbhä ’dɩ.

Zezwii ’a ‑tiamö a waa

(Matie 12.46-50; Lwiikö 8.19-21)

³¹Zezwii ‑wʋ ‑bhlɛ wɛlɩ ’la bhïla dɔ’wʋ, ɔ ‑daayuë ‑nyɛ ɔ ‑da ’sɔ, ’n wa yiɛ yi. Wa ’nɩgbö ‑mä ’pɩwʋ, ’n wa yoo nɩkpɛ ’wʋ tie. ³²Nɩkpa a ’kɔkɔmlɛ ‑binɔɔ, ’n nɩkpɛɛ wa tie a‑a yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Yɩɛ, ‑na ‑da mɔ, ‑na nyɩbhɛlʋdaayuë muë ’n ‑na nglʋdaayuë, wa ’nɩgbö ‑mä ’pɩwʋ, wa yɩbhä wa ‑kamö ’ylɩmö.» ³³Zezwii lɛ naa: «‑Mɔ ‑lɛ bhä na ‑da, ’n ‑muë ‑lɛ bhä na ‑daayuë ’nɩ?» ³⁴Ɔ yɩlɩɛ nɩkpaa ‑wa ‑binɔɔ ‑gömö ‑këë, ɔ lɛ naa: «A yɩɛ, na ‑da ‑nyɛ na ‑daayuë ’sɔ muëë da’a. ³⁵Sɛɛ Lagɔ gbää ‑ɔ nɛmöä ‑sɩbhä mɔɔ glɩnɩɛ na ‑da, mɔɔ glɩnɩɛ na nyɩbhɛlʋdaayu, mɔɔ glɩnɩɛ na nglʋdaayu.»

Zezwii yɛ glʋglʋnyɔ a ’nine ’pä

(Matie 13.1-9; Lwiikö 8.4-8)

¹Ylɩ ‑mɛmɛɛ ‑bhlʋ ’mö, ’n Zezwii yi’ɛɛ ‑mä Galilee a ’nyu ’kɔdʋʋ yɔwʋ nɩkpa Lagɔwɛlɩ ’cɩa. Nɩkpaa ‑wa ’titanɩɛ ‑lɛ ɔ yɔwʋ ’wluu, ‑zu wa ‑zuä tenyii, zaa ’gɔlʋ ’mö ɔ ‑gbälɛɛ. Ɔ glɩ ‑mä wʋ ’mö, ‑lɛ ’nyu ’klʋ, ’n nɩkpaa suä ‑lɛ ’nyunuë ’wʋ. ²’Nini ’mö ɔ ’cɩanuëë ‑li a ‑bɛ. Ɔ ’kʋä ’cɩa dɔ’wʋ ‑wʋʋ, sɛ’ɛ ɔ ’nyʋä ’dɩ nɩɩ: ³«A ‑pʋnɩ ’yukwli. Glʋglʋnyɔ ‑bhlʋ mɔɔ möä lile ’mlɩɛ.4.3 ‑Mä ’wa mä’a dɔ’wʋ, wa’aa lileyʋʋ glʋ ‑maa ’mlɩ wa mluä.⁴Ɔ ‑wʋ ’mlɩ dɔ’wʋ, ’n lileyʋ ‑mumuu yiɛ ‑lɛ ’yioo a ‑kʋkʋ yɔwʋ bhlinɩ. ’N zɩɩ yiɛ yi ’n yɩ yuä li. ⁵’N yʋ ‑mumuu yi’ɛɛ ‑lɛ kpayi ’klʋ bhlinɩ, daanyɩ dʋdʋʋ ’nɩɛ ‑zu, ’n wʋ yiɛ ‑pa mi. ⁶Ylʋʋ ’pʋä, ’n wʋ yiɛ ‑gbɔkwälɩɩ ’wʋ sianɩ, ’n yɩ yiɛ yɛ, yɩ’ɩɛ kpïla glu ‑kä a za. ⁷’N yʋ ‑mumuu yi’ɛɛ ‑mä ‑dɛglaswi a ‑duvï jijo’wʋ bhlinɩ. ‑Duvïï tɛpɔnɩɛ ’wʋʋ, ’n yɩ yiɛ lilea a ‑gbɔkwälɩɩ ’wlumö ‑gbïli. Zaa, yɩ’ɩɛ tlʋ. ⁸’N yʋ ‑mumuu yi’ɛɛ ‑lɛ dʋdʋ a ‑dʋdʋ ’wʋ bhlinɩ, mʋʋ ’pʋä, ’n wʋ yiɛ fötɩ. ’Gwla ‑bhlʋ kä ’yʋ a glʋ ‑bhlʋ ’yɛya kʋgbä ’yli, ‑mämaa kä gwlɩ ta ’yli, ‑mämaa kä gwlɩ ngbï ’yli. ⁹Zaa, ‑ɔ ‑kä ’yukwïla ’wlu ‑kä, ɔ nɩ ’nʋa ‑bhlɛ.»

Sɛ’ɛ a za Zezwii bhïlanɩɛ ’nini ’mö

(Matie 13.10-17; Lwiikö 8.9-10)

¹⁰Zezwii ’a ‑gänɩwaa kʋgbä ’sɔ ‑kpɔ ‑nyɛ ‑wa ‑gänɩmɔɔ ’kwädlɩ ’sɔ, wa ’yize, wa ‑nyɛ Zezwii ’sɔ wa glɩ ‑lɛ, ’n wa yoo nimï ’yɩbhä, ɔ ’kʋä ninii ɔ pää a zɛmö sʋlʋnɩ. ¹¹’N Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Abhʋa abhlɩ, Lagɔ slʋnanyɩ, nzɩɩ ’pɩwʋ mä ɔ ’kämanɩɛ a wɛlɩɩ a ’kɩ ’mö ’nʋ. ‑Maa ’pɩwʋ a ‑nʋa wabhlɩ, ’nini a ’yize wa ‑pʋnɩɛ ’yukwli. ¹²‑Lɛ a dɔ’wʋ,

’wa yilaa yi lɩ, ‑maa wa ’naa ’kä ‑lu ’ylɩmö.

Wa yi ’fʋ ‑ngö, ‑maa wa ’naa ’kä ‑lu ’mö ’nʋ.

Wa tɩa Lagɔ yɩbhlɩnɩ, ɔ tɩa ’wa ’nyinylolii a gbʋ ’yi ’tatinɩ.4.12 Ezayii 6.9-10.»

Glʋglʋnyɔɔ a ninea a zɛmösɛsaa

(Matie 13.18-23; Lwiikö 8.11-25)

¹³’N Zezwii yuëë nimï ’yɩbhä, nɩɩ: «Nine ’la n ’pää, a ’naa ’yɛ ’mö ’nʋä, sɛ a ’kä bhä ‑mi’la ’mö ’nʋ ’nɩ? ¹⁴Glʋglʋnyɔɔ, Lagɔwɛlɩɩ ’mö ɔ glʋä. ¹⁵‑Lɛ ’yio yɔwʋ dɛɛ lileyʋ ‑mumuu bhlinɩɛ, nɩkpa ‑mumuë ‑nyɛ ‑lɛ ’wlʋnɩ. Wa ‑kä Lagɔwɛlɩɩ ’nʋ ’wë cuu, ’n Sataa yiɛ ’n ɔ sʋänyɩɛ dila zɛmö. ¹⁶‑Mumuë ‑nyɛ kpayidʋdʋʋ ’wlʋnɩ. Wa ‑kä Lagɔwɛlɩɩ ’nʋʋ, ’mänasɛ wa ngwliɛ ’wʋ. ¹⁷‑Maa wa ’niɛ dila zɛmö ’zʋ. Yɩ gbʋ plɛnuë ’ylɩya ’mö, wa kɩ dlɩ ’wʋ. ‑Maa yɩ za ’klɩyɩyɛ ‑nyɛ ngäzɩ ’sɔ ‑kʋä ghlɩɩ, ’yi wa ’tatiniɛ. ¹⁸‑Mumuë ‑nyɛ dʋdʋʋ ‑wʋ kää ‑dɛgla ’wʋ ’wlʋnɩ. Wa nʋ ‑tiamö Lagɔwɛlɩɩ, ¹⁹‑maa mä’ä ’pɩwʋ a dlɩpäpʋ ylʋä, wʋlʋnɔ ‑nyɛ ‑lii ’wuë ’sɔ a tʋʋ lɩbhʋä, ’n yɩ gbʋ plɛnuëë tenyii. ‑Li ’la, mɩɩ ’mänanɩɛ Lagɔwɛlɩɩ wa ’zʋ a‑a dlɩ zɛmö ’wlu. ‑Sɩbhä a za yɩ’ɩ tlʋa’a ’bhï. ²⁰Nɩkpa ‑mumuë, wa ‑kä Lagɔwɛlɩɩ ’nʋʋ, ‑mʋa ‑pʋniɛ sasɛ ’yukwli, ’n wa zwiɛ dila zɛmö. Nɩkpa ’la, ‑mʋa ‑nyɛ dʋdʋ a ‑dʋdʋʋ ’wlʋnɩɛ, dɛɛ lileyʋʋ bhlinɩɛ, ’n wʋ yiɛ ’pʋ ’n ’gwla ‑bhlʋ kää ’yʋ a glʋ ‑bhlʋ ’yɛya kʋgbä ’yli, ’n ‑mämaa kää yʋ gwlɩ ta ’yli, ’n ‑mämaa kää ’yʋ a gwlɩ ngbï ’yli.»

Zezwii yɛ Lagɔwɛlɩɩ ɔ ’nyɛɛ ɔ ‑nʋa ’napɛ ’wʋ pälɩ

(Lwiikö 8.16-18)

²¹’N ɔ yiɛ wɛlɩ ‑mimii ’wʋ pälɩ nɩɩ: «Nɩkpɛ ‑kä ’napɛ ’yi ‑dɩ ’wëë, ‑käka zɛmö ɔ zwe bhä ‑a? ‑Maa ‑bhɛlɛ ‑zɛmö ɔ zwe bhä ‑a? Wa ‑kä ’napɛ ’yi ‑dɩ ’wëë, ghäyɩ wa bizee. ²²Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, wɛlɩ ’wuë ‑yɩ ziza‑a, yɩ yi ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö zɛmö ’wlʋ, ’saa ’wuë nɩkpa zizaa ‑mä wa dila zɛmö, yɩ yi ’pɩwʋ ’pɔɔ. ²³Zaa, ‑ɔ ‑kä ’yukwïla ’wlu ‑kä ɔ ’kä ’nʋʋ, ɔ nɩ ’nʋ.» ²⁴’N ɔ yi’ɛɛ nɩɩ: «A nɩ köbha ’saa a ’nʋä ’yukwli, ‑maa ’saa a ’libhïä ’wʋ ’n a yɛkaa, ’mö wa ’kää a ‑nɩɩ yɛkanɩ. Wa yi a ‑nɩɩ a’bhë ‑gömö ’pä. ²⁵‑Mä yɩ ’mö, ‑ɔ kää, ’mö wa ’kää ’nyɛ. ‑Maa ‑ɔɔɔ ‑kä, ’tikïyiea ɔ kää, ’mö wa ’kɔɔ kä’mö ‑sɛ.»

Lagɔ ’a wɛlɩɩ yɩnyɩgäsɛ ’n yɩ nʋä ’yɩ libhoo

²⁶’N Zezwii yuë’ɛɛ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «’Pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ a wɛlɩɩ, sɛ wa glʋ’ɛ ’sɩkaa, ‑sɩbhä ma‑a. ²⁷A glʋglʋnyɔɔ, ɔ yi ngämö oo, ɔ yi ‑gä oo, sabʋ oo, zlɩgä oo, a ‑kä mie yii, sɛ a ’zʋzʋnɩɛ ’mö ’n a miɛ, ɔ’ɔɔ ‑sɩbhä ‑yi. ²⁸‑Bɛ ’naa mia, anyɩgäsɛ ’n a wlʋä, ’n a ’bhʋɔmanɩɛ ’wʋ, ’n a fötɩɛ, ’n a zɛlɩɛ. ²⁹A ‑käa’a zɛlɩɩ, a ‑dɩdɩtɛnyɩɩ yɛ ghlɛ zaa, ‑dɩɛ ɔ ma‑a.»

Suyeyike a ninea

(Matie 13.31-32,34; Lwiikö 13.18-19)

³⁰’N Zezwii yuëë wɛlɩ ‑mimii ’nyɛ. Ɔ lɛ naa: «’Saa ‑a bhɛnɩ bhä a ’kä ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ a wɛlɩɩ yɛkanɩ? Nine ‑ma ‑a ‑nyɛ wɛlɩ ’la mönɩ ɔ yɔwʋ? ³¹Suyeyike wa laa mutaadɩ, wa ‑kɔɔ glʋ a ’saa ɔ yinɩɛ ’möö, ’mö ’Pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ ‑nyɛ ’wlʋnɩɛ. Suyeyike ’la ɔ ’tikëtikëyi. Ɔ sɛ a ’tikëyi ’nɩɛ mä’ä ’ylʋ zɛmö ‑wʋ. ³²‑Maa wa ‑kɔɔ glʋʋ, ɔ ‑kä ’wlʋʋ, ɔ suu ’bhʋɔmanɩ ’wʋ ‑këë wʋ zi ’lagblɛ ’mö a glʋglʋlii ’wuë ’wʋ. ’N wʋ pää kïla ‑vʋkʋ, ’n ’zɩ ’sɩbhänuä ’wlu.» ³³‑Sɩbhä a ’nini a ‑bɛ, ’mö Zezwii ’pää ɔ ’kä nɩkpa Lagɔwɛlɩɩ ’nyɛ a za. Wɛlɩɩ wa bhɛnɩɛ wa ’kä ’mö nʋʋ, ’mö ɔ nyʋää. ³⁴Ɔ’ɔ ’nyʋä ’fʋ Lagɔwɛlɩ ’n ɛ ’nɩ ‑bhö nini möö. Maa ɔ ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ a ’yize wa ‑käa’a ‑lɛ tʋʋ, ’n ɔ sɛnuënyɩɛ zɛmö.

Zezwii yɛ ‑podie ’nigba

(Matie 8.23-27; Lwiikö 8.22-25)

³⁵‑Kidosɛ ghlɛɛ, ’n Zezwii yiɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A‑a nɩ ’tʋ nyuu, ‑a ’kä ‑mä kïkë ‑mä’la ‑gömö mö.» ³⁶’N wa yiɛ nɩkpaa a ‑bʋbʋʋ yɔwʋ ’bhöö, ’n wa yiɛ ’gɔlʋ ’mö ‑gbälɛ, wa ‑nyɛ gɔlwɩ ‑mimii ’sɔ, ’n wa yiɛ yɔwʋ mönɩ. ³⁷Wa ‑wʋ mö dɔ’wʋ, ’n ’vuu ’kɔdʋ ’kɔdʋ yiɛ yi, ’n nyuu a ‑gbɔkwälɩ bhlinɩɛ ‑mä gɔlʋʋ ’mö. Nyuu lɛ ’kä gɔlʋʋ wʋ yie. ³⁸Zezwii pö ‑mä gɔlʋʋ a nimï, ɔ pälɩ ’pina ’wlu, ɔ ‑wʋ ngämö dɔ’wʋ. ’N wa yoo gäla, wa lɛ: «‑Atʋ, ‑abhʋaa kuaa! ‑Aa gbʋ ‑nɩmö bhä plɛnɩ ‑a?» ³⁹Zezwii gɔlɔɔ, ’n ɔ yiɛ ’vuu ’wʋ ’kpanɩ, ’n ɔ yiɛ nyuu ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «’Zʋ vlɩɩ!» Ɔ gbää sa’a cuu, ’n ’vuu yiɛ donɩ, ’n saa ’wuë yiɛ vlɩɩ plɛ. ⁴⁰’N ɔ yia’aa ’ɔ ‑gänɩwaa yi gö nɩɩ: «Sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö ’n a ngänɩ ɔ sa’a nɩ? A’a bhä dlɩ’wʋkänɔ ‑kä ‑a?» ⁴¹Wa ’wuë, ’n ‑käkö yuëë köbhä, ’n wa ’yɩbhäyɩbhänɩɛ nimï nɩɩ: «’Ɔ! Nɩkpɛ a ‑mɔ bhä dɛ’ɛ ’nɩ? Sɛ ɔ ‑wʋ bhä ’n ’vuu ‑nyɛ nyuu ’sɔ zo bhä ’klʋkpamö ’nɩ?»

Zezwii yɛ nɩkpɛ zuzukuzoku ‑gömö kpëti

(Matie 8.28-34; Lwiikö 8.26-39)

¹Wa möä ‑këë, ‑mä nyuu a kïkë ‑mä’la ‑gömö, ‑mä Zelaza‑bhölɩɩ ’mö, ’n wa yiɛ ‑mä ghlɛ. ²Zezwii ’wlʋä ‑mä gɔlʋʋ ’mö cuu, nɩkpɛ ‑bhlʋ ’bhöönɩ ‑mä lesikpï jijo’wʋ, ’n ɔ yoo gbanɩɛ yi. Nɩkpɛ ’la, zuzukuzoku ɔ kää ‑gömö. ³‑Mä lesikpïï jijo’wʋ ‑mä ɔ glɩnɩɛ. Nɩkpɛ ’nɩɛ ɔ ’gbumözʋzwɛ bhɛnɩ. Ɛ yi ɔ ’gogwigwanɩdɔ’wʋ ‑kë, ‑bɛ ’nɩɛ bhɛnɩ. ⁴Wa ‑kä ’ɔ bhɩɩ ‑nyɛ ’ɔ swɩɩ ’sɔ ’gogwi gwanɩɩ, yɩ ’wuë, ‑dɩ ɔ diɛ. Zaa, ‑bɛ ’nɔɔ bhɛnɩ. ⁵Zila ’wuë ’mö, ɛ yi sabʋ oo, ɛ yi zlɩ ‑gä oo, ‑mä lesikpïï jijo’wʋ ’n ‑mä ‑gägö ’klʋ ‑mä ɔ nɛmöä, ’n ɔ kpaa ’mö ’n ɔ ’tanɩɛ ɔnyɩ kpɩɩ. ⁶Zezwii ‑wʋ ’yuku ’n nɩkpɛ ’la yoo ’ylɩmö, ’n ɔ yɩɛ guë, ’n ɔ yoo gbanɩɛ yi. ‑Lɛ ɔ dlɩ ’mö, ’n ɔ yiɛ ‑lɛ ‑kokomïladigbï glu ’pä. ⁷’N ɔ yiɛ ’mö ’kpa, ɔ lɛ: «Lagɔtapɛ a ’Yu Zezwii, wɛlɩ ‑mi ‑n ‑nya’mö kä bhä? Lagɔ a ’nglɩ ’mö, n bhiamö yɔwʋ ‑tɩɩ ’klɩ ’yɩa.» ⁸Zuzukwëzokwëa ɔ kää ‑gömöö, ’mö Zezwii ’nyɛɛ ’dɩ nɩɩ, a nɩ ’bhoo ‑gömö, nza ɔ kpaa ’mö. ⁹’N Zezwii yoo nimï ’yɩbhä nɩɩ: «A ’yɩ bhä ‑na ’nglɩ?» Ɔ lɛ: «‑Aaa muënɩ, zaa na nglɩɛ ’Kɔkɔmlɛ.» ¹⁰’N zuzukwë ’la yiɛ Zezwii yɔwʋ bhibhe nɩɩ, ɔ nɩ ta ‑mä bhlɩ ’la ’mö kpëti. ¹¹‑Mä a ‑gäga ‑bhlʋ ’wlu, kokotie a ‑zɩkpa ’käda ‑wʋ a ‑mä. Yɩ ‑wʋ ’wʋ li dɔ’wʋ. ¹²Zuzukuu ‑yɩ ‑wʋä nɩkpɛ ’la ‑gömö, ’n yɩ yiɛ Zezwii yɔwʋ bhibhe nɩɩ: «‑N ‑kanyɩ kpëtii, ’tatinɩnyɩ ’yi, ‑a ’kä ‑mä kokotie ’la ’mö plɛ.» ¹³’N Zezwii yiɛ ’wʋ nglu, ’n yɩ yiɛ nɩkpɛɛ ‑gömö ’bhöö ’n yɩ yiɛ ‑mä kokotiea ’mö plɛ. Yɩ plɩɛ ’mö cuu, kokotiea ’wuë, ’n yɩ yiɛ ‑mä ‑gägaa ’wlu ’bhöö, ’n yɩ yiɛ ‑mä ’nyu ’mö bhlinɩ ’n nyuu yiɛ ’lɩbhä. Yɩ wuë, yɩ ‑bhli kokotie a ’dwi ngbï a sɛ (2.000). ¹⁴Yɩ ‑gänɩwaa ’yɩɛ ‑sɩbhä ’ylɩmöö, ’n wa yiɛ futo. Saa ’wuë, ‑mä glɔ ’mö ’n ‑mä ’kwlɛgligbï ’wʋ ’n wa yiɛ ‑mä ’dɩ kwä. Nɩkpa ’wuë ’nwiɛ, ’n wa yiɛ yi, wa ’kä ’saa ’plɩɛ ’wʋ ’ylɩmö. ¹⁵Wa lɛ ’bhöö ’lɛ, nɩkpɛɛ ‑ɔ kä a‑a zuzukuzokuu ‑gömöö, ɔ ‑wʋ ’tɩɩ, ɔ glɩ ‑lɛ, ɔ ‑pla ’mö. ’N nganɔ yuëë köbhä. ¹⁶Wa ‑wʋ a‑a ‑lɛ ’n Zezwii yiɛ nɩkpɛɛ zuzukuzoku ‑gömö kpëtii, ’n sɛɛ kokotiea bhlinɩɛ ‑mä ’nyu ’mö ’a tɩtɩɩ, ’n wa yiɛ ‑sɛ. ¹⁷Wa ’nwiɛ, ’n wa yiɛ Zezwii yɔwʋ bhibhe nɩɩ, ɔ nɩ ’bhöö ‑mä ’wa bhlɩɩ ’mö. ¹⁸Zezwii ‑wʋ ‑mä gɔlʋ ’mö ‑gbälɛ dɔ’wʋ ɔ ’kä mö, nɩkpɛɛ ɔ yɛmanɩ a‑a, ’n ɔ yoo yɔwʋ bhibhe nɩɩ: «N bhiamö yɔwʋ, n ’kä ’mämö.» ¹⁹Zezwii ’niɛ ’wʋ nglu, ‑maa ’dɩ ɔ ’nyɔɔ nɩɩ: «Mö ’ligbë ’mö, ‑na’a ‑kosuu yɔwʋ a ‑nʋa, sɛɛ Lagɔ ’pää ‑na ngäzɩdlɩ ’n ɔ ‑yimöä yɛmanɩ a tɩtɩɩ, ‑n ’kʋänyɩ ’nyɛ.» ²⁰Nɩkpɛɛ ‑ɔ yɛmanɩ a‑a, ɔ ’bhele mä wa laa Dɛkapɔɔlɩ, ’n ɔ yiɛ ‑mä mö. Sɛɛ Zezwii puoo a tɩtɩɩ, ’n ɔ yiɛ saa ’wuë ‑sɛnɩ. Nɩkpaa ’wuë, ‑wa ’nwiɛ, zuzu ’bhuëë ‑gömö.

Zezwii yɛ nglɔɔ ‑jɛzlɛzlɛ lɩbhää yɛmanɩ

(Matie 9.18-26; Lwiikö 8.40-56)

²¹Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, wa ’libhïä gɔlʋʋ ’wʋʋ, ‑mä nyuu a kïkë ‑mä’la ‑gömö mä wa ’bhöö a‑a, ‑mä wa möä. Wa ghlɛɛ ‑mä, Zezwii ‑wʋ lɛ ’nyunuë ’wʋ ’n nɩkpa ’kɔkɔmlɛ yoo yɔwʋ yi. ²²Nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Zayilwiisɩ, Lagɔbudu a ’kifi ɔ glɩnɩɛ, ɔ yiɛ, ɔ ’yɩɛ Zezwii ’ylɩmöö ’n ɔ yiɛ ‑lɛ ɔ dlɩ ’mö ‑kokomïladigbï glu ’pä, ²³’n ɔ yoo yɔwʋ bhibhe. Ɔ lɛ naa: «‑Atʋ, ‑yaya, na nglʋyuu ‑wʋ ’ku dɔ’wʋ, yi ‑n ’kɔ kɛ zɩ ɔ ’kä yɛmanɩ.» ²⁴’N Zezwii yiɛ ’wʋ nglu. Ɔ ‑nyɛ nɩkpɛ ’la ’sɔ wa ‑wʋ ‑mä ɔ ’ligbëa ’mö mö dɔ’wʋ, nɩkpa ’susunɩ ‑mä, ‑muë tʋ mä’ä ’wʋ, ‑muë tʋ mä’ä ’wʋ. Wa ‑gänɩ Zezwii. ²⁵’Nglɔ ‑bhlʋ ‑wʋmö a ‑mä ‑bʋbʋ ’la jijo’wʋ, ‑jɛzlɛzlɛɛ kɔɔ ‑bhlɛ ’ylʋbö kʋgbä ’sɔ ’lɩbhänɩ. ²⁶’Klɩ ɔ ’yɩɛ tenyii ‑mä ‑dʋtaawa kä’mö. Ɔ ’saa ɔ kä a‑a ’wuë, ɔ kʋänyɩ kä’mö plɩnɩ ’wë, ‑maa ɔ’ɔɔ yɛmanɩ. Guu, ’mö wʋ ’tɛmanɩɛ ’yize. ²⁷Ɔ ’nʋä Zezwii a ’dɩɩ, ’n ɔ yiɛ yi. ’N ɔ yiɛ ‑bʋbʋ ’nyɛka. Ɔ ghlɛnɩɛ ‑mä Zezwii a nimïi, ’n ɔ yiɛ ɔ ‑bäna kɛ zɩ. ²⁸Ɔ dlɩ zɛmö a dɔ’wʋ, ɔ lɛ nɩɩ: «’N n ‑kä ’ɔ ‑bänaa a ’yize kɛ zɩɩ, n yi yɛmanɩ.» ²⁹Ɔ lɛ zʋ a sɛ’ɛ cuu, ’ɔ dluu yɛ donɩ. Ɔ ‑yi sɛ nɩɩ ɔ yɛ yɛmanɩ. ³⁰‑Gba ‑bhlʋ ‑kpɔ ’mö ’n Zezwii yiɛ sɛ yɩbhlɩmanɩ nɩɩ, ’mötɛɛnɔ kɔ ’mö ’bhöö. ’N ɔ yiɛ ’nɩgbö, ’n ɔ yiɛ nimï ’lɛ. Ɔ lɛ naa: «‑Ɔ zɩ bhä ’na ‑bänaa kɛ ’nɩ?» ³¹’Ɔ ‑gänɩwaa lɛ naa: «‑Atʋ, ‑n yɩlɩ nɩkpaa ‑wa ’sunɩmöä ‑gbʋbgʋ ’wʋ, n‑n nʋ ‑ɔ zɩɩ bhä kɛ.» ³²Wa gbää sa’aa, ’n Zezwii yiɛ ’yila ’pä ɔ ’kä ɔ zoo kɛ ’ylɩmö. ³³Nglɔɔ ‑yi sɛ nɩɩ mɔɔ, zaa ’n nganɔ yoo ’lɩbhä. Ɔ kuu ‑wʋ tɩtlɛnɩ dɔ’wʋ, ’n ɔ yiɛ ‑lɛ Zezwii a dlɩ ’mö ‑kokomïladigbï glu ’pä, sɛ yɩ ’plɩplɩnɩɛ ’möö, ’n ɔ yoo yɩ ’wuë ‑sɛnɩ. ³⁴Zezwii lɛ naa: «Na ’yu, ‑na’a dlɩ’wʋkänɔɔ ‑kamö puë, ‑na’a guu yɛ bhɩɛ. Zaa, bhlɩ dlɩ sɛ ‑n ’kä mö.»

Zezwii yɛ yuu ‑ɔ ’ku a‑a gäla

³⁵Zezwii kɩ ngli cuu, ’n nɩkpɛ ‑bhlʋ yiɛ ‑lɛ ’wʋ ghlɛnɩ. Ɔ ’bhöönɩ ‑mä Zayilwiisɩ a ’ligbë ’mö. Ɔ lɛ naa: «Zayilwiisɩ, yuu yɛ ’ku, ‑maa tɩ nyɩasɛ ‑Atʋ bʋanɩ.» ³⁶Wɛlɩɩ wa bhïlaa da’aa, Zezwii ’niɛ ’klʋ yɩlɩ, ‑maa Zayilwiisɩ mö ɔ ’nyɛɛ ’dɩ nɩɩ: «Tɩ ngänɩ, ‑maa kä dlɩ ’wʋ ’yize.» ³⁷Nɩkpaa ‑wa ‑gänɔ a‑a, ’n Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ wa nɩ tɩ ‑mä Zayilwiisɩ a ’ligbë ’mö ’mämö. Piɛlɩ ‑nyɛ Zaakö ’sɔ, ’n Zaakö a ‑daayu Zaa, wa ’yize mʋa ’mämöä. ³⁸Wa ghlɛɛ ‑mä Zayilwiisɩ a ’ligbë ’möö, nɩkpaa nʋ bidibidi, wa wi, wa kpa ’mö. ³⁹’N Zezwii yiɛ wa ’wuë nimï ’yɩbhä nɩɩ: «’Saa bhä ’n a wi ɔ? Yuu ’nɩɛ ’ku, ‑maa ngämö ɔ ngämöä.» ⁴⁰Zezwii gbää sa’aa, ’n wa yoo gla pälɩ. ’N ɔ yiɛ wa ’wuë kpëti. Yu a ‑dɩba ‑nyɛ ɔ ‑da ’sɔ, ’ɔ ‑gänɩwaa ta ‑kpɔ kökä, ‑budukïbhëa yuu a ‑gäzɛɛ pöä ’mö, ’n Zezwii ‑nyʋä yiɛ ‑mä plɛ. ⁴¹Wa plɛɛ ‑mä ’n Zezwii yiɛ ‑gäzɛɛ sɔ köbhänɩ, ɔ lɛ: «Talita kumi!» Mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ: «Ngluyu ’tikëyi ‑nmö n nyɛɛ ’dɩ, ‑sɔ ’wʋ!» ⁴²Gba ‑bhlʋ ‑kpɔ ’mö, n yuu yiɛ ’wʋ ‑sɔ ’n ɔ yiɛ nɛmö. Yu ’la kä ’ylʋbö kʋgbä ’sɔ. ‑Wa ‑wʋ a‑a ‑lɛ, ’n zuzu yuëë ‑gömö ’bhöö. ⁴³’N Zezwii yuëë kä’mö ’titli nɩɩ, wa nɩ tɩ ’saa wa ’yɩɛ ’ylɩmö a ’dɩ ‑sɛ. ‑Maa wa nɩ ’nyɔ lile.

Zezwii a ’bhele a ‑nʋa ’nɔɔ dlɩ ’wʋ ‑kä

(Matie 13.53-58; Lwiikö 4.16-30)

¹Zezwii ’bhööä ‑lɛ, ’n ɔ yiɛ ‑mä ɔ ’bhele Nazalɛɛtɩ mö, ɔ ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ. ²‑Gwlɛnɩzlɩ ghlɛɛ, wa möä ‑mä Lagɔbuduu ’möö, ’n ɔ yiɛ nɩkpa Lagɔwɛlɩ ’cɩa. Nɩkpa ‑wa ‑pʋnɔɔ ’yukwlii, ‑zu wa ‑zuä. Wa ’wuë ’n ngli yuëë mla, ’n wa nʋä: «Dɛ ɔ ‑sɛ bhä ‑mi’la ’wuë? Dɛ ɔ ‑sɛ bhä sa’a a ’nɛɛnɔ? Zaa, zɩzɛ ’wuë ɔ pää, ‑ɔ ’nyɔ bhä ’mötɛɛnɔ ’n ɔ pɛ bhä ’nɩ? ³Ɛ’ɛ ‑bhö ɔ da’a Malii ‑yowli ‑ɔ tɛlɩ’ɛ swii mɔ ‑a? Zaakö ‑nyɛ Zoozɩ ’sɔ, Zwiidɩ kökä ’n Simɔɔ, mʋa ’nɩɛ bhä’ɛ ɔ ‑daayuë glɩnɩ? Ɔ nglʋdaayuë ’nɩɛ bhä’ɛ mä’ä ‑aa jijo’wʋ ‑wʋmö?» ‑Yɩ ’la ’wuë mɩɩ kää ’nglɩ, nza wa’aa Zezwii dlɩ ’wʋ ‑kä. ⁴Nza ɔ ’nyʋä ’dɩ nɩɩ: «Lagɔ a ’möbhïlanɩnyɔ, saa ’wuë wa zo ‑sɩbhä ’klʋkpamö, ‑maa ‑mä ɔ ’bhele, ‑mä ’ɔ ‑kosu yɔwʋ, ’ɔ waa ’wuë jijo’wʋ, ’ylimö ɔ ‑flanɩɛ.» ⁵‑Sɩbhä a za, ‑mä ɔ ’bhele Nazalɛɛtɩ ɔ’ɔɔ ‑mä zɩzɛli ‑bhɛnɩ, ’n ɛ ’nɩ ‑bhö wa gla’mö a ’yɛya ɔ ’zʋä kätɩkpö ’wlu ’n wa yiɛ yɛmanɩ muë. ⁶Ɔ ’yɩɛ sɛɛ ɔ ’bhele a ‑nʋa ’nɔɔ dlɩ ’wʋ ‑kä ’ylɩmöö, yɩ ’nɔɔ gbʋdɩdɛ ’nyɛ. Ɔ ’bhööä ‑mä, ‑mä a ‑kʋkʋ yɔwʋ a ‑gwlɩɩ ’mö ‑mä ɔ möä ’n ɔ yiɛ ‑mä a ‑nʋa Lagɔwɛlɩɩ ’nyɛ.

Zezwii yɛ ’ɔ ‑gänɩwaa kʋgbä ’sɔ ‑kpɔ tie

(Matie 10.5-15; Lwiikö 9.1-6)

⁷‑Mi’la ’plɩɛ ’wëë, ’n Zezwii yiɛ ’ɔ ‑gänɩwaa kʋgbä’sɔ ‑kpɔ wäzɩ, ’n ɔ yuëë ’sɔ ’sɔ ’sɔ tie, ’n ɔ yuëë ’mötɛɛnɔ ’nyɛ wa ’kä nɩkpa zuzukuzoku ‑gömö kpëti. ⁸’N ɔ yuëë ’dɩ ’mö zʋ, ɔ lɛ naa: «A ‑kä möä yii, a nɩ tɩ ’yiobhlinɩlu ‑su, ’n ɛ ’nɩ ‑bhö nɛmönɩpeyi a ’yize. A nɩ tɩ lile ‑su, a nɩ tɩ ‑kotoku ‑su, a nɩ tɩ moni ‑su. ⁹A nɩ ‑su ’siikpli ’mö, ‑maa a nɩ tɩ ‑banɩ ’sɔ ’sɔ ‑su.» ¹⁰’N ɔ yuë’ɛɛ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A ‑kä möö, ‑budu ‑mu a ‑kä ’mö plɛɛ ’n ‑mä a nɩkpa ‑kaanyɩ pälaa, a nɩ gʋʋ ‑lɛ wa yɔwʋ ‑këë, ’a mömötɛnyɩɩ ‑kä ghlɛ a ’kä mö. ¹¹A ‑kä dɛ ‑mämaa ghlɛ ’n ‑lɛ a ‑nʋa ’nanyɩ ’yukwli ‑pʋnɩ, wa ’nanyɩ pälaa, a nɩ gbɔtɔ ’a kplɩzɛmödʋdʋʋ nzɩɩ a ’kä ’plɩ. ‑Sɩbhä a dɔ’wʋ, ‑mä a ‑nʋa yi sɛ yɩbhlɩmanɩ nɩɩ, abhʋa ’nɩɛa’a wa gbʋ ‑kä.» ¹²Sa’a Zezwii ’zʋä ’ɔ ‑gänɩwaa kʋgbä’sɔ ‑kpɔ ’dɩ ’mö ’wë, ’n wa yiɛ Lagɔ ’a ’Mänatɩtɩɩ bia ’mö nɩɩ: «A nɩ ligba a ’kä a ‑lizokuu kɛ ’mö ‑sɛ.» ¹³Wa möä, ’n wa yiɛ nɩkpa a ‑bɛ zuzukuzoku ‑gömö kpëti. Wa ’zʋ guzuwa a ‑bɛ ’kpö ’wlu ’n wa yiɛ yɛmanɩ.

Sɛ’ɛ Eloodɩ gbää Zezwii a dɛ

(Matie 14.1-12; Lwiikö 9.7-9)

¹⁴Zezwii ’a nglɩɩ, mö yɩ möä tenyii ’n yɩ yiɛ saa ’wuë mlɩmanɩ, ’n ’bhlɩlowli Eloodɩ yiɛ ’nʋ. Nɩkpa ‑mumuë, sɛ’ɛ wa nʋä ɔ dɛ nɩɩ: «Zaa Batisɩ mɔɔ ’wlʋä glu nza ɔ kää ’mötɛɛnɔ ’n ɔ bhɛɛ sa’a a zɩzɛli.» ¹⁵Mumuë lɛ naa: «Elii mɔɔ.» ‑Mumuë lɛ naa: «Lagɔ a ’möbhïlanɩwa ‑mumuë, wa sɛ a ‑nɔ ‑bhlʋä.» ¹⁶’Bhlɩlowli Eloodɩ ’nwiɛ, ɔ lɛ naa: «Zaa Batisɩ n gbä a‑a wa nɩ ‑dɩ ’wluu, mɔɔ ’wlʋä glu.»

Eloodɩ lɛ wa nɩ ‑dɩ Zaa Batisɩ ’wlu

¹⁷Eloodɩ mɔɔ tiee nɩkpa ’n wa yiɛ Zaa köbhä, ’n wa yoo ‑jie ’mö ’pä, ɔ pälɩ ’gogwi. Nglɔɔ wa laa Elodiadɩ, Eloodɩ ‑sɛɛ ɔ’bhë a ‑daayu Filiipö yɔwʋ, ’n ɔ yoo kwä a za, ¹⁸’kwädlɩ Zaa nyɔɔ ’dɩ nɩɩ: «‑Nn‑ä ‑kä ‑n ’kä ‑na ‑daayu ’nglɔ yɔwʋ ‑sɛ ‑n ’kɔ kwä.» ¹⁹Wɛlɩ ’la a za ’klɛ lɩbhä ’kwädlɩ Elodiadɩ. Ɔ tɛlɩ sɛ ɔ ’kä Zaa ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku, ‑maa ɔ’ɔɔ bhɛnɩ. ²⁰Eloodɩ ‑yi sɛ nɩɩ, Zaa Batisɩ, nɩkpɛ a ‑mɔɔ zʋä Lagɔ ’klʋkpamö, ‑ɔ nɛnɩ Lagɔ dlɩ yɔwʋ ’mö ɔ glɩnɩɛ zaa, ɔ ’kɔ ‑lizoku ’wlu nʋ a dɔ’wʋ, dlɩ yɩ libhoo. Nza ɔ gwɩɛ Zaa Batisɩ ’wʋ. Zaa Batisɩ ‑kɔɔ Lagɔwɛlɩɩ ’nyɛɛ, dlɩ ’yli yɩ sioo tenyii, ‑maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ɔ yɩbhä ’kwädlɩ ɔ ’kɔ ’yukwli ‑pʋnɩ. ²¹’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, ’n Elodiadɩ a dadaa yiɛ ghlɛ. Eloodɩ ’a gwälɩzlɩ a ’wʋbhlizlɩ mɛɛ ghlɛɛ. ’N ɔ yiɛ ’ɔ bhlɩɩ ’mö a ’kädɩɩ ’wuë wäzɩ ɔ ‑nyʋä ’sɔ wa ’kä ’wʋ linɩ. ’Slʋjaa a ’kifiea muë, ’n Galilee‑bhölɩɩ ’mö a dɛsɛkäwaa ‑muë’la ’wuë, ’mö ɔ wäzɩɛ. ²²Wa ‑wʋ li dɔ’wʋ, ’n Elodiadɩ a yɛnglɛ yiɛ ‑mä ‑budu ’mö plɛ, ’n ɔ yiɛ yɩ. ’Ɔ yɩyɩbhʋʋ, ’n wʋ yiɛ Eloodɩ ‑nyɛ ’ɔ ’wʋlinɩwaa ’sɔ dlɩ ’mlɩ ‑sɛ. ’N Eloodɩ yiɛ nglʋyuu wäzɩ ’n ɔ yoo ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «’Saa ‑n ‑kä ‑waa, ’yɩbhänɩ’mu, ‑maa n ‑yimu ’nyɛ.» ²³’N ɔ yiɛ zligo nɩɩ: «’Saa ‑n ‑kä ’yɩbhä ‑kë, n ‑yimu ’nyɛ. Ɛ yi ’na bhlɩɩ n ’kämanɩɛ a kïbhëa ma ‑kë, n ‑yima ’nyɛ.» ²⁴’N nglʋyuu yiɛ ‑mä ’wlʋ, ’n ɔ yiɛ ɔ ‑da nimï ’yɩbhää mö, ɔ lɛ naa: «’Nyɩa, ’bhlɩlowli lɛ naa, ’saa n ‑kɔɔ ’yɩbhänɩ ‑kë, ɔ ‑yi’mu ’nyɛ, zaa ’saa n nɩ ’yɩbhä bhä?» ‑Daa lɛ naa: «Zaa Batisɩ ’a ’wukpëlea.» ²⁵’N nglʋyuu yiɛ ‑jiji ’mö ’wlu sɩbhänɩ, ’n ɔ yiɛ ‑mä ’bhlɩlowli ghlɩ, ɔ lɛ naa: «Nyɩaa Zaa Batisɩ ’a ’wukpëlea. ’Zʋa ‑sɩkaa ’bëë ’mö, ‑n ‑ka’ma yowʋ ’nyɛ.» ²⁶’N Eloodɩ yiɛ kɔmanɩ. ‑Maa ɔ yɛ a ‑lɛ ’ɔ ’wʋlinɩwaa a ’yila ’klʋ zligonɩ ’wë zaa, ɔ’ɔa’a ’yɩbhä ɔ ’kä nimï ‑sɛ. ²⁷’N ɔ yiɛ ɔ ’slʋjeyi ‑bhlʋ tie, ’n ɔ yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «‑Lɛmöö Zaa Batisɩ ’a ’wukpëlea.» ’N ’slʋjeyii yiɛ ‑mä ‑jiebudu ’mö mö, ’n ɔ yiɛ Zaa Batisɩ ’wlu ‑dɩ. ²⁸’N ɔ yiɛ ɔ ’wukpëlea ’bëë ’mö zʋ, ’n ɔ ‑nyaa yiɛ yi, ’n wa yeaa nglʋyuu yowʋ ’nyɛ, ’n ɔ yeaa ‑mä ɔ ‑da kwä. ²⁹Zaa Batisɩ ’a ‑gänɩwaa ’nʋä ɔ ’wludɩtɩtɩɩ, ’n wa yiɛ ɔ ‑gäzɛɛ kie mö, ’n wa yee ziza.

Zezwii yɛ nɩkpa a ’dwi kʋgbä ’sɔ nɩkpa a gwlɩ kʋgbä (5.000) lile ’nyɛ

(Matie 14.13-21; Lwiikö 9.10-17; Zaa 6.1-14)

³⁰Mää Zezwii tie a‑a ’ɔ tietiewaa, ‑mä wa ’bhööä ’n wa yiɛ yi. ’N wa yiɛ ‑lɛ ɔ yɔwʋ sɛ glɩ. ’Saa wa nʋä, ’n sɛ wa ’cɩaa nɩkpaa, ’n wa yoo yɩ ’tɩtɩ ‑sɛnɩ. ³¹’N Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «A yi, dɛɛ ‑bɛ ’nɩɛ ‑wʋ, ‑a ’kä ‑lɛ mö, a ’kä ’tikïyie ’wʋ nyɛpɛ.» Nɩkpa a ’kɔkɔmlɛ, ‑muë mö, ‑muë yi ‑lɛ ɔ yɔwʋ, zaa ɔ ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, wa’a ghlɩ ’tɛnyɩ wa ’kä li, nza ɔ gbää ‑sɩbhä. ³²Zaa, ’n wa yiɛ ’gɔlʋ ’wʋ ’libhï, dɛɛ nɩkpɛ ’nɩɛ ‑wʋ, wa ’kä ‑lɛ mö. ³³Nɩkpa a ‑bɛ ’yuë ’ylɩmö, ’n wa yuëë yɩbhlɩnɩ. ‑Gwlɩ ’wuë ’mö ’n nɩkpa yiɛ ‑mä ’bhöönɩ, wa ‑wʋ nɛmö dɔ’wʋ, ’n wa yuëë ‑mä ‑kʋnɩɛ mö. ³⁴Zezwii kwliɛ ‑mä gɔlʋʋ ’möö, ’n ɔ yiɛ nɩkpa ’kɔkɔmlɛ ’ylɩmö wa ’kä ‑bhɩɛ wïla a ‑mii ’nɩ’ɛ ’ylizʋnɩnyɔ ’wʋ ‑kä, zaa ’n ngäzɩ yoo tenyii ’lɩbhä. ’N ɔ yuëë li a ‑bɛ ’cɩa. ³⁵Swe lɛ ’kä ylu, ’n ’ɔ ‑gänɩwaa yoo yɔwʋ ’dio, wa lɛ naa: «Dɛ ‑a ‑wʋä dɛ’ɛ, ’klokwëjijo’wʋä, ’n zlɩ yɛ’ɛ fäla. ³⁶Zaa, ’nyɛ nɩkpaa ’dɩ wa ’kä mö, mä’ä a ‑gwlɩ ‑nyɛ ‑gligbïï ’sɔ ’wʋ, wa ’käa ‑mä wanyɩ a lile sɛ tɛlɩɛ mö.» ³⁷’N Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A’bhï, a nɩ ’nyʋä lile.» Wa lɛ naa: «‑N ‑kä nɩɩ, wa ’wuë wa ’kä li nʋʋ, moni a ‑bɛ a ’fɔlɔ ‑a ’käa pɩa.» ³⁸Ɔ lɛ naa: «A’bhï, ’fɔlɔbhï ‑zɩmö a ‑su bhä? A mö a ’kää ‑ka nimï ’yɩbhäyɩbhänɩ.» ’N wa yiɛ mö. Wa yiɛ, wa lɛ naa: «‑A ‑su ’fɔlɔbhï ngbï, ’n zibhïya ’sɔ.» ³⁹’N Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A nɩ ’nyɛ nɩkpaa ’wuë ’dɩ, wa nɩ glɩ ‑mä ‑putukwëa ‑gömö ‑zɩkpö ‑zɩkpö ’mö sɛ.» ⁴⁰’N nɩkpaa yiɛ gwlɩ ngbï glwɩ ngbï, ’n gwlɩ ’sɔ kʋgbä gwlɩ ’sɔ kʋgbä a ‑zɩkpö ’mö sɛ glɩ. ⁴¹’N Zezwii yiɛ ’fɔlɔbhï ngbï ‑kpɔ ‑nyɛ zibhïya ’sɔ ‑kpɔ ’sɔ ’wʋ ’libhï, ’n ɔ yiɛ ghäyɩ yɩlɩ, ’n ɔ yiɛ yɩ za Lagɔ bhälɩ. ’N ɔ yiɛ ’fɔlɔ ’mö ‑dɩdɩnɩ, ’n ɔ yuä ’ɔ ‑gänɩwaa yowʋ ’nyɛ, n wa yuä nɩkpa ’wuë dilanɩ. ’N ɔ yuë’ɛɛ wa ’wuë zibhïya ’sɔ ‑kpɔ dilanɩmö. ⁴²Nɩkpa ’wuë, ’n wa yiɛ li, ’n wa yiɛ lʋ, ’n lilea yiɛ ’wʋ tʋʋ. ⁴³’Fɔlɔkïbhï ‑nyɛ zibhï ’sɔ ‑yɩ tʋʋä ’wʋʋ, wa ’libhiɛ, yɩ yie ‑käkö kʋgbä’sɔ ’n wa ‑nyɩɩ ’yiɛ mö. ⁴⁴‑Wa liɛ lile ’laa, ‑n ‑kä nyɩbhɛlɩɩ a ’yize zɛlɩɩ, wa ‑bhli nɩkpa a ’dwi kʋgbä’sɔ nɩkpa a gwlɩ kʋgbä (5.000).6.44 Wa’aa ngwlɩɩ ‑nyɛ yuëa ’sɔ zɛlɩmö.

Zezwii yɛ ‑lɛ ’nyu ’klʋ nɛmönɩ

(Matie 14.22-33; Zaa 6.15-21)

⁴⁵‑Mi’la ’plɩɛ ’wë cuu, ’n Zezwii yiɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A nɩ ’libhï gɔlʋʋ ’wʋ, ‑mä nyuu a kïkë ‑mä’la ‑gömö, ‑glɔɔ wa laa Bɛtɩsayidaa a pɩɔ ’yli, a ’kä ‑bhlɛ ‑mä ’yuku ’plɩ, n ’kä nɩkpaa ’wuë ’dɩ ’nyɛ wa ‑kä mö.» ⁴⁶Nɩkpa ’wuë möä ’wëë, ’n Zezwii yiɛ ‑gäga ‑bhlʋ ’wlu mö, ɔ ’kä ‑mä Lagɔ bhibhenɩ. ⁴⁷‑Kidosɛ ghlɛɛ, ’kïkë ‑gömö dɛ ɔ tʋʋ a‑a ɔ ’yizee, ɔ glɩ ‑bhlɛ ‑lɛ, ’n ’ɔ ‑gänɩwaa ‑nyɛ gɔlʋʋ yiɛ ‑mä nyuu a jijo’wʋ ghlɛ. ⁴⁸’N ’vuu yiɛ yi, wʋ ’bhöönɩ mä wa ‑wʋ a‑a mönɩ dɔ’wʋ, wʋ za, ’ɔ ‑gänɩwaa yia’a ’lu ‑kë, gɔlʋʋ ’nɩɛ ‑mä mö, ’n Zezwii yuëë ’ylɩmö, zlɩzɩdɔ’wʋ, ɔ ‑wʋ ‑lɛ ’nyu ’klʋ nɛmönɩ dɔ’wʋ, ’n ɔ yuëë ’bɩwʋ mö. Ɔ lɛ ’kʋä yɛ’mö bhlɩ, ’n wa yoo ’ylɩmö. ⁴⁹‑Maa wa yoo ’ylɩmöö, wa ‑tɔnɔɔ ‑zele, ’n wa yiɛ ’mö ’kpa. ⁵⁰Wa ’wuë nganɔ a za, wa’aa ku yɔwʋ ‑kä. ’N Zezwii yiɛ gbʋ ‑dɩ, ɔ lɛ naa: «A ’zʋ ‑mä dlɩ, nganɔ nɩ tanyɩ ’lɩbhä, ‑maa ‑amöä.» ⁵¹’N ɔ yiɛ ‑mä gɔlʋʋ ’mö ‑gbälɛ, ’n ’vuu yiɛ donɩ, ’n yɩ yuëë tenyii zuzu ‑gömö ‑sɛ. ⁵²Wa’bhï, zizɛɛ Zezwii ’pää, ’n ɔ yiɛ nɩkpaa a ‑bʋbʋʋ ’fɔlɔbhïya ngbï ’nyɛɛ, wa dila ’mö yi ’tuuä zaa, wa ’nɛɛ ’mö nʋ.

Zezwii yɛ ‑mä Zenezalɛɛtɩ guzuwa a ‑bɛ yɛmanɩ

(Matie 14.34-36)

⁵³Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, wa ’tʋä nyuu, ‑glɔɔ wa laa Zenezalɛɛtɩ a yɔwʋ a kïkea, ’n wa yeaa köbhä. ⁵⁴Wa ’wlʋä ‑mä gɔlʋʋ ’mö cuu, ’n nɩkpa yiɛ Zezwii yɩbhlɩnɩ. ⁵⁵’N wa yiɛ ‑mä bhlɩɩ a këtiea ’wuë ’wʋ ’tɩtɩ kwä. Wa ‑kä ’nʋ nɩɩ, Zezwii ‑wʋ dɛ ‑mämaa mö dɔ’wʋʋ, wa ‑su ’wa guzuwaa ‑gbɔpʋ ’wʋ ’n wa ‑nyʋä möä ‑lɛ. ⁵⁶‑Mä ‑gwlɩ ’kädɩɩ ‑nyɛ ’tikïyiea ’sɔ ’mö, ‑gligbï ’wʋ kökä, saa ’wuë sɛɛ Zezwii ghlɛnɩɛ, ‑mä ’du ’mö ‑mä wa zʋä ’wa guzuwaa. Ɔ ‑kä yii, ’n wa bhibheoo yɔwʋ, ’wa guzuwaa ’kä ’ɔ ‑bänaa a zɛmö a kpulu a ’yize kɛ zɩ. Guzuwaa ’wuë ‑wa zuä kɛɛ, yɛmanɩ wa yɛmanɩɛ.

Sɛ’ɛ Zezwii gbää nɩkpa a ’päpägböö a dɛ

(Matie 15.1-9)

¹Falizɩɛwaa ‑nyɛ Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa ‑mumuë ’sɔ, wa ’bhöönɩ Zeluzalɛɛmö, ’n wa yiɛ ‑lɛ Zezwii yɔwʋ yi. ²’N wa yiɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ‑mumuë ’ylɩmö, wa ’kää lie yii, ’wa kätɩkpöö ‑plɛ fɩ ’n wa yiɛ li. Miɛ nɩɩ, wa’aa kɛ wɔlʋ. ³Falizɩɛwaa ‑nyɛ Zwiiföwaa ‑muë’la ’sɔ, wa dɩbawa a dɩbawa ’a gböö ’mö wa zʋä ’klʋkpamö, zaa sɛɛ gböö gbää wa ’nɩ wɔlʋ kɛ, wa ’nɩ ‑sɩbhä kɛ wɔlʋ ’wëë, wa’a li. ⁴Wa ‑kä’ɛ ’du ’mö ’bhöö, sɛɛ gböö gbää wa nɩ bido wa ’käa ’wlɩlɩ plɛɛ, wa ’nɩ ‑sɩbhä bido ’wëë, wa’a li. Wa kä’ɛ ‑sɩbhä a gbö ‑mimii, mɩɩ glɩnɩɛ ’kɔpɩ ‑nyɛ ‑lakï ’sɔ ’n leyidi a ’möwɔlʋwlɛ. ⁵Nza Falizɩɛwaa ‑nyɛ gböö a ’cɩawaa ’sɔ ’yɩbhää Zezwii nimï nɩɩ: «Sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö, ’n ‑na’a ‑gänɩwaa ’nɩ zʋ bhä ‑aa dɩbawa a dɩbawaa ’a gböö ’klʋkpamö? Miɛ nɩɩ, sɛɛ gböö gbää wa nɩ wɔlʋ kɛ ’wë wa ’kä lii wa’aa wɔlʋ ‑sɩbhä kɛ.» ⁶’N Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «’Kwlɩsɔkäwanyɩ, ‑tiamö Ezayii ’cɛlɩ a‑a a dɛ nɩɩ:

Nɩkpa nɩ,

gla ’klʋ wa ’ghlimanɩɛ na ’nglɩ,

wa dila ‑nɩɩɛ ’wʋ ‑wʋ.

⁷Zaa, wa ‑yii bʋbɔ ‑kë,

yɩ’ɩɛ dɛsɛ ‑kä.

Wa ‑kä ’cɩa,

nɩkpaa a ’päpägböö ’mö wa ’cɩaa.7.7 Ezayii 29.13.

⁸Lagɔ ’a Gböö ’mö a panɩɛ ‑gömö ’n a zʋä nɩkpaa a ’päpägböö ’klʋkpamö.» ⁹’N ɔ yiɛ nɩɩ: «Ɛ ‑kä Lagɔ ’a Gböö a ’klʋkpamösɛ dɔ’wʋʋ, ’n a ’puloo. ’Mö a sɛɛ ‑tiamö nimï ’n a zʋa a dɩbawa ’a gböö ’klʋkpamö.» ¹⁰Sɛ’ɛ Moyizɩ gbä a‑a nɩɩ: ’Zʋ ‑na dɩba ‑nyɛ ‑na ‑da ’sɔ ’klʋkpamö. ’N ɔ yi’ɛɛ nɩɩ: ‑Ɔ ‑kä ɔ dɩba ‑nyɛ ɔ ‑da ’sɔ a gla’mö a ‑nɔ ‑bhlʋ a dɛ wɛlɩzoku bhïlaa, wa kä wa ’kɔ ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku.7.10 Ɛzoodɩ 20.12; Detlenɔɔmö 5.16; Levitiikö 20.9.¹¹‑Maa abhʋa abhlɩ, sɛ’ɛ a ’cɩaa nɩkpa nɩɩ: Nɩkpɛ ‑kä ɔ dɩba, ɛ ‑kä’ɛ ɔ ‑da mɔ, ɔ ‑kɔɔ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ’saa n gbä a‑a n ‑kamö ’nyɛɛ, Lagɔ ’mö n ’kʋä ’nyɛ. ¹²‑Sɩbhä a za ’n ɔ ’nɔa’a ‑lu ’nyɛɛ, a lɛ yɩ nɛnɩ. ¹³Sa’a ‑sɩbhä a sɛɛ Lagɔwɛlɩɩ sɛ, a dɩbawa ’a dɩbawa ’a ’päpägböö a ’cɩacɩanɩɛ a za. Sa’a a ‑lii a ‑sɛɛ ’wlumöö, ‑zu yɩ ‑zuä.

‑Lii ‑yɩ plaa nɩkpɛ fɩɩ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋʋ

(Matie 15.10-20)

¹⁴Zezwii ’nyɛɛ ‑sɩbhä Falizɩɛwaa ’dɩ ’wëë, ’n ɔ yiɛ ‑bʋbʋ wäzɩ ’n ɔ yuä ’dɩ ’nyɛ. Ɔ lɛ naa: «A ’wuë, a nɩ ‑pʋnɩ ’yukwli, a nɩ ’nʋɛ ’mö nɩɩ, ¹⁵’saa nɩkpɛ liɛ mɩɩ ’nɔɔ fɩ päla Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ. ‑Maa ‑lii ‑yɩ ’bhöönɩɛ ‑mä ɔ dlɩ zɛmö mɩɩ plɔɔ fɩ.» [¹⁶‑Ɔ ‑kä ’yukwïla ’wlu ‑kä ɔ ’kä ’nʋ a za‑a, ɔ nɩ ’nʋ.] ¹⁷Zezwii ’bhööä ‑bʋbʋʋ yɔwʋ, ɔ plɛɛ ‑mä ‑budu ’möö, ’n ’ɔ ‑gänɩwaa yoo ’nine ’la ’wʋ ’yɩbhänɩ. ¹⁸’N ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Ɛ kä ‑bhɩɛ sɛɛ ‑muë’la ’nɩɛ ’nɛɛnɔ ‑kä ‑sɩbhä a ‑wʋmö. A’a bhä sɛ ‑yi nɩɩ lilea nɩkpɛ liɛ, a’aa bhɛnɩ a ’kɔ fɩ päla Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ. ¹⁹Lilea nɩkpɛ liɛ, a ’nɔɔ dlɩ zɛmö mö, ‑maa ’mlɩ a gïloo sɛ ’wë ’n ɔ kwaa bhäla ’kwlɛ yɔwʋ.» Wɛlɩɩ Zezwii bhïlaa da’aa, mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ, nɩkpɛ bhɛnɩ ɔ ’kä lilea ’wuë li. ²⁰’N Zezwii yi’ɛɛ nɩɩ: «’Saa ’bhöönɩɛ nɩkpɛ dlɩ zɛmö, mɩɩ bhɛnɩɛ yɩ ’kɔ fɩ päla Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ. ²¹‑Mä nɩkpɛ ’mö, ‑mä ɔ dlɩ zɛmö, ‑mä dlɩpäsɛzokwëa, bidibidi a nɛmönɛmɛ, ’wighlighle ’n ’kulɩbhälɩbhʋ ’bhöönɩɛ, ²²nglʋsɛtɩlɩtɛlɛ, nyɩbhɛlɩsɛtɩlɩtɛlɛ, gugwagugu, ’kpʋkpʋpäpʋ, nɩkpa a ’nglɩnyimanyimu, bhabhʋ, nɩkpa a ylʋnʋnwɛ ’n ‑ɔɔ’nɛɛnʋʋ, ²³‑lizoku ’la ’wuë, ‑mä nɩkpɛ anyɩgäsɛ a dlɩ zɛmö ‑mä yɩ ’bhöönɩɛ, mɩɩ plɔɔ fɩ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ.»

Lɛgänglɔɔ ‑ɔ ’tɛɛnɩɛ Zezwii dlɩɩ

(Matie 15.21-28)

²⁴Zezwii ’bhööä ‑lɛ, ’n ɔ yiɛ ‑mä Tiilɩ‑bhölɩɩ ’mö mö, ’n ɔ yiɛ ‑budu ‑bhlʋ ’mö plɛ. Ɔ yɩbhä a nɩɩ, nɩkpɛ nɩ tɩ sɛ ɔ yɛ yiɛ ‑yi. ‑Maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ’n nɩkpa yiɛ sɛ yɩbhlɩmanɩ. ²⁵’Nglɔ ‑bhlʋ, ’ɔ nglʋyuu mɔɔ kää zuzukwëzokwë ‑gömö, ɔ ’nʋä Zezwii a yiyitɩtɩ cuu, ’n ɔ yoo ‑mä ghlɩ, ’n ɔ yiɛ ‑lɛ ɔ dlɩ ’mö ‑kokomïladigbï glu ’pä. ²⁶’N ɔ yoo yɔwʋ bhibhe ɔ ’kä ɔ nglʋyuu zuzukwëzokwëa ‑gömö kpëti. Nglɔ ’la, ‑mä Silii‑bhölɩɩ ’mö a glɔ ‑bhlʋ wa laa Fenisii, ‑mä a Glɛkönglɔɔ. ²⁷’N Zezwii yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «’Tatinɩ Yuëa ’yi wa ’kä li wa ’kää lʋ ’wë. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa wa ’nɩ ‑bhlɛ lʋʋ, wa’a ‑sʋä lilea dlɩ ’mö wa ’ka gʋ ’yli ’pä.» ²⁸Zezwii gbää sa’aa, nglɔɔ lɛ naa: «‑Atʋ, miɛ ‑tiamö, ‑maa yuëa ‑kä li a lilea ‑a bhliɛ, ’mö gʋʋ liɛ.» ²⁹’N Zezwii yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Sɛ ‑n gbää da’a a za, mö ’ligbë ’mö, ‑maa ‑na’a yuu zuzukwëzokwëa kɔ ‑gömö ’bhöö.» ³⁰’N nglɔɔ yiɛ ’ligbë ’mö mö. Ɔ lɛ ’bhöö ’lɛ yuu pö ‑lɛ ‑bhɛlɛɛ ’klʋ, zuzukwëzokwëa kɔ ‑gömö ’bhöö.

Zezwii yɛ nɩkpɛɛ ‑ɔɔɔ ‑ngö ‑ɔɔ bhïlaa yɛmanɩ

³¹Zezwii ’bhööä ‑mä Tiilɩ‑bhölɩɩ ’möö, ’n ɔ yiɛ ‑mä ‑glɔɔ wa laa Sidɔɔ ’wʋ ’tʋ, ’n ɔ yiɛ ‑mä Galilee a ’nyu ’kɔdʋʋ yɔwʋ ’wlu sɩbhä. Bhlɩɩ wa laa Dɛkapɔɔlɩ a ‑kʋkʋ yɔwʋ a gwlɩɩ ’mö, ’n ɔ yiɛ ‑mä ghlɛnɩ ’n ɔ yiɛ mö. ³²Ɔ ghlɛɛ ‑mä, ’n wa yoo nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑lɛ. Ɔ’ɔɔ ‑ngö, ɔ’ɔ bhïlaa sasɛ ’n wa yiɛ ɔ za Zezwii yɔwʋ bhibhe, ɔ ’kɔ kätɩkpö ’wlu zʋ ɔ ’kä yɛmanɩ. ³³’N Zezwii ‑nyɔɔ yiɛ cɩɔnɩ. ’N ɔ yoo wölɩya ’yukwli ’mö fä. ’N ɔ yi’ɛɛ wölɩya ‑dɛlɛ ’yli zʋ ’n ɔ yiɛ nɩkpɛɛ a mɩɔɔ kɛ zɩ. ³⁴’N ɔ yiɛ ghäyɩ yɩlɩ, ’n ɔ yiɛ nyɛmʋ slu. Ɔ lɛ naa: «Ɛfata!» Mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ: «Do!» ³⁵Cuu, ’n nɩkpɛɛ ’a ’yukwïlaa yiɛ do. N ’ɔ mɩɔɔ yiɛ domö, ’n ɔ yiɛ sasɛ bhïla. ³⁶’N Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «’Saa a ’yɩɛ dɛ’ɛ ’ylɩmöö, a nɩ tɩa yɩ ’dɩ ‑sɛ.» ‑Maa sɛ ɔ nyʋää ‑sɩbhä ’dɩɩ, ‑sɩbhä wa biaa ‑lɛ a dɩ ’la ’yize. ³⁷Nɩkpaa ’wuë ‑wa ’nwiɛ, zuzuu ’bhuëëë ‑gömö. ’N wa nʋä: «‑Lii ’wuë ’mö ɔ nɛmanɩɛ. ‑Waaa ‑ngö ’mö ɔ dɩɛ ’yukwïla, ’n ɔ dɩ’ɛɛ ‑waaa bhïla a mɩɩ.»

Zezwii yɛ nɩkpa a ’dwi kʋgbä (4.000) lile ’nyɛ

(Matie 15.32-39)

¹’Tɛnyɩ ‑mɛmɛɛ ‑bhlʋ ’mö, nɩkpa a ’kɔkɔmlɛ su’ɛ ‑lɛ Zezwii yɔwʋ, wa’aa lililu ‑kä, zaa ’n Zezwii yiɛ ’ɔ ‑gänɩwaa wäzɩ, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: ²«Nɩkpa nɩ, ngäzɩ ’wʋ wa ‑bhööä, wa ’ylɩ ta dɛ’ɛ na yɔwʋ, ’n wa’aa lililu ‑kä. ³‑Mumuë ’yuku wa ’bhöönɩɛ, wa ’nɩ ‑lu li, ’n n ‑kʋä ’yi ’tatinɩ wa ‑kä wa ’bhili möö, ngɔmʋ a za, wa yi ’yio ’wʋ ’kplɛnɩ.» ⁴’Ɔ ‑gänɩwaa lɛ naa: «Miɛ ‑maa, ’klokwëjijo’wʋ ‑a ‑wʋä dɛ’ɛ, zaa sɛ ‑a ’kä bhä ’zʋ a‑a ’kʋä bhä lile ’nyɛ?» ⁵Zezwii lɛ naa: «A’bhï ’fɔlɔbhï ‑zɩmö a ‑su bhä?» Wa lɛ naa: «‑A ‑su ’fɔlɔbhï ngbi’sɔ.» ⁶’N ɔ yiɛ nɩkpaa ’wuë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A nɩ glɩ dʋdʋ ’wʋ sɛ.» ’N ɔ yiɛ ’fɔlɔbhï ngbi’sɔ ‑kpɔ ’wʋ ’libhï, ’n ɔ yiɛ yɩ za Lagɔ bhälɩ, ’wë ’n ɔ yiɛ ’mö ‑dɩdɩnɩ, ’n ɔ yiɛ ’ɔ ‑gänɩwaa yowʋ ’nyɛ. ’N wa yiɛ nɩkpaa ’wuë dilanɩ. ⁷Wa ‑sumö a ’yɛ zibhïyie. ’N ɔ yiɛ ’nyu ’pä, ’wë ’n ɔ yuënyɩɛ yowʋ ’nyɛ, ’wa kɩ nɩkpaa dilanɩmö. ⁸Nɩkpaa ’wuë, ’n wa yiɛ li ’n wa yiɛ lʋ, ’n yɩ yiɛ ’wʋ tʋʋ. Kïbhïï ‑yɩ tʋʋä ’wʋ wa ‑nyɛɛ möä, yɩ yie ‑käkö ngbi’sɔ ’wʋ. ⁹‑Wa liɛ lile ’laa, wa ‑bhli nɩkpa a ’dwi kʋgbä a sɛ (4.000). Wa liɛ ’wëë, ’n Zezwii yuë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, wa nɩ mö wa ’bhili. ¹⁰Wa möä ’wëë cuu, Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, ’n wa yiɛ gɔlʋʋ ’wʋ ’libhï, bhlɩɩ wa laa Damanutaa, ’n wa yiɛ ‑mä mö.

Falizɩɛwaa lɛ Zezwii nɩ ’pänɩ ‑lɛ wa ’yila ’klʋ zɩzɛ

(Matie 16.1-4)

¹¹’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, Falizɩɛwa ‑mumuë mʋa ghlɩɛ ‑mä Zezwii, wa ‑nyɔɔ ’kä kpɛnɩ, wa ’kɔ ‑mä ’pä. Wa lɛ naa: «Tulanɩnyɩ ’ylimö nɩɩ Lagɔ mɔɔ tiamöä, ’pänɩ dɛ’ɛ ‑aa ’yila ’klʋ zɩzɛ!» ¹²Wa gbää sa’aa, ’n Zezwii yiɛ nyɛmʋ slu ɔ lɛ naa: «’Saa kä bhä ’nglɩ ’n ‑sɩkaa a nɩkpaa yɩbhä bhä wa ’kä zɩzɛli ’ylɩmö ’nɩ? Abhʋa n nyɛɛ ’dɩ gbëaa, zɩzɛ ‑bhlʋ a’bhë ‑ɛ ’kanyɩɛ ’ylimö tulanɩ nɩɩ Lagɔ mɔɔ tieaaa, a ’naa ’kɛ ’ylɩmö.» ¹³Ɔ gbää sa’aa ’wëë, ’n ɔ yuëë ‑gömö panɩ, ɔ ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ ’n wa yiɛ gɔlʋʋ ’wʋ ’libhï ’n wa yiɛ nyuu ’tʋ.

A nɩ ’nɛmanɩ Falizɩɛwaa ‑nyɛ Eloodɩ ’sɔ ’a ’cɩawɛlɩɩ ’wʋ

(Matie 16.5-12)

¹⁴Wa ’kää möä yii, Zezwii ’a ‑gänɩwaa dlʋ wa dlʋä, wa’aa ’fɔlɔ pɩa. ’Fɔlɔbhë ‑bhlʋ ‑kpöö ’mö wa ‑suä ‑mä gɔlʋʋ ’mö. ¹⁵’N Zezwii ’yuëë ’dɩ ’mö zʋ, ɔ lɛ naa: «Falizɩɛwaa ‑nyɛ Eloodɩ ’sɔ, a nɩ ’nɛmanɩ ’wa levii ’wʋ.» ¹⁶Zezwii gbää sa’aa, ’ɔ ‑gänɩwaa kpɛnɩ wa kpɛnɩɛ wa ’yize, sɛɛ wa’aa ’fɔlɔ ‑su a za. ¹⁷Zezwii yɩbhlɩnɩɛ ’wa dlɩpäsaa, ’n ɔ yuëë nimï ’yɩbhä nɩɩ: «’Saa bhä ’n a kpɛnɩ sɛɛ a’aa ’fɔlɔ ‑su a za ’nɩ? A’aa ɔ ‑bhlɛ ‑lu ’mö ’nʋ ‑a? ’A dilaa ’mö yɩ ’tuunɩ bhä ‑a? ¹⁸A kä ’yila ’klʋ ’n a’aa sɛ yɩlɩ, a ’kä ’yukwïla ’wlu ’n a’aa ‑ngö. A’a ligba bhä ‑a? ¹⁹‑Zlɩ n ‑dɩdɩnɩɛ ’fɔlɔbhï ngbï ’mö, ’n nɩkpa a ’dwi kʋgbä’sɔ nɩkpa a gwlɩ kʋgbä (5.000) yi a‑a lii, ‑käkö ‑yɩ yie ’fɔlɔkïbhï ‑yɩ tʋʋä ’wʋ a ‑nyɛɛ möä, ‑zɩmö yɩ ‑bhli a bhä ’nɩ?» Wa lɛ: «‑Käkö kʋgbä’sɔ.» ²⁰Ɔ lɛ naa: «’N ‑zlɩ n ‑dɩdɩnɩ’ɛ ’fɔlɔbhï ngbi’sɔ ’mö ’n nɩkpa a ’dwi kʋgbä (4.000) yi a‑a lii, ’fɔlɔkïbhï wa sɩɛnɩɛ, ‑käkö ‑zɩmö yɩ ‑bhli a bhä’ɛ?» Wa lɛ: «‑Käkö ngbi’sɔ.» ²¹Ɔ lɛ: «Zaa, a’aa bhä ‑bhlɛ da’a ‑lu ’mö ’nʋ ’yize ‑a?»

Zezwii yɛ ’kukwlekänyɔ yɛmanɩ

²²Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ wa ghlɛɛ ‑mä Bɛtɩsayidaa, ’n wa yoo ’kukwlekänyɔ ‑bhlʋ ‑lɛ, ’n wa yoo yɔwʋ bhibhe ɔ ’kɔ kɛ zɩ. ²³’N Zezwii yiɛ nɩkpɛɛ sɔ köbhänɩ, ’n ɔ ‑nyɔɔ yiɛ ‑mä glɔ ’mö ’wlʋ, ’n ɔ yoo ‑dɛlɛ ’ylimö ’daa, ’n ɔ yoo kätɩkpö ’yila ’klʋ zʋ. ’N ɔ yoo nimï ’yɩbhä nɩɩ: «‑N yɩlɩ bhä ‑lu ’wʋ ‑a?» ²⁴Ɔ lɩa yilaa, ɔ lɛ naa: «N yɩlɩ nɩkpa ’wʋ, wa ‑bhɩɛ swi, ’n wa nɛmöä.» ²⁵’N Zezwii yo’ɛɛ kätɩkpö ’yila ’klʋ zʋ. Nɩkpɛɛ lɛ lɩa’a yilaa, yɩ yɛ do, yɩ lɩ sasɛ. ²⁶’N Zezwii yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Mö ’ligbë ’mö, ‑maa tɩa’a ‑mä glɔ ’mö plɛ.»

Piɛlɩ lɛ Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ’mö Zezwii glɩnɩɛ

(Matie 16.13-20; Lwiikö 9.18-21)

²⁷Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, ‑glɔɔ wa laa Filipö a Sezalee, wʋ ‑kʋkʋyɔwʋ a ‑gwlɩɩ ’mö ’n wa yiɛ ‑mä mö. Wa ‑wʋ mö dɔ’wʋ, ’n ɔ yuëë nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Nɩkpaa lɛ ‑mɔ n glɩnɩ bhä?» ²⁸Wa lɛ naa: «‑Mumuë lɛ Zaa Batisɩ mö ‑n glɩnɩɛ. ‑Mumuë lɛ Elii mö ‑n glɩnɩɛ. ‑Mumuë lɛ Lagɔ ’a ’möbhïlanɩwaa a gla’mö ‑bhlʋ ‑n glɩnɩɛ.» ²⁹’N Zezwii yuëë nimï yɩbhä nɩɩ: «Abhʋa abhlɩ, a dɔ’wʋ, ‑mɔ n glɩnɩ bhä?» ’N Piɛlɩ yiɛ gbʋ ‑dɩ, ɔ lɛ naa: «Kliisɩ, Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, mö ‑n glɩnɩɛ.» ³⁰’N Zezwii yuëë yɔwʋkanɩsɛ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A nɩ tɩa ’saa n glɩnɩɛ a ’dɩ ‑bɛ ’nyɛ.»

Zezwii yɛ ’ɔ ’kwiea ‑nyɛ ’ɔ gluwlʋwlɛɛ ’sɔ a dɛ bhïla

(Matie 16.21-28; Lwiikö 9.22-27)

³¹Ɔ gbää sa’a ’wëë ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, Nɩkpɛ a ’Yu, ɔ yi ’zwɩ a ‑bɛ zi. Zwiiföwaa ’a ’nɛɛnɩwa ’kädɩɩ muë, ’wa Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea muë, ’n Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa, wa ’wuë, wa yo nimï ‑sɛ. Wa yo ’lɩbhä ɔ yi ’ku. ‑Maa ’ylɩ ta ‑kä ’plɩ ɔ yi glu ’wlʋ. ³²Ɔ ’nyʋä ‑sɩbhä gbëaa ’dɩɩ, ’n Piɛlɩ ‑nyɔɔ yiɛ zigbanɩ, ’n ɔ yoo ’lʋnɩ. ³³’N Zezwii yoo ‑gömö panɩ, ’n ɔ yiɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’yi gö, ’n ɔ yiɛ Piɛlɩ ’lʋnɩ. Ɔ lɛ naa: «Sataa, ’dionɩɩ gwë! ‑Nn ’pä Lagɔsɛ dlɩ, nɩkpɛsɛ ‑n pää dlɩ.»

Sɛ ‑a kää ‑a ’kä Zezwii ‑gänɩɩ

³⁴’N Zezwii yiɛ nɩkpaa a ‑bʋbʋʋ ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ wäzɩ, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ ɔ lɛ naa: «‑Ɔ ‑kä ɔ ‑kaa ‑gänɩ nʋʋ, ɔ nɩ ‑sɛ ɔnyɩ dlɩ. Ɔ nɩ ‑su ’ɔ ’klʋkʋnɩsuu ɔ ‑kaa ‑gänɩ. ³⁵‑Ɔ ‑kä ɔnyɩ ’wʋ gwɩ ɔ ’käa ’pʋ a za‑a, mɔɔ ’kää ’yli bhɩɛ, ‑maa ‑ɔ ‑kä ɔnyɩ dlɩ ‑sɛ na za ’n Lagɔ ’a ’Mänatɩtɩ a za‑a, mɔɔ ’kää ’pʋ. ³⁶Nɩkpɛ ’kä mä’ä ’pɩwʋ a ‑lii ’wuë ghlɩ a za, ’n ɔ ‑kä ’wʋ nglu ɔ ’kä ’ɔ ’pɩwʋ tɩɩ, yɩ’ɩɛ ɔ ‑li a ‑li ’mö ‑kä. ³⁷’Saa nɩkpɛ ’kää ’wäla ɔ ’kä ’ɔ ’pɩwʋʋ zetii, wʋ’ʋä’ɛ ‑bhölɩ. ³⁸‑Sɩkaa a nɩkpaa ‑waa ’zʋä Lagɔ ’klʋkpamö, ‑wa panɔɔ ‑gömöö, wa jijo’wʋ ‑mä a ‑wʋä. A gla’mö a nɩkpɛ ‑mɔ n ‑kä zʋ ’wʋ ‑bhö, ’n ‑mɔ ’na wɛlɩɩ ‑kä zʋ ’wʋ ‑bhöö, Nɩkpɛ a ’Yu, ‑zlɩ ɔ ‑kä ‑mä ɔ dɩba ’a ’ghïlinɔɔ ’mö yinɩ ɔ ‑nyɛ Lagɔzuzukuu ’sɔɔ, nɩkpɛ ’la yo’ɛ ɔbhlɩ zʋ ’wʋ ‑bhömö.»

¹’N ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ ɔ lɛ naa: «‑Tiamö n nyanyɩɛ dɛ’ɛ ’dɩ nɩɩ, a gla’mö a ‑mumuë ‑wa glɩɛ dɛ’ɛ, wa ’naa ’kä ‑bhlɛ ’ku, ’n wa ’nɩɛ ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ mää ’kää ’ɔ ’mötɛɛnɔɔ ’mö yinɩ ’ylɩmö ’wëë.»

Zezwii a ‑gänɩwa ta yɛ ’ɔ ’ghïlinɔɔ ’ylɩmö

(Matie 17.1-13; Lwiikö 9.28-36)

²’Ylɩ gbʋplʋ ’plɩɛ, ’n Zezwii yiɛ Piɛlɩ ‑nyɛ Zaakö ’sɔ ’wʋ ’libhï, Zaa kökä, ’n ɔ ‑nyʋä yiɛ wa ’yize ‑gäga ‑vʋkwa ‑bhlʋ ’klʋ mö. Wa ’yila ’klʋ ’n ɔ yiɛ zʋzlɔnɩ. ³’Ɔ ‑banɩɩ mɩɩ plɛɛ tenyii buu. ’N yɩ yiɛ ’mö lɩ. Sɛ yɩ bunmanɩɛ, nɩkpɛ ’nɩɛ mä’ä ’ylʋ zɛmö bhɛnɩ ɔ ’kä ‑sɩbhä ‑lu bumanɩ. ⁴’N wa yiɛ Lagɔ a bhlamö a ’möbhïlanɩnyɔ Elii ‑nyɛ Moyizɩ ’sɔ ’ylɩmö, wa ‑nyɛ Zezwii ‑wʋ ’dɩ ‑sɛ dɔ’wʋ. ⁵’N Piɛlɩ yiɛ Zezwii ’dɩ ’nyɛ ɔ lɛ naa: «‑Atʋ, yɩ nɛnɩ ‑a ’käa’a mä’ä glɩ. Zaa, ‑a ’kä ‑gligbï ta ’sɩbhä, ‑na ‑na ‑bhlʋ, Moyizɩ a ‑na ‑bhlʋ, ’n Elii a ‑na ‑bhlʋ.» ⁶Wa ta ‑kpɔ nganɔɔ a za wa’aa wanyɩ ‑yi, zaa Piɛlɩ ’nɩɛ ‑mi ɔ bhïlaa ‑yi. ⁷’N ‑kpu yuëë ’wʋ wɛnɩ. ‑Mä ‑kpu ’la ’mö ’n wɛlɩ yiɛ ‑mä ’bhöönɩ, yɩ lɛ naa: «‑Mɔ nɩ ’dɛɛ mɔɔ glɩnɩɛ ’na ‑wawayuu. A nɩ ‑pʋnɔɔ ’yukwli.» ⁸Wa lɛ zʋa sɛ’ɛ cuu, Zezwii a ’yize mɔɔ nɩgböa’a ‑lɛ. ‑Muë’la ’nɩa’a ‑lɛ ‑wʋ.

Zezwii ’a ‑gänɩwaa kɔ Elii a wɛlɩ ’wʋ ’yɩbhänɩ

⁹Wa ‑wʋ ‑gägaa kwli dɔ’wʋ, ’n Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ ɔ lɛ naa: «’Saa a ’yɩɛ dɛ’ɛ ’ylɩmöö, a nɩ ti ‑bhlɛ ‑sɛ, Nɩkpɛ a ’Yu ’kää glu ’wlʋ ’wë.» ¹⁰Wɛlɩ ’la, wa ’zwi ’klʋpamö, ‑maa nimï wa ’yɩbhäyɩbhänɩɛ, nɩɩ: «’Saa ɔ la bhä ɔ ’kää glu ’wlʋ ’wë?» ¹¹’N wa yoo nimï yɩbhä nɩɩ: «Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa, sɛ’ɛ wa nʋä nɩɩ, Elii mɔɔ ’kää yi ’wë, ’saa kä ɔ ’nglɩ?» ¹²’N Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ ɔ lɛ naa: «Elii mɔɔ ’kää yi ɔ ’kä ‑lii ’wuë ’wlu gïganɩ, ’wë, Puënyɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ’kä yi. Nɩkpɛ a ’Yu a dɛ, sɛ’ɛ yɩ cɛlɩɛ nɩɩ, ɔ ‑kä yii, ɔ yi ’zwɩ a ‑bɛ zi, wa yo ’ylimö fälanɩ. ’Saa kä ɔ ’nglɩ?» ¹³Abhʋa n nyɛɛ gbëaa ’dɩ nɩɩ, Elii ‑ɔ ’kä a‑a yii, ɔ yɛ a yi ’wë. ‑Maa, ’Saa wa ’yɩbhää ’mö wa noo ’wlu. ‑Sɩbhä yɩ cɛlɩɛ ɔ dɛ ‑mä Lagɔbɔgʋʋ ’mö.

Zezwii yɛ ’yu ‑ɔ kää zuzukwëzokwë ‑gömö yɛmanɩ

(Matie 17.14-21; Lwiikö 9.37-43)

¹⁴Wa ghlɛɛ ‑lɛ ’ɔ ‑gänɩwa ‑muë’la yɔwʋʋ, wa lɛ ’bhöö lɛ, Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa ‑mumuë ‑nyʋä ’sɔ wa ‑wʋ kpɛnɩ dɔ’wʋ, nɩkpa a ’kɔkɔmlɛ ‑binuë. ¹⁵Nɩkpaa a ‑bʋbʋʋ ’yɩɛ Zezwii ’ylɩmö cuu ’n wa yiɛ ’mö ‑bulublunɩ, ’n wa yo gbanɩɛ ’mö, wa ’kɔ bhälɩ. ¹⁶’N ɔ yuëë nimï ’yɩbhä nɩɩ: «’Saa‑gbʋ a ‑nyɛ nɩkpa nɩ kpɛnɩ bhä ’mö nɩ?» ¹⁷’N ‑mä ‑bʋbʋʋ ’mö a nɩkpɛ ‑bhlʋ yiɛ gbʋ ‑dɩ, ɔ lɛ naa: «‑Atʋ, ’na yuu ’mö n ‑lamöä, zuzukwëzokwë ɔ kää ‑gömö, a za ɔ’ɔ ‑dɩ gbʋ. ¹⁸A ‑kä glu ’bhöö, zɛmö ɔ bhliɛ, ’n ɔ ngli pää ’pïpïli ’n ɔ liɛ gla ’mö ’n ɔ plɛɛ ‑gbɛngʋʋ. ’N n yiɛ ‑na’a ‑gänɩwaa yɔwʋ bhibhe wa ’kɔ a zuzukwë ’la ‑gömö kpëti, ‑maa yɩ’ɩɛ ‑mä mö.» ¹⁹’N Zezwii yuëë gbʋ ’wʋ ‑dɩ ɔ lɛ naa: «Abhʋa ‑sɩkaa nɩkpaa! ’Ylɩ ‑zɩmö n ’kanyɩ bhä ‑bhlɛ ‑sɩkaa jijo’wʋ ‑sɛ ’nɩ? ’Ylɩ ‑zɩmö n ’kanyɩ bhä ‑bhlɛ ‑sɩkaa kɛ yɔlɔnɩ ’nɩ? Bhee n kɩ ’nʋ, ‑maa a ‑laa yuu.» ²⁰’N wa ‑nyɛ yuu yiɛ yi. Zuzukwëzokwëa ’yɩɛ Zezwii ’ylɩmö cuu, ’n a yiɛ yuu ‑glasɛ ’mö ’siasianɩ, ’n yuu yiɛ zɛmö bhli. ’N ɔ yiɛ ’bhɛtɔ, ’n ɔ ngli yiɛ ’pïpli ’pä. ²¹’N Zezwii yiɛ ɔ dɩba nimï yɩbhä, nɩɩ: «A kɔ ’wʋ bhli a ’ylɩ ‑zɩmö bhä dɛ’ɛ ’nɩ?» Ɔ lɛ naa: «Ɔ ‑wʋ a ’tikëyi ’wʋ ’n a yoo ‑gömö bhlinɩ.» ²²’Tɛnyɩ ‑mɛmɛɛ ’mö, a pɔ ‑kosu ’mö. ’Tɛnyɩ ‑mɛmɛɛ ’mö a pɔ ’nyu ’mö. Sa’a a ‑sooo ’kukusɛ. Zaa, ‑n ‑kä bhɛnɩɩ, ’pä ‑aa ngäzɩdlɩ. ²³’N Zezwii yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «’Saa wa la bhä, ‑n ‑kä bhɛnɩɛ ’nɩ? ‑N ‑kä Lagɔ dlɩ ’tɛɛnɩɩ, ‑lu nɩmöa’a kɛ’mö tɛɛnɩ.» ²⁴Zezwii gbää sa’a cuu, ’n yuu a dɩba yiɛ ’mö ’kpa, ɔ lɛ: «N ’tɛɛnɩ yɩ Lagɔ dlɩɩ, ‑maa ɛ’ɛ ‑bhöa’a ’tenyii. Zaa, yiii ’wʋ!» ²⁵Zezwii ‑nyɛ nɩkpɛɛ ’sɔ wa ‑wʋ bhïla dɔ’wʋ, ’n nɩkpaa ’titanuëë yɔwʋ ’wlu ’yize. Zaa, ’n ɔ yiɛ zuzukwëzokwëa yɔwʋkanɩsɛ ’dɩ ’nyɛ, nɩɩ: «Zuzukwëzokwë, ‑nmö kää ’nglɩ ’n yu nɩ ’nɩ bhïlaa ’n ɔ’ɔɔ ‑ngöö, ‑nmö n nyɛɛ dɛ’ɛ ’dɩ, ’bhoo ‑sɩkaa ‑gömö, ‑n toa’a ’sɔ ‑gömö yi.» ²⁶’N zuzukwëzokwëa yoo ‑gömö ’bhöö. A ‑wʋ ’mö ’kpa dɔ’wʋ ’n a yoo ‑glasɛ ’mö ’siasianɩ. ’N yuu yiɛ yɔmanɩ, ɛ kä ‑bhɩɛ ’ku ɔ yɛ ’ku. ‑Mumuë a’bhë nʋ ‑sɩbhä. ²⁷’N Zezwii yoo ’sɔ köbhänɩ, ’n ɔ yoo ’wlu ’libhï, ’n yuu yiɛ ghäyɩ ’nɩgbönɩ.

²⁸Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, ’n wa yiɛ ’ligbë ’mö mö. Wa ’yize wa glɩ ‑lɛ, ’n wa yoo nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Zuzukwëzokwë ’la, sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö a‑a yea sɩɛnɩ ’nɩ?» ²⁹’N ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Wa’a kpëti sa’a a zuzukuzoku ’la ’fʋ, n‑n ’nɩɛ Lagɔ bhibhe ’wëë.»

Zezwii yɛ’ɛ ’ɔ ’kwiea ‑nyɛ ’ɔ gluwlʋwlɛɛ ’sɔ a ’dɩ bhïla

(Matie 17.22-23; Lwiikö 9.43-45)

³⁰Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, wa ’bhööä ‑lɛ, ’n wa yiɛ ‑mä Galilee‑bhölɩɩ ’mö ’wʋ ’tʋ. Ɔ’ɔɔ ’yɩbhä nɩkpa nɩ ‑yi dɛ ɔ ‑wʋä dɛ. ³¹Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ’saa ’kɔɔ ghlɩ a dɩɩ, ’mö ɔ ‑wʋä ’ɔ ‑gänɩwaa ’nyɛ dɔ’wʋ. Ɔ lɛ naa: «Nɩkpɛ a ’Yu, wa yoa’a ‑pa nɩkpa kä’mö plɩnɩ, wa ’kɔ ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku. ‑Maa ’ylɩ ta ‑kä ’plɩ ɔ yi glu ’wlʋ.» ³²Wɛlɩ ’la, wa’aa sɛ yɩ sɛ zɛmöä ‑yi. ‑Maa wa ’kɔ nimï ’yɩbhä a dɔ’wʋ, ‑gu wa guä.

‑Ɔ kä bhä dɛsɛ ‑ɔ zi ‑muë’la ’wuë ’wʋ?

(Matie 18.1-6; Lwiikö 9.46-48)

³³’N wa yiɛ Kapɛnaɔmö glɔ ghlɛ. ’N wa yiɛ ’ligbë ’mö mö. ’N Zezwii yuëë nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Wɛlɩ a ‑mi a kpɛnɩ bhä ‑ka ‑mä ’yio ’wʋ ’mö ’nɩ?» ³⁴Ɔ ’yɩbhʋä nimïï, wa ’wuë ’wʋ wa ‑gɔɔ. Wɛlɩɩ wa kpɛnɩɛ ’mö miɛ nɩɩ, wa gla’mö a dɔ’wʋ, ‑ɔ kä bhä dɛsɛ ‑ɔ zi ‑muë’la ’wʋ. ³⁵’N Zezwii yiɛ sɛ glɩ. Wa kʋgbä ’sɔ ‑kpɔ ’n ɔ yuëë wäzɩ, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A gla’mö ‑mɔɔ ‑kä ’yɩbhä ɔ ’kanyɩ ’yuku ‑gänɩ nʋʋ, ɔ nɩ ’libhï ɔnyɩ a gla’mö a ’tikëyi ’mö ’wʋ, nzɩɩ ɔ ’kanyɩ ’yli ‑wʋ.» ³⁶’N ɔ yiɛ ’ywilɛ ’wʋ ’libhï, ’n ɔ yoo ‑lɛ wa jijo’wʋ ’nigba, ’n ɔ yoo dlɩ gbönɩ, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: ³⁷«Sɛ’ɛ a ’ywilɛ, ‑ɔ ‑kɔɔ pälaa, ‑amö ɔ yɛɛ päla. ‑Ɔ ‑kaa pälaa, na ’yize ‑amö ɔ’ɔɔ päla, ‑maa ‑ɔ tieaaa, ’mö ɔ yɛɛ pälamö.»

‑Ɔ ’nanyɩ ‑gblɩɩ nimï ɔ ‑wʋanyɩɛ

(Lwiikö 9.49-50)

³⁸’N Zaa yoo ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «‑Atʋ, nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑wʋ ‑na ’nglɩ ’mö nɩkpa zuzukuzoku ‑gömö kpëti dɔ’wʋ a‑a yoo ’ylɩmö. Ɔ’ɔ ‑bhö ‑aa gla’mö a ‑nɔ. Zaa, a‑a yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ɔ nɩ tɩ ‑sɩbhä ’zʋ.» ³⁹Zezwii lɛ: «A nɩ ‑sɔɔ kɛ yɔwʋ, ‑maa nɩkpɛ ‑mɔɔ ’kää na ’nglɩ ’mö zɩzɛli ‑bhɛ ’wë, cuu ‑ɔ ’kää na ’nglɩ nyimaa, ɔ’ɔɔ ‑bhölɩ. ⁴⁰‑Ɔ ‑nɩnyɩ ‑gblɩɩ, nimï ɔ ‑wʋnyɩɛ.

⁴¹‑Tiamö n nyanyɩɛ dɛ’ɛ ’dɩ nɩɩ, sɛ a glɩnɩɛ Kliisɩ a ‑nʋa a za, nɩkpɛ a ‑mɔɔ ‑kaanyɩ ’nɩmänɩmänyu ’nyɛɛ, Lagɔ yo yɩ ’ylimö a ‑lu ’nyɛ.

‑Wa bhlɩɛ nɩkpa ’nyinyloli ’mö sɛɛ

(Matie 18.6-9; Lwiikö 17.1-2)

⁴²Na ‑nʋa a gla’mö a ‑nɔ ‑bhlʋ ‑ɔɔɔ dɛsɛ ‑kä nɩkpa ’yila ’klʋ a dɔ’wʋʋ, ’n nɩkpɛ ‑kɔɔ dula ’n ɔ ‑kɔɔ na gbʋ dlɩ ’wʋ ‑sɛɛ, ɛ nɩkpɛ ’la, yɩ nɛnɩ ɔ dɔ’wʋ nɩɩ, wa nɩ gwanɔɔ kpiyigwli ‑bʋlʋ ’mö nzɩɩ wa ’kɔ ‑mä gïnyɛ ’mö ’pä. ⁴³’N ‑na’a kätɩkpaa ‑kamö ’nyinyloli ’mö kwää, ‑daa ’wʋ, yɩ nɛnɩ ‑n ’kä sɔkïbhë ‑kä, ‑n ’kä ’pɩwʋ mää ’naa ’kää ’yli bhɩɛ ghlɩ. Yɩ zi ‑n ’kä kätɩkpö ’sɔ ’yli ‑kä, ‑n ’kä ‑kosu ’mö mö ’wʋ. [⁴⁴‑Mä ‑kosu ’la ’mö, nɔɔ ‑wʋ liɛ ‑gäzɩɩ, wʋ’ʋ ’ku, ‑kosuu a’bhë, wʋ’ʋ ’ngïmo.] ⁴⁵’N ‑na’a kpëlea ‑kamö ’nyinyloli ’mö kwää, ‑daa ’wʋ. Yɩ nɛnɩ ‑n ’kä bhʋ kïbhë ‑kä, ‑n ’kä ’pɩwʋ mää ’naa ’kää ’yli bhɩɛ ghlɩ. Yɩ zi ‑n ’kä kplɩ ’sɔ ’yli ‑kä, ‑n ‑kä ‑kosu ’mö mö ’wʋ. [⁴⁶‑Mä ‑kosu ’la ’mö, nɔɔ ‑wʋ liɛ ‑gäzɩɩ, wʋ’ʋ ’ku, ‑kosuu a’bhë, wʋ’ʋ ’ngïmo.] ⁴⁷’N ‑na’a ylii ‑kamö ’nyinyloli ’mö kwää, ‑sɛɛ ‑mä. Yɩ nɛnɩ ‑n ‑kä ’yifa ‑kä, ‑n ‑kä ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ ’bhle ghlɩ. Yɩ zi ‑n ’kä ’yila ’sɔ ’klʋ ‑kä, ‑n ’kä ‑kosu ’mö mö ’wʋ. ⁴⁸‑Mä ‑kosu ’la ’mö, nɔɔ ‑wʋ liɛ ‑gäzɩɩ ’nɩ ’ku, ‑kosuu a’bhë, wʋ’ʋ ’ngïmo. ⁴⁹Sɛɛ gïbhï nɛmanɩɛ ‑zɛpʋ nglii, ‑sɩbhä ‑a ’kää ‑mä ‑kosu ’la ’mö ghlɛnɩ, nzɩɩ ‑a ’kä ’wlɩlɩ plɛ.

⁵⁰Gïbhïï, ‑li a ‑li yɩ glɩnɩɛ, ‑maa yɩ ‑kä ’lʋngli bhɩɛɛ, ’saa wa ’kɩ ɔ ’mö zʋ nzɩɩ yɩ ’kä ’sɔ mɛnɩmanɩ ’nɩ? A nɩ glɩnɩ ‑tiamö a gïbhï, a nɩ tɩ ’lʋngli bhɩɛ. Miɛ nɩɩ, a ‑nyɛ nɩkpa ’wuë nɩ ‑wanɩ.»

Sɛ’ɛ Zezwii gbää ’nglɔ ‑nyɛ ’luwli ’sɔ a dɛ

(Matie 19.1-12; Lwiikö 16.18)

¹Zezwii ’nyʋää sa’a ’dɩ ’wëë, Zwidee‑bhölɩɩ a pɩɔ ‑wʋ ‑wʋnɩɛ ‑mä Zludɛɛ ‑gömöö, ’n ɔ yiɛ ‑mä mö. ’N nɩkpa ’kɔkɔmlɛ yo’ɛɛ yɔwʋ ’wlu ’titanɩ, ’n ɔ yuëë Lagɔwɛlɩɩ ’cɩa ’ɔ ’kwädlɩ a saa. ²’N Falizɩɛwaa a gla’mö a ‑mumuë yoo ‑mä ghlɩ, wa ’kɔ ‑mä ’pä zaa, ’n wa yoo nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Nɩkpɛ bhɛnɩ bhä ɔ ’kä ɔ ’lɛnglɛ ’suë ’mö ‑sɛ ‑a?» ³’N Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Sɛɛ Moyizɩ gbä bhä kïbhë ’la a dɔ’wʋ?» ⁴Wa lɛ naa: «Moyizɩ lɛ nɩkpɛ ‑kä ɔ ’lɛnglɛ ’suë ’mö ‑sɛɛ, ɔ nɩ ’nyɔ ’suëmösɛbɔgʋ.10.4 Detlenɔɔmö 24.1.» ⁵’N Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ ɔ lɛ naa: «’A dilaa ’mö yɩ ’tuuä nza Moyizɩ ’cɛlɩɛ a za kïbhë ’laa. ⁶‑Maa tɛɛtɛɛdɔ’wʋ dɛɛ Lagɔ ‑bhɛɛ ’pɩwʋ a ‑lii ’wuë, ɔ ‑bhɛ nyɩbhɛlʋ ’n ɔ yiɛ ’nglɔ ‑bhɛ.10.6 Zenɛɛzɩ 1.27; 5.2.⁷Nza nɩkpɛ kää ɔ ’kä ɔ dɩba ‑nyɛ ɔ ‑da ’sɔ yɔwʋ ’bhöö,⁸ɔ ‑nyɛ ɔ ’lɛnglɛ ’sɔ wa ’kä nɩkpɛ ‑bhlʋ ’zʋ,10.7-8 Zenɛɛzɩ 2.24. ‑lɛ a dɔ’wʋ wa’aa’a ’sɔ ‑bhli ‑maa nɩkpɛ ‑bhlʋ wa glɩnɩɛ. ⁹Zaa, Lagɔ ‑kä nyɩbhɛlʋ ‑nyɛ ’nglɔ ’sɔ nɩkpɛ ‑bhlʋ ’wʋ ’zʋa ’wëë, ‑bɛ ’nɩɛ ‑kä ɔ ’kʋä ’ylimö ‑sɛnɩ.»

¹⁰Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ wa ghlɛɛ ‑mä ’ligbë ’mö ’n wa yoo wɛlɩ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la ’wʋ ’yɩbhänɩ. ¹¹’N ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Nɩkpɛ ‑kä ɔ ’lɛnglɛ ’suë ’mö ‑sɛ ’n ɔ ‑kä käbönɔ kwää, tɛkänɔɔ a dɛ, ’nyinyloli ɔ ‑nʋä. ¹²Sɛ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la, ’nglɔ ‑kä ɔ ’luwli yɔwʋ ’bhöö, ’n ɔ ‑kä käbönɔ kwää möö, gbɩ ɔ tɛlɩɛ sɛ.»

Zezwii yɛ ’yuë ’tikïyiea ’nyu ’pä

(Matie 19.13-15; Lwiikö 18.15-17)

¹³Nɩkpa ‑mumuë mʋa ‑lɛmöä Zezwii ’wa ’yuë ’tikïyiea ɔ ’kʋa kɛ zɩ, ‑maa ’ɔ ‑gänɩwaa lɛ nɩkpa ’la nɩ tɩ ‑sɩbhä zʋ. ¹⁴Zezwii ’yɩɛ ’wa nʋnʋlii ’ylɩmöö, ɔ’ɔɔ ‑wa. N ɔ ’yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A ’tatinɩ yuëa ’yi wa ‑kaa yɔwʋ yi, a nɩ tuë ’yio ’wʋ ‑sɛ, ‑maa nɩkpa a ‑muëë ‑wʋä yuë nɩ a saa, ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ, mʋa ’kää ‑mä ’bhle ghlɩ. ¹⁵‑Tiamö n nyanyɩɛ dɛ’ɛ ’dɩ nɩɩ, ‑ɔnyɩ dlɩɩ ’nɩ ’yu a ‑nɛ a sɛ ’zʋ, ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ, ɔ ’naa ’kä ‑mä ’bhle ghlɩ ’lɩlɩlɩ.» ¹⁶Zezwii gbää sa’a ’wëë, ’n ɔ yiɛ yuëa dlɩ gbönɩ ’n ɔ yuëë kätɩkpö ’wlu zʋ, ’n ɔ yuëë ’nyu ’pä.

Lɩkänyɔ ‑bhlʋ yɛ Zezwii nimï ’yɩbhä

(Matie 19.16-30; Lwiikö 18.18-20)

¹⁷Zezwii ‑wʋ mö dɔ’wʋ, ’n nɩkpɛ ‑bhlʋ yoo yinɩ ɔ ‑wʋ guë dɔ’wʋ. Ɔ ghlɛɛ ‑lɛ ɔ dlɩ ’möö, ’n ɔ yiɛ ‑kokomïladigbï glu ’pä, ɔ lɛ naa: «‑Atʋ ‑ɔ ‑gä kɛ, ’pɩwʋ mää ’naa ’kää ’yli bhɩɛ, sɛ n ’kä bhä zʋ ’n n ’kä bhä ‑mä ghlɩ?» ¹⁸Zezwii lɛ naa: «’Saa ɔ n laa ‑ɔ ‑gä kɛ? ‑Ɔ ’kää kɛ ‑gää, ɔ’ɔɔ ‑bhölɩ ’n ɛ ’nɩ ‑bhö Lagɔ a ’yize mɔɔ. ¹⁹‑N ‑yi Lagɔ ’a Gböö. Lagɔ lɛ naa: Tɩ ’ku ’lɩbhä. Tɩ ‑na ’li a ’nglɔ sɛ tɛlɩ, tɩ ‑na ’li a ’luwli sɛ tɛlɩ. Tɩ ‑na ’li a ‑lu ’wi ghli. Tɩ ‑na ’lilɛ gbʋ ‑gömö ’pä. Tɩ ‑na ’li dula. ’Zʋ ‑na dɩba ‑nyɛ ‑na ‑da ’sɔ ’klʋkpamö.10.19 Ɛzoodɩ 20.12-16; Detlenɔɔmö 5.16-20; 24.14.»

²⁰Nɩkpɛ lɛ naa: «‑Atʋ, tɛɛnɩ ‑mä ’na ’yuëda ’wʋ ‑këë zɩ’ɛ, ‑mi’la ’wuë ’klʋkpamö n zwiɛ.» ²¹’N Zezwii yoo ’wʋ yɩlɩ ’n ɔ ’mäna yoo ’lɩbhä. ’N ɔ yoo ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «‑Lu ‑bhlʋ mʋʋ tʋʋmöä ‑mä. Mö, ’pä ’saa ‑n kää ’wuë ’pɛlʋ, ‑n ’kä yɩ monii ’pʋawa dilanɩ, ‑maa ‑mä Lagɔ yɔwʋ ‑n yi ‑mä wʋlʋnɔ ghlɩ. ‑N ‑kɩɩ ’pɛlʋ ’pä ’wëë, yi ‑n ‑kaa ‑gänɩ.» ²²Zezwii ’nyɔɔ sa’a ’dɩɩ, ’ɔ lɩɩ ɔ kää, ‑zu yɩ ‑zuä zaa, ’n ɔ yiɛ ’klʋ ’mö nyimanyimanɩ, ɔ sʋ‑ʋ ’n ɔ yiɛ mö. ²³’N Zezwii yiɛ nɩkpaa ‑wa ‑binɔɔ ’yi gö, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «Nɩkpa a ‑muëë wʋlʋä, ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ wa ’kä ‑mä ’bhle ghlɩ a dɔ’wʋ, ’nyɩɛ yɩ ’tɛɛ ’mö!» ²⁴Zezwii gbää sa’aa, ’n ’ɔ ‑gänɩwaa ngli yuëë mla. ’N ɔ yiɛ ’sɔ bhïlanɩ. Ɔ lɛ naa: Nn, na yuënyɩ, ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ, nɩkpɛ ’kä ‑mä ’bhle ghlɩ a dɔ’wʋ ’mö yɩ ’tɛɛ tenyii. ²⁵N nɩmɛgwli ‑kä bhɛnɩ ɛ ’kä ’sayi a ‑dʋ ’mö ghlɛnɩɩ, ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ, wʋlʋnɩnyɔ yi ‑mä ’bhle ghlɩ. ²⁶Zezwii gbää sa’aa, ’ɔ ‑gänɩwaa, zuzu yɩ ‑sʋää ‑gömö, ’n wa ’yɩbhäyɩbhänɩɛ nimï nɩɩ: «Zaa, ‑ɔ ’kä yɩ ’pʋ ’nɩ?» ²⁷’N Zezwii yuëë ’wʋ yɩlɩ, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «Nɩkpɛɛ a dɔ’wʋ, yɩ ’tɛɛ ’mö, ‑maa Lagɔ a dɔ’wʋ, yɩ’ɩɛ ’mö tɛɛ. ‑Lu a ‑muu kää Lagɔ kɛ’mö ’tɛɛnɩ wʋ’ʋä ‑bhölɩ.»

²⁸’N Piɛlɩ yiɛ gbʋ ‑dɩ, ɔ lɛ naa: «‑Atʋ, yɩɛ, ‑na za ‑a ’tatinɩɛ ‑a’a ‑lii ’wuë ’yi, a‑a ‑gänɩmöä.» ²⁹Zezwii lɛ naa: «‑Tiamö n nyanyɩɛ ’dɩ nɩɩ nɩkpɛ a ‑mɔɔ ‑kä ’na ‑wawʋ a za, ’n ɔ ’käa’ɛ ’na ’Mänatɩtɩ bia a za, ’ɔ ’ligbëa yɔwʋ bhöö, ɛ yi ɔ nyɩbhɛlʋdaayuë ‑nyɛ ɔ nglʋdaayuë ’sɔ muë oo, ɛ yi ɔ ‑da ‑nyɛ ɔ dɩba ’sɔ muë oo, ɛ yi ’ɔ yuëa muë oo, ɛ ‑kä’ɛ ’ɔ ’lagbïlea mi oo, ³⁰ɔ yi ’wʋ a gwlɩ ngbï nyɩbhɛlʋdaayuë, nglʋdaayuë, ‑dawa, ’n ’lagbïle mä’ä dʋdʋ ’wʋ ghlɩ ‑mä ’klɩyɩyɛ ’mö. ’N ‑mä ’yuku, Lagɔ yo’ɛ ’pɩwʋ mää ’naa ’kää ’yli bhɩɛ ’nyɛ. ³¹Nɩkpaa a ‑bɛ ‑wa ‑gää zɩ’ɛ ’yukuu, wa yi nimï ’plɩ, ’n ‑wa ‑gää zɩ’ɛ nimïï, wa yi ’yuku ’plɩ.»

Zezwii yɛ ’wʋtanadɔ’wʋ ’ɔ ’kwiea ‑nyɛ ’ɔ gluwlʋwlɛɛ ’sɔ a dɛ bhïla

(Matie 20.17-19; Lwiikö 18.31-34)

³²Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa kʋgbä’sɔ ‑kpɔ ’sɔ, ’n wa yia’aa Zeluzalɛɛmö a ’yioo plɛnɩ, ɔ’bhë ɔ ‑gënuëë ’yuku. ’Ɔ ‑gänɩwaa ‑kɔnɩ, nɩkpaa ’wuë ‑wa ‑gänɔɔ, nganɔ lɩbhʋä. ’N Zezwii yi’ɛɛ wa kʋgbä’sɔ ‑kpɔ ’wʋ ’libhï, ’n ɔ ‑nyʋä yiɛ cɩɔnɩ, ’n ɔ yuëë ’saa ’kɔ ghlɩ a ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: ³³«A yɩɛ, Zeluzalɛɛmö mä ‑a ‑wʋä dɛ’ɛ mö dɔ’wʋʋ, Nɩkpɛ a ’Yu, wa yo Zwiiföwaa a Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea ‑nyɛ Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa ’sɔ kä’mö plɩnɩ, gbʋ a ‑muu ’kää ’nglɩ ‑kä ɔ ’kä ’kuu, mʋa ’kɔnyɩɛ ’wlumö ’pä. Mʋa ’kɔ’ɛɛ lɛgäwaa ‑waaa Lagɔ ‑yi kä’mö plɩnɩ. ³⁴Nɩkpa ’la mʋa ’kɔɔ nɛpɔ, wa ’kɔ ’dɔ ’klʋ ngwla, wa ’kɔ ’sɛlɩ. Wa yo ’lɩbhä ɔ yi ’ku. ‑Maa ɔ ‑kä ’ku ’wë ’ylɩ ta ‑kä ’plɩɩ, ɔ yi glu ’wlʋ.»

Zaakö ‑nyɛ Zaa ’sɔ lɛ Zezwii nɩ ’zuë ’kämanɩwa ’kädɩɩ ‑wʋ

(Matie 20.20-28)

³⁵Zezwii ’nyʋä sa’a ’dɩ ’wëë, Zebedee ‑yowluwaa Zaakö ‑nyɛ Zaa ’sɔ, ’n wa yoo yɔwʋ ’dio. Wa lɛ naa: «‑Atʋ, ‑a yɩbhä ‑a ‑kamö ‑lu ‑bhlʋ ’yɩbhänɩ, ‑maa tɩa nimï sɛ.» ³⁶Zezwii lɛ naa: «’Saa a ‑kaa bhä ’yɩbhänɩ ’nɩ?» ³⁷Wa lɛ naa: «‑A yɩbhä nɩɩ, ‑na’a ’kämanɔɔ ‑kä ’yli ’wlʋnɩ ’wëë, ‑mɔ ‑kä ‑mä ‑na luukɛ ’wʋ glɩ, ‑mɔ ’kä ‑mä ‑na kɔpɛ ’wʋ glɩ.» ³⁸Zezwii lɛ naa: «A’aa ’saa a yɩbhää ‑yi. ’Klɩyɩyɛ a ‑dɔkɔɔ n ’kää ’nɩmää, a bhɛnɩ bhä a ’kʋ ’nɩmä ‑a? Nyuu wa ‑kaa ’wlu wɔlʋnɩɩ, a bhɛnɩ bhä a ’kä ’wʋ nglu wa ’kanyu ’wlu wɔlʋnɩ ‑a?» ³⁹Wa lɛ: «‑A bhɛnɩ.» ’N ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «‑Tiamö a yi ’klɩyɩyɛɛ a ‑dɔkɔɔ ’nɩmä. Nyuu wa ‑kaa ’wlu wɔlʋnɩɩ, wa yeanyu ’wlu wɔlʋnɩ. ⁴⁰‑Maa ‑ɔ ’kää ‑mä na luukɛ ’wʋ glɩ, ’n ‑ɔ ’kää ‑mä na kɔpɛ ’wʋ glɩ a dɔ’wʋ, ‑amöö ’nɩɛ ‑lɛ a wɛlɩ ‑kä. ‑Maa ‑wanyɩɩ za Lagɔ gïganɩɛ ’bhli ’la ’wluu, mʋa ’kɩɛ ’mö glɩ.»

⁴¹‑Maa ’ɔ ‑gänɩwa ‑muë’la kʋgbä ‑kpɔ ’nʋä Zaakö ‑nyɛ Zaa ’sɔ a wɛlɩ ’laa, wa’aa ‑wa ’n wa yuëë ’klɛ yɔwʋ ’pänɩ. ⁴²’N Zezwii yuëë wäzɩ, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A ‑yi sɛ, ’bhlɩlowluwa ’kädɩɩ, gasɛ wa ’kämanɩɛ nɩkpa ‑gömö. ’Kädɩɩ ’wuë, nɩkpaa ’mö wa ’wälanɩɛ ’wa ’kämanɔɔ ‑gömö ’yli. ⁴³‑Maa abhʋa na ‑nʋa abhlɩ, yɩ tɩ ‑sɩbhä ‑mä a gla’mö ‑wʋ. A gla’mö a nɩkpɛ a ‑mɔɔ ‑kä nɩɩ ɔ ’kä ’kɔdɔ glɩnɩ nʋʋ, ɔ nɩ nglu ’wʋ ɔ ’kanyɩ ’yli ‑wʋ. ⁴⁴‑Ɔ ‑kä ’yɩbhä ɔ ’kanyɩ ’yuku ‑gänɩɩ, ɔ nɩ ‑bhɩɔ ’mö ɔ ’kanyɩ gïyi a sɛ ’yli ‑wʋ. ⁴⁵Nɩkpɛ a ’Yu, wa ’kɔ ’yli ‑wʋ a za, ɔ’ɔɔ mä’ä dʋdʋ ’wʋ yi. ‑Maa ɔ’bhë ɔ ’kä nɩkpaa ’wuë ’yli ‑wʋ, ɔ ’kä wa ’wlumö ’ku nzɩɩ ɔ ’kä bäbätɛ galɛ ’mö ‑sɛ, nza ɔ yiɛ.»

Zezwii yɛ ’kukwlekänyɔ yɛmanɩ

(Matie 20.29-34; Lwiikö 18.35-43)

⁴⁶Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, ’n wa yiɛ ‑mä Zeliko plɛ. Nɩkpa ’kɔkɔmlɛ ‑gënuë. Wa lɛ ’kää ‑glɔɔ ’mö bhɩɛ yii, ‑lɛ ’yio yɔwʋ, ’kukwlekänyɔ ‑bhlʋ glɩ ‑lɛ, ’plɩplɩwaa ’mö ɔ zɛlaa moni. Ɔ nglɩɛ Batimee. Nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Timee a yuä. ⁴⁷Ɔ ’nʋä nɩɩ, Nazalɛɛtɩ a Zezwii mɔɔ ‑wʋää ’plɩ dɔ’wʋʋ, ’n ɔ yiɛ ’mö ’kpa, ɔ lɛ: «Daviidɩ a ’yu a ’yu Zezwii aa, yɩlɩ na ngäzɩklʋ ’mö aa!» ⁴⁸Ɔ ’kpaa sa’a ’möö, ‑wa ‑wʋmö a‑a ‑lɛ, wa ‑mumuë a ‑bɛ, ’n wa yoo ’wʋ nylanɩ, wa lɛ: «’Zʋ ‑gëbëa sɛ!» ‑Maa ‑sɩbhä ɔ kpaa ’mö ’yize. ’N ɔ nʋä: «Daviidɩ a ’yu a ’yu aa, yɩlɩ yɩ na ngäzɩklʋ ’mö aa!» ⁴⁹’N Zezwii yiɛ ’nɩgbö, ɔ lɛ: «A wäzɩ’mɔ ’wʋ!» ’N wa yoo ’dɩ ’nyɛ, wa lɛ: «’Tɛmanɩ ’yli yɔwʋ, ‑sɔ ’wʋ ‑n ’kä yi, ‑maa ɔ wäzɩmö.» ⁵⁰’N Batimee yiɛ ’ɔ ‑bäna ’kädaa ’mö ’wlʋ ’n ɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ ‑va, ’n ’ɔ yiɛ ‑mä Zezwii ghlɩ. ⁵¹’N Zezwii yoo nimï ’yɩbhä nɩɩ: «’Saa ‑n yɩbhä bhä n nɩ nʋ ‑na dɛ?» Ɔ lɛ naa: «‑Atʋ, n bhiamö yɔwʋ, gbä ’na yilaa ’kä do.» ⁵²Zezwii lɛ naa: «Mö ‑maa ‑na’a dlɩ’wʋkänɔɔ ‑kamö puë.» Zezwii gbää sa’a cuu, n nɩkpɛ ’la a yilaa yiɛ do. Zezwii ‑wʋ mö dɔ’wʋ, ’n ɔ yoo ’bɩwʋ bhlinɩ.

Zezwii yɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö plɛ

(Matie 21.1-11; Lwiikö 19.28-40; Zaa 12.12-19)

¹Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ wa ’dio Zeluzalɛɛmö a ‑glɔ yɔwʋ, wa lɛ ’kää ‑gwlɩ ’tikïyiea wa laa Bɛtɩfazee ’n Betanii ghlɩɛ yii, Olivieswii a ‑gägaa yɔwʋ a daa, wa nɛmö ‑lɛ, ’n Zezwii yiɛ ’ɔ ‑gänɩwaa a gla’mö a nɩkpa ’sɔ tie. ²’N ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «‑Glɔɔ ‑wʋ ‑wʋä mä’a a ’yukuu, a nɩ mö ‑mä. A ‑kä ‑mä plɛ cuu, a yi ‑sʋkʋfanɩ a ‑dɩgba ‑bhlʋ ’ylɩmö, a ‑glɛ. Nɩkpɛ ’naa ‑bhlɛ tɛkäsɛ ‑gömö ‑gbälɛ, a nɩ ‑daa ’kpɔ a ‑ka’ma ‑lɛ. ³’N nɩkpɛ ‑kaanyɩ nimï ’yɩbhä nɩɩ, ’saa bhä ’n a zʋ bhä sa’a? A nɩ ’nyɔ ’dɩ nɩɩ, ‑Alowli mɔɔ yɩbhaa. ‑Maa ɔ yeanya ‑sɩkaa ‑lɛ.» ⁴Wa möä, wa lɛ ’bhöö ’lɛ, ‑lɛ ’yio yɔwʋ, ‑budu ‑bhlʋ a ‑gbëlea yɔwʋ, ‑sʋkʋfanɩ a ‑dɩgba ‑glɛ ‑lɛ. N wa yeaa ’kpɔ ‑dɩ. ⁵’N ‑wa ‑wʋ a ‑lɛ a gla’mö a ‑mumuë yuëë nimï ’yɩbhä nɩɩ: «’Saa a nʋ bhä? ’Saa bhä ’n a dɩ ɔ ‑sʋkʋfanɩ a ‑dɩgba ’kpɔ?» ⁶Sɛɛ Zezwii gbä a‑a wa nɩ gbää, ’n wa yiɛ ‑sɩbhä gbä. N wa yuëë kɛ yɔwʋ ‑sɛ. ⁷’N wa yeaa ‑mä Zezwii kwä, ‑lɛ a ‑gömö, ’n wa yiɛ ‑lɛ ’wa ‑banɩɩ lʋlʋ ’n Zezwii yeaa ‑gömö ‑gbälɛ. ⁸’N nɩkpa a ’kɔkɔmlɛ yiɛ ‑lɛ ’yio ’wʋ ’wa ‑banɩɩ lʋlʋ. ’N ‑mumuë yiɛ ‑gapatɩɩ wa ‑dɩ a‑a ‑mä ’wa ’lagbïlea ’mö ‑lɛ ’yio zʋ. ⁹Muë ‑gänɩ Zezwii ’yuku ‑muë ‑gänɔ nimï, wa ’wuë ’n wa kpaa ’mö, ’n wa nʋä:

«Ozana! ‑Ɔ yiɛ dɛ’ɛ ‑Alowli Lagɔ a ’nglɩ ’möö,

Lagɔ nɩ ’pɔ ’nyu aa!

¹⁰’Bhlɩlowlii ‑ɔ ’kää ‑aa dɩba ’kɔdɔ Daviidɩ a saa ’kämanɩɩ, ɔ yɛ yi.

Lagɔ nɩ ’pɔ ’nyu aa!

Ozana ‑mä Lagɔtapɛ ’wʋ aa!»

¹¹’N Zezwii yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ghlɛ, ’n ɔ yiɛ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö plɛ. ’Saa plɩɛ ‑mä ’wʋ ’wuë, ’n ɔ yiɛ ’ylɩmö, ’n ɔ yiɛ ‑mä ’wlʋ. Swe lɛ ’kä ’yluä mö, ɔ ‑nyɛ wa kʋgbä’sɔ ‑kpɔ ’sɔ, ’n wa yiɛ Betanii ’mö.

Zezwii yɛ su bhätlɩnɩ

(Matie 21.18-19)

¹²Zlɩ zɩɛ, Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ wa ’bhöönɩ ‑mä Betanii, ’n ngɔmʋ yoo ’lɩbhä. ¹³’N ɔ yiɛ ‑mä ’yuku fiigösu ’ylɩmö. Wʋ ’wlu a ‑patɩkwëa a ’käda. ’N ɔ yuä zɛmö plɛ, ’n ɔ yuä ’wlu yɩlɩ, wʋ ‑kä a ’bhï ’wlu ‑kä a za. ‑Maa ɔ ’nʋä ’bhë ‑bhlʋ a’bhë ’wlu ghlɩ. ’Wʋ tlʋtlʋtɛnyɩɩ ’nɩɛ ‑bhlɛ ghlɛ zaa, kpɩ a ’yize wʋ kää ’wlʋ. ¹⁴’N Zezwii yuä bhätlɩnɩ, ɔ lɛ naa: «‑Nmö su nɩ, ‑bɛ nɩ tɩa’a ’kwädlɩ ‑na ’yli a’bhë li.» Ɔ gbää sa’aa, ’ɔ ‑gänɩwaa ’nʋ.

Zezwii yɛ ’pɛlʋpäwaa ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö kpëti

(Matie 21.12-17; Lwiikö 19.45-48; Zaa 2.13-22)

¹⁵Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ ’n wa yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ghlɛ, ’n ɔ yiɛ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ a ’ligbëa ’mö plɛ. Nɩkpa ‑wa ’pänɩɛ ‑mä ’pɛlʋ ‑nyɛ ‑wa pɩaa ’sɔ, ’n ɔ yuë ‑mä kpëti. ‑Wa zigbanɩɛ moni ’mö, ’n ɔ yiɛ wa ’tebhli dlɩsɛ ‑gbïli, ‑wa pää ‑kpakwiea ’pɛlʋ ’a ‑klikpïï kökä. ¹⁶’Plɩplɩwa ‑mumuë ‑wa ‑suä ’wlu, ‑wa ‑dɩnɩɛ Lagɔligbëa ’möö, wa ’wuë ’n ɔ yuëë ’nigba. ¹⁷’N ɔ yuëë ’cɩa. Ɔ lɛ naa: «Sɛ’ɛ yɩ cɛlɩɛ ‑mä Lagɔbɔgʋʋ ’mö nɩɩ, Lagɔ lɛ naa: ’Na ‑buduu, ngäya ’wuë ‑kaa ‑mä bhibhenɩ a ‑luä.11.17 Ezayii 56.7; Zelemii 7.11. ‑Maa abhʋa abhlɩ, ’mö a ’zʋaa ’wiwa a ‑budu ’wʋ.»

¹⁸Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea ‑nyɛ Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa ’sɔ, wa ’nʋä wɛlɩ ’laa, sɛ wa ’kää zʋ wa ’kä Zezwii ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku, ‑sɩbhä wa tɛlɩɛ sɛ. ‑Maa nɩkpa ’kɔkɔmlɛ ‑wa ‑pʋnɔɔɔ ’yukwlii, ’ɔ ’cɩacɩasaa, ‑sɩbhä zuzu a ‑sʋä ‑gömö, zaa, Zwiiföwaa ’a ’kädɩ ’la, ‑ngänɩ wa ‑ngänɩɛ wa ’kɔ ’lɩbhä a dɔ’wʋ. ¹⁹‑Kidosɛ ghlɛɛ, Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ ’n wa yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ’bhöö, n wa yiɛ mö.

Dlɩ’wʋkänɔɔ a libhoo

(Matie 21.20-22)

²⁰Zlɩ zɩɛ, wa ‑wʋ ’plɩ dɔ’wʋ, fiigösuu Zezwii bhätlɩnɩ a‑a, ’n ’ɔ ‑gänɩwaa yuë ’ylɩmö, wʋ ku‑u. ²¹’N Piɛlɩ a dlɩ yiɛ wʋ da bhlinɩ, ɔ lɛ naa: «‑Atʋ, yɩɛ, fiigösuu ‑n bhätlɩnɩ a‑a, wʋ yɛ ’ku.» ²²’N Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A nɩ ’tɛɛnɩ Lagɔ dlɩ! ²³‑Tiamö n nyanyɩɛ dɛ’ɛ ’dɩ, ’n nɩkpɛ ‑kä ‑gäga nɩ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: ’Bhöö ‑sɩkaa dɛ’ɛ n ’kä ‑mä gïnyɛ ’mö bhlinɩɛ mö, ’n gʋgɔgʋgʋ ’nɔ dlɩzɛmö ‑wʋ, ‑maa ’n ɔ ‑kɩɩ dlɩ ’wʋ ‑kä nɩɩ, sɛ ɔ gbää da’a ‑sɩbhä yi ’yli ’wlʋnɩɩ, ‑sɩbhä yi ‑tiamö ’yli ’wlʋnɩ. ²⁴Nza n gbää nɩɩ, a ‑kä Lagɔ bhibhe a ‑kɔɔ ‑lu ’yɩbhänɩɩ, a nɩ kɩ dlɩ ’wʋ nɩɩ, ɔ yɛ ’wʋ nglu ɔ ’kanyu ’nyɛ. ‑Lɛ a dɔ’wʋ ɔ yeanyu ‑tiamö ’nyɛ.

²⁵A ‑kä ghäyɩ ’nɩgbönɩ a ‑kä Lagɔ bhibhe dɔ’wʋ ‑wʋ, ’n a ‑kä nɩkpɛ a wɛlɩ ’mlɩɩ ‑kä, a nɩ ’tatinii ’yi. ‑Lɛ a dɔ’wʋ a dɩba Lagɔ ‑ɔ ‑wʋä ‑mä ghäyɩ ’wʋʋ, ɔ yi ’a ’nyinylolii a gbʋʋ ’yi ’tatinɩmö. [²⁶‑Maa ‑lizokuu a’bhɩa nʋanyɩɛ ’wlu ’n a ’nɩ yɩ gbʋ ’yi ’tatinɩɩ, a dɩba Lagɔ ‑ɔ ‑wʋä ‑mä ghäyɩ ’wʋʋ, ɔ ’naa ’kä ’a ’nyinylolii a gbʋʋ ’yi ’tatinɩmö.]»

‑Ɔ tie bhä Zezwii?

(Matie 21.23-27; Lwiikö 20.1-8)

²⁷Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, ’n wa yi’ɛɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ’bɩwʋ yi. ’N ɔ yiɛ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö plɛ. Ɔ ‑wʋ ’mö zi dɔ’wʋ, Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea ‑nyɛ Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa ’sɔ, Zwiiföwaa a ’nɛɛnɩwa ’kädɩɩ kökä, ²⁸’n wa yoo nimï ’yɩbhä, nɩɩ: «‑Lii ’wuë ‑n nʋä, ‑ɔ tieami bhä ’wʋ, ‑ɔnyɩ ’nglɩ ’mö ‑n nʋni bhä?» ²⁹’N Zezwii yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «’Kïbhë ‑bhlʋ ‑kpöö ’mö n ’kanyɩɛ ’wʋ ’yɩbhänɩ, a ‑kaa ‑gömö ‑sɛ ’wëë, ‑ɔ tiaaa, ’n n ’kanyɔ sʋlʋnɩ. ³⁰N nɛ naa, Zaa Batisɩ, ‑ɔ tio a bhä ’n ɔ wɔlʋ a bhä nɩkpa ’wlu ’nɩ? Lagɔ mɔ ’nɩɩ, ‑maa nɩkpɛ bhä ‑a? A nɩ nyɩaaa ‑ka ’dɩ.» ³¹Zezwii gbää sa’aa, ’n wa yiɛ ylɩ ’mö mö, wa ’kä yi wa ’kɩ ‑gömö ‑sɛ. Wa lɛ naa: «A‑a ‑kä nɩɩ Lagɔ mɔɔ tio a‑a nʋʋ, sɛ’ɛ ɔ ’kää nɩɩ, zaa, saa bhä ’n a ’nɔ a bhä dlɩ ’wʋ ‑kä ’nɩ? ³²A‑a ‑kä’ɛ nɩɩ, nɩkpɛɛ tio a‑a nʋʋ, nɩkpabhë ’naa ‑kä ‑wa.» Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɩ ‑maa, wa ‑yi sɛ nɩɩ, Zaa Batisɩ, Lagɔ a ’möbhïlanɩnyɔɔ ɔ glɩnɩ a‑a ‑tiamö. Zaa ’n wa yiɛ ‑gu. ³³’N wa yiɛ Zezwii ’dɩ ’nyɛɛ mö nɩɩ: «Zaa Batisɩ, ‑aaa ‑ɔ kɔ tiee ‑yi.» Zezwii lɛ: «‑Aa! N kɩ ’nʋ. Zaa, ’naa ’kanyɩ’ɛ na a ‑ɔ tieaaa sʋlʋnɩ.»

Libhonʋwazokuu a ninea

(Matie 21.33-36; Lwiikö 20.9-19)

¹’N Zezwii yuëë ’nini ’pänɩ, ɔ lɛ naa: «Nɩkpɛ ‑bhlʋ mɔɔ glʋä ’likpïï ‑yɩnyɩɩ ’bhï wa bhɛɛ duvɛɛ ’wʋ a ’lagblɛ. ’N ɔ yee ‑gbätɩ ’mö ’pä. ’Bhʋkwaa wa ’kää duvɛɛ ’mö dɔlʋnɩɩ, ’n ɔ yeaa ’bhlu. ’N ɔ yiɛ ‑gbëgbë ’pä. ’N ɔ yiɛ ’lagblɛɛ libhonʋwa yowʋ ’nyɛ, ’n ɔ yiɛ lɛgä ’mö mö. ²Ɔ ‑wʋ ‑mä, ’n ‑sɛsɛtɛnyɩɩ yiɛ ghlɛ. ’N ɔ yiɛ ‑mä libhonʋwaa a ’bɛyɩ ɔ nɩkpɛ ‑bhlʋ tie, wa ’kä dlinɩ wa ’kɔ ɔ daa yowʋ ’nyɛ. ³Nɩkpɛɛ ’lagblɛlowlii tie a‑a, ɔ ghlɛɛ ‑mä ’lagblɛ ’möö, ’n libhonʋwaa yoo ’wʋ gbulo ’n wa yoo ’sɛlɩ, ’n wa yoo kpëti, ɔ’ɔɔ ‑lu ‑su ’n ɔ yiɛ mö. ⁴’N ’lagblɛlowlii yi’ɛɛ ‑mä ‑mɔmɔɔ tie. Ɔ ghlɛɛ ‑mä, wluu, ’mö wa ’lɩbhänɔɔ, ’n wa yoo ‑di zia. ⁵’N ɔ yuëë tanɔ ’wʋ tie. Ɔ ghlɛɛ ‑mä, ’n wa yoo ’lɩbhä ’n ɔ yiɛ ’ku. Ɔ tie’ɛ ‑mä nɩkpaa ‑mumuë a ‑bɛ. ‑Maa wa ’wuë, sa’a wa ’zuëë. Wa ’sɛlɩ ‑mumuë, wa ’lɩbhä ‑mumuë ’n wa yiɛ ’ku. ⁶’Lagblɛlowlii ’a yuu, ɔ ‑bhli ‑bhlʋ, ’mö ɔ ‑waa tenyii. Ɔ ’yize mɔɔ tʋʋä ‑lɛ. ’Mö ɔ tie ‑mä ’gbëbhlenɩdɔ’wʋ. Sɛ’ɛ ɔ ’pää dlɩ nɩɩ: ’Na yuu, ’mö wa ’kää ’klʋkpamö zʋ. ⁷‑Maa yuu ghlɛɛ ‑mä, libhonʋwaa lɛ: Nn, ‑ɔ ’kää zɩkö ɔ dɩba ’a gugbëa ’wʋ ’libhï a’bhë yɛ yi. A yi ‑a ’kɔ ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku, nzɩɩ ‑a ’käa’a ’lagblɛɛ ’wʋ ’libhï. ⁸’N wa yoo ’wʋ gbulo, ’n wa yoo ’lɩbhä, ’n ɔ yiɛ ’ku, ’n wa yiɛ ɔ ‑gäzɛɛ ’kwlɛ ’mö ’pä. ⁹Zaa, ’lagblɛlowlii ‑kä yii, sɛ ɔ ’kä bhä libhonʋwa ’la köbhä? Ɔ ‑kä yii, libhonʋwa ’la ’wuë, ’lɩbhä ɔ ’kʋä ’lɩbhä wa ’kä ’ku, nzɩɩ ɔ ’kä ’lagblɛɛ libhonʋwa ‑mumuë yowʋ ’nyɛ. ¹⁰Lagɔbɔgʋʋ ’mö a wɛlɩkïbhë ‑bhlʋ ‑a cɛlɩɛ ‑mä, a ’naa bhä ‑zɩ ’mö zɛlɩ ‑a? Sɛ’ɛ a nʋä nɩɩ:

Kpiyii ’sɩbhäsɩbhäwaa gbä a‑a ‑ɛɛ nɛnɩɩ,

mɛɛ ’zʋa’aa ‑sɩkaa dɛsɛkäkpiyii.

¹¹‑Alowli Lagɔ mɔɔ gbää ’n yɩ yiɛ ‑sɩbhä ’wʋ ’plɩ.

‑A ‑kɩɩ ’wʋ yɩlɩɩ, a‑a nʋä nɩɩ: ’Mänaliɛ.»12.11 Soomö 118.22-23.»

¹²Zezwii gbää sa’aa, Zwiiföwaa ’a ’kädɩɩ ’nɩɛ ‑wa. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa wa ‑yi sɛ nɩɩ ninea ɔ ’pää, wa’bhï ’mö a kpɔɔ yɔwʋ, zaa wa yɩbhä a wa ’kɔ köbhä. ‑Maa nɩkpaa a ‑bʋbʋʋ ’mö wa ‑guä zaa, ’n wa yoo kɛ yɔwʋ ‑sɛ ’n wa yiɛ mö.

Sezaa ’a lapoo

(Matie 22.15-22; Lwiikö 20.20-26)

¹³’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, Falizɩɛwaa ‑nyɛ ‑zɩkpaa wa laa Elodɩ a ‑nʋa ’sɔ, wa gla’mö a ‑mumuë, ’mö wa tie ‑mä Zezwii a mä’a wa ’kɔ ‑mä ’pä. ¹⁴Wa möä, ’n wa yoo nimï ’yɩbhä, wa lɛ naa: «‑Atʋ, ‑a ‑yi sɛ nɩɩ, gbëaa ‑n kää ngli. ‑Nn bhïla ’yizʋsɛ, nɩkpɛ yi ’kɔdɔ glɩnɩ oo, ‑nn zizanɔɔ wɛlɩ ’yli. ‑Maa sɛɛ Lagɔ gbää nɩkpɛ nɩ nɛmöö, ‑sɩbhä ‑n nyɛɛ nɩkpaa ’wuë ’dɩ gbëaa. Zaa, ‑aa gböö a dɔ’wʋ, ‑a kä bhä ‑a ’kä ’bhlɩlowli Sezaa ’a lapoo ’pɛnɩ, ‑maa ‑aaa bhä ‑kä ‑a ’kʋ ’pɛnɩ ‑a?» ¹⁵Zezwii ‑yi sɛ wa glɩnɩ ’kwlɩsɔkäwa, zaa ’n ɔ ’yuë nimï ’yɩbhä nɩɩ: «’Saa bhä ’n a ‑yii nimï ’yɩbhää yi a ‑kaa ‑mä ’pä a za? A ‑laaa ‑ka fälɛgöyi ‑bhlʋ n ’kɛ ’ylɩmö.» ¹⁶Wa ‑nyɛɛ yiɛ, ’n ɔ yuëë nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Fälɛgöyii ’klʋ a ’wukpële nɩ ‑a wʋä ‑lɛ, ’n nglɩɩ ‑yɩ cɛlɩɛ ‑lɛ, ɔ ‑këlii bhä?» Wa lɛ naa: «’Bhlɩlowli ’kɔdɔ Sezaa.» ¹⁷Zezwii lɛ naa: «‑Yɩ glɩnɩɛ Sezaa a ‑lii, a nɩ ’nyɩ Sezaa yowʋ. ‑Yɩ glɩnɩɛ Lagɔ a ‑lii, a nɩ ’nyɩ Lagɔ yowʋ.» Zezwii gbä sa’aa, nglii yʋää.

’Kuduwaa yi bhä ‑tiamö glu ’wlʋ ‑a?

(Matie 22.23-33; Lwiikö 20.27-40)

¹⁸‑Zɩkpa ‑mamaa wa laa Sadwisɩɛwa, sɛ’ɛ wa ’cɩaa nɩkpaa nɩɩ, nɩkpɛ ‑kä ’ku ’wë, ɔ ’naa ’kä glu ’wlʋ. ‑Zɩkpa ’la ’mö a ‑nʋä ‑mumuë mʋa ghlɩɛ ‑mä Zezwii, ’n wa yoo nimï ’yɩbhä, wa lɛ naa: ¹⁹«‑Atʋ, ‑aa dɩba ’kɔdɔ Moyizɩ lɛ nɩɩ: Nɩkpɛ ‑kä ’nglɔ ‑kä, ɔ ‑nyɔɔ ’sɔ wa ’nɩ ’yu ghlɩ ’n nɩkpɛ ’la ‑kä ’kuu, ɔ ‑daayu nɩ ’libhï ’kuzlenglɔɔ ’wʋ, ɔ ‑nyɔɔ ’sɔ wa ’kä ’yuë gwälɩ ɔ ‑daayu ‑ɔ ’kuä a ’wlumö.12.19 Detlenɔɔmö 25.5.²⁰Zaa, nyɩbhɛlʋdaayuë ngbi’sɔ mʋa ‑wʋ a‑a ‑lɛ. Wa gla’mö a ’kɔdɔɔ, ’n ɔ yiɛ ’nglɔ ’kwä, ɔ ‑nyɔɔ ’nɩɛ ’yu ghlɩ ’n ɔ yiɛ ’ku. ²¹’N ’sɔnɔɔ yiɛ ’kuzlenglɔɔ ’wʋ ’libhï, ɔ ‑nyɔɔ ’nɩɛ ’yu ghlɩ ’n ɔ yiɛ’ɛɛ ɔbhlɩ ’ku. Sɛ ‑bhlʋ ‑kpɔ ’la, ‑sɩbhä yɩ ’plɩɛ tanɔɔ a dɔ’wʋ ’wʋ. ²²Wa ngbi’sɔ ‑kpɔ, ‑sɩbhä wa ’libhïä ‑bhʋlʋbhʋlʋ nglɔɔ ’wʋ, ‑maa wa ‑nyɔɔ ’nɩɛ ’yu ghlɩ ’n wa yiɛ ’ku. Nglɔɔ a’bhë ’n ɔ yiɛ ‑mä plɛ ’n ɔ yiɛ ’ku. ²³Zaa, ‑zlɩ ’kuduwaa ‑kä glu ’wlʋʋ, ɔ yɛ yɩ wa ’wuë a ’nglɔ glɩnɩ ’wë nɩɩ, ‑ɔ ’kɔ bhäa’aa ‑kälɩ?» ²⁴Zezwii lɛ naa: «A’aa sasɛ Lagɔwɛlɩɩ ‑yi, a’aa’ɛ sɛɛ Lagɔ ’tɛɛ ’möä ‑yi. Zaa, ‑dlʋ a ‑dlʋä. ²⁵’Kuduwaa ‑kä zɩla’a glu ’wlʋ ’wëë, nyɩbhɛlɩɩ ’naa ’käa’a ’ngwlɩɩ ’kwä, ngwlɩɩ ’naa ’käa’a ghïla ’mö, ‑maa Lagɔzuzuku a sɛ wa ’kää ‑wʋ. ²⁶‑Maa ’n a ‑kä nɩɩ ’kuduwaa ’naa ’kä glu ’wlʋ nʋʋ, ɛ ’kä ‑bhɩɛ ‑aa ‑bhlɛ tɛkäsɛ Moyizɩ ’a Lagɔbɔgʋʋ ’mö a wɛlɩɩ ’mö zɛlɩ. Wɛlɩɩ ‑yɩ nʋä nɩɩ, Lagɔ mɔɔ ’wlʋnɩɛ ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö ‑mä ‑dɛglaklʋkwaa ’mö ’yli ’n ɔ yiɛ Moyizɩ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: ‑Amöö glɩnɩɛ Ablaamöa Lagɔ, Yizaakö a Lagɔ ’n Zakɔɔbö a Lagɔ.12.26 Ɛzoodɩ 3.6. Wɛlɩ ’la, ’mö n gaaa. ²⁷Mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ, Ablaamö mɔ, Yizaakö mɔ ’n Zakɔɔbö, Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ, wa ‑bhölɩ. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa Lagɔ ’nɩ ‑bhö ’kuduwa a Lagɔ. ‑Maa ‑bhölɩbhölɩwa a Lagɔ ɔ glɩnɩɛ. Nza n ‑gbää nɩɩ anyɩ a dulaa.»

Gböö ’wuë gla’mö a gba ’kädaa

(Matie 22.34-40; Lwiikö 10.25-28)

²⁸Zezwii ‑wʋä sa’a Sadwisɩɛwaa ’dɩ ’nyɛ dɔ’wʋʋ, Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩanyɔ ‑bhlʋ ‑wʋmö a ‑lɛ. Ɔ ’yɩɛ sɛɛ Zezwii ’nyɛɛ Sadwisɩɛwaa sasɛ ’dɩ ’ylɩmöö, ’n ɔ yoo yɔwʋ ’dio, ’n ɔ yoo nimï ’yɩbhä nɩɩ: «‑Atʋ, Lagɔ a Gböö gla’mö a dɔ’wʋ, Gba ‑maa ’kä bhä tenyii dɛsɛ, ‑a zi bhä ‑mi’la ’wuë ’wʋ?» ²⁹Zezwii lɛ naa: «Lagɔ ’a gba ’kädaa ma‑a nɩɩ: Yizlaɛlɩa ‑nʋänyɩ, a nɩ ‑pʋnɩ ’yukwli, ‑Alowli Lagɔ, ɔ ’yize mɔɔ glɩnɩɛ ‑tiamö a Lagɔ.³⁰Nza a kää a ’kɔ ‑wa ‑mä ’a dilaa ’wuë zɛmö, ‑mä ’a ‑bhölɩbhölɛɛ ’wuë ’mö, ‑mä ’a dlɩpäsaa ’wuë ’mö, ’n ‑mä ’a ’mötɛɛnɔɔ ’wuë ’mö.12.30 Detlenɔɔmö 6.4-5.³¹’Sɔnaa ‑a ‑kämö’ɛɛ tenyii dɛsɛɛ, ma‑a nɩɩ: Sɛ ‑n ‑waa ‑nanyɩ ‑wa ‑sɩbhä ‑na ’lilɛ.12.31 Levitiikö 19.18. Gba ‑mamaa ‑a ’kää dɛsɛ ‑kä ‑a ’kɩɛ ’wʋ zii, a’aa ‑bhölɩ.» ³²Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩanyɔɔ lɛ naa: «‑Atʋ, miɛ ‑tiasɛ. ‑Alowli Lagɔ, ɔ ’yize mɔɔ glɩnɩɛ ‑tiamö Lagɔ. Ɔ sɛ a Lagɔ ’nɩɛ ‑bhölɩ. ³³Nza nɩkpɛ kää ɔ ’kɔ ‑wa, ‑mä ’ɔ dlɩɩ ’wuë zɛmö, ’ɔ dlɩpäsaa ’wuë ’mö ’n ’ɔ ’mötɛɛnɔɔ ’wuë ’mö. ’N sɛ ɔ ‑wa’ɛɛ ɔnyɩɩ, ɔ ’kä’ɛ ‑sɩbhä ɔ ’lilɛ ‑wa. Gbö la ’sɔ ‑kpɔ, mɩɩ kää dɛsɛ, mɩɩ ziɛ ‑n ’kɔ nɩma bʋbɔnɩ ‑nyɛ bʋbɔbʋbʋʋ a kii ’wuë ’sɔ ’wʋ.» ³⁴Moyizɩ ’a Gböö ’cɩanyɔɔ bhïlaa sa’a sasɛɛ, Zezwii lɛ naa: «‑N ’kä ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ plɛ a dɔ’wʋ, ‑nn‑ä ’yuku ‑wʋ.» ’Bhöönɩa’a ‑lɛ, ‑bɛ ’nɔa’a wɛlɩ ‑mimii ’wʋ ’yɩbhänɩ.

Sɛ’ɛ Zezwii gbää Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ a dɛ

(Matie 22.41-46; Lwiikö 20.41-44)

³⁵Zezwii ‑wʋ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö nɩkpa Lagɔwɛlɩɩ ’cɩa dɔ’wʋ, ’n ɔ yuëë ’kïbhë ‑bhlʋ ’wʋ ’yɩbhänɩ, ɔ lɛ naa: «Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa lɛ: Kliisɩ, Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, Daviidɩ a ’yu a ’yu ɔ glɩnɩ. Sɛ yɩ ‑wʋ bhä ’mö ’n wa nʋ ‑sɩbhä? ³⁶Daviidɩ a’bhë, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ bhïlanɔɔ ’möö, sɛ’ɛ ɔ nʋä nɩɩ:

‑Atʋ Lagɔ mɔɔ ’nyɛɛ na ‑lowli ’dɩ nɩɩ:

Glɩ dɛ’ɛ na luukɛ ’wʋ sɛ,

n ’kä ‑na’a ‑gblɩwaa ‑mä ‑na kplɩzɛmö ’zʋ.12.36 Soomö 110.1.

³⁷Daviidɩ a’bhë, Kliisɩ ’mö ɔ laa ɔ ‑lowli. ’N Daviidɩ ‑kä Kliisɩ ɔ ‑lowlii ‑laa, sɛɛ Kliisɩ ’kä bhä’ɛ Daviidɩ a ’yu a ’yu glɩnɩ ’nɩ?»

Zezwii gbää sa’aa, nɩkpa a ‑bʋbʋʋ ‑wa ‑pʋnɔ a‑a ’yukwlii, wa ’wuë ’mäna.

A nɩ tɩ ’kwlɩsɔkäwa glɩnɩ!

(Matie 23.1-36; Lwiikö 20.45-47)

³⁸’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, Zezwii ‑wʋ nɩkpaa Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’cɩa dɔ’wʋ, ’n ɔ yuë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa, ‑wa ‑kä ‑ziabanɩɩ ’mö päla ’wë, ‑wa tɛlɩɛ yilaa sɛɛ, dɛɛ nɩkpa ’kɔkɔmlɛ ‑wʋä, ‑wa tɛlɩɛ sɛ wa ’kä ‑lɛ ghlɛnɩɩ, wa ’kʋa bhälɩ a za‑a, a ’nɛmanɩ anyɩ ’wʋ, a tɩa wa saa ’zʋ. ³⁹’Kädɩɩ ‑kʋä wäzɩ wa ‑nyʋä ’kä ’wʋ linɩɩ, ’bhli a ‑bhlii ’mö wa gbäzɩɛ ’mö. ‑Mä Lagɔbïdii ’mö, wa ‑kä ‑mä möö, ’yuku a ‑klikpïi ’mö ‑mä wa glɩɛ sɛ. ⁴⁰Wa ‑kä Lagɔ bhibhee, wa bhibhe ‑këkëkë, nɩkpaa ’wuë ’käa wa ’dɩ a dɩ ‑sɛ a za. ‑Maa ‑tiamö a dɔ’wʋ, ylʋplɛwa wa glɩnɩɛ, ’n wa sɛɛ ’kuzlengwlɩɩ a ‑lii ’wuë kä’mö. Lagɔ yuë tenyii ‑zijli tu.»

’Pʋakuzlenglɔ ‑bhlʋ yɛ Lagɔ ’nyɛ

(Lwiikö 21.1-4)

⁴¹‑Mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö, ‑dɔkwɩ a ’ke ‑bhlʋ ‑wʋ ‑mä. ‑Ɔ ‑kä ɔ ’kä Lagɔ ’nyɛɛ, yɩ ’mö, ‑mä ɔ ’pää monii. ‑Lɛ ‑dɔkwɩ ’la yɔwʋ, ‑lɛ Zezwii glɩɛ ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö sɛ. Sɛɛ nɩkpaa zʋä ‑mä monii, ɔ ’kä ‑sɩbhä ’ylɩmö. Lɩkäwa a ‑bɛ, wa zʋ ‑mä moni a ‑bɛ. ⁴²’N ’pʋäkuzlenglɔ ‑bhlʋ yiɛ yi, ɔ ’zʋ ‑mä fälɛgöyie ’sɔ. ⁴³’N Zezwii yiɛ ’ɔ ‑gänɩwaa wäzɩ ɔ lɛ naa: «‑Tiamö n nyanyɩɛ dɛ’ɛ ’dɩ nɩɩ, ’pʋäkuzlenglɔ ’la mɔɔ ’pää ‑mä ‑dɔkɔɔ ’mö moni a ‑bɛ, mɔɔ ziɛ ‑muë’la ’wuë ’wʋ. ⁴⁴‑Tiamö abhlɩ, ‑mumuë ’zʋ ‑mä ‑dɔkwɩɩ ’mö moni a ‑bɛ, ‑maa ‑ɛ ‑kplɛnuëë kɛɛ, ’mö wa ’zʋä ‑mä. ‑Maa ’kuzlenglɔɔ ɔbhlɩ, ’ɔ ’saa ’wuë ɔ kää, ɔ ’kä a‑a lii, ’mö ɔ ’nyɛɛ Lagɔ.»

Zezwii lɛ wa yi Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ wlɛ

(Matie 24.1-2; Lwiikö 21.5-6)

¹Zezwii ‑wʋ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö ’wlʋ dɔ’wʋ, ’n ’ɔ ‑gänɩwaa a gla’mö a ‑nʋ ‑bhlʋ yiɛ nɩɩ: «‑Atʋ, yɩɛ, sɛɛ Lagɔbuduu nɛnɩɛ ’ylimöö, kpɩɩ wa ’sɩbhänuä, yɩ’ɩɛ ‑sɩbhä a sɛ ‑wʋ.» ²’N Zezwii yoo ’dɩ ’nyɛ ɔ lɛ naa: «‑Buduu ‑n yɩlɩɛ da’a ’wʋʋ, kpiyi ’naa ’kä kpiyi ’klʋ tʋʋ, ‑maa wʋ ’wuë, wlɛ wa ’kʋä wlɛ.»

’Pɩwʋ a ’ylibhɩɛdaa

(Matie 24.3-14; Lwiikö 21.7-19)

³Zezwii gbää sa’a ’wëë, ’n ɔ yɩɛ ‑mä Olivieswii a ‑gägaa ’wlu sɛ glɩɛ mö. ‑Gäga ’la, Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö a gööä ’yi. Piɛlɩ mɔ, Zaakö mɔ, Zaa mɔ, ’n Adlee, wa ’yize wa glɩ ‑lɛ ɔ yɔwʋ, ’n wa yoo nimï ’yɩbhä nɩɩ: ⁴«‑Atʋ, nyɩanyɩ ’dɩ, Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ‑wʋnyɩɩ wɛlɩɩ n bhïlaa, n‑n gbää wa yu wlɛɛ, ‑zlɩmɛ yi ’kä bhä ’yli ’wlʋnɩ? ‑Lii ’wuë a ’ylibhɩɛtɛnyɩɩ, ɛ ‑kä ɛ ’kä ’yli ’wlʋnɩɩ, ’saa ‑a ’kɛ bhä ’mö yɩbhlɩnɩ?» ⁵’N Zezwii yuë ’dɩ ’nyɛ ɔ lɛ naa: «A nɩ ’nɛmanɩ anyɩ ’wʋ, ‑bɛ nɩ tanyɩa dula.

⁶‑Maa nɩkpa a ‑bɛ wa yia ’yli ’wlʋ, wa yia ’na nglɩɩ ’pä, wa yia nɩɩ, Kliisɩ, Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ’mö wa glɩnɩɛ nʋ. Wa yia sa’a nɩkpa a ‑bɛ dula. ⁷‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, a yia tʋgwɩwɛlɩ ’nʋ. ‑Maa dlɩ nɩ tanyɩ ’mö wɔlɔnɩ, ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa tʋ yia saa ’wuë gwɩ klɩpaa. ‑Li ’la wuë yi ghlɛ, ‑maa, ɛ’ɛ ‑bhö ‑bhlɛ da’a ’pɩwʋ a ’ylibhɩɛtɛnyɩ mɛ. ⁸Bhlɩ ‑mɛmɛɛ ‑nyɛ bhlɩ ‑mɛmɛɛ ’sɔ yia tʋ gwɩ, ’bhlɩlowli ‑mɔmɔɔ a ‑nʋä ‑nyɛ ’bhlɩlowli ‑mɔmɔɔ a ’sɔ, wa yia’ɛ tʋ gwɩ. ’Bhlɩ a ‑bɛ ‑gömö a dʋdʋʋ yia tɩtlɛnɩ, ngɔmʋgupegupe yia’ɛ yi. ‑Maa ‑mi’la ’wuë, sɛɛ gbadɩnglɔ a ’wlusɛsʋ a gbaapögbaapɛ tɛɛ’ɛɛ, ‑sɩbhä ma‑a da’a.

⁹Abhʋa na ‑nʋa, a nɩ ‑ligba a ’kä ‑lɛ glɩ, ‑maa wa yeanyɩa ‑zijli ’nyɛ. ‑Mä Zwiiföwaa ’a Lagɔbïdii ’mö, wa yeanyɩa ‑mä kwä wa ’kanyɩ ’sɛlɩ. Sɛ a glɩnɩɛ na ‑nʋa a za, wa yeanyɩa köbhä, wa ’kanyɩ ’bhlɩlowluwa ‑nyɛ ’kämanɩwa ’kädɩ ’sɔ a ’yila ’klʋ ’nigba, wa ’kanyɩ ‑zijli tu. Nzɩɩ, ‑mä wa ’yila ’klʋ a ’kä na dɛ bhïla. ¹⁰’Bhlɩbhëa ’wuë ’maa ’kä Lagɔ ’a ’Mänatɩtɩɩ ’nʋ ’wë, ’n ’pɩwʋ ’kää bhäla ’yli bhɩɛ. ¹¹‑Mi’la miɛ da’a. ‑Maa wa ‑kaanyɩ ‑lɛ ‑zijlituwa a ’yila ’klʋ kwää, ’saa a ’kää bhïla a dɔ’wʋ, dlɩ nɩ tanyɩ nyɩasɛ libho, ‑maa ‑lɛ a ’tɛnyɩ ’la ‑bhlʋ ‑kpɔ ’mö, wɛlɩɩ Lagɔ ’kanyɩɛ dlɩ ’wʋ ’pää, ’mö a nɩ bhïla. Anyɩgäsɛ abhʋa ’naa ’kä bhïla, ‑maa ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ mɔɔ ’kanyɩɛ ’mö bhïlanɩ.

¹²‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, ‑daayu yi ‑daayu tʋ kunɩ wa yo ’lɩbhä ɔ yi ’ku. Dɩbawa yia ‑sɩbhä ’wa yuëa ’zʋmö. Yuë ‑mumuë a’bhï, wa yia wa ‑lowluwa ’mö ’bhɛlɔnɩ, wa yuë tʋ kunɩ, wa yuë ’lɩbhä wa yi ’ku. ¹³Na za, nɩkpaa ’wuë yeanyɩ ‑gblɩ, ‑maa nɩkpɛ a ‑mɔɔ ’nɩ ’na wɛlɩɩ kɛ’mö ‑sɛ ‑këë ‑ɔ ‑kä ‑mä ’gbë ’wʋ ghlɛɛ, Lagɔ yo puë.

Zezwii yɛ ’klɩ ’kädɛɛ ‑ɛ ’kää yi a dɛ bhïla

(Matie 24.15-28; Lwiikö 21.20-24)

¹⁴Wa laa ‑tiamö a ’zokwë ‑ɔ nyima Lagɔ a ’nglɩ mɔɔ ’kää ’yli ’wlʋnɩ. Mä ɔ’ɔɔ a‑a ‑kä ɔ ’kä plɛɛ, ‑mä ɔ ’kää plɛ. Wɛlɩ nɩ, yɩ kä zɛmö. Zaa, ‑ɔ ‑kɩɩ ’mö zɛlɩɩ, ɔ nɩ ’päni dlɩ kɛ, ɔ ’kɩa ’mö ’nʋ. ‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Zwidee‑bhölɩɩ ’mö a ‑nʋa, wa nɩ mö ‑mä ‑gägö ’wlu ‑guë. ¹⁵‑Ɔ ‑kä ‑lɛ ’ligbë ’mö glɩ, ’n ‑lɛ a ’tɛnyɩ ’la ‑kä ghlɛɛ, ɔ nɩ tɩ ‑mä ‑budu ’mö plɛ ɔ ’kä ɔ ‑lu ’wʋ ’libhï a za, ‑maa ɔ nɩ futo cuu. ¹⁶’N ‑ɔ ‑kä’ɛ ’lagblɛ ’mö ‑wʋ, ‑lɛ a ’tɛnyɩ ’la ‑kä ghlɛɛ, ɔ nɩ tɩ ‑mä glɔ ’mö ’ɔ lekwii kie mö ’wë, ‑maa ɔ nɩ futo cuu. ¹⁷‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, gbadɩngwlɩɩ ‑nyɛ gwangwlɩɩ ’sɔ, mʋa ’kää ngäzɩ ’wʋ ‑bhö tenyii. ¹⁸Zaa, a nɩ bhibhe Lagɔ ‑lɛ a ‑li ’la tɩa ‑bëbëyitɛnyɩ ’mö ghlɛ. ¹⁹Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö a ’zwɩzizee, ɛ ’naa ’kä ‑sɩbhä a sɛ ‑wʋ, ’mö ɛ ’kää ’tɛɛ. Sɛɛ Lagɔ ’maa ’kä a ’pɩwʋ a ‑lii ’wuë ‑bhɛɛ, ‑bɛ ’nɩɛ ‑bhlɛ tɛkäsɛ ‑sɩbhä a ’zwɩzize ’ylɩmö. ’N ‑bɛ ’naa ’kä’ɛ ’kwädlɩ ‑sɩbhä a ’zwɩzize ’ylɩmö. ²⁰‑Maa, ‑Alowli Lagɔ, ’ɔ nɩkpaa ɔ gbäzɩɛ ’möö, wa za, ɔ yi ’tɛnyɩzokwë ’la ’mö a zila ’wʋ ‑sɛnɩ, ‑maa ’n ɛ ’nɩ ‑bhö a ‑sɩbhä, nɩkpaa ’wuë ’yli wa ’kä a‑a bhɩɛ. ²¹‑Lɛ a zlɩ ’la ’mö, ’n nɩkpɛ ‑kä nɩɩ, Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, mɔɔ mä’ä, ‑mɔmɔɔ ‑kä’ɛ nɩɩ, mɔɔ ‑wʋä mä’a nʋʋ, a nɩ ti dlɩ ’wʋ ‑kä. ²²‑Maa sa’a a nɩkpa a ‑bɛ, wa yi saa ’wuë ’yli ’wlʋnɩ. Wa yi nɩɩ, Kliisɩ, Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ’mö wa glɩnɩɛ nʋ. ‑Maa Lagɔ mɔɔ ’nuë ‑sɛ. ’N ‑mumuë yi’ɛ nɩɩ, Lagɔ a ’möbhïlanɩwaa wa glɩnɩɛ nʋ. ‑Maa Lagɔ mɔɔ ’nuëë tie. Nɩkpa ’la, wa yi zɩzɛ ’pä, ɛ ’kä nɩkpabhë dula. ‑Mä ’wa zɩzɛpäpʋ ’la ’mö, wa yi ‑li ’mö yɛla, wa ’kä Lagɔ a ‑nʋa dulamö. ²³‑Maa n kanyɩa’ɛ wa dɔ’wʋ ’dɩ ’nyɛ ’wë zaa, a nɩ ‑ligba ’kɩ, a ’käa ‑lɛ glɩ.

Nɩkpɛ a -Yu yi ’bɩwʋ yi

(Matie 24.29-31; Lwiikö 21.25-28)

²⁴‑Lɛ a ’tɛnyɩzokwë ’la a ’zwɩzize ‑kä ’plɩ ’wë cuu,

’ylʋvälaa yi ’klʋ ylumanɩ.

Cʋʋ ’naa ’kä lɩ.

²⁵‑Zɛlɩɩ yi ‑mä zlɩ ’mö ’bhöö, yɩ yi bhli.

’Saa ‑wʋä ‑mä zlɩ ’mö ’wuë,

yɩ yi bidibidi ’wlu ’mlamlanɩ.13.25 Ezayii 13.10; 34.4; Ezekiɛlɩ 32.7; Zowɛɛlɩ 2.10; 3.4.

²⁶‑Mi’la ’wuë ‑käa’a ’plɩ ’wëë, ’n zlɩɩ lɛ ’kää nuë do, Nɩkpɛ a ’Yu, ’n ɔ ’kä ‑mä ’bhöönɩ, ɔ ’kä ’ɔ ’kämanɔ ’kɔdʋʋ ’mö yinɩ, ɔ ‑wʋ ’ylʋväla a ’dɛlɩ a sɛ lɩ dɔ’wʋ, ’n ɔ ’kää yi, nɩkpaa yo ’ylɩmö. ²⁷Ɔ ‑kä yii, ’n ɔ ’kää dʋdʋʋ a këtiea ’wuë ’wʋ Lagɔzuzukuu tie, yɩ ’kä ɔ ‑nʋa saa ’wuë kie mö, yɩ ’kʋä dɛ ‑bhlʋ ’wlu ’yɩbhanɩ.

Zezwii yɛ Fiigösuu a wɛlɩɩ ’wʋ pälɩ

(Matie 24.32-44; Lwiikö 21.29-33)

²⁸Fiigösuu, ’saa wʋ wɛlɩɩ ’cɩanyɩɛ, a nɩ ’nwi sasɛ ’mö. Su ’la, wʋ ‑kä tɛpɔ, wʋ ‑kä ’wʋ nɛmanɩɩ, a ‑yi sɛ nɩɩ wʋ tlʋtlʋtɛnyɩɩ yɛ ’dio. ²⁹Sɛ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la, ‑sɩbhä ‑li ’la ’wuë n gaaa da’a a wɛlɩ ‑wʋä. Yɩ ‑kä ’yli ’wlʋnɩ dɔ’wʋ ‑wʋʋ, a nɩ yɩbhlɩnɩ sɛ nɩɩ, Nɩkpɛ a ’Yu, ’ɔ yiyitɛnyɩɩ, ɛ yɛ tenyii ’dio. ³⁰‑Maa ‑tiamö n nyanyɩɛ dɛ’ɛ ’dɩ nɩɩ, nɩkpaa ‑wa ‑bhölɩɛ ‑sɩkaa, wa gla’mö a ‑mumuë ’naa ’kä ‑bhlɛ ’ku, ’n wa ’nɩɛ ‑li ’la ’wuë ’ylɩmö ’wëë. ³¹Zlɩɩ ‑nyɛ dʋdʋʋ ’sɔ, yɩ yi ’plɩ, ‑maa ’na bhïlawɛlɩɩ mɩɩ ’naa ’kää ’kwädlɩ ’plɩɩ.

³²‑Maa zlɩɩ ‑nyɛ ’gïle ’la ’sɔ n ’kää ’mö yii, ‑bɛ ’niɛ ‑yi. Lagɔzuzukuu ’niɛ ‑yi. Yuu ’niɛ ‑yi, ’n ɛ ’nɩ ‑bhö Dɩbaa a ’yize mɔɔ. ³³Zaa, a nɩ ‑ligba a ’kä ‑lɛ glɩ, ‑maa ’tɛnyɩ ’la, a ’nɛɛ ‑yi. ³⁴A yɩɛ, sɛ yɩ ’kää ’wʋ ’plɩ ‑sɩbhä ma‑a dɛ’ɛ: Nɩkpɛ ‑bhlʋ ’kää lowlu ’mö möä yii, ’ɔ ’ligbëa ’mö ɔ tɩɛ ’ɔ libhonʋwaa yɔwʋ ’n ɔ yuëë bhʋlʋbhlʋ ’libhi ’yli ’zʋ, ’n ɔ yi’ɛɛ ’ligbëkʋnyɔɔ ’dɩ ’mö zʋ nɩɩ: ‑Kʋa sasɛ ’ligbëa, ‑maa tɩa ngämö. ³⁵Sɛ ‑bhlʋlʋ ‑kpɔ ’la, a nɩ ‑ligba ‑sɩbhä a ’kä ‑lɛ glɩ. ‑Maa ’ligbëlowlii, ’tɛnyɩ ɔ ’kää ’mö yii, a ’nɛa ‑yi. ‑Kidosɛ ɔ ’kä yi oo, zlɩjijo’wʋ ɔ ’kä yi oo, ’zɔkpɔ ’pii ’mö ɔ ’kä yi oo, a ’niɛ ‑yi. ³⁶Zɛmövusɛ ɔ ’kää yi. ‑Sɩbhä a za, a nɩ tɩ ngämö. ³⁷Dɩɩ n zʋanyɩɛ dɛ’ɛ ’möö, nɩkpaa ’wuë a ‑liɛ. Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, a nɩ ‑ligba a ’kä ‑lɛ glɩ.»

Zwiiföwaa a ’kädɩɩ yɛ Zezwii a ylɩ plɛ

¹Zwiiföwaa a fɛtɩɩ, ‑ɛnyɩɩ dɔ’wʋ wa liɛ ’fɔlɔɔ ‑wʋʋä levii ’mö ‑kää, ’ylɩ ’sɔ tʋʋ ‑mä ɛ tɛkäzlɩɩ wa laa Galɛ’möwlʋfɛtɩɩ ’kä ghlɛ, Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea ‑nyɛ Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa ’sɔ, ’n wa yiɛ ’wlu yɩbhä, wa yɩbhä wa ’kä Zezwii ’wi ’mö köbhä, wa kɔ ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku. ²Wa lɛ naa: «Nɩkpaa ‑zu wa ‑zuä, wa ‑tɩnyɩa tʋ kwä, zaa ‑a ’naa ’kɔ ’fɛtɩ a’bhë ’wʋ köbhä.»

’Nglɔ yɛ palɩfɛɛ Zezwii ’wlu pälɩ

(Matie 26.6-13; Zaa 12.1-8)

³Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Zezwii ‑wʋ ‑mä Betanii, nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Simɔɔ, ’zla lɩbhä a‑a a ’ligbë ’mö. Ɔ ‑wʋ li dɔ’wʋ ’n nglɔ ‑bhlʋ yoo ‑mä ghlɩ. Ɔ ‑su ’kplekii, ɔ kä ’kpö a ’ke ‑bhlʋ ’mö, kpö ’la, ’pɛlʋ yɩ tɛɛ, ’mö wa laa naadɩ. Nglɛ a ‑nglɛ yɩ pää. Ɔ ghlɛɛ ‑lɛ Zezwii yɔwʋʋ, ’n ɔ yiɛ ’kplekii ’klʋ kälɩ, kpöö ’wuë, ’n ɔ yiɛ Zezwii ’wlu zʋ. ⁴Nglɔɔ ’zʋä sa’aa, ‑wa ‑wʋmö a‑a ‑lɛ a gla’mö a ‑mumuë, wa’aa ‑wa. ’N wa ’ngungwaa nɩɩ: «Kpöö ‑yɩ ’tɛɛ ’pɛlʋʋ, ’mö ɔ nyima sa’a ’fʋ! ⁵Sɛ ɔ ’zʋä da’a ‑sɩbhä ’nɩɛ nɛnɩ. Kpö ’la, wa kä a wa ’kɩ ’pɛlʋ ’pä. Yɩ yi moni a ‑bɛ li, wa ye ’pʋawa ’nyɛ.» ’N wa yiɛ nglɔɔ ’lʋnɩ. ⁶‑Maa Zezwii lɛ naa: «Sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö ’n a ’kuanɔ bhä swɩ yɔwʋ ’nɩ? A nɩ ‑sɔɔ kɛ yɔwʋ. ‑Maa ’saa ɔ nʋʋʋä dɛ’ɛ ’wluu, ‑li a ‑liɛ. ⁷’Pʋäwaa a gaa da’aa, a ‑nyʋä ’sɔ ‑glɔ a dɩɩɛ, zaa ’n a ‑kä ’yɩbhää, a yuë ’kwädlɩ ‑li a ‑li ’wlu nʋ. ‑Maa ‑amö na a, n ’naa ’kanyɩ ’kwädlɩ jijo’wʋ ‑wʋ. ⁸N ‑kä ’ku, wa ‑kä ’na ‑gäzɛɛ zizaa yi a sɛ wa ’kɛɛ ’kpö yɔwʋ ’zʋʋ, ‑sɩbhä ɔ tɛɛ ‑bhlɛ dɛ’ɛ. ’Ɔ dɛ ɔ bhɛnɩɛ, ‑lɛ ɔ nʋä ‑bhlɛ. ⁹Zaa, ‑tiamö n nyanyɩɛ dɛ’ɛ ’dɩ nɩɩ, nglɔ nɩ, ‑li a ‑lii ɔ nʋä dɛ’ɛɛ, wa yi ’kwädlɩ yɩ dɛ bhïla. Saa ’wuë sɛ wa ’kää ’Mänatɩtɩɩ biaa möö, wa yo ’wʋ ligbanɩ.»

Zwidaa yɛ Zezwii Zwiiföwaa kä’mö plɩnɩ

(Matie 26.14-16; Lwiikö 22.3-6)

¹⁰‑Mi’la ’plɩɛ ’wëë, wa kʋgbä’sɔ ‑kpɔ gla’mö a ‑nɔ ‑bhlʋ wa laa Zwidaa Yisikalio, ’n ɔ yiɛ Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea ‑mä ghlɩ, ɔ ’kʋä Zezwii kä’mö plɩnɩ. ¹¹Ɔ ghlɛɛ ‑mä, wa ’wuë ’mäna a ’yize, wa ’nʋnʋnɩɛ ’möö, wa lɛ wa yo moni ’nyɛ. ’Bhöönɩa’a da’a ’n Zwidaa pää sɛ ɔ kää ’zʋ ’n ɔ ’kʋää Zezwii kä’mö plɩnɩ a ’slɛlɛ.

Zezwii ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ wa yɛ Galɛ’möwlʋfɛtɩɩ a lilea li

(Matie 26.17-19; Lwiikö 22.7-13)

¹²’Fɛtɩɩ ‑ɛnyɩɩ dɔ’wʋ wa liɛ ’fɔlɔɔ ‑wʋʋä levii ’mö ‑kä, ɛ tɛɛtɛɛzlɩ ’mö, Zwiiföwaa, ’bhlawödɩgbö wa kää wa ’kä ’lɩbhä, wa ’kɩ bʋbɔnɩ, wa ’kä ’wʋ linɩ. ‑Lɛ a zlɩ ’la ghlɛɛ, ’n Zezwii ’a ‑gänɩwaa yoo nimï ’yɩbhä nɩɩ: «‑Atʋ, dɛ ‑n yɩbhä bhä a nɩ mö ’fɛtɩɩ a lilea pinɩɛ?» ¹³’N Zezwii yiɛ wa gla’mö a nɩkpa ’sɔ tie nɩɩ: «A nɩ mö ‑mä glɔ ’mö. A ‑kä glɔ plɛ cuu, a ‑nyɛ nɩkpɛ ‑bhlʋ yi ’wʋ gbanɩ. Ɔ ‑su ’nyulaki. Nɩkpɛ ’la, a nɩ ‑gänɔ. ’Ligbë ‑ma ’mö ɔ ’kää plɛɛ, a nɩ plɛmö ‑mä. ¹⁴’Ligbë ’la a ‑lowlii, a nɩ ’nyɔ ’dɩ nɩɩ, ‑Atʋ lɛ naa, ’pänɩnyɩ ‑budukïbhëa ɔ ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, mä wa ’kää ’fɛtɩɩ a ’bhlawadɩgbaa linɩ. ¹⁵A ‑kɔɔ sa’a ’dɩ ’nyɛɛ, ‑mä ’ɔ ‑buduu a ghäyɩ ’wʋ, ɔ yeanyɩ ‑mä ’kïbhë ’käda ‑bhlʋ ’pänɩ. ‑Mä gïganɩ ’wlu. A ‑kä pi ’wëë, ‑mä ‑a ’kää ’wʋ linɩ.» ¹⁶Nɩkpaa ’sɔ ‑kpɔ Zezwii tie a‑a, ’n wa yiɛ mö. Wa ghlɛɛ ‑mä glɔ ’möö, sɛ ɔ gbä a‑a, ‑sɩbhä ma‑a ’wlʋnɩɛ ’yli. ’N wa yiɛ ’fɛtɩɩ a lilea pi.

¹⁷‑Kidosɛ ghlɛɛ, Zezwii ‑nyɛ ɔ ‑nʋa kʋgbä’sɔ ‑kpɔ ’sɔ, ’n wa yiɛ ’wʋ linɩɛ mö. ¹⁸Wa ‑wʋ li dɔ’wʋ ’n Zezwii yiɛ gbʋ ‑dɩ ɔ lɛ naa: «‑Tiamö n nyanyɩɛ dɛ’ɛ ’dɩ nɩɩ, a gla’mö a nɩkpɛ ‑bhlʋ, ‑a ‑nyɛɛ ’sɔ ‑a ‑wʋä dɛ’ɛ ’wʋ linɩ dɔ’wʋʋ, ɔ ‑yii ’na ‑gblɩwaa kä’mö plɩnɩ.» ¹⁹Zezwii gbää sa’aa, wa ’wuë ’n wa yiɛ kɔmanɩ, ’n wa yoo bhʋlʋbhlʋ nimï ’yɩbhä, nɩɩ: «‑Atʋ ‑amö bhä ‑a?» ²⁰Zezwii lɛ naa: «A kʋgbä ’sɔ ‑kpɔ gla’mö a ‑bhlʋ n ‑nyɛɛ fäfänɩɛ dɛ’ɛ kɛ ‑gömöö, mɔɔ. ²¹Nɩkpɛ a ’Yu, sɛ yɩ cɛlɩɛ ɔ dɛ ‑mä Lagɔbɔgʋʋ ’möö, ‑sɩbhä yɩ ’kää yɩ ’wuë ’wʋ ’plɩ ɔ ’kä ’ku. ‑Maa ‑ɔ ’kɔɔ nɩkpa kä’mö plɩnɩɩ, ɔ ‑nɩɩ yi tenyii ’mö ’tɛɛ. ’N ɔ ’nɩ a ’pɩwʋ yii, yɩ nɛnɩ a.»

Lagɔlilea a tɛɛnɩdaa

²²Wa ‑wʋ ‑bhlɛ li dɔ’wʋ, ’n Zezwii yiɛ ’fɔlɔbhë ’wʋ ’libhï, ’n ɔ yiɛ a za Lagɔ bhälɩ ’wë, ’n ɔ yeaa ’mö ‑dɩdɩnɩ, ’n ɔ yuënyɩɛ yowʋ ’nyɛ. Ɔ lɛ naa: «A nɩ ’libhï ’wʋ a ’kä li, ‑maa ’na kpökpaa ma‑a.» ²³’N ɔ yi’ɛɛ duvɛɛkɔpʋ ’wʋ ’libhï, ’n ɔ yiɛ wʋ za Lagɔ bhälɩ ’wë, ’n ɔ yuënyɩɛ yowʋ ’nyɛ, ’n wa yiɛ wa ’wuë ’nɩmä. ²⁴Ɔ lɛ nɩɩ: «Duvɛɛ nɩ, ’na dluu muä, ‑wʋ ’kää nɩkpabhë a ’wlumö kwli, nzɩɩ Lagɔ ‑nyʋä ’kä mɛnɩnɩ. ²⁵‑Tiamö n nyanyɩɛ dɛ’ɛ ’dɩ nɩɩ, tɛɛnɩ dɛ’ɛ, ’naa ’käa’a ‑sɩkaa duvɛɛ ’nɩmä, ’n ɛ ’nɩ ‑bhö ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ ma‑a, ‑mä n ’kɛɛ ’wʋ ’sɔ ’nɩmänɩ.» ²⁶Ɔ gbää sa’a ’wëë, ’n wa yiɛ Lagɔ a ’nglɩghlimanɩlwɩɩ bhlɩ, ’n wa yiɛ ‑mä Olivieswii a ‑gägaa ’wlu a ’bɛyɩ mönɩ.

Zezwii lɛ Pɩɛlɩ yo cɛlɩ

(Matie 26.31-35; Lwiikö 22.31-34; Zaa 13.36-38)

²⁷’N Zezwii yiɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’dɩ ’nyɛ ɔ lɛ naa: «Abhʋa na ‑nʋa, a ’wuë, a ‑yiia ’bɩwʋ ’bhöö. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa sɛ’ɛ yɩ cɛlɩɛ ‑mä Lagɔbɔgʋʋ ’mö nɩɩ:

N yi wïlaa a ’ylizʋnɩnyɔɔ ’lɩbhä,

wïlaa yi yɔwʋ ‑sɛnɩ.14.27 Zakalii 13.7.

²⁸‑Maa n ‑kä ’ku n ‑kä glu ’wlʋ ’wëë, ‑mä Galilee‑bhölɩɩ ’mö, ‑mä a ‑kaa ghlɩnɩ.» ²⁹Piɛlɩ lɛ naa: «‑Muë’la ’wuë ‑yimö ’bɩwʋ ’bhöö, ‑maa ‑amö na a, ’naa ‑kamö ’bɩwʋ ’bhöö.» ³⁰’N Zezwii yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «‑Tiamö n nyɩamöä dɛ’ɛ ’dɩ, zɩ’ɛ a sabʋ, ‑kɔkɔbhɛlʋ ’naa ’kä ‑bhlɛ ’wʋ ’sɔ wɛlɩ ’pänɩ, ‑nmö Piɛlɩ, n‑n ’kää ’wʋ taa cɛlɩnɩ nɩɩ, ‑n ‑nɩɩɛ ‑yi.» ³¹Piɛlɩ lɛ: «‑Atʋ, tɩ sa’a nʋ, ‑maa ’naa ’kä ’kwädlɩ cɛlɩ nɩɩ, n ‑nɩmöä ‑yi. ’N ɛ ‑kä ’kukuzaa, n ‑nyɛmö ’sɔ ‑a yi ’gämö ’kunɩ.» ‑Sɩbhä ɔ ’bhɩa ‑muë’la ’wuë gbämöä.

Zezwii yɛ ‑mä Zɛsɩmanee bhibhee mö

(Matie 26.36-46; Lwiikö 22.39-46)

³²Dɛ ‑bhlʋ dɛ wa laa Zɛsɩmanee, wa ghlɛɛ ‑lɛ, ’n Zezwii yiɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «A nɩ glɩ ‑bhlɛ dɛ’ɛ, n ’kä Lagɔ bhibhee mö.» ³³’N ɔ yiɛ wa gla’mö a nɩkpa ta ’wʋ ’libhï, Piɛlɩ mɔ, Zaakö mɔ, ’n Zaa, ’n ɔ ‑nyʋä yiɛ mö. Wa ‑wʋ mö dɔ’wʋ, ’n dlɩ yoo tenyii libho, ’n swɩ yoo yɔwʋ ’kunɩ. ³⁴Ɔ lɛ naa: «N ‑kä ’saa lɛ ‑kaa ghlɩ ’wʋ dlɩ ’pää, na dlɩ lɛ ’kä ‑mä do. A ‑kʋnɩɩ dɛ’ɛ. A nɩ tɩa ngämö.» ³⁵’N ɔ yuëë gwë ’dionɩ, ’n ɔ yiɛ ‑kokomïladigbï glu ’pä, ’n ɔ yiɛ ’wlu sɛ glɛ, ’n ɔ yiɛ Lagɔ bhibhee, ɔ ‑kä ’yɩbhää, ɔ ’kɔ zwɩɩ ɔ ’kää zi gwë ’dianɩ. ³⁶Ɔ lɛ naa: «‑Atʋ Lagɔ, ‑n ‑kä ’wʋ nguluu, ’klɩyɩyɛ a ‑dɔkɔ nɩ n ’kää dɛ’ɛ ’nɩmää, ’dianɩ’mu gwë. Miɛ abhlɩ da’a ‑maa, ‑na’a sɛ ‑n yɩbhää, ‑sɩbhä ma‑a nɩ ’wlʋnɩ ’yli, ‑maa ɛ nɩ tɩ ’na dlɩpäsaa ma.» ³⁷Ɔ bhibhee sa’a Lagɔ ’wëë, ’n ɔ yiɛ ‑mä wa ta ‑kpɔ ghlɩ. Ɔ lɛ ’bhöö ’lɛ wa ngämö. ’N ɔ yiɛ Piɛlɩ gäla. Ɔ lɛ: «Simɔɔ! Ngämö ‑n ngämö bhä ‑a? ‑N ’kä ‑gä ‑këë ’gïle ‑bhlʋ a ’yize ’kä ’plɩ a dɔ’wʋ, ‑nn bhä bhɛnɩ ‑a? ³⁸A nɩ tɩ ngämö, a nɩ bhibhe Lagɔ, ‑mäpäpʋ ‑kaanyɩ ghlɩ a tɩa ‑mä bhlinɩ. Nɩkpɛ ’yɩbhä a‑a nyɩasɛ ɔ ’kä ‑li a ‑li nʋ, ‑maa ’ɔ nɩkpɛglɩnɩsaa a za, ɔ’ɔɔ bhɛnɩ.» ³⁹’N ɔ yuë’ɛɛ gwë ’dionɩ. Sɛ ɔ bhibhe a‑a tɛkädɔ’wʋʋ, ’n ɔ yiɛ ‑sɩbhä Lagɔ bhibhee. ⁴⁰’N ɔ yi’ɛɛ wa ta ‑kpɔ ‑mä ghlɩ. Ɔ lɛ ’bhöö ’lɛ, ’yɛla lɩbhʋä tenyii zaa wa ngämö. Ɔ ’kʋää gälaa, wa’aa sɛ wa ’kä gbää ‑yi. ⁴¹’N ɔ yuëë ’wʋ tanadɔ’wʋ yɔwʋ ’bhöö ’n ɔ yi’ɛɛ bhibhee mö. Ɔ yi’ɛɛ, ɔ lɛ ’bhöö’ɛ wa ngämö ’yize. Ɔ lɛ naa: «Ngämö a ngämö bhä abhlɩ? Nyɛpɛ a nyɛpɛ bhä ’yize ‑a? A’aa sɛ ‑yi nɩɩ, Nɩkpɛ a ’Yu, ’ɔ da yɛ ghlɛ, wa ’kɔ ’nyinylolinʋwaa kä’mö plɩnɩ. ⁴²Zaa a ‑sɔ ’wʋ ‑a ’kä mö, a yɩɛ! ‑Ɔ ‑ka’muë kä’mö plɩnɩɩ, ɔ ‑wʋ yi dɔ’wʋ.»

Wa yɛ Zezwii köbhä

(Matie 26.47-56; Lwiikö 22.47-53; Zaa 18.3-12)

⁴³Zezwii kɩ ngli cuu, Zwidaa, ‑ɔ glɩnɩmöä ’ɔ ‑gänɩwaa kʋgbä’sɔ ‑kpɔ gla’mö a ‑nɔ ‑bhlʋʋ, ’n ɔ yiɛ ‑lɛ ’wʋ ghlɛnɩ. Ɔ ‑su nɩkpa a ‑bʋbʋ ’bɩwʋ. Wa ‑su ‑gbëlie, wa ‑su swi. Nɩkpa ’la, Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea ‑nyɛ Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa ’sɔ, Zwiiföwaa a ’nɛɛnɩwa ’kädɩɩ kökä, mʋa tuëë. ⁴⁴Wa lɛ ’kɔɔ köbhää möä yii, sɛ’ɛ Zwidaa ’nyʋä a‑a ’dɩ nɩɩ: «‑A ‑kä ‑mä ghlɛ a nɩkpɛɛ n ’kää dlɩ gbönɩɩ, mɔɔ. ’Mö a nɩ gbulo ’wʋ, a nylɔ kɛ a ‑nyɔɔ ’kä mö.» ⁴⁵Wa ghlɛɛ ‑lɛ cuu, ’n Zwidaa yiɛ Zezwii mönɩ, ’n ɔ yoo yɔwʋ ’dio, ’n ɔ yoo dlɩ gbönɩ. Ɔ lɛ: «‑Atʋ ‑ayo!» ⁴⁶Cuu, nɩkpaa ɔ ‑su a‑a ’bɩwʋʋ, ’n wa yiɛ Zezwii ’wʋ gbulo. ⁴⁷Wa gbuloo ’wʋ cuu, ɔ yɔwʋ a ‑nɔ ‑bhlʋ, ’n ɔ yiɛ ’ɔ ‑gbälɛɛ ’ba ’mö ‑sɛ, ’n ɔ yiɛ Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ a libhonʋnyɔɔ a ’yukwlii ‑lɛ ‑dɩ. ⁴⁸’N Zezwii yiɛ ‑wa köbhɔɔ nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Jɛzlʋnyɔ n glɩnɩ bhä zaa, nza a ‑su na za ‑gbëlie ‑nyɛ swi ’sɔ, ’n a ‑yii köbhä ‑a? ⁴⁹Zilaa ’wuë ’mö, ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö, ‑mä n ‑wʋ a‑a ’kwädlɩ ’n n ’cɩa a‑a nɩkpa Lagɔwɛlɩɩ, a ‑nɩɩɛ ‑mä köbhänɩ. ‑Maa, ’saa ’wuë cɛlɩɛ na dɛ ‑mä Lagɔbɔgʋʋ ’möö, yɩ ’kä ’yli ’wlʋnɩ a za, nza yɩ ’plɩɛ ‑sɩbhä ’wʋ.»

⁵⁰Ɔ gbää sa’aa, ɔ ‑nʋa ’wuë, n wa yoo yɔwʋ ’bhöö ’n wa yiɛ futo. ⁵¹Wa ‑nyɛ Zezwii ‑wʋä ’mö dɔ’wʋʋ, nyɛgbayu ‑bhlʋ ‑wʋ a ‑lɛ, ɔ ‑gënuë nimï, ɔ pa‑a lekwi ’mö. Wa yoo ’ylɩmöö, ’n wa yoo ’wʋ gbulo. ⁵²’N ɔ yiɛ ’cli, lekwii ɔ pa‑a a‑a ’möö, ɔ tuënyɩ kä’mö, ɔ dɩ‑ɩ wlu ’n ɔ yiɛ futo.

Wa yɛ Zezwii ‑lɛ ‑zijlituwaa a ’yila ’klʋ kwä

(Matie 26.57-68; Lwiikö 22.54-55; Zaa 18.13-14,19-24)

⁵³Wa ‑su Zezwii ’n wa yoo ‑mä Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ a ’ligbë ’mö kwä. Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea ‑nyɛ Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa ’sɔ, Zwiiföwaa a ’nɛɛnɩwa ’kädɩɩ kökä, wa ’wuë ’n wa yiɛ ‑mä ’wlu ’titanɩ. ⁵⁴Wa ‑nyɛ Zezwii ‑wʋä mö dɔ’wʋʋ, Piɛlɩ ‑gä ‑mä nimïnimï ‑këë, ’n wa ‑nyɔɔ yiɛ ‑mä Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ a ’ligbë ’mö plɛ. Piɛlɩ plɛmö ‑mä. ’Ligbëkʋwaa jijo’wʋ, ‑lɛ ‑kosu yɔwʋ, ’n ɔ yiɛ ‑lɛ sɛ glɩ ɔ ’kä ’wɔlɔ. ⁵⁵Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea ‑nyɛ ‑zijlituwa ’kädɩɩ ’sɔ, kïbhë a ‑maa ’kää Zezwii a dɛ ’zokwë glɩnɩ, ‑anyɩɩ za wa ’kɔɔ gbʋ ’wlumö ’pä wa ’kɔ ’lɩbhä ɔ ’kä ’kuu, ’mö wa tɛlɩɛ sɛ, ‑maa wa ’naa ghlɩ. ⁵⁶Nɩkpa a ‑bɛ wa ’zʋ ’wa ’kïbhïzoku Zezwii ‑gömö, ‑maa wa ’wuë, ’wa wɛlɩɩ wa ‑sɛnɩɛ ’möö, yɩ’ɩɛ ’wlʋnɩ. ⁵⁷’N nɩkpa ‑mumuë yiɛ ’wʋ ‑sɔ, wa ’kä’ɛ wabhlɩ Zezwii widɩ ’wʋ ’libhïnɩ. ⁵⁸Wa lɛ naa: «Nɩkpɛ nɩ lɛ naa, Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ nɩkpa ’sɩbhää, ɔ yu wlɛ, ’ylɩ ta ’mö, ɔ yi ’lilulu ‑lɛ wʋ ’bhle ’mö ’zʋ, ‑mu nɩkpa ’naa ’kää ’sɩbhää. ‑Zlɩ ɔ gbää ‑sɩbhää, ‑a’bhï ‑a ’nʋ.» ⁵⁹‑Maa wɛlɩ ’la a dɔ’wʋ, wa ’wuë, ‑mi wa bhïlaa, yɩ’ɩɛ ’wlʋnɩ ’yize.

⁶⁰’N Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ, nɩkpaa ’wuë a ’yila ’klʋ, ’n ɔ yiɛ Zezwii nimï ’yɩbhä nɩɩ: «‑Mi’la ’wuë wa bhïlaa da’a ‑na dɛɛ, ‑nn ‑sɩɩ bhä ‑gömö ‑a?» ⁶¹Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ ’yɩbhää sa’a Zezwii nimïï, ɔ ’nɔɔ ngli pälɩ. ’N ɔ yo’ɛɛ nimï ’yɩbhä, nɩɩ: «Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, Lagɔ ’a Yuu mö ‑n glɩnɩ bhä ‑a?» ⁶²Zezwii lɛ naa: «Nn, ’mö n glɩnɩɛ. Nɩkpɛ a ’Yu, ‑mä Lagɔ ‑ɔ ’tɛɛ ’mö a luukɛ ’wʋ, ɔ yi ‑mä sɛ glɩɛ mö. ‑Zlɩ ɔ ‑kä ‑mä ’bhöönɩ, zlɩ ‑kä nuë do, ɔ kä yi dɔ’wʋ ‑wʋʋ, a’bhï a yo ’ylɩmö.» ⁶³Zezwii gbää sa’aa, ’n Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ yiɛ ɔnyɩ ‑banɩ ku ’mö ghlɛnɩ. Ɔ lɛ naa: «Wɛlɩ ‑mii ’kɔɔ gbʋ köbhaa, a‑a nɩ tia’a ‑bhlɛ sɛ tɛlɩ. ⁶⁴Sɛ ɔ nyimaa da’a Lagɔ a ’nglɩɩ, a’bhï a ’nʋ ‑sɩbhä. Zaa, sɛ a gbä bhä sɛ ‑a nɩ ’zo?» Wa ’wuë wa lɛ, wa nɩ ’lɩbhɔ ɔ ’kä ’ku. ⁶⁵Wa gla’mö a nɩkpa ‑mumuë, n wa yiɛ Zezwii ’dɔ ’klʋ ngwla. ’N wa yoo ’yila ’klʋ gwa, ’n wa yoo ‑kwïli ’mö ’lɩbhä. ’N wa nʋä: «Lagɔ a ’möbhïlanɩnyɔɔ ‑n glɩnɩɛ zaa, ‑ɔ lɩbhamöä, yɩbhlɩnɔɔ ‑n ’kɔ ’nglɩ ‑dɩ.» ’N ngloluëa a ‑kʋkʋwaa yoo ’wʋ ’libhï, ’n wa yoo ’yukwïla ’mö kɛ ’pä.

Piɛlɩ yɛ Zezwii cɛlɩ

(Matie 26.69-75; Lwiikö 22.56-62; Zaa 18.15-18,25-27)

⁶⁶‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Piɛlɩ ɔbhlɩ, ɔ glɩ ‑mä ’pɩwʋ, ‑lɛ ‑kosu yɔwʋ, ’n Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ a libhonʋnglɔ ‑bhlʋ yiɛ yi. ⁶⁷’N ɔ yiɛ Piɛlɩ ’ylɩmö, ɔ ‑wʋ ’wɔlɔ dɔ’wʋ. Nglɔ ’la yɩlɩɛ Piɛlɩ ’klʋ ‑këë, ’n ɔ yoo gbʋ ’wʋ ‑dɩ, ɔ lɛ naa: «‑Nmö nɩkpɛ nɩ, ‑n ‑gänɩmö a Nazalɛɛtɩyi ’la wa laa Zezwii.» ⁶⁸’N Piɛlɩ yiɛ cɛlɩ, nɩɩ: «N ’nɔɔ ‑yi, n’n ‑mi a’bhë ‑n bhïla da’a ‑yi.» ’N ɔ yiɛ ‑lɛ ‑kosu yɔwʋ ’bhöö, ‑mä ’ligbëa a ngloluë ’wʋ, ’n ɔ yiɛ ‑mä ’nɩgböä mö. [’N ‑kɔkɔɔ yiɛ wɛlɩ ’pä.] ⁶⁹Nglɔɔ yoo ’ylɩmöö, nɩkpaa ‑wa ‑wʋmö a‑a ‑lɛ, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ, nɩɩ: «Nɩkpɛ nɩ, Nazalɛɛtɩyii wa köbhää da’aa, ’ɔ ‑zɩkpaa ’mö a ‑nɔ ɔ glɩnɩmöä.» ⁷⁰’N Piɛlɩ yi’ɛɛ cɛlɩ. ‑Lɛ gwälɛɛ ’tikïyie ’wʋ ’möö, ‑wa ‑wʋmö a‑a ‑lɛ, wa lɛ nɩɩ: «‑Nmö nɩ, Galilee‑bhölɩɩ ’mö a nɩkpɛɛ ‑n glɩnɩɛ, nɩkpɛ ’la a ‑nɔ ‑n glɩnɩɛ ‑tiamö.» ⁷¹Piɛlɩ lɛ: «’N n ‑kä yiodɩ ‑sɛ, Lagɔ nɩ lɩbhaa. N zligo nɩɩ, nɩkpɛ ’la a gaa da’aa, n ’nɔɔ ‑yi.» ⁷²Piɛlɩ ‑wʋ zligo dɔ’wʋ, ’n ‑kɔkɔbhɛlʋʋ yiɛ ’sɔnadɔ’wʋ gbʋ, ’n Piɛlɩ yiɛ ligba. Wɛlɩɩ Zezwii bhïla a‑a nɩɩ: «‑Nmö Piɛlɩ, ‑kɔkɔ ’naa ’kä ‑bhlɛ ’wʋ ’sɔ wɛlɩ ’pänɩ, n‑n ’kää ’wʋ taa cɛlɩnɩ nɩɩ, n ‑nɩɩɛ ‑yi.» Wɛlɩ ’la a da, ’n ɔ dlɩ yiɛ ‑lɛ bhlinɩ, ’n ɔ yiɛ ’wi.

Wa yɛ Zezwii ‑lɛ Pilaatɩ a ’yila ’klʋ kwä

(Matie 27.1-2,11-14; Lwiikö 23.1-5; Zaa 18.28-38)

¹Zlɩ zɩɛ, ’zɔkpɔ ’pii ’mö, Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea muë, Zwiiföwaa ’a ’nɛɛnɩwa ’kädɩɩ muë, Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa muë, Zwiiföwaa ’a ‑zijlituwaa ’wuë kökä ’n wa yiɛ ’wlu ’yɩbhä wa ’kä Zezwii ’a wɛlɩɩ ’wlu ‑dɩ. Wa ’yɩbhää ’wlu ’wëë, ’n wa yiɛ Zezwii gwa, ’n wa yoo ‑mä ‑gɔmla ’kɔdɔɔ Pilaatɩ a ’yila ’klʋ kwä. ²Wa ‑nyɔɔ ghlɛɛ ‑mä, ’n Pilaatɩ yoo nimï ’yɩbhä, ɔ lɛ naa: «Zwiiföwaa a ’bhlɩlowli mö ‑n glɩnɩ bhä ‑a?» Zezwii lɛ naa: «‑Na’bhë, ‑sɩbhä ‑n gbää da’a.» ³Lɛ Pilaatɩ a ’yila ’klʋ, ’n Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea yiɛ ’kïbhï a ‑bɛ Zezwii ‑gömö ’zʋ. ⁴’N Pilaatɩ yoo ’wʋ ’sɔ nimï ’yɩbhänɩ nɩɩ: «’Kïbhï ’la ’wuë wa ’bhöömöä da’a ‑gömö ’zʋää, ‑naa ’kɩ bhä ‑gömö ‑sɛ ‑a?» ⁵‑Maa Zezwii ’nɔɔ ngli pälɩ. ’N yɩ yiɛ Pilaatɩ ngli yɩa.

Pilaatɩ lɛ wa nɩ kʋnɩ Zezwii su ’klʋ

(Matie 27.15-26; Lwiikö 23.13-25; Zaa 18.39–19.16)

⁶’Kwädlɩ a dɔ’wʋ, Galɛ’möwlʋfɛtɩɩ ‑kä ghlɛɛ, nɩkpɛ ‑bhlʋ, ‑mɔ Zwiiföwaa yɩbhää, ’mö Pilaatɩ sɛɛ ‑jie ’mö. ⁷‑Lɛ a ’ylʋba ’la ’mö, wa ’pä a nɩkpa ‑mumuë ‑jie ’mö. Nɩkpa la, ‑gɔmlɩwaa ’mö wa kwä a‑a tʋ. Wa ’lɩbhä a nɩkpɛ ‑bhlʋ ’n ɔ yiɛ ’ku. Tʋkwäwa ’la a gla’mö a ‑nɔ ‑bhlʋ ’mö wa laa Balabasɩ. ⁸Zaa, ’n nɩkpa a ‑bʋbʋ yiɛ ‑mä Pilaatɩ ghlɩ, ɔ ’kä ’kwädlɩ a saa Galɛ’möwlʋfɛtɩɩ ‑kä ghlɛɛ, nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑jie ’mö ‑sɛ. ⁹Wa ghlɛɛ ‑lɛ, ’n Pilaatɩ yuëë nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Zwiiföwaa a ’bhlɩlowli ’mö n nɩ ’tatinɩ bhä ’yi ‑a?» ¹⁰Ɔ ‑yi sɛ nɩɩ, ’ylikälɩsɛ Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea gbää wa ’kɔ ’lɩbhä nza wa ‑lɛmɔɔnyɩɛ. ¹¹Nɩkpa ’la, ‑bʋbʋʋ ’mö wa ’pää wɛlɩ ngli nɩɩ, Balabasɩ ’mö wa nɩ ‑sɛ ‑jie ’mö. ¹²’N Pilaatɩ yuë’ɛɛ ’wʋ ’sɔ nimï ’yɩbhänɩ, nɩɩ: «Nɩkpɛ ’la a laa Zwiiföwaa a ’bhlɩlowlii, sɛ a gbä bhä sɛ n nɩ ’zo?» ¹³Wa ’wuë ’n wa yiɛ ’mö ’kpa, wa lɛ: «Kʋnɔɔ su ’klʋ aa!» ¹⁴’N Pilaatɩ yuëë nimï ’yɩbhä nɩɩ: «‑Lizoku ‑mi ɔ nʋ bhä ’nɩ?» ’N wa yi’ɛɛ tenyii ’mö ’kpa, wa lɛ: «Wa nɩ kʋnɔɔ su ’klʋ aa!» ¹⁵Wa gbää sa’aa, Pilaatɩ ’kä ɔnyɩ ‑bʋbʋʋ dlɩ yɔwʋ nɛmanɩ zaa ’n ɔ yiɛ ’wʋ nglu ’n ɔ yiɛ Balabasɩ ‑jie ’mö ‑sɛ. ’N ɔ yiɛ ’slʋja ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, wa nɩ ’sɛlɩ Zezwii, wa ’kɔ su ’klʋ kʋnɩɛ mö.

’Slʋjaa yɛ Zezwii ‑di zia

(Matie 27.27-31; Zaa 19.2-3)

¹⁶’N ’slʋjaa yiɛ Zezwii ’wʋ ’libhï, ’n wa ‑nyɔɔ yiɛ ‑mä ‑gɔmla Pilaatɩ ’a ’ligbëa a jijo’wʋ ’dio. ’N wa yiɛ wa ’bhɩaslʋja ’wuë wäzɩ. ¹⁷’N wa yoo ’ɔ ‑banɩɩ ’mö ‑sɛ, ’n wa yoo ‑bäna ’käda ’mö päla, sanyɩ‑na ’bhlɩlowluwaa ‑suä ’möö, a ’zɩzla. ’N wa yiɛ ‑dɛglaglïpë lɩbhä, ’n wa yonyɩɛ ’wlʋ zʋ. ¹⁸’N wa bhälɩnɔɔ glapälɩsɛ ’klʋ, ’n wa nʋä: «Zwiiföwaa a ’bhlɩlowlii, ‑na nyɛmʋ nɩ zumanɩ!» ¹⁹’N wa ’sɛlɩnɔɔ ‑peyi ’wlu. ’N wa pɔɔ ’dɔ ’wʋ. ‑Lɛ ɔ dlɩ ’mö ’n wa pää ‑lɛ ‑kokomïladigbï glu. ²⁰Wa nɛpɔɔ sa’a ’wëë, ‑bäna ’kädaa wa pälɔɔ a‑a ’möö, ’n wa yonyɩɛ ’mö ‑sɛ, ’n wa yoo ’ɔ ‑banɩɩ ’mö päla. ’N wa ‑nyɔɔ yiɛ mö, wa ’kɔ su ’klʋ kʋnɩ.

Wa yɛ Zezwii su ’klʋ kʋnɩ

(Matie 27.32-44; Lwiikö 23.26-43; Zaa 19.17-27)

²¹Wa ‑nyɛ Zezwii ‑wʋ mö dɔ’wʋ, ’n wa ‑nyɛ nɩkpɛ ‑bhlʋ yiɛ ’wʋ gbanɩ. Ɔ ’bhöö ’kwlɛ ’mö. Ɔ nglɩɛ Simɔɔ. Glɔ ‑bhlʋ wa laa Silɛɛnɩ, ‑mä a nɩkpɛɛ ɔ glɩnɩɛ. Alɛzaadlɩ ‑nyɛ Ghlufusɩ ’sɔ, wa dɩba mɔɔ. Nɩkpɛ ’la, ’mö ’slʋjaa sulaa ‑glasɛ suu wa ’kää Zezwii ’klʋ kʋnɩɩ. ²²Dɛ ‑bhlʋ dɛ wa ‑nyɛ Zezwii ‑wʋä mö dɔ’wʋʋ, ‑lɛ wa laa Gogotaa, mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ ’wutɔkʋ. ²³Wa ghlɛɛ ‑lɛ, gwäzɩɩ wa laa miilɩ, ’mö wa pälɩɛ duvɛɛ ’mö, wa ’kɔnyɩ ’nyɛ ɔ ’kä ’nɩmä. ‑Maa ɔ ’nɛɛ ’nɩmä. ²⁴’N wa yoa’aa ’wʋ ’libhï, ’n wa yoo su ’klʋ kʋnɩ. ’N wa yiɛ ’ɔ ‑banɩɩ ‑nɩgbɩ ’wʋ ’pä wa ’kɩ dlinɩ. ²⁵’Ylʋväla ’wlʋä glu ’wëë, ’gïle ta yɛ ’plɩ ’wë, ’n wa yoo su ’klʋ kʋnɩ. ²⁶Suu wa kʋnɔɔ ’klʋʋ, ‑lɛ wʋ ghäyɩdaa, ’kïbhë ‑bhlʋ ‑a slʋnɩɛ nɩkpa ’ɔ ’lɩbhälɩbhägbʋʋ a zɛmöö, ma‑a mɩanɩɛ ‑lɛ. Sɛ’ɛ kïbhë ’la nʋä nɩɩ: Zwiiföwaa a ’bhlɩlowli.²⁷Wa kʋnɩɛ Zezwii su ’klʋʋ, wa kʋnɩmö jɛzlʋwa ’sɔ wa ‑nɩ ’klʋ. ‑Bhlʋ ‑wʋ mä’ä ɔ luukɛ ’wʋ, ‑bhlʋ ‑wʋ mä’ä ɔ kɔpɛ ’wʋ. [²⁸‑Mä Lagɔbɔgʋʋ ’mö, wɛlɩkïbhë ‑bhlʋ cɛlɩɛ ‑mä, sɛ’ɛ a nʋä nɩɩ: Jɛzlʋnyɔ a sɛ wa ’kɔɔ ’zʋ.15.28 Ezayii 53.12. Wɛlɩkïbhë ’la, ma‑a ’wlunɩɛ da’a ’yli.]

²⁹Dɛ wa kʋnɩɛ Zezwii su ’klʋʋ, nɩkpaa ‑wa ghlɛnɩɛ ‑lɛ, wa ‑kɔɔ ’ylɩmöö, nimïla wa kplisanɔɔ, ’n wa zioo ‑di, ’n wa nʋä: «Ee ‑la! ‑Nmö gbä’ɛ nɩɩ, ‑n yi Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ wlɛ ’wë, ‑n yu ’ylɩ ta ’mö ’sɩbhänɩɩ, ³⁰puë yɩ ‑nanyɩ. ’Bhöö ‑lɛ su ’klʋ ‑n ’kä sɛ ’sibhë.» ³¹Sɛ ‑bhlʋ ‑kpɔ ’la, ‑sɩbhä Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea ‑nyɛ Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa ’sɔ, wa nɛpɔmöä Zezwii. ’N wa nʋä: «Ɔ yɛ ‑mumuë puë ’wë, ɔ’ɔɔ bhɛnɩ ɔ ’kä ɔnyɩ puë. ³²Mɔɔ glɩnɩ’ɛ Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, Yizlaɛlɩ a ’bhlɩlowlii, ɔ nɩ kwliɛ yɩ ‑ka ‑lɛ su ’klʋ, ‑a kɔ ’ylɩmö, ‑a ’kɔ dlɩ ’wʋ ‑kä.» Jɛzlʋwa ’la ’sɔ ‑kpɔ wa kʋnɩmö a‑a ‑lɛ ɔ yɔwʋ swi ’klʋʋ, ‑sɩbhä wa nɛpɔmɔ’ɛɛ wabhlɩ.

Zezwii ’a nyɛmʋ yɛ bhɩɛ

(Matie 27.46-56; Lwiikö 23.44-49; Zaa 19.28-30)

³³’Ylʋ ‑wʋ ’du ’mö, ’n ’yuylukwëa yiɛ bhlɩɩ ’wuë ‑gömö yi. A ‑sɛ ’gïle ta. ³⁴‑Kidogïle ta ’mö, ’n Zezwii yiɛ ’mö ’kpa, ɔ lɛ: «Eloyi, Eloyi, lɛma sabatani?» Mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ: «‑Atʋ Lagɔ, ‑Atʋ Lagɔ, ’saa bhä n‑n ‑yii ’wʋ ylɛ?» 15.34 Soomö 22.2.³⁵Zezwii ’kpaa ’möö, ‑wa ‑wʋ a‑a ‑lɛ a gla’mö a ‑mumuë, wa lɛ: «A ‑pʋnɩ ’yukwli, ‑maa ɔ wäzɩ Lagɔ a ’möbhïlanɩnyɔ Elii.» ³⁶’N ‑bhlʋ yiɛ guë, ’n ɔ yiɛ ‑yʋkʋdudukwë kie mö, ’n ɔ yeaa ‑mä nʋʋ ‑wʋ kää nɩnɩ ’mö ’ngwa, ’n ɔ yeaa ‑peyi ’yli gwanɩ, ’n ɔ yeaa Zezwii nuë ’wʋ ’zʋ, ɔ ’ka ’mö ngʋngwanɩ. Ɔ lɛ naa: «A ’nɩgbö, Elii ‑kɔɔ ‑lɛ su ’klʋ ‑sɛɛ yii, ‑a ’kɩ ’ylɩmö.» ³⁷’N Zezwii yiɛ ’mö ’kpa, ’n ’ɔ nyɛmʋʋ yiɛ bhɩɛ.

³⁸’Tɛnyɩ ’la ‑bhlʋ ‑kpɔ ’mö, Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ a ’kïbhëa, ‑a ‑wʋä tenyii ’wlɩlɩɩ, a nuë ’wʋ a ghlidoo ’kɔdʋʋ ‑wʋ ‑wʋä ‑lɛ, ’n wʋ yiɛ jijo’wʋ ’mö ghɔlɔnɩ, tɛɛnɩ ‑mä ghäyɩ ‑këë mä’ä zɛmö.

³⁹’Slʋjaa a ’kifii ‑ɔ ’nɩgbö a‑a ‑lɛ Zezwii a ’yila ’klʋʋ, ɔ ’yɩɛ sɛ ɔ nyɛmʋ bhɩɛ ’ylɩmöö, ɔ lɛ naa: «Nɩkpɛ nɩ, Lagɔ ’a Yuu ’mö ɔ glɩnɩ a‑a ‑tiamö.» ⁴⁰Ngwlɩ ‑mumuë ‑wʋmö a ‑lɛ, wa ’nɩgbö ngëbleblu ’n wa ylɛɛ. Wa gla’mö, Madalaa a ’ylikwii Malii mɔ, Malii, Zaakö ’tikëyi ‑nyɛ Zoozɩ ’sɔ a ‑da mɔ, ’n Salomee, wa ‑wʋmö a ‑lɛ. ⁴¹’Tɛnyɩ ’mö Zezwii ‑wʋ a‑a ‑bhlɛ ‑mä Galilee‑bhölɩɩ ’möö, ngwlɩ ’la, mʋa ‑gänɩmɔ a‑a ’n wa ‑wɔɔ a‑a ’yli. Ngwlɩ ‑mumuë a ‑bɛ ‑wa ‑nyɛ Zezwii ’sɔ mä a‑a ‑mä Zeluzalɛɛmö, wa ‑wʋmö a ‑lɛ.

Wa yɛ Zezwii a ‑gäzɛɛ zizaa

(Matie 27.57-61; Lwiikö 23.50-56; Zaa 19.38-42)

⁴²Zlɩ ‑kä zɩ ‑gwlɛnɩzlɩɛ zaa, Zezwii ’kuä ’wëë a ‑kidosɛ, ⁴³‑glɔɔ wa laa Alimatee, nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑wʋ ‑mä, ’mö wa laa Zɩzɛɛfʋ, Zwiiföwaa ’a ‑zijlituwa ’kädɩɩ gla’mö ‑mä ɔ ‑wʋmöä. Nɩkpɛ a ‑mɔ kää dlɩ ’wʋ nɩɩ, Lagɔ ’a ’kämanɔɔ yi ‑pa ’yli ’wlʋnɩɩ, ’mö ɔ glɩnɩɛ. Nɩkpɛ ’la mɔɔ kämanɩɛ ’mö, ’n ɔ yiɛ ‑mä Pilaatɩ ghlɩ, ’n ɔ yoo Zezwii a ‑gäzɛɛ ’yɩbhänɩ ɔ ’kɛ ziza. ⁴⁴Zɩzɛɛfʋ gbää sa’aa, Pilaatɩ, ngli kɔ mla. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ɔ’ɔɔ sɛɛ Zezwii yɛ a ’kuä ‑yi. Zaa, ’n ɔ yiɛ ’slʋjaa a ’kifii wäzɩ, ’n ɔ yoo nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Ɔ yɛ a bhä ‑pa ’ku ‑a?» ⁴⁵’Slʋjeyi ’nyɔɔ ’dɩ nɩɩ, ɔ yɛ a nyɛmʋ bhlii, ’n Pilaatɩ yiɛ Zezwii a ‑gäzɛɛ bhʋ ‑gömö ‑sɛ. ’N Zɩzɛɛfʋ yee kie ’mö. ⁴⁶Ɔ möä, ’n ɔ yiɛ lekwi ’pɩpɛ pɩa. ’N ɔ yiɛ Zezwii a ‑gäzɛɛ ‑lɛ suu ’klʋ ‑sɛ, ’n ɔ yee lekwii bibe. Lesikpëa wa ’bhluä ‑mä kpayi a ‑gägaa ’möö, ’n ɔ yee ‑mä ziza. ’N ɔ yiɛ kpiyi ’kädɛ ’bhisa, ’n ɔ yee ‑lɛ lesikpëa a ngloluë ’wʋ zʋ. ⁴⁷Wa ‑wʋä Zezwii ziza dɔ’wʋʋ, Madalaa a ’ylikwii Malii ‑nyɛ Zoozɩ a ‑da Malii ’sɔ, wa ‑wʋ a ‑lɛ, nzɩɩ wa ’kä sɛ wa zizoo ’ylɩmö.

Zezwii yɛ glu ’wlʋ

(Matie 28.1-8; Lwiikö 24.1-12; Zaa 20.1-10)

¹‑Gwlɛnɩzlɩ ’plɩɛ ’wëë, Madalaa a ’ylikwii Malii mɔ, Zaakö a ‑da Malii mɔ ’n Salomee, kpöö ‑yɩ ’pää nglɛ a nglɛ, ’n wa yiɛ pɩa, wa ’kɩ Zezwii a ‑gäzɛɛ yɔwʋ ’zʋ. ²Zlɩ zɩɛ, ’dimasi a ’zɔkpɔ ’pii ’mö, ylʋʋ ’wlʋä glu cuu, ’n wa yiɛ ‑mä Zezwii a lesikpë ’wʋ mö. ³Wa ‑wʋ mö dɔ’wʋ, ’n wa ’yɩbhäyɩbhänɩɛ nimï nɩɩ: «Kpiyii ɛ ‑wʋä ‑lɛ lesikpëa a ngloluë ’wʋʋ, ‑ɔ ’kɛ bhä ‑lɛ ‑sɛ ’nɩ?» ⁴‑Maa wa ghlɛɛ ‑lɛ lesikpëa yɔwʋʋ, wa lɛ zʋ a sɛ’ɛɛ, kpiyikädɛbhë ’la, ɛ sa‑a ‑lɛ. ⁵Wa ghlɛɛ ‑lɛ, ’n wa yiɛ ‑mä lesikpëa ’mö plɛ. ’N wa yiɛ ‑mä wa luukɛ ’wʋ nyɛgbayu ’ylɩmö, ɔ gölɩ sɛ. Ɔ ‑pla ‑bäna ’pöpa ’mö, ’n nganɔ yuëë ’lɩbhä. ⁶’N nyɛgbayuu yuëë gbʋ ’wʋ ‑dɩ, ɔ lɛ naa: «Nganɔ nɩ tanyɩ ’lɩbhä. N ‑yi sɛ nɩɩ, Nazalɛɛtɩ a Zezwii wa kʋnɩ a‑a su ’klʋʋ, ɔ ‑gäzɛɛ ’mö a tɛlɩɛ sɛ. Ɔ yɛ glu ’wlʋ. Ɔ’ɔa’a mä’ä ‑wʋ. A’bhï dɛ wa ’zʋ a‑a ɔ ‑gäzɛɛ, ‑lɛ a yɩlɩɛ da’a ’wʋ. ⁷Zaa, a nɩ mö, a ’nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa Piɛlɩ ‑nyɛ ɔ ’bhɩa ’sɔ ’dɩ nɩɩ, ɔ ‑gä ‑mä Galilee‑bhölɩɩ ’mö ’yuku, ‑mä a ’kɔɔ ghlɩnɩ. Ɔ’bhë ‑sɩbhä ɔ ’nyanyɩ a‑a ’dɩ.» ⁸Nyɛgbayuu ’nyʋää ‑sɩbhä ’dɩɩ, nganɔɔ a za wa’aa wanyɩ ‑yi. Wa yɔwʋ ‑wʋ tɩtlɛnɩ dɔ’wʋ, ’n wa yiɛ ‑mä lesikpëa ’mö ’wlʋ, ’n wa yiɛ mö. Nganɔɔ a za, tɩtɩɩ nyɛgbayuu ’nyʋä a‑a, wa ’niɛ ‑sɛ.

Zezwii yɛ ɔnyɩ Madalaa a ’ylikwii Malii ’ylimö tulanɩ

(Matie 28.9-20; Lwiikö 24.13-35; Zaa 20.11-18)

[⁹’Dimasi a ’zɔkpɔ ’pii ’mö, Zezwii ’wlʋä gluu, nglɔ ‑bhlʋ, Madalaa a ’ylikwii Malii, ɔ kpëti a‑a zuzukuzokuu ngbi’sɔ ‑kpɔ ‑gömöö, ’mö ɔ tulanɩɛ ɔnyɩ ’ylimö tɛɛ. ¹⁰Nglɔ ’la, ɔ ’yɩɛ Zezwii ’ylɩmö ’wëë, Zezwii ’a ‑gänɩwaa ’mö ɔ kwää ’dɩ. Ɔ lɛ ’bhöö ’lɛ wa ‑kɔnɩ, wa ‑wʋ ‑bhlɛ ’wi dɔ’wʋ. ¹¹Ɔ ’nyʋä ’dɩ nɩɩ, ɔ’bhë ɔ yɛ Zezwii ’ylɩmö, ‑maa ɔ yɛ glu ’wlʋʋ, wa ’niɛ dlɩ ’wʋ ‑kä.

Zezwii yɛ ɔnyɩ ɔ ‑gänɩwa ’sɔ ’ylimö tulanɩ

¹²Zezwii tulanɩɛ ɔnyɩ Malii ’ylimö ’wëë, ’n ɔ yiɛ ɔnyɩ ’ɔ ‑gänɩwaa a gla’mö a nɩkpa ’sɔ ’ylimö tulanɩ. Wa ’bhöönɩ ‑mä Zeluzalɛɛmö. ¹³Wa yɩbhlɩnɔɔ, ’n wa yiɛ ‑mä glɔ ’mö nimï mö, ’n wa yiɛ wa ’bhɩa ‑muë’la ’dɩ ’nyɛ. ‑Maa wa ’niɛ’ɛ ‑bhlɛ dlɩ ’wʋ ‑kä ’yize.

Zezwii yɛ ɔnyɩ ’ɔ ‑gänɩwaa kʋgbä ‑bhlʋ ‑kpɔ ’ylimö tulanɩ

(Matie 28.16-20; Lwiikö 24.36-49; Zaa 20.19-23)

¹⁴Yɩ ’plɩɛ sa’a ’wëë, Zezwii ’a ‑gänɩwaa kʋgbä ‑bhlʋ ‑kpɔ, wa ‑wʋ li dɔ’wʋ, ’n ɔ yuëë ’ylimö ghlɛ, ’n ɔ yuëë ’lʋnɩ, ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ɔ ’wlʋä glu ’wëë a nɩkpaa ɔ tulanɩ ɔnyɩ ’ylimöö, wa ’nyʋää ’dɩɩ, wa ’niɛ dlɩ ’wʋ ‑kä. Ɔ lɛ ’nyɩɛ a dilaa ’tuu ’mö.

¹⁵’Wë, ’n ɔ yuëë tie nɩɩ: «Dʋdʋʋ a këtiea ’wuë ’wʋ, a nɩ mö ‑mä a ’kä ’bhlɩbhëa ’wuë ’na ’Mänatɩtɩɩ ’nyɛ. ¹⁶‑Ɔ ‑kɩɩ ’wʋ nglu, ’n wa ‑kɔɔ ’wlu wɔlʋʋ, ɔ yi ’pʋ. ‑Maa ‑ɔ ’ni ’wʋ ngluu, Lagɔ yo gbʋ köbha. ¹⁷‑Wa ’tɛɛnɩɩɛ dlɩɩ, zɩzɛ wa ’kʋää ’mö yɩbhlɩnɩɩ, mɛɛ nɩɩ: Na ’nglɩ ’mö, wa yi zuzukuzoku nɩkpa ‑gömö kpëti. Gbɩ a ‑mii wa’aa ‑yi, wa yi ’mö bhïlanɩ. ¹⁸Wa nɩ tɩmɛ ‑tɔnɩ, wa ‑kɛɛ ’wʋ gbulo ‑kë, ɛ ’naa ’kʋä ‑lu nʋ, nɩkpɛ yi wa lile gu ’mö zʋ ‑kë, wʋ ’naa ’kʋä ‑lu nʋ. Wa ‑kä guzuwa kätɩkpö ’wlu zʋ, wa ‑kä wa ’wlumö bhibhee, wa yi yɛmanɩ.» ¹⁹Zezwii ’nyʋää sa’a ’dɩ ’wëë, ’n ɔ yiɛ ’wlu libho ’n ɔ yiɛ ghäyɩ mö, ‑mä Lagɔ a luukɛ ’wʋ, ’n ɔ yiɛ ‑mä sɛ glɩɛ mö. ²⁰’Bhöönɩa’a ‑lɛ, Zezwii ’a ‑gänɩwaa, ’n wa yiɛ saa ’wuë ’ɔ ’Mänatɩtɩɩ biaa mö. Wa ‑kɩɩ bhïlaa, Zezwii ‑wuë ’kwädlɩ ‑gömö ’yize, ’n wa bhɛɛ ’ɔ ’mötɛɛnɔɔ ’mö zɩzɛli, mɩɩ nyɛɛ nɩkpa ’dɩ nɩɩ, ’wa wɛlɩɩ, ‑tiawɛlɩɛ.]