NƲNƲLII

Zezwii ’a tietiewaa a

Nʋnʋlii

a ’bɔgʋʋ

’Bɔgʋ nɩ ’mö a wɛlɩɩ

’Sɔnabɔgʋʋ Lwiikö ’cɛlɩɛ, muu glɩnɩɛ Zezwii ’a tietiewaa a nʋnʋlii a ’bɔgʋ nɩ. ‑Mä wʋ ’mö, libhoo ’Wʋgɔmʋʋ ’Wlɩlɩ nʋä ’n nɩkpa yiɛ Zezwii a ‑nʋä ’zʋ a tɩtɩɩ, mɩɩ ’cɛlɩɛ ‑mä. Tɩtɩ ’la, sɛ’ɛ yɩ nʋä nɩɩ, Zezwii ’wlʋä gluu, ɔ tulanɩ ɔnyɩ ’ɔ ‑gänɩwaa ’ylimö. ’Wë, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’yukwli ’mö tɩ nɩɩ, ɔ ‑kä ‑mä ɔ dɩba Lagɔ yɔwʋ mö ’wëë, ‑lɛ ’naa ’kä ’mö gwälɛ, ’n ’Wʋgɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ’kʋää ‑gömö yi, ɔ ’kʋä ’mötɛɛnɔ ’nyɛ, nzɩɩ wa ’kä ’ɔ wɛlɩɩ bia.

‑Tiamö, Zezwii möä ‑mä ɔ dɩba Lagɔ yɔwʋ mö ’wëë, ’Wʋgɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yi ’ɔ ‑gänɩwaa ‑gömö, ’n ɔ yuëë ’mötɛɛnɔ ’nyɛ. ‑Sɩbhä a za, wa tɛɛnɩɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ’Mänatɩɩ a biabiuu ‑këë, ’n wa yiɛ ‑mä Zwidee‑bhölɩɩ ‑nyɛ Samali‑bhölɩɩ ’sɔ ’mö ghlɛ. ’Wë, ’n wa yia’aa dʋdʋkpäta a këtiea ’wuë ’wʋ ghlɛ. Libhoo Zezwii tiuëë ’wʋʋ, sa’a ‑sɩbhä wa nuä ’Wʋgɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ’a ’mötɛɛnɔɔ ’mö.

Zezwii lɛ ɔ yi ɔ ‑nʋa ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ’wʋ tie

¹‑Ayo Teofilɩ. ‑Amö Lwiikö, ’na tɛkäbɔgʋʋ n paamöä ’wʋʋ, ‑mä wʋ ’mö, ‑lii ’wuë Zezwii nʋä, ’n ɔ ’cɩaa tɛɛtɛɛdɔ’wʋʋ, yɩ dɛ n bhïla a‑a. ²Tɛɛnɩ ‑lɛ ‑këë zlɩ Lagɔ wäzɩnɔɔ ‑mä ɔ yɔwʋ ’möö, ’n n yee ’wʋ ghlɛ. Ɔ lɛ ’kää möä yii, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ’a ’mötɛɛnɔɔ ’mö, ’ɔ tietiewaa ’mö ɔ ’zʋä ’dɩ ’mö. ³Zezwii ’kuä ɔ ’wlʋä glu ’wëë, ɔ tulanɩɛ ɔnyɩ ’ki a ‑bɛ ’mö ’ɔ tietiewaa ’yli ’mö. Wa ’kä sɛ ‑yi nɩɩ, ɔ ‑bhölɩ. ’Ylɩ a gwlɩ ’sɔ ’mö, ɔ tulanuë ɔnyɩ ’ylimö, ’n ɔ yuëë ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ a wɛlɩɩ ’nyɛ. ⁴’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, Zezwii ‑nyɛ ’ɔ tietiewaa ’sɔ wa ‑wʋ ’wʋ linɩ dɔ’wʋ, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «Zeluzalɛɛmö a ‑glɔɔ, a nɩ tu gwë ’dionɩ. ‑Maa a nɩ ‑kʋnɩ ’saa na Dɩba gbä a‑a ɔ ’kanyɩ ’nyɛ, ‑wʋnyɩɩ ’dɩ n ’nyanyɩ a‑a. ⁵Zaa Batisɩ, ’nyu ’mö ɔ wɔlʋnɩ a‑a nɩkpa ’wlu. ‑Maa abhʋa abhlɩ, ’ylɩya ‑kä ’plɩɩ, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ, ’mö Lagɔ ’kanyɩɛ ’wlu wɔlʋnɩ.» ⁶’Ɔ tietiewaa ‑wʋ ‑lɛ ɔ yɔwʋ ’n wa yoo nimï ’yɩbhä, wa lɛ naa: «‑Atʋ, ‑sɩkaa a ’tɛnyɩɩ ‑a ‑wʋä dɛ’ɛ ’möö, mö ‑n lɛ ’kä bhä Yizlaɛlɩ ’a ngëyii ’mö a ‑nʋa ’wa ‑gblɩwaa ngli ‑sɛ, nzɩɩ Lagɔ a ’yize ’käa’a wa ’kämanɩnyɔ glɩnɩ ‑a?» ⁷Ɔ lɛ naa: «Zlɩ ‑lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’kää ’yli ’wlʋnɩɩ, a ’kɛ ‑yi a dɔ’wʋ, yɩ’ɩɛ dɛsɛ ‑kä. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa na dɩba Lagɔ, ɔ’bhë mɔɔ ‑deee zaa, nɩkpɛ ’naa ’kɛ ‑yi. ⁸‑Maa ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ mɔɔ ’kanyɩɛ ‑gömö yi, a ’kä ’mötɛɛnɔɔ ghlɩ. ‑Sɩbhä a dɔ’wʋ a ’kää nɩkpabhë a ’yila ’klʋ na dɛ bhïla, tɛɛnɩ ‑mä Zeluzalɛɛmö ‑këë ‑mä Zwidee‑bhölɩɩ ’wuë ’mö, ‑mä Samalii‑bhölɩɩ ’wuë ’mö, ’n ‑mä dʋdʋ a ’gbë ’wʋ a këtiea ’wuë ’wʋ.» ⁹Zezwii ’zʋä ‑sɩbhä ’ɔ ‑gänɩwaa ’dɩ ’mö ’wëë, ’n ɔ yiɛ ‑lɛ wa ’yila ’klʋ ’wlu ’libho. Wa yiloo ’wʋ, ’n ɔ yiɛ ghäyɩ mö. ’N ‑kpu yuënyɩɛ ’yli zizanɩ. ¹⁰Zezwii möä ’wëë, wa ‑glɛ ‑bhlɛ ‑mä zlɩ ’mö ’yila, wa lɛ zʋa sɛ’ɛ cuu, ‑lɛ wa yɔwʋ nɩkpa ’sɔ ’nɩgbö ‑lɛ. Wa ‑pla ‑banɩ ’pɩpɩ ’mö. ¹¹’N nɩkpa ’la ’sɔ ‑kpɔ yuëë nimï ’yɩbhä, wa lɛ naa: «Galilee a nɩkpanyɩ, sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö ’n a ’nɩgbö bhä ‑bhlɛ dɛ’ɛ ’n a yɩlɩ bhä ‑mä zlɩ ’mä ’nɩ? Zezwii ‑ɔ ’bhöanyɩɛ da’a jijo’wʋ, ‑ɔ möä ‑mä Lagɔ yɔwʋʋ, sa’a sɛ a yilooo ’wʋ, ’n ɔ yiɛ mö, a yo ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö ‑sɩbhä ’wʋ yɩlɩ ’n ɔ ’kää ’wʋ ’sɔ mä’ä dʋdʋ ’wʋ yinɩ.»

Zezwii ’a tietiewaa yɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ’bɩwʋ mö

¹²’N Zezwii ’a tietiewaa yiɛ ‑mä Olivieswii a ‑gägaa ’wlu ’bhöö, ’n wa yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ’bɩwʋ mö. ‑Gäga ’la, ‑lɛ a ‑wʋä Zeluzalɛɛmö a ‑glɔ yɔwʋ ’kilo ‑bhlʋ ’wʋ a sɛ. ¹³Wa ghlɛɛ glɔɔ, ’tasɩ ’wlʋ a ‑budukïbhë ‑bhlʋ ’mö, mä wa glɩ a‑a, ’n wa yiɛ ‑mä plɛ. Piɛlɩ mɔ, Zaa mɔ, Zaakö mɔ, Adlee mɔ, Filiipö mɔ, Tomaa mɔ, Batlemii mɔ, Matie mɔ, Alɩfee ‑yowli Zaakö mɔ, Simɔɔ ‑ɔ ‑wʋ a‑a bhla’mö ‑mä ‑zɩkpa wa laa zɛlɔɔtɩ ’mö mɔ, ’n Zaakö ‑yowli Zwiidɩ, mʋa plɛɛ ‑mä ‑budu ’la ’mö. ¹⁴Wa ’wuë, ’n wa yɩbhää ’kwädlɩ ’wlu ’n wa bhibhee Lagɔ dlɩ ‑bhlʋ ’mö. Ngwlɩ ‑mumuë ‑wʋmö a ‑mä wa jijo’wʋ, wa ‑nyɛ Zezwii a ‑da Malii ’sɔ, ɔ ‑daayuë kökämö.

Wa yɛ Matiasɩ ‑sɛ ɔ ’kä Zwidaa a ’bhle ’mö ’plɩ

¹⁵’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, Zezwii a ‑nʋä ‑wa ’yɩbhää ’wluu, ‑wa ‑bhli nɩkpa a gwlɩ gbʋplʋ a sɛ. ‑Mä wa gla’mö, Zezwii a ‑gänɩnyɔ Piɛlɩ, ’n ɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: ¹⁶«‑Atʋayuënyɩ, wɛlɩɩ ‑yɩ cɛlɩɛ ‑mä Lagɔ ’a wɛlɩɩ a ’bɔgʋʋ ’mö, ‑yɩ bhïlaa Zwidaa ‑ɔ ’pänɩɛ Zezwii ’a ’lɩbhäwaa ’yioo, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ bhïlanɩ a‑a Daviidɩ ’möö, yɩ kä a yɩ ’kä ’yli ’wlʋnɩ klɩpaa. ¹⁷Zwidaa, ‑aa kʋgbä ’sɔ ‑kpɔ a gla’mö a ‑nɔ ɔ glɩnɩmö a‑a. ‑Mä libhoo Lagɔ nyɩanyɩɛ ’mö, ɔ kä a ‑mä ’ɔ ’bhle. ¹⁸’Ɔ jɛzlʋli ’la a moni wa ’pɛnɔɔ, ’mö ɔ ’libhïä ’wʋ ’n ɔ yiɛ ’lagblɛ pɩa. ‑Mä ’lagblɛ ’la ’mö, ‑mä ɔ bhlinɩɛ wluu, ’n ɔ yiɛ dlɩ ghɔlɔ, ’n ’ɔ ’mɩyʋʋ yiɛ ‑mä ’wlʋ, ’n wʋ yiɛ sɛ ’sulo, ’n ɔ yiɛ ’ku. ¹⁹Zeluzalɛɛmö a nɩkpaa ’wuë, wa ’nʋ ‑lɛ a wɛlɩ ’la. ‑Lɛ wa ’bhöönɩɛ, ’lagblɛ ’la, ’n wa lɛɛ Ebleegbʋ ’mö Akɩlɩdamaa, mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ, nɩkpɛdlu a ’lagblɛ. ²⁰Sɛ’ɛ yɩ cɛlɩ a‑a ’kɩ Zwidaa a dɛ ‑mä Lagɔ ’a ’nglɩghlimanɩlwɩɩ a ’bɔgʋʋ ’mö nɩɩ:

’Ɔ ‑buduu,

‑bɛ nɩ tu ’wʋ ’libhï,

‑bɛ nɩ tu ’mö glɩ.1.20 Soomö 69.26; 109.8.

^21-22Kïbhë ‑mämaa ‑wʋ’ɛ ‑mä, sɛ’ɛ a nʋä nɩɩ: Käbönɩkpɛ nɩ ’plɩ ɔ ’bhle ’mö. Zaa, ‑a’bhɩanyɩ, sa’a yɩ ‑kä ‑wʋʋ, nɩkpɛ ‑bhlʋ kä ɔ ‑kanyɩ gla’mö plɛ, ɔ ’kä Zwidaa ’a bhlea ’mö ’plɩ, ‑a ‑nyɔɔ ’sɔ ‑a ’kä nɩkpabhë a ’yila ’klʋ ‑Alowli Zezwii Lagɔ ‑sɛɛ glu a tɩtɩɩ bia. ‑Lɛ a nɩkpɛ ’la, ɔ nɩ tɩ nyɩasɛnɔ glɩnɩ, ‑maa dɛ ‑a ‑gänɩ a‑a Zezwii, nɩkpa ‑mumuë ‑gänɩnyɩ a. Wa gla’mö, ‑mä ‑a nɩ ‑sɛ nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑ɔ ‑gänɩmönyɩ a‑a, tɛɛnɩ ‑mä ’tɛnyɩ ’mö Zaa Batisɩ wɔlʋ a‑a Zezwii ’wluu, ‑këë ’n Lagɔ ‑yinyɩɛ Zezwii jijo’wʋ ‑sɛ. ‑Sɩbhä a nɩkpɛ mö ‑a nɩ ‑sɛ, ɔ ’kä Zwidaa ’a bhlea ’mö ’plɩ.»

²³Piɛlɩ gbää sa’aa, wa ‑sɛ ‑lɛ nɩkpa ’sɔ. Zɩzɛɛfʋ wa laa Basabasɩ, wa ’pä’ɛɛ nglɩ ‑mimii wa laa Zwitusɩ mɔ, ’n Matiasɩ, ’mö wa ‑sɛɛ ‑lɛ, ²⁴’n wa yiɛ Lagɔ bhibhe. Wa lɛ naa: «‑Atʋ Lagɔ, ‑nmö ‑yiɛ nɩkpaa ’wuë a ’mlɩ a dila. Zaa, nɩkpa nɩ ’sɔɔ, mö ‑a zʋʋmöä ’yila ’klʋ, ‑n ‑kanyɩ wa gla’mö a ‑mɔ ‑n ‑sɛɛ ‑lɛ sʋlʋnɩ, ²⁵ɔ ’kä Zwidaa ’a bhlea ’wʋ ’libhï, ‑abhʋa Zezwii ’a tietiewaa, ɔ ’kä ‑aa kʋgbä’sɔnanɔ ’zʋ, ‑maa Zwidaa, ɔ ‑kanyɩ jijo’wʋ ’bhöö, bhlea ‑a sa‑a a‑a ‑lɛ ɔ za‑a, ɔ ka ’mö mö.» ²⁶Wa bhibhee sa’a ’wëë, ’n wa yiɛ ‑nɩgbɩ ’pä, ’n ɛ yiɛ Matiasɩ ’wʋ bhli. Wa kʋgbä ‑bhʋlʋ ‑kpɔ gla’mö, ’n wa yoo ‑mä ’zʋ, ’n wa yia’aa kʋgbä’sɔ bhli.

Patekɔɔtɩ a zlɩ ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yiɛ mä’ä dʋdʋ ’wʋ

¹’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, Zwiiföwaa a ’fɛtɩ wa laa Patɩkɔɔtɩ ghlɛɛ, Zezwii a ‑nʋa ’wuë wa yɩbhä dɛ ‑bhlʋ ’wlu. ²Wa lɛ zʋa a sɛ’ɛ cuu, ‑gëbë ’bhöönɩ ‑mä zlɩ ’mö. Ɛ ‑bhɩɛ ’vuu ’kɔdʋ lɛ ’kä yi. N ‑gëbë ’la yiɛ ‑buduu wa ‑wʋ a‑a ’mö ’wʋ yie. ³’N wa yiɛ ‑li ’ylɩmö. ‑Li ’la, yɩ ’ka ‑bhɩɛ ‑kosubïli, ’n yɩ yuëë bhʋlʋbhlʋ ’wlu sɛ glɩ. ⁴’N ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yuëë ‑gömö yi tenyii, ’n wa yiɛ käbögbɩ gbä. Sɛɛ ’Wugɔmʋʋ bhïlanuëë ’möö, ’n wa sɛnɩɛ ‑sɩbhä ’mö. ⁵‑Maa ‑lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Zwiiföwa ‑mumuë, wa ‑wʋ a ‑mä Zeluzalɛɛmö. Nɩkpa a ‑muëë zʋä Lagɔ ’klʋkpamöö, ’mö wa glɩnɩɛ. ‑Mä dʋdʋ a këtiea ’wuë ’wʋ, ‑mä wa ’bhöönɩ a‑a. ⁶Nɩkpa ’la a gla’mö a ‑nʋa a ‑bɛ, wa ’kää ‑gëbë ’la ’nʋʋ, ‑buduu Zezwii a ‑nʋa ‑wʋä ’möö, wa ‑wʋ guë dɔ’wʋ ’n wa yiɛ ‑lɛ wʋ nuë ’wʋ ’wlu ’titanɩɛ yi. Wa lɛ zʋ a sɛ’ɛ, ’wa ‑dagwälɩgbɩɩ, ’mö Zezwii a ‑nʋa bhïlanɩɛ ’mö, ’n wa yiɛ ’nʋ. ⁷’N yɩ yuëë zuzu ‑gömö ‑sɛ tenyii, ’n wa nʋä: «’Ɔɔ! Nɩkpa nɩ ‑wa bhïlaa dɛ’ɛɛ, wa’a ‑bhö bhä’ɛ wa ’wuë Galilee a nɩkpa? ⁸Zaa, sɛ yɩ ‑wʋ yɩa’a ’mö ’n wa bhïla bhä ‑a’a ‑dagwälɩgbɩɩ, a‑a ‑nguë bhä bhʋlʋbhlʋ ’mö ’nɩ? ⁹‑Aa gla’mö, nɩkpa ‑mumuë ‑wʋ ‑mä, ‑wa ’bhöönɩɛ ‑mä Paatɩ‑bhölɩɩ ’möö, ‑mä Mɛɛdɩ, ’n Elaamö, ‑mä Mezopotamii, ‑mä Zwidee ’n Kapadɔɔsɩ, ‑mä Pɔɔ, ’n ‑mä Azii, ¹⁰‑Mä Flizii ’n Pafilii, ‑mä Ezipötɩ ’n Libii a ’bhlɩkïbhë ‑maa tlʋnɩɛ ‑mä Silɛɛnɩ‑bhölɩɩ yɔwʋʋ. ‑Mumuë ’bhöönɩ’ɛ Ghlɔɔmö. ¹¹Klɛɛtɩ a nɩkpa plɛ ’n Alabii a ‑nʋa plɛ. Sa’a ‑sɩbhä ‑a ’bhöönɩɛ saa ’wuë bhʋlʋbhlʋ. ‑Aa gla’mö a ‑mumuë, Zwiiföwaa gwëluëë, ’n ‑wa bʋbɔ’ɛɛ Zwiiföwaa a saa Lagɔ, wa ‑wʋmö’ɛ ‑mä. Bhʋlʋbhlʋ ‑a gbää gbɩ, ‑maa nɩkpa nɩ wa ‑kä bhïlaa, ‑a’a ‑dagwälɩgbɩ ’la ’wuë ’mö wa bhïlanɩɛ bhʋlʋbhlʋ ’mö. Lagɔ ’a ‑li a ‑li ’kädɩɩ ɔ nʋä, yɩ dɛ wa bhïlaa, ‑a ’wuë, a‑a ‑nguëë ’mö.» ¹²Sa’a yɩ ‑sʋää zuzu ‑gömö tenyii, ’n ngli yuëë mla, ’n wa ’yɩbhäyɩbhänɩɛ nimï nɩɩ: «Sɛ yɩ sɛ bhä sa’a zɛmö ’nɩ?» ¹³‑Maa ‑mumuë ‑kä Zezwii a ‑nʋa ’wʋ yɩlɩɩ, nɛpɔ wa nɛpʋää, wa lɛ naa: «Nʋʋ lɩbhʋä.»

Piɛlɩ yɛ nɩkpabhë a ’yila ’klʋ Zezwii a dɛ bhïla

¹⁴Zezwii ’a tietiewaa kʋgbä ‑bhlʋ ‑kpɔ, wa ‑nyɛ Piɛlɩ ’sɔ, ’n wa yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ’n Piɛlɩ yiɛ wɛlɩ ghäyɩ ’pä, ɔ lɛ naa: «Abhʋa Zwiiföwaa ’n a ’wuë abhʋa glɩɛ mä’ä Zeluzalɛɛmö, a ‑pʋnɩ sasɛ sɛ ’n ’kanyɩɛ dɛ’ɛ ’dɩ ’nyɛ ’yukwli. ¹⁵Nɩkpa nɩ, nʋʋ ’nuëë ’lɩbhä, sɛ a ‑tɔnuëë da’aa, ɛ’ɛ ‑bhö ‑sɩbhä ma. A yɩɛ, ’zɔkpɔgïle ngbï ‑mʋäna mö ‑a ‑wʋä dɛ’ɛ. ¹⁶‑Maa sɛɛ Lagɔ a ’möbhïlanɩnyɔɔ Zʋɛlɩ gbä a‑a, ‑sɩbhä ma‑a ’wlʋnɩɛ da’a ’yli. Sɛ’ɛ ɔ gbä a‑a nɩɩ:

¹⁷Lagɔ lɛ naa:

’Pɩwʋ ‑kä ’yli bhɩɛɛ yi a zila ’mö,

‑amö Lagɔ,

n yi nɩkpa ’wuë ’na ’Wugɔmʋʋ ‑gömö ’zʋ,

’a nyɩbhɛlɩyuëa ‑nyɛ ’a nglʋyuëa ’sɔ,

n yuë ’mö bhïlanɩ.

’A nyɛgbayuëa ‑nyɛ ’a ’dumöwʋyuëa ’sɔ,

’wa yilaa yi do.

’A nyɛbhlʋgö, n yuë ’yɛla ’mö ’ylimö ghlɛ.

¹⁸’Na libhonʋwaa ‑nyɛ ’na libhonʋngwlɩɩ ’sɔ,

n yuë ‑tiamö ’na ’Wugɔmʋʋ ‑gömö ’zʋ, ɔ ’kʋä ’mö bhïlanɩ,

¹⁹‑Mä zlɩ ’mö, n yi ‑mä nganɔ’wʋbhöli ’yli ’wälanɩ.

Mä’ä dʋdʋ ’wʋ, n yi ‑mä zɩzɛli ’kädɩ ‑lɛ, dlu, ‑kosu ‑nyɛ gbeylokwë ’sɔ,

²⁰’ylʋväla yi ylumanɩ,

cʋʋ yi zɛlɩ gbɛɛ dlu a sɛ.

‑Li ’la ’wuë, yɩ yi ’yli ’wlʋnɩ ’wë,

’n ‑Alowli ’a yiyizlɩ ’kädɛɛ ’kää ghlɛ.

²¹‑Lɛ a zila ’la ’mö,

nɩkpɛ ‑mɔɔ ‑kä ‑Alowli ’mö winɩɩ, ɔ yi ’pʋ.2.21 Zowɛɛlɩ 3.1-5.

²²Yizlaɛlɩ a nɩkpanyɩ, wɛlɩɩ n ’kää dɛ’ɛ bhïlaa, a ‑pʋni ’yukwli, Nazalɛɛtɩ a Zezwii, Lagɔ mɔ tioo, ‑sɩbhä a ’yiɛ ’ylɩmö. Miɛ nɩɩ, Lagɔ ghälanɔɔ mä’ä a jijo’wʋ zɩzɛli ’kädɩ ’mö, ’n a yiɛ ’ɔ ’ghïlinɔɔ ’ylɩmö. Ɔ nʋnɔɔ ‑li a ‑bɛ mö. ‑Li ’la, a’bhï a ’yi ’ylɩmö. ²³‑Sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö ’n a yoo nɩkpaa ‑waaa Lagɔ ‑yi kä’mö plɩnɩ, ’n wa yoo su ’klʋ kʋnɩ ’n ɔ yiɛ ’ku. ‑Maa yɩ ’wuë a dɔ’wʋ, sɛɛ Lagɔ gbä a‑a yɩ nɩ ’plɩ ’wʋʋ, ‑sɩbhä ma‑a ’wlʋnɩɛ da’a ’yli. ²⁴‑Maa Lagɔ kɔ gäla, ɔ kɔ glu ‑sɛ. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa Zezwii ’nɩɛ ‑kä ɔ ’kä ‑mä ’kuduwaa gla’mö tʋʋnɩ. Zaa, sɛ wa sɛ’ɛ nɩkpɛ ‑jie ’möö, ‑sɩbhä Lagɔ ‑sɔɔ ‑mä ’kuduwaa gla’mö. ²⁵Sɛ’ɛ Daviidɩ gbä a‑a Zezwii a dɛ nɩɩ:

‑Alowli Lagɔ, n yiloo ’kwädlɩ ’wʋ ’yize.

Mɔɔ ‑suuä nzɩɩ ‑lizoku ‑tɩɩa ghlɩ.

²⁶Zaa, na dlɩ zɛmö ’wuë ’mäna a ’yize, nza n bhlɩɛ.

N yi ’ku dɔ’wʋ ‑wʋ ‑kë, ‑mä na dlɩ zɛmö yi ‑pälɛpälɛ ‑wʋ ’yize.

²⁷N ‑yi sɛ nɩɩ, ‑nmö Lagɔ, ‑nn‑ä ‑kaa ’yi ’tatinɩ

n ’kä ‑mä ’kuduwaa gla’mö tʋʋnɩ.

‑Na ’yize a ‑nɔ n glɩnɩɛ zaa,

‑nn‑ä ‑kaa ’yi ’tatinɩ n ’kä zɛ.

²⁸‑Maa sɛ n ’kää ’pɩwʋ mää ’naa ’kää ’yli bhɩɛ ghlɩɩ,

‑sɩbhä ‑n sʋlʋnɩɩɛ zaa, ’mäna ‑yii ’lɩbhä tenyii,

sɛ n ‑nyɛmö ’sɔ ‑a ’kää ’wʋ glɩnɩ a za.2.25-28 Soomö 16.8-11.

²⁹‑A’bhɩanyɩ, ‑aa dɩbawaa a dɩba Daviidɩ a wɛlɩɩ, ’mö n ’kanyɩɛ dɛ’ɛ dlɩ ‑gömö ‑sɛsɛnɩ. Daviidɩ, ɔ ’ku, ’n wa yoo ziza. ’Ɔ lesikpëa, a ‑wʋ mä’ä ‑a ’bhele. ³⁰‑Maa Lagɔ a ’möbhïlanɩnyɔɔ ɔ glɩnɩ a‑a zaa, ‑lii ‑yɩ ’kä a‑a zɩkö ’yli ’wlʋnɩɩ, yɩ ’dɩ ɔ ’nyɛ a‑a nɩkpa. ’N Lagɔ yo a‑a wɛlɩ ’yukwli ’mö zʋ nɩɩ:

‑Na ’yu a ’yu ‑bhlʋ, sɛ ‑n glɩnɩɛ ’bhlɩlowli ’kɔdɔɔ,

ɔ yi ‑sɩbhä ’bhlɩlowli ’kɔdɔ zʋ.2.30 Soomö 132.11.

³¹Zaa, ‑lii Lagɔ ’kä a‑a zɩkö ’yli ’wälanɩ, Daviidɩ ’yi a ’ylɩmö. Miɛ nɩɩ, Daviidɩ ‑kä nɩɩ:

Lagɔ ’naa ’kɔ ’yi ’tatinɩ ɔ ’kä ‑mä ’kuduwaa gla’mö tʋʋnɩ,

ɔ ’yize a ‑nɔ ɔ glɩnɩɛ zaa, ɔ ’naa ’kɔ ’yi ’tatinɩ ɔ ’kä zɛ.2.31 Soomö 16.10.

Daviidɩ ‑kä ‑sɩbhä gbää, Puënyɔɔ Lagɔ ’kä a‑a ‑lɛ ‑sɛ ’mö ɔ gaaa, sɛɛ Lagɔ ’kɔ a‑a glu ‑sɛ a dɛ ɔ bhïlaa da’a. ³²Zezwii n gaaa dɛ’ɛɛ, ɔ ’kuä ’wëë, Lagɔ ‑sɔɔ glu. ‑Abhʋa ’ɔ tietiewaa, ‑a ‑yi ‑lɛ a wɛlɩ ’la, nza ‑a bhïliɛ. ³³Ɔ möä ‑mä Lagɔ a luukɛ ’wʋ sɛ glɩɛ, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ɔ dɩba Lagɔ gbä a‑a ɔ yi nɩkpa ‑gömö ’zʋʋ, ’mö ɔ zʋʋnyɩɛ dɛ’ɛ ‑gömö, mɔɔ kää ’nglɩ, a‑a zʋä sɛ’ɛ. ^34-35Daviidɩ mɔɔ gbä a ’yɛɛ nɩɩ:

‑Atʋ Lagɔ mɔɔ ’nyɛɛ na ‑lowli ’dɩ nɩɩ:

Glɩ dɛ’ɛ na luukɛ ’wʋ sɛ,

n ’kä ‑na’a ‑gblɩwaa ‑mä ‑na kplɩzɛmö ’zʋ.2.34-35 Soomö 110.1.

‑Sɩbhä Daviidɩ gbä a‑a. ‑Maa ɔ’bhë, ‑mä Lagɔ yɔwʋ ‑mä ɔ’ɔɔ mö. Zaa, ɔ ‑kä sa’a gbää, ɔnyɩ a dɛ ɔ’ɔɔ bhïla, ‑maa Zezwii ’mö ɔ gaaa.

³⁶Zaa, abhʋa Yizlaɛlɩ a ‑nʋa ’wuë, a nɩ yɩbhlɩnɩ sɛ nɩɩ: Zezwii a kʋnɩ a‑a su ’klʋʋ, ’mö Lagɔ ’zʋaa ‑aa ’bhlɩlowli ‑nyɛ ‑aa puënyɔ ’sɔ ’wʋ.»

³⁷Piɛlɩ ’nyʋä sa’a ’dɩɩ, ’n ’ɔ wɛlɩɩ yuë tenyii ’mö plɛ, ’n wa yiɛ Piɛlɩ ‑nyɛ Zezwii ’a tietiewaa ‑muë’la ’sɔ nimï ’yɩbhä nɩɩ: «‑A’bhɩanyɩ, ‑a kɩ ’nʋ, ‑maa sɛ ‑a nɩ ’zʋ bhäa’a ‑sɩkaa ’nɩ?» ³⁸Piɛlɩ lɛ naa: «A nɩ ligba a ’kä ’a ‑lizokuu kɛ’mö ‑sɛ wa ’kanyɩ bhʋlʋbhlʋ Zezwii Kliisɩ a ’nglɩ ’mö ’wlu wɔlʋ, a ’kä ɔ ‑nʋä ’zʋ. Nzɩɩ Lagɔ ’käa ’a ’nyinylolii a gbʋʋ ’yi ’tatinɩ, ɔ ’kanyɩ ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑gömö ’zʋ. ³⁹‑Maa wɛlɩɩ Lagɔ gbä a‑a ‑pa ’wʋ nɩɩ ɔ yi nɩkpa ’ɔ ’Wugɔmʋʋ ‑gömö ’zʋʋ, a ‑liɛ, a ‑nyɛ ’a ’yuë a ’yuë ’sɔ, ’n ‑mä dʋdʋ a këtiea ’wuë ’wʋ a nɩkpa ’wuë ɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ɔ ’kʋä wäzɩ wa ’kä ɔ ‑nʋä ’zʋʋ, a ’wuë a ‑li yɩ glɩnɩɛ.» ⁴⁰Sa’a ‑sɩbhä Piɛlɩ pluëë dlɩ, ’n ɔ yuë’ɛɛ ‑bɛ ’wʋ ’dɩ ’mö ’zʋ, ɔ lɛ naa: «Nɩkpaa a ‑nyɛ glɩnɩɛ ’wʋʋ, ’wa ’nyinylolii a za, wa kä gbʋ ’kɔdʋ ‑gömö Lagɔ a ’yila ’klʋ. Zaa, a nɩ ’bhuëë ’bɩwʋ, Lagɔ tanyɩa wa saa ’yli bhiamö, a ’käa ’pʋ.» ⁴¹Piɛlɩ gbää ‑sɩbhää, ‑wa ‑pʋnɔɔ ’yukwli a gla’mö a ‑nʋä a ‑bɛ, ’n wa yiɛ ’ɔ wɛlɩɩ ’wʋ nglu. Nɩkpa a ’dwi ngbi’sɔ nɩkpa a gwlɩ kʋgbä (3.000) a sɛ, mʋa ngwliɛ ’wʋ, ’n wa yuëë ’wlu wɔlʋ, ’n wa yiɛ Zezwii a ‑nʋa ’wʋ zumanɩ.

Zezwii a ‑nʋa a tɛkäzɩkpaa

⁴²Wa ’wuë, wa ‑kä ‑lɛ glɩɩ, Lagɔwɛlɩɩ Zezwii ’a tietiewaa nyʋää, wa ‑pʋni sasɛ ’yukwli. Wa ‑wawanɩ ’kwädlɩ ‑daayuë a sɛ ’yize. Sɛɛ Zezwii gbä a‑a, ’n wa ‑dɩdɩnɩɛ ‑sɩbhä ’fɔlɔ ’mö, ’n wa linuä ’gämö, ’n wa bhibhee Lagɔ ’yize. ⁴³Zezwii ’a tietiewaa, sɛ wa bhɛɛ zɩzɛli a ‑bɛ Lagɔ ’a ’mötɛɛnɔɔ ’möö, ‑sɩbhä yɩ sɛɛ nɩkpa ’wuë zuzu ‑gömö ’n wa kää tenyii Lagɔ a nganɔ ku ’mö. ⁴⁴‑Maa ‑wa kää Zezwii dlɩ ’wʋʋ, wa ’wuë, ’wa ‑lii ’wuë, ’wʋ wa ‑gbɩɩɛ. ⁴⁵Wa gla’mö a nɩkpɛ ‑bhlʋ, ’n ɔ ’nɩ ‑lu ‑kää, ‑wa kä a‑a ’lagbïle ’n ‑wa kä a‑a ‑li ‑mimii ’nɛnɩɩ, ’wa ‑lii, ’pɛlʋ wa pɩɛ, wa ‑nyɔɔ ’sɔ ’n wa dlinɩɛ yɩ moni ’ylimö. ⁴⁶Zilaa ’wuë ’mö, ’wlu wa yɩbhää ’kwädlɩ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö, ’n ‑mä wa ’ligbïï ’mö, sɛɛ Zezwii gbä a‑a, ’n wa ‑dɩdɩnɩɛ ‑sɩbhä ’fɔlɔ ’mö, wa dila zɛmö ‑wʋ ‑pälɛpälɛ, ’n wa linɩɛ ’mänasɛ ’wʋ. ⁴⁷Yɩ ’wuë ’mö, Lagɔ a ’nglɩ wa ’ghlimanɩɛ da’a. Nɩkpa ’wuë, wa ‑kä ’wa ’zʋzʋsaa ’ylɩmöö, wa ’mäna wa kää ’mlɩ. Sɛɛ zila zɩɛ ’yize, Lagɔ, nɩkpa ɔ puëë, ‑sɩbhä ɔ ‑lɛmuëë, ’n wa yinɩɛ Zezwii a ‑nʋa ‑muë’la ‑gömö.

Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ wa yɛ kpälɛkpälɛnyɔ yɛmanɩ

¹’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, ’tɛnyɩɩ wa bhibhee ’kwädlɩ ’möö, ɛ ghlɛɛ, ‑kidogïle ta ’mö, Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ, ’n wa yiɛ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö mö wa ’kä Lagɔ bhibhe. ²Wa ‑wʋ ‑mä mö dɔ’wʋ, ’ligbëa a ngloluëa wa laa ‑a nɛnɩ ’ylimö a nuë ’wʋ, ’n wa yiɛ ‑lɛ nɩkpɛ ‑bhlʋ ghlɩnɩ, ɔ glɩ ‑lɛ. Nɩkpɛ ’la, kpälɛkpälɛnyɔɔ. ’Ɔ guu, ’pɩwʋ ɔ ‑nyʋʋ yiɛ. Zila ’wuë ’mö ’n wa ‑nyɔɔ yiɛ ‑lɛ ’n wa ’gïloo ‑lɛ sɛ, nzɩɩ ‑wa plɛɛ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö ɔ ’kʋä moni zɛla. ³Nɩkpɛ ’la, ɔ ’yɩɛ Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ ’ylɩmöö, wa lɛ ’kä ‑mä plɛ, ’n ɔ yuëë zɛla. ⁴Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ, ’n wa yoo ’wʋ yɩlɩ, Piɛlɩ lɛ naa: «Yɩlɩnyɩɛ ‑ka ’wʋ.» ⁵’N nɩkpɛɛ yuëë ’wʋ yɩlɩ, ɔ ‑tɔnɩ ‑lu wa ’kɔ ’nyɛ. ⁶‑Maa Piɛlɩ lɛ naa: «N’n‑ä moni ‑kä, n’n‑ä ‑sika ‑kä, ‑maa ’saa n kää ’mö n ‑kamöä ’nyɛ. Nazalɛɛtɩ a Zezwii a ’nglɩ ’mö, n nyɩamö ’dɩ, ‑sɔ ’wʋ ‑n ’kä nɛmö.» ⁷’N Piɛlɩ yoo sɔ köbhänɩ, ’n ɔ yoo ’wlu ’libhï. Cuu ’n ’ɔ kplɩɩ ‑nyɛ swɩɩ ’sɔ yiɛ nyɛmʋ ’mö yi. ⁸’N nɩkpɛɛ yiɛ ’mö ‑bulu, ’n ɔ yiɛ ghäyɩ ’nɩgbönɩ, ’n ɔ yiɛ ’mö zi. Ɔ ‑nyʋä ’sɔ, ’n wa yiɛ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö plɛ. Ɔ zimö, ɔ ‑bulu ’mö, ɔ ’ghlimanɩ Lagɔ a ’nglɩ. ⁹Ɔ ‑wʋä ‑sɩbhä nɛmö dɔ’wʋ ’n ɔ ’ghlimanɩɛ Lagɔ a ’nglɩɩ, ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö a ‑nʋa ’wuë, wa ’yo ’ylɩmö. ¹⁰‑Maa wa yɩbhlɩnɩɛ sɛ nɩɩ, zɛlazɛlanyɔɔ ‑ɔ glɩ a‑a ‑lɛ ngloluë ’wʋ mɔɔ ‑buluä ’möö, wa ’wuë, zuzuu ’bhuëë ‑gömö tenyii, ’n wa kluä ɔ gbʋ ’mö.

Piɛlɩ yɛ Zezwii a dɛ bhïla

¹¹Nɩkpɛ ’la, ɔ’ɔɔ Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ ’bɩwʋ ’bhöö, ‑maa ɔ ‑gënuë ’yize. ‑Mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö a ‑gligbëa wa ’pää Salomɔɔ ’a nglɩɩ, ’n wa yeaa zɛmö ghlɛ. Nɩkpa ’wuë wa ’yɩɛ nɩkpɛɛ ’ylɩmöö, zuzu yɩ ‑sʋää ‑gömö tenyii zaa, ’n wa yiɛ guë, ’n wa yiɛ yi. ¹²’N Piɛlɩ yuëë ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «Yizlaɛlɩ a nɩkpanyɩ, nɩkpɛ nɩ, sɛ ɔ yɛmanɩ a za nza zuzu ’bhöanyɩ bhä ‑gömö ‑a? ’Saa bhä ’n a yɩlɩnyɩ bhä sa’a ’wʋ ’nɩ? Nɩkpɛ nɩ, ‑anyɩgäsɛ a ’mötɛɛnɔ ’mö ‑a ’nɔɔ yɩ yɛmanɩ. A nɩ ti ‑sɩbhä ‑tɔnɩ. Sɛ ‑a glɩnɩ nɩkpa a ‑muëë zlɔnɩ ’mö Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ a za, nza ɔ’ɔɔ yɛmanɩ. ¹³‑Maa Lagɔ ‑ɔ ‑nyɛ ‑aa dɩbawa ’kädɩɩ Ablaamö, Yizaakö ’n Zakɔɔbö mɛnɩnɩ a‑a, mɔɔ ’ghlimanɩɛ ɔ yowli Zezwii a ’nglɩ dɛ’ɛ a ’yila ’klʋ. ‑Maa abhʋa abhlɩ, ’mö a plɩɛ, ’mö a ‑sɛɛ nimï, ‑gɔmla Pilaatɩ a ’yila ’klʋ. Pilaatɩ gbää wa nɩ ’tatinɔɔ yii, a lɛ naa, wa nɩ to ’yi tatinɩ, ‑maa ’kulɩbhänyɔɔ ‑ɔ ‑wʋ a‑a ‑mä ‑jie ’möö, ’mö wa nɩ ’tatinɩ ’yi. ¹⁴A ’zʋä sa’aa, Zezwii ‑ɔ ‑wʋä ’wlɩlɩ, ‑ɔ zlɔnɩɛ ’mö Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋʋ, ’mö a ‑sɛɛ da’a nimï. ¹⁵Zezwii ‑ɔ kää ’nglɩ ’n nɩkpa ’kää ’pɩwʋ mää ’naa ’kää ’yli bhɩɛ ghlɩɩ, ’mö a gbä a‑a wa nɩ ’lɩbhä, ’n wa yoo ’lɩbhä, ’n ɔ yi a‑a ’ku. ‑Maa Lagɔ kɔ gäla ɔ kɔ glu ‑sɛ. ‑Abhʋa ’ɔ tietiewaa, ‑a ‑yi ‑lɛ a wɛlɩ ’la, nza ‑a bhïliɛ. ¹⁶Zezwii, mö ‑a ’tɛɛnɩɛ dlɩ a za, nza a ’lilɛ ‑ɔɔ a‑a ‑yɛ, ‑a ’nyɔɔ ’dɩ nɩɩ: Zezwii a ’nglɩ ’mö, ‑sɔ ’wʋ. ‑A ’nyɔɔ ‑sɩbhä ’dɩɩ, Zezwii ’a ’mötɛɛnɔɔ ’mö, ’n ’ɔ ‑lii yiɛ nyɛmʋ ’mö yi, sɛ ɔ ’tɛɛnɔɔ’ɛɛ dlɩ a za, nza ɔ ‑sɔɔ ’wʋ, ’n ɔ yiɛ yɛmanɩ ’tɩɩ. ’Mö a yɩlɩɛ dɛ’ɛ ’wʋ. ¹⁷‑A’bhɩanyɩ, miɛ abhlɩ ‑tiamö. ‑Maa a ‑nyɛ ’a ’kifiea ’sɔ, ‑lii a nʋ a‑a da’a Zezwii ’wlu a dɔ’wʋ, a’aa la ’saa a nʋä ‑yi. ¹⁸Lagɔ ’a ’möbhïlanɩwaa, wɛlɩɩ wa bhïlanɩ a‑a ‑pa ’wʋ nɩɩ, Puënyɔɔ Lagɔ ’kä a‑a ‑lɛ ‑sɛ, ɔ yi a ’zwɩ zii, mɩɩ ’wlʋnɩɛ da’a Zezwii a dɛ ’yli. ¹⁹Zaa, ‑sɩkaa a dɔ’wʋ, a nɩ ligba a ’kä ’a ‑lizokuu kɛ’mö ‑sɛ, a ’kä Lagɔ yɩbhlɩnɩ, nzɩɩ ɔ ’kä ’a ’nyinylolii a gbʋʋ ’yi ’tatinɩ. ²⁰‑Lɛ a dɔ’wʋ, ’tɛnyɩ a ‑tɛnyɩ a ‑kʋnɩɛ, Lagɔ ye ’yli ’wälanɩ. ’Tɛnyɩ ’la ’mö, Puënyɔɔ ɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, a ‑kʋnɩɛ, Lagɔ yo tie ɔ yi yi. Zezwii mɔɔ glɩnɩɛ ‑lɛ a Puënyɔ ’la. ²¹‑Maa ɔ yi ‑bhlɛ ‑mä Lagɔ yɔwʋ ‑wʋ ‑këë, ’n ‑lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’kää ghlɛ, ’n ɔ ’kää yi ɔ ’kä ’pɩwʋ a ‑lii ’wuë nɛmanɩ. Lagɔ ’a ’möbhïlanɩwaa, ‑sɩbhä wa ’nyanyɩ a‑a ‑pa ’wʋ ’dɩ. ²²‑Aa dɩba ’kɔdɔ Moyizɩ a’bhë, sɛ’ɛ ɔ gbä a‑a nɩɩ: A ‑lowli Lagɔ yi ‑mä a jijo’wʋ ɔ ’möbhïlanɩnyɔ ‑ɔ ’kää na saa ‑wʋ ‑sɛ. Nɩkpɛ ’la, ’ɔ bhïlawɛlɩɩ ’wuë a nɩ ‑pʋni sasɛ ’yukwli a ’kɩ ’klʋkpamö zʋ.²³‑Maa ‑ɔ ’ni ’yukwli ‑pʋnɩɩ, Lagɔ yo ‑mä ’ɔ ngëyii ɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ’mö a ‑nʋa gla’mö ‑sɛ.3.22-23 Detlenɔɔmö 18.15,18-19.

²⁴Lagɔ ’a ’möbhïlanɩwaa, ’saa ’wuë wa bhïla a‑a, tɛɛnɩ ‑mä Samiɛlɩ ’wʋ ‑këë, wa ’wuë sɛ wa gbä a‑a; ‑sɩbhä yɩ ’wlʋnɩɛ yɩ ’wuë zɩ’ɛ ’yli. ²⁵’Tɛnyɩ ‑bhlʋ ’mö, Lagɔ mɔɔ ’nyɛ a‑a ‑aa dɩba Ablaamö ’dɩ nɩɩ: Ablaamö, ‑na ’yuë a ’yuë a za, n yi ’bhlɩbhëa ’wuë ’nyu ’pä.3.25 Zenɛɛzɩ 22.18; 26.4. Lagɔ gbä a‑a ‑sɩbhää, abhʋa ɔ gaa a‑a, a ‑nyɛ a dɩbawa ’kädɩ ’sɔ. Sa’a ‑sɩbhä ɔ ‑nyɛ abhʋa mɛnɩnɩ a‑a. Nza n gbää nɩɩ, Lagɔ ’a ’möbhïlanɩwaa, wɛlɩɩ ’wuë wa bhïla a‑a, a ‑liɛ, nza yɩ ’wlʋnɩɛ dɛ’ɛ ‑mä ’a ’tɛnyɩ ’mö ’yli. ²⁶‑Sɩbhä a za Lagɔ tie a‑a ɔ yowli, a za ɔ tioo, ɔ ’kanyɩ ’nyu ’pä, nzɩɩ a ’kä ’a ‑lizokuu kɛ ’mö ‑sɛ ’wë, ɔ ’käa’a bhäla ’bhlɩbhëa ’wuë puëmö.»

Zwiiföwaa ’a ’kädɩɩ yɛ Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ ‑zijle ’nyɛ

¹Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ wa ‑wʋ ‑bhlɛ bhïla dɔ’wʋ, cuu, Zwiiföwaa ’a Lagɔbʋbɔwaa ‑nyɛ Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ a ‑kʋkʋwaa a ’kifi ’kɔdɔɔ ’sɔ, ‑zɩkpa wa laa Sadwisɩɛwaa a nɩkpa ‑mumuë kökä, ‑n wa yiɛ yi. ²Nɩkpa ’la, sɛɛ Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ ’nyɛɛ nɩkpa ’dɩ nɩɩ, Lagɔ yɛ Zezwii glu ‑sɛ ɔ ‑bhölɩ ’yize, ‑sɩbhä a za, Sadwisɩɛwaa ’nɩɛ ‑wa ’lɩlɩlɩ. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa wa ‑kä ‑sɩbhä nʋʋ, mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ, Lagɔ yi ’kuduwaa glu ‑sɛ. ³Yɩ za, ’n wa yuëë köbhä, ’n wa yuëë ‑jie ’mö ’pä, zlɩ yɛ fäla ’wë zaa, zlɩ ’kä zɩ wa ’kʋä ‑zijle ’nyɛ. ⁴‑Sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ‑maa ‑wa ‑pʋnɩɛ a‑a Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ ’yukwlii, wa gla’mö a ‑nʋä a ‑bɛ, wa nglu a ’wa wɛlɩɩ ’wʋ. ‑Sɩbhä a za, ‑mä Zeluzalɛɛmö a nɩkpaa ‑wa ‑gänɩa’aa Zezwii ’a wɛlɩɩ, wa ‑bhlia’a nɩkpa a ’dwi kʋgbä’sɔ nɩkpa a gwlɩ kʋgbä (5.000) a sɛ. ⁵Zlɩ zɩɛ, Zwiiföwaa ’a ’kädɩɩ, ’n wa yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ’wlu ’yɩbhä. Zwiiföwaa ’a ’nɛɛnɩwa ’kädɩɩ ‑wʋ ‑lɛ. Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa ‑wʋ ‑lɛ. Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea ‑wʋ ‑lɛ. ⁶‑Mä wa gla’mö, Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ wa laa Aanɩ mɔ, Kayiifö mɔ, ’n Lagɔbʋbɔnyɔ ‑mɔmɔɔ wa laa Zaa mɔ, ’n Alɛzaadlɩ, wa ’wuë wa ‑wʋmö a ‑lɛ. ⁷’N wa yiɛ Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ kie mö, ’n wa yuëë ‑mä ‑zijle ’mö ’nigba, ’n wa yuëë nimï ’yɩbhä, wa lɛ naa: «Nɩkpɛ ’la a yɛmanɩɛ, ‑ɔnyɩ ’nglɩ ’mö a yɛmanɔɔ bhä ’nɩ? ‑Ɔ tieanyɩ bhä ’n a yo ɔ yɛmanɩ ’nɩ?» ⁸Wa gbää sa’a, Piɛlɩ, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑wɔɔ tenyii ‑gömö zaa, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «Atʋwanyɩ, abhʋaa glɩnɩɛ Zwiiföwaa a ’kifiea, a ‑pʋnɩ ’yukwli. ⁹N nɛ naa, sɛ ‑a nʋä ‑li a ‑li guzunyɔ ‑bhlʋ ’wlu ’n ɔ yiɛ yɛmanɩ a za wa nyɩanyɩɛ ‑zijle. Wa lɛ a nɩ sɩbhänɩ sɛɛ nɩkpɛ ’la yɛmanɩyɛmanɩɛ ’mö. ¹⁰Abhʋa ‑wʋä dɛ’ɛ, a ‑nyɛ mä’ä Yizlaɛlɩ a ‑nʋa ’wuë ’sɔ, a nɩ yɩbhlɩnɩ sɛ nɩɩ: Nazalɛɛtɩ a Zezwii Kliisɩ, a kʋnɩ a‑a su ’klʋ, Lagɔ gälaa ɔ ‑sɛɛ gluu, ɔ ’nglɩ ’mö nɩkpɛ nɩ yɛmanɩɛ, ’n ɔ ’nɩgböä dɛ’ɛ a ’yila ’klʋ. ¹¹Sɛ’ɛ Lagɔwɛlɩɩ nʋä nɩɩ:

Kpiyii, ’sɩbhäsɩbhäwaa gbä a‑a ‑ɛɛ nɛnɩɩ,

mɛɛ ’zʋa’aa ‑sɩkaa dɛsɛkäkpiyii.4.11 Soomö 118.22.

Wɛlɩ ’la, Zezwii a dɛ yɩ bhïlaa. ¹²‑A’bhɩanyɩ, käböpuënyɔ ’nɩɛ ‑bhölɩ ’n ɛ ’nɩ ‑bhö Zezwii mɔɔ. Nɩkpɛ a ‑mɔɔ ‑ɔnyɩɩ ’nglɩ ‑a ’kää ’mo ’pʋnɩɩ, Lagɔ ’nɔɔ mä’ä ’ylʋ zɛmö ‑sɛ, ’n ɛ ’nɩ ‑bhö Zezwii mɔɔ.»

¹³Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ wa ‑sɛnɩɛ ‑sɩbhä nyɩbhɛlʋsɛ ’möö, ‑lɛ ‑zijlea ’wʋ a ‑nʋa, zuzuu ’bhuëëë ‑gömö. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa wa ‑yi sɛ nɩɩ, ’fʋ a nɩkpa a ‑muë ’nɩ ’bɔgʋ ‑yi ’mö wa glɩnɩɛ. ’N wa ‑yi’ɛ sɛ nɩɩ, Zezwii ’mö ‑gänɩ a‑a. ¹⁴‑Maa nɩkpɛ ‑ɔ yɛmanɩɛ, ɔ ‑nyɛ Piɛlɩ ’sɔ, wa ‑kä ‑lɛ ’nɩgbö, ‑zijlituwaa ‑kɔɔ ’wʋ yɩlɩɩ, yɩ ’nuëë gbʋdɩdɛ ’nyɛ. ¹⁵’N wa yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, wa nɩ ’wlʋ ‑bhlɛ ‑mä ‑zijlitubudu ’mö. Wa ’wlʋä ‑mä ’wëë, ‑zijlituwaa a ’yize, ’n wa ’yɩbhäyɩbhänɩɛ nimï nɩɩ: ¹⁶«Nɩkpa nɩ, sɛ ‑a ’kʋä bhä ’zʋ ’nɩ? Yɩ ’wuë ’mö a dɔ’wʋ, ‑tiamö wa yɛmanɩɛ nɩkpɛɛ. ‑Bɛ ’naa ’kɩ ’mö kpɛnɩ. Zɩzɛwɛlɩ ’la, mä’ä Zeluzalɛɛmö a ‑nʋa kɩ ’nʋ ’wë. ¹⁷Wɛlɩ nɩ dɛ’ɛ, ‑a ‑kä nɩɩ yɩ tɩa tenyii fäla nʋʋ, a‑a nɩ ’nyʋä sasɛ ’dɩ nɩɩ, wa nɩ tɩa’a ‑sɩkaa Zezwii a ’dɩ nɩkpa ’nyɛ.» ¹⁸’N wa yuëë wäzɩ. Wa lɛ naa: «A nɩ tɩa’a ‑sɩkaa nɩkpabhë a ’yila ’klʋ Zezwii ’nglɩ ‑dɩ ’lɩlɩlɩ, a nɩ tɩa’a ɔ ’nglɩ ’mö nɩkpa Lagɔwɛlɩ ’cɩa.»

¹⁹Wa gbää sa’aa, Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ, wa lɛ naa: «A nɩ ’yiɛ ‑ka a’bhï ’ylɩmö. Yɩ nɛnɩ bhä nɩɩ, ‑a nɩ ‑sɛ Lagɔ ’klʋkpamö, nzɩɩ ‑a ’kanyɩ ’klʋkpamö zʋ ‑a? ²⁰‑Maa ‑abhʋa ‑abhlɩ, ’saa ‑a ’yɩɛ ‑a’bhï ’ylɩmöö, ‑a kä ‑a ’kä yɩ dɛ bhïla klɩpaa.» ²¹Piɛlɩ gbää ‑sɩbhää, ’n ‑zijlituwaa yuë’ɛɛ ’klɛsɛ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, wa nɩ tɩ nɩkpabhë a ’yila ’klʋ Zezwii a wɛlɩ bia. ‑Zijlituwaa a’bhï, wa’aa sɛ wa ’kʋä köbhää ‑yi, ’n wa ’yuëë ’yi ’tati. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ ‑maa nɩkpɛɛ ‑ɔ yɛmanɩɛ a za, nɩkpaa ’wuë, Lagɔ a ’nglɩ wa ’ghlimanɩ. ²²Nɩkpɛɛ ‑ɔ yɛmanɩɛ zɩzɛzɩzɛsɛɛ, ɔ ’kä ’ylʋbö a gwlɩ ’sɔ, yɩ kä ‑gömö.

Zezwii a ‑nʋa yɛ Lagɔ bhibhe

²³Wa ’tatinɩɛ Piɛlɩwa ’yii, Zezwii a ‑nʋä ‑muë’la ’mö wa ghlɩɛ ‑mä. Zwiiföwaa ’a Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea ‑nyɛ ’wa ’nɛɛnɩwa ’kädɩɩ ’sɔ, sɛ wa ’nyʋää ’dɩɩ, ’n wa yuëë ‑sɩbhä ’tɩtɩ ’nyɛ. ²⁴Wa ‑sɩɩɛ ‑sɩbhä ’wëë, wa ’wuë ’n wa yiɛ dlɩ ‑bhʋlʋ ’mö Lagɔ bhibhe, wa lɛ naa: «‑Atʋ Lagɔ, ‑nmö ‑bhɛɛ zlɩ ‑nyɛ dʋdʋ ’sɔ, ‑nmö ‑bhɛɛ gïnyɛɛ, ɛ ‑nyɛ ɛ ’mö a ‑lii ’wuë ’sɔ.

^25-26‑Aa dɩba ’kɔdɔ, ‑na’a ’yliwʋnyɔɔ Daviidɩ, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑wɔɔ ‑gömö tenyii, n‑n yo a‑a wɛlɩ ngli ’pä, ’n ɔ yi a‑a nɩɩ:

’Bhlɩbhë a dila yɛ sumanɩ.

Sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö ’nɩ?

Tʋ a ’ylɩ wa plɛɛ, ‑maa nyɩasɛliɛ.

Dʋdʋ ’wʋ a ’bhlɩlowluwaa, wa yɛ tʋ ’wʋ mö.

’Kämanɩwa ’kädɩɩ ’wuë wa yɛ mä ‑bhʋlʋ gwë ’paanɩ.

Lagɔ ‑nyɛ nɩkpɛ ɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ’sɔ, wa ’kʋä tʋ kwä.4.25-26 Soomö 2.1-2.

²⁷‑Tiamö abhlɩ, Eloodɩ ‑nyɛ Pɔɔsɩ Pilaatɩ ’sɔ ‑bhʋlʋ wa ’zʋä ‑mä Zeluzalɛɛmö, wa ‑nyɛ Yizlaɛlɩ a ‑nʋa ’wuë ’sɔ. ‑Gwlɩ ‑mimii ’mö a ‑nʋa kökä, ‑na ’yliwʋnyɔ Zezwii, ‑ɔ glɩnɩɛ ‑na ’yize a ‑nɔ, ‑n ‑sɛɛ ‑lɛ, ’n wa yoo tʋ kwä. ²⁸‑Maa yɩ ’wuë, ‑n ‑yi a ’kɩ sɛ yɩ ’kä a ‑sɩbhä ’wʋ bhlii, ‑nmöö kää ’nglɩ ’n yɩ yiɛ ‑sɩbhä ’wʋ bhli. ²⁹Zaa, ‑Atʋ, sɛ wa yɩbhäa’aa ‑sɩkaa wa ‑kanyɩ swɩ yɔwʋ ’kuanɩɩ, ‑na’bhë ‑sɩbhä ‑n yɩlɩɛ dɛ’ɛ ’wʋ. Zaa, ‑nmö nɩ nyɩanyɩ ’mötɛɛnɔ ‑a ’kä nyɩbhɛlʋsɛ gbëaa ‑na’a wɛlɩɩ bhïla. ³⁰Yiinyɩ ’wʋ, ‑na yowli Zezwii ‑ɔ glɩnɩɛ ‑na ’yize a ‑nɔɔ, ‑a ’kä ɔ ’nglɩ ’mö guzuwa yɛmanɩ, ‑a ’kä’ɛ zɩzɛli ‑mimii nʋ.» ³¹Wa bhibhee sa’a ’wë, cuu, dɛ wa glɩ a‑a a dʋdʋ ’n wʋ yiɛ tɩtlɛnɩ. Wa ’wuë, ’n ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yuëë tenyii ‑gömö yi. ’Bhöönɩa’a ‑lɛ, nɩkpa a nganɔ ’nuëa’a dlɩ zɛmö ‑wʋ, ’n wa bhïlaa Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’yize.

Zezwii a ‑nʋa ’wʋ wa ‑gbɔɔ ’wa ‑lii ’wuë

³²Zezwii a ‑nʋa, wa ’wuë wa ‑kä ‑lɛ glɩɩ, wa ‑wanɩ ’kwädlɩ ’yize, ’nyu ’nɩ ’plɩnuë jijo’wʋ. ’Wa ‑lii ’wuë wa ‑kälɩɛ ‑bhʋlʋbhlʋʋ, ’wʋ wa ‑gbɩɩɛ. ‑Bɛ ’nɩ nʋ nɩɩ, na ’yize a ‑liɛ dɛ’ɛ, ‑maa yɩ ’wuë ’wʋ wa ‑gbɩɩɛ. Sa’a ‑sɩbhä yɩ ‑wʋä. ³³Zezwii ’a tietiewaa, wa ‑kä nɩkpa ’dɩ ’nyɛ nɩɩ Lagɔ yɛ Zezwii glu ‑sɛ ɔ ‑bhölɩ ’yize, wɛlɩ ’la, nɩkpa ‑kɩɩ ’nʋʋ, ’mö yɩ plʋää tenyii. Zezwii a ‑nʋa ’wuë, ‑sɩbhä Lagɔ pʋää ’nyu, ’n ɔ nʋä ‑li a ‑li wa dɛ. ³⁴Wa gla’mö, ‑mɔɔ ’naa ’kää ‑lu kä’mö ‑kä, ɔ’ɔɔ ‑mä ‑wʋ. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa wa gla’mö a ‑muëë kä a‑a ‑li, ɛ yi ’lagbïle oo, ɛ yi ‑bïdi oo, ’pɛlʋ wa pɩɛ. ³⁵Yɩ moni ’la ’mö wa kwää ‑mä zezwii ’a tietiewaa. ‑Muë ’nɩɛ ‑lu kä’mö ‑kä, ’n wa dilanuëë moni ’la.

³⁶‑Mä wa gla’mö, nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑wʋmö a ‑mä ’mö wa laa Zɩzɛɛfʋ. Bhlɩɩ wa laa Siiplɩ, ‑mä a nɩkpɛɛ. Leviiwa a gla’mö a ‑nɔ ɔ glɩnɩɛ. ’Mö Zezwii ’a tietiewaa ’pää nglɩ ‑mimii, ’mö wa laa Banabasɩ. Mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ ‑ɔ pä nɩkpa swɩ nyɛmʋ ’mö. ³⁷’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, nɩkpɛ ’la mɔɔ ’pää ’ɔ ’lagblɛ ’pɛlʋ, ɛ monii, ’n ɔ yee ‑mä Zezwii ’a tietiewaa kwä.

Ananiasɩ ‑nyɛ ɔ ’lɛnglɛ Safilaa ’sɔ a wɛlɩɩ

¹‑Mä Zezwii a ‑nʋa gla’mö, nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Ananiasɩ, ɔ ‑nyɛ ɔ ’lɛnglɛ Safilaa ’sɔ, ‑mä wa ‑wʋmö a‑a. ’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, ’n wa yiɛ ’wa ’lagblɛɛ ’pɛlʋ ’pä. ²Wa ’pɛɛ ’pɛlʋ ’wëë, ’n Ananiasɩ yiɛ ɛ monii a ’kïbhë ‑mä ‑sɛ, ’n ɔ yeaa ’nɛnɩ ’zʋ. Moni a ’kïbhë ‑mä’la ‑a tʋʋä ’wʋʋ, ’n ɔ yeaa ‑mä Zezwii ’a tietiewaa kwä. ³Ɔ ‑nyɛɛ ghlɛɛ ‑lɛ, ’n Piɛlɩ yoo nimï ’yɩbhä, ɔ lɛ naa: «Ananiasɩ, sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö zuzukuzoku a ’kifii Sataa, ’n ɔ ‑yimö bhä sa’a ’mö plɛ n‑n yi bhä ’lagblɛɛ a monii a ’kïbhë ’nɛnɩ ’zʋ ’nɩ? ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ mö ‑n nʋä da’a ylʋ. ⁴Dɛ ‑nn a‑a ‑bhlɛ ’lagblɛɛ ’pɛlʋ ’pää, ‑nmö ‑kälɛ a‑a. ‑N ’pɛ’ɛɛ ’pɛlʋ ’wëë, ɛ monii, ‑nmö ‑kälɛ’ɛɛ ’yize. Zaa, ‑n ‑kä a ’yɩbhää, ‑n ye a ɛ ’wuë ’wʋ ’libhï. ’Saa bhä n‑n yi ɔ sa’a a ‑li nʋ? ‑N ’zʋä sa’aa, nɩkpɛɛ ‑nn‑ä ylʋ ’wʋ plɛ, ‑maa Lagɔ a’bhë mö ‑n plɛɛ ylʋ ’wʋ.» ⁵Piɛlɩ gbää ‑sɩbhä cuu, Ananiasɩ, ’n ɔ yiɛ zɛmö bhli, ’n ɔ yiɛ ’ku. Wɛlɩ ’la, ‑wa ’nwiɛ, nganɔɔ yinuëë ’wʋ tenyii. ⁶Nyɛgbayuë ‑mumuë ‑wa ‑wʋmö a‑a ‑lɛ, ’n wa yiɛ yi, ’n wa yiɛ ‑gäzɛɛ ’sɔlʋ, ’n wa yee zizaa mö.

⁷’Gïle ta a sɛ ’plɩɛ ’wëë, ’n Ananiasɩ a ’lɛnglɛ yiɛ yi. ‑Maa ɔ ’luwli a wɛlɩ ‑yɩ ’plɩɛ, ɔ ’niɛ ‑yi. ⁸Ɔ yiɛ, Piɛlɩ lɛ naa: «Safilaa, moni wa pɩa ’lagblɛɛ ’möö, ɛ ’wuë mɛ bhä da’a ‑a?» Ɔ lɛ naa: «Nn! Monii ɔ ‑nyɛɛ yiɛ da’aa, ’mö wa pɩa ’lagblɛɛ ’mö.» ⁹’N Piɛlɩ yo’ɛɛ nimï ’yɩbhä, ɔ lɛ naa: «Sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö ‑n ‑nyɛ ‑na ’luwli ’sɔ ’n a yi bhä wɛlɩ ’wʋ ’zʋnɩ a ’kä ‑Alowli ’a ’Wugɔmʋʋ ylʋ ’wʋ plɛ ’nɩ? A ‑kä ‑sɩbhä ’zʋ ’saa ɔ ’kanyɩɛ nʋ, a ’kʋ ’ylɩmö, nza bhä ‑a? Yɩɛ ‑wa zizaa ‑na ’luwlii, wa ‑wʋ yi dɔ’wʋ, wa ‑nyɛmö ’kä’ɛ ‑naa ’mämö.» ¹⁰Piɛlɩ gbää ‑sɩbhä cuu, ’n Safilaa yoo dlɩ ’mö zɛmö bhli, ’n ɔ yiɛ ’ku. Nyɛgbayuëa plɛɛ ‑mä, wa lɛ ’bhöö ’lɛɛ, ɔ ku‑u. ’N wa yoo ’wʋ ’libhï, ’n wa yoo ‑lɛ ɔ ’luwli a lesikpëa yɔwʋ zizaa mö. ¹¹Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpa ’mö a ‑nʋa, wa ‑nyɛ ‑wa ’nʋä ‑lɛ a wɛlɩ ’la ’sɔ, wa ’wuë nganɔɔ yinuëë ’wʋ tenyii.

Zezwii ’a tietiewaa yɛ zɩzɛ a ‑bɛ ’pä

¹²Zezwii ’a tietiewaa, zɩzɛli ’kädɩɩ wa nʋä nɩkpabhë a ’yila ’klʋʋ, yɩ’ɩɛ muënɩ. Wa ‑nyɛ Zezwii a ‑nʋa ’wuë ’sɔ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö a ‑gligbëa wa ’pää Salomɔɔ ’a ’nglɩɩ, ‑mä a zɛmö ‑mä wa ’yɩbhänɩɛ dlɩ ‑bhʋlʋ ’mö ’kwädlɩ ’wlu ’yize. ¹³‑Maa wa ‑kä ‑mä ‑wʋʋ, ‑muë ’nɩɛ Zezwii ’a wɛlɩɩ ‑gänɩɩ, nganɔɔ lɩbhʋää wa ’kʋä gla’mö plɛ a dɔ’wʋ. ¹⁴‑Sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ‑maa nɩkpaa ’wuë, ’zʋ wa zuëë tenyii. Nyɩbhɛlɩ ‑nyɛ ’ngwlɩ ’sɔ ‑wa ngluä ’wʋ wa ’kä Zezwii ’a wɛlɩɩ ‑gänɩɩ, ’n wa zumanɩɛ ’yize, ’n wa yinɩɛ tɛkänʋa ‑gömö.

¹⁵‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, ’wa guzuwaa ’mö wa ‑nyɛɛ yiɛ, ’n wa ’pïluëë ‑sɩsɛlie ‑nyɛ ‑bhelie ’sɔ ’wʋ, ’n wa zuëë ‑lɛ ’yiokʋkʋyɔwʋ sɛ, nzɩɩ Piɛlɩ ‑kä ’plɩɛ yii, ’ɔ zuzukwëa ’käa wa gla’mö a ‑mumuë ’wʋ ghlɛnɩ wa ’käa yɛmanɩ. ¹⁶Nɩkpa ‑mumuë, wa ’bhöönɩ Zeluzalɛɛmö a ‑kʋkʋyɔwʋ a ‑gwlɩ ‑mimii ‑gömö ’n wa yiɛ. Wa ‑su guzuwa, wa su’ɛ nɩkpa ‑wa kää zuzukuzoku ‑gömö. Wa ’wuë, ’n wa yɛmanɩɛ ‑sɩbhä.

Wa yɛ Zezwii ’a tietiewaa ‑jie ’mö ’pä Lagɔ kʋä ‑mä ‑sɛ

¹⁷Yɩmö ’la ’wuë a za, Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ ‑nyɛ Sadwisɩɛwaa a ‑zɩkpa ’mö a ‑nʋä ’sɔ, ’yli Zezwii ’a tietiewaa këluëë. Wa lɛ naa: «‑A ’kä ’wa libhoo ’nigba.» ¹⁸’N wa yiɛ nɩkpa tie, ’n wa yuëë köbhä, ’n wa yuëë ‑jie ’mö ’pä. ¹⁹‑Maa sabʋsɛ, Lagɔzuzukwë ‑bhlʋ, ’n a yiɛ yi, ’n a yiɛ ‑jiebudu a ‑gbïlii kälɩ. ’N a ‑nyʋä yiɛ ‑mä ’wlʋ. ²⁰’N a yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A nɩ mö ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö, wɛlɩɩ ‑yɩ nyɛɛ ‑tiamö a ‑bhölɩbhölɛɛ, a ’kɩ nɩkpa ’nyɛ.» ²¹Wɛlɩɩ Lagɔzuzukwëa ’nyʋää, ’n wa yiɛ ’wʋ nglu. Zlɩ zɩɛ, ’zɔkpɔ ’pii ’mö ’n wa yiɛ mö ’n wa yiɛ ‑mä Lagɔwɛlɩɩ bhïlanɩ.

‑Lɛ a zlɩ ’la ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö, Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ, ɔ ‑nyɛ ’ɔ ‑gänɩwaa ’sɔ, ’n wa yiɛ Zwiiföwaa a ‑zijlituwa ’kädɩɩ ’wuë ’wlu ’yɩbha wa ’kä ‑zijle ’käda plɛ. ’N wa yiɛ nɩkpa ‑mä ‑jiebuduu ’mö tie wa ’kä Zezwii ’a tietiewaa kie mö. ²²‑Maa wa möä, wa lɛ ’bhöö ’lɛ wa’aa ‑mä ‑wʋ. ’N wa yiɛ ’wlu sɩbhä. ²³Wa yiɛ, wa lɛ naa: «‑A möä, ‑a lɛ ’bhöö ’lɛɛ, ‑jiebuduu, wʋ gbaa ’tɩɩ. ’Slʋjaa ‑wa kuuä, wa ‑wʋ ‑lɛ. ‑Maa ‑a kälɩɛ ‑lɛ, ‑a plɛɛ ‑mä, nɩkpaa ’nɩɛ ‑mä ‑wʋ.» ²⁴Wa ’nyʋää ‑sɩbhä ’dɩɩ, Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ a ‑kʋkʋwaa a ’kifii, ɔ ‑nyɛ Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea ’sɔ, wa lɛ naa: «Ɔɔ! ’Saa bhä sa’a ’nɩ? Nɩkpa nɩ a wɛlɩɩ, sɛ ‑a ’kɩ bhä köbhä ’nɩ?» ²⁵Wa kɩ ngli cuu, ’n nɩkpɛ ‑bhlʋ yiɛ yi. Ɔ lɛ naa: «A ‑kɔfänɩɛ oo, ‑maa nɩkpaa a ’pä a‑a ‑jie ’möö, wa ‑wʋ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö, wa ‑wʋ Lagɔwɛlɩɩ bhïla dɔ’wʋ.» ²⁶’N ’slʋjaa a ’kifii yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ɔ ‑nyɛ ’ɔ nɩkpaa ’sɔ, ’n wa yuëë kie mö. ‑Maa wa möä, wa ‑kʋä ‑glasɛ köbhä nɩkpabhë tuëa ’kpɩ ’mö ’lɩbhä a za, ‑gu wa ‑guä zaa, wa ’nuëë ‑glasɛ köbhä.

²⁷Wa ‑nyʋä yiɛ, ‑lɛ ‑zijlituwaa ’wuë a ’yila ’klʋ, Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ, ’n ɔ yuëë nimï ’yɩbhä, ɔ lɛ naa: ²⁸«Sɛ’ɛ ‑a ’nanyɩɛ bhä’ɛ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, a nɩ tɩ nɩkpɛ ’la a wɛlɩ mä’ä bhïlanɩɛ ’nɩ? A yɛ ’ɔ wɛlɩɩ Zeluzalɛɛmö a ‑glɔ ’wuë ’wʋ yie. A yɩbhä bhä a ‑kanyɩ ɔ ’kwiea a gbʋ ‑gömö ’zʋ ‑a?» ²⁹‑Maa Piɛlɩwa lɛ naa: «‑A ’kɩ nʋ, ‑maa ɛ ‑kä Lagɔ ‑nyɛ nɩkpa ’sɔ a dɔ’wʋʋ, Lagɔ mö ‑a kä ‑a ’kää ’klʋkpamö zʋ. ³⁰‑Maa sɛ a gbää da’a a dɔ’wʋ, abhʋaa kʋnɩɛ ‑tiamö Zezwii ‑lɛ su ’klʋ ’n ɔ yiɛ ’ku. ‑Maa Lagɔ ‑aa dɩbawa a dɩbawa ’wuë bʋbɔ a‑a, ɔ yɛ Zezwii glu ‑sɛ. ³¹Ɔ kɔ ‑mä ɔ luukɛ ’wʋ sɛ ’gïla, ɔ ’kä nɩkpaa ’wuë a Puënyɔ glɩnɩ. Ɔ za, Yizlaɛlɩ a ‑nʋa, wa ‑kä ligba wa ’kä ’wa ‑lizokuu kɛ’mö ‑sɛɛ, Lagɔ yi ’wa ’nyinylolii a gbʋʋ ’yi ’tatinɩ. ³²‑Lɛ a wɛlɩ ’la, ‑tiawɛlɩɛ, nza ‑a nyɩɛ nɩkpa. ‑Anyɩgäsɛ ‑abhʋa ’nɩɛ bhïla, ‑maa ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ mɔɔ bhïlanɩnyɩɛ ’mö. ’Ɔ ’Wugɔmʋʋ, nɩkpa ’wuë ‑wa zʋä Lagɔ ’klʋkpamö, sɛ ɔ yɩbhää ‑wa zʋä ‑sɩbhää, ’mö ɔ zuëë ‑gömö.» ³³Wa gbää ‑sɩbhää, ‑zijlituwaa ’wuë, wa’aa ‑wa ’lɩlɩlɩ. Wa lɛ naa: «Nɩkpa nɩ, wa nɩ ’lɩbhʋä wa ’kä ’ku.» ³⁴‑Maa Falizɩɛwaa a ‑zɩkpaa ’mö a nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Gamaliɛlɩ, ɔ ‑wʋmö a ‑lɛ. Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩanyɔ ‑bhlʋ, nɩkpa ’wuë zʋä tenyii ’klʋkpamöö, ’mö ɔ glɩnɩɛ. Nɩkpɛ ’la, ’n ɔ yiɛ ‑mä ‑zijlea ’mö ’wʋ ‑sɔ, ɔ lɛ naa: «Piɛlɩwa, a nɩ ’nyʋää ‑ka ’dɩ wa ’kä ‑bhlɛ zɛmö ’wlʋ.» ³⁵Wa ’wlʋä zɛmö ’wëë, ‑n ɔ yiɛ ’mö ‑sɛnɩ, ɔ lɛ naa: ³⁶«Yizlaɛlɩ a ‑nʋänyɩ, sɛ a gbää a ’kä nɩkpa ’la zʋ a dɔ’wʋ, a nɩ ’päa sasɛ dlɩ ’wë. ‑Maa a’bhï a ‑yi sɛ nɩɩ, ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö, nɩkpɛ ‑bhlʋ mɔɔ ’wlʋä mä’ä ‑a ’bhele, mɔɔ la a‑a ɔnyɩ nɩkpɛ ’kɔdɔ, ɔ nglɩɛ a Tedasɩ. Nɩkpa a ’du ‑bhlʋ a sɛ mʋa nglu a‑a ’ɔ wɛlɩɩ ’wʋ ’n wa ‑wɔɔ a‑a nimï. ‑Maa wa ’lɩbhɔɔ ’n ɔ yiɛ ’ku ’wëë, ɔ ‑nʋa ’wuë, yɔwʋ wa ‑sɛnɩɛ ’lɩlɩlɩ, ’n ɔ ’nglɩ yiɛ nuë ’wʋ bhɩɛ. ³⁷Yɩ ’plɩɛ ’wëë, ’tɛnyɩ wa ’zʋnɩɛ nɩkpa ’bɔgʋ ’möö, ɛ ’mö, nɩkpɛ ‑mɔmɔɔ ‑bhlʋ, ’n ɔ yi’ɛɛ ’wlʋ. Ɔ nglɩɛ a Zwidaa, Galilee a nɩkpɛ a‑a. Nɩkpa a ’kɔkɔmlɛ ‑gänɩ a ’ɔ wɛlɩɩ. ’N ɔ yi’ɛɛ ɔbhlɩ ’ku. Ɔ ’kuä ’wëë, ‑wa ‑gänɔɔ a‑a, wa ’wuë yɔwʋ wa ‑sɛnɩ’ɛɛ. ³⁸Zaa, zɩ’ɛ a dɔ’wʋ, n nyanyɩ ’dɩ nɩɩ: Nɩkpa nɩ ’dɛɛ a wɛlɩɩ, a nɩ ’tatinii ’yi, a nɩ ‑sʋä kɛ yɔwʋ wa ’kä mö. ‑Maa ’wa ’saa wa ‑wʋä da’a ’wʋʋ, ’n yɩ ‑kä nɩkpa a ’yize a ‑li glɩnɩɩ, a yi zɩkö ’ylɩmö, yɩ yi ’yli bhɩɛ. ³⁹‑Maa ’n yɩ ‑kä Lagɔ a ‑li glɩnɩɩ, sɛ a yi ’zʋ ‑kë, wa ’naa ’kɩa ’yi ’tatinɩ. Zaa, a ’nɛmanɩ anyɩ ’wʋ, ɛ tɩ ‑bhɩɛa nɩkpa a ‑muëë klɛnɩ Lagɔ ’a wɛlɩɩ ‑kplikpli ’yli ’mö a glɩnɩ.» Gamaliɛlɩ ‑sɛnɩɛ ‑sɩbhää ’möö, ’n ‑zijlituwaa yiɛ ’ɔ wɛlɩɩ ’wʋ nglu. ⁴⁰’N wa yia’aa Zezwii ’a tietiewaa wäzɩ, ’n wa yuëë ’sɛlɩ, ’n wa yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A tɩa’a ‑sɩkaa nɩkpabhë a ’yila ’klʋ Zezwii ’nglɩ ‑dɩ.» ’N wa yuëë kɛ yɔwʋ ‑sɛ ’n wa yiɛ mö. ⁴¹‑Maa Zezwii a ‑nʋa wabhlɩ, wa ’bhööä ‑zijlea ’wʋʋ, sɛɛ Lagɔ ’tatinuëë ’yi ’n wa yuëë Zezwii a za ’zwɩ zia a za, wa ’wuë ’mäna a ’yize. ⁴²’Bhöönɩ ‑lɛ, zilaa ’wuë ’mö, ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö, ’n ‑mä ’wa ’ligbïï ’mö, ’n wa bhïlanɩɛ ‑mä Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’kwädlɩ ’yize. ’N wa biaa ’Mänatɩtɩɩ ‑yɩ nʋä nɩɩ Zezwii, Puënyɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ’mö ɔ glɩnɩɛ.

Wa yɛ ‑li a ’yliwʋwa ngbi’sɔ ‑sɛ

¹‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Zezwii a ‑nʋa, wa zumanɩ ’kwädlɩ ’yize. ‑Maa wa gla’mö a ‑nʋa ‑wa bhïlaa Glɛkögbʋʋ, ’ngungwa wa ’ngungwaa. Wa lɛ naa: «Bhlɩ nɩ ’mö a Ebleewaa, wa ‑kä ’kwädlɩ ngäzɩwaa lile dilanɩ, ‑a’a ’kuzlengwlɩɩ, wa ’nuëë sasɛ ’nyɛ.» ²‑Sɩbhä a za, Zezwii ’a tietiewaa kʋgbä’sɔ ‑kpɔ, ’n wa yiɛ Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpaa ’wuë ’wlu ’yɩbha, wa lɛ naa: «‑A’bhɩanyɩ, ‑abhʋa Zezwii ’a tietiewaa, ‑a ‑ka Lagɔ ’a wɛlɩɩ a bhïlabhlu kɛ’mö ‑sɛ ‑a ‑kä lile a ’bɛyɩ yɩlɩɩ, yɩ’ɩɛ nɛnɩ. ³Zaa, ‑atʋayuënyɩ, yɩ ‑kä ‑sɩbhä ’mö ‑wʋʋ, a nɩ ‑sɛ ‑mä a gla’mö nɩkpa ngbi’sɔ, nɩkpa a ‑muë wa zʋä tenyii ’klʋkpamö, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑wʋä tenyii ‑gömö, ‑wa ’nɛɛ sasɛ, wa ’kä ‑lɛ a libho ’la nʋ. ⁴‑Lɛ a dɔ’wʋ, ‑a yi ’kwädlɩ ’tɛnyɩ ‑kä, ‑a yi Lagɔ bhibhe, ‑a yi’ɛ ’ɔ wɛlɩɩ bhïla ’yize.» ⁵Wa gbää ‑sɩbhää, wa ’wuë ’n wa yiɛ ‑lɛ a wɛlɩ ’la ’wʋ nglu. ’N wa yiɛ nɩkpa ngbi’sɔ ‑sɛ: Nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Etiɛnɩ, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑wʋä tenyii ‑gömö, ‑ɔ ’tɛɛnɩɛ tenyii Zezwii dlɩ mɔ, Filiipö mɔ, Plʋkɔɔlʋ mɔ, Nikanɔɔlɩ mɔ, Timɔɔ mɔ, Pamenasɩ mɔ, ’n Atiɔsɩ a nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Nikolaa, ‑ɔɔ a‑a bhla’mö Zwiiföyi glɩnɩ ‑ɔ ’zʋa’aa Zwiiföyii, wa ’wuë, ⁶’n wa yuëë ‑lɛ Zezwii ’a tietiewaa ’yila ’klʋ zʋ, ’n Zezwii ’a tietiewaa yuëë kätɩkpö ’wlu zʋ, ’n wa yiɛ wa ’wlumö Lagɔ bhibhe ɔ ’kʋä ’nyu ’pä, nzɩɩ wa ’kä sasɛ ’wa libhoo nʋ.

⁷’Bhöönɩa’a ‑lɛ, ’n Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ mlɩmanɩɛ saa ’wuë ’yize, ‑mä Zeluzalɛɛmö, Zezwii a ‑nʋa, ’n wa zumanɩɛ. Zwiiföwaa ’a Lagɔbʋbɔwaa a’bhï, wa gla’mö a ‑muëë ngluä Zezwii ’a wɛlɩɩ ’wʋʋ, wa’aa muënɩ.

Zwiiföwaa a ’kädɩɩ yɛ Etiɛnɩ ‑zijle ’nyɛ

⁸Etiɛnɩ, Lagɔ ‑wɔɔ ‑gömö tenyii, ’n ɔ pɔɔ ’nyu, ’n ɔ nʋä nɩkpabhë a ’yila ’klʋ zɩzɛli. ⁹Zaa, ’n nɩkpa ‑mumuë yoo ‑mä ghlɩ, wa ‑nyɔɔ ’kä kpɛnɩ. Zwiiföwaa a Lagɔbudu ‑bhlʋ wa laa ‑wa ’bhöö galɛ ’möö, ‑mä a nɩkpaa wa glɩnɩɛ. Wa gla’mö a ‑mumuë, ‑mä Silɛɛnɩ, ‑mä Alɛzadlii, ‑mä Silisii, ’n ‑mä Azii a ‑gwlɩ ‑gömö, ‑mä wa ’bhöönɩɛ. ¹⁰‑Maa ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ mɔɔ nyɛɛ Etiɛnɩ ’nɛɛnɔ zaa, ɔ ‑kä bhïlaa, wa’aa mlɩnɩ wa ’kɔ wɛlɩ ’mö lu. ¹¹Zaa, wa möä, ’n wa yiɛ nɩkpa ‑mumuë moni ’nyɛ. Wa lɛ naa: «A nɩ mö a ’kä nɩɩ: Etiɛnɩ yɛ ‑aa dɩba ’kɔdɔ Moyizɩ a dɛ wɛlɩzoku bhïla, ’n ɔ yi’ɛɛ Lagɔ a’bhë a dɛ wɛlɩzoku bhïla.» Sa’a wa ’nyʋää ’dɩ. ¹²Nɩkpa ’la, wa möä, ‑sɩbhä wa ’zʋä, ’n wa yiɛ ‑glɔɔ glu ‑sɛ. Zwiiföwa ’a ’nɛɛnɩwaa ‑nyɛ Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawaa ’sɔ, ’n wa yuë’ɛɛ glu ‑sɛ. ’N wa yiɛ ‑glasɛ Etiɛnɩ köbhä ’n wa yoo ‑mä ‑zijlituwa ’kädɩɩ kwä wa ’kɔ ‑zijle ’nyɛ. ¹³’N wa yiɛ nɩkpa ‑mumuë wäzɩ wa ’kä Etiɛnɩ widɩ ’wʋ ’libhïnɩ, wa lɛ naa: «Nɩkpɛ nɩ, Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ‑wʋ glɩnɩɛ Lagɔ a ’yize a ‑nʋ, wʋ ‑nyɛ Moyizɩ ’a Gböö ’sɔ, yɩ dɛ wɛlɩzoku ɔ bhïlaa ’kwädlɩ. ¹⁴Sɛ’ɛ ɔ nʋä nɩɩ, Nazalɛɛtɩ a Zezwii ’la, ɔ yi Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ wlɛ, ’n ɔ yi’ɛ gbä, Gböö Moyizɩ ’pä a‑a, ‑a yi yɔlʋ ’wʋ plɛnɩ, ‑a yi käbönɩ ’klʋkpamö zʋ. Wɛlɩ ’la, ‑a’bhï ‑a ’nwi.» Sa’a ‑sɩbhä wa gbää. ¹⁵‑Zijlituwaa ’wuë, ‑n wa yiɛ Etiɛnɩ ’ylimö glʋnɩ. ‑Maa wa yiloo ’wʋ, ’n ’ɔ klʋʋ yiɛ ’mö lɩ, ɛ ’kä ‑bhɩɛ Lagɔzuzukwë a ’klʋ.

Sɛ’ɛ Etiɛnɩ ‑sɛnɩɛ Zwiiföwaa ’a ’kädɩɩ a ’yila ’klʋ ’mö

¹Wa ‑wʋ Etiɛnɩ ‑zijle tu dɔ’wʋ, ’n Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ yoo nimï ’yɩbhä, ɔ lɛ naa: «Wɛlɩ ’la ’wuë wa ’bhööä da’a bhïlaa, ‑tiamö bhä?» ²Etiɛnɩ lɛ naa: «‑Atʋwanyɩ, ‑daayuënyɩ, a ‑pʋnɩ ’yukwli n ’kä ’mö ‑sɛnɩ. N nɛ naa, ‑aa dɩba ’kɔdɔ Ablaamö dɛɛ ɔ’ɔ a‑a ‑bhlɛ ’wʋ ‑sɔ ɔ ’kä ‑glɔɔ wa laa Kalaa ’mö glɩnɩɛ möö, dɛ ɔ glɩ a‑a ‑bhlɛ ‑mä Mezopotamii‑bhölɩɩ möö, Lagɔ ‑ɔnyɩ nglɩɩ ’ghïliɛ, ‑lɛ ɔ tulanɔ a‑a ɔnyɩ ’ylimö, ³’n ɔ yo a‑a ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: Ablaamö, ’bhöö mä’ä ‑na’a bhlɩɩ ’mö, tɩ ‑lɛ ‑na’a ‑kosuu yɔwʋ a ‑nʋa. Bhlɩɩ n ‑kamöä ’pänɩ ’mö, ‑n ’kä ‑mä mö.7.3 Zenɛɛzɩ 12.1.

⁴Kalɩdeewa a bhlɩɩ ’mö mä ɔ glɩ a‑a, ’n ɔ yiɛ ‑mä ’bhöö, ’n ɔ yiɛ ‑mä Kalaa glɩnɩɛ mö. ‑Maa ɔ dɩba ’kuä ’wëë, ’n Lagɔ yo’ɛɛ ’dɩ ’nyɛ ɔ ’kä ‑mä Kalaa ’bhöö. ’N ɔ yiɛ ‑mä ’bhöö, bhlɩ nɩ a glɩɛ dɛ’ɛ möö, ’n ɔ ye a‑a ’mö yi, ’n ɔ yea’aa ’mö sɛ glɩ. ⁵‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Lagɔ ’nɔɔ a ‑bhlɛ ‑mä bhlɩ ’la ’mö ’bhle ’nyɛ. Ɔ ’nɔɔ a’bhë ɛ ’pɩɔki ’nyɛ ’lɩlɩlɩ. ‑Maa ɔ lɛ naa, ɔ yonyɩ a zɩkö ’nyɛ. ’N Ablaamö ‑kä a ’ku ’wëë, ɔ ’yuë a ’yuë ye a ’mö glɩ wa ’kɛ ‑kälɩ ’kwädlɩkwädlɩnɩ. ‑Maa ‑lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Ablaamö ’nɩɛ a ‑bhlɛ ’yu ghlɩ ’n Lagɔ yo a‑a ‑sɩbhä ’dɩ ’nyɛ. ⁶‑Sɛɛ Lagɔ ’nyɔ a‑a ’dɩɩ, ‑sɩbhä ma‑a nɩɩ: Ablaamö, ‑na ’yuë a ’yuë, lɛga ’mö wa lɛ ’kää glɩ. Wa yi ‑mä göwa glɩnɩ, ’n wa yi ‑mä ’klɩ ’yɩnɩ ‑këë ’ylʋbö a ’du ‑bhlʋ (400).⁷‑Maa bhlɩ ’la ’mö a ‑nʋa ‑wa ’kʋää wa göwa ’wʋ ’zʋaa, n yuë tenyii ‑zijli tu. ‑Amö Lagɔ, ‑amöö gbää ‑sɩbhä. ‑Na ’yuë a ’yuë, wa ‑kä bhlɩ ’la ’mö ’bhöö, bhlɩɩ n gbä a‑a n ’kuä ’nyɛ ’mö, wa yi ‑mä mö, wa ‑kaa ’kwädlɩ ‑mä bʋbɔnɩ.7.6-7 Ɛzoodɩ 3.12.

⁸Sa’a ɔ gbää, ’n ɔ ‑nyɛ Ablaamö yiɛ mɛnɩnɩ. Wa mɛnɩnɩɛ, sɛ’ɛ ɔ ’nyɛɛ Ablaamö ’dɩ nɩɩ: ’A nyɩbhɛlʋyuëa ’wuë, a nɩ ‑duë ’wʋ. Da’a ‑lɛ Ablaamö ’bhööä, ɔ yowli Yizaakö, wa gwälɔɔ a ’ylɩ ‑gbʋätanɛɛ ’mö, ’n ɔ yoo ’wʋ ‑dɩ. Sa’a ‑sɩbhä yizaakö ‑dɩ’ɛɛ ɔbhlɩ ɔ yowli Zakɔɔbö ’wʋ. Dɛ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la, ‑lɛ Zakɔɔbö ’bhöö’ɛɛ ɔbhlɩ, ɔ yowluwa kʋgbä ’sɔ ‑kpɔ ‑wa glɩnɩɛ ‑aa dɩbawa ’kädɩɩ, ’n ɔ yuëë ’wʋ ‑dɩ.

⁹‑Maa ‑aa dɩbawa a dɩbawa ’kädɩ ’la, wa ‑daayu ‑bhlʋ wa laa zɩzɛɛfʋ, ’yli ɔ këluë a‑a. Zaa, ’n wa yoo ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö plɩ. Nɩkpa wa plɩnɔɔ kä’möö, bhlɩɩ wa laa Ezipötɩɩ, ‑mä wa ‑nyɔɔ möä. ‑Maa Lagɔ ‑su Zɩzɛɛfʋ, ¹⁰’n ɔ yoo kïbhïï ’wuë ngli ‑sɛ. Lagɔ ’nyɔ ’nɛɛnɔ, ‑sɩbhä a za, nɩkpaa ’wuë, ’klʋkpamö wa zoo tenyii. Zaa, Ezipötɩ a ’bhlɩlowli ’kɔdɔɔ, ’n ɔ yiɛ Zɩzɛɛfʋ ‑mä a ’kämanɩnyɔ ’kɔdɔ ’wʋ ’zʋa, ’n ɔ ’kämanɩa’aa ’bhlɩlowli ’a ‑lii ’wuë ‑gömö. ¹¹‑Maa ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö, ‑mä Ezipötɩ‑bhölɩɩ ‑nyɛ Kanaa‑bhölɩɩ ’sɔ ’mö, ’n ngɔmʋgupegupe yiɛ ‑mä yi, wʋ za, ‑aa dɩbawa, wa’a ghlɩ lile. ‑Maa ‑mä Ezipötɩ a ‑nʋa wabhlɩ, wa ghlɩ lile ’yize. ¹²Zaa, ‑aa dɩba Zakɔɔbö ’nwiɛ, ’n ɔ yiɛ ɔ yowluwa ‑mä tie wa ’kä lile pɩaa mö. ’N wa yiɛ ‑mä mö. ¹³Wa ’bhööä ’mä ’wëë, ’n wa yi’ɛɛ ‑mä ’wʋ ’sɔ mönɩ. Wa ghlɛɛ ‑mä Ezipötɩ glɔɔ, ’n Zɩzɛɛfʋ yiɛ ɔnyɩ ɔ ‑daayuë sʋlʋnɩ, ’n wa yoo yɩbhlɩnɩ. ‑Lɛ Ezipötɩ a ’bhlɩlowli ‑bhööä, ’n ɔ yiɛ Zɩzɛɛfʋ a ‑lowluwa yɩbhlɩnɩ. ¹⁴’N Zɩzɛɛfʋ yiɛ ɔ ‑daayuë tie, wa dɩba Zakɔɔbö ‑nyɛ ’ɔ ‑kosu yɔwʋ a ‑nʋa ’wuë ’sɔ, ’n wa yuëë kie mö. Wa ‑bhli nɩkpa a gwlɩ ta, nɩkpa kʋgbä ngbï. ¹⁵Sa’a ‑sɩbhä yɩ ’plɩ a‑a ’wʋ, ’n Zakɔɔbö yi a‑a ‑mä Ezipötɩ yi. ‑Mä ɔ glɩ a‑a ‑këë ’n ɔ yi a‑a ’ku. Ɔ yowluwa, ‑aa dɩbawa ’kädɩ ‑muë’la ’wuë, ‑mä wa ’kunɩmöä. ¹⁶‑Maa wa ’wuë, ’wa ’bhlɩɩ ’mö a glɔ ‑bhlʋ wa laa Sisɛmö, ‑mä a dʋdʋ wa dɩba Ablaamö pɩa a‑a nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Emɔɔ a yowluwa kä’möö, ‑mä wa ’bhluä wa lesikpïï, ’n wa yuëë ‑mä zizaa.

¹⁷‑Maa ‑lɛ gwälɛɛ ’mö ’wëë, ’saa Lagɔ gbä a‑a ɔ ’kä Ablaamö a ’yuë a ’yuë ’nyɛ yɩ lɛ ’kää ’yli ’wlʋnɩɩ, ‑aa dɩbawa, ’n wa yiɛ ‑mä Ezipötɩ zumanɩ tenyii, ’n wa yiɛ ’nyli ’mlu. ¹⁸’N nɩkpɛ ‑mɔmɔɔ yiɛ ‑mä a ’bhlɩlowli ’zʋ. ‑Maa nɩkpɛ ’la, Zɩzɛɛfʋ ’a ’saa ɔ glɩnɩ a‑a, ɔ ’nuä ‑yi. ¹⁹Zaa, ‑aa dɩbawa, ‑gblɩ ɔ ‑gbluë a‑a, ’n ɔ ’yuë a‑a ’klɩ. Ɔ lɛ naa, wa nɩ ’pä ‑aa dɩbawa ’a yuë ’pɩpɩ ’kwlɛ ’mö wa ’kä ’ku. ²⁰‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö, ‑lɛ wa gwälɩnɩ a‑a Moyizɩ. ‑Bayu ɔ glɩnɩ a‑a ’n ɔ ‑bhö a‑a Lagɔ ’mäna ’wʋ. Wa ’nyɩanɔɔ ‑mä ɔ dɩba a ’ligbë ’mö ’cwɩ ta ’mö. ²¹‑Maa ɔ ‑da ‑nyɛ ɔ dɩba ’sɔ yɛlɔɔ ’wʋʋ, ’bhlɩlowli a yɛnglɛ, ’n ɔ yoo ’wʋ ’libhï, ’n ɔ yoo ɔnyɩ a ’yu a sɛ ’bhʋa. ²²Sa’a ‑sɩbhä yɩ ’plɩɛ ’wʋ, ’n Moyizɩ yiɛ Ezipötɩ a ‑lii ’wuë ’cɩɛ, ’n ɔ yiɛ ’nɛɛnɩnyɔ ’kɔdɔ a ‑mɔ ‑ɔnyɩ bhïlawɛlɩ ‑nyɛ nʋnʋli ’sɔ nɩkpa ‑waa tenyii ’zʋ. ²³‑Maa Moyizɩ ghlɩɛ ’ylʋbö a gwlɩ ’sɔɔ, ɔ ‑daayuë Yizlaɛlɩ a ‑nʋa, ’n wa ’tʋ yoo ’lɩbhä, ’n ɔ yiɛ mö ɔ ’kʋä yɩbhlɩnɩ. ²⁴Ɔ möä, ɔ ‑wʋ ’plɩ dɔ’wʋ ’n ɔ yiɛ ɔ ‑daayu ‑bhlʋ ’ylɩmö. Ezipötɩ a nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑wɔɔ ’lɩbhä dɔ’wʋ. ’N ɔ yoo ’bɩmö ’wlʋ, ’n ɔ yiɛ ɔ kpa ‑sɛ, ’n ɔ yiɛ Ezipötɩyi ’lɩbhä ’n ɔ yiɛ ’ku. ²⁵Moyizɩ ’zʋä sa’aa, ɔ ‑tɔnɩ a ɔbhlɩ nɩɩ, ɔ ‑daayuë yi sɛ yɩbhɩmanɩ nɩɩ, Lagɔ ’a nɩkpɛɛ ‑ɔ ’kʋää galɛ ’mö ‑sɛ ’mö ɔ glɩnɩɛ, ‑maa wa ’niɛ ‑sɩbhä ’mö ’nʋ. ²⁶Zlɩ zɩ’ɛɛ, ɔ lɛ ’bhöö ’lɛ ɔ ‑daayuë ’sɔ wa ‑wʋ wa ’yize gwɩ dɔ’wʋ. ’N ɔ yuëë ‑sɛnɩ ɔ ’kʋä wamanɩ. Ɔ lɛ naa: ‑A’bhɩanyɩ, ‑daayuë a glɩnɩ yɩɛ nɩɩ, sɛ yɩ ‑wʋ bhä ’mö ’n a gwɩ bhä ’nɩ? A nɩ tɩ gwɩ. ²⁷‑Maa Moyizɩ gbää ‑sɩbhää, ’n ‑ɔ ‑wʋä ɔ ’lilɛ ’zwɩ zia dɔ’wʋ yiɛ ’klɛ ’pä, ɔ lɛ naa: ‑Ɔ ’zʋamö bhä ‑naa ‑aa ’kifi ‑nyɛ ‑zijlitunyɔ ’sɔ ’wʋ ’nɩ? ²⁸Sɛ ‑n ’lɩbhä a‑a ‑kido ’wʋ Ezipötɩyii, ‑n yɩbhä bhä ‑n ‑kaa ‑sɩbhä ’lɩbhämö ‑a? ²⁹Ɔ gbää sa’a, ’n nganɔ yiɛ Moyizɩ ’lɩbhä ’n ɔ yiɛ futo, ’n ɔ yiɛ ‑mä bhlɩɩ wa laa Madia ’mö glɩnɩɛ mö. Ɔ gwälɩnɩ ‑mä ’yuë ’sɔ.

³⁰Mä’a ‑mä ɔ glɩɛ ‑këë ’ylʋbö a gwlɩ ’sɔ. ’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, ɔ ‑wʋ ‑mä ’muse ’klʋ, ‑lɛ ‑gäga wa laa Sinayii yɔwʋ, ’n ɔ yiɛ ‑klɔkwa ‑bhlʋ ’ylɩmö, a ‑wʋ ngämɔ dɔ’wʋ. ‑Mä ‑klɔkwa ’la ’mö, ’n ɔ yiɛ ‑mä Lagɔzuzukwë ‑bhlʋ ’ylɩmö. ³¹Moyizɩ ’yɩɛ ‑li ’la ’ylɩmöö, zuzu yɩ ‑sɔɔɔ ‑gömö. Zaa, ’n ɔ yiɛ ‑lɛ ’dio ɔ ’kä sasɛ ’saa zʋä ‑sɩbhä ’ylɩmö. ’N ɔ yiɛ wɛlɩ ’nʋ. ‑Alowli Lagɔ mɔɔ bhïliiɛ, ɔ lɛ naa: ³²‑Na dɩbawa ’kädɩɩ Ablaamö mɔ, Yizaakö mɔ ’n Zakɔɔbö, ‑amö wa Lagɔ, ‑amöä dɛ’ɛ. Lagɔ gbää sa’aa, Moyizɩ nganɔɔ yinɔɔ ’wʋ ’n ɔ yiɛ tɩtlɛnɩ. Ɔ ’kä ’wlu ’libhï ɔ ’kä ‑mä yɩlɩ a dɔ’wʋ dlɩɩ libhoo. ³³’N ‑Alowli Lagɔ yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: Moyizɩ, dʋdʋʋ ‑n ’nɩgböä dɛ’ɛ ’wʋʋ, Lagɔdʋdʋʋ wʋ glɩnɩɛ. Zaa, ‑sɛ ‑na’a ’siikplii kplɩ ’mö. ³⁴’Na ngëyii n ‑sɛɛ ‑lɛ ’mö a ‑nʋa, klɩɩ wa ’yɩnɩɛ ‑mä Ezipötɩ, n kɛ ’ylɩmö, ’wa ’wiwiwɛlɩɩ n ’kɩ ’nʋ. Nza n yiɛ n ’kʋä yɩ ’wuë ngli ‑sɛ. Zaa, ‑sɩkaa a dɔ’wʋ, ‑sɔ ’wʋ ‑n ’kä ‑mä Ezipötɩ ’bɩwʋ mö. ‑Amöö tieamöä ‑mä. Sa’a ‑sɩbhä Lagɔ ’nyɛ a‑a Moyizɩ ’dɩ. ³⁵Moyizɩ, ɔ ’bhele a ‑nʋa ‑sɛ a‑a nimï nɩɩ: ‑Ɔ ’zʋamö bhä ‑aa ’kifi ‑nyɛ ‑aa ‑zijlitunyɔ ’sɔ ’wʋʋ, Moyizɩ ’la ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö Lagɔ ’zʋaa wa ’kifi ’wʋ, ’n ɔ yoo tie ɔ ’kʋä galɛ ’mö ‑sɛ. Lagɔzuzukwëa ɔ ’yɩɛ ‑mä ‑klɔkwa ’mö ’ylɩmöö, ‑sɩbhä a ’nyɔɔ Lagɔ a ’nglɩ ’mö ’dɩ. ³⁶Yizlaɛlɩ a ‑nʋa, wa ’wlʋä galɛ ’möö, Moyizɩ ’la ‑bhʋlʋ ‑kpɔ mɔɔ ‑gënuëë ’yuku. Mɔɔ nʋä zɩzɛli ’kädɩ. Dɛ wa ‑wʋä ‑bhlɛ ‑mä Ezipötɩ ’n wa ‑wʋ’ɛɛ nyuu wa laa gïnyɛzlɛ ’tʋ dɔ’wʋ, ’n ‑mä ’muse ’klʋ mä wa ‑sɛɛ ’ylʋbö a gwlɩ ’sɔ ‑kpɔ, Moyizɩ mɔ nʋä zɩzɛli ’kädɩɩ. ³⁷Mɔɔ ’nyɛɛ ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö Yizlaɛlɩ a ‑nʋa ’dɩ nɩɩ: A ‑lowli Lagɔ yi ‑mä a jijo’wʋ ɔ ’möbhïlanɩnyɔ ‑ɔ ’kää na saa ‑wʋ ‑sɛ.7.37 Detlenɔɔmö 18.15.³⁸‑Maa ’tɛnyɩ ’mö Yizlaɛlɩ a ‑nʋa ’yɩbhänɩ a‑a ‑mä ’muse ’klʋ Sinayii a ‑gäga zɛmö ’wluu, Moyizɩ mɔɔ ‑wʋ a‑a ‑mä ‑gäga ’klʋ, ’mö Lagɔzuzukwëa ’nyɛ a‑a Lagɔ a ’nglɩ ’mö ’dɩ. Wɛlɩɩ ‑yɩ ’kää nɩkpa puë ’mö a ’nyɔɔ, ’n ɔ yiɛ ‑aa dɩbawa ’nyɛ ’n wa ‑yinyi’ɛɛ wabhlɩ ’nyɛmö.

³⁹‑Maa ‑aa dɩbawa, Moyizɩ ’nyʋä a‑a ‑lɛ a wɛlɩ ’laa, wa’aa a ’wʋ nglu wa ’kɔ ’klʋkpamö ’zʋ. ’N wa yoo ’klʋ yɔwʋ ‑sɛ. ’N wa dilaa yiɛ ’mö ’bhɛlɔ wa ’kä ‑mä Ezipötɩ ’bɩwʋ mö. ⁴⁰’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, Moyizɩ ’nɩɛ ‑lɛ ‑wʋ, ɔ ‑daayu Aghlɔɔ, ’n wa yoo ’dɩ ’nyɛ, wa lɛ naa: ‑Bhɛ ‑aa ‑lagwɩ yɩ ‑kanyɩ ’yuku ‑gänɩ, ‑a ’kä ‑mä Ezipötɩ ’bɩwʋ mö. ‑Maa Moyizɩ ‑ɔ ‑gänɩnyɩ a‑a ’yuku mä ɔ mö a‑a, ‑aa ’saa ’kɔ ‑mä ghlɩɛ ‑yi. ⁴¹Sa’a wa gbää ’n wa yiɛ ’bhilibhɛlʋ a sɛ a ‑lu bhlɛ ’tɩɩ, ’mö wa laa ’wa ‑lagɔɔ, ’n wa yuä bʋbɔ. ’Wa ‑lagɔ ’la wa bhlɛɛ, ’n wa yiɛ ’wʋ za ’pɩpɩ ’pä. ⁴²Wa ’zʋä ‑sɩbhä, ’n Lagɔ yuëë ‑gömö panɩ, ’n ɔ yuëë ’yi ’tatinɩ. ’N wa laa’aa ‑zɛlɩɩ ’wa ‑lagwɩɩ, ’n wa bʋbwɩa’aa. Nza yɩ cɛlɩɛ ‑mä Lagɔ ’a ’möbhïlanɩwaa a Lagɔbʋgwɩɩ ’mö nɩɩ, Lagɔ lɛ naa:

Abhʋa Yizlaɛlɩ a ‑nʋa,

’ylʋbö a gwlɩ ’sɔ ‑kpɔ a ‑sɛɛ ‑mä ’muse ’klʋʋ,

‑sɩbhä a ’lɩbhänɩɛ ‑mä nɩma ’yize ’n a bʋbɔniɛ.

⁴³‑Maa na za a ’niɛ bʋbɔnɩ.

‑Maa ‑lagɔ wa laa Malɔɔkö,

wʋ ‑gligbëa ’mö a ’sɩbhää, ’n a ‑nyaa nɛmöä.

’N ‑lagɔ wa laa Ghlefaa,

wʋ ‑zɛleyi a sɛ a ‑lu a ‑bhɛɛ,

’mö a ‑nyɛɛ nɛmö’ɛɛ.

‑Li nɩ ’wuë, ’mö a ‑bhɛɛ a ’kɩ bʋbɔ.

Zaa, ‑Sɩkaa a dɔ’wʋ, n yi ’nglɩ ‑kä, wa yeanyɩ gwa,

wa ‑nyɛ abhʋa yi mö,

‑glɔɔ wa laa Babilɔɔnɩ,

‑mä wʋ nimïnimï, ‑mä wa ’kanyɩɛ kwä.7.42-43 Amɔɔsɩ 5.25-27.

⁴⁴Dɛɛ ‑aa dɩbawa nɛmö a‑a ‑bhlɛ ‑mä ’muse ’klʋʋ, Lagɔgligbë ‑bhlʋ ‑a tulanɩ a‑a ’ylɩmö nɩɩ Lagɔ ‑wʋä jijo’wʋʋ, ’mö wa ‑su a‑a. Lagɔ a’bhë mɔɔ tulanɩ a‑a Moyizɩ ‑gligbë ’la ’ylimö, ’n ɔ yoo a ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ɔ nɩ ’sɩbhä ‑sɩbhä a ‑na ‑kpöö. ⁴⁵‑Gligbë ’la, ’mö ‑aa dɩbawa a dɩbawa tɩɛ ’wa ’yuë a ’yuë yɔwʋ. Wa ‑nyaa nɛmö ‑këë, ’n wa ‑nyaa yiɛ ‑mä Kanaa‑bhölɩɩ ’mö ghlɛ. ‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Zozwie mɔɔ ‑gënuë a‑a ’yuku ’n wa yi a‑a Lagɔ a ’nglɩ ’mö bhlɩ ’la ’mö a ‑nʋa ’wuë ’bhlɩ ’wʋ ‑sɛ, ’n wa yiɛ ‑mä sɛ glɩ. Lagɔgligbë nɩ, a ‑bhölɩ ‑këë, ’n ‑aa dɩba ’kɔdɔ Daviidɩ yiɛ ’bhlɩlowli ’zʋ. ⁴⁶Daviidɩ, Lagɔ gbää ‑ɔ nɛnɔ dlɩ yɔwʋʋ, mɔɔ bhibhee Lagɔ yɔwʋ nɩɩ: Lagɔ, ‑nmö ‑nyɛ ‑aa dɩba Zakɔɔbö mɛnɩnɩ a‑a, n bhiamö nglu ’wʋ wa ’kä ‑na dɛ ‑bhlʋ ’sɩbhä ‑n ’käa’a ‑lɛ glɩ ’yize. ⁴⁷Lagɔ ngluä ’wʋ ’wëë, Daviidɩ mɔɔ ’nɩɛ ‑lɛ ’sɩbhä, ‑maa ɔ yowli Salomɔɔ mɔɔ ’sɩbhää ‑budu, Lagɔ ’kä ’kwädlɩkwädlɩnɩ ‑mä glɩ.

⁴⁸‑Sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ‑maa sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, Lagɔtapɛ, ‑bïdi a ‑mi nɩkpa sɩbhää mö, ɔ’ɔ glɩ ‑mä. Nza Lagɔ a ’möbhïlanɩnyɔ Ezayii gbä a‑a ‑pa ’wʋ nɩɩ: ⁴⁹‑Alowli Lagɔ lɛ naa:

‑Mä zlɩ ’mö ma‑a glɩnɩɛ ’na glɩdaa,

’n dʋdʋkpäta glɩnɩɛ ’na kplɩɩ a ’zʋdaa.

Saa ’wuë, ‑sɩbhä n ’kämanɩɛ ‑gömö.

Zaa, ‑budu a ‑mu a ‑kaa bhä ’wʋ ’sɩbhä,

‑wʋ ’kä bhä na nyɛpɛnɩdɛ glɩnɩ ’nɩ?

⁵⁰‑Mä ghäyɩ ’wʋ a ‑lii ’wuë ‑nyɛ dʋdʋ ’wʋ a ‑lii ’wuë ’sɔ,

‑amöö ’niɛ bhä ‑bhɛ ‑a?7.49-50 Ezayii 66.1-2.

⁵¹‑Sɩbhä Ezayii gbä a‑a. ‑Maa abhʋa, wa’a ’nyanyɩ ’dɩ. Lagɔ ’a wɛlɩɩ a dɔ’wʋ, ’a dilaa ’mö yɩ ’tunɩɛ, ’yukwli ’mö a ’tɛɛ. ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑kaanyɩ ’dɩ ’nyɛɛ, a’a nglu ’ɔ wɛlɩɩ ’wʋ, ’yukwli yɔwʋ a sɩɛ ’kwädlɩ ’yize. Sɛɛ a dɩbawa ‑wʋ a‑a, ‑sɩbhä a ‑wʋä. ⁵²Lagɔ ’a ’möbhilanɩwaa ’wuë a gla’mö a ‑mɔ a dɩbawa ’nɩɛ ’klɩ ’yɩaa, ɔ’ɔɔ ‑bhölɩ. Nɩkpaa a’bhë Lagɔ tiuëë ’wʋ, wa ’kʋä ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ‑ɔnyɩ nʋnʋli zlɔnɩ ’mö ɔ yi yii, ’lɩbhä wa ’lɩbhʋää ’n wa yiɛ ’ku. ‑Sɩkaa a dɔ’wʋ ‑ɔnyɩ nʋnʋli zlɔnɩ ’mö a’bhë ’mö a ’zʋnɩ’ɛɛ abhlɩ tʋ zɛmö ’n a yoo ’lɩbhä ’n ɔ yiɛ ’ku. ⁵³Lagɔ ’a Gböö, Lagɔ a’bhë mɔɔ ’nyanyi a‑a, ’ɔ zuzukuu ’mö ɔ ghlɛnɩɛ ’mö ’n ɔ yeanyi a‑a ’nyɛ. ‑Maa ‑lɛ a gbö ’la, a ’niɛ ’klʋkpamö ’zʋ.»

Wa yɛ Etiɛnɩ ’lɩbhä

⁵⁴Etiɛnɩ gbää ‑sɩbhä cuu, ‑Zijlituwaa ’wuë, ’n wa yiɛ tenyii ’klɛ ’pä, ’n ’wa yilaa yiɛ ’mö zɛlɩ. ⁵⁵‑Maa Etiɛnɩ, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑wɔɔ tenyii ‑gömö. ’N ɔ yiɛ ‑mä ghäyɩ ’wʋ yɩlɩ, ’n ’ɔ yilaa yiɛ do, ’n ɔ yiɛ Lagɔ ’a ’ghïlinɔɔ ’ylɩmö. Zezwii ’nɩgbö ‑mä Lagɔ a luukɛ ’wʋ. ⁵⁶Etiɛnɩ lɛ naa: «A yɩɛ, zlɩɩ yɛ nuë do, Nɩkpɛ a ’Yu, n yiloo ’wʋ, ɔ ’nɩgbö ‑mä Lagɔ a luukɛ ’wʋ.» ⁵⁷Ɔ ‑gbää ‑sɩbhä cuu, ’n wa yiɛ tenyii ’mö ’kpa, ’n wa yiɛ ’yukwïla gbɔtɔ. Wa ’wuë, ’n wa yoo ‑gömö sɛ ’sulo. ^58-59’N wa yoo gbɩsɩ, ’n wa ‑nyɔɔ yiɛ ‑mä ‑glɔɔ a zɛgbälɩ ’wʋ mö, ’n wa yoo ’kpɩ ’mö ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku. Wa ‑wɔɔ sa’a ’kpɩ ’mö ’lɩbhä dɔ’wʋ, ’n ɔ yiɛ Lagɔ bhibhe, ɔ lɛ naa: «‑Atʋ Zezwii, n bhiamö nglu ’wʋ, ‑n ‑kä ’kuu, n ’kä ‑mä ‑na yɔwʋ yi.» ⁶⁰’N ɔ yiɛ ‑kokomïladigbï glu ’pä, ’n ɔ yiɛ tenyii ’mö ’kpa, ɔ lɛ naa: «‑Atʋ Lagɔ aa, ’wa ‑lizoku nɩ a gbʋʋ, ’tatinuu yi aa.» Ɔ gbää ‑sɩbhä ’wëë, ’n ɔ nyɛmʋʋ yia’aa bhɩɛ. ‑Maa nɩkpa ‑wa ’lɩbhɔɔ da’aa, wa lɛ ’kɔ a‑a ’lɩbhää yii, ’wa ‑banɩɩ, nyɛgbayu bhlʋ wa laa Sɔɔlʋ, ’mö wa ’nyɩ a‑a yowʋ ɔ ’kɩ ’klʋ ‑kʋnɩ.

Sɔɔlʋ yɛ Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpaa ’klɩ ’yɩa

¹Wa ‑wʋ a‑a Etiɛnɩ ’lɩbhä dɔ’wʋʋ, yɩ nɛnɩ a Sɔɔlʋ dlɩ yɔwʋ. ’Bhöönɩ ‑lɛ a zlɩ ’mö, Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä Zeluzalɛɛmöö, ’n wa yuëë ’klɩ ’yɩa tenyii. ‑Sɩbhä a za, wa ’wuë ’n wa yiɛ yɔwʋ ‑sɛnɩ, ’n wa yiɛ ‑mä Zwidee‑bhölɩɩ ’wuë ‑nyɛ Samalii‑bhölɩɩ ’sɔ ’mö mö. ‑Maa Zezwii ’a tietiewaa kʋgbä’sɔ ‑kpɔ, wa ’yize, mʋa tʋʋä ‑mä Zeluzalɛɛmö. ²Nɩkpa ‑mumuë ‑wa kää Lagɔ a ’mäna ’mlɩɩ, ’n wa yiɛ tenyii Etiɛnɩ ’a ’lɩgbʋʋ ’wi, ’n wa yoo ziza. ³‑Maa Sɔɔlʋ, ɔ yɩbhä a ɔbhlɩ ɔ ’kä Zezwii a ‑nʋa ’yli bhɩa. Zaa, saa ’wuë sɛ wa ‑wʋä, nyɩbhɛlɩ oo, ngwlɩ oo, ’wa ’ligbïï ’mö ‑mä ɔ möä ’n ɔ sʋää ‑mä, ’n ɔ pʋää ‑jie ’mö.

Filiipö yɛ ‑mä Samalii Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ bia

⁴Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑sɛnɩ a‑a yɔwʋʋ, saa ’wuë, ’n wa yiɛ ‑sɩbhä Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ biaa mö. ⁵’N Filiipö yiɛ ‑mä Samalii a ‑glɔ ’kɔdʋʋ ’mö mö, ’n ɔ yuëë Kliisɩ ’a wɛlɩɩ ’nyɛ. ⁶’N ɔ nʋä zɩzɛli. Nɩkpa ’wuë wa ’yiɛ ’ylɩmöö, ’yukwli wa ‑pʋnɔɔ ’tɩɩ. ⁷Zuzukuzokuu ‑yɩ wʋ a‑a nɩkpa a ‑bɛ ‑gömöö, ’mö yɩ kpaa tenyii ’n yɩ ’bhuëë ‑gömö. Kpälɛpkälɛwa a ‑bɛ ‑nyɛ ’wʋbhlinɩwa a ‑bɛ ’sɔ, ’n wa yɛmanɩɛ. ⁸’N ’mäna ’käda yiɛ ‑glɔ ’la ’wlu ’mänanɩ.

⁹‑Maa nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Simɔɔ, ɔ ‑wʋmö a ‑mä ‑glɔ ’la ’mö. ’N ɔ nʋ a ‑damila ’n ɔ sɛ a‑a Samalii‑bhölɩɩ ’mö a ‑nʋa zuzu ‑gömö. ’N ɔ la a‑a ‑sɩbhä a za ɔnyɩ nɩkpɛ ’kɔdɔ. ¹⁰’Kädɩ oo, ’yuë oo, wa ’wuë, ’yukwli wa ‑pʋnɔɔ a‑a ’tɩɩ, ’n wa nʋ a‑a nɩɩ: «Nɩkpɛ nɩ, mɔɔ glɩnɩɛ Lagɔ ’a ’mötɛɛnɔ wa laa ’mötɛɛnɔ ’kɔdʋʋ.» ¹¹Nyɩasɛ wa ’nɔɔ sa’a ’yukwli ‑pʋnɩ, ‑maa ’ɔ ‑damilaa ’mö ɔ ’kʋä ‑bɛ ’wʋ zuzu ‑gömö ‑sɛ. ¹²‑Maa Filiipö yiɛ, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Zezwii Kliisɩ mɔɔ glɩnɩɛ Puënyɔ, ɔ za ‑a ’kää ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ ’bhle ghlɩ.» Ɔ ’nyʋää dɩ ’laa, ’wʋ wa ’ngwliɛ ’n wa yuëë ’wlu wɔlʋ, ’ngwlɩ ‑nyɛ nyɩbhɛlɩ ’sɔ. ¹³Simɔɔ a’bhë ɔ ngwli ’wʋ, ’n wa yoo ’wlu wɔlʋ, ’n ɔ ‑gänɩ a‑a Filiipö. Zɩzɛli ’kädɩɩ Filiipö nʋnɩɛ Lagɔ ’a ’mötɛɛnɔɔ ’möö, ɔ ‑kɩɩ ’wʋ yɩlɩɩ, zuzu yɩ sɔɔ ‑gömö.

¹⁴‑Maa Zezwii ’a tietiewaa ‑wa tʋʋ a‑a ‑mä Zeluzalɛɛmö, wa ‑nʋä nɩɩ, Samalii a ‑nʋa yɛ Lagɔ ’a ’Mänatɩtɩɩ ’wʋ ngluu, ‑n wa yiɛ ‑mä Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ tie. ¹⁵Wa ghlɛɛ ‑mä, ‑wa nglu a‑a Lagɔ ’a ’Mänatɩtɩɩ ’wʋʋ, ’n wa yiɛ wa ’wlumö Lagɔ bhibhe ɔ ’kʋä ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑gömö ’zʋ. ¹⁶Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ‑lɛ a dɔ’wʋ, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ’nɩɛ a ‑bhlɛ wa gla’mö a nɩkpɛ ‑gömö yi. ‑Maa ‑Alowli Zezwii a ’nglɩ ’mö wa wɔluë a‑a ’wlu cuu. ¹⁷Zaa, ‑sɩbhä a za, Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ yiɛ ’n wa yuëë kätɩkpö ’wlu ’zʋ, ’n wa yiɛ wa ’wlumö Lagɔ bhibhe, ’n ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yuëë ‑gömö yi.

¹⁸Wa ’zʋä nɩkpa ’la kätɩkpö ’wlu ’n ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yuëë ‑gömö yii, Simɔɔ ’yɩɛ ‑sɩbhä ’ylɩmöö, ’n ɔ yiɛ moni ‑mä ‑sɛ ɔ ’kɛ Piɛlɩ ‑nyɛ Zaa ’sɔ ’nyɛ. ¹⁹Ɔ lɛ naa: «’A ’mötɛɛnɔɔ a kää da’aa, a nɩ nyɩa ‑sɩbhä a ’mötɛɛnɔ, nzɩɩ ‑n ‑kä nɩkpɛ kätɩkpö ’wlu zʋʋ, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ’kɔ ‑gömö yi.» ²⁰‑Maa Piɛlɩ lɛ naa: «Simɔɔ, sɛ ‑n pää dlɩ nɩɩ, ’Mötɛɛnɔɔ Lagɔ ’nyɛɛ ’fʋʋ, ‑n yu moni ’mö pɩa a za, ‑n ‑nyɛ ‑na’a moni ’sɔ a nɩ tlɩ. ²¹Lagɔ ’a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ, ‑na’a dlɩpäsaa ’nɩɛ nɛnɩ zaa, ‑a ‑nyɛmö ’nɩɛ wɛlɩ ’wʋ ‑gbɔ. ²²Ligba ‑n ’kä ‑na’a dlɩpäsɛzokwëa kɛ’mö ‑sɛ, ‑n ’kä ‑Alowli Lagɔ ‑bɛlɩ ’pä, ɔ ‑kä ’wʋ ngluu, ɔ ’käa ‑na’a ‑lizokuu a gbʋʋ ’yi ’tatinɩ. ²³‑Maa n ‑yi sɛ nɩɩ gudlɩ ‑n kää, ’nyinylolinʋnyɔ a ’yize ‑n glɩnɩɛ.» ²⁴Piɛlɩ gbää ‑sɩbhä, ɔ ‑nyɛ Zaa ’sɔ, ’n Simɔɔ yuëë yɔwʋ bhibhe, ɔ lɛ naa: «N bhianyɩ, a’bhï abhʋaa nɩ bhibhe na dɛ Lagɔ yɔwʋ, ’saa a gaa da’a wʋ ‑tɩɩa ghlɩ.»

²⁵‑Maa Zezwii ’a tietiewa ’la ’sɔ ‑kpɔ, wa bhïlanɩɛ ‑mä nɩkpabhë a ’yila ’klʋ Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’wëë, ’n wa yiɛ ‑mä ’bhöö, ’n wa yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ’bɩwʋ mö. Wa ‑wʋä mö dɔ’wʋʋ, ‑mä Samalii a gwlɩ a ‑bɛ ’mö, wa bianɩ ‑mä Zezwii ’a ’mätɩtɩɩ.

Etiopii a nɩkpɛ yɛ Zezwii a ‑nɔ ’zʋ

²⁶’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, Filipö glɩ ‑lɛ ’n Lagɔzuzukwë ‑bhlʋ yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Filiipö, ‑mä zɛmöbɛyɩ a pɩɔ ’yli, ’yioo ‑wʋ ’bhöönɩɛ Zeluzalɛɛmö ‑wʋ möä ‑mä ‑glɔɔ wa laa Gazaa, nɩkpa a ‑bɛ ’nɩ bhliɛ, mönɩ ‑mä!» ²⁷’N Filiipö yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ’n ɔ yiɛ ‑mä mö. Ɔ nɛmö ‑mä ’yio ’wʋ, ’n ɔ yiɛ nɩkpɛ ‑bhlʋ ’ylɩmö. Nɩkpɛ ’la, bhlɩɩ wa laa Etiopii, ‑mä a nɩkpɛ ɔ glɩnɩɛ. ‑Mä a ‑klɔgbɔnglɔ ’kɔdɔɔ wa laa Kadaasɩ, ‑ɔ ’kämanɩɛ ‑mä ’a bhlɩɩ ‑gömöö, ɔ libhonʋnyɔ ’kɔdɔ ‑bhlʋ nɩkpɛ ’la glɩnɩɛ. Kadaasɩ ’a lɩɩ ’wuë ’mö ɔ ’kämanɩɛ ‑gömö. Nɩkpɛ ’la, lɛlɩ ɔ lɛlɩɛ. ‑Mä Zeluzalɛɛmö ‑mä ɔ ’bhööä Lagɔ bʋbɔɔ zaa, ²⁸ɔ ’bhele ɔ ‑wʋä ’bɩwʋ mö dɔ’wʋ. Ɔ glɩ ‑mä ’ɔ ‑sʋkwiejlitomobii ’mö. ’Bɔgʋʋ Lagɔ a ’möbhïlanɩnyɔ Ezayii ’cɛlɩ a‑a, ɔ ‑wuu ’mö zɛlɩ dɔ’wʋ. Nɩkpɛ ’la ’n Filiipö yoo ngëbleblu ’ylɩmönɩ. ²⁹’N ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yiɛ Filiipö ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «‑Sʋkwiejlitomobi ’la, mö ‑n ’kɛ yɔwʋ ’dio.» ³⁰’N Filiipö yiɛ guë, ’n ɔ yiɛ lɛ ghlɛ. Nɩkpɛɛ ‑wʋ ’bɔgʋ ’la ’mö zɛlɩ dɔ’wʋ, ’n Filiipö yiɛ ’nʋ. ’N ɔ yoo nimï ’yɩbhä nɩɩ: «’Saa ‑n zɛlɩɛ da’a ’mö sɛ yɩ sɛɛ zɛmö, ‑n ‑yi bhä ‑sɩbhä?» ³¹Ɔ lɛ naa: «’N nɩkpɛ ‑nɩɩ yɩ zɛmö sʋlʋnɩɩ, sɛ n ’kɩ bhäa’aa ’mö ’nʋ ’nɩ? Zaa, ‑gbälɛ ‑n ‑kaa yɔwʋ sɛ glɩ, ‑n ‑ka’mi zɛmö sʋlʋnɩ.» ’N Filiipö yiɛ ‑gbälɛ. ³²Wɛlɩɩ nɩkpɛ ’la zɛlɩ a‑a ’möö, sɛ’ɛ yɩ nʋ a‑a nɩɩ:

Ɔ ’kä ‑bhɩɛ ’bhabhlɛ a ‑mɛ

wa ‑nyɛɛ ‑wʋ ‑mä nɩmadɩbɛyɩ mö dɔ’wʋ.

Wa ‑kä ’bhabhlɛ a debïli ’wʋ ‑dɩ dɔ’wʋ ‑wʋ,

sɛɛ ɛ’ɛ ‑dɩ’ɛ gbʋʋ, ‑sɩbhä ɔ’ɔɔ gbʋ ‑dɩ ’lɩlɩlɩ.

³³‑Di wa ziooo.

Wa ’nɔɔ ’yɛ zugwë ’nyɛ.

Ɔ tɩ ’yuë ’pɩwʋ oo, ‑bɛ ’nɩɛ sɛ ‑yi.

‑Maa ’lɩbhä wa ’lɩbhɔɔ cuu, ’n ɔ yiɛ ’ku.8.32-33 Ezayii 53.7-8.

³⁴’N ɔ yiɛ Filiipö nimï ’yɩbhä, ɔ lɛ naa: «Lagɔ ’a ’möbhïlanɩnyɔɔ ‑ɔ bhïlaa wɛlɩ nɩ‑ɩ, ‑mɔ ɔ gaa bhä da’a nɩ? Ɔnyɩ ɔ gaa bhä ’nɩɩ, ‑maa ‑mɔmɔɔ ɔ gaa bhä? N bhiamö nyɩaa ’dɩ.» ³⁵Filiipö lɛ naa, puënyɔ Zezwii ’mö Ezayii gaaa da’a. Tɛɛnɩ Ezayii ’a wɛlɩ ’la ’wʋ, ’n Filiipö yiɛ nɩkpɛɛ Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ ’nyɛ. ³⁶Filiipö ‑wɔɔ ‑sɩbhä ’dɩ ’nyɛ dɔ’wʋ, ’n wa yiɛ dɛ ‑bhlʋ ghlɛ, ’nyu ‑wʋ ‑lɛ. ’N nɩkpɛɛ yoo nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Nyuä dɛ’ɛ, ‑naa ‑kaa bhä ’wlu wɔlʋ ‑a?» [³⁷Filiipö lɛ naa: «N‑n ‑kä ‑tiamö Zezwii dlɩ ’tɛɛnɩɩ, n ‑yimö ’wlu wɔlʋ.» Ɔ lɛ naa: «N kɩ dlɩ ’wʋ nɩɩ Zezwii Kliisɩ, Lagɔ ’a Yuu ’mö ɔ glɩnɩɛ.»] ³⁸Ɔ gbää ‑sɩbhää, ’n ɔ yiɛ ‑sʋkwiejlitomobii ’nigba, ɔ ‑nyɛ Filiipö ’sɔ, ’n wa yiɛ ‑mä ’nyu ’mö sɛ ’sibhë, ’n Filiipö yoo ’wlu wɔlʋ. ³⁹Wa ’wlʋä ‑mä ’nyu ’möö, ’n ‑Alowli ’a ’Wugɔmʋʋ yiɛ Filiipö ’wʋ ’libhï. Nɩkpɛɛ lɛ zʋ a sɛ’ɛ, Filiipö ’nɩa’a ‑lɛ ‑wʋ, ‑maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ɔ ’wuë ’mäna ’n ɔ yiɛ mö. ⁴⁰Filiipö ɔbhlɩ, ‑glɔɔ wa laa Azɔɔ ‑mä wa ’yɩnɔɔ ’ylɩmö. Ɔ ’bhööä ‑mää, ‑gwlɩ ’wuë ɔ ghlɛnɩɛ ’möö, ɔ ‑wʋ ‑mä Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ bia dɔ’wʋ ‑këë, ’n ɔ yiɛ ‑glɔɔ wa laa Sezalee ’mö ghlɛ.

Sɔɔlʋ yɛ Zezwii a ‑nɔ ’zʋ

¹‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Sɔɔlʋ, Zezwii ’a ‑gänɩwaa, ‑gblɩ ɔ ‑gbluë a‑a tenyii. Ɔ lɛ naa: «N yuë ’yli bhɩa.» ’N ɔ yiɛ Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ ‑mä ghlɩ. ²’N ɔ yoo ’bɔgwɩ ’yɩbhänɩ, ɔ ’kä ‑mä Damasɩ mö, ɔ ’kɩ ‑mä a Zwiiföwaa a Lagɔbïdii a ’kifiea yowʋ ’nyɛ, nzɩɩ ‑wa ‑gänɩɛ Zezwii ’a wɛlɩɩ, wa ‑kʋä gla’mö ‑wʋʋ, ɛ yi nyɩbhɛlɩ oo, ɛ yi ngwlɩ oo, Lagɔbïdii a ’kifiea ’kɔ ’yi ’tatinɩ ɔ ’kʋä köbhä, ɔ ‑nyʋä ’kä ‑mä Zeluzalɛɛmö yi.

³Ɔ ‑wʋ mö dɔ’wʋ, ɔ lɛ ’kä Damasɩ glɔ ghlɛɛ yi cuu, ‑mä zlɩ ’mö, ’ylʋväla a sɛ a ’dɛlɩ, ’n yɩ yiɛ ‑mä ’bhöönɩ, ’n yɩ yoo ’wʋ ngäla. ⁴’N ɔ yiɛ bhli. Ɔ pö ‑lɛ dʋdʋ ’wʋ, ’n ɔ yiɛ wɛlɩ ’nʋ, yɩ lɛ naa: «Sɔɔlʋ, sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö, n‑n ‑gblɩɩ bhä ’nɩ?» ⁵Ɔ lɛ naa: «‑Atʋ, ‑a ’yɩ bhä ‑na ’nglɩ?» Wɛlɩɩ lɛ naa: «‑Amö Zezwii ‑n ‑gblɩɛ, ‑amöä. ⁶‑Maa ‑sɔ ’wʋ ‑n ’kä ‑mä glɔ ’mö mö. ‑N ‑kä ‑mä ghlɛɛ, sɛ ‑n ’kää zʋʋ, wa ‑yimö ‑sɩbhä sʋlʋnɩ.» ⁷Nɩkpa ‑wa ‑gänɔ a‑a, wa ’nɩgbö ‑lɛ. Wa ’nʋmö wɛlɩ ’la, ‑maa wa’aa nɩkpɛ ’ylɩmö zaa, yɩ ’nuë gbʋdɩdɛ ’nyɛ. ⁸‑Maa Sɔɔlʋ ‑sɔɔ ’wʋʋ, ɔ lɛ lɩa a yilaa, ɔ’ɔa’a sɛ yɩlɩ. ’N wa yoo sɔ köbhänɩ, ’n wa ‑nyɔɔ yiɛ ‑mä Damasɩ glɔ ’mö mö. ⁹’Ylɩ ta, ɔ’ɔɔ sɛ yɩlɩ, ɔ’ɔɔ li, ɔ’ɔɔ ’nɩmä.

¹⁰‑Mä Damasɩ glɔ ’mö, nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑wʋ a ‑mä. Zezwii a ‑gänɩnyɔ ɔ glɩnɩɛ. Ɔ nglɩɛ Ananiasɩ. Nɩkpɛ ’la, ’n ɔ yilaa yiɛ do, ’n ɔ yiɛ ‑Alowli Zezwii ’ylɩmö, ’n ɔ yoo ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «Ananiasɩ.» Ananiasɩ lɛ: «‑A’a, ‑Atʋ!» ¹¹Ɔ lɛ naa: «‑glɔ nɩ ’mö a ’yio wa laa ‑wʋ zlɔnɩ ’möö, ‑sɔ ’wʋ ‑n ’kʋ bhli. ‑Maa ‑mä Zwidaa a ’ligbë ’mö, nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Taasɩ a Sɔɔlʋ, ɔ ‑wʋ ‑mä. ’Yɩbhä nimï wa ‑kamɔ ’pänɩ. Nɩkpɛ ’la ɔ’ɔɔ sɛ yɩlɩ. Ɔ ‑wʋ bhibhe dɔ’wʋ, ¹²’n nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Ananiasɩ yoo ’yila ’klʋ yi, ’n ɔ yoo nimï plɛnɩ, ’n ɔ yoo kätɩkpö ’wlu zʋ, ɔ ’kä sɛ yɩlɩmanɩ.» ¹³Ananiasɩ lɛ naa: «‑Atʋ, n ’kɩ nʋ, ‑maa nɩkpɛ ’la, ‑lizokuu ɔ nʋnɩ a‑a ‑mä Zeluzalɛɛmö ‑na ‑nʋa ’wluu, ‑zu yɩ ‑zuä tenyii. Saa ’wuë, wa bhïla ‑sɩbhä yɩ dɛ. ¹⁴‑Sɩkaa a dɔ’wʋ, ɔ yiɛ mä’ä Damasɩɩ, Zwiiföwaa a Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea mʋa tioo, nzɩɩ ‑wa ’ghlimanɩɛ ‑na’a nglɩɩ, wa ’wuë ɔ ’kʋä köbhä.» ¹⁵‑Maa Zezwii lɛ naa: «Ananiasɩ, mä n tieamöä, mö ‑mä. ‑Maa nɩkpɛ ’la, n kɔ ‑sɛ, n ’kɔ tie ɔ ’kä na libho nʋ. ’Bhlɩbhëa ’wuë ‑nyɛ ’wa ’bhlɩlowluwaa ’sɔ, ’n Yizlaɛlɩ a ‑nʋa, wa ’wuë a ’yila ’klʋ, ɔ ’kä ’na nglɩɩ bia. ¹⁶Sɛ ɔ ’kää na za ’zwɩ a ‑bɛ zii, na’bhë n yo ‑sɩbhä ’dɩ ’nyɛ.» ¹⁷’N Ananiasɩ yia’aa mö. Ɔ ghlɛɛ ‑lɛ ’ligbë ’möö, ’n ɔ yiɛ ‑mä ‑budu ’mö plɛ ’n ɔ yiɛ Sɔɔlʋ kätɩkpö ’wlu zʋ. Ɔ lɛ naa: «‑Atʋayu Sɔɔlʋ, ‑Alowli Zezwii ‑n ‑nyɛɛ gbanɩ a‑a ’wʋʋ, mɔɔ tieaa. Ɔ yɩbhä ‑na’a yilaa nɩ do, ’n ɔ yɩbhä’ɛ ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ nɩ yiimö ‑gömö. Nza ɔ tieaa.»

¹⁸Ɔ gbää sa’a cuu, ‑lii ‑yɩ ’wlʋä ‑mä Sɔɔlʋ ’yila ’möö, yɩ ‑bhɩɛ ’takwɩ, ’n ’ɔ yilaa yiɛ lɩ. ’N ɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ’n wa yoo ’wlu wɔlʋ. ¹⁹’N ɔ yiɛ li, ’n nyɛmʋ yoo mö yi. ‑Mä Damasɩ, Zezwii ’a ‑gänɩwaa gla’mö, Sɔɔlʋ ‑sɛ ‑mä ’ylɩya. ²⁰‑Lɛ a ’tɛnyɩɩ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö, ’n ɔ yiɛ ‑mä a Lagɔbïdii ’mö mö, ’n ɔ bhïlanɩɛ ‑mä nɩkpabhë a ’yila ’klʋ nɩɩ: Zezwii, Lagɔ ’a yuu ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö ɔ glɩnɩɛ. ²¹‑Maa ‑wa ‑pʋnɔɔ ’yukwlii, wa ’wuë nglii yʋää ’n wa nʋä: «’Ɔ! Zezwii a ‑nʋa ‑wa ’ghlimanɩ a‑a ɔ ’nglɩ ‑mä Zeluzalɛɛmöö, nɩkpɛɛ ‑ɔ bhɩʋä a‑a ’wlu ɛ’ɛ ‑bhö bhä da’a mɔ ‑a? Ɔ ’kä mä’ä a ‑nʋa köbhä, ɔ ’kʋä Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea kä’mö plɩnɩ, nza ɔ’ɔɔ bhä mä’ä yi ‑a?» ²²Wa ‑kä sa’a nʋʋ, ’n Sɔɔlʋ a ‑lii ‑suä ’mö, ’n ɔ sɛsɛnɩɛ sasɛ Damasɩ a Zwiiföwaa dlɩ ‑gömö nɩɩ: «Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, ’mö Zezwii glɩnɩɛ.» ‑Maa wa’aa sɛ wa ’kä gbää ‑yi. ²³’Ylɩya ’plɩɛ, ’n wa yiɛ ylɩ plɛ wa ’kɔ ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku. ²⁴‑Sɩbhä a za ɛ yi sabʋ oo, ɛ yi zlɩ ‑gä oo, Zwiiföwaa, ’kpakwëa ‑a ‑binɩɛ ‑glɔɔ a ngloluu, ’mö wa ‑kʋä wa ’kä Sɔɔlʋ köbhä, wa ’kɔ ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku. Wɛlɩ ’la, ’n Sɔɔlʋ yiɛ ’nʋ. ²⁵‑Maa sɛ’ɛ sabʋsɛ, ’n Sɔɔlʋ ’a ‑gänɩwaa yiɛ ‑mä ‑glɔɔ a ’kpakwëa ’wlu ‑gbälɛ ’n wa yoo ‑käka ’käda ‑bhlʋ ’mö ’gïla, ’n wa yoo ‑mä ’kpakwëa nimï ’likpï ’mö ’kwïlanɩ.

Sɔɔlʋ yɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö mö

²⁶Sɔɔlʋ ghlɛɛ ‑mä Zeluzalɛɛmöö, ɔ yɩbhä a ɔ ’kä Zezwii ’a ‑gänɩwaa gla’mö plɛ, ‑maa ‑gu wa goo. Wa ‑kʋä ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ɔ yɛ Zezwii ’a ‑gänɩnyɔ ’zʋʋ, wa ’niɛ dlɩ ’wʋ ‑kä. ²⁷‑Maa wa gla’mö a nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Banabasɩ, ’n ɔ yiɛ Sɔɔlʋ ’wʋ ’libhï, ’n ɔ ‑nyɔɔ yiɛ ‑mä Zezwii ’a tietiewaa ghlɩ. Wa ghlɛɛ ‑mä, ’n Banabasɩ yuëë ’tɩtɩ ’nyɛ. Ɔ lɛ naa: «Sɔɔlʋ, ɔ ‑wʋ ‑mä Damasɩ mö dɔ’wʋʋ, ‑Alowli Zezwii a’bhë ’n ɔ yoo ɔnyɩ ’ylimö tulanɩ, ’n ɔ yoo ’dɩ ’nyɛ. ‑Mä damasɩ glɔ ’mö, Sɔɔlʋ yɛ ‑mä nɩkpabhë a ’yila ’klʋ nyɩbhɛlʋsɛ Zezwii ’a wɛlɩɩ bhïlanɩ.» ²⁸’Bhöönɩa’a ‑lɛ Sɔɔlʋ, ɔ ‑nyɛ Zezwii a ‑nʋa ’sɔ, ’wʋ wa ‑bhlinɩa’aa ’kwädlɩ. ‑Mä Zeluzalɛɛmö, ’n ɔ bhïlanɩɛ ‑mä nɩkpabhë a ’yila ’klʋ Zezwii a ’nglɩ ’mö. ²⁹‑Maa Zwiiföwaa ‑wa bhïlaa Glɛkögbʋ ɔ ’nyɛmö’ɛɛ ’dɩɩ, wa ‑nyɔɔ ’sɔ ’n wa yiɛ kpɛnɩ. Nɩkpa ’la, wa yɩbhä a wa ’kɔ ’lɩbhä ɔ ‑kä ’ku. ³⁰Zezwii a ‑nʋa ’nwiɛ, ’n wa yiɛ Sɔɔlʋ ‑mä Sezalee glɔ ’mö ’yio ’wʋ kwä, ’n wa yoo ’dɩ ‑nyɛ nɩɩ, ɔ nɩ mö ɔ ’bhele Taasɩ, ’n ɔ yiɛ ‑mä mö. ³¹‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Zezwii a ‑nʋa ‑zɩkpöö ’wuë, ɛ yi ‑mä Zwidee‑bhölɩɩ ’mö a ‑nɩɩ mi oo, ɛ yi ‑mä Galilee‑bhölɩɩ ’mö a ‑nɩɩ mi oo, ɛ yi’ɛ ‑mä Samalii‑bhölɩɩ ’mö a ‑nɩɩ mi oo, yɩ ’wuë ’mö a ‑nʋa, wa glɩ ‑pälɛpälɛ, ’n wa ’tɛmanɩɛ ’kwädlɩ ’yli yɔwʋ ’yize ’n wa zʋä Lagɔ ’klʋkpamö ’tɩɩ. ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ mɔɔ pʋä swɩ nyɛmʋ ’mö ’n wa zumanɩɛ ’yize.

Piɛlɩ yɛ Zezwii a ’nglɩ ’mö Enee yɛmanɩ

³²‑Maa Piɛlɩ ɔbhlɩ, bhlɩɩ ’wuë ’mö ɔ biɛ ’wʋ. ’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, glɔ ‑bhlʋ wa laa Lidaa, Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä, ’n ɔ yuëë ’ylɩmöä mö. ³³Ɔ ghlɛɛ ‑mä, ɔ ghlɩ ‑mä nɩkpɛ ‑bhlʋ, ’mö wa laa Enee. Nɩkpɛ ’la, kpälɛkpälɛnyɔɔ, gu kɔɔ ‑bhlɛ ’ylʋbö ‑gbʋäta ’lɩbhänɩ. Zaa, ‑sɩsɛlɛ ’wʋ ɔ pöä ’kwädlɩ. ³⁴Piɛlɩ ghïloo ‑lɛɛ, ’n ɔ yoo ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «Enee, Zezwii Kliisɩ ‑kamö yɛmanɩ. Zaa, ‑sɔ ’wʋ ‑n ’kä ‑na’a ‑sɩsɛlɛɛ göglɩna.» Ɔ gbää ‑sɩbhä cuu, ’n ɔ yiɛ yɛmanɩ, ’n ɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ. ³⁵‑Mä Lidaa a ‑nʋa ’wuë, wa ‑nyɛ ‑lɛ a bhlɩ wa laa Salɔɔ ’mö a ‑nʋa ’wuë ’sɔ, wa ’yɩɛ nɩkpɛ ’la a yɛmanɔɔ ’ylɩmöö, ’n wa yiɛ ligba, ’n wa yiɛ Zezwii ’a wɛlɩɩ ’wʋ nglu ’n ɔ yiɛ wa ‑lowli ’zʋ.

Piɛlɩ yɛ Dɔkasɩ ɔ ’ku a‑a gäla

³⁶‑Glɔɔ ‑bhlʋ wa laa Zopee, ‑mä wʋ ’mö, ’nglɔ ‑bhlʋ ‑wʋ a ‑mä. Zezwii a ‑nɔ ɔ glɩnɩɛ. Ɔ nglɩɛ Tabitaa. Glɛkögbʋ ’mö a dɔ’wʋ, ’mö wa laa Dɔkasɩ, mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ, ‑jɛnglɔ. Nglɔ ’la, ‑li a ‑li ɔ nʋ a‑a ’kwädlɩ ’n ɔ nyɛ a‑a ’pʋäwa. ³⁷’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö ’n gu yoo ’lɩbhä, ’n ɔ yiɛ ’ku. Wa bidaa ɔ ‑gäzɛ ’wëë, ‑budu ‑bhlʋ a ghäyɩ ’wʋ a kïbhëa ’mö, ’n wa yee ‑mä sɛ ’pïla. ³⁸Zezwii ’a ‑gänɩwaa ‑wa ‑wʋ a‑a ‑mä Zopee, ’n wa yiɛ ’nʋ nɩɩ, Piɛlɩ ‑wʋ ‑mä Lidaa. Lidaa a ‑glɔ ‑nyɛ Zopee a ‑nʋʋ ’sɔ, yɩ’ɩɛ dɛ ‑tlʋtlʋnɩ. Zaa, ’n wa yiɛ ‑mä nɩkpa ’sɔ tie wa ’ka Piɛlɩ kie mö, ɔ ’kä ‑sɩkaa ‑sɩkaa yi. Wa möä, ’n wa yoo ’dɩ ’nyɛ. ³⁹’N Piɛlɩ yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ɔ ‑nyʋä ’sɔ, ’n wa yiɛ ‑sɩkaa ‑sɩkaa yɔwʋ yinɩ. Wa ghlɛɛ glɔ, ‑mä ‑buduu ’mö mää ‑gäzɛɛ pöä, ’n wa yiɛ ‑mä Piɛlɩ kwä. ’Kuzlengwlɩ a ‑bɛ nglɔ ’la nʋ a‑a ‑li a ‑li ’wluu, wa ‑wʋmö a ‑mä. Wa ‑wʋ ’wi dɔ’wʋ ’n wa yiɛ Piɛlɩ yɔwʋ yi. ‑Banɩɩ nglɔ ’la ’kplʋä a‑a ’wʋʋ, ’n wa tulaniɛ Piɛlɩ ’ylimö. ⁴⁰’N Piɛlɩ yiɛ nɩkpa ’wuë ’dɩ ’nyɛ ’n wa yiɛ zɛmö ’wlʋ. ’N ɔ yiɛ ‑kokomïladigbï glu ’pä, ’n ɔ yiɛ Lagɔ bhibhe. ’N ɔ yiɛ ‑gäzɛ a ’bɛyɩ yi gö, ɔ lɛ naa: «Tabitaa, ‑sɔ ’wʋ.» Ɔ gbää ‑sɩbhä cuu ’n nglɔ yiɛ yilaa lɩa. Ɔ ’yɩɛ Piɛlɩ ’ylɩmöö, ’n ɔ yiɛ gwë glɩnɩ. ⁴¹’N Piɛlɩ yoo sɔ köbhänɩ ’n ɔ yoo ’wlu ’libhï, ’n ɔ yiɛ ghäyɩ ’nɩgbönɩ. ’Kuzlengwlɩ ’la ‑nyɛ Zezwii a ‑nʋä ‑muë’la ’sɔ, ’n Piɛlɩ yuëë wäzɩ, ɔ lɛ naa: «Tabitaa yɛ gɔlɔ, mɔɔ da’a.» ⁴²‑Lɛ a wɛlɩ ’la, ’n yɩ yiɛ ‑glɔɔ ’wuë ’mö gbɔlɔnɩ. Nɩkpa a ‑bɛ, wa ’nwiɛ, ’n wa yiɛ ’wʋ nglu Zezwii ’kä wa ‑lowli ’zʋ. ⁴³‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Piɛlɩ gwälɛ ‑mä Zopee. Nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Simɔɔ, ɔ ’ligbë ’mö ‑lɛ ɔ glɩɛ. Nɩkpɛ ’la, nɩmakwïbhɔtɔnyɔ ɔ glɩnɩɛ.

Lagɔ yɛ Piɛlɩ ‑li ’kädɩ ’ylimö tulanɩ

¹‑Mä Sezalee ‑glɔ ’mö, nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑wʋ a ‑mä. Ɔ nglɩɛ Kɔnɛyɩ. Ghlʋmɛɛwaa ’a ’slʋjaa a ‑zɩkpa ’käda ‑bhlʋ, wa laa Yitalii‑bhölɩɩ a ’slʋjaa, wa ’kifi ‑bhlʋ ɔ glɩnɩɛ. ²Nɩkpɛ ’la, Lagɔ a ’mäna ɔ kää ’mlɩ. ’Kwädlɩ ɔ ‑nyɛ ’ɔ ‑kosu yɔwʋ a ‑nʋa ’sɔ, Lagɔ ’mö wa bʋbɔɔ. Zwiiföwaa gla’mö a ’pʋäwaa, ɔ nuë tenyii ‑li a ‑li ’wlu. Zila ’wuë ’mö ɔ bhibhe Lagɔ ’yize. ³’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, ‑kidogïle ta ’mö a sɛ, ’n ’ɔ yilaa yiɛ do, ’n ɔ yiɛ gbëaa Lagɔzuzukwë ‑bhlʋ ’ylɩmö, ’n a yiɛ ‑mä ’ɔ ’ligbë ’mö plɛ. A lɛ naa: «Kɔnɛyɩ.» ⁴’N ɔ yeaa ngänɩsɛ ’wʋ yɩlɩ, ɔ lɛ naa: «‑Atʋ, ’saa bhä ’nɩ?» A lɛ naa: «Lagɔ, ‑na’a ‑li a ‑lii ‑n nʋä, ɔ kɩ ’ylɩmö, ‑na’a bhibhewɛlɩɩ, ɔ kɩ ’nʋ. ^5-6‑Mä Zopee glɔ ’mö, ‑mä gïnyɛ yɔwʋ, nɩmakwibhɔtɔnyɔ ‑bhlʋ wa laa Simɔɔ, ɔ ’ligbë ’mö, nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑wʋ ‑lɛ, ɔ nglɩɛ Simɔɔ Piɛlɩ. Nɩkpɛ ’la, tio ‑sɩkaa ‑sɩkaa nɩkpa ’wʋ wa ’kɔ kie mö.» ⁷Lagɔzuzukwëa möä ’wëë, ’n Kɔnɛyɩ yiɛ ’ɔ libhonʋwaa a gla’mö a nɩkpa ’sɔ wäzɩ, ’n ’slʋjeyi ‑bhlʋ ɔ kää dlɩ ’wʋ, ‑ɔ kää Lagɔ a ’mäna ’mlɩɩ. ⁸Sɛɛ Lagɔzuzukwëa ’nyɔ a‑a ’dɩ ’n ɔ yuëë ‑sɩbhä ’dɩ ’nyɛ, ’n ɔ yuëë ‑mä Zopee tie. ⁹Zlɩ zɩɛ, wa ‑wʋ mö dɔ’wʋ, wa lɛ ’kä glɔ ghlɛ, ‑lɛ a ’tɛnyɩ ’mö ylʋ lɛ ’kä ’du ’mö ghlɛ, Piɛlɩ ɔbhlɩ, ’n ɔ yiɛ ‑mä ‑budu ’wlu10.9 ‑budu ’wlu: Zwiiföwaa ‑kä ’wa ‑bïdii ’sɩbhää, yɩ ‑gömö ‑wʋ ‑poo, sɛ wa ’kää ‑mä ’mö zie mö a sɛ. mö ɔ ’kä Lagɔ bhibhe. ¹⁰Ɔ ‑wʋ mä ’n ngɔmʋ yoo ’lɩbhä. Zaa, wa ‑wʋ ɔ lile pi dɔ’wʋ, ’n ’ɔ yilaa yiɛ do, ɛ ’kä ‑bhɩɛ sɛ’ɛ ’yɛla ’mö. ¹¹’N zlɩɩ yiɛ nuë do. Lekwi ’kädɛ ’kädɛ a sɛ a ‑lu ‑bhlʋ, ’n wʋ yiɛ ‑mä ’bhöönɩ. Wʋ ‑lɛlɩ ’mö, ɛ ’kä ‑bhɩɛ sɛ’ɛ ’likpï ’mö wa ’kwïlanu, ’n wʋ yiɛ dʋdʋ ’wʋ ’yize. ¹²‑Mä wʋ ’mö, nɩma a kii ’wuë ‑yɩ kää bhɩ ‑mʋäna mi, gbisogbisonɩma mi, ’n zɩɩ a kii ’wuë, mɩɩ ‑wʋä ‑mä. ¹³’N ɔ yiɛ wɛlɩ ‑bhlʋ ’nʋ, yɩ lɛ naa: «Piɛlɩ! ‑Sɔ ’wʋ, ’lɩbhä ‑n ’kä li.» ¹⁴Piɛlɩ lɛ naa: «‑Atʋ ’naa nglu. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ’saa ‑plɛɛ fɩ Lagɔ a ’yila a dɔ’wʋ, ‑a’a gböö gbää ‑a nɩ tɩ lii, n ’niɛ ‑bhlɛ tɛkäsɛ li.» ¹⁵’N wɛlɩɩ yiɛ ’sɔnadɔ’wʋ gbʋ ‑dɩ, yɩ lɛ naa: «’Saa Lagɔ ‑gbää ‑wʋ ‑wʋ ’wlɩlɩɩ, tɩ nɩɩ fɩ wʋ ‑plɛɛ nʋ.» ¹⁶Ɔ ’nʋnɩ wɛlɩ ’la ’wʋ ta, ’wë, ’n ‑luu yoo ‑mä zlɩ ’mö ’yli zizonɩ. ¹⁷‑Lu ’la Piɛlɩ ’yɩɛ ’ylɩmöö, ’mö ɔ ’pänɩɛ dlɩ kɛ. Ɔ’ɔɔ sɛ wʋ ’kä zɛmö ‑sɛ ‑yi. ‑Maa ‑lɛ a ’tɛnyɩ ’la ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö, nɩkpaa kɔnɛyɩ tie a‑a, ’n wa yiɛ glɔ ghlɛ. Wa ’yɩbhää nimï, ’n wa yuëë ‑mä Simɔɔ a ’ligbë ’mö ’pänɩ. ¹⁸Wa ghlɛɛ ‑lɛ a ngloluë ’wʋʋ, wa lɛ naa: «A ‑kɔfänɩɛ oo. Nɩkpɛɛ wa laa Simɔɔ Piɛlɩ, dɛ’ɛ ɔ ‑wʋ bhä ‑a?» ¹⁹‑Maa Piɛlɩ ɔbhlɩ, ɔ ‑wʋ ‑bhlɛ ‑luu ɔ ’yɩ a‑a ’ylɩmö a zɛmösɛsaa dlɩ kɛ ’pänɩ dɔ’wʋ, ’n ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yoo ’dɩ ’yɛ nɩɩ: «Piɛlɩ, nɩkpa ta, wa tɛlɩ ’mö sɛ. ²⁰Zaa, ‑sɔ ’wʋ ‑n ’kä kwli, ‑n ’kʋä ‑mä ghlɩ, ‑n ‑nyʋä ’sɔ a ’kä mö. Yɩ nɩ ‑tɩmö dlɩ libhëa, ‑maa ‑amöö tiuëë.» ²¹Piɛlɩ kwliɛ, ’n ɔ yiɛ nɩkpa ’la ’ylɩmö. Ɔ lɛ naa: «‑Amö a tɛlɩɛ sɛɛ, ‑amöä dɛ’ɛ. ‑Maa ‑a ’kʋ ɔ ‑mä ’nʋ?» ²²Wa lɛ naa: «Gbʋ ’nɩɛ ‑mä ‑wʋ. ‑Maa nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Kɔnɛyɩ, ’slʋja a ’kifi ‑bhlʋ ɔ glɩnɩɛ, mɔɔ tianyɩɛ. Nɩkpɛ ’la, ɔ ‑gä kɛ. Ɔ bʋbɔ Lagɔ ’n Zwiiföwaa zo’ɛɛ tenyii. ‑Maa Lagɔzuzukwë ‑bhlʋ ma‑a ’nyɔɔ ’dɩ nɩɩ, wa nɩ yiimö kie ‑n ’kä ‑mä ’ɔ mä’a mö, sɛ ‑n kää ’mlɩɩ, ‑n ’kɔ ‑sɩbhä ’dɩ ’nyɛ.» ²³Wa ‑sɛɛ ‑sɩbhä ’tɩtɩ ’wëë, ɔ lɛ naa: «A nɩ plɛ wa ’kanyɩ ’bhle ’nyɛ a ’kä dɛ’ɛ gʋʋ.» Zlɩ zɩɛ, ɔ ‑nyʋä ’sɔ ’n wa yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ’n wa yiɛ mö. Zezwii a ‑nʋä ‑mumuë ‑wa glɩ a‑a ‑mä Zopee, wa ’mämö. ²⁴Wa ‑sɛ ’ylɩ ‑bhlʋ ’yio ’wʋ. Zlɩ zɩɛ, ’n wa yiɛ ‑mä Sezalee glɔ ghlɛ. ‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Kɔnɛyɩ, ɔ ‑nyɛ ’ɔ ‑kosu yɔwʋ a ‑nʋa ’sɔ, ɔ ’tuawa ’kädɩɩ ɔ wäzɩmö a‑a kökä, wa ’wuë wa ‑wʋ ‑mä ’ligbë ’mö, wa ‑kʋnɩ Piɛlɩ. ²⁵‑Maa piɛlɩwa yiɛ, Piɛlɩ lɛ ’kä ‑mä ’ligbë ’mö plɛ, ’n Kɔnɛyɩ yoo ’yio ’wʋ yi, ’n ɔ yiɛ ‑lɛ ɔ dlɩ ’mö ‑kokomïladigbï glu ’pä, ’n ɔ yoo ’wlu ’nyɛ. ²⁶’N piɛlɩ yoo ’wlu ’libhï. Ɔ lɛ naa: «Kɔnɛyɩ, ‑sɔ ’wʋ, ‑maa na’bhë, ‑na sɛ a nɩkpɛ n glɩnɩɛ.» ²⁷’N ɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ. Wa ‑wʋ ’dɩ ‑sɛ dɔ’wʋ, ’n wa yiɛ ‑mä ’ligbë ’mö plɛ. Nɩkpa ’kɔkɔmlɛ ‑wʋ ‑mä. ²⁸Piɛlɩ yuëë ’ylɩmöö, ɔ lɛ naa: «A ‑kɔfanɩɛ oo, ‑maa a ‑yi sɛ nɩɩ, ‑abhʋa Zwiiföwaa, ‑a’a gböö a dɔ’wʋ, nɩkpaa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩɩ, ‑aaa ‑kä ‑a ’kʋä ’bhlie mö, ‑aaa’ɛ ‑kä ‑a ‑nyʋä ’sɔ ‑a ’kä ’wʋ ’sibhësibhënɩ. ‑Maa Lagɔ mɔɔ sʋlʋnɩɩɛ nɩɩ, n’n‑ä n ’kä nɩkpɛ a dɛ nɩɩ, ‑mɔ nɩ ’zokwë ɔ glɩnɩɛ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ zaa, n ‑nyɔɔ ’sɔ ‑aaa ‑kä ‑a ’kä ’wʋ ’sibhësibhënɩ. ²⁹‑Sɩbhä a za, a möööä kiee, n’n‑ä gʋgɔ, ’n n yiɛ yi. Zaa, wɛlɩɩ ‑yɩ kää ’nglɩ ’n a ‑yiiɛ kie möö, a nɩ nyɩa’mi.» ^30-33Kɔnɛyɩ lɛ naa: «‑Aa, n ’kɩ ’nʋ. ‑Maa sɛ’ɛ a ‑kidogïle ta ’mö, n ‑wʋ ‑mä ’na ‑buduu ’mö bhibhe dɔ’wʋ, n lɛ zʋ a sɛ’ɛ cuu, ’n n yiɛ nɩkpɛ ‑bhlʋ ’ylɩmö. ‑Banaa ɔ ‑suä ’möö, a lɩ ’mö. Nɩkpɛ ’la, ’n ɔ ‑yiiɛ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: Kɔnɛyɩ, ‑na’a bhibhewɛlɩɩ, Lagɔ kɩ ’nʋ, ‑na’a ‑li a ‑lii ‑n nʋä, ɔ kɩ ’ylɩmö. Zaa ‑mä Zopee glɔ ’mö, ‑mä gïnyɛ yɔwʋ, nɩmakwibhɔtɔnyɔɔ wa laa Simɔɔ, ɔ ’ligbë ’mö, nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑wʋ ‑lɛ, ɔ nglɩɛ Simɔɔ Piɛlɩ. Nɩkpɛ ’la, tio nɩkpa ’wʋ, wa ’kɔ kie mö. Sa’a ‑sɩbhä nɩkpɛɛ nyɩaaa ’dɩ, ’n ɔ yiɛ mö. ‑Lɛ a ’ylɩ ‑mʋänaa zɩ’ɛ dɛ’ɛ. Zaa ɔ ‑nyɩaaa ’dɩ cuu, ’n n ‑yimöä nɩkpa ’wʋ tie, ’n wa ‑yimöä kie mö n‑n yiɛ yi. Zaa ‑ayo ‑këë, sasɛ ‑n yiɛ. ‑Maa ‑a ’wuë ‑a ’kä Lagɔ ’yukwli ‑pʋnɩ, nza ‑a ‑wʋä dɛ’ɛ. Zaa, sɛɛ Lagɔ nyɩamöä ’dɩɩ, ‑n ‑kanyɩ ‑sɩbhä ’dɩ ’nyɛ.»

Piɛlɩ yɛ Kɔnɛyɩwa Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’nyɛ

³⁴Kɔnɛyɩ gbää sa’aa, Piɛlɩ lɛ naa: «N kɩ ’nʋ, ‑maa na’bhë n ‑yia’a ‑sɩkaa sɛ nɩɩ, Lagɔ, ɔ’ɔ gbäzɩ nɩkpa ’mö, ‑maa ɔ dɔ’wʋ, nɩkpaa ’wuë, ‑bhʋlʋ wa glɩnɩɛ. ³⁵Nɩkpɛ, mä ɔ ‑kä ’bhöönɩ oo, mä ɔ ’nɩ ’bhöönɩ oo, ’n ɔ ‑kä Lagɔ ’klʋkpamö zʋ, sɛɛ Lagɔ yɩbhää ɔ ‑kä ‑sɩbhä ’zʋʋ, ɛ nɩkpɛ ’la mɔɔ ‑bhöä Lagɔ ’mäna ’wʋ. ³⁶Zezwii Kliisɩ ’mö Lagɔ tiee ɔ ’kä Yizlaɛlɩ a ‑nʋa ’dɩ ’nyɛ. ’Mänatɩtɩɩ ɔ ’nyʋää, miɛ nɩɩ: Zezwii Kliisɩ a za, wa yi ’tɩɩglɩglɛ ghlɩ. Zezwii mɔɔ glɩnɩɛ ’bhlɩbhëa ’wuë a ‑lowli. ³⁷‑Maa nɩkpɛɛ wa la a‑a Zaa Batisɩ ‑ɔ wɔlʋ a‑a nɩkpaa ’wluu, ’bhöönɩ ɔ ’tɛnyɩ ’mö, ’saa ’plɩɛ, tɛɛnɩ ‑mä Galilee‑bhölɩɩ ’mö ‑këë ‑mä Zwidee‑bhölɩɩ ’mö, yi ’wuë a ‑yii. ³⁸Miɛ nɩɩ, Nazalɛɛtɩ a Zezwii Lagɔ ’zʋä ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑gömö, ɔ ’nyɛɛ ’ɔ ’mötɛɛnɔɔ, ’ɔ wɛlɩɩ a ’nwi. ’Mö Zezwii, Lagɔ ‑wɔɔ ‑gömö zaa, saa ’wuë ’n ɔ nʋ a‑a ‑sɩbhä ‑li a ‑li. Nɩkpaa Sataa ’kämanɩ a‑a ‑gömöö, ’n ɔ yɛmanuë a‑a. ³⁹‑Lii ’wuë ɔ nʋä ‑mä Zeluzalɛɛmö ’n ‑mä Zwiiföwaa a bhlɩɩ ’wuë ‑gömöö, ‑a’bhï ‑a ’yi ’ylɩmö. Zezwii ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la, Zwiiföwaa su ’klʋ wa kʋnɔɔ, ’n ɔ yiɛ ’ku. ⁴⁰‑Maa ɔ ’kuä ’wë a ylɩɩ a tanɛɛ ’mö, ’n Lagɔ yoo gäla, ’n ɔ yoo glu ‑sɛ. ’N Lagɔ yoo tie ɔ ’kä ɔnyɩ nɩkpa ’ylimö tulanɩ. ⁴¹Nɩkpaa ’wuë ’mö ɔ ’nɩɛ ɔnyɩ ’ylimö tulanɩ, ‑maa ‑abhʋa ’ɔ tietiewaa Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, ‑abhʋa Zezwii tulanɩɛ ɔnyɩ ’ylimö, ‑a ’kä nɩkpa ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ɔ ‑bhölɩ ’yize. Lagɔ ‑sɔɔ glu ’wëë, ɔ yiinyɩ gla’mö, ‑a ‑nyɔɔ ’sɔ a‑a yiɛ ’wʋ linɩ. ⁴²’N ɔ ‑yinyɩɛ tie ‑a ’kä ’ɔ ’Mänatɩtɩɩ bia, nɩkpaa ’wuë ’kɩ nʋ, ‑a ’kʋä’ɛ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: Zezwii, Lagɔ kɔ ‑lɛ ‑sɛ, nzɩɩ nɩkpaa ’wuë ‑wa ‑bhölɩɛ oo, ‑wa yɛ ’ku ’wë oo, wa ’wuë ɔ ’kʋä ‑zijli tu. ⁴³‑Maa Lagɔ ’a ’möbhïlanɩwaa ’wuë, Zezwii a dɛ wa bhïla a‑a nɩɩ, ɔ yi yi, ‑wa ‑kɔɔ dlɩ ’tɛɛnɩɩ, wa ’wuë, ɔ za, Lagɔ yi ’wa ’nyinylolii a gbʋʋ ’yi ’tatinɩ.»

’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yɛ ‑Waaa Zwiiföwa glɩnɩ ‑gömö yi

^44-46Sa’a ‑sɩbhä Piɛlɩ ’nyʋää ’dɩ. ‑Maa ɔ kɩ ngli cuu, nɩkpaa ’wuë ‑wa ‑pʋnɔɔ ’yukwli, ’n ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yuëë ‑gömö yi. Gbɩ a ‑mii wa’aa ‑yi ’mö, ‑mä wa ’ghlimanɩɛ Lagɔ a ’nglɩ. ‑Maa Zezwii a ‑nʋä ‑muë’la Piɛlɩ ‑nyɛɛ ’sɔ wa yi a‑a, ‑wa glɩnɩɛ Zwiiföwaa, wa ’yiɛ ’ylɩmöö, zuzu yɩ ‑sʋää ‑gömö tenyii. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa nɩkpa ’la Lagɔ ’zʋä ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑gömöö, wa’a ‑bhö Zwiiföwaa. ‑Maa Piɛlɩ lɛ naa: ⁴⁷«Nɩkpa nɩ, sɛɛ Lagɔ zʋʋnyɩ a‑a ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑gömöö, ‑sɩbhä ɔ ’zʋmuënyɩɛ dɛ’ɛ ‑gömö. Zaa, ’saa ’kä bhä ’nglɩ ‑kä ’n wa ’naa ’kʋä bhä ’wlu wɔlʋ ’nɩ?» ⁴⁸Wa nɩ wɔluë ’wlu Zezwii Kliisɩ a ’nglɩ ’mö. Sa’a ‑sɩbhä Piɛlɩ gbää, ’n wa yuëë ’wlu wɔlʋ. ‑Maa wa wɔluëë ’wlu ’wëë, ’n wa yiɛ Piɛlɩ yɔwʋ bhibhe nɩɩ, ɔ nɩ tɩɛ ‑bhlɛ mö, ‑maa ɔ nɩ ‑sʋʋä ’ylɩya yɔwʋ.

Piɛlɩ yɛ Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpaa ‑a ‑wʋä ‑mä Zeluzalɛɛmö ’tɩtɩ ’nyɛ

¹Zezwii ’a tietiewaa ‑nyɛ ɔ ‑nʋa ‑muë’la ‑wa ‑wʋä ‑mä Zwidee‑bhölɩɩ ’mö ’sɔ, ’n wa yiɛ ’nʋ nɩɩ, nɩkpaa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ, wa yɛ Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’wʋ nglumö. ^2-3Zaa, Piɛlɩ yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ’bɩwʋʋ, Zezwii a ‑nʋä ’la ‑wa glɩnɩ a‑a wabhlɩ Zwiiföwa ’wë ’n wa yiɛ Zezwii a ‑nʋä ’zʋʋ, wa lɛ naa: «Piɛlɩ, ‑a yɛ ’nʋ nɩɩ, nɩkpa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩɩ, ’wa ’ligbï ’mö ‑mä ‑n plɛɛ, n‑n ‑nyʋä yiɛ ’wʋ linɩ. Sɛ ‑n zʋä da’a, ‑sɩbhä ’nɩɛ nɛnɩ.» ⁴Wa gbää sa’aa, wɛlɩɩ ’wuë, sɛ yɩ ’plɩ a‑a ’wʋʋ, ’n Piɛlɩ yuëë ‑sɩbhä ’tɩtɩ ’nyɛ. Ɔ lɛ naa:

⁵«’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, ‑mä Zopee glɔ ’mö, n ‑wʋ Lagɔ bhibhe dɔ’wʋ, ’n ’na yilaa yiɛ do, ɛ ’kä bhɩɛ sɛ’ɛ ’yɛla ’mö. ’N n yiɛ lekwi ’kädɛ a sɛ a ‑lu ’ylɩmö. Wʋ ’bhöönɩ ‑mä ghäyɩ ’wʋ, wʋ ‑lɛlɩ ’mö, ɛ ’kä ‑bhɩɛ sɛ’ɛ ’likpï ’mö wa ’kwïlanu, ’n wʋ yiɛ dʋdʋ ’wʋ ’yize. ⁶‑Mä wʋ ’mö, ’n n yiɛ ‑mä pöplɛ, ’saa ‑wʋä ‑mä n ’kʋ ’ylɩmö. Nɩma a kii ’wuë, ‑yɩ kää bhɩ ‑mʋäna mi, gbisogbisonɩma mi, ’n zɩ a kii ’wuë mɩɩ ‑wʋä ‑mä. ⁷’N n yiɛ wɛlɩ ’nʋ, yɩ lɛ naa: Piɛlɩ, ‑sɔ ’wʋ, ’lɩbhä ‑n ’kä li. ⁸’N n yiɛ nɩɩ: ‑Atʋ! ’Naa nglu, ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa sɛ n ’maa ’kä’ɛ ’wlʋʋ, ’saa ‑plɛɛ fɩ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋʋ, wʋ’ʋä ‑bhlɛ tɛkäsɛ mä’ä na ngli plɛ. ⁹’N wɛlɩɩ yi’ɛɛ nɩɩ: ’Saa Lagɔ gbää ‑wʋ ‑wʋ ’wlɩlɩɩ, tɩ nɩɩ fɩ wʋ ‑plɛɛ nʋ. ¹⁰Wɛlɩ ’la n ’nʋni ’wʋ ta ’wë, ’n ‑lu ’la ‑yiiɛ ‑mä zlɩ ’mö ’yli zizonɩ. ¹¹‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ‑bhlʋ ‑kpɔ ’mö, ’ligbëa ’mö dɛ n glɩnɩ a‑a, ’n nɩkpa ta yiɛ ‑lɛ yi. Nɩkpa ’la Sezalee wa ’bhöönɩɛ, ‑amö wa yiɛ kie. ¹²’N ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑yiiɛ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, n nɩ tɩ gʋgɔ, ‑maa n ‑nyʋä ’sɔ ‑a nɩ mö. ‑Aa ‑daayuë ‑muë nɩ gbʋplʋ ‑kpɔ ’mämö. ‑A ghlɛɛ ‑mä, nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Kɔnɛyɩ a ’ligbë ’mö ‑mä ‑a plɛɛ. ¹³Nɩkpɛ ’la ’n ɔ yiɛ ’tɩtɩ ‑sɛ, ɔ lɛ Lagɔzuzukwë ɔ ’yɩɛ ‑mä ’ɔ ‑budu ’mö ’ylɩmö, ma‑a ’nyɔɔ ’dɩ nɩɩ, ɔ nɩ tie ‑mä Zopee glɔ ’mö nɩkpa, nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Simɔɔ Piɛlɩ, wa ’kɔ kie mö. ¹⁴Ɔ ‑kä yii, Kɔnɛyɩ ‑nyɛ ’ɔ ‑kosu yɔwʋ a ‑nʋa ’sɔ, wɛlɩɩ ‑yɩ ’kʋä puëë, Simɔɔ Piɛlɩ ’kʋänyɩ ’nyɛ. ¹⁵‑A ghlɛɛ ‑mä, n ‑wuuë Lagɔwɛlɩɩ ’nyɛ dɔ’wʋ, cuu, ’n ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yuëë ‑gömö yi. Sɛ ‑bhlʋ ‑kpɔ sɛ ɔ yiinyɩ a‑a ’lɛ tɛkädɔ’wʋ ‑a’bhï ‑gömöö, ‑sɩbhä ma‑a sɛ’ɛ ’tɩɩ. ¹⁶Ɔ yuëë sa’a ‑gömö ’n na dlɩɩ yiɛ ‑lɛ bhlinɩ nɩɩ, ‑Alowli Zezwii, ɔ gbä a nɩɩ: Zaa Batisɩ, ’nyu ’mö ɔ wɔlʋnɩ a‑a nɩkpa ’wlu. ‑Maa abhʋa abhlɩ, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ’mö Lagɔ ’kanyɩɛ ’wlu wɔlʋnɩ. ¹⁷’Nyupälɩɩ Lagɔ ghälanyɩɛ a‑a ’wʋ, sɛ ‑a ’tɛɛnɩɛ ‑Alowli Zezwii Kliisɩ dlɩ a za‑a, ’n Lagɔ ‑kʋä ’nyupälɩ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la ’wʋ ghälamö, ’saa n glɩnɩ bhä na a ’n n ’kä ɔ ‑lii ’yila ’klʋ ’yula ’nɩ?» Sa’a Piɛlɩ ’nyʋää ’tɩtɩ. ¹⁸‑Maa ɔ gbää sa’a ’wëë, wa ’wuë ’n wa dilaa yia’aa sɛ sɩbhɔ ’n wa yiɛ Lagɔ a ’nglɩ ’ghlimanɩ, wa lɛ naa: «‑Aa zaa nɩkpaa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩɩ, Lagɔ kʋä ‑tiamö ‑lɛ ‑sɛmö wa ’kä ligba, wa ’kä ’wa ‑lizokuu kɛ’mö ‑sɛ, ‑mä ’ɔ ’pɩwʋlelea ’wʋ, wa ’kä ‑mä ’bhle ghlɩmö.»

Zezwii a ‑nʋä a ‑zɩkpaa ‑a ‑wʋä ‑mä Atiɔsɩ

¹⁹Lagɔnɩkpɛ Etiɛnɩ, ’tɛnyɩ ’mö wa ’lɩbhɔ a‑a ’n ɔ yi a‑a ’kuu, ‑lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö a zwɩɩ wa ziaa Zezwii a ‑nʋa a za, wa ’wuë yɔwʋ wa ‑sɛnɩɛ. Wa gla’mö a ‑mumuë mö ‑këë, bhlɩɩ wa laa Fenisii, ’n wa yiɛ ‑mä ghlɛ, gïnyɛlekpë ’käda ‑bhlʋ wa laa Siiplɩ, a ’klʋ a bhlɩɩ ’mö, ’n ‑mumuë yiɛ ‑mä mö, ‑glɔ ’kɔdʋ ‑bhlʋ wa laa Atiɔsɩ, ’n ‑mumuë yi’ɛɛ ‑mä mö. ‑Maa mä wa möä a dɔ’wʋ, Lagɔ ’a wɛlɩɩ, wa ‑kɩɩ biaa, wa ’niɛ käbönɩkpɛ ’nyɛ, ‑maa Zwiiföwaa a ’yize ’mö wa nyɩɛ. ²⁰‑Sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ‑maa wa gla’mö a ‑mumuë ‑wa glɩnɩɛ Siiplɩ a nɩkpa, wa ‑nyɛ ‑muëë glɩnɩɛ glɔ ‑bhlʋ wa laa silɛɛnɩ a nɩkpa ’sɔ, wa ghlɛɛ ‑mä Atiɔsɩ, nɩkpa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩɩ, ’mö wa ’nyɛɛ Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ, nɩɩ mɔɔ glɩnɩɛ nɩkpaa ’wuë a ‑lowli. ²¹Wa ’zʋä ‑sɩbhä, Lagɔ a’bhë ‑wuë ‑gömö zaa, ‑mä a nɩkpa a ‑bɛ nglu Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’wʋ, ’n Zezwii yiɛ wa ‑lowli ’zʋ. ²²‑Maa Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä Zeluzalɛɛmö, wa ’nʋä ’tɩtɩ ’laa, ’n wa yiɛ Banabasɩ ‑mä Atiɔsɩ tie. ²³Ɔ ghlɛɛ ‑mä sɛɛ Lagɔ ’pää ‑mä a ‑nʋa ’nyu, sɛ ɔ nʋä ’ɔ libhoo, ɔ ’yɩɛ ‑sɩbhä ’ylɩmöö, ɔ ’wuë ’mäna ’n ɔ yuëë swɩ nyɛmʋ ’mö ’pä, ɔ lɛ naa: «A nɩ nyɔnʋ ‑Alowli ’a wɛlɩɩ kɛ ’a dilaa ’wuë ’mö.» ²⁴Banabasɩ, nɩkpɛ a ‑mɔɔ ‑gää kɛ ’mö ɔ glɩnɩɛ. ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑wɔɔ tenyii ‑gömö, ɔ ’tɛɛnɩ ‑tiasɛ Zezwii dlɩ. Zaa, ɔ bhïlaa ‑mä Lagɔwɛlɩɩ, ’n nɩkpa a ’kɔkɔmlɛ yi’ɛɛ Zezwii a ‑nʋä ’zʋ. ²⁵Banabasɩ ’bhööä ‑mä Atiɔsɩ, ’n ɔ yiɛ ‑mä Taasɩ glɔ ’mö mö, ’n ɔ yiɛ Sɔɔlʋ kie mö. ²⁶Ɔ ’bhooo kie, ɔ ‑nyɔɔ ’sɔ, ’n wa yiɛ ‑mä Atiɔsɩ ’bɩwʋ mö. Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä, wa jijo’wʋ, wa ‑sɛ ‑mä ’ylʋba a ‑gëgëbhë ’n wa yiɛ wa gla’mö a ‑nʋä a ‑bɛ Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’cɩa. Wa ‑kä zɩ’ɛ Zezwii ’a ‑gänɩwaa klɩtɩɛwa laa, ‑mä Atiɔsɩ ’la, ‑mä yɩ tɛɛnɩɛ. ²⁷‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö, Lagɔ a ’möbhïlanɩwa ‑mumuë, wa ’bhöönɩ ‑mä Zeluzalɛɛmö ’n wa yiɛ ‑mä Atiɔsɩ yi. ²⁸Wa gla’mö a ‑nɔ ‑bhlʋ wa laa Agabusɩ, ’n ɔ yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö a ‑nʋa jijo’wʋ ’wʋ ‑sɔ, ’n Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ yoo ’mö bhïlanɩ, ɔ lɛ nɩɩ: «Lagɔ lɛ naa, mä’ä ’bhlɩbhë nɩ ’wuë ‑gömö, ngɔmʋgupegupe yia’a ‑pa ‑mä yi.» ‑Tiamö a ‑tiamö ‑lɛ a wɛlɩ ’la, ’bhlɩlowli ’kɔdɔɔ wa laa Klodɩ, ɔ ’kämanɩtɛnyɩ ’mö, ‑lɛ yɩ ’wlʋnɩɛ ’yli. ²⁹‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Zezwii ’a ‑gänɩwaa ‑wa ‑wʋä ‑mä Atiɔsɩ, wa lɛ naa: «‑A ’wuë, ‑a nɩ ’zʋ bhʋlʋbhlʋ ‑li, sɛɛ ‑mɔ kää, ɔ nɩ ’nyɛ ‑sɩbhä, ‑a ’bhɩa, Zezwii ’a ‑gänɩwaa ‑wa ‑wʋä ‑mä Zwidee‑bhölɩɩ ’möö, ‑a ’kʋä ’wʋ yi.» ³⁰’N wa yiɛ ‑sɩbhä ’zʋ, ’n wa yiɛ Banabasɩ ‑nyɛ Sɔɔlʋ ’sɔ ‑mä Zeluzalɛɛmö tie, ‑mä a ‑zɩkpaa a ’yukugänɩwaa, ’n wa yuëë ‑li ’la yowʋ ’nyɛɛ mö.

Wa yɛ Zaakö ’wlu ‑dɩ wa yɛ’ɛ Piɛlɩ ‑jie ’mö ’pä

¹‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpa ’mö a ‑mumuë, Eloodɩ lɛ ɔ yuë ’zwɩ zia. ²’N ɔ yiɛ nɩkpa tie, ’n wa yiɛ Zaa a ‑daayu Zaakö ’wlu ‑dɩ. ³Wa ‑doo ’wlu ’wëë, Eloodɩ ’yiɛ ’ylɩmö nɩɩ yɩ nɛnɩɩ Zwiiföwaa dlɩ yɔwʋʋ, ’n wa yiɛ Piɛlɩ köbhä. ‑Lɛ a zlɩ ’la, Galɛ’möwlʋfɛtɩɩ a zlɩɩ a’bhë mɛɛ. ⁴Wa köbhää Piɛlɩ ’wëë, Eloodɩ lɛ naa, wa nɩ ’pɔ ‑jie ’mö. ’Slʋja ‑mʋäna ‑mʋäna a ‑zɩkpö ‑mʋänanɩ ‑kooo. ’Fɛtɩ ’la ‑kä ’plɩ ’wëë, ɔ ’kä nɩkpabhë a ’yila ’klʋ Piɛlɩ ‑zijle tunɩ. ⁵Zaa, Piɛlɩ ‑wʋ ‑mä ‑jie ’mö ’yize, ‑maa Zezwii a ‑nʋa wabhlɩ, wa ’wuë, wa bhibhe tenyii Lagɔ ɔ ’wlumö.

Lagɔzuzukwë yɛ Piɛlɩ ‑jie ’mö ‑sɛ

⁶Zlɩ ’kä zɩ, Eloodɩ ’kä Piɛlɩ ‑zijle tu a sabʋsɛ, Piɛlɩ pö ’slʋja ’sɔ jijo’wʋ, ɔ ngämö. Ɔ ‑gwanɩ ’gogwi ’sɔ. ‑Mä ’pɩwʋ, ‑jiebuduu a ngloluë ’wʋ, ’slʋja ‑mumuë ‑kʋ’ɛ ‑mä. ⁷Ɔ lɛ zʋa sɛ’ɛ cuu, ‑mä ‑jiebudu ’mö, Lagɔzuzukwë ’nɩgbö ‑mä, ’n ‑mä yiɛ lɩ gbëdanguu. ’N Lagɔzuzukwëa yiɛ Piɛlɩ ’a gbäkö kɛ zɩ ’n a yoo gäla, a lɛ naa: «Piɛlɩ ’päpänɩ ’wʋ ‑n ’kä ’wʋ ‑sɔ.» Cuu gogwii ‑yɩ ‑gwanɩ a‑a Piɛlɩ, ’n yɩ yiɛ sɛ ’sulo ’n ɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ. ⁸A lɛ naa: «Gwa ‑na’a ’bɛtʋʋ! ’Zʋ ‑mä ‑na’a ’siikplii!» ’N Piɛlɩ yiɛ ‑sɩbhä ’zʋ. ’N a yi’ɛɛ nɩɩ: «Päla ‑na’a ‑bäna ’kädaa ’mö, ‑gänɩɩ!» ⁹Piɛlɩ ‑gänɩ Lagɔzuzukwëa nimï, ’n wa yiɛ ‑mä ’wlʋ. ‑Maa Piɛlɩ ɔbhlɩ, ‑li ’la ’wuë Lagɔzuzukwëa ‑wʋä nʋ dɔ’wʋʋ, ɔ’ɔɔ sɛ ‑yi nɩɩ ‑tiamö a ‑liɛ, ɔ ‑tɔnɩ ’yɛla ɔ ‑wʋ ghlɛ dɔ’wʋ. ¹⁰Ɔ ‑nyɛ Lagɔzuzukwëa ’sɔ ’n wa yiɛ tɛkäslʋjaa a ‑zɩkpa yɛ’mö bhlɩ, ’n wa yiɛ ’sɔnaa yɛ’mö bhlɩ. Leyigbële ’kädaa ‑a ’gööä ‑glɔ ’yii, ’n wa yeaa nuë ’wʋ ghlɛ, ’n a yiɛ anyɩgäsɛ këlio, ’n wa yiɛ ‑mä ’wlʋ, ’yioo ‑wʋ möä ‑mä glɔ ’möö, ’n wa yuä bhli. Cuu ’n Lagɔzuzukwëa yiɛ Piɛlɩ yɔwʋ ’bhöö. ¹¹‑Li ’la ’wuë yɩ ’plɩɛ sa’aa ’wʋʋ, ’n Piɛlɩ yia’aa ɔbhlɩ sɛ yɩbhɩmanɩ ’n ɔ yiɛ nɩɩ: «N ‑yia’a ‑sɩkaa sɛ, ‑Alowli Lagɔ, mɔɔ tiee ‑tiamö ɔ zuzukwë ‑bhlʋ, a ‑kaa Eloodɩ ngli ‑sɛ, ’saa Zwiiföwaa gbä a‑a ‑yɩ nɩ ghölɩɩɩ, a ‑ka’mi ’yɛ ngli ‑sɛ.»

¹²Piɛlɩ ligbaa sa’aa, nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑ɔ paa Zaa, wa la’ɛɛ Maakö, ɔ ‑da Malii a ’ligbë ’mö, ’n ɔ yiɛ ‑mä mö. ‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö nɩkpa a ‑bɛ yɩbhä ‑mä ’wlu, wa bhibhe Piɛlɩ a ’wlumö Lagɔ. ¹³Piɛlɩ ghlɛɛ ‑lɛ ngloluë ’wʋʋ, ’n ɔ yiɛ ‑gbëlea bhɔtɔ. ‑Lɛ ’ligbë ’la ’mö a libhonʋnglɔ ‑bhlʋ wa laa Ghloodɩ, ’n ɔ yiɛ ‑lɛ ’dio ɔ ’kä ‑lɛ kälɩ. ¹⁴Piɛlɩ ‑dɩɛ gbʋʋ, ’n ɔ yiɛ ’ɔ wɛlɩɩ yɩbhlɩnɩ. Ɔ ’wuë ’mäna. ’Mäna a za, ɔ’ɔɔ ‑lɛ kälɩ a’bhë, ‑maa ɔ ‑wʋ guë dɔ’wʋ ’n ɔ yiɛ ‑muë’la ’dɩ kwä nɩɩ, Piɛlɩ mɔɔ ‑wʋä ‑lɛ ngloluë ’wʋ. ¹⁵Wa lɛ naa: «‑Nn bhä ‑yɛ ‑a?» Ɔ lɛ naa: «‑Tiamö, Piɛlɩ mɔɔ.» Wa lɛ naa: «‑Aa zaa, ’ɔ zuzukwëa ma‑a.» ¹⁶‑Maa Piɛlɩ ɔbhlɩ ɔ bhɔtɔ ‑gbëlea ’yize. ’N wa yia’aa ‑lɛ kälɩ, wa’bhï ’n wa yoo ’ylɩmö, ’n zuzu yuëë tenyii ‑gömö ’bhöö. ¹⁷Piɛlɩ plɛɛ ‑mä ’ligbë ’möö, ’n ɔ yuëë ‑tɛtɛ ’wʋ ’pä ɔ lɛ naa: «A ’zʋ vlɩɩ ‑n ’kanyɩ sɛɛ ‑Alowli ‑saa ‑jie ’mö a ’tɩtɩ ’nyɛ.» Ɔ ’nyʋä ’tɩtɩ ’wëë, ɔ lɛ naa: «Zaakö12.17 Zezwii a ‑daayu ‑bhlʋ wa laa Zaakö ‑ɔ ‑gänɩɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö a ‑zɩkpaa ’yukuu, ’mö Piɛlɩ gaaa da’a. ‑nyɛ ‑aa ‑daayuë ‑muë’la ’sɔ, a nɩ ’nyɛmuë ‑sɩbhä ’dɩ.» ’N ɔ yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ’bhöö ’n ɔ yiɛ käböbɛyɩ mö.

¹⁸‑Maa zlɩ zɩɛ, ’slʋjaa ‑wa ‑kʋ a‑a Piɛlɩ, wa lɛ zʋ a sɛ’ɛ, ɔ’ɔɔ ‑mä ‑jiebudu ’mö ‑wʋ, wa ’wuë bidibidi, wa’aa dɛ ɔ yɛ plɛnɩ ‑yi. ¹⁹Eloodɩ ’nwiɛ, ɔ lɛ naa, wa nɩ tɛlɔɔ sɛ. ‑Maa wa tɛlɔɔɔ sɛ ‑këë wa ’nɔɔ ghlɩ. Zaa, ’slʋjaa a’bhï ‑wa ‑kʋ a‑a ‑jiebuduu ’n Eloodɩ yuëë ‑zijle tu. Ɔ lɛ naa wa nɩ ’lɩbhʋä wa ’kä ’ku. Yɩ ’plɩɛ sa’a ’wëë, Eloodɩ a’bhë ’n ɔ yiɛ ‑mä Zwidee‑bhölɩɩ ’mö ’bhöö, ’n ɔ yiɛ ‑mä Sezalee glɔ ’mö mö ɔ ’kä ‑mä ’ylɩya ‑sɛ.

Eloodɩ ’a ’kwiea

²⁰’Tɛnyɩ ‑bhlʋ ’mö, ‑gwlɩ ‑mimii ’sɔ, Tiilɩ ’n Sidɔɔ, yɩ ’mö a nɩkpaa mʋa pälaa Eloodɩ ’klɛ ’mö tenyii. Nɩkpa ’la ’n wa yiɛ ‑sɩbhä a za nuë ‑bhʋlʋ ’wʋ ’libhï ’n wa yiɛ nɩkpa tie, wa ’kä Eloodɩ yɔwʋ bhibhee mö, ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ’wa lilea, ‑mä Eloodɩ ’a bhlɩɩ ’mö ‑mä a ’bhöönɩɛ. Wa möä, nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Blatusɩ, Eloodɩ ’zʋä ’ɔ ‑gɔmlaligbëa ’yuku, ɔ ’ka ‑gömö ’kämanɩɩ, ’n wa yoo pɩɛ. Ɔ ‑nyʋä ’sɔ ’n wa yiɛ wamanɩ ’n ɔ yiɛ wa ’wlumö Eloodɩ yɔwʋ bhibhee mö. ²¹’N Eloodɩ yiɛ ’wʋ nglu, ’n ɔ yiɛ ’ylɩ ‑dɩ ɔ ’kä wa wɛlɩɩ ’wlu gïganɩ. ‑Lɛ a zlɩ ’la ghlɛɛ, ’n ɔ yiɛ ’ɔ wʋlʋnɩbanɩɩ ’mö päla ’n ɔ yiɛ ‑mä ’ɔ ’nglɩmöklikpëa ’mö sɛ glɩ, nɩkpabhë a ’yila ’klʋ ’n ɔ yiɛ ’mö ‑sɛnɩ. ²²‑Maa nɩkpa ’wuë, ’mäna a za ’n wa yiɛ kɛ gbɔtɔ, wa lɛ naa: «Nɩkpɛ ’nɩɛ da’a bhïla, ‑maa Lagɔ bhilaa.» ²³‑Gba ’la ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö, sɛɛ Eloodɩ ’tatinɩɛ nɩkpaa ’yi ’n wa yiɛ ɔ ’nglɩ ’ghlimanɩ ’n wa ’nɩɛ Lagɔ a ’nglɩ ’ghlimanɩ a za, ’n Lagɔzuzukwë ‑bhlʋ yoo gu ’wʋ ‑lɛnɩ. Slebïlaa mɩɩ loo ’n ɔ yiɛ ’ku.

²⁴‑Maa Lagɔ ’a wɛlɩɩ yɩbhlɩɩ, yɩ gblɔnɩ saa ’wuë ’yize. ²⁵Banabasɩ ‑nyɛ Sɔɔlʋ ’sɔ, ’saa wa mö a‑a ‑mä Zeluzalɛɛmö nʋä, wa nuä ’wëë, ’n wa yiɛ ‑mä Atiɔsɩ ’bɩwʋ yi, wa ‑su Zaa wa la’ɛɛ Maakö.

’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yɛ Banabasɩ ‑nyɛ Sɔɔlʋ ’sɔ ‑sɛ

¹Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä Atiɔsɩ, wa gla’mö, Lagɔ a ’möbhïlanɩwa ‑nyɛ nɩkpa a ‑muë kää Lagɔ ’a wɛlɩɩ a ‑gömösɛsɛnɩlibhoo ’sɔ, wa ‑wʋ a ‑mä. Wa nglɩɩ miɛ dɛ’ɛ: Banabasɩ a’bhë mɔ, Simeɔɔ wa ’pää nɩkpɛkpëbhë mɔ, Silɛɛnɩ a nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Lukiusɩ mɔ, nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Manaɛɛ, ‑ɔ ‑nyɛ ’bhlɩlowli Eloodɩ ’sɔ wa ’bhʋanɩɛ yɔwʋ mɔ, ’n Sɔɔlʋ kökämö. ²’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä Atiɔsɩ, wa yɩbhä ’wlu, wa ‑wʋ Lagɔ bʋbɔ dɔ’wʋ, wa ‑wʋ su ’mö, ’n ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Banabasɩ ‑nyɛ Sɔɔlʋ ’sɔ, a nɩ ’zuë ’wa dɛ, libhoo n ’kʋää ’wʋ tieee, wa ’kʋ nʋ.» ³Zaa, wa ’wlʋä su ’mö ’wëë, wa ’zuëë kätɩkpö ’wlu wa bhibhee wa ’wlumö Lagɔ ’wëë, mää Lagɔ gbää wa nɩ möö, ’n wa yuëë ‑mä tie.

Banabasɩ ‑nyɛ Sɔɔlʋ ’sɔ yɛ ‑mä Siiplɩ mö

^4-5Sa’a ‑sɩbhä ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ tiee Banabasɩ ‑nyɛ Sɔɔlʋ ’sɔ ’n wa yiɛ mö, wa ‑su Zaa wa la’ɛɛ Maakö ’bɩwʋ ɔ ’kʋä kwänɩ. Wa ’kää möä yii, glɔ ‑bhlʋ wa laa Selesii, ‑mä wa möä ’n wa yiɛ ‑mä batoo ’wʋ ’libhïnɩ, gïnyɛlekpë ’kädaa wa laa Siiplɩ ’klʋ a bhlɩɩ ’mö ’n wa yiɛ ‑mä mö. Wa ghlɛɛ ‑mä, ‑mä a glɔ ‑bhlʋ wa laa Salaminɩ, ‑mä a Zwiiföwaa a Lagɔbïdii ’mö, ’n wa yiɛ ‑mä Lagɔ ’a wɛlɩɩ bhïlanɩ.

⁶Wa nɛmöä bhlɩ ’la ’mö ‑këë, glɔ ‑bhlʋ wa laa Pafɔɔsɩ ’n wa yiɛ ‑mä ghlɛ. ‑Mä glɔ ’la ’mö, ‑mä wa ghlɩnɩɛ ‑zilinyɔ ‑bhlʋ. Nɩkpɛ ’la Zwiiföyi ɔ glɩnɩɛ. Ɔnyɩ ɔ laa Lagɔ ’a ’möbhïlanɩnyɔ. Ɔ nglɩɛ Balɩ Zezwii. ⁷‑Mä bhlɩ ’la ’mö a ’kämanɩnyɔɔ wa laa Segusɩ Polusɩ, ’ɔ gunyɔɔ mɔɔ. ’Kämanɩnyɔ ’la ’nɛɛnɩnyɔ ɔ glɩnɩɛ. Banabasɩwa ghlɛɛ ‑mä glɔ ’la ’möö, ɔ ’yɩbhä ɔ ’kä Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’yukwli ‑pʋnɩ zaa, ’n ɔ yuëë wäzɩ. ⁸‑Maa ’kämanɩnyɔɔ wëzuëë, gunyɔ ’la Glɛköwaa laa Elimasɩ, yɩ nɔɔ dlɩ yɔwʋ nɛnɩ zaa, ɔ yɩbhä ɔ ’kä ’kämanɩnyɔɔ ’yila ’klʋ ’yula, ’kämanɩnyɔɔ ’kä Banabasɩwa a wɛlɩ kɛ ’mö ‑sɛ, ɔ tɩa Zezwii a ‑nɔ ’zʋ. ⁹Ɔ ’zʋä sa’aa, Banabasɩ a ’wʋ‑bhlinɩnyɔ Sɔɔlʋ, wa la’ɛɛ Pɔɔlʋ, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑wɔɔ tenyii ‑gömö, ’n ɔ yoo ’ylimö glʋnɩ, ¹⁰ɔ lɛ naa: «Zaklɔnɩkpɛ, ’kpʋkpʋnyɔ, Sataa a ’yu, ’saa nɛnɩɛ Lagɔ dlɩ yɔwʋ ’wuë ‑nmöö ‑gbïliiɛ, ‑n yɛ ‑bɛ ’wʋ Lagɔ ’a wɛlɩɩ widɩ ’mö ‑sɛnɩ, ‑nn‑ä bhä ‑bhlɛ yɔlɔ ‑a? ¹¹‑Nmö n nyɛa’aa ‑sɩkaa ’dɩ nɩɩ: Lagɔ yi gbää ‑na’a yilaa yi wɔlɔ, ‑n yi ’yuylukwë ’mö nɛmö ‑këë ‑lɛ yi ’mö gwälɛ.» Pɔɔlʋ kɩ ngli cuu ’n Elimasɩ a ’yila ’klʋ yiɛ ylumanɩ tititi, ɛ ’kä ‑bhɩɛa’a ’yuylukwë ’mö ɔ ‑wʋ, ɔ bhöbhlɩnɩ, ɔ tɛlɩ nɩkpɛ sɛ ‑ɔ ’kɔɔ sɔ ‑känɩ. ¹²‑Maa ’kämanɩnyɔɔ ’yɩɛ ‑li ’la ’ylɩmöö, ’n ɔ yiɛ Zezwii a ‑nɔ ’zʋ. Lagɔ ’a wɛlɩɩ ‑yɩ ’tɛɛ ’möö, mɩɩ noo libho ’wlu.

Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ wa yɛ ‑mä Pisidii a Atiɔsɩ Lagɔwɛlɩɩ bhïlanɩ

¹³Pɔɔlʋwa, wa ’bhööä ‑mä Pafɔɔsɩ ’n wa yiɛ batoo ’wʋ ’libhï, Pafilii‑bhölɩɩ ’mö a ‑glɔ ‑bhlʋ wa laa Pɛɛzɩ ’n wa yiɛ ‑mä mö. ‑Mä ‑glɔ ’la ’mö, ‑mä Zaa Maakö ’bhöönuëë ’bɩwʋ ’n ɔ yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö nimï mö. ¹⁴‑Maa Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ wabhlɩ, mö wa möä ’yize. Wa ’bhööä ‑mä Pɛɛzɩ, Pisidii‑bhölɩɩ ’mö a ‑glɔɔ wa laa Atiɔsɩ, ‑mä wa möä. Wa ghlɛɛ ‑mä, Zwiiföwaa ’a ‑gwlɛnɩzlɩɩ ghlɛɛ, ’n wa yiɛ ‑mä a Lagɔbuduu ’mö mö ’n wa yiɛ sɛ glɩ. ¹⁵Wa zɛlɩɛ Moyizɩ ’a Gböö a ’bɔgʋʋ ‑nyɛ Lagɔ ’a ’möbhïlanɩwaa ’a ’bɔgʋʋ ’sɔ ’mö ’wëë, ’n Lagɔbuduu a ’yukugänɩwaa yiɛ Pɔɔlʋwa ’dɩ ’nyɛ, wa lɛ naa: «‑A’bhɩanyɩ, a ‑kä ’kïbhïyie ’mlɩ ‑kä ‑yɩ ‑kanyɩɛ ‑a ’wuë swɩ nyɛmʋ ’mö ’pää, a kä a ’kä bhïla.» ¹⁶’N Pɔɔlʋ yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ’n ɔ yiɛ sɔ ghäyɩ ’pä, ɔ lɛ naa: «Abhʋa Yizlaɛlɩ ’a ngëyii Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ’mö a ‑nʋa, ’n abhʋa ‑wʋmö’ɛɛ abhlɩ dɛ’ɛ a ’kä Lagɔ bʋbɔmöö, a ’wuë a ‑pʋnɩ ’yukwli. ¹⁷N nɛ naa, ‑abhʋa Yizlaɛlɩ ’a ngëyii ’mö a ‑nʋa, Lagɔ ‑a bʋbɔɔ, mɔɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ‑aa dɩbawa a dɩbawa wa ’kä ɔ ‑nʋä glɩnɩ. Dɛɛ ‑aa dɩbawa ‑wʋ a‑a ‑bhlɛ ‑mä käböbhölɩ ‑gömö, ‑mä Ezipötɩ, Lagɔ mɔɔ gbää ’n wa yiɛ zumanɩ, ’ɔ ’mötɛɛnɔɔ ’mö ’n ɔ yuë’ɛɛ ‑mä galɛ ’mö ‑sɛ. ¹⁸’Ylʋbö a gwlɩ ’sɔ ’mö ɔ ‑sunuë ‑mä ’muse ’klʋ.

¹⁹Wa ghlɛɛ ‑mä Kanaa‑bhölɩɩ ’möö, ɔ bhɩa ‑mä a ngäya ngbi’sɔ ’yli, ’n ɔ yuëë ’wa bhlɩɩ dilanɩ, ²⁰’ylʋbö a ’du ‑bhlʋ, ’ylʋbö a gwlɩ ’sɔ ’ylʋbö kʋgbä (450) ’mö a sɛ. ‑Mi’la ’plɩɛ ’wëë, ’n ɔ yuëë ‑zijlituwa ’nyɛ, wa ’kʋä ‑su, ‑këë ’n Lagɔ a ’möbhïlanɩnyɔ Samiɛlɩ a ’tɛnyɩ yiɛ ghlɛ. ²¹Ɔ ’tɛnyɩ ’mö ‑aa dɩbawa a’bhï wa lɛ Lagɔ nɩ ‑sɛ nɩkpɛ ɔ ’kä wa ’bhlɩlowli ’zʋ. Bɛzamɛɛ a ‑gligbëa ’wʋ a nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Kiisɩ, ɔ yowli Sawilɩ, ’n Lagɔ yoo ‑sɛ. Ɔ ’kämanuë ‑gömö ‑këë ’ylʋbö a gwlɩ ’sɔ. ²²’N Lagɔ a’bhë yoo ’kämanɔɔ ’wʋ ‑sɛ. ’N ɔ yiɛ Daviidɩ ‑lɛ ɔ ’bhle ’mö ’zʋ ɔ ’kä wa ’bhlɩlowli glɩnɩ. Sɛ’ɛ ɔ gbää Daviidɩ a dɛ nɩɩ: Yizayii ‑yowli Daviidɩ, ’mö n ‑sɛɛ ‑lɛ, nɩkpɛ a ‑mɔɔ nɛnɩɩɛ dlɩ yɔwʋ ’mö ɔ glɩnɩɛ. Mɔɔ ’kää ’na sɛ n yɩbhää ’wuë ’zʋ. ²³Daviidɩ ’la a ’yu a ’yu ‑bhlʋ ’mö wa laa Zezwii, ’mö Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, ’mö ɔ ’zʋa Yizlaɛlɩ a puënyɔ ’wʋ. Lagɔ a’bhë ‑sɩbhä ɔ gbä a‑a. ²⁴Zezwii lɛ ’kää yie yii, Lagɔ a ’möbhïlanɩnyɔ Zaa Batisɩ, mɔɔ ’pä a‑a wɛlɩ ’n ɔ yi a‑a Yizlaɛlɩ a ‑nʋa ’wuë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, wa nɩ ligba wa ’kä ’wa ‑lizokuu kɛ’mö ‑sɛ ɔ ’kʋä ’wlu wɔlʋ. ²⁵Zaa Batisɩ lɛ ’kää ’ɔ libhoo zɛmö bhɩɛɛ yii, sɛ’ɛ ɔ ’nyɛɛ nɩkpabhë ’dɩ nɩɩ: ‑Mɔ a libhïï bhä ’mö ’wʋ ’nɩ? Puënyɔɔ ‑a ‑kʋnɩɛ ’mö n’n‑äa glɩnɩ, ‑maa ɔ ‑gäa nimï. N’n‑ä a’bhë ’ke ‑kä n ’kä ’ɔ ’siikplii bulonɩ.

²⁶‑A’bhɩanyɩ, a ’wuë, abhʋaa bʋbɔɔ Lagɔ, ‑wa yi Ablaamö a ’yuë a ’yuë glɩnɩ oo, ‑wa ’nuë glɩnɩ oo, Lagɔ ’a ’pʋpʋɛ a wɛlɩɩ, a ’wuë a ‑liɛ. ²⁷‑Maa Zeluzalɛɛmö a nɩkpaa ‑nyɛ ’wa ’kädɩɩ ’sɔ, wa’aa ’saa Zezwii glɩnɩɛ ‑yi. Lagɔ ’a ’möbhïlanɩwaa ’a wɛlɩɩ wa ’cɛlɩ a‑a, sɛɛ ‑gwlɛnɩzlɩ ghlɛɛ ’yize, ‑sɩbhä wa zɛliɛ ’mö, ‑maa wa ’niɛ ’mö ’nʋ. Wa köbhaa Zezwii gbʋ, wa ’lɩbhɔɔ, wɛlɩ ’la mɩɩ ’wlʋnɩɛ ’yli. ²⁸’Kïbhë a ‑maa ’kɔɔ gbʋ köbhaa, wa ’nɔnyɩɛ ’mö ghlɩ, ‑maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ’n wa yiɛ ‑gɔmla Pilaatɩ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ɔ nɩ gbä ɔ ’kä ’ku. ²⁹’Saa ’wuë cɛlɩ a‑a ɔ dɛ, yɩ ’wlʋnɩɛ ’yli ’wëë, ’n wa yiɛ ‑lɛ ɔ ‑gäzɛɛ su ’klʋ ‑sɛ, ’n wa yee ziza. ³⁰‑Maa Lagɔ kɔ gäla ɔ kɔ glu ‑sɛ. ³¹Ɔ ’wlʋä glu ’wëë, dɛ ɔ ’bhöö a‑a ‑mä Galilee‑bhölɩɩ ’mö ’n ɔ yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö mö a nɩkpaa ‑wa ‑gänɔɔ a‑a, ɔ tulanuë ɔnyɩ ’ylɩ a ‑bɛ ’mö ’ylimö. ‑Lɛ a nɩkpa ’la, mʋa ’nyɛɛ zɩ’ɛ ‑mä Yizlaɛlɩ a ‑nʋa ’dɩ nɩɩ, ’ɔ wɛlɩɩ, ‑tiawɛlɩɛ. ³²‑A’bhï, ’Mänatɩtɩ ’la, mö ‑a ‑lɛmanyɩɛ: Wɛlɩɩ Lagɔ ’nyɛ a‑a ‑aa dɩbawa a dɩbawaa, ³³‑zlɩ ɔ gälaa Zezwii ’n ɔ yoo glu ‑sɛɛ, wɛlɩ ’la, mɩɩ ’wlʋnɩa’aa ‑sɩkaa, ‑abhʋa ’wa yuëa a yuëa a ’tɛnyɩ nɩ ’mö ’yli. Sɛ yɩ cɛlɩɛ a‑a ‑mä Lagɔ a ’nglɩghlimanɩlwɩɩ a ’bɔgʋʋ a ’sɔnakïbhëa ’mö nɩɩ: Lagɔ lɛ naa:

‑Nmö glɩnɩɛ ’na yuu.

Tɛɛnɩ zɩ’ɛ dɛ’ɛ, ‑amöö glɩnɩɛ ‑na dɩba.13.33 Soomö 2.7.

³⁴Lagɔ a’bhë kɩ a ‑pa bhïla nɩɩ, Zezwii ‑kä ’ku ’wëë, ɔ yo gäla ɔ yo glu ‑sɛ, nzɩɩ ɔ ’käa’a ’kwädlɩkwädlɩnɩ ‑bhölɩ. Sɛ’ɛ ɔ gbä a ’yɛɛ nɩɩ:

‑Amö Lagɔ, sɛ n gbä a‑a n yi Daviidɩ ’kwädlɩ ’nyu ’pää,

abhʋa ɔ ’yuë a ’yuë, n yeanyɩ ‑tiamö ‑sɩbhä ’nyu ’pä.13.34 Ezayii 55.3.

³⁵‑Maa ‑mä Lagɔbɔgʋʋ ’mö a kïbhë ‑mämaa ’mö, sɛ’ɛ ɔ nʋä nɩɩ:

‑Atʋ Lagɔ, ‑ɔ glɩnɩɛ ‑na ’yize a ‑nɔɔ,

ɔ ‑kä ’kuu, ‑nn‑ä ‑n ’kɔ ’yi ’tatinɩ ɔ ’kä zɛ.13.35 Soomö 16.10.

³⁶‑Maa Daviidɩ a’bhë, ’ɔ ’tɛnyɩ ’mö, Lagɔ ’a libhoo, ɔ nʋ ’tɩɩ. Ɔ nuä ’wëë, ’n ɔ yiɛ ’ku. Ɔ ’kuä, dɛ wa zizaa ɔ dɩbawaa, ‑lɛ wa zizamɔɔɔ, ’n ɔ yiɛ zɛ. ³⁷‑Maa Zezwii Lagɔ gäla ɔ ‑sɛɛ gluu, mɔɔ ’nɩɛ zɛ. ³⁸Zaa, ‑a’bhɩanyɩ a nɩ yɩbhlɩnɩ ‑tiamö sɛ nɩɩ, ’n Lagɔ ‑kä ’a ’nyinylolii a gbʋʋ ’yi ’tatinɩɩ, ’mö Zezwii, ɔ nglɩmöä. Miɛ nɩɩ, Moyizɩ ’a Gböö a ’klʋkpamözʋzwɛɛ, mɛɛ ’nɩɛ ’nglɩ ‑kä a ’kä ’mö zlɔmanɩ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ. ³⁹‑Maa a ‑kä Zezwii dlɩ ’tɛɛnɩ, mɩɩ ’kää ’nglɩ ‑kä, ’a ’nyinylolii ’wuë a gbʋʋ, Lagɔ ’kʋ ’yi ’tatinɩ. ⁴⁰Zaa, a ’nɛmanɩ anyɩ ’wʋ, wɛlɩɩ Lagɔ ’a ’möbhïlanɩwaa bhïla a‑a, yɩ tɩa a ‑li ’zʋ. ⁴¹Sɛ’ɛ wa gbä a‑a nɩɩ, Lagɔ lɛ naa:

Abhʋa flanɩɛ ’na bhïlawɛlɩɩ ’ylimöö,

a ‑pʋnɩ ’yukwli,

zuzuu ’kanyɩɛ ‑gömö ylɛ, a ’kä ’yli bhɩɛ.

’Saa n ’kää ’a ’tɛnyɩ nɩ ’mö ’yli ’wälanɩɩ,

’n wa ‑kaanyɩ yɩ ’dɩ ’nyɛ ‑kë,

a ’naa ’kɩ dlɩ ’wʋ ‑kä.13.41 Abakukö 1.5.»

⁴²Sa’a Pɔɔlʋ ’nyʋää ’dɩ. Nɩkpa ’la ’wuë, wa bhibhee Lagɔ ’wëë ’n wa yiɛ Pɔɔlʋwa yɔwʋ bhibhe nɩɩ, wa nɩ yinɩ ’wʋ ’sɔ, ‑gwlɛnɩzlɩ ‑mɛ’la ’mö wa ’kä’ɛ wɛlɩ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ a dɛ bhïla. ⁴³Wa ’wlʋä ‑mä Lagɔbuduu ’mö ’wëë, Zwiiföwa a ‑bɛ, ’n nɩkpa ‑mumuë ‑waa a‑a Zwiiföwa glɩnɩ ‑wa bʋbɔa’aa Zwiiföwa a sɛ Lagɔ, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋwa ’bɩwʋ bhlinɩ. ’N Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ yuë’ɛɛ Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’nyɛ, ’n wa yuëë ’dɩ ’mö zʋ nɩɩ, sɛɛ Lagɔ ’pää nɩkpɛ a ngäzɩdlɩɩ, ‑lɛ a wɛlɩ ’la wa nɩ gbuli sasɛ ’wʋ.

Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ wa yɛ ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ a dɛ bhïla

⁴⁴‑Gwlɛnɩzlɩ ‑mɛ’la ghlɛɛ, ‑glɔ mʋʋ doo glu, ’n wa yiɛ yi, wa ’kä ‑Alowli Lagɔ ’a ’Mänatɩtɩɩ ’yukwli ‑pʋnɩ. ⁴⁵Zwiiföwaa, wa ’yɩɛ nɩkpaa a zunɔɔ ’ylɩmöö, ’yli yɩ këluëë. Pɔɔlʋ ‑kä Lagɔ ’a wɛlɩɩ bhïlaa, ’mö wa kpɛniɛ ’n wa bhïlanɩɛ Pɔɔlʋ a’bhë wɛlɩzoku. ⁴⁶Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ wa’aa ‑gu ‑maa gbëaa wa ’nyʋä ’dɩ, wa lɛ naa: «Sɛɛ Lagɔ yɩbhää ‑sɩbhä ‑a zʋä, miɛ nɩɩ, ’ɔ wɛlɩɩ abhʋa ‑a ’nyɩɛ tɛɛ. ‑Maa ’pɩwʋ mää ’naa ’kää ’yli bhɩɛ, a’aa ’yɩbhä a ’kä ‑mä ghlɩ nza a pɩɛ sa’a ’kwlɛ ’mö. Zaa, a yɩɛ, nɩkpaa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩɩ, mö ‑a ’käa’aa ‑sɩkaa Zezwii ’a wɛlɩɩ ’nyɛ. ⁴⁷Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa sɛɛ Lagɔ nyɩanyɩɛ ’dɩɩ, ‑sɩbhä ‑maa nɩɩ:

‑N ’kä ’bhlɩbhëa ’wuë ’wʋ ngäla,

’Mänatɩtɩɩ ‑yɩ ’kää nɩkpɛ puë,

‑n ’kɩ bia ‑këë ‑mä dʋdʋʋ a këtiea ’wuë ’wʋ,

nza n ‑samöä ‑lɛ.13.47 Ezayii 49.6.»

⁴⁸‑Waaa Zwiiföwa glɩnɩɩ, wa ’nʋä wɛlɩ ’laa, wa ’wuë ’mäna ’n wa ’ghlimanɩɛ Lagɔ a ’nglɩ, ’n wa nʋä: «Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ, ‑li a ‑liɛ.» ‑Lɛ a zlɩ ’la ’mö, nɩkpaa ’wuë Lagɔ ‑sɛ a‑a ‑lɛ ’kɩ wa ’kä ’ɔ ’pɩwʋlelea ’wʋ ’bhle ghlɩɩ, ’n wa yiɛ ’wʋ nglu wa ’kä Zezwii a ‑nʋä ’zʋ.

⁴⁹Sa’a ‑sɩbhä ‑Alowli Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ mlɩmanɩɛ ‑mä bhlɩ ’la ’wuë ‑gömö. ⁵⁰‑Maa ‑mä ‑glɔ ’la ’mö a ’nglɩkängwlɩɩ ‑nyɛ nɩkpa ’kädɩɩ ’sɔ, ‑wa bʋbɔmöä Lagɔɔ, ’wa dilaa ’mö Zwiiföwaa ’pää ghäyɩ, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋwa ’zwɩ zia, ’n wa yuëë ‑mä ’wa bhlɩɩ ’mö kpëti. ⁵¹Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ, wa lɛ ’kää ‑mä ‑glɔ ’la ’mö ’wlʋä yii, ’wa kplɩɩ zɛmö a dʋdʋʋ ’mö wa gbɔtɔɔ.13.51Mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ: Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ wa ‑kä tʋʋ, Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ mʋa ’nɩɛa’a wa gbʋ ‑kä. ’Wë ‑glɔɔ wa laa Yikoniɔmö, ’n wa yiɛ ‑mä mö. ⁵²‑Mä Atiɔsɩ glɔ ’mö, mää Pɔɔlʋwa ’bhööä da’aa, Zezwii ’a ‑gänɩwaa ‑wa ‑wʋä ‑mä, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑wuë tenyii ‑gömö, wa ’wuë ’mäna.

Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ wa yɛ ‑mä Yikoniɔmö Lagɔwɛlɩɩ bhïlanɩ

¹Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ, wa ghlɛɛ ‑mä Yikoniɔmö, ’n wa yiɛ ‑mä a Zwiiföwaa a Lagɔbuduu ’mö mö, ’n wa yiɛ ‑mä Lagɔwɛlɩɩ bhïlanɩ. ‑Maa sɛ wa bhïliiɛ a dɔ’wʋ, nɩkpa ’kɔkɔmlɛ, Zwiiföwa plɛ, ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ plɛ, ’n wa yiɛ ’wʋ nglu ’n wa yiɛ Zezwii a ‑nʋä ’zʋ. ²‑Maa Zwiiföwaa ‑muë ’nɩɛ ’yɩbhä wa ’kä Zezwii ’a wɛlɩɩ ’wʋ ngluu, ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ a dilaa ’mö wa ’pää ghäyɩ, wa ’kä Pɔɔlʋwa a dɛ ’zokwësɛ dlɩ ’pä. ³‑Maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ wa gwälɛ ‑mä ‑glɔ ’la ’mö ’tɩɩ. Wa ’tɛɛnɩ Lagɔ dlɩ, ’n wa bhïlaa gbëaa sɛɛ Lagɔ ‑gää kɛ ’n ɔ ‑waa tenyii nɩkpɛ a wɛlɩɩ. Wa ‑kä Lagɔ ’a wɛlɩɩ bhïlaa, ɔ’bhë mɔɔ zʋä ’wa wɛlɩɩ kɛ ‑gömö ’n wa bhɛɛ zɩzɛli a ‑bɛ. ⁴Yɩ ’plɩɛ sa’a ’wʋʋ, ’n ‑glɔɔ yiɛ ’mö dilonɩ. Zwiiföwaa ‑wa yɩbhää wa ’kä Zezwii ’a tietiewaa ‑lizoku ’wlu nʋʋ, ‑mumuë ‑wʋä nimï, ’n ‑mumuë ‑wʋä Zezwii ’a tietiewaa nimï. ⁵‑Waaa Zwiiföwa glɩnɩ, wa ‑nyɛ Zwiiföwa ‑mumuë ’sɔ, ’wa ’kifiea kökä, ’n wa yiɛ ’dɩ ’wʋ ’zʋnɩ, wa ’kä Pɔɔlʋwa ’zwɩ zia, wa ’kʋä ’kpɩ ’mö ’lɩbhä wa ‑kä ’ku. ⁶Pɔɔlʋwa ’nwiɛ, ’n wa yiɛ futo, ‑mä Likaonii‑bhölɩɩ ’mö a gwlɩ ’sɔ, ‑mu a nglɩɛ Lisiitɩ, ‑mu a nglɩɛ Dɛɛbö, ’n wa yiɛ ‑mä mö. ⁷‑Mä gwlɩ ’la ’mö, ’n ‑mä yɩ ‑kʋkʋyɔwʋ a ‑gwlɩɩ ’mö, wa ghlɛɛ ‑mä, ’n wa yi’ɛɛ ‑mä Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ bia.

Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ wa yɛ ‑mä Lisiitɩ kpälɛkpälɛnyɔ ‑bhlʋ yɛmanɩ

⁸‑Mä Lisiitɩ, ’n Pɔɔlʋwa yiɛ ‑mä nɩkpɛ ‑bhlʋ ghlɩnɩ, ɔ glɩ dʋdʋ ’wʋ. Nɩkpɛ ’la kpälɛkpälɛnyɔɔ. Sɛ ɔ ’maa ’kä a ’wlʋʋ, ɔ’ɔɔ ‑bhlɛ tɛkäsɛ nɛmö. ⁹Pɔɔlʋ ‑wʋä nɩkpa Lagɔwɛlɩɩ ’nyɛ dɔ’wʋʋ, nɩkpɛ ’la, ɔ ‑pʋnɩmö ’yukwli. ‑Maa Pɔɔlʋ yɩbhlɩnɩɛ sɛ nɩɩ, nɩkpɛɛ ’tɛɛnɩ Zezwii dlɩ nɩɩ ɔ yo yɛmanɩɩ, ’n ɔ yoo ’klʋ yɩlɩ ‑pölɩɩ, ¹⁰’n ɔ yiɛ wɛlɩ ghäyɩ ’pä ɔ lɛ naa: «‑Sɔ ’wʋ, ’nɩgbönɩ ghäyɩ.» Ɔ gbää ‑sɩbhä cuu, ’n nɩkpɛɛ yiɛ ’wʋ ‑sɔ ‑va, ’n ɔ yiɛ nɛmö. ¹¹Nɩkpaa a ‑bʋbʋʋ, wa ’yɩɛ ’saa Pɔɔlʋ nʋä da’a ’ylɩmöö ’n wa yiɛ ’mö ’kpa, wa ’bhigbʋ ’mö wa lɛ naa: «‑Alɛɛ, ‑lagwɩ yɛ nɩkpa ’mö yinɩ, yɩ yɛ mä’ä ‑a’a mä’ä yi aa!» ¹²Glɛköwaa a ‑lagɔ ’kɔdʋʋ a nglɩɩ, ’n wa yiɛ Banabasɩ ’pä, wa lɛ ɔ nglɩɛ Zeesɩ. Pɔɔlʋ ɔbhlɩ, mɔɔ bhïlaa wa ’nglɩ ’mö zaa, ‑lagɔ ’la a ’yligbänɩnyɔɔ a nglɩɩ, ’n wa yonyɩɛ ’pä, wa lɛ ɔ nglɩɛ Ɛlɩmɛsɩ. ¹³‑Buduu wa bʋbɔnɩɛ ‑lagɔ ’kɔdʋ ’la ’möö, ‑lɛ wʋ ‑wʋä glonuë ’wʋ. Wa ’pää Pɔɔlʋwa nglɩ ’la ’wëë, ‑lagɔ ’la a bʋbɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ, ɔ ‑su bhila, yɩ ‑bɔlɔ ’n ɔ ‑nyɩɩ yiɛ ‑lɛ Lagɔbudu ’la nuë ’wʋ ’mö. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ɔ ‑nyɛ nɩkpa a ‑bʋbʋʋ ’sɔ wa yɩbhä wa ’kä Banabasɩ ‑nyɛ Pɔɔlʋ ’sɔ ’bhila bʋbɔnɩ. ¹⁴‑Maa Zezwii a tietiewa ’la ’sɔ ‑kpɔ ’nwiɛ ’möö, ’n wa yiɛ wanyɩ ‑banɩɩ ’ku ’mö ghlɛnɩ14.14 ‑banɩɩ ’ku ’mö ghlɛnɩ: Mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ, sɛɛ nɩkpa ’la gbää da’a wa ’kä zʋʋ, Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ, wa ‑nyɛ ‑sɩbhä ’nɩɛ ‑wanɩ., ’n wa yiɛ ‑mä ‑bʋbʋʋ ’mö ’yi ‑dɩ, ’n wa yiɛ nyla. ¹⁵Wa lɛ naa: «‑A’bhɩanyɩ, ’saa bhä ’n a zʋ bhä sa’a nɩ? A sɛ a nɩkpaa ‑a glɩnɩmöä. Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ mö ‑a yeanyɩɛ ’nyɛɛ nɩɩ, a nɩ ‑sɛ ’fʋ a ‑lagwɩ ’la ’wuë kɛ’mö. Lagɔ ‑ɔ ‑bhölɩ, ‑ɔ glɩnɩɛ ‑tiamö a Lagɔ, ‑ɔ ‑bhɛ zlɩ ‑nyɛ dʋdʋ ’sɔ, ‑ɔ ‑bhɛ gïnyɛ, ‑ɔ ‑bhɛ yɩ ’mö a ‑lii ’wuë, a ’kɔ ’a dilaa yowʋ ’nyɛ. ¹⁶Lagɔ, bhlagɔgɔ’mö a ’tɛnyɩɩ ‑ɛ ’plɩɛ ’mö, ’bhlɩbhëa ’wuë ’mö ɔ ’tatinɩ a‑a yi, sɛɛ ’wa dilaa yɩbhää, ’n wa nɛmö a‑a ‑sɩbhä. ¹⁷‑Maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ’n ɔ nuëë ‑li a ‑li ’wlu ’yize. Sɛɛ ’ylʋbö yiɛ ’yize, mɔɔ gbää ’n ’nyizakwëa lɩbhää. Lilea a ‑dɩdɩtɛnyɩ ‑kä ghlɛɛ, mɔɔ gbää, a ’wuë ’n a ghlɩɛ lile, mɔɔ zʋanyɩɛ ’mäna dlɩ zɛmö.» ¹⁸Sa’a Pɔɔlʋwa gbää, ‑maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, nɩkpa ’la ’kä ’wʋ nglu nɩɩ, wa ’naa bʋbɔnuë ’bhila a dɔ’wʋ, Pɔɔlʋwa yɔlɔ wa yɔlɔ tenyii.

¹⁹‑Maa Zwiiföwa ‑mumuë ’bhöö ‑mä Pisidii a Atiɔsɩ, ‑mumuë ’bhöönɩ ‑mä Yikoniɔmö, ’n wa yiɛ yi. ’N wa yiɛ ‑bʋbʋʋ ’wlumö nyima, wa ‑nyʋä ’sɔ ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ ’kpɩ ’mö ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku. ’N wa yoo gbɩsɩ, ’n wa yoo ‑mä ‑glɔ a zɛgbälɩ ’wʋ sɛ bhlɩɛ mö, wa ‑tɔnɩ ɔ yɛ ’ku. ²⁰Zezwii ’a ‑gänɩwaa ‑wa ‑wʋä ‑mä, ’n wa yiɛ yi, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ binɩ ’n wa yiɛ ɔ ’wlumö Lagɔ bhibhe, ’n ɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ’n ɔ yiɛ ‑mä glɔ ’mö ’bɩwʋ mö. Zlɩ zɩɛ, ɔ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ, ‑glɔɔ wa laa Dɛɛbö, ’n wa yiɛ ‑mä mö.

Pɔɔlʋwa yɛ ‑mä Atiɔsɩ ’bɩwʋ mö

²¹Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ, wa ghlɛɛ ‑mä Dɛɛbö ’n wa yiɛ ‑mä Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ bianɩ. ’N nɩkpa a ‑bɛ yiɛ ’wʋ nglu, ’n wa yiɛ Zezwii a ‑gänɩwa ’zʋ. Wa ’bhööä ‑mä ‑glɔ ’la ’möö, ‑mä Lisiitɩ ma, ‑mä Yikoniɔmö ma ’n ‑mä Pisidii a Atiɔsɩ, ’n wa yiɛ ‑mä ’bɩwʋ mö. ²²Zezwii ’a ‑gänɩwaa ‑wa ‑wʋä ‑mä ‑gwlɩ ’la ’wuë ’möö, sɛ’ɛ Pɔɔlʋwa pʋää swɩ nyɛmʋ ’mö nɩɩ, Zezwii a dlɩ tɛɛnɩ dɔ’wʋʋ, dɛ wa kää sɛ, wa nɩ nyɔnʋ ‑lɛ kɛ. Sɛ’ɛ wa nyʋä’ɛ ’dɩ nɩɩ: «’Pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ, mä ‑a ‑wʋä mö dɔ’wʋʋ, ‑a ’maa ’kä ’zwɩ a ‑bɛ zi ’wë, a‑a ’kää ‑mä ghlɛ.» ²³Gwlɩ ’la ’wuë ’mö, Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpöö ‑yɩ ‑wʋä ‑mä, ‑sɩbhä Pɔɔlʋwa ‑sɛɛ yɩ ’yukugänɩwa. ‑Zɩkpa ‑bhlʋ ’mö, wa sɛ ‑mä ’yɛya, wa ’kä wa ’bhɩa Zezwii ’a ‑gänɩwaa ’yuku ‑gänɩ. Wa ‑nyɛ wa ’wuë ’sɔ ’n wa plɛɛ su, ’n wa bhibhee wa ’wlumö Lagɔ, Zezwii wa yɩbhlɩnɩɛ wa ‑lowli ’möö, ɔ ’kʋä ‑su.

²⁴Wa ’bhööä ‑mä, ’n wa yiɛ ‑mä Pisidii‑bhölɩɩ ’mö ’wʋ ’tʋ, ‑mä Pafilii‑bhölɩɩ ’mö ’n wa yiɛ ‑mä ghlɛ. ²⁵‑Mä Pɛɛzɩ glɔ ’mö, ’n wa yiɛ ‑mä a ‑nʋa Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’nyɛ. ’N wa yiɛ ’plɩ, glɔ ‑bhlʋ wa laa Atalii ‑wʋ ‑wʋä ‑lɛ gïnyɛ yɔwʋʋ, ’n wa yiɛ ‑mä mö. ²⁶‑Mä wa ’libhïnɩa’aa batoo ’wʋ, ‑mä Atiɔsɩ mä wa ’bhöönɩ a‑a, ’n wa yiɛ ‑mä ’bɩwʋ mö. ‑Mä ‑glɔ ’la ’mö, wa lɛ ’kää libhoo tɛɛ yii, ‑mä wa bhibhenɩ a‑a wa ’wlumö Lagɔ ɔ ’kʋä ’nyu ’pää.

²⁷Wa ghlɛɛ ‑mä Atiɔsɩ, ’n wa yiɛ Zezwii ’a ‑gänɩwaa ’wlu ’yɩbha, sɛɛ Lagɔ kää ’nglɩ ’n wa yiɛ ’ɔ libhoo nʋ, ’n ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ yiɛ Zezwii a ‑nʋä ’zʋmöö, ’n wa yuëë ‑sɩbhä ’tɩtɩ ’nyɛ. ²⁸‑Mä Atiɔsɩ, Zezwii ’a ‑gänɩwaa gla’mö, wa gwälɛ ‑mä ’tɩɩ.

Zezwii a ‑nʋa a ’yukugänɩwaa yɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ’wlu ’yɩbhä

¹‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, nɩkpa ‑mumuë ’bhöönɩ ‑mä Zwidee‑bhölɩɩ ’mö, ’n wa yiɛ ‑mä Atiɔsɩ yi. Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä, ’n wa yuëë ’cɩa nɩɩ: «Sɛɛ Moyizɩ ’a Gböö gbää, wa ’nanyɩ ‑sɩbhä ’wʋ ‑dɩɩ, a ’naa ’kä Lagɔ ’a ’pʋpʋɛ ghlɩ.» ²Wa gbää sa’aa, Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ, yɩ ’nuëë dlɩ yɔwʋ nɛmanɩ. Zaa, wa ‑nyɛ nɩkpa ’la ’sɔ, ’n wa yiɛ tenyii kpɛnɩ. Atiɔsɩ a ‑nʋa, ’n wa yiɛ ‑sɩbhä a za nɩkpa ‑sɛ. Pɔɔlʋ mɔ, Banabasɩ mɔ, ’n wa gla’mö a ‑nʋä ‑mumuë’ɛ, wa ’kä ‑mä Zeluzalɛɛmö mö. Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä, ’wa ’yukugänɩwaa muë, ’n Zezwii ’a tietiewaa, wa ’kä kïbhë ’la yɔwʋ yɩlɩ. ³Pɔɔlʋwa ’kää möä yii, ’n Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä Atiɔsɩ yuëë ’yio ’wʋ kwä. Wa ‑wʋä mö dɔ’wʋʋ, Fenisii‑bhölɩɩ ‑nyɛ Samalii‑bhölɩɩ ’sɔ ’mö ‑mä wa ’tʋä ’wʋ. Nɩkpaa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ, sɛ wa yɩbhlɩnɩɛ Lagɔ a tɩtɩɩ, ’mö wa ’nyʋää, ’n yɩ yuëë ’mäna ’mö ‑päla tenyii. ⁴Wa ghlɛɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö, Zezwii ’a tietiewaa muë, ‑mä ‑zɩkpaa ’mö a ’yukugänɩwaa muë, ’n Zezwii a ‑nʋä ‑muë’la ’wuë, ’n wa yuëë sasɛ päla. ‑Lii ’wuë Lagɔ nʋnuëë ’möö, ’n Pɔɔlʋwa yiɛ yɩ ’tɩtɩ ‑sɛ. ⁵‑Maa Zwiiföwaa a ‑zɩkpa wa laa Falizɩɛwaa, nɩkpa ‑mumuë ‑wa glɩnɩ a‑a ‑mä a ‑nʋä ’wë ’n wa yiɛ Zezwii a ‑nʋä ’zʋʋ, wa ‑wʋmö a ‑mä Zeluzalɛɛmö a ‑nʋa ‑wa ‑gänɩɛ Zezwii gla’mö. Nɩkpa ’la, Pɔɔlʋwa ‑sɛɛ tɩtɩɩ ’wëë, ’n wa yiɛ ’wʋ ‑sɔ, wa lɛ naa: «Nɩkpaa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ ‑wa ’zʋä Zezwii a ‑nʋä, wa nɩ ‑duë ’wʋ, wa nɩ ’nyʋä ’dɩ, wa ’kä Moyizɩ ’a Gböö ’wuë ’klʋkpamö ’zʋ klɩpaa.» ⁶Nɩkpa ’la gbää sa’aa, Zezwii ’a tietiewaa wa ‑nyɛ ‑mä a ’yukugänɩwaa ’sɔ, ’n wa yiɛ ’wlu ’yɩbhä, wa ’kä kïbhë ’la ’ylɩmö. ⁷Wa ‑sɛsɛniiɛ ‑gömö ‑këë, ’n Piɛlɩ yiɛ ’wʋ ‑sɔ ɔ lɛ naa: «‑A’bhɩanyɩ, a’bhï a ‑yi sɛ nɩɩ dɛɛ Lagɔ ‑saa ‑lɛ ‑mä a jijo’wʋ, n ’kä ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ Lagɔ ’a ’Mänatɩtɩɩ ’nyɛ, wa ’kɩ ’nʋ wa ’kɔ dlɩ ’tɛɛnɩ, ‑lɛ yɛ ’mö gwälɛ. ⁸Lagɔ a’bhë ‑ɔ ‑yiɛ nɩkpɛ a ’mlɩ a dlɩɩ, sɛ ɔ zʋʋnyɩɛ ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑gömöö, ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩɩ, ‑sɩbhä ɔ ’zʋmuënyɩɛ ‑gömö. Sa’a ɔ tulanɩɛ ’ylimö nɩɩ, ɔ yɛ ’wʋ nglu wa ’kä ɔ ‑nʋä ’zʋmö. ⁹‑A ‑nyʋä ’sɔ a dɔ’wʋ Lagɔ ’nɩɛ ’mö gbäzɩ. Miɛ nɩɩ, sɛ wa ’tɛɛnɩɛ Zezwii dlɩ a za, nza Lagɔ pälaa ’wa dilaa ’wlɩlɩ. ¹⁰Zaa, Moyizɩ ’a Gböö ‑yɩ ’kä bhɩɛɛ ’gbluku ’kädɩ, tɛɛnɩ ‑mä ‑aa dɩbawa a dɩbawa a ’tɛnyɩ ’mö ‑këë zɩ’ɛ ‑bɛ ’nɩɛ bhɛmanɩɩ, ‑wa ’tɛɛnɩɛ Zezwii dlɩɩ, sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö ’n a ’yɩbhä bhä a ’kʋänyɩ ’wlu sula nɩ? A ‑kä ‑sɩbhä ’zʋʋ, Lagɔ ’naa ’kä ‑wa ’lɩlɩlɩ. ¹¹‑Maa Lagɔ ’a ’pʋpʋɛ a dɔ’wʋ, sɛɛ ‑a’a wɛlɩɩ ‑wʋä, ‑sɩbhä wa ‑nɩɩ ‑wʋmöä. ‑A ’wuë sɛ ‑a ’tɛɛnɩɛ Lagɔ dlɩ nɩɩ, ‑Alowli Zezwii Kliisɩ a bɔɔmö a za ɔ ’pää ‑aa ngäzɩdlɩɩ, ‑sɩbhä ma‑a puëanyɩɛ.» ¹²Piɛlɩ ‑sɛnɩɛ ‑sɩbhä ’mö ’wëë, nɩkpaa ’wuë ’n wa yiɛ ‑vlɩɩ ’zʋ, wa ’kä Banabasɩ ‑nyɛ Pɔɔlʋ ’sɔ ’yukwli ‑pʋnɩ. Nɩkpa ’la ’sɔ ‑kpɔ ‑mä ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ jijo’wʋ a zɩzɛlii ’wuë Lagɔ ‑bhɛnuëë ’möö, ’n wa yiɛ yɩ ’tɩtɩ ‑sɛ. ¹³Wa ‑sɛɛ ’tɩtɩ ’wëë, ’n Zaakö yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ɔ lɛ naa: «‑A’bhɩanyɩ, a ‑pʋnɩ ’yukwli n ’kä ’mö ‑sɛnɩ. ¹⁴N nɛ naa: ‑Waaa Zwiiföwa glɩnɩ, sɛɛ Lagɔ yiluëë tɛkädɔ’wʋ ’klʋ, ’n ɔ yiɛ wa gla’mö nɩkpa ‑lɛ ‑sɛ wa ’kä ɔ ‑nʋä ’zʋ, ‑lɛ a wɛlɩɩ ’mö Simɔɔ Piɛlɩ ’bhöönyɩɛ ‑sɩkaa ’nyɛɛ. ¹⁵‑Maa wɛlɩ ’la ‑nyɛ Lagɔ ’a ’möbhilanɩwaa a wɛlɩɩ ’sɔ ‑bhlʋ yɩ glɩnɩɛ. Sɛ’ɛ wa ’cɛlɩ a‑a nɩɩ, ¹⁶Lagɔ lɛ naa:

’Tɛnyɩ ‑mɛmɛɛ ‑kä ghlɛɛ, n yi ’bɩwʋ yi,

Daviidɩ’a ‑buduu ‑wʋ bhli a‑a,

n yu ’sɔ ’sɩbhänɩ.

Wʋ sɛɛ nyimo a‑a,

n yi ‑sɩbhä ’wlu gïganɩ, wʋ yi ’wʋ daa nimï yi.

¹⁷‑Lɛ a dɔ’wʋ ngäya ‑mi’la ’wuë ’mö a nɩkpaa,

wa yi sɛ tɛlɩ wa ‑kaa yɩbhlɩnɩ.

Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ,

‑maa ’bhlɩbhëa ’wuë ’mö n ‑sɛɛ ‑lɛ, wa ’kä na ‑nʋä zʋ.

¹⁸‑Amö a ‑lowli Lagɔ,

wɛlɩɩ n bhïla a‑a bhlagɔgɔ ’möö,

sa’a ‑sɩbhä n ’kɩɛ ’yli ’wälanɩ.15.16-18 Amɔɔsɩ 9.11-12.

¹⁹‑Sɩbhä a za ‑amö Zaakö, n gbää nɩɩ, nɩkpaa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ ‑wa yɩbhlɩnɩɛ Lagɔ, ɛ ‑kä ’na dɔ’wʋʋ, ‑a nɩ tuë ’fʋ yɔlɔa. ²⁰‑Maa ‑a nɩ ’cɛluë ’wʋ cuu nɩɩ: Wa ‑kä nɩmɛ ’fʋ a ‑lagɔ bʋbɔnɩɩ, wa nɩ tɛ li, ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa fɩ ɛ ‑plɛɛ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ. Kii Moyizɩ gbää wa nɩ tɩ ’mö kwäkwänɩɩ, wa nɩ ’zwi ’klʋkpamö. Nɩmaa ‑yɩɩɛ dlu ’mö sa‑aa, wa nɩ ti li. Wa nɩ tɩ nɩmadlu li. ²¹Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa Moyizɩ ’a Gböö, tɛɛnɩ ‑mä bhlagɔgɔ’mö ‑këë zɩ’ɛ, ‑mä ‑gwlɩɩ ’wuë ‑gömö, ‑mä a Zwiiföwaa a Lagɔbïdii ’mö, sɛɛ ‑gwlɛnɩzlɩ ghlɛɛ, ‑sɩbhä wa zɛlɩniɛ ‑mä ’mö. Zaa, kïbhï nɩ yɩ ‑yio saa ’wuë.»

Wa yɛ Zezwii a ‑nʋa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩɩ ’bɔgʋ ’wʋ ’pä

²²Zaakö gbää sa’a ’wëë, Zezwii ’a tietiewaa muë, ‑mä a ‑zɩkpaa a ’yukugänɩwaa muë, ’n Zezwii a ‑nʋä ‑muë’la ’wuë, ’n wa yiɛ nuë ’wʋ ’suëna, ’n wa yiɛ nɩkpa ‑mä wa gla’mö ‑sɛ, wa ‑nyɛ Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ, wa ’kʋä ‑mä Atiɔsɩ tie. Wa ‑sɛ Zwidɩ wa la’ɛɛ Basabasɩ, ’n nɩkpɛ ‑mɔmɔɔ wa laa Silasɩ. Nɩkpa ’la, dɛsɛ wa kää tenyii ‑mä Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä Zeluzalɛɛmö gla’mö. ²³Nɩkpa ’la, ’n wa yuëë ’bɔgʋʋ yowʋ ’nyɛ. Wʋ ’mö a wɛlɩɩ miɛ dɛ’ɛ:

«Abhʋa ’nɩɛ Zwiiföwa glɩnɩ ’n a yiɛ ‑aa ‑daayuë ’zʋ Zezwii Kliisɩ a za‑a, abhʋaa ‑wʋä ‑mä Atiɔsɩ glɔ ’mö, ‑mä Silii‑bhölɩɩ ’wuë ’mö, ’n ‑mä Silisii‑bhölɩɩ ’wuë ’mö, ‑abhʋa Zezwii ’a tietiewaa ‑a ‑nyɛ mä’ä a ‑zɩkpaa a ’yukugänɩwaa ’sɔ, a ’wuë ‑a bhälanyɩ. ²⁴‑Maa wa lɛ naa, nɩkpa ‑mumuë mʋa ’bhöönɩɛ mä’ä ’n wa yiɛ ‑mä ’a mä’a mö, wɛlɩɩ wa ’cɩanyɩɛ, ’n yɩ yeanyɩɛ dlɩ ’yli käla, ‑sɩbhä a za, a yɛ kɔmanɩ. Sɛ wa ’zʋä da’aa, ‑abhʋaa ’nuë ‑sɩbhä ’wʋ tie. ²⁵‑Sɩbhä a za, ‑a ’wuë a‑a yiɛ ’wlu ’yɩbhä, a‑a yiɛ dlɩ ‑bhlʋ ’mö nuë ’wʋ ’suëna, a‑a yiɛ nɩkpa ‑sɛ, ‑a ’kanyuë ’wʋ tie. Nɩkpa ’la, ‑aa dlɩsɛkädaayuë Banabasɩ ‑nyɛ Pɔɔlʋ ’sɔ, ²⁶‑wa ngluä ’wʋ wa ’kä Zezwii Kliisɩ ’a libhoo a za ’klɩ yɩ, wa ’kä wʋ ’wlumö ’ku a’bhëë, ’mö wa ’kää ’yio ’wʋ ‑lɛ. ²⁷Nɩkpa ’la ‑a ‑sɛɛ, ‑mɔ a nglɩɛ Zwidɩ, ‑mɔ a nglɩɛ Silasɩ. ’Bɔgʋʋ ‑a ’cɛlanyɩɛ dɛ’ɛ ’wʋʋ, mʋa ’kanyuä ‑lɛ, ‑a’a sɛ ‑a gbää ’tɩɩ, mʋa ’kanyɩɛ ‑sɩbhä sasɛ dlɩ ‑gömö ‑sɛsɛnɩ. ²⁸‑Maa ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑nyɛ ‑abhʋa ’sɔ, sɛɛ nɛnɩnyɩɛ dlɩ yɔwʋʋ, ‑sɩbhä ma‑a nɩɩ: ‑A ’naa ’kanyɩ ’gblukwë ‑mämaa sula, ’n ɛ ’nɩ ‑bhö kïbhï nɩ ‑yɩ kää dɛsɛ a ’yize mii, miɛ nɩɩ: ²⁹Wa ‑kä nɩmɛ ’fʋ a ‑lagɔ bʋbɔnɩɩ, a nɩ tɛ li. Nɩmaa ‑yɩɩɛ dlu ’mö sa‑aa, a nɩ ti li. A nɩ tɩ nɩmadlu a’bhë li ’lɩlɩlɩ. Kii Moyizɩ gbää wa nɩ tɩ ’mö kwäkwänɩɩ, a nɩ ’zwi ’klʋkpamö. Kïbhï ’la, a ‑kɩɩ ’klʋkpamö ’zʋ klɩpaa, yɩ nɛnɩ tenyii. A‑ayo ‑këë.»15.29 Levitiikö 17.10-16; 18.6-18³⁰Nɩkpaa wa tie a‑a, ’n wa yiɛ kɩnɩ. ‑Mä Atiɔsɩ, ’n wa yiɛ ‑mä ’bɔgʋʋ kwä. Wa ghlɛɛ glɔɔ, Zezwii a ‑nʋa ’wuë ‑wa ‑wʋä ‑mä, ’n wa yuëë ’wlu ’yɩbha ’n wa yuëë ’bɔgʋʋ yowʋ ’nyɛ. ³¹’Bɔgʋ ’la, wa zeluä ’möö, ‑mä a ’yliyɔwʋtɛmanɩtɩtɩɩ ‑yɩ cɛlɩɛ ‑mä, Zezwii a ‑nʋa ’wuë, ’n yɩ yuëë ’mäna ’mö päla. ³²Zwidɩ ‑nyɛ Silasɩ ’sɔ, Lagɔ a ’möbhïlanɩwaa wa glɩnɩɛ. Zaa, wa zɛlɩɛ ’bɔgʋʋ ’mö ’wëë, ’n wa yi’ɛɛ wabhlɩ ‑bɛ ’wʋ wa ‑daayuë ’la ’dɩ ’mö zʋ, ’n wa yuëë swɩ nyɛmʋ ’mö ’pä. ³³Wa ‑sɛ ‑mä Atiɔsɩ ’ylɩya, ’n ‑mä a ‑nʋa yuëa’aa ’yi ’tatinɩ ’tɩɩglɩnɔ ’mö, nzɩɩ wa ’kä ‑mä Zeluzalɛɛmö ’bɩwʋ mö. ³⁴‑Maa silasɩ ’yɩbhä ɔbhlɩ ɔ ’käa’a ‑mä glɩ zaa, ’n ɔ yiɛ ‑mä tʋʋ, ‑sɩbhä a za, Zwidaa a ’yize ’n ɔ yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ’bɩwʋ mö. ³⁵Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ, ‑mä wa glɩ’ɛ wabhlɩ Atiɔsɩ sɛ, wa ‑nyɛ ‑mä a ‑nʋä a ‑bɛ ’sɔ, ’n wa ’cɩaa nɩkpa Lagɔ ’a wɛlɩɩ, ’n wa biaa ‑Alowli Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ.

Pɔɔlʋ ‑nyɛ Banabasɩ sɔ yɛ ’ylimö ‑sɛnɩ

³⁶’Ylɩya ’plɩɛ, ’n Pɔɔlʋ yiɛ Banabasɩ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «‑Gwlɩ ‑mi’la ’wuë ‑gömö, mä ‑a bianɩ a‑a Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ, ‑a ’kä ‑mä ’bɩwʋ ’mö ‑aa ‑daayuë ‑muë’la ‑wa ‑wʋä ‑mä, ‑a ’kʋä ’ylɩmöä mö.» ³⁷Wa lɛ ’kää möä yii, Banabasɩ lɛ naa: «Zaa Maakö nɩ ’mämö.» ³⁸‑Maa Pɔɔlʋ lɛ naa: «N’nn, ‑maa ‑na’bhë ‑n ‑yi sɛ, ‑a ‑nyɔɔ ’sɔ ‑a ghlɛɛ ‑mä Pafilii‑bhölɩɩ ’möö, libhoo wa tieanyɩ a‑a ’wʋʋ, ’mö ɔ tɩnɩnyɩɛ ’n ɔ ‑yinyɩɛ ’bɩwʋ ’bhöö zaa, ‑a ‑nyɔɔ nɩ tɩ mö.» ³⁹‑Maa ‑lɛ a kïbhë ’la a za, kpɛnɩ wa kpɛnɩɛ tenyii. ’N wa yiɛ ‑sɩbhä a za ’ylimö ‑sɛnɩ. Banabasɩ, ’n ɔ yiɛ Zaa Maakö ’wʋ ’libhï klɩpaa, ’n wa yiɛ batoo ’wʋ ’libhï, ’n wa yiɛ Siiplɩ mö. ⁴⁰‑Maa Pɔɔlʋ ɔbhlɩ, Silasɩ ’mö ɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ɔ ‑nyɔɔ ’kä mö. ’N Zezwii a ‑nʋa yiɛ ɔ ’wlumö bhibhe, Lagɔ ’kɔ ’nyu ’pä ɔ ’kä sasɛ ’ɔ libhoo nʋ. ’N ɔ yia’aa ’wʋ ‑sɔ, ’n ɔ yiɛ mö. ⁴¹Ɔ möä, ‑mä Silii‑bhölɩɩ ‑nyɛ Silisii‑bhölɩɩ ’sɔ ’mö, ‑mä ɔ ’tʋä ’wʋ, ‑sɩbhä ɔ pää Zezwii a ‑nʋa ’wuë ‑wa ‑wʋä ‑mä swɩ nyɛmʋ ’mö.

Pɔɔlʋ yɛ Timotee ’wʋ ’libhï ɔ ‑nyɔɔ ’kä libho nʋ

¹Sa’a ‑këë, ’n Pɔɔlʋ yiɛ ‑gwlɩ ‑mimii ’sɔ ’mö ghlɛ, ‑mu a nglɩɛ Dɛɛbö, ‑mu a nglɩɛ Lisiitɩ. ‑Mä Lisiitɩ glɔ ’mö, ‑mä ɔ ghlɩnɩɛ nyɛgbayu ‑bhlʋ ‑ɔ glɩnɩmöä Zezwii a ‑nɔ, ɔ nglɩɛ Timotee. Ɔ ‑da, Zwiiföylikwii ɔ glɩnɩɛ ’n ɔ yi a‑a Zezwii a nɔ ’zʋ, ‑maa ɔ dɩba ɔbhlɩ, Glɛköyi ɔ glɩnɩɛ. ²Timotee a’bhë, Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä Lisiitɩ, wa ‑nyɛ ‑mä Yikoniɔmö a ‑nʋa ’sɔ, wa sɛ tenyii ɔ ’dɩ a dɩ. ³Pɔɔlʋ ghlɛɛ ‑mä, ɔ ’yɩbhä ɔ ‑nyɛ nyɛgbayu ’la ’kä libho nʋ zaa, ’n ɔ yoo ’wʋ ’libhï. ‑Maa ‑mä a bhlɩɩ ’mö a Zwiiföwaa, wa ‑yi sɛ nɩɩ, Timotee a dɩba, Glɛköyi ɔ glɩnɩɛ zaa Timotee ’nɩɛ ’wʋ dɩ‑ɩ. ‑Sɩbhä a za, Pɔɔlʋ lɛ wa nɩ ‑doo ’wʋ. ’N wa yoo ’wʋ ‑dɩ. ⁴’N wa yiɛ ‑mä a ‑gwlɩ ‑mimii ’mö ’wʋ ’tʋ. Zezwii ’a tietiewaa, wa ‑nyɛ Zeluzalɛɛmö a ‑zɩkpaa a ’yukugänɩwaa ’sɔ, kïbhïï wa ‑dɩ a‑a ’wluu, Pɔɔlʋwa ‑kä ‑mä ‑gwlɩ ’la ’wuë ’mö ghlɛnɩɩ, ‑sɩbhä wa nyɩɛ Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä, ’n wa nyʋä ’dɩ nɩɩ wa nɩ ’zwi ’klʋkpamö klɩpaa. ⁵Zezwii a ‑nʋa, ‑sɩbhä wa ’tɛmanɩɛ ’yli yɔwʋ ’n wa ’tɛɛnɩɛ tenyii Zezwii dlɩ, sɛɛ zila zɩɛ ’yize, ‑sɩbhä wa zumanɩɛ.

Lagɔ yɛ ‑mä Tlʋasɩ Pɔɔlʋ ’dɩ ’nyɛnɩ

⁶Pɔɔlʋ ‑nyɛ Silasɩ ’sɔ, wa möä ‑këë, ‑mä Azii‑bhölɩɩ ’mö, wa ’yɩbhä a nyɩasɛ wa ’kä ‑mä Lagɔ ’a wɛlɩɩ biaa mö, ‑maa ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ lɛ naa, wa tɩ ‑mä mö. Zaa, Flizii‑bhölɩɩ ‑nyɛ Galatii‑bhölɩɩ ’sɔ, ’n wa yiɛ ‑mä yɩ jijo’wʋ ghlɛnɩ. ⁷Wa möä, wa ghlɛɛ ‑mä Misii‑bhölɩɩ ’möö, wa ’yɩbhä a ’yɛ nyɩasɩ wa ’kä ‑mä Bitinii‑bhölɩɩ ’mö mö, ‑maa Zezwii ’a ’Wugɔmʋʋ ’nuëë ’tɛnyɩ ’nyɛ. ⁸Zaa, ’n wa yiɛ Misii‑bhölɩɩ ’mö ghlɛnɩ, gïnyɛ yɔwʋ a glɔ ‑bhlʋ wa laa Tlʋasɩ, ’n wa yiɛ ‑mä mö. ⁹Wa ‑wʋ ‑mä, sabʋsɛ ’n Pɔɔlʋ ’a yilaa yiɛ do. Ɔ lɛ zʋ a sɛ cuu, bhlɩɩ wa laa Masedʋanɩ, ‑mä a nɩkpɛ ’nɩgbö ‑lɛ, ɔ lɛ naa: «Pɔɔlʋ, n bhiamö ‑yayaya, ’tʋ nyuu ‑n ’kä mä’ä Masedʋanɩ yi, ‑n ‑kanyɩ ’wʋ yi.» ¹⁰Ɔ ’yiɛ ’ylɩmöö, a‑a yiɛ ’mö ’nʋ nɩɩ, Lagɔ a’bhë mɔɔ nyɩanyɩɛ ’dɩ, nzɩɩ ‑a ’kä ‑mä bhlɩ ’la ’mö mö, ‑a ’kä ‑mä a ‑nʋa ’Mänatɩtɩɩ ’nyɛ. Zaa, a‑a yiɛ ’wlu gïganɩ cuu, ‑a ’kä ‑mä mö.

Pɔɔlʋwa yɛ ‑mä Filiipö glɔ ’mö ghlɛ

¹¹‑Mä Tlʋasɩ, ‑mä ‑a ’libhïnɩɛ batoo ’wʋʋ, gïnyɛlekpë ’käda ‑bhlʋ wa laa Samotlasɩ, a ’klʋ, a‑a yiɛ ‑mä gbɩɩ mö. Zlɩ zɩɛ, ‑a ’bhööä ‑mä, ‑glɔ ‑bhlʋ wa laa Neapolisɩ, a‑a yiɛ ‑mä ghlɛ. ¹²‑A ’bhööä ‑mä, Masedʋanɩ‑bhölɩɩ ’mö a glɔ ‑bhlʋ wa laa Filiipö, a‑a yiɛ ‑mä ghlɛ. Ghlʋmɛɛwaa mʋa ’sɩbhʋä, mʋa glɩɛ ‑mä. ‑Mä glɔ ’la ’mö, ‑a ‑sɛ ‑mä ’ylɩya. ¹³‑Gwlɛnɩzlɩɩ ghlɛɛ, a‑a yiɛ ‑mä glɔ ’mö ’wlʋ. A‑a yiɛ ‑mä ’nyudɔlʋ yɔwʋ mö, a‑a yiɛ dɛ ‑bhlʋ ghlɛ. Sɛ ‑a pää dlɩ a dɔ’wʋ, Zwiiföwaa a ’wluyɩbhänɩdɛ‑ɛ. ’Ngwlɩ yɩbhä ‑lɛ ’wlu zaa, a‑a yiɛ sɛ glɩ, a‑a yiɛ ngwlɩ ’la Lagɔwɛlɩɩ ’nyɛ. ¹⁴Wa gla’mö a ’nglɔ ‑bhlʋ, ‑glɔɔ wa laa Tiatii ‑mä a ’ylikwiɛ. Lokuzɛlɩ a ’ke ‑bhlʋ ‑yɩ ’tɛɛ tenyii ’pɛlʋʋ, ’mö ɔ pää ’pɛlʋ. Ɔ nglɩɛ Lidii, Zwiiföwaa a saa, ‑sɩbhä ɔ bʋbɔmöä Lagɔ. ’Nglɔ ’la, Pɔɔlʋ ‑wʋ Lagɔ ’a wɛlɩɩ bhïla dɔ’wʋ, ’n Lagɔ a’bhë yiɛ ’ɔ dlɩɩ ’klʋ kälɩ, ’saa Pɔɔlʋ bhïlaa, ’n ɔ yiɛ ’mö ’nʋ. ¹⁵’N wa yoo ’wlu wɔlʋ ɔ ‑nyɛ ’ɔ ‑kosu yɔwʋ a ‑nʋa ’sɔ. Wa wɔlɔɔɔ ’wlu ’wëë, ɔ lɛ naa: «’N a ‑kɩɩ ‑tiamö dlɩ ’wʋ ‑kä nɩɩ, n ’tɛɛnɩ ‑Alowli dlɩɩ, a nɩ yi a ’kä ‑lɛ ’na ’ligbë ’mö gʋʋ, ’n ɔ ‑yinyɩɛ ’wlumö mɛ.»

Wa yɛ Pɔɔlʋ ‑nyɛ Silasɩ ’sɔ ‑jie ’mö ’pä

¹⁶‑Mä Filiipö, sɛ’ɛ ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö, ‑a ‑wʋ ‑mä Lagɔbudu ’mö mö dɔ’wʋ, ’n ’nglɔ ‑bhlʋ ‑yinyɩɛ gbanɩɛ yi. Nglɔ ’la zuzukwëzokwë ɔ kää ‑gömö, ma‑a kää ’nglɩ ’n ɔ yɩbhää ’wʋ. ‑Maa ganglɔ ɔ glɩnɩɛ zaa, ɔ ‑kä ’wʋ ’yɩbhää, ɔ ’bhidɩbawa ghlɩnɔ moni a ‑bɛ ’mö. ¹⁷‑A bhïloo yɛ’möö, ɔ ‑wʋ ’mö ’kpa dɔ’wʋ, ’n ɔ ‑yinyɩɛ ’bɩwʋ bhlinɩ. Ɔ lɛ naa: «Nɩkpa nɩ Lagɔtapɛ a libho wa nʋä. Sɛ a ’kää ’zʋ a ’kä ’pʋʋ, ‑sɩbhä a ’dɩ wa yeanyɩɛ ’nyɛɛ.» ¹⁸Ɔ ’zʋnɩ sa’a ’ylɩ a ‑bɛ ’mö. Sa’a ‑këë, ’n dlɩ’mökpanɔ yia’aa Pɔɔlʋ ’mö bhɩɛ, ’n ɔ yiɛ nglɔɔ ’yi gö, ɔ lɛ naa: «Zuzukwëzokwë nɩmä, ‑nmöö ‑wʋä nglɔ nɩ ‑gömöö, ‑nmö n nyɛɛ dɛ’ɛ ’dɩ, Zezwii Kliisɩ a ’nglɩ ’mö, ’bhoo ‑sɩkaa ‑gömö.» Pɔɔlʋ gbää sa’a cuu, ’n zuzukwëzokwëa yiɛ nglɔɔ ‑gömö ’bhöö. ¹⁹‑Maa ɔ ’bhidɩbawa ’yiɛ ’ylɩmö nɩɩ, wa ’naa ’kɔa’a ‑lu ’mö ghlɩnɩɩ, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ ‑nyɛ Silasɩ ’sɔ ’wʋ gbulo, ‑mä ’du ’mö, ‑gɔmlɩwa a ’yila ’klʋ ’n wa yuëë ‑mä kwä. ²⁰Wa ‑nyʋä ghlɛɛ ‑mä ‑zijlituwa ’la ‑wa glɩnɩɛ Ghlʋmɛɛwaa a ’yila ’klʋʋ, wa lɛ naa: «Nɩkpa nɩ, ‑glɔnyimawaa. Zwiiföwa wa glɩnɩɛ zaa, ²¹’wa ‑lii wa ’cɩaa, yɩ’ɩɛ nɛnɩ ‑abhʋa Ghlʋmɛɛwaa a dɔ’wʋ, yɩ ‑nyɛ ‑a’bhigbʋʋ ’nɩɛ yɔwʋ mönɩ.» ²²Wa gbää sa’aa, nɩkpaa ‑wa suä ‑lɛ, ’n wa yi’ɛɛ wabhlɩ Pɔɔlʋwa ‑gömö bhïlanɩmö. Zaa, ‑zijlituwaa lɛ naa, wa nɩ ‑sɛ Pɔɔlʋwa ‑banɩ ’mö wa ’kʋä ‑kplɩya ’mö ’sɛlɩnɩ. ²³Wa ’sɛluëë ‑këë, ‑n wa yuëë ‑jie ’mö ’pä, ’n wa yiɛ ‑jiebudu a ‑kʋkʋnyɔɔ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ɔ nɩ ‑kuë sasɛ. ²⁴Wa nyɔɔ sa’aa dɩɩ, ’n ɔ yiɛ Pɔɔlʋwa ’wʋ ’libhï ‑mä ‑jiebuduu ’mlɩ, ‑mä ’yuku a ’kïbhë ’tikëyi ’mö, ’n ɔ yuëë ‑mä ’pä, ’n ɔ yuëë ’gbu ’mö ’zʋ.

²⁵Sabʋsɛ, zlɩ a jijo’wʋ a sɛ, Pɔɔlʋ ‑nyɛ Silasɩ ’sɔ, wa bhlɩ wa ’ghlimanɩ Lagɔ ’a ’nglɩ, ‑jiewa ‑muë’la ‑pʋnuë ’yukwli. ²⁶Cuu, ’n dʋdʋ yiɛ tenyii tɩtlɛnɩ, ’n ‑jiebuduu a’bhë yiɛ ’mö zizo, ’n ‑gbïlii ’wuë yiɛ këlio, gogwii ‑jiewaa ‑gwanɩ a‑a, ’n yɩ yiɛ do. ²⁷‑Jiebuduu a ‑kʋkʋnyɔɔ, ’n ɔ yiɛ gɔlɔ, ɔ lɛ zʋ a sɛ’ɛ, ‑gbïlii ’wuë ‑kälɩ. Ɔ ‑tɔnɩ ‑jiewaa ’wuë yɛ futo zaa, ’n ɔ yiɛ ’ɔ ‑gbälɛɛ ’ba ’mö ‑sɛ ɔ ’kä ɔnyɩ ’lɩbhä. ²⁸Ɔ ’zʋa sa’aa, ’n Pɔɔlʋ yiɛ ’mö ’kpa, ɔ lɛ: «Tɩa ‑nanyɩ ‑lizoku ’wlu nʋ, ‑maa ‑a ’wuë ‑a ‑wʋa mä’ä.» ²⁹Ɔ gbää sa’aa, ‑buduu a ‑kʋkʋnyɔɔ ’n ɔ yiɛ ’wapɛ ’yɩbhä, ‑budukïbhëa ’mö mää Pɔɔlʋwa ‑wʋä, ’n ɔ yiɛ ‑mä plɛ gbëlibha. Ɔ ’wuë nganɔ, ɔ ‑wʋ tɩtlɛnɩ dɔ’wʋ, ’n ɔ yiɛ ‑lɛ wa dlɩ ’mö ‑kokomïladigbï glu ’pä. ³⁰Ɔ ‑sɔɔ ’wʋ, ’n ɔ ‑nyʋä yiɛ ‑mä ’wlʋ. Ɔ lɛ naa: «‑Atʋwanyɩ, n ’kä ’pʋ a dɔ’wʋ, sɛ n ’kä bhä ’zʋ ’nɩ?» ³¹Wa lɛ naa: «’Tɛɛnɩ ‑Alowli Zezwii dlɩ. ‑N ‑kɔɔ dlɩ ’tɛɛnɩɩ, ‑n yi Lagɔ ’a ’pʋpʋɛ ghlɩ, ‑n ‑nyɛ ‑na’a ‑kosuu yɔwʋ a ‑nʋa ’wuë ’sɔ.» ^32-34Wa ’nyɔɔ sa’a ’dɩ ’wëë, ‑lɛ a ’tɛnyɩ ’la ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö ’n ɔ ‑nyʋä yiɛ ‑mä ’ɔ ’ligbë ’mö mö, ɔ ‑nyɛ ’ɔ ‑kosuu yɔwʋ a ‑nʋa ’wuë ’sɔ, ’n Pɔɔlʋwa yuëë Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’nyɛ. Ɔ ’libhïä Pɔɔlʋwa ’wʋʋ ’n ɔ yiɛ wa yɔwʋ a jɩɩ glʋ ’tɩɩ. Ɔ guluëë ’wëë, ’n wa yoo ’wlu wɔlʋ, ɔ ‑nyɛ ɔ ‑nʋa wuë ’sɔ. Pɔɔlʋwa wɔluëë ’wlu ’wëë, ’n ɔ yuëë lile ’nyɛ. ‑Maa nɩkpɛ ’la, ɔ ‑nyɛ ɔ ‑nʋa ’wuë ’sɔ, sɛ wa yɩbhlɩnɩɛ Lagɔ a za, wa ’wuë ’mäna a ’yize. ³⁵Zlɩ zɩɛ, ’n ‑gɔmlɩwaa yiɛ ‑jiebudukʋnyɔɔ nɩkpa ’wʋ tie nɩɩ, ɔ nɩ ‑sɛ Pɔɔlʋ ‑nyɛ Silasɩ ’sɔ ‑jie ’mö, wa ’kä mö. ³⁶’N ɔ yiɛ ‑sɩbhä Pɔɔlʋwa ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «‑Zijlituwaa lɛ n nɩ ’tatinaanyɩ ’yi zaa, a nɩ ‑sɔ ’wʋ, a ’kä ‑pälɛpälɛ mö.» ³⁷Ɔ gbää sa’aa, nɩkpa ‑wa ‑lɛmöä tɩtɩɩ, ’n Pɔɔlʋ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Wa’aa sasɛ ‑a’a wɛlɩɩ ’ylɩmö ’n wa ‑yinyɩɛ ‑kplɩya ’mö ’sɛlɩnɩ nɩkpabhë a ’yila ’klʋ. ’N ‑maa Ghlʋmɛɛwaa ‑a glɩnɩmöä. ’N wa ‑yinyɩɛ ‑jie ’mö ’pä, ‑sɩkaa a dɔ’wʋ wa yɩbhä bhä wa ‑kanyɩ ’wi ’mö ‑jie ’mö ‑sɛ ‑a? ‑A ’naa ’kɩɛ ’ylɩmö, wa’bhï wa nɩ yi, wa ‑kanyɩ ‑mä ‑sɛ.» ³⁸’N nɩkpaa yiɛ ‑zijlituwaa ’dɩ kwä. ‑Maa ‑zijlituwaa ’nʋä nɩɩ, Pɔɔlʋwa, ‑lɔ ’mö a dɔ’wʋ Ghlʋmɛɛwaa wa glɩnɩmöä, ’n nganɔ yuëë ’wʋ yinɩ, ³⁹’n wa yuëë yɔwʋ bhibhee yi, ’n wa yuëë ‑jie ’mö ‑sɛ, wa lɛ naa: «A ‑yaya, a wɛlɩ nɛnɩ, ‑maa ‑a bhianyɩ, a nɩ ’bhöö mä’ä glɔ ’mö.» ⁴⁰Pɔɔlʋ ‑nyɛ Silasɩ ’sɔ, wa ’wlʋä ‑mä ‑jie ’möö, ‑mä Lidii a mä’a ’n wa yiɛ ‑mä mö. ’N wa yiɛ Zezwii a ‑nʋa ‑mä ghlɩ, ’n wa yuëë swɩ nyɛmʋ ’mö ’pä. ’Wë, ’n wa yiɛ ’wʋ ‑sɔ ’n wa yiɛ mö.

Pɔɔlʋ ‑nyɛ Silasɩ ’sɔ wa yɛ ‑mä Tesaloniikö glɔ ’mö ghlɛ

¹Pɔɔlʋwa ’bhööä ‑mä Filiipö, ‑gwlɩ ‑mimii ’sɔ, ‑mu a nglɩɛ Afipoliisɩ, ‑mu a nglɩɛ Apolonii, yɩ ’mö ’n wa yiɛ ‑mä ’wʋ ’tʋ, glɔ ‑bhlʋ wa laa Tesaloniikö, ’n wa yiɛ ‑mä ghlɛ. ‑Mä ‑glɔ ’la ’mö, Zwiiföwa a Lagɔbudu ‑wʋ ‑mä, ²‑gwlɛnɩzlɩ ghlɛɛ, ’n Pɔɔlʋ yiɛ ’ɔ ’kwädlɩ a saa ‑mä Lagɔbuduu ’mö mö, nɩkpabhë a ’yila ’klʋ ’n ɔ zɛlɩnɩɛ ‑lɛ Lagɔ ’a wɛlɩɩ a ’bɔgʋʋ ’mö, ɔ ‑nyɛ Zwiiföwaa ’sɔ ’n wa kpɛnɩɛ Lagɔwɛlɩɩ ’mö. Ɔ ’zʋnɩ ‑sɩbhä Zwiiföwaa a ‑gwlɛnɩzila ta ’mö. ³’N ɔ yuëë sʋlʋnɩ nɩɩ, sɛɛ Lagɔ ’a wɛlɩɩ gbää a dɔ’wʋ, Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, ɔ kä ɔ ’kä ’zwɩ a ‑bɛ zi, ɔ ’kä ’ku, ɔ ’kä glu ’wlʋ ‑sɩbhä Lagɔ ’yɩbhɩɛ. ‑Lɛ a Puënyɔ ’la, ’mö wa laa Zezwii. N ’kanyɩ ɔ ’dɩ ’nyɛ, nza n yiɛ. ⁴Pɔɔlʋ gbää sa’aa, Zwiiföwaa a gla’mö a ‑mumuë ’n wa yiɛ ’ɔ wɛlɩɩ ’wʋ nglu, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ ‑nyɛ Silasɩ ’sɔ ‑gömö yinɩ. Glɛköwa ‑mumuë ‑wa bʋbɔmöä Zwiiföwaa a saa Lagɔ, wa gla’mö a ‑nʋä a ‑bɛ, ’n ’nglɩmöngwlɩ ‑mumuë a ‑bɛ ’yɛ, wa ’wuë ’n wa yiɛ ‑sɩbhä Zezwii a ‑nʋä zʋ.

⁵‑Maa Zwiiföwa ‑muë’la wabhlɩ, wa ’yiɛ ’ylɩmöö, ’yli yɩ këluëë tenyii. ’Fʋ a nɩkpazoku ‑mumuë ‑wa nɛmöä ‑mä ’ywii ’wʋ, ’n wa yuëë ’wʋ ’libhï, wa ‑nyʋä ’sɔ ’n wa yiɛ ‑glɔɔ glu ‑sɛ. Zwiiföwa ’la, Zezwii a ‑nɔ ‑bhlʋ wa laa Zazɔɔ ’n wa yiɛ ‑mä ’ɔ ’ligbë ’mö Pɔɔlʋwa yɩlɩɛ mö, wa ’kʋä ‑mä ‑bʋbʋʋ a ’yila ’klʋ kwä. ⁶Wa möä, wa ’nuë ‑mä ghlɩ zaa, ’n wa yiɛ Zazɔɔ ‑nyɛ Zezwii a ‑nʋä ‑mumuë ’sɔ ’wʋ gbulo, ’n wa yuëë ‑mä ‑zijlituwaa a ’yila ’klʋ kwä. Wa lɛ naa: «Nɩkpa ’la, wa yɛ ‑gwlɩɩ ’wuë glu ‑sɛ ’wë, ‑sɩkaa a dɔ’wʋ, wa yɛ mä’ä ‑a’bhele ghlɛ. ⁷Zazɔɔ mɔɔ pölʋää. Wa kii ’wuë, ’wa ’zʋzʋsaa ’mö, ’bhlɩlowli ’kɔdɔ ’a ‑lɔɔ ’mö wa sɛɛ ’klʋkpamö, wa lɛ ’bhlɩlowli ‑mɔmɔɔ ‑bhölɩ, ’mö wa laa Zezwii.» ⁸Wa gbää sa’aa, ‑wa ’titanɩɛ ‑lɛ ’wluu, wa ‑nyɛ ‑zijlituwaa ’sɔ, ’n yɩ yuëë dila ‑didi päla. ⁹’N wa yiɛ Zazɔɔ ‑nyɛ Zezwii a ‑nʋä ‑muë’la ’sɔ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, wa nɩ ’pɛnɩ moni. Wa ’pɛnɛɛ ’wëë, ’n wa yuëë ’yi ’tatinɩ.

Pɔɔlʋ ‑nyɛ Silasɩ ’sɔ wa yɛ ‑mä Belee glɔ ’mö ghlɛ

¹⁰Yɩ ’plɩɛ sa’aa ’wëë, ‑lɛ a sabʋ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la ’mö, Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä Tesaloniikö ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ ‑nyɛ Silasɩ ’sɔ ’yio ’nyɛ, ‑glɔ ‑bhlʋ wa laa Belee ’n wa yiɛ ‑mä mö. Wa ghlɛɛ ‑mä, ‑mä a Zwiiföwaa ’a Lagɔbuduu ’mö, ’n wa yiɛ ‑mä mö. ¹¹‑Maa Belee a Zwiiföwaa wabhlɩ, wa päla sasɛ Pɔɔlʋ ‑nyɛ Silasɩ ’sɔ, wa zi Tesaloniikö a ‑nʋa ’wʋ. Sasɛ wa ‑pʋnɩɛ Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’yukwli. Sɛɛ zila zɩɛ ’yize, Lagɔ ’a wɛlɩɩ a ’bɔgʋʋ ’mö wa zɛlɩɛ ’mö. Wɛlɩɩ Pɔɔlʋ nyʋää, wa ’kɩ ’ylɩmö, yɩ ‑kä ‑tiamö a ‑li glɩnɩ wa ’kä sɛ ‑yi. ¹²Wa gla’mö a nɩkpa a ‑bɛ, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋwa ’a wɛlɩɩ ’wʋ nglu. ‑Mä Glɛköwaa gla’mö, ngwlɩ a ’kɔkɔmlɛ ‑wa kää dɛsɛ ’n nyɩbhɛlɩ a ‑bɛ kökä, mʋa ngluä Lagɔwɛlɩɩ ’wʋ. ¹³‑Maa ‑mä Tesaloniikö a Zwiiföwaa, wa ’nʋä nɩɩ, ‑mä Belee glɔ ’mö Pɔɔlʋ ‑wʋ’ɛ ‑mä Lagɔwɛlɩɩ bhïlanɩ dɔ’wʋʋ, ’n wa yiɛ ‑mä yi. Wa ghlɛɛ ‑mä, ’n wa yiɛ ‑mä a nɩkpaa Pɔɔlʋ ngli ’zʋnɩ ’n wa yi’ɛɛ ‑mä a ‑glɔɔ glu ‑sɛ. ¹⁴‑Sɩbhä a za, Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä, yɛ’mötɩtasɛ ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ ’wʋ ’libhï, ‑mä gïnyɛ yɔwʋ a ’bɛyɩ ’n wa yoo ‑mä ’yio ’wʋ kwä ɔ ’kä batoo ’wʋ ’libhï ɔ ’kä mö. ‑Maa Silasɩ ‑nyɛ Timotee ’sɔ, ‑mä wa tʋʋä Belee. ¹⁵‑Wa kwää Pɔɔlʋ ’yio ’wʋʋ, wa ‑nyɔɔ ’sɔ wa möä ‑këë, ‑glɔ ’kɔdʋ ‑bhlʋ wa laa Atɛɛnɩ, ’n wa yiɛ ‑mä ghlɛ. ‑Mä wa tɩa’aa Pɔɔlʋ, ’n wa yiɛ ’wlu sɩbhä ’n wa yiɛ ‑mä Belee ’bɩwʋ mö. ‑Maa wa ’kää ’wlu sɩbhää yii, sɛ’ɛ Pɔɔlʋ suluëë ’dɩ nɩɩ: «A ‑kä möö, Silasɩ ‑nyɛ Timotee ’sɔ, a nɩ ’nyʋä dɩ, wa nɩ ’päpänɩ ’wʋ wa ’kä yi.»

Pɔɔlʋ yɛ ‑mä Atɛɛnɩ glɔ ’mö mö

¹⁶Silasɩ ‑nyɛ Timotee ’sɔ ’nɩɛ ‑bhlɛ yi zaa, Pɔɔlʋ ‑kʋnuë ‑mä Atɛɛnɩ ’yize. Ɔ ‑wʋ ‑mä, ‑mä a ‑nʋa, ’wa ’fʋ a ‑lagwɩɩ wa bʋbɔɔ, ɔ ’yɩɛ yɩ zunɔɔ ’ylɩmöö, ’n nyɛmʋ a’bhë yoo ’wʋ lu. ¹⁷‑Mä a Zwiiföwaa ’a Lagɔbuduu ’mö, nɩkpaa ‑wa yiɛ ‑mä Lagɔ bʋbɔɔ, ‑wa glɩnɩɛ Zwiiföwa oo, ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ oo, wa ’wuë, ‑sɩbhä ɔ sɛsɛnuëë Lagɔ ’a wɛlɩɩ dlɩ ‑gömö. ‑Mä Lagɔbuduu ’mö a ’yize ‑mä ɔ ’niɛ bhïlanɩ. ‑Maa sɛɛ zila zɩɛ ’yize, nɩkpaa ɔ ‑nyɛɛ gbanɩɛ ‑mä ’du ’mö ’wʋʋ, ‑sɩbhä ɔ ’nyɛmuënyɩɛ. ¹⁸‑Mä ‑glɔ ’la ’mö, ’bɔgʋyiwa ’kädɩ a ‑zɩkpö ’sɔ ‑wʋ a‑a ‑mä, ‑mämaa a nglɩɛ Epikulɩwa, ‑mämaa a nglɩɛ Sɩtoyiwa. ‑Zɩkpö ’la ’sɔ ‑kpɔ ’mö a nʋä ‑mumuë, ’n wa ‑nyɛ Pɔɔlʋ yiɛ kpɛnɩ. Wa gla’mö a ‑mumuë, wa lɛ naa: «‑Gëbësɛnyɔ ‑mɔ nɩ, ’saa ɔ bhïla bhä da’a a bha ’nɩ?» ‑Mumuë lɛ naa: «Ɛ ’kä ‑bhɩɛ käbölagwɩ ‑mimii a ’dɩ ɔ ‑yinyɩ ’nyɛɛ.» Nyɩasɛ wa’aa sa’a nʋ, ‑maa Pɔɔlʋ ‑kä bhïlaa, ɔ bhïla Zezwii a dɛ, ’n ɔ bhïlaa gluwlʋwlɛ a dɛ, nza wa nʋä ‑sɩbhä. ¹⁹‑Mä ‑glɔ ’la ’mö a ‑gäga ‑bhlʋ ’wlu, ‑zijlitunɩdɛ ‑wʋ ‑mä, ‑mä wa laa Alewopaazɩ. ’Bɔgʋyiwa ’kädɩ ’la, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ ’wʋ ’libhï, wa ‑nyɔɔ ’sɔ ’n wa yiɛ ‑mä mö. Wa ghlɛɛ ‑mä, wa lɛ naa: «’Dɩlili ‑mi nɩ ‑n ‑sɛɛ, ‑a bhiamö ‑sɛsɛnɩnyiɛ ‑ka dlɩ ‑gömö. ²⁰’Saa ’wuë ‑n bhïlaa, yɩ ‑mimii a’bhë ‑nɩnyɩɛ ’wlumö plɛ ’lɩlɩlɩ, ‑maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ‑a ’yɩbhä ‑a ’kä yɩ zɛmö yɩbhlɩnɩ zaa, nyɩanyɩ ’dɩ.» ²¹‑Mä Atɛɛnɩ glɔ ’mö a nɩkpaa, wa ‑nyɛ ‑mä a lɛgäwaa ’sɔ, wa ’wuë, wa ’kä ’kwädlɩ ’dɩlili ’yukwli ‑pʋnɩ, wa ’kä ’dɩlili ‑sɛ, mɩɩ glɩnɩɛ ’wa libhoo.

²²‑Maa wa ’yɩbhää ‑sɩbhä Pɔɔlʋ nimïï, ’n ɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ‑mä ‑zijlea jijo’wʋ, ɔ ’nɩgbö ‑mä, ɔ lɛ naa: «Atɛɛnɩ a nɩkpanyɩ, n bhälanyɩ. ‑Maa na’bhë n yɛ ’ylɩmö nɩɩ, ‑lagwɩbʋbɔwa a glɩnɩɛ ‑tiasɛ. ²³N biɛ mä’ä a ‑glɔ ’möö, ‑bïdii a bʋbɔnɩɛ ’a ‑lagwɩɩ ’möö, n ’yi ’ylɩmö. Bʋbɔnɩdɛ ‑mämaa ‑bhlʋ a’bhë, wa ’cɛlɩ sɛ’ɛ ‑lɛ nɩɩ: Lagɔ ‑wʋʋä ‑yio, mʋʋ ‑kälɩɛ dɛ’ɛ. Lagɔtapɛ a’aa ‑yi a bʋbɔɔ da’aa, ɔ ’dɩ n yeanyɩɛ dɛ’ɛ ’nyɛɛ. ²⁴Lagɔ ‑ɔ ‑bhɛ mä’ä ’pɩwʋ a ‑lii ’wuë, mɔɔ glɩnɩɛ zlɩɩ ‑nyɛ dʋdʋʋ ’sɔ a ‑lowlii. Ɔ’ɔ gʋʋ nɩkpasɩbhäbïdi ’mö. ²⁵Ɔ’ɔɔ ‑aa kä’mö a ‑lu sɛ tɛlɩ. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa mɔɔ glɩnɩɛ nyɛmʋ a ‑sunyɔ, mɔɔ nyɛɛ nɩkpɛ ‑bhölɩbhölɛ, ‑lii ’wuë, mɔɔ nyɔnyɩɛ. ²⁶Nɩkpɛ ‑bhʋlʋ ‑kpöö, ’mö ɔ ’wälanɩɛ mä’ä ’pɩwʋ a nɩkpaa a kii ’wuë ’mö ’n ɔ yuëë mä’ä dʋdʋkpäta ‑gömö sɛ slu. ’Tɛnyɩ wa ’kää mä’ä dʋdʋ ’wʋ ‑sɛ, ɔ kɛ a ‑pa ‑dɩ ’wë. Bhlɩɩ wa ’kää ‑gömö glɩɩ, ɔ kɛ a yɛka ’wë. ²⁷Ɔ ’zʋä sa’aa, nɩkpaa ’kä sɛ tɛlɩ wa ’kɔ yɩbhlɩnɩ a za‑a. Ɔ yɩbhlɩnɩyɩbhlɩnɛ a’bhë yi ’mö ’tɛɛ ‑kë, ’n wa ‑kä sɛ tɛlɩ wa ’kɔ yɩbhlɩnɩɩ, wa yo ‑kamä yɩbhlɩnɩ. ’Lɩlɩlɩ a dɔ’wʋ, Lagɔ, ɔ ‑nɩnyɩɛ dɛ ‑tlʋnɩ. ²⁸Nyɩasɛ n’n‑ä ‑sɩbhä gbä, ‑maa mɔɔ ‑suä ‑a’a nyɛpɛnyɛmʋʋ, mɔɔ gbää, a‑a ’bhööä ‑gba ’mö, mɔɔ nyɩanyɩɛ ‑bhölɩbhölɛ ’wuë. ’A ’lwɩbhlɩwaa a gla’mö a ‑mumuë ‑sɩbhä wa gbämöä wa’bhï, wa lɛ naa:

‑Abhʋa, Lagɔ a yuë ‑a glɩnɩmöä.

²⁹Zaa, a‑a ‑kä Lagɔ a ’yuë glɩnɩ, ‑aaa ‑kä ‑a ’kä dlɩ ’pä nɩɩ, ‑a yi dleyi ’wʋ ’libhï, ɛ ‑kä’ɛ ‑sikaa, ‑a yea ’wʋ ’libhï, ɛ ‑kä’ɛ kpiyi, ‑a ye ’wʋ ’libhï, ‑a yi dlɩ ’pä ‑a yi ‑lu tɛlɩ, wʋ yi Lagɔ glɩnɩ. ³⁰Miɛ abhlɩ da’a. ‑Maa ‑tiamö a dɔ’wʋ, ’tɛnyɩ ‑mɛ’la ’wuë, dɛɛ nɩkpa ’nɩ a‑a ’saa wa nʋä ‑yi, Lagɔ ’nɩɛ a gbʋ ‑dɩ. ‑Sɩkaa a dɔ’wʋ, sɛ’ɛ ɔ nyɛɛ ’bhlɩbhëa ’dɩ nɩɩ: Wa nɩ ligba wa ’kä ’wa ‑lizokuu kɛ’mö ‑sɛ wa ’kɔ yɩbhlɩnɩ. ³¹Lagɔ a’bhë ɔ yɛ ’ɔ ‑zijle ’kädaa a zlɩɩ ‑dɩ. ‑Lɛ a zlɩ ’la ’mö nɩkpɛ ‑bhlʋ ɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, ’mö ɔ ’kää ’mö ghlɛnɩ ɔ ’kä gbëaa ’bhlɩbhëa ’wuë ‑zijli tu. ‑Lɛ a nɩkpɛ ’la, nɩkpa ’lɩbhɔ ’n ɔ yiɛ ’ku, ’n Lagɔ yoo gäla ’n ɔ yoo glu ‑sɛ. Sa’a ɔ tulanɩɛ ’ylimö nɩɩ, ’mö ɔ ‑sɛɛ ‑lɛ.»

³²Pɔɔlʋ bhïlaa gluwlʋwlɛ a dɛ cuu, ‑wa ‑pʋnɔɔ a‑a ’yukwlii, wa gla’mö a ‑mumuë ’n wa yoo gla pälɩ, ‑mumuë lɛ naa: «Yɩ ‑gäa’a sa’a kɛ. ‑A ‑kamöa’a zlɩ ‑mɛmɛɛ ’mö ’yukwli ‑pʋnɩ.» ³³Da’a yɩ ’bhlenɩɛ ’n Pɔɔlʋ yuëë yɔwʋ ’bhöö. ³⁴‑Maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, nɩkpa ‑mumuë yinɩ Pɔɔlʋ ‑gömö ’n wa yiɛ Zezwii a ‑nʋä ’zʋ. Wa gla’mö a nɩkpɛ ‑bhlʋ ’mö wa laa Deniisɩ, ‑mä Atɛɛnɩ glɔ ’mö a ‑zijlitunyɔ ’kɔdɔ ɔ glɩnɩmöä. ’Nglɔ ‑bhlʋ wa laa Damalisɩ, ɔ kökämö, ’n nɩkpa ‑mumuë ’yɛ, wa ’wuë ‑sɩbhä wa ’zʋä Zezwii a ‑nʋä.

Pɔɔlʋ yɛ ‑mä Kolɛɛtɩ glɔ ’mö mö

¹Pɔɔlʋ ’bhööä ‑mä Atɛɛnɩ, ‑glɔ ’kɔdʋ ‑mumuu ‑bhlʋ wa laa Kolɛɛtɩ ’n ɔ yiɛ ‑mä mö. ²‑Mä ‑glɔ ’la ’mö, ‑mä ɔ ghlɩɛ Zwiiföyi ‑bhlʋ, ɔ nglɩɛ Akilasɩ, ɔ ’lɛnglɛ a nglɩɛ Plisilɩ. Azii‑bhölɩɩ ’mö a pɩɔ wa laa Pɔɔ, ‑mä wa gwälɩnɩɛ Akilasɩ. ’Lili ’wʋ ɔ yiɛ. Yitalii‑bhölɩɩ ’mö a ‑glɔ ’kɔdʋʋ wa laa Ghlɔɔmö, ɔ ‑nyɛ ’ɔ ’lɛnglɛ ’sɔ ‑mä wa glɩ a‑a. ‑Maa ‑mä a ’bhlɩlowli ’kɔdɔɔ wa laa Klodɩ, ɔ lɛ Zwiiföwaa ’wuë nɩ ’bhöö mä Ghlɔɔmö, zaa, ɔ ‑nyɛ ɔ ’lɛnglɛ ’sɔ, ’n wa yiɛ ‑mä Kolɛɛtɩ yi, ’n Pɔɔlʋ yuëë ‑mä ghlɩnɩ. ³Akilasɩ, ‑gligbïï wa zʋä nɩmakwi ’wluu, ’mö ɔ sɩbhää. Libho ’la ’mö Pɔɔlʋ ‑yimöä zaa, Akilasɩ a ’ligbë ’mö ‑lɛ ɔ glɩnɩa’aa, ɔ ‑nyɔɔ ’sɔ ’n wa nʋä libho. ⁴‑Maa sɛɛ ‑gwlɛnɩzlɩ ghlɛɛ ’yize, ‑mä a Zwiiföwaa ’a Lagɔbuduu ’mö, ’n Pɔɔlʋ möä ‑mä, ‑wa yiɛ ‑mä Lagɔ bʋbɔɔ, ɛ yi Zwiiföwa oo, ɛ yi Glɛköwa oo, wa ’wuë ’n ɔ nyʋää Lagɔ ’a wɛlɩɩ, wa ’kä Zezwii a ‑nʋä zʋ. ⁵Sa’a ‑këë Silasɩ ‑nyɛ Timotee ’sɔ, ’n wa yia’aa ‑mä Masedʋanɩ ’bhöö, ’n wa yiɛ ‑mä Kolɛɛtɩ yi. Wa yiɛ, ’n Pɔɔlʋ yiɛ ‑bhlɛ ‑gligbïsɩbhälibhoo kɛ’mö ‑sɛ, ɔ ’kä Lagɔ ’a wɛlɩɩ a ’yize bhïla. Sɛ’ɛ ɔ nyɛɛ gbëaa Zwiiföwaa ’dɩ nɩɩ, Zezwii mɔɔ glɩnɩɛ Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ. ⁶‑Maa Pɔɔlʋ ’kʋä ‑sɩbhä ’dɩ ’nyɛɛ, wa lɛ yio ɔ kää ’n wa bhïlanɔ’ɛɛ wɛlɩzoku, ‑sɩbhä a za ’n ɔ yiɛ ’ɔ ‑banɩɩ ’mö ‑sɛ ’n ɔ yiɛ ’mö vïti, ɔ lɛ naa: «Lagɔ ’a ’pʋpʋɛ, ɛ ’nanyɩ ’wʋ ghlɛ a ‑kä tʋʋ, ɛ’ɛ ‑bhö na gbʋ, a ’yize a ‑liɛ. ’Bhöönɩa’a ‑sɩkaa dɛ’ɛ, ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ ’mö n ’käa’aa Zezwii ’a wɛlɩɩ ’nyɛɛ mö.» ⁷Ɔ ’nyʋä sa’a ’dɩ ’wëë, ’n ɔ yiɛ ‑mä Lagɔbuduu ’mö ’wlʋ. Glɛköyi ‑bhlʋ ‑ɔ bʋbɔmöä Zwiiföwaa a saa Lagɔ, ’n ɔ yiɛ ‑lɛ ɔ da’a glɩnɩɛ mö. Nɩkpɛ ’la, ɔ nglɩɛ Titusɩ Zwitusɩ, ’ɔ ‑buduu ‑lɛ ‑wʋ ‑wʋä Zwiiföwaa ’a Lagɔbuduu yɔwʋ. ⁸Ɔ glɩ ‑lɛ, ‑mä a Lagɔbuduu a ’yukugänɩnyɔɔ wa laa Klipusɩ, ɔ ‑nyɛ ’ɔ ‑kosuu yɔwʋ a ‑nʋa ’wuë ’sɔ, ’n wa yiɛ Zezwii a ‑nʋä ’zʋ. ‑Mä Kolɛɛtɩ a nɩkpa ‑mumuë a ‑bɛ, ‑wa ‑pʋnɩmöä Pɔɔlʋ ’a Lagɔwɛlɩɩ ’yukwlii, ’n wa yiɛ Zezwii a ‑nʋä ’zʋmö. Wa ’wuë ’n Pɔɔlʋ yuëë ’wlu wɔlʋ.

⁹’Ylɩ ‑bhlʋ ’mö, sɛ’ɛ sabʋsɛ, ’n Pɔɔlʋ ’a yilaa yiɛ do, ’n ‑Alowli yoo ’ylimö ghlɛ, ɔ lɛ naa: «Pɔɔlʋ, tɩ ngänɩ, bhïla ’na wɛlɩɩ ’yize, tɩ ’wʋ gɔɔ. ¹⁰‑Maa na’bhë n ‑nyɛmö ‑bhlinɩ ’wʋ, mä’ä glɔ nɩ ’mö, ‑bɛ ’naa ‑kamö kɛ ’wʋ fä. Nɩkpaa ‑wa glɩnɩɛ na ‑nʋä, wa ‑zu mä’ä tenyii.» ¹¹Pɔɔlʋ glɩ ‑mä Kolɛɛtɩ a ‑glɔ ’la ’mö ‑këë ’ylʋba ‑bhlʋ ’kïbhë. Sɛɛ zila zɩɛ ’yize, ‑sɩbhä ɔ ’cɩaa ‑mä a ‑nʋa Lagɔ ’a wɛlɩɩ.

Zwiiföwaa yɛ Pɔɔlʋ ’klɛ

¹²‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, ’n nɩkpɛ ‑mɔmɔɔ yiɛ Akayii‑bhölɩɩ a ’kämanɩnyɔ ’zʋ. Nɩkpɛ ’la, ɔ nglɩɛ Galiɔɔ. Ɔ ’tɛnyɩ ’mö, ’n Zwiiföwaa yiɛ mä ‑bhʋlʋ gwë ’paanɩ. ’N wa yiɛ Pɔɔlʋ ‑lɛ ‑zijlituwaa a ’yila ’klʋ kwä. ¹³Wa lɛ naa: «Nɩkpɛ nɩ ɔ yɩbhä ɔ ’kä nɩkpa ’wlumö nyima, sɛɛ ‑a’a gböö ’nɩɛ gbää, wa ’kä ‑sɩbhä Lagɔ bʋbɔ.» ¹⁴‑Maa Pɔɔlʋ lɛ ’kɩ a ‑gömö ‑sɛ cuu, ’n Galiɔɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ɔ lɛ naa: «Zwiiföwanyɩ, n ’kɩ ’nʋ, ‑maa ɛ ‑kä a ’kulɩbhägbʋʋ, ɛ ‑kä a ’yɛ wɛlɩ ’kädɩ ‑mimii, n yeanyɩ a ’yukwli ‑pʋnɩ. ¹⁵‑Maa Lagɔwɛlɩ a kpɛnɩɛ ’mö ’n a kpɛnɩɛ ’päpänglɩ ’mö, ’a gböö a wɛlɩɩ, ’n a kpɛni’ɛɛ ’mö zaa, ‑mi’la, anyɩgäsɛ a nɩ ‑dɩni ’mö, ‑maa n’n‑ä ‑mä ’kïbhë ‑kä.» ¹⁶’N ɔ yuëë ‑lɛ ‑zijle ’wʋ kpëti. ¹⁷Ɔ kpëtuëë ’wëë, nɩkpaa ’wuë ‑wa suä ‑lɛ, Zwiiföwaa ’a Lagɔbuduu a ’yukugänɩnyɔɔ wa laa Sɔsɩtɛɛnɩ ’n wa yoo ’wʋ sɛ ’sulo, ‑lɛ ‑zijlituwaa a ’yila ’klʋ a’bhë, ’n wa yoo ‑lɛ bhɔtɔnɩ. ‑Maa Galiɔɔ ’nuëë tɛkäsɛ ngli pälɩ ’lɩlɩlɩ.

Pɔɔlʋ yɛ ‑mä Atiɔsɩ ’bɩwʋ mö

¹⁸Pɔɔlʋ gwälɛ ‑mä Kolɛɛtɩ ’tɩɩ. ’N ɔ yia’aa Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä kɩnɩ, ’n ɔ yiɛ batoo ’wʋ ’libhï, ɔ ‑nyɛ Akilasɩ ‑nyɛ Plisilɩ ’sɔ, wa ’kä ‑mä Silii‑bhölɩɩ ’mö mö. ‑Maa Pɔɔlʋ, Lagɔ ’mö ɔ ’zʋ a‑a wɛlɩ ’yukwli ’mö, zaa wa lɛ ’kää batoo ’wʋ ’libhïë yii, ‑glɔ wa laa Saklee, ‑mä wa kpälɩnɔɔ ’wlu ’wë, ’n wa yiɛ mö. ¹⁹Wa möä, glɔ ‑bhlʋ wa laa Efɛɛzɩ, ’n wa yiɛ ‑mä ghlɛ. ‑Mä ‑glɔ ’la ’mö, ‑mä Pɔɔlʋ tɩa’aa Akilasɩ ‑nyɛ Plisilɩ ’sɔ, ɔ ’kä mö. ‑Maa ɔ ’kää ‑mä ’bhööä yii, ‑mä a Zwiiföwaa a Lagɔbuduu ’mö, ‑mä ɔ möä ɔ ‑nyʋä ’sɔ ’n wa yiɛ ’dɩ ‑sɛ. ²⁰Ɔ ’nyʋää ’sɔ wa ‑sɛɛ ’dɩ ’wëë, wa lɛ ɔ nɩ ‑sɛ ‑mä ’ylɩya, ‑maa ɔ’ɔɔ ’wʋ nglu. ²¹Ɔ lɛ naa: «N yɛɛ mö, ‑maa Lagɔ ‑kä ngluu, n yi zɩla’a ’wʋ ’sɔ yinɩ.» ’N ɔ yia’aa batoo ’wʋ ’libhï ’n ɔ yiɛ ‑mä Efɛɛzɩ ’bhöö. ²²Ɔ möä, ‑mä Sezalee glɔ ’mö, ‑mä batoo ’sibhanɔɔ sɛ, ’n ɔ yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö mö, Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä, ɔ ’kʋä bhälɩ. Ɔ bhäluë ’wëë, ’n ɔ yiɛ Atiɔsɩ mö. ²³Ɔ ‑sɛ ‑mä ’ylɩya, ’n ɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ’n ɔ yiɛ mö. Galatii‑bhölɩɩ ‑nyɛ Flizii‑bhölɩɩ ’sɔ ’mö, ’n ɔ yiɛ ‑mä ghlɛnɩ. Zezwii ’a ‑gänɩwaa ’wuë ‑wa ‑wʋä ‑mä, ‑sɩbhä ɔ pʋää swɩ nyɛmʋ ’mö.

Apolɔsɩ yɛ ‑mä Efɛɛzɩ ‑nyɛ Kolɛɛtɩ ’sɔ ’mö

²⁴‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, ‑mä Efɛɛzɩ glɔ ’mö, Zwiiföyi ‑bhlʋ mɔɔ yiɛ ‑mä. ‑Mä Ezipötɩ‑bhölɩɩ ’mö a ‑glɔɔ wa laa Alɛzadlii, ‑mä wa gwälɩnɔɔ, ɔ nglɩɛ Apolɔsɩ. Nɩkpɛ ’la, ɔ ‑kä bhïlaa, ’ɔ wɛlɩɩ dlɩ yɩ pluä. Lagɔ ’a ’bɔgʋʋ ’mö a wɛlɩɩ, ɔ ‑yii tenyii. ²⁵‑Alowli Zezwii ’a ’yioo, wa ’cɩamɔ’ɛ wʋ wɛlɩɩ, ɔ ‑kɩɩ bhïlaa, ku’mösusɛ ɔ bhïliɛ, sɛ ɔ ‑yiiɛ, ‑sɩbhä ɔ ’cɩɩɛ ’tɩɩ. ‑Maa Zaa ’a ’wluwɔlʋwlɛɛ a ’yize ’mö ɔ ‑yiɛ. ²⁶Ɔ ghlɛɛ ‑mä, ‑mä a Lagɔbuduu ’mö, Zezwii ’a wɛlɩɩ, ’n ɔ yiɛ ‑mä gbëaa bhïlanɩ. Ɔ ‑wiiɛ bhïla dɔ’wʋʋ, Plisilɩ ‑nyɛ Akilasɩ ’sɔ, wa ‑pʋnɩmɔɔ a ’yukwli. Zaa, ɔ bhïlaa ’wëë, ’n wa yoo wäzɩ, ’n wa yoo Lagɔ ’a ’yioo a wɛlɩɩ sasɛ dlɩ ‑gömö ‑sɛsɛnɩ. ²⁷Yɩ ’plɩɛ sa’a ’wëë, Apolɔsɩ lɛ naa, ɔ ’kä ‑mä Akayii‑bhölɩɩ ’mö mö. Zezwii ’a ‑gänɩwaa ‑wa ‑wʋä ‑mä Efɛɛzɩ lɛ naa, ‑n ‑kä ‑mä möö, yɩ nɛnɩ. ’N wa yiɛ Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä Akayii‑bhölɩɩ ’mö ’bɔgʋ ’wʋ ’cɛlɩ, wa ’kä sasɛ Apolɔsɩ päla. Ɔ ghlɛɛ ‑mä, Lagɔ a’bhë ’pɔ ’nyu zaa, Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä, ’n ɔ yuëë tenyii swɩ nyɛmʋ ’mö ’pä. ²⁸Miɛ nɩɩ, nɩkpabhë a ’yila ’klʋ, ‑lɛ ɔ tulanɩɛ Zwiiföwaa ’ylimö nɩɩ, Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’a ’bɔgʋʋ wa ‑suä wa’bhïï, mʋʋ zʋä Zezwii ’a wɛlɩɩ kɛ ‑gömö nɩɩ, Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ’mö ɔ glɩnɩɛ. ‑Maa ɔ ‑kä bhïlaa, ’ɔ wɛlɩɩ dlɩ yɩ pluä zaa, kïbhë ‑ma Zwiiföwaa ’kɩɛ ‑gömö ’zʋʋ, a’aa ‑bhölɩ.

Pɔɔlʋ yɛ ‑mä Efɛɛzɩ mö

¹Apolɔsɩ ‑wʋ ‑bhlɛ ‑mä Kolɛɛtɩ glɔ ’mö, ‑lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, ‑mä Azii‑bhölɩɩ a pɩɔ ’yli mää ‑gägö ‑wʋä, ’n Pɔɔlʋ yiɛ ‑mä ’wʋ ’tʋ ‑këë, ’n ɔ yiɛ ‑mä Efɛɛzɩ ghlɛ. Ɔ ghlɛɛ ‑mä, ’n ɔ yiɛ ‑mä Zezwii a ‑gänɩwa ‑mumuë a ‑zɩkpa ‑bhlʋ ghlɩnɩ. ²Nɩkpa ’la, ’n Pɔɔlʋ yuëë nimï ’yɩbhä nɩɩ: «‑Zlɩ a ngluä ’wʋ a ’kä Lagɔ ‑gänɩɩ, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yeanyɩ bhä ‑gömö ‑a?» Wa lɛ naa: «‑Aaa ‑bhlɛ tɛkäsɛ ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ a wɛlɩ ’nʋ ’lɩlɩlɩ.» ³Pɔɔlʋ lɛ naa: «Zaa, ’wluwɔlʋwlɛ ‑mɛ wa wälaanyɩ bhä ’wlu ’nɩ?» Wa lɛ naa: «Zaa a ‑nɛɛ.» ⁴Ɔ lɛ naa: «Nɩkpaa ‑wa ngluä ’wʋ wa ’kä ’wa ‑lizokuu kɛ’mö ‑sɛ, ’mö Zaa wɔlʋ a‑a ’wlu. ‑Maa sɛ’ɛ ɔ ’nyɛ a‑a Yizlaɛlɩ a ‑nʋa ’dɩ nɩɩ, ‑ɔ ’kää ‑mä na nimï yii, ’mö wa kää wa ’kä dlɩ ’tɛɛnɩ. Ɔ ‑kä sa’a gbää, Zezwii ’mö ɔ gaaa.» ⁵Pɔɔlʋ ’nyʋä sa’a ’dɩɩ, ’n wa yiɛ ’ɔ wɛlɩɩ ’wʋ nglu, ’n wa yuëë ‑Alowli Zezwii a ’nglɩ ’mö ’wlu wɔlʋ. ⁶’N Pɔɔlʋ yuëë kätɩkpö ’wlu ’zʋ, ’n ɔ yiɛ wa ’wlumö bhibhe, ’n ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ yuëë ‑gömö yi. Gbɩ a ‑mi wa’aa ‑yii, ’n wa yiɛ gbä, ’n Lagɔ yuëë ’mö bhïlanɩ. ⁷Nɩkpa ’la, wa ‑bhli kʋgbä ’sɔ a sɛ.

Pɔɔlʋwa yɛ ‑mä Efɛɛzɩ Zezwii a ‑nʋa a zɩkpa sɛ ’gïla

⁸‑Mi’la ’plɩɛ ’wëë, ‑mä Efɛɛzɩ a Zwiiföwaa ’a Lagɔbuduu ’mö, ‑sɩbhä Pɔɔlʋ mömönɩɛ ‑mä ’wʋ ’yize, ’n ɔ bhïlanɩɛ ‑mä ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ a wɛlɩɩ. Sa’a ‑këë ’cwɩ ta. Ɔ ‑kɩɩ bhïla dɔ’wʋ ‑wʋʋ, ɔ’ɔɔ Zwiiföwaa a ’yila ‑gu, ‑maa gbëaa ɔ bhïliɛ wa ’kɩ sasɛ ’mö ’nʋ. ⁹‑Maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, Zwiiföwaa a gla’mö a ‑mumuë, ’wa dilaa ’mö wa ’tumanɩɛ ’mö, wa’aa wɛlɩ ’la ’wʋ nglu. Zezwii ’a ’yioo a wɛlɩɩ, Pɔɔlʋ ‑kɩɩ bhïla dɔ’wʋ ‑wʋʋ, nɩkpabhë a ’yila ’klʋ, nɛpɔ wa nɛpwɩɛ. ‑Sɩbhä a za, ’n Pɔɔlʋ ‑nyɛ Zezwii ’a ‑gänɩwa ‑muë’la yiɛ wa dɛ ’plɩ. Nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Tilanwisɩ ’a ‑sukubuduu ’mö, ’n ɔ ‑nyʋä yiɛ ‑mä mö. Sɛɛ zila zɩɛ, ’n ɔ ’cɩanuëë ‑mä Lagɔ ’a wɛlɩɩ. ¹⁰Pɔɔlʋ ’zʋ sa’a ‑këë ’ylʋbö ’sɔ. ‑Sɩbhä a za, ‑mä Azii‑bhölɩɩ ’mö a ‑nʋa, ‑wa glɩnɩɛ Zwiiföwaa oo, ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ oo, wa ’wuë, wa ’nʋ Zezwii ’a wɛlɩɩ.

Sevaa ’a yuëa a wɛlɩɩ

¹¹‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, zɩzɛli ’kädɩɩ Lagɔ bhɛnɩɛ Pɔɔlʋ ’möö, yɩ’ɩɛ ‑sɩbhä a sɛ ‑wʋ. ¹²Yɩ za, nɩkpa ‑mumuë a’bhë, wa libhï ’wa ’klʋsɩɔnɩyʋkwiea ’wʋ, ɛ ‑kä’ɛ ’möpälali, ’mö wa ngwaa Pɔɔlʋ a kuu yɔwʋ, ’wë ’n wa sɩbhɩɛ ’wa guzuwaa, ’n wa yɛmanɩɛ. ‑Wa kää zuzukuzoku ‑gömöö, ’n yɩ ’bhuëë ‑gömö. ¹³‑Maa Zwiiföwa ‑mumuë ‑wʋmö a ’yɛ wabhlɩ ‑lɛ. ‑Gwlɩɩ ’mö wa nɛmöä ‑gömö, ’n wa kpëtiɛ nɩkpa zuzukuzoku ‑gömö. Wa ‑kɩɩ ‑sɩbhä kpëtie yii, Zezwii ’mö wa ‑dɩmöä ’nglɩ. ’N wa nʋä bhʋlʋbhlʋ, Zezwii ‑ɔnyɩ ’tɩtɩ Pɔɔlʋ biaa, ɔ ’nglɩ ’mö, ‑nmö n nyɛɛ ’dɩ, ’bhöö ‑sɩkaa nɩkpɛ nɩ ‑gömö. ¹⁴Zwiiföwaa a Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔ ‑bhlʋ wa laa Sevaa, ɔ yuëë, wa ‑bhli ngbi’sɔ, mʋa zʋä ‑sɩbhä. ¹⁵‑Maa ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö wa gbää sa’aa, zuzukwëzokwëa, ’n a yiɛ nɩkpɛɛ ’mö bhïlanɩ, a lɛ naa: «Ɛ ‑kä Zezwii mɔɔ, n ‑yoo, n ‑yi’ɛ ‑mɔ wa la Pɔɔlʋ, ‑maa abhʋa abhlɩ, ‑muë a glɩnɩ bhä?» ¹⁶Nɩkpɛɛ ‑ɔ kää zuzukwëzokwëa ‑gömöö, wa ngbi’sɔ ‑kpɔ, ’n ɔ ‑nyʋä yiɛ köbhänɩ, ’n ɔ yuëë wa ’wuë ’lɩbhä tlɩtlɩsɛ. Wa ‑dlu ’jɩ, wa dɩ‑ɩ wlu ’n wa yiɛ ‑mä ‑budu ’mö ’wlʋ, ‑bʋ, ’n wa yiɛ futo. ¹⁷‑Mä Efɛɛzɩ a nɩkpaa ’wuë, Zwiiföwaa ‑nyɛ ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ ’sɔ, ’n wa yiɛ ‑lɛ a wɛlɩ ’la ’nʋ. Wa ’nwiɛ, ’n nganɔ yuëë ’wʋ yinɩ, ’n wa yiɛ ‑Alowli Zezwii ’a nglɩɩ ’ghlimanɩ.

¹⁸’N nɩkpa ‑muë nglu a‑a ’wʋ wa ’kä Zezwii dlɩ ’tɛɛnɩ a gla’mö a ‑nʋä a ‑bɛ yiɛ yi, ’wa ‑lizokuu wa nʋ a‑a, nɩkpabhë a ’yila ’klʋ, ’n wa yiɛ ‑lɛ yɩ ’bï ‑sɛnɩ. ¹⁹Wa gla’mö a ‑nʋä a ‑bɛ, wa glɩnɩ a‑a ‑damilanʋwaa, ’wa ’bɔgwɩɩ wa yɩlɩ a‑a ’mö ’n wa nʋ a‑a ’wa ‑damilaa, yɩ ’wuë ’n wa ‑nyɩɩ yiɛ yi, nɩkpabhë a ’yila ’klʋ ’n wa yiɛ ‑lɛ sianɩ. ‑Lɛ a ’bɔgwɩ ’la, moni yɩ ‑lowluwaa pɩɩɩ a‑a ’möö, wa ‑kɛɛ zɛlɩɩ, wa lɛ yɩ li mininywɩɩ kʋgbä. ²⁰Sa’a ‑sɩbhä ‑Alowli ’a wɛlɩɩ mlɩmanɩɛ saa ’wuë ’n wa yiɛ yɩ ’mötɛɛnɔɔ ’ylɩmö.

Pɔɔlʋ a za Efɛɛzɩ a ‑glɔɔ yɛ glu ’bhöö

²¹‑Mi’la ’plɩɛ ’wëë, Pɔɔlʋ lɛ naa: «Masedʋanɩ‑bhölɩɩ ‑nyɛ Akayii‑bhölɩɩ ’sɔ ’mö, ‑mä n ’kää ’wʋ ’tʋ, n ’kä Zeluzalɛɛmö mö. ‑Maa n ‑kä ‑mä ’bhöö, n yi Ghlɔɔmö mö klɩpaa.» ²²’Ɔ ‑gänɩwaa a gla’mö a ‑nʋä ’sɔ, Timotee mɔ ’n ‑mɔmɔɔ ‑bhlʋ wa laa Elaatɩ, wa ’sɔ ‑kpɔ ’n ɔ yuëë ‑mä Masedʋanɩ‑bhölɩɩ ’mö ’yuku ’pïla, ɔ’bhë ’n ɔ yiɛ ‑bhlɛ ‑mä Azii‑bhölɩɩ ’mö tʋʋ. ²³‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, ‑mä Efɛɛzɩ, ‑Alowli ’a ’yioo a wɛlɩɩ a za, ’n ‑jiji a ’kädɩ yiɛ ‑mä gbä. ²⁴‑Sikabhlɛnyɔ ‑bhlʋ wa laa Demetliusɩ, ɔ ‑kä ’ɔ lɛyaa bhlɛɛ, ‑lagɔ Efɛɛzɩ a ‑nʋa bʋbɔ a‑a, wʋ nglɔɔ, ’mö wa laa Atemisɩ, wʋ ‑buduu wa bʋbɔnuä ’mö a ’wlʋna, ’mö ɔ bhlɛɛ ‑bïdi ’tikïyie ’wʋ, ɔ ‑nyɛ ’ɔ libhonʋwaa ’sɔ, ’mö wa pää ’pɛlʋ ’n wa ghlɩɛ moni a ‑bɛ. ²⁵Nɩkpɛ ’la, ’n ɔ yiɛ ’ɔ libhonʋwaa ‑nyɛ nɩkpa ‑mumuë ‑wa nʋmöä libho ’la ’sɔ ’wlu ’yɩbha, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «‑A’bhɩanyɩ, a’bhï a ‑yi sɛ nɩɩ, ‑a’a libhoo ‑a nʋä, wʋ za ‑a wʋlʋä. ²⁶‑Maa nɩkpɛɛ wa laa da’a Pɔɔlʋ, ’ɔ wɛlɩɩ ɔ biaa, a’bhï a kɩ ’nʋmö. Sɛ’ɛ ɔ nʋä nɩɩ, ‑lagwɩɩ nɩkpɛ bhɛnɩɛ kä’möö, ɛ’ɛ ‑bhö ‑tiamö a Lagɔ mɔ, ‑maa nyɩasɛliɛ. ‑Lɛ a wɛlɩ ’la ɔ kɩ nɩkpa a ‑bɛ ’wlumö nyimanɩ. Ɛ’ɛ ‑bhö mä’ä Efɛɛzɩ a ’yize, ‑maa Azii‑bhölɩɩ ’wuë ’mö a nɩkpa a ‑bɛ, mʋa kɩɛ ‑sɩbhä dlɩ ’wʋ. ²⁷Wɛlɩ ’la, sɛ yɩ ‑wʋä da’a gbɔlɔnɩ dɔ’wʋʋ, ‑a’a libhoo ’mö yɩ ’kää nyima. Ɛ’ɛ ‑bhö’ɛ ‑a’a libhoo a ’yize a za, ‑maa ‑a’a ‑lagɔ ’kɔdʋ Atemisɩ, wʋ ‑budu ’kɔdʋʋ a’bhë, ’mö yɩ ’kää ’nglɩ ‑gömö ‑sɛ. ‑Sɩbhä a dɔ’wʋ, ‑a’a ‑lagɔ Azii‑bhölɩɩ ’mö a ‑nʋa ‑nyɛ ’bhlɩbhëa ’wuë ’sɔ ‑wʋä bʋbɔ dɔ’wʋʋ, wʋ ’ghïlinɔɔ mʋʋ ’kää ’yli bhɩɛ.» ²⁸Demetliusɩ gbää sa’a cuu, wa ’wuë ’n yɩ yuëë dlɩ yɔwʋ sumanɩ ’n wa yiɛ ’mö ’kpa, wa lɛ: «Efɛɛzɩ a ‑lagɔ Atemisɩ, mʋʋ ’ghïliɛ aa, mʋʋ ’ghïliɛ aa, mʋʋ ’ghïliɛ aa!» ²⁹’N ‑lɛ a ‑jiji ’la yiɛ ‑glɔɔ glu ‑sɛ. ‑Glɔɔ doo gluu, Masedʋanɩ a nɩkpa ’sɔ ‑wa ‑nyɛ Pɔɔlʋ ‑bhlinɩ a‑a ’wʋʋ, ‑mɔ a nglɩɛ Gayusɩ ‑mɔ a nglɩɛ Alitaakö ’n wa yuëë ’wʋ gbulo, wa ‑susunuë ’wlumö, ’n wa ‑nyʋä yiɛ ‑mä ’du ’mö mö. ³⁰Pɔɔlʋ ’nwiɛ, ɔ lɛ ɔ ’kä ‑mä mö, ɔ ’kä nɩkpaa a dila pïpa. ‑Maa Zezwii ’a ‑gänɩwaa lɛ ɔ nɩ tɩ ‑mä mö. ³¹Azii‑bhölɩɩ ’mö a ’kämanɩwa ‑mumuë a’bhï, ‑wa glɩnɩɛ Pɔɔlʋ a bhɛyaa, ’n wa yoo nɩkpa ’wʋ tie nɩɩ, ɔ nɩ tɩ ‑mä ’du ’mö mö. ³²‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’mö, ’saa ’plɩɛ ‑mä ’du ’mö ’wʋʋ, yɩ’ɩa’a ’wlu ‑nyɛ gwë ’sɔ kä. ‑Muë ‑kä ’mö ’kpa, wa nʋ ’wa sɛ, ‑muë ‑kä ’mö ’kpa wa nʋ ’wa sɛ. Wa gla’mö a ‑mumuë a ‑bɛ a’bhë ’fʋ wa ‑wʋmöa’aa wabhlɩ ‑mä ‑bʋbʋ ’mö, wa’a ’saa‑gbʋʋ gbɔɔ ‑yi. ³³Nɩkpɛ ‑bhlʋ ’mö wa laa Alɛzaadlɩ, Zwiiföwaa mʋa ’zoo ‑mä wa ’yuku ɔ ’kä wa ’wlumö bhïla. Nɩkpɛ ’la mɔɔ möä ‑mä ‑bʋbʋ ’mö a ‑nʋa ‑mumuë nimï ’yɩbhää, ’n wa yoo ‑jiji a zɛmö sʋlʋnɩ ’wë ’n ɔ yia’aa ‑lɛ ’plɩ ɔ ’kä ’mö ‑sɛnɩ. Ɔ ’plɩɛ ‑lɛ, ’n ɔ yiɛ sɔ ghäyɩ ’pä ɔ ’käa bhïla. ³⁴‑Maa nɩkpa a ‑bʋbʋʋ yɩbhlɩnɩɛ sɛ nɩɩ Zwiiföyi ɔ glɩnɩɛ, wa ’wuë ’n wa yiɛ ’mö ’kpa, wa lɛ: «Efɛɛzɩ a ‑lagɔ Atemisɩ mʋʋ ’ghïliɛ aa, mʋʋ ’ghïli aa, mʋʋ ’ghïliɛ aa!» Wa ‑wʋ sa’a ’gämö nʋnɩ dɔ’wʋ ‑këë, ’gïle ’sɔ a sɛ. ³⁵Wa ’kpa sa’a ’mö ‑këë, ‑mä a ‑gɔmla ’kɔdɔ ‑bhlʋ, ’n ɔ yia’aa yi, ’n ɔ yuëë dɛpö, ɔ lɛ naa: «Efɛɛzɩ a nɩkpanyɩ, ‑lagɔ ’kɔdʋ Atemisɩ, ’wʋ ‑buduu, mä’ä wʋ ‑wʋä ‑a ’bhele, ‑abhʋaa ‑kuuä. Wʋ ‑glɛklʋʋ a’bhë ‑wʋ ’bhööä ‑mä ghäyɩ ’n wʋ yiɛ kwlii, ‑abhʋaa bʋbʋä. Nɩkpɛ a ‑mɔɔ ’nɩa’a sɛ ‑yi ɔ’ɔɔ ‑bhölɩ. ³⁶‑Bɛ ’niɛ ’mö kpɛnɩ. Zaa, a nɩ ’zʋ vlɩɩ, ‑maa a nɩ tɩ ‑ɔɔ’nɛɛnɩli nʋ. ³⁷Nɩkpa nɩ ’sɔ ‑kpɔ a ‑susunɩɛ ’wlumö ’n a ‑nyʋä yiɛ dɛ’ɛ yii, ‑mä ‑a’a Lagɔbuduu ’mö, wa’aa ‑mä ‑lu ‑sɛ, ‑a’a Lagɔ a’bhë, wa ’nuä’ɛ ‑bhlɛ käböwɛlɩ bhïlanɩ. ³⁸‑Maa Demetlusɩ, ɔ ‑nyɛ ’ɔ libhonʋwaa ’sɔ, wa ‑kä nɩkpɛ a ’kïbhë ’mlɩ ‑kä, ‑gɔmla ‑wʋ mä’ä, ‑zijliplɛzlɩ ‑bhölɩ, zaa wa kä wa ’kä ’klɛɛ mö. ³⁹Wɛlɩ ‑mimii ‑kä’ɛ ‑lɛ ‑wʋ, ‑gɔmlɩwaa yi ‑glɔlowluwaa wäzɩ, wa ’yila ’klʋ, yɩ yi ‑lɛ bhïlonɩ. ⁴⁰‑Maa ’saa a nʋä zɩ’ɛ dɛ’ɛ, yɩ ’nglɩ ’mö, a ’nɩ ’wʋ ’zʋzʋnɩ ‑gɔmlɩwaa ‑wa ‑wʋä ‑mä Ghlɔɔmö, wa ‑yinyɩa gbɩnyimawa ’mö ’wʋ ’libhï. Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, ’a ‑jiji ’wuë a ’bhööä da’a ‑sɛɛɛ, yɩ gla’mö, ’kïbhë a ‑maa ’kä ‑mä ’mö zlɔnɩɩ, n ’naa ’wʋ yɩlɩ, yɩ ’wuë yɩ’ɩɛ nɛnɩ ’lɩlɩlɩ. ⁴¹Zaa, a nɩ mö ’ligbï ’mö.» ’N wa yiɛ yɔwʋ ‑sɛnɩ.

Pɔɔlʋ yɛ ‑mä Masedʋanɩ‑bhölɩɩ ‑nyɛ Glɛkö‑bhölɩɩ ’sɔ ’mö mö

¹‑Jiji ’la ’wuë donɩɛ ’wëë, ’n Pɔɔlʋ yia’aa Zezwii ’a ‑gänɩwaa ‑wa ‑wʋä ‑mä ’wlu ’yɩbha, wa ’wuë ’n ɔ yuëë ’dɩ ’mö zʋ ’tɩɩ ’wë, ’n ɔ yuëë kɩnɩ, ‑mä Masedʋanɩ‑bhölɩɩ ’mö ’n ɔ yiɛ ‑mä mö. ²Ɔ ghlɛɛ ‑mä, Zezwii ’a ‑gänɩwaa ‑wa ‑wʋä ‑mä, ‑sɩbhä ɔ nɛmöä wa ‑zɩkpöö ’wʋ bhʋlʋbhlʋ, ‑sɩbhä ɔ nyʋä Lagɔ ’a wɛlɩɩ, ’n ɔ pʋää swɩ nyɛmʋ ’mö, sa’a ‑këë, ‑mä Glɛkö‑bhölɩɩ ’mö, ’n ɔ yiɛ ‑mä ghlɛ. ³Ɔ ‑sɛ ‑mä ’cwɩ ta. Ɔ lɛ ’kää ’wʋ ‑sɔ, ɔ ’kä batoo ’wʋ ’libhï ɔ ’kä ‑mä Silii‑bhölɩɩ ’mö möä yii, ’n ɔ yiɛ ’nʋ nɩɩ, Zwiiföwaa yɛ ɔ za ’dɩ zʋ wa ’kɔ ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku. ‑Sɩbhä a za, ‑mä Masedʋanɩ‑bhölɩɩ ’mö ’n ɔ yiɛ ‑mä ’bɩwʋ mö. ⁴‑Maa ɔ ’kää möä yii, Zezwii a ‑nʋä ‑mumuë ’mö ɔ ‑nyɛɛ mönɩɛ yɔwʋ. Belee a nɩkpɛɛ wa laa Pilusɩ, ɔ yowli Sopatɛlɩ mɔ, Tesaloniikö glɔ ’mö a nɩkpa ’sɔ, Alitaakö ‑nyɛ Sekudusɩ ’sɔ muë, Dɛɛbö a nɩkpɛ ‑mɔmɔɔ wa laa Gayusɩ mɔ, Timotee mɔ ’n Azii‑bhölɩɩ ’mö a nɩkpa ’sɔ, Tisikö ‑nyɛ Tlofimö ’sɔ, wa ’wuë ’mö Pɔɔlʋ ‑nyɛɛ mönɩɛ ‑mä Masedʋanɩ‑bhölɩɩ ’mö yɔwʋ. ⁵Nɩkpa ’la ngbi’sɔ ‑kpɔ, ’n wa yiɛ ’yuku ’plɩ, ’n wa ‑yinyɩɛ ‑mä ‑glɔ wa laa Tlʋasɩ ‑kʋnɩɛ mö. ⁶‑Abhʋa abhlɩ, Galɛ’möwlʋfɛtɩɩ ’plɩɛ ’wëë, a‑a yiɛ ‑mä Filiipö batoo ’wʋ ’libhïnɩ, ’ylɩ ngbï ’plɩɛ, a‑a yuëë ‑mä Tlʋasɩ ghlɩnɩ. ‑A ‑sɛ ‑mä ’ylɩ ngbi’sɔ.

Pɔɔlʋ yɛ ‑mä Tlʋasɩ Lagɔwɛlɩɩ bhïlanɩ

⁷Zlɩ ‑kä zɩɩ, ’dimasiɛ zaa, ‑lɛ a ‑kidosɛ ’la, ‑abhʋa Zezwii a ‑nʋa ’wuë, a‑a yiɛ ’wlu ’yɩbhä. Sɛɛ Zezwii gbä a‑a, ‑a ’kä ‑sɩbhä ’fɔlɔ ’mö ‑dɩdɩnɩ ‑a ’kʋ ’gämö linɩ. ‑A ’yɩbhää ’wluu, ’n Pɔɔlʋ ‑yinyɩɛ Lagɔwɛlɩ ’nyɛ. ‑Maa zlɩ ‑kä zɩ mö ɔ ’kää mö zaa, ɔ ‑wʋ bhïla dɔ’wʋ ‑këë zlɩ a jijo’wʋ. ⁸’Tasɩ a ’kïbhë ‑bhlʋ ’mö, ‑mä ‑a ’yɩbhänɩɛ ’wlu, ’napö a ‑bɛ dɩ‑ɩ ‑mä ’yi. ⁹‑Maa ‑aa gla’mö a nyɛgbayu ‑bhlʋ, ɔ nglɩɛ Etisɩ, ‑buduu a finɛtlɩ ’mö, ‑mä ɔ glɩɛ ɔbhlɩ sɛ. Pɔɔlʋ ‑wʋ bhïla dɔ’wʋ ‑këë, nyɛgbayu ’la ’n ’yɛla yoo köbhä ’n ɔ yiɛ ngämö cluclu. Ɔ ngämöä ’n ɔ yiɛ ‑mä ’tasɩ a tananɛɛ a kïbhëa ’mö ’bhöö, ’n ɔ yiɛ zɛmö bhli. Wa lɛ mɔ a ’wlu ’libhïëë, ɔ ku‑u. ¹⁰‑Maa Pɔɔlʋ kwliɛ, ’n ɔ yiɛ ’wlu kwlinɩ, ’n ɔ yoo ’wʋ ’libhï ’n ɔ yoo gbögbönɩ. Ɔ lɛ naa: «A nɩ tɩ ’wi, ‑maa ɔ ‑gä.» ¹¹Ɔ gbää sa’a ’wëë ’n ɔ ‑yinyɩ’ɛɛ ’wʋ ’sɔ ‑mä ‑budu ’mö päla. ’N ɔ yiɛ ’fɔlɔ ’wʋ ’libhï, ’n ɔ yuä ’mö ‑dɩdɩnɩ, a‑a yuä ’gämö linɩ. ’N ɔ yia’aa Lagɔwɛlɩ bhïla ‑këë ’n ’zɔkpɔylʋ yiɛ glu ’wlʋ, ’n ɔ yia’aa kɩnɩ ɔ ’kä mö. ¹²‑Maa nyɛgbayu ’la, ɔ ‑gä ’n wa ‑nyɔɔ yiɛ ’ligbë ’mö mö, nɩkpaa ’wuë ’mäna.

Pɔɔlʋ yɛ ‑mä Mile glɔ ’mö mö

¹³‑Maa ‑a ’kää ‑mä Tlʋasɩ ’bhööä yii, ‑abhʋa Pɔɔlʋ ’a ‑gänɩwaa, ‑abhʋaa ’libhïä ‑abhlɩ batoo ’wʋ, ‑glɔɔ wa laa Asɔsɩ, ‑a ’kä ‑mä mö. ‑Maa Pɔɔlʋ lɛ naa, ɔ ’kä ɔbhlɩ kplɩ ’yli nɛmönɩ, ‑a ’kä ‑mä ’wʋ gbanɩ, ‑mä ɔ ’käa’aa batoo ’wʋ ’libhïnɩmö, ‑a nyɔɔ ’sɔ, ‑a ’kä yɔwʋ mönɩ. ¹⁴Zaa, ɔ ghlɩnɩnyɩɛ ‑mä Asɔsɩ, ’n ɔ yia’aa batoo ’mö ‑gbälɛ, ‑glɔɔ wa laa Mitilɛnɩ, ‑a ‑nyɔɔ ’sɔ a‑a yiɛ ‑mä mö. ¹⁵‑A ’bhööä ‑lɛ, zlɩ zɩɛ, gïnyɛlekpë ’käda ‑bhlʋ wa laa Sioo, a‑a yeaa nuë sɩbhä. Zlɩ zɩ’ɛɛ, gïnyɛlekpë ’käda ‑mämaa wa laa Samɔsɩ, a‑a yeaa yɔwʋ ghlɛ. Zlɩ ‑mɛ’la ’mö ’yɛ, ‑glɔɔ wa laa Mile, a‑a yia’aa ‑mä ghlɛ. ¹⁶Nyɩasɛ ‑aaa Efɛɛzɩ a ‑glɔɔ yɛ’mö bhlɩ a‑a ’kä ’gbɩɩ ‑mä Mile mö. ‑Maa Pɔɔlʋ lɛ naa, ɔ ’kä ’pulo ɔ ‑kä ‑jɔlʋ ’mö ‑kää, Patɩkɔɔtɩ a fɛtɩɩ, ɔ ’kɛa ‑mä Zeluzalɛɛmö ‑sɛnɩ. Zaa, ɔ’ɔɔ ’yɩbhä ɔ ’kä ‑mä Azii‑bhölɩɩ ’mö bʋanɩ.

Pɔɔlʋ yɛ Efɛɛzɩ a ‑zɩkpa a ’yukugänɩwaa kɩnɩ

¹⁷‑A ‑wʋ ‑mä Mile ’n Pɔɔlʋ yiɛ ‑mä Efɛɛzɩ a ‑zɩkpa a ’yukugänɩwaa ’dɩ ’wʋ ’pä nɩɩ, wa nɩ yi. ¹⁸Wa yiɛ, wa ghlɩnɔɔ ‑mä Mile, sɛ’ɛ ɔ ’zuëë ’dɩ ’mö nɩɩ: «‑Atʋayuënyɩ, ’fʋ n ’nanyɩɛ wäzɩ, ‑maa n nɛ naa: ‑Zlɩ n yiɛ tɛkädɔ’wʋ mä’ä Azii‑bhölɩɩ ’mö ’n n yiɛ ‑mä ’a mä’a möö, ’tɛnyɩɩ ’wuë n ‑sɛɛ ‑mä a jijo’wʋʋ, ’na sɛ n nɛmöä, a’bhï a ’yɩ ‑sɩbhä ’ylɩmö. ¹⁹‑Alowli Zezwii ’a libhoo n ‑wuuä nʋ dɔ’wʋʋ, n’n‑ä nanyɩ ’kɔdɔ ’mö ’wʋ ’libhï. ‑Li ‑mimii a ‑bɛ, yɩ ghälaa ’mɩɔ ’yli ’mö. Zwiiföwaa, wa tɛlɩ sɛ wa ‑kaa ’lɩbhä n ’kä ’ku. ‑Lɛ a ’klɩyɩyɛ ’la ’wuë, n ‑wɛɛ ‑sɩbhä ’yɩ dɔ’wʋ ’n n nʋä Zezwii ’a libhoo ’yize. ²⁰Wɛlɩɩ ‑yɩ kää a dɔ’wʋ dɛsɛ ‑yɩ ’kanyɩɛ puëë, a’bhï a ‑yi sɛ nɩɩ, n ’nanyɩɛ yɩ kïbhë ‑bhlʋ a’bhë ’yli zizanɩ. ‑Maa ɛ yi ‑mä Lagɔbïdii ’mö ma oo, ɛ yi ‑mä ’a ’ligbïï ’mö ma oo, ‑sɩbhä n ’nyɛnanyiɛ ‑mä, yɩ ’wuë ‑sɩbhä n ‑sɛsɛnanyiɛ dlɩ ‑gömö. ²¹‑Wa glɩnɩɛ Zwiiföwa oo, ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ oo, wa ’wuë sɛ’ɛ n ’titiluë ’yukwli ’mö nɩɩ, wa nɩ ligba, wa ’kä ‑tiamö Lagɔ yɩbhlɩnɩ, miɛ nɩɩ, wa ’kä Zezwii dlɩ ’tɛɛnɩ ɔ ’kä wa ‑lowli ’zʋ. ²²‑Sɩkaa a dɔ’wʋ, a nɩ ‑pʋnɩɩ sasɛ ’yukwli, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ lɛ n nɩ mö Zeluzalɛɛmö klɩpaa, zaa ‑mä n ‑wʋä mö dɔ’wʋ. N’n‑ä ’saa ‑kaa ‑mä ghlɩɛ ‑yi. ²³‑Gwlɩɩ ’wuë n nɛmöä ‑gömöö, n ‑kä ‑glɔ ‑mu’la ’mö ghlɛ ’yize, ‑sɩbhä ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ nyɩaaa ’dɩ nɩɩ, ’klɩyɩyɛ ‑gänɩɩ ’yuku, wa ‑yii ‑jie ’mö ’pä. ’Saa n ‑yiɛ cuu, miɛ da’a. ²⁴‑Maa yɩ ’wuë ’mö a dɔ’wʋ, ’na pɩwʋʋ, ‑mä n’n‑ä dlɩ ’wʋ ’pä ’lɩlɩlɩ. ’Saa n pää dlɩ ’wʋ cuu, muä nɩɩ, n ’kä mö ‑këë n ’kä ‑mä ’gbë ’wʋ ghlɛ, libhoo ‑Alowli Zezwii nyɩaaa, n kʋ zɛmö bhɩɛ, sɛɛ Lagɔ ’pää nɩkpɛ a ngäzɩdlɩ Zezwii Kliisɩ a bɔɔmö a za‑a, ‑lɛ a ’Mänatɩtɩ ’la n ’kɩ saa ’wuë bia, yɩ ’yize mɩɩ kää dɛsɛ na dɔ’wʋ.

²⁵‑Maa a ’wuë abhʋa n ‑wʋ a‑a jijo’wʋ ’n n nyɩanyɩ a‑a ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ a wɛlɩɩ, n ‑kaanyɩa’a dɛ’ɛ yɔwʋ ’bhöö ’wëë, n ‑yi sɛ nɩɩ, a gla’mö a nɩkpɛ ’naa ‑kaaa’a ’ylɩmö ’lɩlɩlɩ. ²⁶Nza n nyanyɩɛ zɩɛ ’dɩ nɩɩ: A gla’mö a nɩkpɛ ‑kä tʋʋ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋʋ, ‑amöö ’nɩɛ ɔ gbʋ ‑kä. ²⁷Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ’saa ’wuë Lagɔ yɩbhää ’bhlɩbhëa a dɔ’wʋʋ, yɩ ’wuë ‑sɩbhä n kälɩnanyɩɛ kɛ ’klʋ gbëaa. ²⁸Abhʋa ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ’zʋaa Zezwii a ‑nʋa a ’yukugänɩwa ’wʋ. Zaa, a nɩ ’nɛmanɩ anyɩ ’wʋ a tɩa tʋʋ, ‑muë’la a ‑gänɩɛ ’yukuu, a nɩ ’zʋnuë’ɛ ’yli, wa tɩa tʋʋ. Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpaaa, ‑mä Zezwii ’a ’kwiea ’mö, ‑mä ɔ dɩba Lagɔ ghlɩnaa. Wa ’kä ɔ ‑nʋä ’zʋ a za, nza ɔ dluu kwliɛ ’n ɔ yiɛ wa za ’ku. Zaa, ‑lɛ a nɩkpa ’la, a nɩ ‑suë sasɛ. ²⁹‑Maa n ‑yi sɛ nɩɩ, n ‑kä mö ’wëë, sɛɛ gbï yi’ɛ ’bhabhïla jijo’wʋʋ, ‑sɩbhä nɩkpa ‑mumuë ’kanyɩɛ jijo’wʋ yi, wa ’kanyɩ ‑lizoku ’wlu nʋ. ³⁰A gla’mö a’bhë, ‑mumuë yi ‑mä ’wlʋ, wa yi Lagɔ ’a wɛlɩ widɩ ’mö ‑sɛnɩ, wa ’kä Zezwii ’a ‑gänɩwaa ’wlumö nyima, wa ’kä ’wa wɛlɩɩ ‑gänɩ. ³¹Zaa, a nɩ ‑ligba a ’kä ‑lɛ glɩ. A’bhï a ‑yi sɛ nɩɩ, ’ylʋböö ta ‑kpɔ n ‑saanyɩɛ jijo’wʋʋ, yɩ ’mö, ɛ yi sabʋ oo, ɛ yi zlɩgä oo, a ’wuë bhʋlʋbhlʋ, ‑sɩbhä n zʋanyɩɛ ’dɩ ’mö a ’kä sasɛ Zezwii ‑gänɩ. A za n ’wi Lagɔ a ’yila ’klʋ ’mɩɔ a’bhë. ³²‑Sɩkaa a dɔ’wʋ, Lagɔ ’mö n tanyɩɛ kä’mö. Ɔ’bhë mɔɔ nɩ ’zʋnanyɩ ’yli, wɛlɩɩ yɩ bhïlaa ’ɔ ngäzɩdlɩɩ a dɛɛ, mɩɩ nɩ ‑soanyɩ. Ɔ bhɛnɩ ɔ ’kanyɩ swɩ nyɛmʋ ’mö ’pä, a ’kɔ dlɩ ’tɛɛnɩ ’yize. ‑Wa glɩnɩɛ ɔ ’yize a ‑nʋä, ‑lii ’wuë ɔ gbää ɔ ’kʋä ’nyɛɛ, ɔ bhɛnɩ’ɛ ɔ ’kanyi ’nyɛ.

³³A’bhï a ‑yi sɛ nɩɩ, ɛ yi moni oo, ɛ yi ‑banɩ oo, n’n‑ä tɛkäsɛ yɩ gla’mö a ‑lu nɩkpɛ zɛla. ³⁴A’bhï a ‑yi sɛ nɩɩ, n ‑nyɛ ’na ‑gänɩwaa ’sɔ, ‑a ’kä li, ‑a ’kä ’mö päla a dɔ’wʋ, na’bhë ’na kätɩkpöö ’mö n libhïä ’wʋ, ’n n nʋä libho. ³⁵Sa’a n tulananyɩɛ ’ylimö nɩɩ, nɩkpɛ ‑kä libho nʋ, ɔ ’kä ’pʋawaa ’wʋ yii, mɩɩ nɛnɩɛ. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ‑Alowli Zezwii a’bhë sɛ’ɛ ɔ gbää nɩɩ, nɩkpɛ ‑kamö ‑lu ’nyɛɛ, yɩ ‑bhö ‑tiamö ’mäna ’wʋ. ‑Maa ‑na’bhë, ‑n ’kä nɩkpɛ ‑lu ’nyɛɛ, yɩ ‑yimö tenyii ’mäna ’wʋ ‑bhö, yɩ yi ‑mi’la ’wʋ zi. ‑Lɛ a wɛlɩ ’la a nɩ tia ’wʋ dlʋ.»

³⁶Pɔɔlʋ ’zuëë ‑sɩbhä ’dɩ ’mö ’wëë, ɔ ‑nyʋä ’sɔ ’n wa yiɛ ‑kokomïladigbï glu ’pä ’n ɔ yiɛ Lagɔ bhibhe. ³⁷Ɔ ’käa’aa möä yii, wa wuë wa ‑wʋ ’wi dɔ’wʋ, ’n wa gbönɔɔ bhʋlʋbhlʋ dlɩ ’n wa kɩnɔɔ. ³⁸Nyɩasɛ ngäzɩ ’nuëë ’lɩbhä, ‑maa Pɔɔlʋ bhïlaa, sɛ’ɛ ɔ gbää nɩɩ, wa ’naa ’kɔa’a ’wʋ ’sɔ ’ylɩmönɩ. ’N wa yoa’aa ’yio ’wʋ kwä ‑këë ‑mä batoo yɔwʋ.

Pɔɔlʋ yɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö mö

¹‑A kɩnuëë ’wëë, a‑a yiɛ batoo ’wʋ ’libhï, ‑glɔɔ wa laa Kɔsɩ, a‑a yiɛ ‑mä ’gbɩɩ mö. Zlɩ zɩɛ, ‑glɔɔ wa laa Ghlɔdɩ, a‑a yiɛ ‑mä mö. ‑A ’bhööä ‑mä, ‑glɔ ‑mumuu wa laa Patalaa, a‑a yiɛ ‑mä ghlɛ. ²‑Mä ‑a ghlɩnɩɛ batoo ‑mumuu, Fenisii‑bhölɩɩ ’mö ‑mä wʋ möä. Mö ‑a ‑gbälɛɛ ’mö a‑a yiɛ mö. ³Gïnyɛlekpë ’käda ‑bhlʋ wa laa Siiplɩ, ‑a ghlaa yɔwʋʋ, a‑a yeaa kɔpɛ ’pänɩ. ‑Mä Silii‑bhölɩɩ ’mö, a‑a yiɛ ‑mä a pɩɔ ’yli mönɩ. ‑Mä a glɔ ‑bhlʋ wa laa Tiilɩ, ‑mä wa ’kää batoo ’mö a ‑lii kwïlanɩ zaa ‑a ghlɛɛ ‑mä, ’n wʋ yiɛ ’kïkë köbhä. ⁴‑A ghlɩ ‑mä Zezwii a ‑gänɩwa, ‑a ‑sʋa ’ylɩ ngbi’sɔ yɔwʋ. ‑Maa, ’saa ’kää Pɔɔlʋ ‑mä Zeluzalɛɛmö ghlɩɩ, ’mö ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ tulanuëë ’ylimö zaa, ’n wa yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ɔ nɩ tɩ ‑mä mö. ⁵‑Maa ylɩ ngbi’sɔ ‑kpɔ ’plɩɛ, batoo a mömözlɩ ghlɛɛ, a‑a yiɛ ’wʋ ‑sɔ ‑a ’kä mö. ‑A ’kää möä yii, Zezwii a ‑nʋa, ’wa ngwlɩɩ muë, ’wa yuëa muë, wa ’wuë ’n wa ‑yinyɩɛ ’yio kwä ‑këë ‑mä gïnyɛ yɔwʋ. ‑A ghlɛɛ ‑mää, ‑lɛ ’kïkë ’wlu, ‑a ’wuë, a‑a yiɛ ‑kokomïladigbï glu ’pä, a‑a yiɛ Lagɔ bhibhe. ⁶‑A bhibhee ’wëë, a‑a yia’aa kɩnɩkɩnɩnɩ, a‑a yiɛ batoo ’mö ‑gbälɛ ’n wa yiɛ wabhlɩ wa ’bhele ’bɩwʋ mö.

⁷‑A bhɩɛ nyuu ’möö, ‑a ’bhööä Tiilɩ, a‑a yiɛ ‑glɔɔ wa laa Pʋtʋlemayisɩ ghlɛ. Zezwii ’a ‑gänɩwaa ‑wa ‑wʋä ‑mä, a‑a yuëë bhälɩɛ mö. ‑A ‑sɛ ‑lɛ wa yowʋ ’ylɩ ‑bhlʋ. ⁸Zlɩ zɩɛ, a‑a yiɛ ’wʋ ‑sɔ, a‑a yiɛ ‑mä Sezalee mö. ‑A ghlɛɛ ‑mä, Lagɔwɛlɩbhïlanyɔ Filiipö, mö ‑a plɛɛ ’wʋ. Nɩkpaa ngbi’sɔ ‑kpɔ wa ‑sɛ a ‑lɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö, wa gla’mö a ‑nɔ ‑bhlʋ Filiipö glɩnɩɛ. ⁹Ɔ kä nglʋyuë ‑mʋäna, wa’aa ‑bhlɛ tɛkäsɛ nyɩbhɛlʋ a dɛ ghlɛnɩ. ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ‑wuë ‑gömö ’n ɔ bhïlanuëë ’mö.

¹⁰‑A yɛ ‑lɛ ’ylɩ a ‑bɛ ‑sɛ ’wë, ’n Lagɔ a ’möbhïlanɩnyɔ ‑bhlʋ yiɛ yi. Zwidee‑bhölɩɩ ’mö ‑mä ɔ ’bhöönɩɛ, ɔ nglɩɛ Agabusɩ. ¹¹’N ɔ ‑yinyɩɛ ‑lɛ ghlɩnɩ. ’N ɔ yiɛ Pɔɔlʋ ’a ’bɛtʋʋ ’wʋ ’libhï, ’n ɔ yiɛ ɔnyɩ a kplɩɩ ‑nyɛ swɩɩ ’sɔ gwa, ɔ lɛ: «’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ lɛ naa, nɩkpɛɛ ‑ɔ ‑kälɩɛ ’bɛtʋ nɩ‑ɩ, ɔ ‑kä ‑mä Zeluzalɛɛmö ghlɛɛ, sɛ’ɛ ‑sɩbhä Zwiiföwaa lɛ ’kɔɔ gwa, lɛgäwaa ‑waaa Lagɔ ‑yii, wa ’kʋänyɩ kä’mö plɩnɩ.» ¹²Ɔ gbää sa’aa, ‑a ‑nyɛ Zezwii ’a ‑gänɩwaa ‑wa ‑wʋä ‑mä ’sɔ, a‑a yiɛ Pɔɔlʋ ‑bɛlɩ ’pä nɩɩ ɔ nɩ tɩ ‑mä Zeluzalɛɛmö mö. ¹³‑Maa Pɔɔlʋ lɛ naa: «Sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö ’n a wi bhä ’nɩ? A ‑kaa bhä swɩ yɔwʋ ’kuanɩ ‑a? ‑Mä Zeluzalɛɛmö, wa ‑yii ‑mä gwanɩ oo, wa ‑yii ’lɩbhä n yi ’kuë yi a’bhë oo, n yi ‑mä mö. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa n ‑bhɩɔ ’mö, n ’kä ‑Alowli Zezwii a za ’ku.» ¹⁴‑A lɛ yɛla a ‑li ’mö, ‑a ’kä ’ɔ dlɩɩ ’mö ’bhɛla, ‑maa a‑a bhɛmanɩ zaa, a‑a yoo kɛ yɔwʋ ‑sɛ, ‑a lɛ naa: «Lagɔ ’a sɛ ɔ yɩbhää, ‑sɩbhä nɩ ’wlʋnɩ ’yli.»

¹⁵‑A ‑sɛɛ ‑mä ‑glɔ ’la ’mö ’ylɩya ’wëë, a‑a yiɛ ‑a’a ‑lii ’wlu gïganɩ, a‑a yiɛ Zeluzalɛɛmö a ’yio ’wʋ ’libhï. ¹⁶Zezwii a ‑gänɩwa ‑mumuë ‑wa ‑wʋä ‑mä Sezalee, ’n wa ‑yinyɩɛ ’yio ’wʋ kwä, nzɩɩ ‑a ‑kä ‑mä Zeluzalɛɛmö ghlɛɛ, Siiplɩ a nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Mlasɔɔ wa ‑kanyɩ ‑lɛ ’ɔ ’ligbë ’mö kwä, ‑a ’kä ‑lɛ gʋʋ. Nɩkpɛ ’la ɔ yɛ Zezwii a ‑nɔ ’zʋ, ‑lɛ yɛ ’mö gwälɛ.

Pɔɔlʋ yɛ Zaakö bhälɩɛ mö

¹⁷‑A ghlɛɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö, ‑aa Lagɔdaayuë, wa pälanyɩ ’mänasɛ ’tɩɩ. ¹⁸Zlɩ zɩɛ, ’n Pɔɔlʋ ‑yinyɩɛ ’wʋ ’libhï, ‑mä Zaakö a ’ligbë ’mö, a‑a yiɛ ‑mä mö. Zeluzalɛɛmö a ‑zɩkpa a ’yukugänɩwaa ’wuë, wa yɩbhä ‑mä ’wlu, a‑a yuëë ‑mä ghlɩnɩ. ¹⁹Pɔɔlʋ bhäluëë ’wëë, ’n ɔ yiɛ ’tɩtɩ ‑sɛ. Libhoo Lagɔ ’nyɔ a‑a ‑mä ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ jijo’wʋʋ, ’n sɛɛ Lagɔ a’bhë nʋnuëë ‑li ’kädɩ ’möö, ‑sɩbhä a tɩtɩɩ ’wuë ’mö ɔ ‑sɛɛ. ²⁰Pɔɔlʋ ’nyʋää ‑sɩbhä ’tɩtɩɩ, wa ’wuë ’n wa yiɛ Lagɔ a ’nglɩ ’ghlimanɩ. ’Wë, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ ’dɩ ’nyɛ, wa lɛ naa: «‑Atʋayu, ‑ayo, ‑maa yɩɛ, Zwiiföwaa ‑wa yɛɛ Zezwii a ‑nʋä ’zʋʋ, wa’aa muënɩ, ‑maa Moyizɩ ’a Gböö ’mö wa ‑glɛɛ tenyii ’wʋ ’yize. ²¹Nɩkpa ’la wa yɛ ’nʋ nɩɩ, Zwiiföwa ‑muë’la ‑wa ‑wʋä ‑mä ‑waaa Zwiiföwaa glɩnɩ jijo’wʋʋ, ‑nmö nyʋää ’dɩ nɩɩ, wa nɩ ‑sɛ Moyizɩ ’a Gböö kɛ’mö, miɛ nɩɩ wa nɩ tɩ ’wa yuëa ’wʋ ‑dɩ, ‑a’bhilɔ ’wuë wa nɩ ‑sʋʋ kɛ’mö. ²²‑Maa nɩkpa ’la, sɛ yɩ ’nɩa’a ’mö ‑wʋ ‑kë, wa yi ’nʋ nɩɩ, ‑n yɛ yi. Zaa, sɛ ‑a ’kä bhä ’zʋ ’nɩ? ²³Yɩɛ sɛ ‑a ‑kamöä dɛ’ɛ ’dɩ ’nyɛɛ ’zʋ ‑sɩbhä. ‑Aa gla’mö a nɩkpa ‑mʋäna, wa yɛ Lagɔ wɛlɩ ’yukwli ’mö ’zʋ. ²⁴Zaa, ‑n nyʋä ’sɔ a nɩ mö, sɛɛ Moyizɩ ’a Gböö gbää nɩkpɛ nɩ ’zʋ ɔ ’kä Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ ’wlɩlɩ plɛɛ, a nɩ ’zʋ ‑sɩbhä. ‑Lii wa bʋbɔnɩɛ, ‑nmö nɩ pɩɩɩ wa ’wlumö nzɩɩ wa ’käa ’wa nyukwëa kpälɩ. ‑Sɩbhä a dɔ’wʋ, nɩkpa ’wuë, wa yi sɛ yɩbhlɩmanɩ nɩɩ, widɩ ’wʋ wa ’libhïnɩmöä, ‑maa Moyizɩ ’a Gböö, ‑n ’zʋmi ’klʋkpamö. ²⁵‑Maa ɛ ‑kä wabhlɩ nɩkpaa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ ‑wa ’zʋä Zezwii a ‑nʋä muëë, ’kïbhï ‑mʋäna ’mö wa ’kää ’klʋkpamö zʋ cuu, ‑sɩbhä ‑a ’cɛluëë ’wʋ nɩɩ: Wa ‑kä nɩmɛ ’fʋ a ‑lagɔ bʋbɔnɩɩ, wa nɩ tɛ li, nɩma ‑yɩɩɛ dlu ’mö sa‑aa, wa nɩ ti li. Wa nɩ tɩ nɩmɛdlu a’bhë li ’lɩlɩlɩ, wa nɩ tɩ ’ngwlɩ ‑nyɛ nyɩbhɛlɩ ’sɔ ‑sɛsɛnɩ.»

²⁶Zaakö ’nyɛɛ sa’a Pɔɔlʋ ’dɩ ’wëë, zlɩ zɩɛ, ’n ɔ yiɛ nɩkpa ’la ‑mʋäna ‑kpɔ ’wʋ ’libhï, sɛɛ gböö gbää nɩkpɛ nɩ ’zʋ, ɔ ’kä ’wlɩlɩ plɛɛ, Pɔɔlʋ ‑nyʋä ’sɔ, ’n wa yiɛ ‑sɩbhä tɛɛ. ’N ɔ yiɛ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö mö, zlɩ ‑ɛnyɩɩ ’mö ’wa ’wlɩlɩplɛtɛnyɩ ’kää bhɩɛ wa ’kä Lagɔ ‑li bʋbɔnɩ, ɔ ’kä ‑lɛ a zlɩ ’la Lagɔbʋbɔnyɔɔ sʋlʋnɩ.

Wa yɛ Pɔɔlʋ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö ’wʋ gbulonɩ

^27-28Pɔɔlʋ ‑nyɛ nɩkpa ’la ’sɔ, ’wa ’wlɩlɩplɛtɛnyɩ a ylɩ ngbi’sɔ ‑kpɔ lɛ ’kää bhɩɛɛ yii, Zwiiföwa ‑mumuë ‑wa ’bhöönɩɛ ‑mä Azii‑bhölɩɩ ’möö, Pɔɔlʋ ‑wʋ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö, ’n wa yoo ‑mä ’ylɩmö. Wa yoo ’ylɩmö cuu, ’n wa yiɛ ’mö ’kpa, wa lɛ: «Yizlaɛlɩ a nɩkpanyɩ aa, a yi ‑a ’kä nɩkpɛ nɩ köbhä aa, ‑maa mɔɔ bhïlaa ‑aa dɛ wɛlɩzoku. Saa ’wuë ‑sɩbhä ɔ bhïlanɩɛ. Ɔ bhïla Moyizɩ ’a Gböö a dɛ wɛlɩzoku, Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ, ɔ bhïla’ɛ wʋ dɛ wɛlɩzoku. A yɩɛ, mä’ä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö, nɩkpa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ a’bhëë, ɔ kʋä ‑mä päla. ‑Budu nɩ ‑wʋ ‑wʋä ’wlɩlɩ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋʋ, sa’a ɔ plʋʋä fɩ.» Wa ’kpaa sa’a ’möö, ’n nɩkpa ’wuë yiɛ yi, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ ’wʋ gbulo. ²⁹’Fʋ wa’aa ‑sɩbhä gbä. ‑Maa Efɛɛzɩ a nɩkpɛ ‑bhlʋ wa laa Tlofimö, ’mö wa ’yɩ a‑a ‑mä Zeluzalɛɛmö Pɔɔlʋ ’bɩwʋ ’ylɩmö zaa, wa ‑tɔnɩ ’mö ɔ ‑nyɛɛ plɛ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö. ³⁰Wa gbuloo Pɔɔlʋ ’wʋʋ, ’n wa yiɛ ‑glɔɔ ’wuë glu ‑sɛ, nɩkpaa guë bidibidi ’n wa yiɛ yi. Wa yiɛ, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ ’wʋ ’libhï, ’n wa ‑nyɔɔ yiɛ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö ’wlʋ, ’n wa yiɛ ‑lɛ ‑gba cuu. ³¹Wa ‑wʋ Pɔɔlʋ ’kukusɛ ’lɩbhä dɔ’wʋ, ‑mä a ’slʋjagbëa a ’kämanɩnyɔɔ ’n ɔ yiɛ ’nʋ nɩɩ, ‑glɔɔ ’wuë, wʋ ziko ’wʋ. ³²Ɔ ’nwiɛ cuu, ɔ ‑su ’slʋja ‑nyɛ wa ’kämanɩwa ‑mumuë ’sɔ, ’n ɔ yiɛ ‑mä mö. Nɩkpa a ‑bʋbʋʋ ’yuëë ’ylɩmö cuu, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ a ’lɩbhälɩbhä dɔ’wʋ ’nɩgbö. ³³’Slʋjaa ghlɛɛ ‑lɛ, ’wa ’kämanɩnyɔɔ ’n ɔ yiɛ Pɔɔlʋ yɔwʋ ’dio, ɔ lɛ wa nɩ gbulo ’wʋ wa ’kɔ ’gogwi ’sɔ gwanɩ. ’N ɔ yiɛ nɩkpaa nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Nɩkpɛ nɩ ‑mɔ ɔ glɩnɩ bhä, sɛ ɔ ’zʋ bhä?» ³⁴Ɔ ’yɩbhää sa’a nimïï, nɩkpaa a ‑bʋbʋʋ, ‑muë ‑kä ’mö ’kpa wa nʋ ’wa sɛ, ‑muë ‑kä ’mö ’kpa wa nʋ ’wa sɛ. ‑Maa sɛ wa bhïlaa sa’a bidibidi a za, ’slʋjaa a ’kämanɩnyɔɔ, ɔ’ɔɔ ‑lu ’mö ’nʋ ’lɩlɩlɩ zaa, ɔ lɛ wa nɩ kwä Pɔɔlʋ ‑mä ’slʋjaligbë ’mö. ³⁵Wa ‑nyɛ Pɔɔlʋ ghlɛɛ ‑lɛ ‑buduu a ɛsɩkaliea ’klʋʋ, ’slʋjaa ’wʋ wa ’libhoo, wa ‑soo ghäyɩ ’n wa ‑nyɔɔ yiɛ mö. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa Zwiiföwaa a klɛɛ zumanɩ ɛ zumanɩɛ tenyii. ³⁶Zaa, wa ’wuë wa ‑gänɩ Pɔɔlʋ ’n wa kpaa ’mö ’n wa nʋä: «Ɔ nɩ ’lɩbhɔ ɔ ’kä ’ku aa, ɔ ’kä ’ku aa, ɔ ’kä ’ku aa!»

’Slʋjaa a ’kämanɩnyɔɔ yɛ Pɔɔlʋ ’tɛnyɩ ’nyɛ ɔ ’kä ’mö ‑sɛnɩ

³⁷’Slʋjaa ‑nyɛ Pɔɔlʋ ‑wʋ mö dɔ’wʋ, wa lɛ ’kä ‑mä ’ligbë ’mö plɛɛ yi, ’n ɔ yiɛ ’wa ’kämanɩnyɔɔ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «N bhiamö nyɩaaa ‑ka ’tɛnyɩ n ’kä ’mö ‑sɛnɩ.» Ɔ gbää sa’a, ’kämanɩnyɔɔ lɛ naa: «N’n! ‑Aa, ‑n ‑yi bhä Glɛkögbʋ ‑a? ³⁸N ‑tɔnɩ’ɛ na a Ezipötɩyii ‑ɔ ‑sɛɛ ’ylɩya nɩ ’mö ‑glɔɔ glu ’n ɔ yiɛ ’kulɩbhäwa a mila ‑mʋäna ’wʋ ’libhï, ’n ɔ ‑nyʋä yiɛ ‑mä ’muse ’klʋ gwë zizaa mö, mö ‑n glɩnɩɩ.» ³⁹Pɔɔlʋ lɛ naa: «N’nn, ‑maa Zwiiföyi n glɩnɩɛ. ‑Mä Silisii‑bhölɩɩ ’mö a dɛsɛkäglɔɔ wa laa Taasɩ, ‑mä a nɩkpɛ n glɩnɩɛ. ‑Maa n bhiamö, nyɩaa ’tɛnyɩ, n ’kä na ’bhɩa Zwiiföwaa ’dɩ ’nyɛ.» ⁴⁰’N ’kämanɩnyɔɔ yiɛ ’wʋ nglu. ’Slʋjaligbëa nuë ’wʋ a ɛsɩkaliea ’klʋʋ, Pɔɔlʋ ’nɩgbö ‑lɛ, ’n ɔ yiɛ sɔ ghäyɩ ’pä, wa ’wuë ’n wa yiɛ vlɩɩ ’zʋ. ’N Pɔɔlʋ yiɛ Ebleegbʋʋ ‑wʋ glɩnɩɛ Zwiiföwaa a gbʋʋ ’mö bhïlanɩ.

¹Ɔ lɛ naa: «‑A’bhɩanyɩ, ‑atʋwanyɩ, a ’wuë a ‑pʋnɩ ’yukwli n ’kä ‑gömö ‑sɛ.» ²Ɔ bhïlanɩɛ wa ’bhigbʋ ’mö, wa ’nʋä, ’n wa yiɛ ’yukwli ’mö ngäla. Pɔɔlʋ lɛ naa: ³«Na’bhë, Zwiiföyi n glɩnɩɛ, ‑Mä Silisii‑bhölɩɩ ’mö a ‑glɔɔ wa laa Taasɩ, ‑mä wa gwälɩnɩɩɛ. ‑Maa mä’ä Zeluzalɛɛmö ‑mä n ’bhʋɔnɩɛ. ’Nɛɛnɩnyɔ ’kɔdɔɔ wa laa Gamaliɛlɩ, mɔɔ glɩnɩ a‑a na ’cɩanyɔ. Moyizɩ ’a Gböö, sɛɛ ‑aa dɩbawa ’nyɩɛ ’wa yuëa a yuëa, yɩ ’wuë mɔɔ sʋlʋnɩ’miɛ ‑sɩbhä ’tɩɩ. ’A sɛ a ‑suä ku ’mö a ’käa Lagɔ ’a libhoo nʋ a za‑a, na’bhë ‑sɩbhä n ‑wʋmö a‑a. ⁴Nɩkpaa ‑wa ‑gänɩɛ Zezwii ’a ’yioo a wɛlɩɩ, ’kukusɛ n ‑gbïluë a‑a. ’Ngwlɩ, nyɩbhɛlɩ, n köbhʋä ’n n pʋää ‑jie ’mö. ⁵N bhïlaa dɛ’ɛɛ, Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ, ɔ ‑nyɛ Zwiiföwa a ’nɛɛnɩwa ’kädɩɩ ’wuë ’sɔ, a ‑kʋä nimï ’yɩbhää, wa yi nɩɩ ‑tiamöä nʋ. N lɛ ’kää Damasɩ möä yii, wa’bhï n nɛ wa nɩ ’cɛlɩ ’bɔgwɩ, ’n wa yiɛ ’cɛlɩ, ’n wa ‑yi’miɛ yowʋ ’nyɛ, Zwiiföwaa a ‑zɩkpöö ‑yɩ ‑wʋä ‑mä, n ’kä mö n ’kʋänyɩ yowʋ ’nyɛ, nzɩɩ n ’kä Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä köbhä n ’kʋä gwa, n ‑nyʋä ’kä mä’ä Zeluzalɛɛmö yi wa ’kʋä ’klɩ ’yɩa.

Pɔɔlʋ yɛ sɛ ɔ ’zʋmözʋmöä Zezwii a ‑nɔ ’mö a ’tɩtɩ ‑sɛ

⁶‑Maa n nɛmö ’yio ’wʋ, n lɛ ’kä ‑mä Damasɩ ghlɛɛ yi, ylʋ ‑wʋ ’du ’mö, n lɛ zʋ a sɛ’ɛ cuu, ‑mä zlɩ ’mö ’n lɩlɛ ’kädɛ yiɛ ‑mä ’bhöönɩ, ’n ɛ ‑yiiɛ binɩ. ⁷’N n yiɛ bhli. N pö ‑lɛ dʋdʋ ’wʋ, ’n n yiɛ wɛlɩ ‑bhlʋ ’nʋ, yɩ lɛ naa: Sɔɔlʋ, Sɔɔlʋ, sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö, n‑n ’yɩa bhä ’klɩ ’nɩ? ⁸Wɛlɩ nʋä sa’a, n nɛ naa: ‑Alowli, ‑nmö ‑mɔ bhä nɩ? Ɔ lɛ naa: ‑Amö Nazalɛɛtɩ a Zezwii ‑n ’yɩa ’klɩɩ, ‑amöö. ⁹Yɩ ’plɩɛ sa’a ’wʋʋ, nɩkpaa ‑wa ‑nya’mö ‑bhlinɩ a‑a ’wʋʋ, wa ’yɩ ‑tiamö lɩlɛ ’kädɛɛ ’la ’ylɩmö, ‑maa wa’aa wɛlɩ ’la ’nʋ. ¹⁰‑Maa wɛlɩɩ nʋä sa’aa, n nɛ naa: ‑Alowli, sɛ n ’käa’aa ‑sɩkaa ’zʋʋ, nyɩaa ‑sɩbhä ’dɩ. Ɔ lɛ naa: ‑Sɔ ’wʋ, ‑n ’kä ‑mä Damasɩ mö, ‑n ‑kä ‑mä ghlɛɛ, sɛɛ Lagɔ ’yɩbhää ‑n nɩ ’zʋʋ, wa ‑yimö ‑sɩbhä yɩ ’wuë ’nyɛ ’tɩɩ. ¹¹‑Maa lɩlɛ ’kädɛ ’la, sɛ ɛ ’tɛmanɩɛ tenyii ’mö a za, n lɛ lɩa a ’na yilaa, n’n‑a’a sɛ yɩlɩ. Zaa, na ’bhɩa n ‑nyɛ ‑bhlinɩɛ ’wʋʋ, mʋa köbhänɩɛ sɔ, a‑a yiɛ ‑mä Damasɩ mö.

¹²‑Maa ‑mä Damasɩ, nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑wʋ a ‑mä, ɔ nglɩɛ Ananiasɩ. Sɛɛ a’a gböö gbää, ɔ bʋbɔ ‑sɩbhä Lagɔ ’tɩɩ. ‑Mä a Zwiiföwaa ’wuë wa sɛ ɔ ’dɩ a dɩ. ¹³N ‑wʋ ‑mä Damasɩ, nɩkpɛ ’la mɔɔ ghlɩɩɩɛ ‑mä, ɔ lɛ naa: ‑Atʋayu Sɔɔlʋ, ‑na’a yilaa, yɩ nɩ do. Ɔ gbää ‑sɩbhä cuu, ’n ’na yilaa yiɛ do, ’n n yoo ’ylɩmö. ¹⁴Ɔ lɛ naa: Lagɔ ‑aa dɩbawa a dɩbawa bʋbɔ a‑a ‑këë zɩ’ɛ, ɔ ‑kamö a ‑pa ‑lɛ sɛ, ’ɔ ’saa ɔ yɩbhää, ɔ ‑kami kɛ ’klʋ kälɩnɩ, nɩkpɛ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ‑ɔ zlɔnɩɛ ’möö, ‑n ’kɔ ’ylɩmö, ‑n ’kä ɔ ngli a wɛlɩ ’nʋ, ¹⁵‑n ’kä nɩkpabhë a ’yila ’klʋ ɔ dɛ bhïla, ’saa ‑n ’yɩɛ ’ylɩmö, ’saa ‑n ’nʋää, ‑n ’kʋä yɩ ’dɩ ’nyɛ. ¹⁶Zaa, ’saa ’kä bhäa’a ’nglɩ ‑kä n‑n ’kä bʋanɩ ’nɩ? ‑Sɔ ’wʋ ‑a ’kä mö wa ‑kamö ’wlu wɔlʋ, ‑n ’kä ‑Alowli ‑bɛlɩ ’pä ɔ ’kä ‑na’a ’nyinylolii a gbʋ ’yi ’tatinɩ.

¹⁷Yɩ ’plɩɛ sa’a ’wëë, ’n n yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö ’bɩwʋ mö, n ‑wʋ ‑mä, sɛ’ɛ ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö, ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö, n ‑wʋ ‑mä bhibhenɩ dɔ’wʋ ’n ’na yilaa yiɛ do, ¹⁸’n n yiɛ ‑Alowli ’ylɩmö, ɔ lɛ naa: Sɔɔlʋ, ’päpänɩ ’wʋ, ‑n ’kä mä’ä ‑glɔ nɩ ’mö ’wlʋ, ‑maa mä’ä a nɩkpaa, ’saa ‑n ’kää na dɛ bhïlaa, wa ’naa ’kɩ dlɩ ’wʋ ‑kä. ¹⁹Ɔ gbää sa’aa, n nɛ naa: ‑Alowli, mä’ä a ‑nʋa, sɛ n zʋ a‑a ‑na ‑nʋa, mʋa ‑yiɛ ‑sɩbhä. ‑Mä Lagɔbïdii ’mö, ‑amöö mö a‑a ‑mä, ‑na ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä ’n n köbhʋää, ’n n gbää ’n wa lɩbhʋää, ’n wa pʋää ‑jie ’mö. ²⁰‑Na’a nɩkpɛ Etiɛnɩ a’bhë, ‑zlɩ wa ’lɩbhɔɔ, ’n ɔ yiɛ ’kuu, n ‑wʋmö a ‑lɛ. Wa ’lɩbhɔɔ, yɩ nɛmanɩ a dlɩ yɔwʋ. ‑Wa ’lɩbhɔɔ, ’wa ’möpälalii, ‑amöö ‑kʋniiɛ ’klʋ. ²¹N gbää sa’aa, ɔ lɛ naa: ‑Sɔ ’wʋ ‑n ’kä mö, ‑maa ’yuku n ‑kamöä tie, nɩkpaa ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩɩ, ’mö n ‑kamöä ’wʋ tie.»

Pɔɔlʋ lɛ Ghlɔmɛɛyi ɔ glɩnɩɛ

²²Nɩkpa a ‑bʋbʋʋ, wa ‑pʋnɩɛ Pɔɔlʋ ’yukwli ‑këë ɔ ghlɛ ’gbëbhlenɩkïbhë nɩ ’wʋʋ, wa ’wuë ’n wa yiɛ ’mö ’kpa, wa lɛ naa: «Nɩkpɛ ’la, ɔ nɩ ’lɩbhɔ ɔ ’kä ’ku, ɔ’ɔɔ ‑kä ɔ ’kä ‑bhölɩ.» ²³Wa ’wuë ’n wa kluä ’n wa sɛɛ ’wa ‑banɩɩ ’mö ’n wa pɩɛ ’kwlɛ ’mö ’n wa pää bhuukwëa ghäyɩ. ²⁴Wa ’zʋä sa’aa, ’slʋja a ’kämanɩnyɔ ’kɔdɔɔ, ɔ lɛ ’slʋjaa nɩ päla Pɔɔlʋ ‑mä ’ligbë ’mö, wa ’kɔ ’sɛlɩ, nzɩɩ kïbhëa ‑a kää sɛ’ɛ ’nglɩ ’tɩɩ a’bhë, ’n nɩkpaa ’pänɔɔ sa’a ’klɛ yɔwʋʋ, ɔ ’ka sɩbhänɩ. ²⁵‑Maa ’slʋjaa gwaa Pɔɔlʋ ’wëë, wa lɛ ’kɔ ’sɛlɩɛ yi, ’n ɔ yiɛ ’slʋjeyi ’kɔdɔɔ ‑ɔ ’nɩgböä ‑lɛ nimï ’yɩbhä nɩɩ: «Nɩkpɛ a ‑mɔɔ glɩnɩɛ ‑lɔ ’mö a dɔ’wʋ Ghlʋmɛɛyii, ’n a ’nɩ ‑bhlɛ ɔ wɛlɩ sasɛ ’ylɩmö ’wëë, a kä bhä a ’kɔ ’sɛlɩ ‑a?» ²⁶Pɔɔlʋ gbää sa’aa, ’n ’slʋjeyi ’la yiɛ ‑mä ’wa ’kämanɩnyɔɔ ghlɩ, ɔ lɛ naa: «Yɩɛ, nɩkpɛɛ ‑n gbää da’a wa nɩ ’sɛlɩɩ, ‑mä ‑lɔ ’mö a dɔ’wʋ, Ghlʋmɛɛyii ɔ glɩnɩaa. Zaa, sɛ ‑a ’käa bhälɛ ’zʋ ’nɩ?» ²⁷’Slʋjeyii ’nyɔɔ sa’a ’dɩ cuu, ’n ɔ yiɛ yi. Ɔ ghlɛɛ ‑lɛ Pɔɔlʋ yɔwʋ ’n ɔ yoo nimï ’yɩbhä, ɔ lɛ naa: «‑Aa, Ghlʋmɛɛyii ‑n glɩnɩɛ.» Pɔɔlʋ lɛ: «Nn Ghlʋmɛɛyii n glɩnɩɛ.» ²⁸Ɔ lɛ naa: «Na’bhë ‑amö glɩɛ dɛ’ɛɛ, n ’kä ‑lɔ ’mö a dɔ’wʋ Ghlʋmɛɛyi ’zʋä yii, moni a ‑bɛ n ’pɛnɩɛ.» Pɔɔlʋ lɛ naa: «‑Amö na a, Zwiiföyi a ‑mɔ ’zʋ a‑a ‑lɔ ’mö a dɔ’wʋ Ghlʋmɛɛyii, mɔɔ gwälɩɩɛ, nza n glɩnɩmöä Ghlʋmɛɛyi.» ²⁹Pɔɔlʋ gbää sa’a cuu, ’slʋjaa ‑wa ’kɔ a‑a ’sɛlɩ ɔ ’kä bhïla a za‑a, wa ’wuë ’n wa yoo kɛ yɔwʋ ‑sɛ. ’Kämanɩnyɔɔ a’bhë, ’n nganɔ yoo ’wʋ yinɩ. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa mɔɔ gbää ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ ’gogwi gwanɩ. ‑Maa ’lɩlɩlɩ a dɔ’wʋ wa’aa ‑kä wa ’kä sa’a Ghlʋmɛɛyi ’zʋ.

Pɔɔlʋ yɛ ‑lɛ Zwiiföwaa a ‑zijlituwaa ’kädɩɩ a ’yila ’klʋ ghlɛ

³⁰‑Maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, wɛlɩɩ ‑yɩ ‑wʋä Zwiiföwaa ‑nyɛ Pɔɔlʋ ’sɔ a jijo’wʋʋ, ’kämanɩnyɔɔ yɩbhä ɔ ’kɩ klɩpaa yɩbhlɩnɩ ’tɩɩ. ‑Sɩbhä a za, zlɩ zɩɛ, ɔ lɛ wa nɩ bulonɩ Pɔɔlʋ, Zwiiföwaa ’a Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea, wa ‑nyɛ ’wa ‑zijlituwa ’kädɩ ‑muë’la ’sɔ, ’n ɔ yuëë ’wlu ’yɩbha, ’n ɔ yiɛ Pɔɔlʋ ‑mä ‑zijle ’mö kwä ɔ ’kä ’mö ‑sɛnɩ.

¹’N ɔ yuëë ‑gömö yɩlɩ ‑pölɩɩ, ɔ lɛ naa: «‑A’bhɩanyɩ, Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ, ’na sɛ n nɛmöä ‑këë zɩ’ɛ, n’n‑ä nglipälɩli nʋ zaa, na dlɩ zɛmö ‑wʋ ‑pälɛpälɛ.» ²Pɔɔlʋ gbää sa’aa, Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ Ananiasɩ, ’n ɔ yiɛ ‑wa ’nɩgböä Pɔɔlʋ yɔwʋ ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ wa nɩ ’pä ɔ nuëa kɛ. ³‑Maa Pɔɔlʋ lɛ naa: «’Kwlɩsɔkänyɔ nɩmä n ‑tɔnɩ a na a ‑n ‑kaa ’mözlɔnɩsɛ ‑zijle tu, nza ‑n glɩ da’a. ‑Na’bhë ’saa ’nɩɛ ’mö zlɔnɩ mö ‑n nʋä, ‑n nɛ wa nɩ lɩbhaa ’fʋ. ‑Na’bhë ‑nmö Lagɔ ’kää ’lɩbhä.» ⁴Pɔɔlʋ gbää sa’aa, ‑wa ’nigboo yɔwʋʋ, wa lɛ naa: «Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ mö ‑n bhïlanɩ bhä wɛlɩɩ ‑a?»

⁵Pɔɔlʋ lɛ: «N’n! ‑Aa, Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ mɔ bhä? Zaa, n’n‑ä sɛ ‑yi. ‑Maa sɛ’ɛ yɩ’ɩɛ bhä’ɛ ‑mä Lagɔ ’a ’bɔgʋʋ ’mö cɛlɩ nɩɩ: Nɩkpɛɛ ‑ɔ ‑gänɩɛ Lagɔ ’a ngëyii ɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ’yukuu, to wɛlɩzoku bhïlanɩ.23.5 Ɛzoodɩ 22.27. Zaa ‑A’bhɩanyɩ, n’n‑ä sɛ ‑yi, nza n gbää ‑sɩbhä.»

^6-8‑Maa Pɔɔlʋ ‑yi sɛ nɩɩ, nɩkpa ’la ’wuë ‑wa yɩbhää da’a ’wluu, wa gla’mö, Sadwisɩɛwa ‑wʋ ‑mä ’n Falizɩɛwa ‑wʋä ‑mä. Sadwisɩɛwaa, sɛ’ɛ wa ’cɩa nɩkpaa nɩɩ, nɩkpɛ ‑ka ’ku ’wëë, Lagɔ ’naa ’kɔa’a glu ‑sɛ, wa lɛ Lagɔzuzukwë ’nɩɛ ‑bhölɩ, wa lɛ zuzukwë a’bhë ’nɩɛ ‑bhölɩ ’lɩlɩlɩ. ‑Maa Falizɩɛwaa wabhlɩ, wa kɩ dlɩ wʋ nɩɩ, nɩkpɛ ‑kä ’ku ’wë Lagɔ yo glu ‑sɛ. Wa kɩɛ’ɛ dlɩ ’wʋ nɩɩ, zuzuku ‑bhölɩ. Pɔɔlʋ ‑yii ‑sɩbhä zaa, wa ’wuë a ’yila ’klʋ, ’n ɔ yiɛ wɛlɩ ghäyɩ ’pä, ɔ lɛ: «‑A’bhɩanyɩ, Falizɩɛyi a ’yu n glɩnɩɛ, na’bhë Falizɩɛyi n glɩnɩ. ‑Maa Lagɔ ’a wɛlɩɩ ‑yɩ nʋä nɩɩ, Lagɔ yi ’kuduwaa glu ‑sɛɛ, ’mä n kää dlɩ ’wʋ, yɩ za n ’nɩgböä dɛ’ɛ ‑zijle ’mö.» Pɔɔlʋ gbää sa’a cuu, Sadwisɩɛwaa ‑nyɛ Falizɩɛwaa ’sɔ ’n wa yiɛ ’mö donɩ, ‑Zijlea ’wuë a’bhë, ’n a yiɛ ’ylimö dlinɩ ‑zɩkpö ’sɔ ’mö. ⁹‑Gëbëa ’nɩa’a ‑sɩbhä a sɛ ‑wʋ. Sa’a ‑këë, Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩawa ‑mumuë ‑wa glɩnɩmöä Falizɩɛwa, ’n wa yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ’n wa yiɛ tenyii Pɔɔlʋ a dɛ bhïla. Wa lɛ naa: «Nɩkpɛ nɩ, ɔ’ɔɔ gbʋ ‑gömö ‑kä. ‑Maa zuzukwë oo, Lagɔzuzukwëë oo, a kɔɔ ‑kamö bhïlanɩ.» ¹⁰Kpɛnɩkpɛnɛ sumanɩɛ ’mö tenyii, ’n ’kämanɩnyɔ ’kɔdɔ ’la nganɔ yoo ’lɩbhä, wa tɩa Pɔɔlʋ ’wʋ ’titli a za, ’n ɔ yiɛ ’ɔ ’slʋjaa ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, wa nɩ mö wa ’kɔ ‑mä ‑zijle ’mö ‑glasɛ ‑sɛ. ’N wa yoo ‑mä ‑sɛɛ mö, ’n wa yoo ‑mä ’slʋjaligbë ’mö ’bɩwʋ kwä.

¹¹Zlɩ ‑mɛ’la a sabʋ, ’n ‑Alowli yiɛ Pɔɔlʋ ’ylimö ghlɛ, ɔ lɛ naa: «Pɔɔlʋ, ’tɛmanɩ ’yli yɔwʋ, ‑maa sɛ ‑n bhïlaa na dɛ nɩkpabhë a ’yila ’klʋ mä’ä Zeluzalɛɛmöö, ‑sɩbhä ‑n ’kä’ɛɛ ‑mä Ghlɔɔmö na dɛ bhïlamö.»

Zwiiföwa ‑mumuë yɛ Pɔɔlʋ a ’dɩ zʋ

¹²‑Maa Zwiiföwaa wabhlɩ, zlɩ zɩɛ, wa gla’mö a ‑mumuë ’n wa yiɛ ’dɩ ’zʋ, zligo wa zligoo nɩɩ, wa ’nɩ Pɔɔlʋ ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku ’wëë, wa ’naa ’kä du ‑sɛ. ¹³Nɩkpa ’la ‑wa zligoo, wa bhlɩ nɩkpa a gwɩ ’sɔ yɛ’mö. ¹⁴Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea ‑nyɛ Zwiiföwaa ’a ’nɛɛnɩwa ’kädɩ ’sɔ, ’mö wa ghlɩɛ ‑mä, wa lɛ naa: «‑A yɛ zligo nɩɩ, a‑a ’nɩ Pɔɔlʋ ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku ’wëë, ‑a ’naa ’kä du ‑sɛ. ¹⁵Zaa, abhʋa abhlɩ, a ‑nyɛ ‑zijlituwa ‑muë’la ’wuë ’sɔ, a nɩ ghlɩ ‑mä ’slʋjaa ’a ’kämanɩnyɔ ’kɔdɔɔ, a ’kɔ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ɔ nɩ ‑lɛmanyɩ ’wʋ ’sɔ Pɔɔlʋ, a ’kä sasɛ ’ɔ wɛlɩɩ ’ylɩmö. ‑Maa ‑abhʋa ‑abhlɩ, wa ‑nyɔɔ ‑kä mä’ä yi dɔ’wʋ ‑wʋʋ, ‑mä ’yio ’wʋ ‑mä ‑a ’kɔɔ köbhänɩ, ‑a ’kɔ ’lɩbhä.»

¹⁶‑Maa ‑lɛ a wɛlɩ ’la, Pɔɔlʋ a nglʋdaayu a ’yu mɔɔ ’nwiɛ, ’n ɔ yiɛ ‑mä ’slʋjagbë ’mö mö, ’n ɔ yiɛ ‑sɩbhä Pɔɔlʋ ’dɩ ’nyɛ. ¹⁷’N Pɔɔlʋ yiɛ ’slʋjeyi ’kɔdɔ ‑bhlʋ wäzɩ, ɔ lɛ naa: «Nyɛgbayu nɩ, kwɔ ‑mä ’kämanɩnyɔ ’kɔdɔɔ a mä’a, ‑maa ɔ ’kä ’kïbhë ’mlɩ ɔ ’kɔnyɩ ’nyɛ.» ¹⁸’N ’slʋjeyii yoo ‑mä kwä. Wa ghlɛɛ ‑mää, ɔ lɛ naa: «Pɔɔlʋ ‑ɔ ‑wʋä ‑mä ‑jie ’möö, mɔɔ tieaaa, ɔ lɛ n nɩ ‑lamö nyɛgbayu nɩ, ‑maa ɔ kä ’kïbhë ’mlɩ ɔ ‑kama ’nyɛ.» ¹⁹Ɔ gbää sa’aa, ’n ’kämanɩnyɔɔ yiɛ nyɛgbayuu sɔ köbhänɩ, ’n ɔ ‑nyɔɔ yiɛ zigbanɩ, ɔ lɛ naa: «Wɛlɩ ‑mi ‑n ‑kaa bhä ’nyɛ?» ²⁰Ɔ lɛ naa: «Yɩɛ, Zwiiföwaa, wa yɛ ’dɩ zʋ, zlɩ ‑kä zɩɩ, wa ‑kamö Pɔɔlʋ ’yɩbhänɩɛ yi, ‑mä ‑zijlituwa ’kädɩɩ a ’yila ’klʋ ‑n ’kɔ ‑mä kwä. Wa lɛ wa ‑kä yii, sɛ’ɛ wa ’kää nɩɩ, wa ’kä sasɛ ’ɔ wɛlɩɩ ’ylɩmö nʋ. ²¹Wa ‑kä sa’a nʋʋ, tuëa ’yukwli ‑pʋnɩ, yio wa käaa. ‑Maa yɩɛ, wa gla’mö a ‑mumuë, wa yi nɩkpa a gwlɩ ’sɔ a’bhë yɛ’mö ’plɩ, mʋa ’kää ‑mä ’yio ’wʋ zizo wa ’kä Pɔɔlʋ köbhä wa ’kɔ ’lɩbhä. Nɩkpa ’la sɛ’ɛ wa zligoo nɩɩ, ’n wa ’nɩ Pɔɔlʋ ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku ’wëë, wa ’naa ’kä du ‑sɛ. Wa yɛ ’wlu gïganɩ ’wë, ‑n ’kä ’wʋ nglu, ’mö wa ‑kʋa’aa cuu.» ²²Nyɛgbayuu ’nyɔɔ sa’a ’dɩɩ, ɔ lɛ naa: «N ’kɩ ’nʋ, mö ‑maa tia’a käbödɛ ‑sɛnɩ nɩɩ, ‑n ‑kaa ‑sɩbhä ’dɩ ’nyɛ.»

Wa yɛ Pɔɔlʋ ‑mä Sezalee kwä

²³Nyɛgbayuu möä ’wëë, ’n ’slʋjaa a ’kämanɩnyɔɔ yiɛ ’slʋja ’kädɩ ’sɔ wäzɩ, ’n ɔ yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A nɩ ‑sɛ ’slʋjaa a gwlɩ kʋgbä, a nɩ ‑sɛ’ɛ ’slʋjaa a gwlɩ ta kʋgbä, ‑wa ‑suä ‑sʋkwiea, ’n gwlɩ kʋgbä’ɛ, ‑wa ‑suä ’liea. A ’wuë a nɩ gïganɩ ’wlu, zɩ’ɛ a sabʋgïle ngbï‑mʋäna ’mö a ’kä ’wʋ ‑sɔ ‑mä Sezalee a ’kä ‑mä mö. ²⁴A nɩ gïganɩmö’ɛ ‑sʋkwie ‑mimii ’wlu, yɩ ’kä Pɔɔlʋ ‑su ’tɩɩ, ‑mä Sezalee, ’kämanɩnyɔ ’kɔdɔɔ Felisɩ yɔwʋ yɩ ’kɔ ‑mä ghäla ‑pälɛpälɛ.» ²⁵’N ɔ yiɛ ’bɔgʋ ’cɛlɩ ɔ ’kʋ Felisɩ ’wʋ ’pä, ɔ lɛ naa: ²⁶«‑Amö Klodɩ Liziasɩ, ‑amöö ’cɛlɩɛ ’bɔgʋ nɩ, ‑nmö ’kämanɩnyɔ ’kɔdɔɔ Felisɩ, ‑nmö n pʋä ’wʋ. ²⁷Nɩkpɛ nɩ n paamöä dɛ’ɛ ’yio ’wʋ, ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö Zwiiföwaa mʋa gbuloo ’wʋ, wa ’kɔ ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku. ‑Maa n ’nʋä nɩɩ, ‑lɔ ’mö a dɔ’wʋ, Ghlʋmɛɛyi ɔ glɩnɩɛ, ’n n yiɛ ’na ’slʋjaa ’wʋ ’libhï, a‑a yuënyɩɛ ngli ‑sɛɛ mö. ²⁸‑Maa ɔ ‑nyɛ Zwiiföwaa ’sɔ, wɛlɩɩ ‑yɩ ‑wuëë jijo’wʋʋ, n ’yɩbhä a klɩpaa n ’kɩ yɩbhlɩnɩ zaa, ’n n yiɛ ’wa ‑zijlituwa ’kädɩɩ ’wuë ’wlu ’yɩbha, ’n n yoo ɔ’bhë ‑mä ‑zijle ’mö kwä. ²⁹‑Zijle ’la a zlɩ, ‑lɛ n ’yɩɛ ’ylɩmö nɩɩ, ’kïbhë a ‑maa ’kää ’nglɩ ‑kä ɔ ’kä ’lɩbhɔ ɔ ’kä ’kuu, ‑a ’kä’ɛɛ ’nglɩ ‑kä a’bhë ɔ ’kä ‑jie ’mö pɔɔ, a’aa ‑bhölɩ ’lɩlɩlɩ. ‑Maa ’mö Zwiiföwaa, ’wa gböö ’mö a kïbhï ‑mimii wa lɛ ’mö ɔ ‑sɛɛ ’klʋkpamö, yɩ za wa yoo ’klɛɛ. ³⁰‑Sɩkaa a dɔ’wʋ ’fʋ n ‑nɩmɔa’a dɛ’ɛ ’yio ’wʋ ’pä, ‑maa n yɛ ’nʋ nɩɩ, Zwiiföwaa yɛ ’dɩ ’zʋ, wa ’kɔ ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku, nza n ’päpanɩɛ ’wʋ ’n n ‑yimɔɔ ’yio ’wʋ ’pä, ’n n yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ‑ɔ ‑kä ɔ ’kïbhë ’mlɩ ‑kä, ɔ nɩ ghölɩmö ‑mä, ɔ ‑kamɔ yɔwʋ ’klɛnɩ. Wɛlɩɩ n gbä a‑a n ‑kamö ’nyɛɛ, miɛ da’a.»

³¹’Slʋja ’la, sɛɛ ’wa ’kämanɩnyɔɔ ’nyʋää ’dɩɩ, ’n wa yiɛ ‑sɩbhä ’wlu gïganɩ, sabʋ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la ’mö ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ ’wʋ ’libhï, ’n wa yiɛ ’wʋ ‑sɔ. Wa möä ‑këë ‑glɔɔ wa laa Atipatlisɩ ’n wa yiɛ ‑mä ghlɛ. ³²Zlɩ zɩ’ɛ, ’slʋjaa ‑waaa ‑sʋkwie ‑suu, ’n wa yiɛ ’wlu sɩbhä wa ’kä Zeluzalɛɛmö ’bɩwʋ mö, ‑maa ‑sukwiesuwaa wabhlɩ, wa ’bhööä ‑mä Atipatlisɩ, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ ‑mä Sezalee kwä. ³³Wa ghlɛɛ ‑mä, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ ‑gɔmla ’kɔdɔɔ yowʋ ’nyɛ, ’n wa yoo ’bɔgʋʋ yowʋ ’nyɛmö. ³⁴’N ‑gɔmla yiɛ ’bɔgʋʋ ’mö zɛlɩ. Ɔ zɛluä ’mö ’wëë, ’n ɔ yiɛ Pɔɔlʋ nimï ’yɩbhä, ɔ lɛ naa: «Bhlɩ ‑mɛ ’mö a nɩkpɛ ‑n glɩnɩ bhä?» Ɔ lɛ naa: «Silisii‑bhölɩɩ ’mö a nɩkpɛ n glɩnɩɛ.» Pɔɔlʋ gbää sa’aa, ³⁵ɔ lɛ naa: «N kɩ nʋ, ‑maa ‑wa kälamöä, wa ’maa ’kä yi ’wë, ’n n ’kää ‑na’a wɛlɩɩ ’ylɩmö.» ’N ɔ yiɛ nɩkpa ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, wa nɩ ’zʋ ‑bhlɛ Pɔɔlʋ ‑mä ‑gɔmlaligbë ’mö wa ’kɔ ‑kʋ. ’Ligbë ’la, ’bhlɩlowli ’kɔdɔ Eloodɩ mɔɔ ’sɩbha a‑a.

Zwiiföwaa yɛ Pɔɔlʋ ‑mä ‑gɔmla ’kɔdɔɔ Felisɩ yɔwʋ ’klɛnɩ

¹’Ylɩ ngbï ’plɩɛ, Lagɔbʋbɔnyɔ ’kɔdɔɔ Ananiasɩ a’bhë, ’n ɔ yiɛ ‑mä Sezalee mö. Ɔ ‑su ’nɛɛnɩwa ’kädɩ ‑mumuë ’bɩwʋ, ɔ ‑su’ɛ avʋkaa, ɔ nglɩɛ Tɛtlusɩ. Wa ghlɛɛ ‑mä, ’n wa yiɛ ‑mä ‑gɔmla ’kɔdɔɔ Felisɩ ghlɩ, wa ’kä Pɔɔlʋ ’klɛ. ²’N ‑gɔmlaa yiɛ Pɔɔlʋ wäzɩ. Ɔ yiɛ, ’n Tɛtlusɩ yiɛ ’mö ‑sɛnɩ, ɔ lɛ naa:

«‑Atʋ Felisɩ, ‑na za ‑a kää mä’ä ‑tiamö a ’tɩɩglɩglɛ. ‑Na’a ’nɛɛnɔ ’mö, ‑nmö gïganɩɛ mä’ä ’bhlɩ nɩ ’wuë ’mö a ‑lii ’wlu. ³‑Na’a ‑li a ‑lii ‑n nʋä saa ’wuë, ‑n nʋʋnyɩɛ ’kwädlɩ ’wlu ’yize a za, ‑a bhälɩmö ‑këë. ⁴N’n‑ä ’yɩbhä n ‑kamö ’fʋ bʋanɩ, ‑maa ‑yaya nɛmanɩ dlɩ ’wʋ, ’saa n ’kää dɛ’ɛ bhïla, ‑n ’kɩ ’tikïyie ’wʋ ’yukwli ‑pʋnɩ. ⁵N nɛ naa, nɩkpɛ nɩ ‑a yiimöä dɛ’ɛ yɔwʋ ’klɛnɩɛ, ’bhlɩnyimanyɔ a ’kɔdɔ ’mö ɔ glɩnɩɛ. Bhlɩɩ ’wuë ‑gömö ‑mä ɔ nɛmöä, ‑glɔ ‑mu ɔ ‑kä ’mö ghlɛɛ, ‑mä a Zwiiföwaa ’mö ɔ nyimaa ’wlumö ’n wa sɛɛ ‑glɔ glu. ‑Zɩkpa ‑bhlʋ wa laa Nazalɛɛtɩyii a ‑zɩkpaa, mɔɔ glɩnɩɛ a ’kifi ’kɔdɔɔ. ⁶‑Mi’la miɛ da’a. ‑Mä Zeluzalɛɛmö ’yɛ, Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ a’bhë, ɔ ’yɩbhä a ɔ ’kʋ gba ’wʋ ‑sɛnɩ, ɔ ’kʋ fɩ päla. ‑Sɩbhä a za, a‑a yoo köbhä. [‑A ’yɩbhä a ‑a ’kä ‑zijlea ‑a’bhisɛ plɛ. ⁷‑Maa ’kämanɩnyɔ ’kɔdɔ Liziasɩ mɔɔ yiɛ, ɔ ‑su ’slʋja a ‑bɛ, ’n wa ‑yinyɔɔ ‑glasɛ kä’mö ‑sɛ. ⁸Ɔ ‑sanyɔɔ kä’mö ’wëë, ɔ lɛ naa, ‑ɔ ‑kä ɔ ’kïbhë ’mlɩ ‑kää, ɔ nɩ yiimɔ yɔwʋ ’klɛnɩɛ, nza ‑a yiɛ.] ‑Maa nɩkpɛ nɩ a’bhë ‑n ‑kɔɔ ‑sɩkaa nimï ’yɩbhää, ‑na’bhë ‑n yi sɛ yɩbhlɩmanɩ nɩɩ, kïbhï nɩ ’wuë, ‑a zoo ‑gömö, ‑tiamö a ‑liɛ.» ⁹‑Maa ɔ gbää sa’aa, Zwiiföwaa ‑wa ‑nyɔɔ yi a‑a, wa ’wuë, ‑gömö wa piɛ sɛ, wa lɛ naa: «Wɛlɩɩ ’wuë ’mö ɔ bhïlaa da’a.»

Pɔɔlʋ yɛ ɔnyɩ a gbʋgömösɛwɛlɩ bhïla

¹⁰Tɛtlusɩ bhïlaa ’wëë, ‑gɔmla lɛ naa, Pɔɔlʋ nɩ bhïla, ’n Pɔɔlʋ yiɛ wɛlɩɩ ’wʋ ’libhï ɔ lɛ naa: «‑Atʋ ‑ayo, ‑maa ‑nmö Felisɩ, sɛ ‑n glɩnɩɛ mä’ä bhlɩ nɩ ’mö a ‑zijlitunyɔ ’kɔdɔɔ, ‑lɛ a ’ylʋbö, yɩ yɛ tenyii zumanɩ. ‑Sɩbhä a za, ’na dlɩ ‑bhɩɛ ‑mä ’lɩlɩlɩ, ’n n lɛ ’kää dɛ’ɛ ‑na ’yila ’klʋ nanyɩ gbʋ ‑gömö ‑sɛnɩ. ¹¹N nɛ naa, n möä ‑mä Zeluzalɛɛmö Lagɔ bʋbɔɔ, ylɩɩ n ‑sɛɛ ‑mä, ‑na’bhë ‑n ‑kä nimï ’yɩbhää, ‑n yi sɛ yɩbhlɩmanɩ nɩɩ, yɩ’ɩɛ ‑bhlɛ ’ylɩ kʋgbä’sɔ yɛ’mö ’plɩ. ¹²‑Maa n ‑wʋä ‑mä, tɛkäsɛ wa ‑nɩɩɛ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö ghlɩ ’n n ‑nyɛ nɩkpɛ ’kä kpɛnɩ dɔ’wʋ ‑wʋ. N’n‑ä ’yɛ ‑bhlɛ tɛkäsɛ Lagɔbudu ’mö a’bhë mö n ’kä nɩkpa ’wlumö nyima, ɛ ‑kä’ɛ ‑mä glɔ yɔwʋ ma‑a, ‑mä n’n‑ä mö ’n n ’kä nɩkpa ’wlumö nyima dɔ’wʋ ‑wʋ, wa ‑kaa ‑lɛ ghlɩnɩ. ¹³Nɩkpa nɩ a’bhë, wɛlɩ ’la ’wuë wa ’bhöööä da’a ‑gömö sɛ sluëë, dɛ wa ’yɩnɩɩɛ ’ylɩmö ’n n yiɛ ‑sɩbhä ’zʋʋ, wa ’naa ‑kamö ‑lɛ sʋlʋnɩ. ¹⁴‑Tiamö abhlɩ, ’yioluluu wa laa wabhlɩ da’a ’zokwëë, ’mö n ‑gänɩmöä. ‑Maa ‑amö naa, n ‑yi sɛ nɩɩ, Lagɔ ‑aa dɩbawa a dɩbawa bʋbɔ a‑a, ’mö n bʋbɔmöä. Moyizɩ ’a Gböö a ’bɔgʋʋ mu, Lagɔ ’a bhla’mö a ’möbhïlanɩwaa, ’wa Lagɔwɛlɩɩ a ’bɔgwɩɩ mi, yɩ ’wuë, ’saa cɛlɩɛ ‑mä yɩ ’möö, ‑sɩbhä n kɩɛ dlɩ ’wʋ. ¹⁵N ‑yi sɛ nɩɩ, nɩkpa ‑kä ’ku ’wëë, ’saa nɛnɩɛ Lagɔ dlɩ yɔwʋ, ɛ yi ‑wa nwiɛ muë oo, ɛ yi ‑wa ’niɛ nʋ muë oo, wa ’wuë Lagɔ yuë glu ‑sɛ, ɔ yuë ‑zijli tu. ‑Lɛ a wɛlɩ ’la, sɛ wa kɩɛ wa’bhï dlɩ ’wʋʋ, ‑sɩbhä n ‑kämiɛ dlɩ ’wʋ. ¹⁶‑Sɩbhä a za, ɛ yi Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ ma oo, ɛ yi nɩkpa a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ ma oo, ’na sɛ n nɛmöä, ‑sɩbhä ma‑a nɩɩ, n tɛlɩ ’kwädlɩ sɛ n tɩa nglipälɩli nʋ.

¹⁷N ’bhööä ‑mä Zeluzalɛɛmö ’n n yiɛ lɛga ’mö möö, ’ylʋbö a ‑bɛ yɛ ’plɩ ’wë, ’n n yiɛ ’wʋ ’sɔ ‑mä yinɩ. N yiɛ ‑mä, moni ‑mumuë ’päpänɩɛ ’wʋ wa ’kä ’pʋawaa ’wʋ yii, ’mö n ‑suä. N ’kä’ɛ Lagɔ ‑li bʋbɔnɩ, nza n yiɛ. ^18-19Zaa, bʋbɔbʋbʋ ’la a za, sɛɛ ‑a’a gböö gbää wa nɩ ’zʋ, wa ’kä ’wlɩlɩ plɛ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ, n ‑wʋ ‑sɩbhä ’zʋ dɔ’wʋ, Zwiiföwa ‑mumuë ‑wa ’bhöönɩɛ ‑mä Azii‑bhölɩɩ ’möö, ’n wa ‑yiiɛ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö ghlɩnɩ. ‑Maa wa ghlɩnɩɩɛ ‑mä, nɩkpa a ‑muë ’kää ’nglɩ ‑kä ’n bidibidi ’kää nuoo, n ’nuëë ’bɩwʋ ‑su. Nɩkpa ’la ‑wa ghlɩnɩɩ a‑a ‑mä, ’kïbhë ‑kä a ‑lɛ ‑wʋʋ, mʋa ‑kaa a‑a dɛ’ɛ ‑na yɔwʋ ’klɛnɩɛ yi. ²⁰‑Maa, ‑muë nɩ, ‑wa ‑yiiiɛ dɛ’ɛ ’klɛɛ, ‑zlɩ ‑a’a ‑zijlituwa ’kädɩɩ tuuuä ‑zijle, lɛ a zlɩ ’la ’mö, ’kïbhëzokwë ‑maa wa ghlɩɩɩɛ ‑gömöö, wa nɩ sɩbhäna dɛ’ɛ. ²¹’N ɛ ’nɩ ‑bhö ’kïbhë ‑bhlʋ n bhïla a‑a ‑mä ‑zijlea ’wʋ ma‑a. Sɛ’ɛ n gbä a‑a nɩɩ: ‑A’bhɩanyɩ, Lagɔ ’a wɛlɩɩ ‑yɩ nʋä nɩɩ, nɩkpɛ ‑kä ’ku ’wë Lagɔ yo glu ‑sɛ, ’mö n kää dlɩ ’wʋ, yɩ za n ’nɩgböä dɛ’ɛ ‑zijle ’mö. Sa’a n gbä a‑a. Na ’bhlenɩdɛ.»

²²Pɔɔlʋ bhïlaa ’wëë, Felisɩ, ɔ yi a‑a ‑Alowli ’a ’Yioo a wɛlɩɩ zaa, ɔ lɛ naa: «’A wɛlɩɩ ’wuë a ’bhööä da’a bhïlaa, n kɩ ’nʋ, ‑maa ’slʋjaa a ’kämanɩnyɔɔ Lisiasɩ, ‑zlɩ ɔ ’kä yii, n ’kɩ ’wlu ‑dɩ.» ²³Felisɩ gbää sa’a ’wëë, ’n ɔ yiɛ ’slʋjeyii ’kɔdɔɔ ‑ɔ ‑kʋ a‑a Pɔɔlʋ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «‑Jienyɔ ɔ glɩnɩɛ ‑bhlɛ zaa, ‑koo ’yize, ‑maa toa ‑tiamö a ‑jienyɔ a ‑li ’wlu nʋ. Ɔ ’bhɩa ‑mumuë ‑kä wa ’kɔ ‑li a ‑li ’wlu nʋʋ, ’tatinuë ’yi.»

²⁴’Ylɩya ’plɩɛ, ’n ‑gɔmla Felisɩ yiɛ yi, ɔ ‑su ɔ ’lɛnglɛ. Zwiiföylikwii ɔ glɩnɩɛ ɔbhlɩ, ɔ nglɩɛ Dlusilɩ, ’n Felisɩ yiɛ nɩkpɛ tie, ’n ɔ yiɛ Pɔɔlʋ kie mö wa ’kɔ ’yukwli ‑pʋnɩ, sɛɛ nɩkpɛ ’kää Zezwii Kliisɩ dlɩ ’tɛɛnɩ a wɛlɩɩ, ɔ ’kʋänyɩ dlɩ ‑gömö ‑sɛsɛnɩ. ²⁵Pɔɔlʋ yiɛ, ’n ɔ yiɛ Lagɔwɛlɩɩ bhïla. Sɛɛ nɩkpɛ ’kää nɛmö ɔ ’kä Lagɔ dlɩ yɔwʋ nɛnɩ, sɛɛ nɩkpɛ ’kää ’ɔ dlɩɩ ’wʋ pɩɛnɩ ɛ toa ’nyinyloli ’mö kwää, yɩ ‑nyɛ Lagɔ ’a ‑zijle ’kädaa ’sɔ, yɩ dɛ ɔ bhïlaa. ‑Maa Pɔɔlʋ bhïliiɛ ‑sɩbhää, nganɔɔ yinɩɛ Felisɩ ’wʋ, ɔ lɛ naa: «Pɔɔlʋ, ’bhlenɩa’a ‑bhlɛ da’a, mö, ‑maa n ‑kä zɩla’a ’tɛnyɩ ghlɩɩ, n ‑kamö ’wʋ ’sɔ wäzɩnɩ.» ²⁶Ɔ ‑tɔnɩ Pɔɔlʋ yo moni ’nyɛ, nza ɔ tioo ’kwädlɩ nɩkpa ’wʋ ’n wa mɔɔ kie, ’n wa sɛɛ ’dɩ. ²⁷Sa’a ‑këë ’n ’ylʋbö ’sɔ yiɛ ’plɩ, ’n ‑gɔmla ‑mɔmɔɔ wa laa Pɔkiusɩ Fɛtusɩ yiɛ ɔ ’bhle ’mö ’plɩ. ‑Maa Felisɩ lɛ ’kää ‑lɛ ’bhööä yii, Zwiiföwaa ’käa ɔ ’dɩ a dɩ ‑sɛ a za, ɔ’ɔɔ Pɔɔlʋ ‑jie ’mö ‑sɛ.

Pɔɔlʋ lɛ Sezaa a’bhë mɔɔ nɩ ’yɩ ’ɔ wɛlɩɩ ’ylɩmö

¹Fɛtusɩ ’libhïä ’kämanɔɔ ’wʋ Felisɩ a ’bhle ’mö ’wëë, ’ylɩ ta ’plɩɛ, ’n ɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ɔ ’bhööä ‑mä Sezalee, ’n ɔ yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö mö. ²Ɔ ‑Wʋ ‑mä, Zwiiföwaa ’a Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea, wa ‑nyɛ ’nglɩkäwa ’kädɩ ’sɔ, ’n wa yiɛ ‑lɛ ɔ yɔwʋ Pɔɔlʋ ’klɛnɩɛ yi, wa lɛ naa: ³«‑Jienyɔɔ Pɔɔlʋ, ‑ɔ ‑wʋä ‑mä Sezalee, ‑yayaya, ‑sɔɔ ‑mä ‑n ’kɔ mä’ä Zeluzalɛɛmö ‑lɛmö.» ’Fʋ wa’aa sa’a gbä, ‑maa wa yɛ ’dɩ ’zʋ ’wë nɩɩ, Pɔɔlʋ ‑kä ‑mä Sezalee ’bhöö, ɔ ‑kä ‑mä Zeluzalɛɛmö mö dɔ’wʋ ‑wʋʋ, wa ’kɔ ‑mä ’yio ’wʋ ’lɩbhänɩ. ⁴‑Maa wa gbää sa’aa, Fɛtusɩ lɛ naa: «‑Mä Sezalee mä ɔ ‑wʋnɩɛ da’a ‑jie ’möö, ‑mä nɛnɩ. Na’bhë ’ylɩya ‑kä ‑sɩkaa ’plɩɩ ‑mä n ’kää ’bɩwʋ mö. ⁵Zaa, n ‑kä möä yii, ’a ’kädɩɩ wa nya’mö nɩ mönɩ yɔwʋ, ‑a ‑kä ‑mä Sezalee ghlɛɛ, nɩkpɛɛ a gaa da’aa, ‑lu ɔ ‑kä nyimaa, wa ’kɔ ‑mä ’klɛnɩ.»

^6-7Fɛtusɩ ’nɩɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö gwälɛ. ’N ɛ ’nɩ ‑bhö ’ylɩ ‑gbʋäta, ɛ yi ’ylɩ kʋgbä a sɛ, ’mö ɔ ‑sɛɛ ‑mä cuu, ’n ɔ yiɛ ‑mä Sezalee ’bɩwʋ mö. Zwiiföwaa ’a ’kädɩɩ ’mämö. Fɛtusɩ ghlɛɛ glɔ cuu, zlɩ zɩɛ, ‑zijlea ’mö ɔ ‑dɩɛ. ’N ɔ yiɛ nɩkpa tie, ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ kie mö. Pɔɔlʋ yiɛ cuu, Zwiiföwaa ‑wa ’bhööä ‑mä Zeluzalɛɛmö, ’n wa yoo binɩ, ’n wa yoo ’kïbhï a ’kädɩ ‑gömö sɛ slu. ‑Maa dɛ wa ’yɩnɔɔ ’ylɩmö ’n ɔ yiɛ ‑sɩbhä ’zʋʋ, wa gla’mö a nɩkpɛ a ‑mɔ ’kä ‑lɛ sɩbhänɩɩ, ɔ’ɔɔ ‑bhölɩ ’lɩlɩlɩ. ⁸’N Pɔɔlʋ yiɛ ‑gömö ‑sɛ, ɔ lɛ naa: «‑Abhʋa Zwiiföwaa, ɛ yi ‑a’a gböö mi oo, ɛ yi Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ mu oo, ’bhlɩlowli ’kɔdɔɔ ‑ɔ ‑wʋä ‑mä Ghlɔɔmö, ɛ yi ’ɔ ’kämanɔɔ mu oo, yɩ ’wuë a dɔ’wʋ n’n‑ä ‑bhlɛ tɛkäsɛ wɛlɩ nyima.» Sa’a Pɔɔlʋ gbää. ⁹‑Maa Fɛtusɩ, ɔ yɩbhä Zwiiföwaa ’kä ɔ ’dɩ a dɩ ‑sɛ zaa, Pɔɔlʋ gbää sa’aa, ’n ɔ yoo nimï ’yɩbhä nɩɩ: «‑N yɩbhä bhä ‑a nɩ mö ‑mä Zeluzalɛɛmö, na’bhë a ’yila ’klʋ, ‑na’a wɛlɩɩ ’kä ‑mä bhïlonɩ ‑a?» ¹⁰Ɔ gbää sa’aa, Pɔɔlʋ lɛ naa: «’Bhlɩlowli ’kɔdɔɔ ’a ‑zijlituwaa ’yila ’klʋ ‑lɛ n ‑wʋä dɛ’ɛ, zaa dɛ’ɛ wa kää wa ’kä ’na wɛlɩɩ ’wlu ‑dɩnɩ. ‑Na’bhë ‑n ‑yi sɛ nɩɩ, n’n‑ä ‑bhlɛ Zwiiföwaa a dɛ ‑lizoku nʋ. ¹¹’N ’kïbhïzoku a ‑mii ’kää ’nglɩ ‑kä wa ’kä nɩkpɛ ’lɩbhä ɔ ’kä ’ku ’mö n ‑kä nʋʋ, yɩ gbʋʋ ‑kaa ‑gömö ‑wʋʋ, ‑lɛ a kwie, n ngulu ’wʋ n ’kɛ ’ku. ‑Maa Zwiiföwa nɩ, kïbhïï ’wuë wa suluuä da’a ‑gömö sɛɛ, yɩ gla’mö a ’kïbhë ‑bhlʋ a’bhë ‑a ’kää gbëaa glɩnɩ ’n a ’nɩ ‑mä ‑wʋʋ, nɩkpɛ ’nɩɛ bhɛnɩ ɔ ‑ka’muë kä’mö plɩnɩ. Yɩ ‑kä ‑sɩbhä ’mö ‑wʋʋ, ’bhlɩlowli ’kɔdɔɔ ‑ɔ ‑wʋä ‑mä Ghlɔɔmö, mɔɔ ’kää ’na ‑zijlëa tu.» ¹²Pɔɔlʋ gbää sa’aa, Fɛtusɩ ‑nyɛ ’ɔ ’nɛɛnɩwaa ’sɔ wa ’yɩɛ kïbhë ’la ’ylɩmö ’wëë, ’n ɔ yoo ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «‑Na’a wɛlɩ nɩ, ‑n ‑nɛɛ ’bhlɩlowli ’kɔdɔɔ mɔɔ nɩ ‑dii ’wlu zaa, ‑mä ‑n ’kää ‑tiamö mö.»

Wa yɛ Pɔɔlʋ ‑lɛ Aglipaa a ’yila ’klʋ ‑lɛ

¹³’Ylɩya ’plɩɛ, ’kämanɩnyɔ ‑mɔmɔɔ wa laa Aglipaa25.13Nɩkpɛɛ wa laa Aglipaa, Zwiiföyi ɔ glɩnɩɛ, ‑maa Ghlʋmɛɛwaa mʋa ’zoo Zwiifö‑bhölɩɩ a ’pɩɔ ‑bhlʋ ’yli ɔ ’kʋ ’kämanɩ., ɔ ‑nyɛ ɔ nglʋdaayu ‑bhlʋ wa laa Belenisɩ ’sɔ, ’n ’wa yiɛ ‑mä Sezalee yi, wa ’kä Fɛtusɩ bhälɩ. ¹⁴Wa ‑sɛɛ ’ylɩyaa ’n Fɛtusɩ yiɛ Aglipaa Pɔɔlʋ ’a tɩtɩɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «Felisɩ lɛ ’kää möä yii, ɔ tɩ mä’ä nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑jie ’mö. ¹⁵Nɩkpɛ ’la, ‑zlɩ n möä ‑mä Zeluzalɛɛmö, Zwiiföwaa ’a Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea, wa ‑nyɛ ’wa ’nɛɛnɩwa ’kädɩɩ ’sɔ ’n wa ‑yi’mɔɔ yɔwʋ ’klɛnɩɛ yi, wa lɛ n nɩ gwanɔɔ gbʋ ‑gömö. ¹⁶‑Maa wa gbää sa’aa, ’n n yuëë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ‑abhʋa Ghlʋmɛɛwaa, ‑a’a ‑lɔɔ ’mö a dɔ’wʋ, wa ‑kä nɩkpɛ ’klɛɛ, n ‑a ’nɔ ’tɛnyɩ ’nyɛ, ɔ ’kä ‑wa ’klɔɔ a’bhë a ’yila ’klʋ ɔnyɩ a dɛ bhïla ‑a ’kɩ sasɛ ’ylɩmö ’wëë, ‑aaa ‑kä ‑a ’kʋänyɩ kä’mö plɩnɩ. ¹⁷‑Sɩbhä a za, n ’bhööä ‑mä Zeluzalɛɛmö, n yiɛ mä’ä Sezalee ’bɩwʋʋ, ’n wa yiɛ yimö. N ghlɛɛ glɔɔ, n’n‑ä ’wuë bʋanɩ, ‑maa zlɩ zɩɛ cuu, ‑zijlëa ’mö n ‑dɩɛ, ’n n yiɛ nɩkpa tie, ’n wa yiɛ nɩkpɛ ’la kie mö. ¹⁸Ɔ yiɛ ‑wa yo a‑a ’klɛɛ, wa ‑sɛnɩ abhlɩ ’mö, ‑maa ‑lizokuu n ‑tɔnɩ a‑a na a ɔ nʋʋ, wa’aa ’wuë yɩ gla’mö a ’kïbhë ‑bhlʋ a’bhë sɩbhänɩ ’lɩlɩlɩ. ¹⁹Wa ‑nyɔɔ ’sɔ, ’wa Lagɔbʋbɔsaa a gbʋʋ ’mö wa kpɛnɩɛ ’mö, ’n nɩkpɛ ‑mɔmɔɔ ‑bhlʋ wa laa Zezwii ‑ɔ yɛ a ’ku ’wë, Pɔɔlʋ gbää ‑ɔ yɛ glu ’wlʋ ‑ɔ ‑bhölɩ ’yize, ’ɔ wɛlɩɩ, ’n wa yi’ɛ ’mö kpɛnɩ. ²⁰Sa’a a wɛlɩɩ, n’n‑ä na a sɛ n ’kɩ ’wlu ‑dɩɛ ‑yi zaa, ’n n yiɛ Pɔɔlʋ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, ɔ ‑kä ’wʋ ngluu, ɔ ’kä ‑mä Zeluzalɛɛmö mö, ‑zijlea ’kä ‑mä pälɔnɩ. ²¹‑Maa ɔ lɛ naa, ’bhlɩlowli ’kɔdɔɔ Sezaa a’bhë mɔɔ nɩ ‑dɩ ’ɔ wɛlɩɩ ’wlu. ‑Sɩbhä a za n gbää nɩɩ, wa nɩ ‑koo ‑bhlɛ ’yize, n ’kɔ zɩla’a ‑mä Ghlɔɔmö ’yio ’wʋ ’pä.» ²²Fɛtusɩ ’nyɛɛ sa’a Aglipaa ’dɩ ’wëë, ɔ lɛ naa: «N kɩ ’nʋ, ‑maa na’bhë, n yɩbhä ɔ nɩ ‑sɛnɩ dɛ’ɛ na ’yila ’klʋ ’mö, n ’kɔ ’yukwli ‑pʋnɩ.» Fɛtusɩ lɛ naa: «N kɩ ’nʋ, zlɩ ‑kä zɩɩ, ‑n yo ’yukwli ‑pʋnɩ.»

²³Zlɩ zɩɛ, Aglipaa ‑nyɛ Belenisɩ ’sɔ, nɩkpa ’kɔkɔmlɛ ‑gänuë, ’n wa yiɛ ‑mä ’wluyɩbhäbudu ’mö plɛ, wa ‑nyɛ ’slʋjaa a ’kifiea ‑nyɛ ‑mä Sezalee a ’nglɩkäwaa ’kädɩɩ ’sɔ. ’N Fɛtusɩ yiɛ nɩkpa tie ’n wa yiɛ Pɔɔlʋ kie mö, ’n wa ‑nyɔɔ yiɛ yi. ²⁴’N Fɛtusɩ yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ɔ lɛ naa: «‑Atʋ Aglipaa, n bhälɩmö. A ’wuë abhʋaa ‑wʋmöä dɛ’ɛɛ, n bhälanyɩ. ‑Maa nɩkpɛ nɩ ‑ɔ ’nɩgbönyɩɛ dɛ’ɛ ’yila ’klʋʋ, ’mö Zwiiföwaa ’kɔkɔmlɛ ‑yiiɛ yɔwʋ ’klɛnɩɛ. Wa ’klɛnɩ’mɔ ‑mä Zeluzalɛɛmö yɔwʋ, ’n wa ‑yi’mɔ’ɛɛ mä’ä Sezalee yɔwʋ ’klɛnɩ. ’N wa kpaa ’mö nɩɩ: wa nɩ ’lɩbhɔ ɔ ’kä ’ku. ²⁵Na ’yize a dɔ’wʋ, ’kïbhë a ‑maa ’kää ’nglɩ ‑kä wa ’kɔ ’lɩbhä ɔ ’kä ’kuu, n ’nɔnyɩɛ ‑gömö ghlɩ. ‑Sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ‑maa ɔ’bhë ɔ lɛ nɩɩ, ’bhlɩlowli ’kɔdɔ Sezaa a’bhë ‑ɔ ‑wʋä ‑mä Ghlɔɔmö, mɔɔ nɩ ‑dɩ ’ɔ wɛlɩɩ ’wlu. Nza n gbää nɩɩ, n yo ‑mä ’yio ’wʋ ’pä. ²⁶‑Maa n ‑kɔɔ ‑Alowli ’yio ’wʋ ’pää yii, ’bɔgʋʋ n ’kɔɔ ‑gömö ’zʋʋ, n’n‑ä sɛ n ’kʋ ’mö ’cɛlɩmöcɛlɩmöä ‑yi. Nza n wäzɩnɔɔɔ dɛ’ɛ a ’yila ’klʋ, ‑nmö ‑Atʋ Aglipaa, ‑na za a’bhë n wäzɔɔɔ. ‑Lɛ a dɔ’wʋ, ɔ ‑kä ‑sɩkaa ’mö ‑sɛnɩ, ‑a ‑kä sasɛ ’ɔ wɛlɩɩ ’ylɩmö ’wëë, kïbhëa n ’kää ‑Alowli ’wʋ ’cɛlɩɩ, ’n n ’kaa yɩbhlɩnɩ. ²⁷‑Maa wa ‑kä ’bhlɩlowli ’kɔdɔ ‑jienyɔ ’yio ’wʋ ’pää, ’n kïbhïï ‑yɩ ‑wɔɔɔ ‑gömö a’bhë, wa ’ni sɩbhänɩ ’lɩlɩlɩ, na dɔ’wʋ, yɩ’ɩɛ nɛnɩ.»

Sɛ’ɛ Pɔɔlʋ bhïlaa ‑lɛ Aglipaa a ’yila ’klʋ ɔnyɩ a dɛ

¹Fɛtusɩ gbää sa’a ’wëë, Aglipaa lɛ naa: «Pɔɔlʋ, ‑n kä ’tɛnyɩ ‑n ’kä ‑nanyɩ a dɛ bhïla.» Pɔɔlʋ ’kää ’mö ‑sɛnɩɛ yii ’n ɔ yiɛ sɔ ghäyɩ ’pä ɔ lɛ naa: ²«‑Atʋ Aglipaa, Zwiiföwaa, kïbhïï wa suluuä ‑gömö sɛɛ, sɛ n ’kää zɩ’ɛ dɛ’ɛ ‑na ’yila ’klʋ nanyɩ yɩ gbʋ ‑gömö ‑sɛ a za, yɩ ‑bhöö ’mäna ’wʋ. ³’Fʋ yɩ ‑nɩɩɛ ’mäna ’wʋ ‑bhö, ‑maa ‑nmö Aglipaa, ‑a’bhilɔɔ ’wuë, ‑n ‑yuu, ‑abhʋa Zwiiföwaa ‑lii ‑yɩ zʋä ’kwädlɩ ‑mä ‑aa jijo’wʋ kpɛnɩkpɛnɔɔ, ‑n ‑yii sasɛ. Zaa, ‑yaya, ’libhï ‑na’a dlɩ a ‑dlɩ ’wʋ ‑n ‑kaa ’yukwli ‑pʋnɩ.

⁴N nɛ naa, tɛɛnɩ ‑mä na ’yuë dɔ’wʋ, ’na zɩkpaa, sɛ n nʋmönʋmaa ’möö, na ’bhɩa Zwiiföwaa ’wuë wa ‑yi ‑sɩbhä. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ‑mä wa jijo’wʋ, ‑mä Zeluzalɛɛmö, ‑mä n nʋnaa. ⁵Wa ’wuë wa ‑yii, ɛ’ɛ ‑bhö zɩɛ. Wa ‑yi sɛ nɩɩ, ‑abhʋa Zwiiföwaa a ‑zɩkpöö ’wuë gla’mö a dɔ’wʋ, ‑zɩkpaa ‑a zʋä sasɛ ‑a’a Lagɔbʋbɔsaa ’klʋkpamöö, Falizɩɛwaa, wa gla’mö a ‑nɔ ‑bhlʋ n glɩnɩmö a‑a. Wa ‑kä ‑mumuë glɩnɩɩ, wa yi nɩɩ miɛ ‑tiamö nʋ. ⁶‑Maa ‑sɩkaa a dɔ’wʋ, wa ‑kaaa’a dɛ’ɛ gbʋ ‑gömö ’zʋ ’n n ‑kä ‑zijle ’mö ’nɩgböö, ɛ’ɛ ‑bhö fʋ, ‑maa ‑a ’wuë, ’saa Lagɔ gbä a‑a ɔ ‑kanyɩ ’nyɛɛ, wɛlɩɩ ɔ ’nyɛ a‑a ‑aa dɩbawaa, ’mö n kää dlɩ ’wʋ, nza n ’nɩgböä dɛ’ɛ ‑zijle ’mö. ⁷‑Abhʋa Yizlaɛlɩ a ‑nʋa a ‑gligbï kʋgbä’sɔ ‑kpɔ ’wʋ a ‑nʋa ’wuë, ɛ yi zlɩgä oo, ɛ yi sabʋ oo, ‑a ’kä wɛlɩ ’la a ’yliwlʋnɩdaa ’ylɩmö a za, nza ‑a bʋbɔɔ ’kwädlɩ Lagɔ. ‑Atʋ Aglipaa, ‑lɛ a wɛlɩ ’la ‑bhʋlʋ ‑kpɔ, sɛ n ‑kämiɛ dlɩ ’wʋ a za, nza Zwiiföwaa kälaaa dɛ’ɛ. ⁸A ’wuë abhʋaa glɩnɩmöä Zwiiföwaa, sɛ yɩ ɔ ’mö ’n a nʋ bhä nɩɩ, nɩkpɛ kä ’ku ’wëë Lagɔ ’kɔ glu ‑sɛ a wɛlɩɩ, ɛ’ɛ da’a dlɩ’wʋkäli ’nɩ?

⁹Na’bhë, sɛ n ’kää ’zʋ, Nazalɛɛtɩ a Zezwii, n ’kä ’ɔ nglɩɩ sɛ ‑sɛ ’mö n ‑wʋ a‑a dlɩ ’wʋ ’pä dɔ’wʋ. ¹⁰‑Mä Zeluzalɛɛmö a’bhë, ‑mä n ’zʋnɩɛ ‑sɩbhä. Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea, n nɛ wa nɩ tieaa, ’n wa ‑yiiɛ ‑lɔ ’nyɛ, wa ’nglɩ ’mö ’n n yiɛ Zezwii a ‑nʋä a ‑bɛ ‑jie ’mö ’pä. Wa ‑kʋä gbʋ ’nyɛ wa ‑kʋä ’lɩbhä wa ‑kä ’kuu, yɩ nɛnɩɩ a dlɩ yɔwʋ. ¹¹‑Mä ‑a’a Lagɔbïdii ’wuë ’mö, ‑mä n mö a‑a ’kwädlɩ, ’n n nyɛɛ nɩkpa ’dɩ ’n wa köbhää Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä, ’n wa ’yʋää ’klɩ, nzɩɩ wa ’kä Zezwii a dɛ wɛlɩzoku bhïla klɩpaa. ’Na sɛ n ‑gbïluë a‑a tenyii, ‑sɩbhä ’nɩɛ a ‑sɩbhä a sɛ ‑wʋ. ‑Sɩbhä a za, käböbhölɩ ’mö a ‑gwlɩ ‑mimii ‑gömö ‑mä n mö a‑a, Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä, ’n n zuë a‑a ’zwɩ.

Pɔɔlʋ yɛ’ɛ sɛ ɔ ’zʋmözʋmöä Zezwii a ‑nɔ ’mö a ’tɩtɩ ‑sɛ

¹²‑Sɩbhä a za, nza n ‑sɔɔ ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö ’wʋ, ’n n yiɛ Damasɩ mö. Lagɔbʋbɔwaa a ’kifiea mʋa tieaaa, wa nyɩaa ’bɔgʋ n ’kä wa ’nglɩ ’mö Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä ‑lizoku ’wlu nʋ. ¹³‑Maa ‑Atʋ Aglipaa, n nɛmö ’yio ’wʋ, ’ylʋ ‑wʋ ’du ’mö, n lɛ zʋ a sɛ’ɛ cuu, ’n n yiɛ ’dɛlɩ ’ylɩmö, yɩ ’bhöönɩ ‑mä ghäyɩ ’wʋ, yɩ lɩ yɩ zi ’ylʋväla a ’dɛlɩ ’wʋ, nɩkpaa n ‑nyɛɛ ‑bhlinɩɛ ’wʋʋ, n ‑nyʋä ’sɔ ’n yɩ ‑yinyɩɛ ’wʋ ngäla. ¹⁴‑A ’wuë a‑a yiɛ zɛmö bhli. ’N n yiɛ Ebleegbʋ ’mö wɛlɩ ‑bhlʋ ’nʋ, yɩ lɛ naa: Sɔɔlʋ, Sɔɔlʋ, sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö n‑n ’yɩaa bhä ’klɩ ’nɩ? ’Dɩ n nyɩamöä dɛ’ɛ nɩɩ, ‑n ‑nyɛ Lagɔ ‑kä zɛlɩ yɔwʋ ’sibhïnɩɩ, ‑nanyɩ ‑n nʋä ‑lizoku ’wlu. ¹⁵Wɛlɩɩ nʋä sa’aa, n nɛ naa: ‑Alowli, ‑mɔ ‑n glɩnɩ bhä? Ɔ lɛ naa: ‑Amö Zezwii ‑n ’yɩaa ’klɩɩ, ‑amöä. ¹⁶‑Sɔ ’wʋ, ’fʋ n ‑nɩmöä dɛ’ɛ ’ylimö ghlɛ, ‑maa n ‑kamö lɛ ‑sɛ ‑n ’kä na libho nʋ, ‑n ’kä nɩkpabhë a ’yila ’kʋ na dɛ bhïla, ‑lii ‑n ’yɩɛ dɛ’ɛ ’ylɩmö mi, ‑mi n ‑kamö’ɛɛ ’ylimö tulanɩ mi, ‑n ’kʋä yɩ ’dɩ ’nyɛ. ¹⁷’Bhlɩbhëa ’wuë, ‑wa glɩnɩɛ Zwiiföwa oo, ‑waaa Zwiiföwaa glɩnɩ oo, ’mö n ‑kamöä ’wʋ tie. Wa ‑ka wa ‑kamö ‑lizoku ’wlu nʋʋ, na’bhë n ‑yimö ’wʋ ‑kʋ. ¹⁸Nzɩɩ ‑n ’kʋä ’na wɛlɩɩ ’nyɛ, yɩ ’kʋä ’wʋ ngäla, ’wa yilaa ’kä do, wa tɩa’a ’yuylukwë ’mö ‑wʋ, miɛ nɩɩ, Sataa tuëa ‑gömö ’kämanɩ. Sɛ wa ’tɛɛnɩɩɛ dlɩ a za, Lagɔ ’kä ’wa ’nyinylolii a gbʋ ’yi ’tatinɩ, nɩkpaa Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ wa ’kä ɔ ’yize a ‑nʋä glɩnɩɩ, wa ’kä ‑mä wa gla’mö ‑wʋmö.»

Pɔɔlʋ yɛ ’ɔ Lagɔlibhoo a dɛ bhïla

¹⁹Zaa, ‑Atʋ Aglipaa, Zezwii ghälaaa ’ylimö ’n ɔ ‑yiiɛ ’dɩ ’nyɛɛ, n’n‑ä ’ɔ wɛlɩɩ ’klʋkpamö ‑sɛ. ²⁰N tɛɛ cuu, ‑mä Damasɩ ‑mä n bhïlanɩɛ Lagɔwɛlɩɩ, ’n n yiɛ ‑mä Zeluzalɛɛmö mö, ’n n yiɛ ‑mä bhïlanɩ, ‑mä Zwidee‑bhölɩɩ ’wuë ’mö n‑n yi’ɛɛ ‑mä bhïlanɩ, ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩɩ, ’n n yia’aa ‑mä ’wa bhlɩɩ ‑gömö mö ’n n yuëë Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’nyɛmö. Wa ’wuë, sɛ’ɛ n nyʋä ’dɩ nɩɩ, wa nɩ ligba wa ’kä ’wa ‑lizokuu kɛ’mö ‑sɛ, wa ’kä Lagɔ yɩbhlɩnɩ, ’wa nɛmönɛmösaa ’wuë, ‑sɩbhä ’kä ’ylimö tulanɩ nɩɩ, wa yɛ ‑tiamö Lagɔ a ‑nʋä zʋ. ²¹‑Sɩbhä a za, ‑a’bhɩa Zwiiföwaa, n ‑wʋ ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö, ’n wa ‑yiiɛ köbhä. Wa yɩbhä a nyɩasɛ wa ‑kaa ’lɩbhä n ’kä ’ku. ²²‑Maa Lagɔ mɔɔ ’pää na ngäzɩdlɩ, mɔɔ kpëtiiɛ ’kwädlɩ ’wʋ, nza n ‑bhölɩɛ ’yize, nzɩɩ nɩkpaa ’wuë, ’kädɩ oo, ’tikïyie oo, n ’kʋä Zezwii ’a wɛlɩɩ ’nyɛ. Yɩ ’wuë ’mö, käböwɛlɩ n’n‑ä bhïla, ‑maa Moyizɩ ‑nyɛ Lagɔ ’a ’möbhïlanɩwaa ’sɔ, wɛlɩɩ wa gbä a‑a ‑yɩ ’kä ’yli ’wlʋnɩ, ‑yɩ ’wlʋnɩa’aa ‑sɩkaa ’ylii, yɩ dɛ n bhïlaa. ²³Sɛ’ɛ wa gbä a‑a nɩɩ, Puënyɔɔ Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, ɔ yi ’zwɩ a ‑bɛ zi klɩpaa, ɔ yi ’ku, tɛkänɩkpɛɛ Lagɔ ’kää gäla ɔ ’kɔ glu ‑sɛ ɔ ’kä ’kwädlɩkwädlɩnɩ ‑bhölɩɩ, ’mö ɔ ’kää glɩnɩ, nɩkpaa ’wuë ‑wa glɩnɩɛ Zwiiföwa oo, ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ oo, ɔ ’kʋä ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, Lagɔ yuë puë.

Pɔɔlʋ lɛ Aglipaa nɩ ’tɛɛnɩ Zezwii dlɩ

²⁴Pɔɔlʋ bhïlaa kïbhë ’la cuu, ’n Fɛtusɩ yoo ’wʋ nylanɩ, ɔ lɛ naa: «Pɔɔlʋ, ‑nn‑ä ‑yɛ. ’Bɔgwɩbäbätɛ ‑n ‑zɛlɩɛ ’möö, yɩ ‑kamö ’wlumö nyima.» ²⁵‑Maa Pɔɔlʋ lɛ naa: «‑Atʋ ’kɔdɔ Fɛtusɩ, ’wlumö ‑nɩɩɛ yɩ nyimo, ‑maa ’nɛɛnɩwɛlɩ a ‑mii kää gbëaa ’möö, ’mö n bhïlaa dɛ’ɛ. ²⁶Wɛlɩ ’la sɛ yɩ ’plɩɛ ’wʋʋ, ’bhlɩlowli Aglipaa, ɔ ‑yi ‑sɩbhä. Ɛ’ɛ ‑bhö ‑budukëte ’mö a wɛlɩɩ zaa, n ‑yi sɛ nɩɩ, yɩ kïbhë ‑ma ɔ’ɔɔ ‑yii, a’aa ‑bhölɩ. Nza n ‑kɔɔnyɩ dɛ’ɛ ’yila ’klʋ bhïlanɩ dɔ’wʋ ‑wʋʋ, ’n n ’nɩɛ nganɔ ’ku ’mö ‑kä. ²⁷‑Atʋ Aglipaa, ‑na’bhë ‑nmö n yɩbhäa’aa dɛ’ɛ nimï nɩɩ: Lagɔ ’a ’möbhïlanɩwaa, ’wa Lagɔwɛlɩɩ, ‑n ’ni bhä dlɩ ’wʋ ‑kä ‑a? Na’bhë n ‑yi sɛ nɩɩ, ‑n kɩ dlɩ ’wʋ.» ²⁸Aglipaa lɛ naa: «‑Na’a sɛ ‑n bhïlaa da’a a dɔ’wʋ, ‑n yɩbhä bhä ‑n ‑kaa klɩtɩɛ ’wʋ ’zʋa ‑a?» ²⁹Pɔɔlʋ lɛ naa: «’Na sɛ n bhibhee Lagɔ, ‑sɩbhä ma‑a nɩɩ: Ɛ yi zɩ’ɛ ma oo, ɛ yi zɩkö ma oo, ‑nmö Aglipaa, ɛ’ɛ ‑bhö ‑na ’yize, ‑maa a ’wuë sɛ a ‑pʋnɩɩɛ dɛ’ɛ ’yukwlii, Lagɔ nɩ gbä a ’kä na sɛ a ‑nʋä zʋ. N’n‑ä nɩɩ, a ’kä na sɛ a ‑jiewa ’zʋ nʋ, ‑maa ɔ nɩ gbä a ’kä Zezwii a ‑nʋä ’zʋ.»

³⁰Pɔɔlʋ ‑sɛnɩɛ ’mö ’wëë, ’bhlɩlowli Aglipaa ’n ɔ yiɛ ’wʋ ‑sɔ, ‑gɔmla Fɛtusɩ mɔ, Belenisɩ mɔ, ’n nɩkpaa ‑muë’la ’wuë ‑wa glɩmö a‑a ‑lɛ ‑zijle ’wʋʋ, ’n wa yiɛ ’wʋ ‑sɔmö ’n wa yiɛ ‑mä ’wlʋ. ³¹Wa möä, wa lɛ naa: «’Lɩlɩlɩ a dɔ’wʋ, nɩkpɛ nɩ, ’kïbhë a ‑maa ’kää ’nglɩ ‑kä, ’n wa ’kɔɔ ’lɩbhä ɔ ’kä ’kuu, a’aa ‑bhölɩ. ’Kïbhë a ‑maa ’kä’ɛɛ ’nglɩ ‑kä a’bhë ’n ɔ ’kä ‑jie ’mö ‑wʋʋ, a’aa’ɛ ‑bhölɩ.» ³²Aglipaa a’bhë, ’n ɔ yiɛ Fɛtusɩ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Ɔ ’nɩ a ‑bhlɛ nɩɩ, ’bhlɩlowli ’kɔdɔɔ a’bhë mɔɔ nɩ ‑dɩ ’ɔ wɛlɩɩ ’wlu nʋʋ, ‑a yo a ‑jie ’mö ‑sɛ.»

‑Gɔmla Fɛtusɩ yɛ Pɔɔlʋ ‑mä Ghlɔɔmö ’yio ’wʋ ’pä

¹‑Gɔmla Fɛtusɩ ’kää Pɔɔlʋ ‑mä Yitalii‑bhölɩɩ ’mö ’yio ’wʋ ’pää yii, Pɔɔlʋ ‑nyɛ ‑jiewa mumuë ’sɔ, ’slʋjaa a ’kifi ‑bhlʋ ’mö ɔ ’nyʋä yowʋ, ɔ nglɩɛ Zuliusɩ, ‑gɔmlɩwa a ’slʋjaa a ‑zɩkpa ‑bhlʋ wa laa ’bhlɩlowli ’kɔdɔɔ Ogwiisɩ ’a ‑zɩkpaa, a ’mö a ‑nɔ ɔ glɩnɩɛ. ²A‑a yia’aa batoo ’wʋ ’libhï. Batoo ’la, glɔ ‑bhlʋ wa laa Adlamiitɩ, ‑mä a batoo, ‑maa ‑mä Azii‑bhölɩɩ a ‑gwlɩ ‑mimii ’mö, mä wʋ ‑wʋä mö dɔ’wʋ, mö ‑a ’libhïä ’wʋ. Masedʋanɩyi Alitaakö, Tesaloniikö a nɩkpɛ ’la, ‑a ‑nyɔɔ ’sɔ a‑a yiɛ mö. ³Zlɩ zɩɛ, ‑glɔɔ wa laa Sidɔɔ, a‑a yiɛ mä ghlɛ. ‑Maa ’slʋja a ’kifii Zuliusɩ, dlɩ zɛmö ɔ nɛnɩɛ Pɔɔlʋ a dɔ’wʋ. Zaa, ’n ɔ yiɛ Pɔɔlʋ ’tɛnyɩ ’nyɛ, ɔ ’kä ɔ ’bhɩa ‑wa ‑wʋä ‑mä ’ylɩmöä mö, wa ’kɔ ’saa ɔ’ɔɔ ‑kä ’nyɛ. ⁴‑A ’bhööä ‑mä ‑glɔ ’la ’möö, a‑a yiɛ mö. ‑Maa ’vuu, yinɩ wʋ yinɩnyɩɛ zaa, Siiplɩ‑bhölɩɩ ‑ɛ ‑wʋä gïnyɛlekpë ’käda ’klʋʋ, ‑mä ɛ nimï, a‑a yiɛ ‑mä ’wʋ ’tʋ. ⁵‑A ’tʋä Silisii‑bhölɩɩ ‑nyɛ Pafilii‑bhölɩɩ ’sɔ a gïnyɛ ’wëë, bhlɩɩ wa laa Lisii, ‑mä a glɔ ‑bhlʋ wa laa Milaa, a‑a yiɛ ‑mä ghlɛ. ⁶‑Mä ’slʋja a ’kifii ghlɩnɩɛ batoo ‑bhlʋ, Alɛzadlii a ‑luä. ‑Maa Yitalii‑bhölɩɩ ’mö ‑mä wʋ ‑wʋä mö dɔ’wʋ. ’N ɔ ‑yinyʋä ’mö ’pä.

⁷‑A möa, ‑a ‑sɛ ’ylɩya ‑mä ’nyu ’klʋ. ’Vuu a za, ‑a’a batoo ’nɩɛ ’pulo, ‑glɔɔ wa laa Köniidɩ, ‑a ’kʋ yɔwʋ ghlɛɛ yi a dɔ’wʋ, ’mö yɩ ’tɛmanɩɛ. ‑A ghlɛɛ ‑lɛ ‑glɔ ’la yɔwʋʋ, ’vuu ‑nɩnyɩa’a ’tɛnyɩ ’nyɛ ‑a ’kä gbɩɩ mö. Zaa, a‑a yiɛ kɔpɛ ’lɩbhä, Klɛɛtɩ‑bhölɩɩ ‑ɛ ‑wʋä ‑lɛ gïnyɛlekpë ’käda ’klʋʋ, ɛ ‑sokosi ‑ɛ pää ‑mä ’nyu ’mö wa laa Salɩmɔnɩ, a‑a yee yɔwʋ ghlɛnɩ, ‑mä bhlɩɩ a’bhë a nimï, mää ’vuu ’nɩɛ ’mö ’tɛɛnɩ, a‑a yiɛ ’mä ’wʋ tʋ. ⁸‑Maa ‑mä a pɩɔ ’la ’yli, batoo ’kä ‑gba ’mö ’bhöö a dɔ’wʋ, ’mö yɩ ’tɛɛ, sa’a ‑këë, dɛ ‑bhlʋ dɛ wa laa ’Kïkë a ‑Kïkëë, ‑lɛ a glɔ ‑bhlʋ wa laa Lazee yɔwʋ, a‑a yiɛ ‑lɛ ’kïkë köbhä.

⁹‑Maa ’vuu ‑kanyɩ ‑bɛ ’wʋ bʋanɩ ’wë, a‑a yiɛ da’a ghlɛ. Zlɩɩ, Zwiiföwaa laa suplɛzlɩɩ, ɛ yɛ ’plɩ ’wë, a‑a yiɛ ‑lɛ ghlɛ. ‑Maa zlɩ ’la, ɛ ‑kä ’plɩ ’wë a ’tɛnyɩ ’la ’mö, ’nyuklʋnɛmö dɔ’wʋ, ’mö yɩ ’tɛɛ tenyii. Zaa, ’n Pɔɔlʋ yiɛ batoo ’mö a nɩkpaa ‑fɩa ’yukwli ’mö ‑sɛ, ɔ lɛ naa: ¹⁰«‑A’bhɩanyɩ, n ‑yi sɛ nɩɩ, mä ‑a ‑wʋa’aa ‑sɩkaa dɛ’ɛ mö dɔ’wʋ a dɔ’wʋ, ’mö yɩ ’kää ’tɛɛ tenyii. Batoo ‑nyɛ wʋ ’mö a ‑lii ’sɔ a ’yize mɩɩ ’naa ’kä nyimo, ‑maa ‑a’bhï, a ’nɩ ’wʋ ’zʋzʋnɩɩ, ‑a yi ‑mä tʋʋnɩ.» ¹¹‑Maa batoosunyɔɔ ‑nyɛ wʋ ‑lowlii ’sɔ, wa gbä ’wa käbösɛ. ’Slʋjaa a ’kifii a’bhë, batoolowluwa ’la a ’wɛlɩɩ ’mö ɔ kää dlɩ ’wʋ, ‑maa ɔ’ɔɔ Pɔɔlʋ a ‑nɩɩ dlɩ ’wʋ ‑kä. ¹²Kïkëa batoo köbhää, wa ’kä ‑lɛ glɩ ‑këë cwɩɩ ’wuë wëtlokwë ’kädaa yiɛ ’mö ’kä ’plɩ a dɔ’wʋ, ’mö yi ’tɛɛ. ‑Sɩbhä a za, nɩkpaa ‑wa ‑wʋä ‑mä batoo ’möö, wa gla’mö a ‑bɛ lɛ naa: «A‑a nɩ mö, a‑a nɩ yɛla ‑li ’mö, ‑a ’kä ‑mä Feniisɩ ghlɛ.» ’Fʋ ‑wa’aa sa’a gbä, ‑maa Klɛɛtɩ‑bhölɩɩ a ‑glɔ ’la ’mö, ’nyuswɩ ’sɔ ‑wʋ ‑mä. Batoo ‑kä yɩ ’kïkë ‑bhlʋ köbhää, ‑a ’kä ‑lɛ glɩ ‑këë wëtlokwë ’kädaa a ’tɛnyɩ ’kä ’plɩ a dɔ’wʋ, ’vuu ’nɩɛ ‑lɛ ghlɛ zaa, ‑lɛ ma‑a nɛnɩɛ, nza wa gbää ‑sɩbhä.

‑Podie yɛ batoo ‑lɛ ’nyu ’klʋ ghlɩnɩ

¹³‑Aaa ‑bhlɛ ’wʋ ‑sɔ cuu, ’n ‑vʋvɔlʋ yiɛ yi. Wʋ ’bhöönɩ ‑mä bɔɔzɛmö. ‑Vʋvɔlʋ ’la mʋʋ nɛnɩɛ batoo a dɔ’wʋ, zaa wʋ yiɛ, ’n yɩ yiɛ batoo ’mö a nɩkpaa swɩ yɔwʋ päla, wa lɛ naa: «‑A ’kä ’mö.» ’N wa yiɛ batoo bulonɩ, a‑a yiɛ mö. ‑A ‑wʋ Klɛɛtɩ‑bhölɩɩ a kïkëa tɩtlɩnɩ dɔ’wʋ cuu, ¹⁴’n ‑podie yiɛ yi. ‑Podie a ke ’la, ’mö batoosuwaa guä ’kwädlɩ, a nglɩɛ Elakilɔɔ27.14 Elakilɔɔ: ‑Podiea ‑a ’bhöönɩɛ mää ylʋʋ ’wlʋnɩɛ glu a kɔpɛpɩɔ ’ylii, ’mö wa gaaa., a ’bhöönɩ ‑mä gïnyɛlekpëa a pɩɔ ’yli ’n a yiɛ yi. ¹⁵‑Podie ’la yiɛ, a ‑susunɩ ‑a’a batoo ’wlumö, wʋ ‑suwaa wa ’yɩbhä a nyɩasɛ, wa ’kʋ ’klʋ kɩa, ‑maa yɩ’ɩɛ ‑mä mö zaa, n wa yia’aa sɛ glɩ, ’n ‑podiea ‑nyɛ ‑abhʋa yiɛ ’plɩ. ¹⁶Gïnyɛlekpë ‑mämaa ‑bhlʋ wa laa Kodaa, a‑a yeaa nimï ghlɛnɩ, ma‑a ‑sɛɛ ’tikïyie ’wʋ ‑podiea ’yio ’wʋ. ‑A ‑wʋ ‑mä, ’gokpëa ‑a glɛ a‑a ‑mä ‑a’a batoo gwë ’wʋʋ, a‑a yeaa jli ‑këë a‑a yiɛ yɔlɔ, a‑a yea’aa ’wʋ ’libhï, ¹⁷a‑a yeaa ‑mä batoo a’bhë ’mö ’zʋ. ’N wa yiɛ batoo ’likpï ’kädɩ ’mlɩ bhlɩnɩ klɩklɩ, ‑a tɩa ‑glɔɔ wa laa Silitɩ a bʋsɛdʋdʋʋ ’wlu libhï a nganɔ a za, ’n wʋ ‑lowliwaa yiɛ ’wʋwɔlʋlu ’kɔdʋ ‑bhlʋ wa ’nigbanuä ‑mä ’nyu ’mö ’pä. ’N ‑podiea ‑nyɛ ‑abhʋa möä ’yize. ¹⁸‑Podiea a ’mötɛɛnɔ a za, zlɩ zɩɛ, ’n batoolowluwaa yiɛ ‑mä wʋ ’mö a ’gbluku ‑mimii ‑sɛ, ’n wa yiɛ ‑mä ’nyu ’mö ’pä. ¹⁹Ylɩ a tanɛɛ ’mö, ‑lii ‑mimii wa ‑sunɩ a‑a batoo, wa’bhï ’n wa yiɛ ’wʋ ’libhï ’n wa yi’ɛɛ ‑mä ’nyu ’mö ’pä. ²⁰’Ylɩ a ‑bɛ ’mö, zlɩ ‑wʋ ‑kpokuu ’yize, ‑aa ’yɩ ’ylʋ ’ylɩmö, ‑aa ’yɩ zɛleyi ’ylɩmö, ‑podiea abhlɩ, a ’tɛɛ ’mö ’yize, ’n swɩ ‑yinyɩa’aa yɔwʋ ’kunɩ, ’pʋpʋbɛyɩ a’bhë, ‑aa dila ’nɩa’a ‑mä ‑wʋ.

²¹Nɩkpaa ’wuë ‑wa ‑wʋä ‑mä batoo ’möö, wa’aa ‑bhlɛ ‑lu li, ‑lɛ yɛ ’mö gwälɛ. ’N Pɔɔlʋ yiɛ ‑mä wa jijo’wʋ ’wʋ ‑sɔ ’n ɔ yiɛ wa ’wuë ’dɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «‑A’bhɩanyɩ, sɛ’ɛ a za n gbä a‑a. A ‑kaa a da’a ’yukwli ‑pʋnɩɩ, ‑a ’naa ’kä a ‑mä Klɛɛtɩ ’bhöö zaa, ’klɩyɩyɛ nɩ ’wuë ɛ ’naa ‑kanyɩ a ghlɩ, ’gbluku nɩ ’naa kä a tʋʋ. ²²Miɛ abhlɩ da’a ’wë, ‑maa ‑sɩkaa a dɔ’wʋ, n nyanyɩ ’dɩ nɩɩ, a nɩ ’tɛmanɩ ’yli yɔwʋ, ‑maa ‑aa gla’mö a nɩkpɛ ‑bhlʋ a’bhë, ɔ ’naa ’kä ’ku. Batoo a ’yize mʋʋ ’kää nyimo. ²³Zɩ’ɛ a sabʋ a’bhë, Lagɔ ‑ɔ glɩnɩɛ na ‑lowli, ‑ɔnyɩ libhoo n nʋä, mɔ tieaaa ɔ zuzukwë ‑bhlʋ ’wʋ. ²⁴Sɛ’ɛ a nyɩaaa ’dɩ nɩɩ: Pɔɔlʋ, tɩ ‑gu ‑maa ’bhlɩlowli ’kɔdɔɔ Sezaa a ’yila ’klʋ, ‑n yi ‑lɛ ghlɛ klɩpaa, ‑sɩbhä Lagɔ ’yɩbhɩɛ. Sɛ ɔ nɛnɩɛ ‑na dɛ dlɩ zɛmö a za, nɩkpaa ’wuë ‑n ‑nyɛɛ ’sɔ a ‑wʋä mä’ä batoo ’möö, ‑na za ɔ yuë puë. ²⁵Sa’a a gbää. Zaa, ‑a’bhɩanyɩ, a nɩ ’tɛmanɩ ’ylɩ yɔwʋ, ‑maa n kä Lagɔ dlɩ ’wʋ nɩɩ, sɛ ɔ nyɩaaa da’a ’dɩɩ, yɩ yi ‑sɩbhä ’yli ’wlʋnɩ. ²⁶‑Maa batoo wʋbhlɩ, gïnyɛlekpë ’käda ‑bhlʋ a ’kïkë wʋ ’kää ’wlu libhïä mö, wʋ ’kä ‑lɛ nyimonɩ.» Sa’a Pɔɔlʋ nyʋää ’dɩ.

²⁷Sɛ ‑a ’maa ’kä a ‑mä Klɛɛtɩ ’bhöö, ‑a yɛɛ ‑bhlɛ ’ylɩ kʋgbä ‑mʋäna ‑lɛ ’nyu ’klʋ ‑sɛ, ‑maa gïnyɛɛ a pɩɔ wa laa Adlia ’klʋ, ‑mä ‑podiea kwänɩnyɩɛ ’yize. Sɛ’ɛ zlɩ ‑jijo’wʋ, batoo ’mö a libhonʋwaa lɛ naa: «Ɛ ’kä ‑bhɩɛ ‑a yia’a ‑pa ’kïkë köbhä.» ²⁸’N wa yiɛ ’likpë ‑vʋkwa ’wʋ ’libhï a ‑gwanɩ ’wʋwɔlʋlu ’yli, ’n wa yeaa ‑mä ’nyu ’mö ’pä, wa ’kä nyuu yɛka. Wa ’yeaa ’ylɩmöö, nyuu a ’möbhʋɔnɔɔ bhli ’mɛtile a glʋ ‑bhlʋ ’mɛtile kʋgbä ngbi’sɔ. ‑A ’dio’ɛɛ ’tikïyiɛ ’wʋ ’yukudɛɛ, ’n wa yeaa ’wʋ ’sɔ ‑mä ’pänɩ, a bhli ’mɛtile a glʋ ‑bhlʋ ’mɛtile ‑gbʋäta. ²⁹Batoo tɩa ’nyu glu a kpayii ’wlu libhï a nganɔɔ mʋʋ ’lɩbhʋä, zaa, ’wʋwɔlʋli ’kädɩɩ wa ’nigbanɩɛ batoo, ’n wa yiɛ ‑sɩbhä a ‑li ‑mʋäna ’wʋ ’libhï, yɩ ‑glɛ batoo gwë ’wʋ, ’n wa yiɛ ‑mä ’nyu ’mö ’pä. Da’a ‑lɛ ‑a glɩa’aa, wa ’wuë wa yɔwʋ nʋ ‑kpakpakpa, wa lɛ ’dɛɛ zlɩ nɩ zɩa’a cuu. ³⁰Sabʋ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la, batoo ’mö a libhonʋwaa, ’n wa yiɛ ’gokpëa ‑mä batoo ’mo ‑sɛ, ’n wa yeaa ‑lɛ ’nyu ’klʋ ’pä, wa lɛ, ’wʋwɔlʋli ‑mimii ’mö wa mö ‑mä batoo a ’yuku zʋä, wʋ ’kä sasɛ ’nɩgbö, ‑zɛglɛgbaa wa ’kä ’kunɩmɛ ‑kosu ’mö ‑sɛ a za, nza wa gbää. ³¹‑Maa wa ’zʋä sa’aa, ’n Pɔɔlʋ yiɛ ’slʋjaa a ’kifii ‑nyɛ ’ɔ nɩkpaa ’sɔ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «Nɩkpa nɩ, ’n wa ’nɩa mä’ä batoo ’mö sɛ glɩɩ, a ’naa ’käa ’pʋ.» ³²Pɔɔlʋ ’nyʋää ‑sɩbhä ’dɩɩ, batoo a ’likpïï ‑yɩ ‑glɛ a‑a ’gokpëa ’wʋʋ, ’n wa yiɛ ‑dɩ, ’n nyuu ‑nyaa yiɛ ’plɩ.

³³Zlɩ ’nɩɛ ‑bhlɛ nuë wälɛ, ’n Pɔɔlʋ yiɛ nɩkpaa ’wuë dlɩ ’wʋ ’tɛmanɩ, wa ’kä ‑lu li, ɔ lɛ naa: «A ’ylɩ a kʋgbä ‑mʋänanɛɛ dɛ’ɛ, sɛ a glɩ mä’ä batoo ’mö ’yize. ‑Maa ‑lɛ a ylɩ ’la ’wuë ’mö, ‑lu a’aa li. ³⁴Zaa, ’dɩ n nyanyɩɛ dɛ’ɛ nɩɩ, a nɩ li ‑lu a ’kä ’mö ’tɛmanɩ, ‑maa a ’kä ’pʋ a dɔ’wʋ, lilea kä dɛsɛ. Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, a gla’mö a nɩkpɛ ‑bhlʋ a’bhë ‑ɔ ’kää mä’ä ‑degleyi ’wʋ ’ngäzlɩnɩɩ, ɔ’ɔɔ ‑bhölɩ.» ³⁵Pɔɔlʋ gbää sa’a ’wëë, ’n ɔ yiɛ ’fɔlɔ ’wʋ ’libhï, wa ’wuë a ’yila ’klʋ ’n ɔ yiɛ Lagɔ bhälɩ ’wë ’n ɔ yuä ’mö ‑dɩdɩnɩ, ’n ɔ yiɛ li. ³⁶Ɔ liɛ, nɩkpaa ’wuë ’n wa yiɛ ’yli yɔwʋ ’tɛmanɩ, ’n wa yiɛ limö. ³⁷‑Maa ‑abhʋaa ‑wʋ a‑a ‑mä batoo ’la ’möö, ‑a ’wuë ‑a ‑bhli nɩkpa a gwlɩ kʋgbä ta nɩkpa kʋgbä gbʋplʋ (276). ³⁸‑Maa nɩkpaa ’wuë wa liɛ wa lʋä ’wëë, ‑nyɔɔ a sɛ a lilea a ‑lɛgöö ’wuë batoo ‑su a‑a, ’n wa yiɛ ’wʋ ’libhï ’n wa yiɛ ‑mä ’nyu ’mö ’pä, batoo ’käa ’wʋ fomanɩ.

Nyuu a ‑gbɔkwälɩɩ yɛ batoo wlɛ

³⁹Zlɩɩ bhɩɛ sasɛ ’möö, ‑a ‑wʋ ‑mä ’nyu ’klʋ, ’n batoolowluwaa yiɛ ’kïkë ‑bhlʋ ’ylɩmö. ‑Maa a ’klʋ a bhlɩɩ, wa ’nɛɛ ‑yi ’lɩlɩlɩ. Kïkë ’la ’klʋ, ‑mä nyuu ’pää sɛ’ɛ sɔ, ‑lɛ ’nɩɛ zɛmö dɩ‑ɩ zaa, wa lɛ naa: «A‑a nɩ mö ‑a ’kä ‑li ’mö yɛla ‑a ’kä ‑lɛ ’kïkë köbhä, ’n batoo ‑kä lɛ glu plɛnɩɩ, yɩ nɛnɩ.» ⁴⁰’Wʋwɔlʋlii wa ’pä a‑a ‑mä ’nyu ’mö yɩ ’kä batoo ’nigbaa, ’n wa yiɛ yɩ ’likpï ‑dɩ ’n wa yiɛ ‑mä ’nyu ’mö tɩ. Supɩɩ ’sɔ ‑kpɔ yɩ ‑glɛɛ ‑mä batoo gwë ’wʋ, wa ‑sunuuä, ’n wa yiɛ ’wlu gïganɩ wa ’kä mö. ‑Mä batoo ’yuku a ’tɔfʋʋ ’n wa yu’ɛɛ ’wlu gïganɩmö, ’vuu ’kʋ nyɛmʋ ’mö ’pä, batoo ’kä ‑gba ’mö ’bhöö. Sa’a wa ’zʋä ’n batoo yiɛ kïkëa mönɩ. ⁴¹‑Maa ‑a ‑wʋ mö dɔ’wʋ cuu, dɛ ‑bhlʋ dɛɛ ’nyu ’pänɩɛ bʋsɛɛ ‑blukwë ’möö, ’n batoo yiɛ ‑lɛ ’wlu libhï, ’n wʋ yiɛ glu plɛ. Wʋ ’wukpëlea ma‑a plɛɛ glu ’lɩlɩlɩ, a’aa’a ‑gba ’mö ’bhöö, ’n nyuu a ‑gbɔkwälɩ a ’mötɛɛnɔ yiɛ wʋ gwëa wlɛ.

⁴²Yɩ ’plɩɛ sa’a ’wʋʋ, ‑jiewaa ’wuë ‑wa ‑wʋ a‑a ‑mä batoo ’möö, ’slʋjaa yɩbhä wa ’kʋä ’wlu ‑dɩ wa tɩa ‑lɛ ’nyu ’klʋ bhlinɩ wa tɩa futo. ⁴³‑Maa ’wa ’kifii, ɔ’ɔɔ yɩbhä Pɔɔlʋ nɩ ’ku zaa, ’n ɔ yuë ’dɩ ’nyɛ ɔ lɛ naa: «A nɩ tɩ sa’a zʋ.» ’N ɔ yiɛ nɩkpaa ’wuë ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «‑Wa ‑kä lʋlʋsɛ ‑yii, wa nɩ bhlinɩ tɛɛ ‑lɛ ’nyu ’klʋ wa ’kä ‑mä ’kïkë ’wlu mö. ⁴⁴‑Muë’la ‑waaa wabhlɩ lʋlʋsɛ ‑yii, wa nɩ pö supɩɩ ’klʋ sɛ, ɛ ‑kä’ɛ batoo a pɩ ‑mimii, wa nɩ pi ’klʋ sɛ wa ’kʋä ‑gänɩ.» Sa’a ‑sɩbhä ‑a ’zʋä ‑a ’wuë a‑a yiɛ ‑mä ’kïkë ’klʋ ghlɛ, ‑bɛ ’nɩɛ ’ku.

Pɔɔlʋ ‑wʋ ‑mä gïnyɛlekpëa wa laa Malɩtɩ ’klʋʋ

¹‑A ’pʋä nyuu ngli ’wëë, ‑mä a nɩkpaa, ’n wa ‑yinyɩa’aa ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, gïnyɛlekpë ’la ’klʋ a bhlɩɩ, ɛ nglɩɛ Malɩtɩ. ²Malɩtɩ a nɩkpa ’la, dlɩ zɛmö wa nɛnɩɛ tenyii ‑aa dɔ’wʋ. ‑Aa ’kɔkɔmlɛbhë ’la, ‑sɩbhä wa pälanyɩɛ. ’Nyizakwë lɩbhää zaa, wëtlokwëa a za ’n wa yiɛ ‑kosugbagbʋ ’yi ‑dɩ, a‑a yuë binɩ. ³‑A ‑wʋ ’wɔlɔ dɔ’wʋ, ’n Pɔɔlʋ yiɛ ’clɛkwa ’pili ɔ ’kɩ ‑mä ‑kosu ’mö ’pä, ‑maa yɩ kä ’bhʋtɩmɛ ’mö, ɔ’ɔɔ sɛ ‑yi. Ɔ ’piliɛ ɔ ’kɩ ‑mä ‑kosu ’mö ’pää, ’n kɔslʋ yiɛ ’bhʋtɩmɛɛ köbhä, ’n ɛ yiɛ ’ɔ kätɩkpaa glɛ. ⁴‑Glɔ ’la ’mö a nɩkpaa ’yɩɛ ’bhʋtɩmɛɛ ’ylɩmö, ɛ ‑glɛɛ Pɔɔlʋ ’a kätɩkpaa, wa lɛ naa: «Nɩkpɛ nɩ ’kulɩbhänyɔ ɔ glɩnɩɛ ‑kamä. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ɔ yɛ gïnyɛɛ ngli ’pʋ abhlɩ, ‑maa Lagɔ, ’mö ɔ zlɔnɩɛ zaa, ɔ’ɔɔ ’yɩbhä ’lɩlɩlɩ ɔ nɩ ‑bhölɩ.» ⁵’N Pɔɔlʋ yiɛ ’ɔ kätɩkpaa ’mö vïti, ’n tɩmɛɛ yiɛ ‑mä ‑kosu ’mö bhlinɩ, käbölu a’bhë ’nɔɔ ghlɩ ’lɩlɩlɩ. ⁶Nɩkpa ’la wa ‑tɔnɩ wabhlɩ Pɔɔlʋ ’ghlɩ ɔ ’kä ’ghlɩ cuu ɔ ’kä bhli, ɔ ’kä ’ku. ‑Maa ‑lɛ gwälɛɛ ’möö, käbölu ’nɔɔ ghlɩ ’lɩlɩlɩ. Wa ’bhɛlɔ’ɛɛ ’möö, wa lɛ nɩkpɛ nɩ a’bhë, ‑lagɔ a ‑mumuu ɔ glɩnɩɛ.

Pɔɔlʋ yɛ nɩkpɛɛ wa laa Publiusɩ a dɩba yɛmanɩ

⁷‑Mi’la ’plɩɛ ’wëë, nɩkpɛ ’kɔdɔɔ ‑ɔ ’kämanɩɛ bhlɩ ’la ‑gömöö, ɔ nglɩɛ Publiusɩ, ɔ glɩnɩdaa, ‑lɛ ’nɩɛ ‑glɔɔ dɛ ’bhʋɔnɩ zaa ’n ɔ ‑yinyɩɛ ‑mä ’ɔ ’ligbëa ’mö wäzɩnɩ, ’n ɔ ‑yinyɩɛ sasɛ päla ’tɩɩ, ‑a gʋʋnɩ ‑mä ’ylɩ ta. ⁸‑Maa Publiusɩ a dɩba, ɔ’ɔɔ ‑yɛ. ‑Su ɔ suä tenyii, dlumlɩɩ lɩbhɔɔ. Nɩkpɛ ’la ’mö Pɔɔlʋ ghlɩɛ ‑mä, ’n ɔ yoo kätɩkpö ’wlu zʋ, ’n ɔ yoo ’wlumö bhibhe ’n ɔ yiɛ yɛmanɩ. ⁹Guzuwa ‑mumuë ‑wa ‑wʋä ‑mä bhlɩ ’la ’möö, wa ’nwiɛ, ’n wa yiɛ yi, ’n Pɔɔlʋ yuë yɛmanɩmö. ¹⁰Malɩtɩ a nɩkpa ’la wa tulanɩnyɩ tenyii ’wa kɛgänɔɔ ’ylimö, ‑sɩbhä a za, ‑a lɛ ’kää möä yii, ’yiobhlinɩlii ’wuë, mʋa nyɩanyiɛ.

Pɔɔlʋ yɛ ‑mä Ghlɔɔmö ghlɛ

¹¹‑A ‑sɛ ‑mä Malɩtɩ‑bhölɩɩ ’mö ’cwɩ ta, a‑a yiɛ ’wʋ ‑sɔ. ‑Maa Alɛzadlii glɔ ’mö a batoo ‑bhlʋ ’mö wa laa pʋwalagwɩ. ‑Mä Malɩtɩ a ‑glɔ ‑mumuu ‑bhlʋ yɔwʋ, ‑lɛ wʋ köbhänɩ a‑a ’kïkë. Wʋ ‑glɛ ‑lɛ ‑këë, ’n wëtlokwë ’kädaa a cwɩɩ yiɛ ’plɩ. Batoo ’la, mö ‑a ’libhïä ’wʋ a‑a yiɛ mö. ¹²‑A möä, glɔ ‑bhlʋ wa laa Silakusɩ a‑a yiɛ ‑mä ’kïkë köbhä, ‑a ‑sɛ ‑mä ’ylɩ ta. ¹³‑A ’bhööä ‑lɛ, batoo ‑wʋ kïkëa tɩtlɩnɩ dɔ’wʋ ‑këë, ‑glɔɔ wa laa Ghlezio yɔwʋ, a‑a yi’ɛɛ ‑lɛ ’kïkë köbhä. Zlɩ zɩɛ, ‑mä gïnyɛ a pɩɔ ’yli, ’n ’vuu yiɛ ‑mä ’bhöönɩ. Wʋ za batoo ’pulo wʋ ’puloa’aa. ’Ylɩ ’sɔ ’plɩɛ cuu, ‑glɔɔ wa laa Puzoolɩ yɔwʋ, a‑a yiɛ ‑lɛ ’kïkë köbhä. ¹⁴‑Mä ‑glɔ ’la ’mö, ‑a ghlɩnɩ ‑mä Zezwii a ‑nʋä ‑mumuë. ‑A ghlɛɛ ‑mä wa lɛ ‑a nɩ ‑sʋä ’dimasi ‑bhlʋ yɔwʋ. ‑A ’bhööä ‑lɛ, a‑a yiɛ ‑mä Ghlɔɔmö mö. ¹⁵‑Maa Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä Ghlɔɔmö, wa yɛ a ‑pa ‑aa ’tɩtɩ ’nʋ nɩɩ, ‑a ‑wʋ ‑mä yi dɔ’wʋ zaa ’n wa ‑yinyɩɛ ’yio ’wʋ yi. Wa gla’mö a ‑mumuë yi ‑këë, ‑glɔɔ wa laa Apiusɩ a pɛlʋʋ ’wʋ, ’n wa yiɛ ‑mä ghlɛɛ, ‑mä wa ‑kʋnɩnyɩɛ. ‑Mumuë wabhlɩ, dɛ wa laa Lɛgäwa a ‑bïdi taa, ‑lɛ wa ’bhlenɩɛ, ‑lɛ wa ‑kʋnɩnyɩɛ. Nɩkpa ’la, ‑a ghölʋää yɔwʋʋ, Pɔɔlʋ ’yuëë ’ylɩmöö, ’n swɩ yoo tenyii nyɛmʋ ’mö yi, ’n ɔ yiɛ Lagɔ a ’nglɩ ’ghlimanɩ. ¹⁶A‑a yia’aa ‑mä Ghlɔɔmö glɔ ghlɛ. ‑A ghlɛɛ ‑mä, ‑gɔmlɩwaa, wa’aa Pɔɔlʋ ‑jiebudu ’mö zʋ, ‑maa ’yi wa ’tatinɔɔ, ɔ ’kä ’ɔ dɛ glɩ, wa lɛ naa, ’slʋjeyi ‑bhlʋ mɔɔ nɩ ‑koo.

Pɔɔlʋ yɛ ‑mä Ghlɔɔmö Lagɔwɛlɩɩ bhïlanɩ

¹⁷‑A ghlɛɛ ‑mä Ghlɔɔmö ’wëë, ’ylɩ ta ’plɩɛ, ‑mä a Zwiiföwaa a ’yukugänɩwaa, ’n Pɔɔlʋ yuëë ‑mä ’ɔ mä’a wäzɩnɩ. Wa ’yɩbhää ‑mä ’wluu, ’n ɔ yuëë ’tɩtɩ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «‑A’bhɩanyɩ, ‑jienyɔ n glɩnɩɛ dɛ’ɛ. ‑Aa dɩbawaa ’a ‑lɔɔ wa tɩɩnyɩɛ yɔwʋʋ, n’n‑ä ‑bhlɛ wʋ dɛ ‑lizoku nʋ, n’n‑ä’ɛ ‑bhlɛ ‑a’bhɩa Zwiiföwaa ‑lizoku ’wlu nʋ. ‑Maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ‑mä Zeluzalɛɛmö, wa’bhï ’n wa ‑yiiɛ köbhä ’n wa ‑yiiɛ Ghlʋmɛɛwaa kä’mö plɩnɩ. ¹⁸Ghlʋmɛɛwaa ’la ’yɩɛ wabhlɩ ’na wɛlɩɩ ’ylɩmöö, ’kïbhë a ‑maa ’kää ’nglɩ ‑kä n ’kä ’lɩbhɔ ’n ’kä ’kuu, wa ‑nɩ’maa ‑gömö ghlɩ zaa, wa yɩbhä a nyɩasɛ wa ‑kaa ’yi ’tatinɩ. ¹⁹‑Maa ‑a’bhɩa Zwiiföwaa ’nɩɛ ’wʋ nglu ’lɩlɩlɩ. ‑Sɩbhä a za n gbää nɩɩ, yɩ ‑kä ‑sɩbhä ’mö ‑wʋʋ, ’bhlɩlowli ’kɔdɔɔ Sezaa a’bhë mɔɔ nɩ ‑dɩ ’na wɛlɩɩ ’wlu. Yɩ za n yiɛ mä’ä, ‑maa na’bhë n ’kʋä ’klɛ a za n’n‑ä yi. ²⁰‑A’bhɩanyɩ, wɛlɩɩ n kää ’mlɩɩ, miɛ da’a, nza n wäzanyɩɛ n ’kanyɩ ’dɩ ’nyɛ. ‑Maa sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, n ‑kä dɛ’ɛ ‑jienyɔ glɩnɩɩ, ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa Puënyɔɔ Yizlaɛlɩ a ‑nʋa ’wuë ‑kʋnɩɛ, sɛ n ’tɛɛnɔɔ dlɩ a za, nza wa paaaa ‑jie ’mö.» ²¹Pɔɔlʋ ’nyʋää sa’a ’dɩɩ, wa lɛ naa: «‑A kɩ ’nʋ, ‑maa ‑mä Zwidee‑bhölɩɩ ’mö, ’bɔgʋ a ‑muu ‑kanyɩɛ ‑na ’dɩ ’nyɛɛ, wʋ’ʋä ‑bhlɛ ‑mä ’bhöönɩ. ‑A’bhɩa ‑wa ‑wʋä ‑mä, wa ‑nɩnyɩɛ ‑bhlɛ ‑na za nɩkpɛ ’wʋ tie. ‑Aaa’ɛ ‑bhlɛ ‑na wɛlɩzoku pöpölɩ ’mö ’nʋnɩ. ²²‑Maa ‑mi ‑a ‑yiɛ cuu miɛ nɩɩ, ‑zɩkpa nɩ ‑n ‑wʋmöä dɛ’ɛ ’möö, a wɛlɩɩ, ‑a’bhɩa Zwiiföwaa ‑wa ‑wʋä saa ’wuë, wa ’niɛ ‑wa. ‑Sɩbhä a za, wɛlɩ ’la, ‑a yɩbhä nɩɩ, ‑na’bhë sɛ ‑n pää yɩ dɔ’wʋ dlɩɩ, nyɩanyɩ ‑sɩbhä ’dɩ.»

²³Ylɩɩ Pɔɔlʋ ‑nyʋä ’sɔ wa ’kää ’sɔ ’wʋ gbanɩɩ, ’n wa yee ‑dɩ ’wë ’n wa yiɛ mö. Ɛ ghlɛɛ, wa’aa ‑mä tɩtɩnɩ, ’n wa yiɛ yi, ‑mä Pɔɔlʋ a mä’a ’n wa yiɛ ‑mä ’wlu ’yɩbhä. Wa ’yɩbhää ’wlʋʋ, tɛɛnɩ ’zɔkpɔ ’mö, Pɔɔlʋ ‑wuë dlɩ ‑gömö ‑sɛsɛnɩ dɔ’wʋ ‑këë, ’n ‑kidosɛ yiɛ ghlɛ. ’Pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ a wɛlɩɩ ’mö ɔ nyʋää. Sa’a ɔ ’nyʋää Zezwii a ’dɩ wa ’kä ’ɔ wɛlɩɩ ’wʋ nglu. Ɔ ‑wuënyɩɛ ’nyɛ dɔ’wʋʋ, Moyizɩ ‑nyɛ Lagɔ ’a bhla’mö a ’möbhïlanɩwaa ’sɔ ’wa Lagɔwɛlɩɩ a ’bɔgwɩɩ, yɩ ’mö a kïbhï ‑mimii, ’mö ɔ libhïä ’wʋ ’n ɔ nyʋänyɩɛ. ²⁴Ɔ ’nyʋänyɩɛ, ‑mumuë ngwli ’wʋ, ‑mumuë ’niɛ ’wʋ nglu. ²⁵Wɛlɩ ’la, wa ’yize ’n wa yiɛ ’mö kpɛnɩ, ‑muë nʋ ’wa sɛ, ‑muë nʋ ’wa sɛ. Wa lɛ ’käa’aa yɔwʋ ‑sɛnɩɛ yii, ’kïbhë ‑bhlʋ ’mö Pɔɔlʋ tuëë ’yukwli ’mö, ɔ lɛ naa: «Nyɩasɛ ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ’nɩɛ a Lagɔ a ’möbhïlanɩnyɔ Ezayii ’mö ghlɛnɩ, ’n ɔ ’kä a a dɩbawa ’dɩ ’nyɛ nɩɩ:

^26-27Ngëyii n ‑sɛɛ ‑lɛ ’mö a nɩkpaa,

wa yɛ ’wa dilaa ’mö ’tumanɩ,

’na wɛlɩɩ tuëa dila zɛmö plɛ.

Wa yɛ ’yukwïla ’wʋ ’su,

wa tɩa ’na wɛlɩɩ ’mö ’nʋ.

Wa yɛ ’yila ’wʋ ngämö,

wa tɩa ‑lu ’ylɩmö.

Wa’aa ’yɩbhä wa ’kä ligba wa ‑kaa yɩbhlɩnɩ,

n tuëa puë a za.

‑Sɩbhä a za, mö ‑n ’kʋä ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, Lagɔ lɛ naa:

A yi ’na wɛlɩɩ ’yukwli ‑pʋnɩ ‑kë,

a ’naa ’kɩ ’mö ’nʋ.

’A yilaa yi lɩ ‑kë,

a ’naa ’kä ‑lu ’ylɩmö.28.26-27 Ezayii 6.9-10.

²⁸Zaa, abhʋa n nyɛɛ dɛ’ɛ ’dɩ nɩɩ: Lagɔ ’a ’pʋpʋɛ a wɛlɩɩ, Lagɔ a’bhë kɩ ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ ’wʋ ghälaa, mʋa ’kɩɛ wabhlɩ ’yukwli ‑pʋnɩ, mʋa ’kɩɛ ’wʋ nglu.» [²⁹Pɔɔlʋ gbää sa’aa, Zwiiföwaa, wa ‑wʋ tenyii kpɛnɩ dɔ’wʋ ’n wa yiɛ mö.] ³⁰‑Maa Pɔɔlʋ ɔbhlɩ, ‑mä ’ɔ ’ligbë ’la ’mö, ɔ ‑sɛ ‑mä ’ylʋbö ’sɔ. ‑Ɔ ‑kä ɔ ’kɔ ’ylɩmöö, ‑gɔmlɩwaa ’nɔɔ ’yio ’wʋ ‑sɛ. ³¹Wa ’wuë, ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ a wɛlɩɩ ’mö ɔ nyʋää. ‑Alowli Zezwii Kliisɩ ’a wɛlɩɩ ’wuë, mö ɔ ‑sɛsɛnuëë dlɩ ‑gömö gbëaa, ‑bɛ ’nɩ ’nyɛkɔ ‑këpë.