1 KOLƐƐTƖ A ‑NƲA

Tɛkäbɔgʋʋ Pɔɔlʋ ’cɛlɩɛ ‑mä

Kolɛɛtɩ a ‑nʋa

’wʋʋ

’Bɔgʋ nɩ ’mö a wɛlɩɩ

Zezwii a tietienyɔ Pɔɔlʋ, mɔɔ ’cɛlɩɛ ’bɔgʋ nɩ. Zezwii a ‑nʋa ‑wa ‑wʋä ‑mä Kolɛɛtɩ ’mö ɔ ’pʋä ’wʋ. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ‑mä wa jijo’wʋ, ’ylimödlinɩdlinɛ, ’klɛklɛnɩklɛklɛnɛ ‑mä ’kämanɩwaa ‑waaa Lagɔ ‑yi a yɔwʋ ’n nglʋsɛtɛlɩgbɩ, mɩɩ ‑wʋä ‑mä, nza ɔ ’cɛluëë ’wʋ, ɔ ’kʋä ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, wa nɩ ‑sɛ ‑lizoku ’la ’wuë kɛ’mö ’lɩlɩlɩ.

Ɔ ’nyʋää ‑sɩbhä ’dɩ ’wëë, nglʋkwäkʋʋ a wɛlɩɩ mi, nɩma wa bʋbɔnɩɛ ’fʋ a ‑lagwɩɩ a lile mɛ, ’nyupälɩɩ ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ghälaa Zezwii a ‑nʋa ’wʋ a wɛlɩɩ mi ’n ’kuduwaa a gluwlʋwlɛɛ a wɛlɩɩ, yɩ ’wuë, sɛ wa ’yɩbhänɔnyɩ a ’wʋʋ, ’n ɔ yuënyɩɛ ‑sɩbhä dlɩ ‑gömö ‑sɛsɛnɩ.

Bhälɩwɛlɩɩ

^1-2‑Amö Pɔɔlʋ, ‑amö Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ n ’kä Zezwii Kliisɩ a tietienyɔ glɩnɩɩ, n ‑nyɛ ‑aa ‑daayu Sɔsɩtɛɛnɩ ’sɔ, abhʋa Lagɔ a ‑nʋa ’wuë, abhʋaa ‑wʋä ‑mä Kolɛɛtɩ glɔ ’möö, abhʋa Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ ’n a yiɛ Zezwii Kliisɩ a bɔɔmö a za ɔ ’yize a ‑nʋä ’zʋʋ, abhʋa ‑a pää ’bɔgʋ nɩ ’wʋ. Saa ’wuë a nɩkpaa, ‑wa kää ‑a ’wuë a ‑lowli Zezwii Kliisɩ a ’nglɩ ‑gömöö, mö ‑a ’pämö’ɛɛ ’bɔgʋ nɩ ’wʋ. ³‑Aa dɩba Lagɔ ‑nyɛ ‑Alowli Zezwii Kliisɩ ’sɔ, ’tɩɩglɩglɛɛ ‑nyɛ ’nyupälɩ ’sɔ ‑yɩ ’bhöönuëë ’möö, yɩ nɩ ghlanyɩ ’wʋ.

Pɔɔlʋ yɛ Lagɔ bhälɩ

⁴Na dɩba Lagɔ, sɛ ɔ ’pää Zezwii Kliisɩ a bɔɔmö a za a ngäzɩdlɩ ’n ɔ yeanyɩɛ ’nyu ’pä a za, bhälɩ n bhälɔɔ ’kwädlɩ ’yize. ⁵‑Tiamö, sɛ a ‑glɛɛ Zezwii Kliisɩ ’wʋ a za, ’ɔ ’nyupälɩɩ a kii ’wuë ’mö ɔ ghälaanyɩɛ ’wʋ. Miɛ nɩɩ, Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’wuë sɛ yɩ ‑wʋä ’tɩɩ, a bhɛnɩ a ’kä ‑sɩbhä yɩbhlɩnɩ. ⁶Wɛlɩɩ ‑yɩ bhïlaa Zezwii Kliisɩ a dɛ n ’nyanyɩɛ, mɩɩ glɩnɩɛ ’a dlɩtɛɛnɩtɛnɛ a kwëlea ma. ⁷Yɩ za, ’ɔ ’Wugɔmʋʋ a ’nyupälɩɩ ’wuë, yɩ ’ke ‑bhlʋ a’bhë ‑a ’nanyɩɛ ‑gömö ‑wʋʋ, a’aa ‑bhölɩ, ’n a ‑kʋnɩɛ ‑Alowli Zezwii Kliisɩ ’a yiyizlɩɩ. ⁸Ɔ’bhë mɔɔ ’kanyɩɛ ‑su, dɛ a kää sɛ a ’kä ‑lɛ kɛ nyɔnʋ ‑këë a ’kä ‑mä ’gbë ’wʋ ghlɛ, nzɩɩ ’ɔ zlɩ ’kädɛ ’la ’mö, ɔ tanyɩa ‑maa yɔwʋ ghlɩ. ⁹Lagɔ a’bhë mɔɔ ‑saanyɩɛ ‑lɛ, nzɩɩ ɔ Yowli Zezwii Kliisɩ ‑ɔ glɩnɩɛ ‑a ’wuë a ‑lowlii, a ‑nyɔɔ ’sɔ a ’kä ’kwädlɩ ’wʋ ‑wʋnɩ. Ɔ ’naa ’kanyɩ ’kwädlɩ kɛ’mö ‑sɛ.

A nɩ tɩ ’ylimö ‑dlinɩ

¹⁰‑Atʋayuënyɩ, ‑Alowli Zezwii Kliisɩ a ’nglɩ ’mö, ’dɩ ’mö n zʋanyɩɛ dɛ’ɛ nɩɩ, a nɩ ‑wanɩ, ‑maa a nɩ tɩ ’ylimö ‑dlinɩ. A nɩ kä ’cɛla ‑bhʋlʋ, ‑mä ’a nʋnʋlii ’wuë ’mö a nɩ kä dlɩ ‑bhʋlʋ. ¹¹Nyɩasɛ n ’nanyɩɛ ‑sɩbhä ’dɩ ’mö zʋ, ‑maa ‑aa ‑daayu Klowee a ’ligbë ’mö a ‑nʋa, mʋa nyɩaaa ’dɩ nɩɩ, ‑mä a jijo’wʋ ’lʋlwɛɛ ‑wʋä ‑mä. ¹²’A ’ylimö‑dlinɩdlinɛ ’mö n gaaa. ’N ‑mɔ nʋä nɩɩ: «Pɔɔlʋ a ‑nɔ n glɩnɩɛ.» ‑Mɔmɔɔ nʋä nɩɩ: «Apɔlɔsɩ a ‑nɔ n glɩnɩɛ na a.» ‑Mɔmɔɔ lɛ: «Piɛlɩ a ‑nɔ n glɩnɩɛ.» ‑Mɔmɔɔ lɛ: «‑Amö na a, Kliisɩ a ‑nɔ n glɩnɩɛ.» ¹³Zaa, nimï n ’kanyɩɛ dɛ’ɛ ’yɩbhä nɩɩ, Zezwii Kliisɩ ’mö ɔ ‑dlinɩ bhä ‑a? ‑Maa ‑amöö ’kunɩ bhä ‑lɛ su ’klʋ a ’wlumö ‑a? ‑Zlɩ wa wɔlʋanyɩɛ ’wluu, na ’nglɩ ’mö wa wɔlʋanyɩ bhä ’wlu ‑a? ¹⁴N bhälɩ Lagɔ sɛɛ n’n‑ä a gla’mö a nɩkpɛ ‑bhlʋ a’bhë ’wlu wɔlʋ ’n ɛ ’nɩ ‑bhö Klipusɩ ‑nyɛ Gayusɩ ’sɔ muëë. ¹⁵‑Lɛ a dɔ’wʋ ‑bɛ ’naa ’kä nɩɩ, na ’nglɩ ’mö ɔ ‑wɔlʋä ’wlu nʋ. ¹⁶A ’nɩgbö, na dlɩ yɛ ‑lɛ bhlinɩ, n wɔlʋmö’ɛ Sefanasɩ ’a ‑kosu yɔwʋ a ‑nʋa ’wlu. ‑Maa n ‑yi sɛ nɩɩ, ’n ɛ ’nɩ ‑bhö nɩkpa ’la a ’yize muëë, n’n‑a’a nɩkpɛ ‑mɔmɔɔ ’wlu wɔlʋ.

¹⁷‑Amö na a, n ’kä nɩkpa ’wlu wɔlʋ a za, nza Zezwii Kliisɩ ‑nɩɩɛ tie. ‑Maa n ’kä ’ɔ ’Mänatɩtɩɩ bia, nza ɔ tieaaa. N ‑kɩɩ bhïla dɔ’wʋ ‑wʋʋ, ’nɛɛnɔɔ nɩkpa sɛɛ wanyɩgäsɛ ’wlumöö, ’mö n ’niɛ ’mëdianɩ, nzɩɩ sɛɛ Zezwii ‑ɔ ’kunɩɛ ‑lɛ su ’klʋ a wɛlɩɩ sɛɛ zɛmöö, ‑sɩbhä tɩa flɩ ’wʋ bhli.

Lagɔ ’a ’nɛɛnɔɔ ‑nyɛ mä’ä ’pɩwʋ ’a ’nɛɛnɔɔ ’sɔ

¹⁸Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, Zezwii Kliisɩ ’a sɛ ɔ ’kunɩɛ ‑lɛ su ’klʋ a wɛlɩɩ, nɩkpaa ‑wa ‑wʋä tʋʋ dɔ’wʋʋ, ‑ɔɔ’nɛɛnɩwɛlɩɩ wa lɩɛ. ‑Maa ‑abhʋaa pʋ‑ʋä a dɔ’wʋ, Lagɔ a ’mötɛɛnɔ yɩ glɩnɩɛ. ¹⁹‑Mä Lagɔbɔgʋʋ ’mö sɛ’ɛ yɩ cɛlɩɛ ‑mä nɩɩ, Lagɔ lɛ naa:

’Nɛɛnɩwaa, n yi ’wa ’nɛɛnɔɔ sɛ ‑sɛ.

‑Lii ’wuë a ‑yiwaa, n yi ’wa ‑luyiyee sɛ ‑sɛ.1.19 Ezayii 29.14.

²⁰Zaa, dɛɛ ’nɛɛnɩnyɔ ‑wʋ bhä? Dɛɛ ‑lii ’wuë a ‑yinyɔ ‑wʋ bhä? Dɛɛ Moyizɩ ’a Gböö a ’cɩanyɔ ‑wʋ bhä? Lagɔ yɛ a mä’ä ’pɩwʋ ’a ’nɛɛnɔɔ ‑ɔɔ’nɛɛnɔ ’wʋ ’zʋa ’wë.

²¹’Lɩlɩlɩ a dɔ’wʋ, Lagɔ, sɛ ɔ ’nɛɛ tenyii, ɔ’bhë ɔ ’nyɛ nɩkpa ’nɛɛnɔ wa ’kä ‑sɩbhä yɩbhlɩnɩ. ‑Maa wa ’nuä ’wʋ ’libhï zaa, wa’aa ‑sɩbhä yɩbhlɩnɩ. Nza Lagɔ ’pää slɛlɛ ‑mɛmɛɛ ɔ ’kʋä puë. Zezwii Kliisɩ ’a sɛ ɔ ’kunɩɛ ‑lɛ su ’klʋ a wɛlɩɩ, ‑yɩ ’kä ‑bhɩɛ ‑ɔɔ’nɛɛnɩwɛlɩɩ, ‑ɔ ‑kɩɩ dlɩ ’tɛɛnɩɩ, mɔɔ ’kää ’pʋ. ²²Zwiiföwaa, zɩzɛlii ‑yɩ tulanɩɛ Lagɔ ’a ’mötɛɛnɔɔ ’ylimöö, ’mö wa yɩbhää. Glɛköwaa wabhlɩ, ’nɛɛnɩwɛlɩ ’mö wa tɛlɩɛ sɛ. ²³‑Maa ‑abhʋa ‑abhlɩ, Zezwii Kliisɩ ‑ɔ ’kunɩɛ ‑lɛ su ’klʋʋ, ɔ dɩ ‑a nyɛɛ nɩkpa nɩɩ, mɔɔ glɩnɩɛ Puënyɔ. Wɛlɩ ’la, ’klɛ ’wʋ yɩ ‑bhöä Zwiiföwaa, ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ a dɔ’wʋ, ‑ɔɔ’nɛɛnɩwɛlɩɛ. ²⁴‑Maa wa gla’mö a nɩkpaa Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, ‑wa ’tɛɛnɩɛ Zezwii Kliisɩ ’a wɛlɩ ’la dlɩɩ, wa yi Zwiiföwa glɩnɩ oo, wa ’nɩ Zwiiföwa glɩnɩ oo, sɛ’ɛ wa yɩbhlɩnɩɛ sɛ nɩɩ, Lagɔ ’a ’mötɛɛnɔɔ ‑nyɛ ’ɔ ’nɛɛnɔɔ ’sɔ, ‑mä wɛlɩ ’la ’mö, ‑mä yɩ ’wlʋnɩɛ ’yli.

²⁵’Saa ’kä ‑bhɩɛ Lagɔ a dɛ ‑ɔɔ’nɛɛnɔɔ, wʋ zi nɩkpa a ’nɛɛnɔ ’wʋ. ’Saa ’kä ‑bhɩɛ Lagɔ a dɛ ‑ɔɔ’mötɛɛnɔɔ, wʋ zi nɩkpa a ’mötɛɛnɔ ’wʋ.

²⁶‑Atʋayuënyɩ, abhʋa Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, a nɩ yɩlɩɛ ‑ka anyɩ ’wʋ. ‑Mä a gla’mö, nɩkpɛsɛ a dɔ’wʋ, ’nɛɛnɩwa ’kädɩ a ‑bɛ ’nɩɛ ‑mä ‑wʋ, ’nglɩkäwa a ‑bɛ ’nɩɛ ‑mä ‑wʋ, wʋlʋnɩwa a ‑bɛ ’nɩɛ’ɛ ‑mä ‑wʋ, ‑maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö ’n ɔ yeanyɩɛ ‑lɛ ‑sɛ. ²⁷‑Maa ’saa mä’ä ’pɩwʋ a nɩkpa laa ‑ɔɔ’nɛɛnɩli, ’mö Lagɔ ’libhïä ’wʋ ’n ɔ yiɛ ’nɛɛnɩwaa zʋ ’lɩbhanɩ, ‑mi yɩ’ɩɛ ’mö ’tɛɛ, ’mö ɔ ’libhïä ’wʋ ’n ɔ yiɛ ’mötɛɛnɩwaa zʋ ’lɩbhanɩ. ²⁸Wa laa ’fʋ a nɩkpa, wa flanɩɛ ’ylimö, ‑waaa dɛsɛ ‑kä ’lɩlɩlɩ nɩkpa a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋʋ, ’mö Lagɔ ‑sɛɛ ‑lɛ, nzɩɩ nɩkpaa libhïä ’kädɩ ’mö ’wʋʋ, ɔ ’kʋä ’ylimö tulanɩ nɩɩ, ɔ dɔ’wʋ, ’wa ’ghïlinɔɔ ’nɩɛ ‑lu glɩnɩ. ²⁹‑Sɩbhä a za, nɩkpɛ ‑bhlʋ a’bhë ‑ɔ kää ɔ ’kä ’ɔ ’ghïlinɔɔ dlɩ ’tɛɛnɩ nɩɩ, Lagɔ yo wʋ za ’klʋ yɩlɩɩ, ɔ’ɔɔ ‑bhölɩ. ³⁰Lagɔ mɔɔ glanyɩɛ Zezwii Kliisɩ ‑wʋ, Zezwii Kliisɩ, mɔɔ glɩnɩɛ ‑tiamö a ’nɛɛnɔɔ ‑wʋ ’bhöönɩɛ Lagɔ ’mö. Mɔɔ kää ’nglɩ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ, a‑a zlɔnɩɛ ’mö. Mɔɔ kää ’nglɩ a‑a nɛmöä Lagɔ a ’yize a ‑nʋä a sɛ. Mɔɔ ‑saanyɩɛ ’nyinylolii a galɛ ’mö. ³¹Nza Lagɔwɛlɩɩ nʋä nɩɩ: ‑Ɔ ‑kä ɔ ’kä tɛkpɔɔ, ‑Alowli Lagɔ ’mö ɔ nɩ tɛkpɔnɩ ’mö.1.31 Zelemii 9.23

Lagɔwɛlɩɩ Pɔɔlʋ bhïlanɩɛ ‑mä Kolɛɛtɩ

¹‑Atʋayuënyɩ, dɛ n yi a‑a ‑mä ’a mä’aa, Lagɔ ’a ‑lii ‑yɩ ziza‑a a‑a, ’n n yeanyiɛ kɛ ’klʋ kälɩnɩɩ, mä’ä ’pɩwʋ a bhïlasɛyiwa ’kädɩɩ ‑nyɛ nɩkpaa ‑wa ‑yiɛ ‑lii ’wuë ’sɔ a saa, ‑sɩbhä n’n‑ä a bhïla. ²Ɛ’ɛ ‑bhö a nyɩasɛ, ‑maa käböwɛlɩ n ’nanyɩ a‑a ’nyɛɛ yi, ’n ɛ ’nɩ ‑bhö Zezwii Kliisɩ ’a wɛlɩɩ mi. Zezwii Kliisɩ ‑ɔ ’kunɩɛ ‑lɛ su ’klʋʋ. ³Na’bhë dɛ n ‑waanyɩ a‑a wɛlɩ ’la ’nyɛ dɔ’wʋʋ, n ‑yi a sɛ nɩɩ, nyɩasɛnɩkpɛ n glɩnɩɛ zaa, na dlɩ libho ɛ libho a‑a tenyii ‑këë ’n n tɩtlɛnɩ a‑a a’bhë. ⁴Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, ’na wɛlɩɩ n bhïla a‑a, bhïlasɛyinyɔ ’kɔdɔ a sɛ n ’niɛ a bhïla. Lagɔwɛlɩɩ n ’nyanyɩ a‑a, mä’ä ’pɩwʋ a ’nɛɛnɩwa ’kädɩɩ, ’wa ‑lii wa ‑sɛɛ ’wlumöö, ɛ’ɛ ‑bhö a mi, ‑maa Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ a ’mötɛɛnɔɔ ’mö yɩ ’bhöönɩ a‑a ’mö. ⁵Nzɩɩ, ’a Lagɔ a dlɩ’wʋkänɔɔ tɩa nɩkpa a ’nɛɛnɔɔ ‑gömö glɩ, ‑maa wʋ ’kä Lagɔ ’a ’mötɛɛnɔɔ ‑gömö glɩ.

Lagɔ ’a ’nɛɛnɔɔ

⁶‑Tiamö a dɔ’wʋ, nɩkpa a ‑muëë ’tɛɛ sasɛ ‑mä Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’mö a dɔ’wʋ ’yli yɔwʋʋ, ’nɛɛnɩwɛlɩ n ’cʋää. ‑Maa ’nɛɛnɩwɛlɩ ’la, mä’ä ’pɩwʋ a nɩkpaa wa ‑nyɛ ’wa ’kädɩɩ ’sɔ, ’wa ’nɛɛnɔɔ, ‑wʋ glɩnɩɛ ’ylibhɩɛluu, ɛ’ɛ ‑bhö mu. ⁷Wɛlɩɩ ‑yɩ ’bhöönɩɛ ‑mä Lagɔ ’a ’nɛɛnɔɔ a’bhë ’mö, ‑yɩ zizaanɩɛ mä’ä ’pɩwʋ a nɩkpaa ’ylii, ’mö n biaa. Wɛlɩ ’la, sɛ’ɛ yɩ nʋä nɩɩ, Lagɔ ’nɩɛ a ‑bhlɛ mä’ä ’pɩwʋ a ‑lii ’wuë ‑bhɛ, ’n ɔ yi a‑a nɩɩ, ɔ yɩbhä, ‑abhʋa nɩkpa ɔ ‑kanyɩ ɔ ‑nyɛ ɔ Yowli Zezwii Kliisɩ ’sɔ a ’ghïlinɔɔ ’wʋ ghälamö. ⁸Lagɔ ’a ’nɛɛnɩwɛlɩ ’la, mä’ä ’pɩwʋ a ’kädɩɩ gla’mö a ‑nɔ ‑bhlʋ a’bhë, ɔ ’niɛ ’mö ’nʋ. Wa ‑kɩɩ a ’mö nʋʋ, Zezwii Kliisɩ Lagɔ ’nyɛɛ ’ɔ ’ghïlinɔɔ, wa ’naa ’kɔ a su ’klʋ kʋnɩ. ⁹Nza yɩ cɛlɩɛ ‑mä Lagɔbɔgʋʋ ’mö nɩɩ:

‑Li a ‑mi nɩkpɛ ’nɩɛ ‑bhlɛ tɛkäsɛ ’ylɩmö,

‑mi ‑bɛ ’nɩɛ ‑bhlɛ tɛkäsɛ ’nʋ,

‑li a ‑mi nɩkpɛ ’nɩɛ ‑bhlɛ tɛkäsɛ dlɩ ’wʋ ’pää,

’mö Lagɔ cɩanɩɛ ’yɩ dɛ,

nɩkpaa ‑wa kää ɔ ‑wawʋ dlɩ zɛmöö,

ɔ ’kʋänyɩ kɛ ’klʋ kälɩnɩ.2.9 Ezayii 64.3.

¹⁰Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, ‑abhʋa ɔ ‑nʋa, wɛlɩɩ mä’ä ’pɩwʋ a nɩkpaa ’nɩɛ bhɛnɩ wa ’kä ’mö ’nʋʋ, ’mö ɔ kälɩnɩnyɩɛ kɛ ’klʋ. ’Ɔ ’Wugɔmʋʋ ’mö ɔ zʋʋnyɩɛ ‑gömö, a‑a yiɛ ’mö ’nʋ. Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ mɔɔ bhɛnɩɛ ɔ ’kä ‑lii ’wuë a zɛmö yɩbhlɩnɩ. Lagɔ ’a ’mlɩ a wɛlɩɩ ’wuë mɔɔ ‑yiiɛ. ¹¹‑A ‑yi sɛ nɩɩ, nɩkpɛ, ’ɔ ’wugɔmʋʋ, ɔ ’yize mɔɔ ‑yiɛ ɔ ’mlɩ a wɛlɩ. Sɛ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la, sɩbhä ‑bɛ ’nɩɛ bhɛnɩ ɔ ’kä Lagɔ a ’mlɩ a wɛlɩ ‑yi, ’n ɛ ’nɩ ‑bhö ’ɔ ’Wugɔmʋʋ a ’yize mɔ.

¹²Nza n gbää nɩɩ, ‑abhʋa Zezwii a ‑nʋa, mä’ä ’pɩwʋ a dlɩpäsaa ma‑a ‑nɩnyɩɛ ‑su. ‑Maa Lagɔ a’bhë mɔɔ zʋʋnyɩɛ ’ɔ ’Wugɔmʋʋ ‑gömö zaa, ‑li a ‑lii ’wuë ɔ nyɩanyɩɛ Zezwii Kliisɩ a bɔɔmö a za‑a, ‑a bhɛnɩ ‑a ’kɩ yɩbhlɩnɩ. ¹³Zaa, ‑li a ‑li ’la, ‑a ‑kä ‑a ’kä yɩ ’dɩ nɩkpa ’nyɛɛ, sɛ ‑a ’kää bhïlaa, ’nɛɛnɩwɛlɩɩ nɩkpɛ ‑sɛɛ ’wlumö mɩɩ ‑nɩnyɩɛ ‑sɩbhä sʋlʋnɩ, ‑maa Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ mɔɔ sʋlʋnɩnyɩɛ ‑sɩbhä. Wɛlɩɩ ’ɔ ’Wugɔmʋʋ kälɩnɩnyɩɛ kɛ ’klʋ mö ‑a nyɛɛ nɩkpa a ‑muë ‑kämöä ’ɔ ’Wugɔmʋʋ ‑gömö.

¹⁴Nɩkpɛ a ‑mɔ ’tɛɛnɩɛ ɔnyɩ a ’nɛɛnɔɔ dlɩɩ, ɔ’ɔɔ bhɛnɩ ɔ ’kä wɛlɩɩ Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ kälɩɛ ’klʋ ’wʋ nglu. Ɔ dɔ’wʋ, wɛlɩ ’la, ‑ɔɔ’nɛɛnɩwɛlɩ yɩ glɩnɩɛ. Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ a ’yize mɔɔ bhɛnɩɛ ɔ ’kä nɩkpɛ Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’mö ’nua zaa, ‑mɔ ɔ ’nɩ ‑gömö ‑wʋʋ, ɔ’ɔɔ bhɛnɩ ɔ ’kɩ ’mö ’nʋ. ¹⁵Nɩkpɛ a ‑mɔ Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑suä, mɔɔ bhɛnɩɛ ɔ ’kä ‑lii ’wuë sasɛ yɔwʋ ‑sɛsɛnɩ. ‑Maa, ɔ’bhë ‑bɛ ’nɩɛ bhɛnɩ ɔ ’kɔ nuë ’wʋ kwä. ¹⁶Lagɔwɛlɩɩ lɛ naa: ‑Ɔ bhɛnɩ bhä ɔ ’kä ‑Alowli ’a dlɩpäsaa ’mö ’nʋ ’nɩ? ‑Ɔ bhɛnɩ bhä’ɛ ɔ ’kɔ ‑lu sʋlʋnɩ ’nɩ?2.16 Ezayii 40.13.

‑Maa ‑abhʋa abhlɩ, Kliisɩ ’a dlɩpäsaa mö ‑a ‑suä.

Lagɔ ’a ’yliwʋwaa a libhoo

¹‑Atʋayuënyɩ, ’lɩlɩlɩ a dɔ’wʋ, Lagɔ ’a wɛlɩɩ n ’nyanyɩɛ, nɩkpa a ‑muë Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑wʋä ‑gömöö, ‑mi wa ’kʋä ’nyɛɛ, ’mö n ’nanyɩɛ ’nyɛɛ. ‑Maa nɩkpa a ‑muë wanyɩ ’a ’zʋzʋsaa ‑suä cuu, ‑wa ‑bhɩɛ ’yuë ’pɩpɩ Lagɔwɛlɩɩ ’mö a dɔ’wʋ, ‑mi wa ’kʋä ’nyɛɛ, ’mö n ’nyanyɩɛ. ²Lɩbhʋ n ’nyanyɩɛ ‑maa n ’nanyɩɛ ’wʋtɛɛlilili ’nyɛ. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa a’aa bhɛnɩ a ’kɩ li, ‑sɩkaa ‑bhlɛ ‑kë, a’aa bhɛnɩ a ’kɩ li, ³Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ ‑maa nɩkpa a ‑muë Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ’nɩɛ ‑su a sɛ a nɛmöä. Miɛ nɩɩ, ’yli a kälɩkälɩnɩɛ, a ’yize ’lʋ a lʋä. ‑Sɩbhä ma‑a tulanɩɛ ’ylimö nɩɩ, nɩkpa a ‑muë Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ’nɩɛ ‑su ’mö a glɩnɩɛ, nɩkpa a ‑muëë ’nɩɛ Lagɔ ‑yi a sɛ a nɛmöä. ⁴‑Mɔ ‑kä nɩɩ: «Pɔɔlʋ a ‑nɔ n glɩnɩɛ.» ‑Mɔmɔɔ ‑kä nɩɩ: «‑Amö na a Apɔlɔsɩ a ‑nɔ n glɩnɩɛ.» Zaa, a ‑kä sa’a nʋʋ, nɩkpa a ‑muëë ’nɩɛ Lagɔ ‑yi a sɛ a’aa bhä da’a zʋ ‑a?

⁵‑Tiamö a dɔ’wʋ, n ‑nyɛ Apɔlɔsɩ ’sɔ a’bhë, dɛ ‑ma ‑a kä bhä sɛ ’nɩ? ’Yliwʋwa ‑a glɩnɩɛ cuu, ‑aa za a ’zʋä Zezwii Kliisɩ a ‑nʋä. Bhʋlʋbhlʋ ‑Alowli Lagɔ nyɩanyɩɛ libhi, mö ‑a nʋä. ⁶‑Amö na a, n yiɛ, glʋ n glʋä, ’n Apɔlɔsɩ yiɛ ɔbhlɩ ’saa n glʋä ’nyu ’wʋ pälɩɛ yi, yɩ ’kä ’pʋ. ‑Maa Lagɔ mɔɔ kää ’nglɩ ’n yɩ yiɛ ’wlʋ, ’n yɩ yiɛ ’pʋ. ⁷‑Sɩbhä a za n gbää nɩɩ, ‑ɔ glʋä mɔ, ‑ɔ pälɩɛ glʋglʋlii ’nyu ’wʋ mɔ, mʋa ’nɩɛ dɛsɛ ‑kä. ‑Maa Lagɔ ‑ɔ kää ’nglɩ ’n yɩ wlʋä ’n yɩ pʋä, ɔ ’yize mɔɔ kää dɛsɛ. ⁸‑Ɔ glʋä, ɔ ‑nyɛ ‑ɔ pälɩɛ glʋglʋlii ’nyu ’wʋ ’sɔ, Lagɔ ’a libho ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö wa nʋä. Libho ’la, ’wa sɛ wa nuä, Lagɔ yuë ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö ‑sɩbhä a ’ylimö a ‑lu ’nyɛ.

⁹Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, ‑abhʋa Lagɔ ’a libhonʋwaa ’wuë, ‑a ‑nyɛ Lagɔ ’sɔ libho wʋ ‑a nʋnɩɛ. Abhʋa n pälɩɛ ’ɔ ’lagblɛɛ ’wʋ. ‑Budu a ‑mu Lagɔ ‑wʋä ’sɩbhä dɔ’wʋ, ’mö n pälanyɩ’ɛɛ ’wʋ. ¹⁰Lagɔ a’bhë mɔɔ paaaa ’nyu ’n n yiɛ ’nɛɛnɩsɛ ‑budu ’la glu pälɩ ’tɩɩ. ‑Mumuë ‑wʋʋ ’gbäla dɔ’wʋ. ‑Maa ’sɩbhäsɩbhäwa ’la ’wuë, wa kä wa ’kä ’wa ’sɩbhäsɩbhäsaa ’wʋ ’nɛmanɩ. ¹¹‑Budu ’la a gluu, Zezwii Kliisɩ mɔɔ, ‑bɛ ’nɩɛ bhɛnɩ ɔ ’kʋ ’sɔ glu pälɩnɩ. ¹²‑Mumuë ’gbälanu ‑sika ‑nyɛ ’pɛlʋtɛɛlɛya ‑mimii ’sɔ, ’nglɩkäkpɩ kökä. ‑Mumuë wabhlɩ, wa ‑nɩɩ wa ’gbälanuä, swi ’n pëpï. ¹³Libhoo wa nʋä bhʋlʋbhlʋ a nanɔɔ, Lagɔ ’a ‑zijle ’käda a zlɩɩ, ‑ɛ glɩnɩɛ ‑kosuu, ɛ ’mö wʋ ’kää ’ylɩmö ’yoo. Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, libhoo wa nʋä ’n ‑wʋ ‑kä gwälɛgwälɛlu glɩnɩ ’n wʋ ‑kä ‑kosuu ngli ’plɩɛ yii, ‑mä ‑kosu ’la ’mö, ‑mä yɩ ’kää gbëdanguu bhlinɩ. ¹⁴Zaa, ’saa nɩkpɛ ’sɩbhää ’n wʋ ‑kä ‑kosu ngli ’plɩɩ, ɔ yi wʋ ’ylimö a ‑lu ghlɩ. ¹⁵’N wʋ ‑kä ‑lu a ‑mu ‑kosu siaa glɩnɩɩ, ɔ yi bɔ. Ɔ’bhë ɔ yi abhlɩ ’pʋ, ‑maa nɩkpɛ a ‑mɔ ‑ɔnyɩɩ ‑lii ’wuë si’ɛ ’n wa ’pʋɔ’ɛ ‑kosu ngli a sɛ ɔ ’kää ’pʋ.

¹⁶‑Atʋayuënyɩ, sɛ a glɩnɩɛ Lagɔ ’a ‑buduu ’n sɛɛ Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑bhölɩnanyɩɛ ’möö, a ‑yi bhä ‑sɩbhä ‑a? ¹⁷Lagɔ ’a ‑buduu, ɔ ’yize a ‑lu wʋ glɩnɩɛ. Zaa, ‑ɔ ‑kʋʋ nyimaa, Lagɔ yo ’yli bhɩa. N ‑kä sa’a gbää, abhʋaa glɩnɩɛ ‑lɛ a ‑budu ’la, a dɛ n bhïlaa.

Zezwii Kliisɩ a ‑nʋä a glɩnɩɛ

¹⁸A gla’mö a ‑nɔ ‑bhlʋ a’bhë nɩ tɩ ɔnyɩ dula. Nɩkpɛ ‑kä mä’ä ’pɩwʋ a ‑lii ’wuë ‑yi ‑kë, ɔ ‑kä ‑sɩbhä a za ɔnyɩ ’nɛɛnɩnyɔ ’kɔdɔ ’mö ’wʋ ’libhïï, ɔ nɩ yɩbhlɩnɩ sɛ nɩɩ, Lagɔ a dɔ’wʋ, ɔ’ɔɔ ‑lu ‑yi ’lɩlɩlɩ. ‑Lɛ a dɔ’wʋ ɔ yi ‑tiamö ’nɛmanɩ. ¹⁹Nɩkpaa, ’saa wa laa ’nɛɛnɩwɛlɩɩ, Lagɔ a dɔ’wʋ, ‑ɔɔ’nɛɛnɩwɛlɩɛ. Nza yɩ cɛlɩɛ ‑mä Lagɔbɔgʋʋ ’mö nɩɩ: ‑Wa laa wanyɩ ’nɛɛnɩwa ’kädɩɩ, ’wa ylʋwɛlɩɩ, ’mö Lagɔ libhïä ’wʋ ’n ɔ köbhʋää gbʋ.3.19 Zɔɔbö 5.13. ²⁰Sɛ’ɛ yɩ cɛlɩ’ɛɛ ‑mä nɩɩ: ‑Wa laa wanyɩ ’nɛɛnɩwa ’kädɩɩ, ‑Alowli Lagɔ ‑yi sɛ nɩɩ, ’wa dlɩpäpʋʋ ’wuë, nyɩasɛluä.3.20 Soomö 94.11. ^21-22‑Sɩbhä a za ‑bɛ nɩ tɩ nɩkpɛ ‑bhlʋ a’bhë ’mö tɛkpɔnɩ. Ɛ yi ‑amö Pɔɔlʋ mɔ oo, ɛ yi Apɔlɔsɩ mɔ oo, ɛ yi Piɛlɩ mɔ oo, ‑a ’wuë, a ’yliwʋwa ‑a glɩnɩɛ. Mä’ä ’pɩwʋ a ‑lii ’wuë abhʋaa ‑këliɛ. Ɛ yi ’saa ‑bhölɩɛ ‑sɩkaa mi oo, ɛ yi ’saa ’kää ’zɩgblɛ ghlɛ mi oo, ɛ yi ’kwie a’bhë mɛ oo, yɩ ’wuë, abhʋaa ’kämaniɛ ‑gömö. ²³‑Maa abhʋa abhlɩ, ‑bɛ ’nanyɩɛ ‑kälɩ ’n ɛ ’nɩ ‑bhö Zezwii Kliisɩ a ’yize mɔɔ. Sɛ ɔ glɩnɩɛ Lagɔ a ’yize a ‑nɔ, ‑sɩbhä a glɩnɩɛ ɔ ’yize a ‑nʋä.

Zezwii Kliisɩ a tietiewaa ‑a glɩnɩɛ

¹Zaa, ‑abhʋa Zezwii ’a tietiewaa, sɛ a kää a ‑kanyɩ ’wʋ ’libhïï, ‑sɩbhä ma‑a nɩɩ, Kliisɩ a ’yliwʋwa ‑a glɩnɩɛ. Lagɔ ’a wɛlɩɩ ɔ kälɩnɩnyɩɛ kɛ ’klʋʋ, ‑a ’kɩ sasɛ nɩkpa ’nyɛ. ²Wa ‑kä nɩkpɛ libho ’nyɛɛ, ’saa wa ’yɩbhänɔɔ cuu, muä nɩɩ, ɔ nɩ nu sasɛ. ³‑Amö na a, sɛ n nʋä ’na libhoo, ‑sɩbhä ‑kä nɛnɩ, ‑sɩbhä ’nɩ nɛnɩɩ, abhʋa ’naa ’kɩ ’mö ‑dɩnɩ. Mä’ä ’pɩwʋ a nɩkpɛ ‑bhlʋ a’bhë ’nɩɛ ‑kä ɔ ’kɩ ’mö ‑dɩnɩ. Na’bhë, n’n‑ä ’yɛ nanyɩ ’zʋ. ⁴‑Tiamö abhlɩ, na ’yize a dɔ’wʋ, n ‑yi sɛ nɩɩ, n’n‑ä ‑bhlɛ tɛkäsɛ Lagɔ ’a libhoo ’zokwësɛ nʋ. ‑Maa ’na sɛ n pää da’a dlɩɩ, ‑sɩbhä ma‑a ’nɩɛ ’na wɛlɩɩ ’wlu ’klɛ. ‑Alowli Lagɔ mɔɔ ’kɩɛ ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö ’wlu ’klɛ. ⁵Nza n gbää nɩɩ, a nɩ tɩ wɛlɩ ’wlu ’klɛ ’n Lagɔ ’a ’tɛnyɩ ’nɩɛ ghlɛ ’wëë. ‑Maa a nɩ ‑kʋnɩ ‑Alowli Zezwii ’a yiyizlɩɩ. ‑Lɛ a zlɩ ’la ’mö, ‑lii ’wuë nɩkpa nʋ a‑a ’wi ’möö, mɔɔ ’kɩɛ ’pɩwʋ ’pä, mɔɔ ’kää nɩkpaa ’wuë a ’mlɩ a wɛlɩɩ gbëdanguu bhïla. Lagɔ a’bhë, mɔɔ ’kʋää ‑lɛ a zlɩ ’la ’mö libhoo wa nʋä a za bhɩzɩ.

⁶‑Atʋayuënyɩ, n ‑kä ‑sɩbhä n ‑nyɛ Apɔlɔsɩ ’sɔ a dɛ bhïlaa, ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa n ’kanyɩ ’mö ’nua nɩɩ, ’nglɩ a ‑mi Lagɔ ’nɩɛ nɩkpɛ ’nyɛɛ, a nɩ tɔnyɩ zuëna, nza n bhïlaa ‑sɩbhä, nzɩɩ a tɩa ‑mumuë ’mö tɛkpɔnɩ, a tɩa ‑mumuë ’ylimö fälanɩ. ⁷‑Nmöö pää dlɩ nɩɩ, ‑n kä dɛsɛ ‑n zi ‑mumuë ’wʋʋ, dɛ ‑n kä bhä sɛ ’nɩ? ’Saa ‑n kä bhä ‑wʋʋ bhä Lagɔ kä’mö ’bhöönɩ ’nɩ? Zaa, ‑lii ’wuë ‑n kää, Lagɔ mɔɔ ‑kami ‑sɩbhä ’nyɛɛ, sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö n‑n tɛkpɔni bhä ’mö ’n ɛ ’kä ‑bhɩɛ ’nyɛ wa ‑nɩmiɛ ’nyɛ ’nɩ?

⁸Sɛ’ɛ a nʋä abhlɩ nɩɩ, ’saa a tɛlɩ a‑a sɛ ’wuë a ’kʋ ghlɩ, a yɛ ’wlʋ, a yɛ ’kämanɩwa ’kädɩ zʋ ’wë. ‑Maa ‑abhʋa abhlɩ, ‑sɩbhä yɩ’ɩɛ ‑aa dɛ ’mö ‑wʋ. N yɩbhä a nyɩasɛ a nɩ ’zʋ ‑tiamö ’kämanɩwa, nzɩɩ n ‑nyɛ abhʋa ’sɔ ‑a ’kä a ’gämö ’kämanɩnɩ. ⁹Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ‑abhʋa Zezwii ’a tietiewaa, wa ‑kanyɩ ‑bhlɛ ‑sɩkaa ’wʋ yɩlɩɩ, ɛ ‑bhɩɛ, nɩkpaa ’wuë a dɔ’wʋ, ‑waaa dɛsɛ ‑kä ’mö Lagɔ ’zʋanyɩɛ ’wʋ, nɩkpa a ‑muë wa ’kä nɩkpabhë a ’yila ’klʋ zʋ, wa ’kä ylɛ dɔ’wʋ ‑wʋ, wa ’kä ’lɩbhä ‑wa ’kä ’ku, mö ‑a glɩnɩɛ mä’ä dʋdʋ ’wʋ a nɩkpaa ‑nyɛ Lagɔzuzukuu ’wuë ’sɔ a ’yila ’klʋ. ¹⁰‑Abhʋa ‑abhlɩ Kliisɩ a za, ‑ɔɔ’nɛɛnɩwa ’mö wa libhïnyɩɛ ’wʋ. ‑Maa abhʋa abhlɩ, ɔ za, ’nɛɛnɩwa wa lanyɩɛ. ‑Abhʋa ‑abhlɩ, nɩkpa a ‑muë ’nɩɛ ’mö ’tɛɛ mö ‑a glɩnɩɛ. Abhʋa abhlɩ, nɩkpa a ‑muë ’tɛɛ ’mö, ’mö a glɩnɩɛ. ’Zʋ wa zʋanyɩɛ, ‑abhʋa ‑abhlɩ ’ylimö wa fälanɩnyɩɛ. ¹¹‑Bhlɛ ‑sɩkaa ’yize, ngɔmʋ ‑nyɛ ’nyutʋ ’sɔ mɩɩ lɩbhanyɩɛ. ‑Aa ’wualu ‑kä, ’sɛlɩ wa sɛlɩnyɩɛ ’kwädlɩ, saa ’wuë ‑sɩbhä ‑a nɛmöä. ¹²Yɔlɔ ‑a ylɔ tenyii, ‑a’a kätɩkpöö mö ‑a libhïä ’wʋ, a‑a nʋä libho. Nɩkpa ‑kanyɩ bhätlɩnɩɩ, nyu ‑a pʋää ‑abhlɩ. Wa ‑kanyɩ ’klɩ ’yɩaa, yɩ ‑nɩnyɩɛ swɩ yɔwʋ ’kuanɩ. ¹³Wa ‑kanyɩ wɛlɩzoku bhïlanɩɩ, wɛlɩ a ‑wɛlɩ ‑a sɛniɛ ‑gömö. Nɩkpa a ‑muë ‑bhätlɩnɩ ‑mä ’bhlɩbhëa ’wuë gla’mö a sɛ wa libhïnyɩɛ ’wʋ, wa ’wuë a klɛka ‑a glɩnɩɛ. ‑Abhʋa Zezwii ’a tietiewaa, sa’a ‑sɩbhä ‑a’a wɛlɩ ‑wʋä ‑bhlɛ ’yize.

¹⁴‑Atʋayuënyɩ, n ’kanyɩ zʋ ’lɩbha a za, nza n ’nanyɩɛ sa’a ’wʋ ’cɛlɩ. ‑Maa na ’yuë a ‑muë n ‑waa tenyii ’mö a glɩnɩɛ zaa, n ’kanyɩ ’mö zlɔmanɩ, nza n ’cɛlanyɩɛ ‑sɩbhä ’wʋ. ¹⁵‑Wa ’cɩanyɩɛ Zezwii Kliisɩ ’a wɛlɩɩ, wa yi ‑zu ‑kë, ‑maa yɩ ’mö a dɔ’wʋ a kä dɩba ‑bhlʋ ‑kpöö. ‑Amöö ’nyanyɩɛ tɛɛ ’ɔ ’Mänatɩtɩɩ ’n a yiɛ ɔ ’nglɩ ’mö zɩkpalele ghlɩ zaa, ‑amöö glɩnɩɛ a dɩba. ¹⁶‑Sɩbhä a za ’dɩ ’mö n zʋanyɩɛ dɛ’ɛ nɩɩ, a nɩ ‑gänɩ ’na gbäpöö. ¹⁷Nza n tieanyɩɛ Timotee ’wʋ. Zezwii Kliisɩ a za na ’yu ɔ glɩnɩɛ, ‑wa n ‑wɔɔɔ tenyii, n ’tɛɛnɔɔ dlɩ. ‑Abhʋa Zezwii a ‑nʋa, sɛ ‑a kää ‑a ’kä nɛmö, sɛ n nyɛɛ saa ’wuë ɔ ‑nʋa a ‑zɩkpö ’dɩɩ, Timotee ’kanyɩ ‑sɩbhä ’wʋ ligbanɩ, nza n tieanyɔɔ ’wʋ.

¹⁸A gla’mö a ‑mumuë ‑tɔnɩ a n’n‑ä n ’kä ’wʋ ’sɔ ‑mä ’a mä’a yinɩ zaa ’n wa yiɛ wanyɩ ’kädɩ ’mö ’wʋ ’libhï. ¹⁹‑Maa ‑Alowli ‑kä ngluu, n yia’a ‑pa ‑mä yi, n ‑kä yii, bhabhawa ’la, n ’kä wa bhïlawɛlɩ ’yukwli ‑pʋnɩ a za n’n‑ä yi, ‑maa ’saa wa bhɛnɩɛ wa ’kä nʋʋ, n ’kʋ ’ylɩmö a za‑a. ²⁰Nyɩasɛ n’n‑ä ‑sɩbhä gbä, ‑maa ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ a gbʋʋ, wʋ’ʋä ‑mä ngliwɛlɩ ’mö ‑wʋ, ‑maa ‑mä nʋnʋli ’mö, ‑mä wʋ ‑wʋä.

²¹’Saa a yɩbhä bhä ’nɩ? N ‑kä yi dɔ’wʋ ‑wʋ, n nɩ ‑su bhä ‑kpliyi, ‑maa ‑mä na dlɩ zɛmö, a ‑wawʋ nɩ ‑wʋ bhä ‑mä, nzɩɩ n ’kä dlɩwätɛ ’mö yinɩ ‑a?

Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpaa ’mö a ’kpʋkpʋlii

¹Sɛ’ɛ n ’nʋä nɩɩ, ‑mä a jijo’wʋ, nglʋsɛtɛlɩgbɩɩ ‑wʋä ‑mä. ’Kïbhë ‑bhlʋ a’bhë ‑a ‑bhöä tenyii zʋ ’wʋʋ, wlɛ ma‑a ‑wʋanyɩɛ jijo’wʋ. Miɛ nɩɩ, a gla’mö a ‑nɔ ‑bhlʋ, ɔ dɩba a nglɔɔ ’mö ɔ ‑nyɛ pöä sɛ. Sa’a a ‑lizokuu, nɩkpaa ‑waaa Lagɔ ‑yi a’bhë, wa ‑yi sɛ nɩɩ, yɩ’ɩɛ nʋnʋsɛ ‑wʋ. ²Mɩɩ ‑wʋanyɩɛ abhlɩ jijo’wʋ, ’n a bhaa. A kä a a ’kä anyɩ ’wʋ ’winɩ a’bhë. Nɩkpɛ ’la ‑ɔ nʋä sa’a a ‑lizokuu, a kä a a ’kɔ ‑mä a jijo’wʋ ‑sɛ. ³‑Amö na a, n ’nanyɩ ‑sɩkaa dɛ’ɛ jijo’wʋ ‑wʋ ‑kë, ’na dlɩ ‑wʋ ‑mä a yɔwʋ. Zaa, n ‑kä a ‑lɛ ‑wʋ a sɛ n ’kä a‑a nɩkpɛ ’la a wɛlɩɩ ’wlu ‑dɩɩ, n kɩ Zezwii Kliisɩ a ’nglɩ ’mö ‑sɩbhä ’wlu ‑dɩ ’wë. ⁴Zaa, a ’wuë a nɩ ’yɩbhä ’wlu, ‑Alowli Zezwii a ’nglɩ ’mö ’n ’ɔ ’mötɛɛnɔɔ ’mö, ⁵a ’kä nɩkpɛ ’la Sataa kä’mö plɩnɩ, ’ɔ kpökpaa ma‑a ’kä ’yli bhɩɛ ‑kë, ɔ’bhë ɔ ’kä ‑Alowli Zezwii ’a ‑zijle ’kädaa a zlɩ ’mö Lagɔ ’a ’pʋpʋɛ ghlɩ.

⁶’Saa kää ’nglɩ ’n a tɛkpɔɔ, wʋ’ʋä nɛnɩ. ‑A’a bhä sɛ ‑yi nɩɩ, levii ‑bhʋbhʋ a ’tikïyie ’n wʋ ’pulaa falinɩkwë ’käda ‑a? ⁷A nɩ ‑sɛ ‑mä a gla’mö ’nyinylolii, ‑yɩ ‑bhɩɛɛ leviigɔgɔɔ, nzɩɩ a ’kä ’wlɩlɩ plɛ, falinɩkwë a ‑ma ’nɩɛ levii ’mö ‑kä a saa. A’bhï, ‑sɩbhä a ‑wʋä. Nyɩasɛ n’n‑ä ‑sɩbhä gbä ‑maa Kliisɩ, mɔɔ ’zʋä ‑a’a ’bhlawadɩgbaa ’n ɔ yiɛ ‑aa ’wlumö ’ku. ⁸Zaa, ‑a’a Galɛ’möwlʋfɛtɩɩ, sɛ ‑a ’kɛɛ ‑sɛɛ, ‑sɩbhä ma‑a nɩɩ, sɛ wa sɛnɛɛ ’fɔlɔ ‑wʋʋä levii ’mö ‑kää, a‑a nɩ ‑sɛ ‑sɩbhä ’kpʋkpʋlii kɛ’mö, ’nyinylolii ’wuë, a‑a nɩ ‑sɩɩ kɛ’mö, ‑a’a dila ’wuë zɛmö ‑a ’kä gbëaa ’mö Lagɔsɛ nɛmö.

⁹’Na ’bɔgʋʋ n ’cɛlanyɩ a‑a tɛkädɔ’wʋ ’wʋʋ, ‑mä wʋ ’mö, sɛ’ɛ n gbä a‑a nɩɩ, nyɩbhɛlɩɩ ‑wa ‑sɛsɛnɩɛ ngwlɩɩ, ’n ngwlɩɩ ‑wa ‑sɛsɛnɩɛ nyɩbhɛlɩɩ, a nɩ ’dionuë gwë. ¹⁰N ‑kä ‑sɩbhä nʋʋ, a gla’mö a nyɩbhɛlɩɩ ‑wa sɛsɛnɩɛ ngwlɩɩ ’n ngwlɩɩ ‑wa sɛsɛnɩɛ nyɩbhɛlɩɩ, ’mö n gaa. N ‑kä’ɛ nɩɩ, gugwagugwawaa muë, ’wiwaa muë, ’fʋ a ‑lagwɩɩ a bʋbɔbʋbɔwaa muë, a nɩ ’dionuë gwë nʋʋ, a gla’mö a ‑nʋa ‑wa nʋä sa’a a ‑lii, ’mö n gaa. ’N ɛ ’nɩ ‑bhö a ‑sɩbhä, mä’ä ’pɩwʋ ‑mä a ’kä a‑a ’kpʋsɛ ’bhöö. ¹¹‑Maa nɩkpaa ‑wa laa wanyɩ Zezwii a ‑nʋä ’wë ‑wa glɩnɩɛ nglʋsɛtɛlɩwa, ‑wa glɩnɩɛ gugwagugwawa, ‑wa bʋbɔɔ ’fʋ a ‑lagwɩ, ‑wa bhïlanɩɛ nɩkpa wɛlɩzoku, ‑wa glɩnɩɛ nʋnɩmäwa, ‑wa glɩnɩɛ ’wiwa, ’mö n gaaa. Sa’a a nɩkpa, a nɩ ’dionuë gwë, a nɩ ‑nyʋä nɩ tɩ tɛkäsɛ a’bhë ’wʋ linɩ.

¹²Nɩkpaa ‑waaa Lagɔ ‑yii, n ’kä nanyɩ Lagɔ a ’bhle ’mö zʋ n ’kʋä ’wa ’nyinylolii a ‑zijli tu, nza n’n‑ä ‑lɛ ‑wʋ. A gla’mö a ‑lizokunʋwaa, a kä a ’kä ’wa wɛlɩɩ ’mö yɩlɩ. ¹³Nɩkpaa ‑waaa Lagɔ ‑yii, Lagɔ a’bhë mɔɔ ’kʋää ‑zijli tu. Sɛ’ɛ Lagɔwɛlɩɩ nʋä nɩɩ: A nɩ ‑sɛ ‑mä a jijo’wʋ ’kpʋkpʋwaa.5.13 Detlenɔɔmö 18.7.

Zezwii a ‑nʋa kä wa ’kä wanyɩgäsɛ ’wa ‑zijli plɛ

¹Abhʋa Zezwii a ‑nʋa, a gla’mö a ‑nʋä ’sɔ ‑kä wɛlɩ ‑kä ’n wa ’ni ‑mä a jijo’wʋ zʋ, wa ‑kɩɩ ‑zijlituwaa ‑waaa Lagɔ ‑yi ‑mä kwää, yɩ nɛnɩ bhä da’a ‑a? ²A’a bhä sɛ ‑yi nɩɩ, abhʋa Zezwii a ‑nʋa, abhʋa ’kää mä’ä ’pɩwʋ a ‑nʋa ‑zijli tu ‑a? Zaa, abhʋa ’kä’ɛ abhlɩ mä’ä ’pɩwʋ a ‑nʋa ‑zijli tuu, a’a bhä bhɛnɩ wɛlɩyie ‑kaanyɩ jijo’wʋ ‑wʋ, a ’kɩ anyɩgäsɛ ’mö ‑sɛnɩ ‑a? ³A’a bhä sɛ ‑yi nɩɩ, ‑abhʋaa ’kää Lagɔzuzukuu a’bhï ‑zijli tu ‑a? Zaa, ’saa bhä ’n a ’nɩ bhä bhɛnɩ a ’kä mä’ä dʋdʋ ’wʋ a wɛlɩ ’mö ‑sɛnɩ? ⁴‑Maa wɛlɩ ‑kaanyɩ jijo’wʋ ‑wʋʋ, nɩkpa a ‑muëë ’nɩɛ Lagɔ ‑yi, ‑wanyɩ wɛlɩɩ ’nɩɛ ‑mä a jijo’wʋ dɛsɛ ‑kä, ’mö a ‑kä a ‑zijlituwa ’wʋ ’zʋaa, mɩɩ nɛnɩ bhä ‑a? ⁵’A sɛ a zʋä da’a, ‑sɩbhä ’nanyɩ ‑bhä zʋ ’wʋ ‑bhö ‑a? Nɩkpɛ ‑bhlʋ a’bhë ‑ɔ ’kää ’nɛɛ, wɛlɩ ‑kä a gla’mö a ‑nʋä ’sɔ jijo’wʋ ‑wʋʋ, ‑ɔ ’kɩɛ ’mö ‑dɩnɩɩ, ɔ’ɔ bhä ‑mä a gla’mö ‑wʋ ‑a? ⁶Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, nɩkpa a ‑muëë ’zʋä Zezwii Kliisɩ a za ‑daayuë, wa ‑kä wɛlɩ ‑kä, ’n wa ‑kä yɩ za ’klɛklɛnɩɩ, nɩkpaa ‑waaa Lagɔ ‑yi a’bhë a ’yila ’klʋ, wa ‑kɩɩ ‑mä kwää, yɩ’ɩɛ nɛnɩ.

⁷‑Atʋayuënyɩ, ’a sɛ a glɩnɩɛ Lagɔ a ‑nʋä ’wë ’n a ’klɛklɛnɩɛ, ‑sɩbhä ma‑a tulanɩɛ ’ylimö nɩɩ a’aa Lagɔsɛ nɛmö. Nɩkpɛ ‑kaanyɩ ‑lizoku ’wlu nʋʋ, a kä a yɩ a ’kä a ’mlɩ ’kunɩ nɩɩ. ‑Ɔ ‑kä ɔ ’kanyɩ ‑bi ’wlumö lii, a kä a yɩ a ’kɔ ’yi ’tatinɩ nɩɩ. ⁸A’a ’zʋ abhlɩ ‑sɩbhä. ‑Maa a’bhï abhʋaa nʋä nɩkpa ‑lizoku ’wlu, abhʋaa luë ‑bi ’wlumö. A ’bhɩa Lagɔgänɩwaa a’bhï ’mö a nʋä sa’a a ‑li ’wlu. ⁹A ‑yia sɛ nɩɩ, ‑lizokunʋwaa ’wuë, ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ, wa’aa ‑mä ’bhle ‑kä. A nɩ tɩa anyɩ dula, ‑maa ’nyinylolinʋwaa ’wuë, ɛ yi nyɩbhɛlɩɩ ‑wa sɛsɛnɩɛ ngwlɩɩ muë oo, ɛ yi ngwlɩɩ ‑wa sɛsɛnɩɛ nyɩbhɛlɩɩ muë oo, nɩkpaa ‑wa ‑nyɛ wa ’bhɩa a ngwlɩɩ pöä sɛ, ɛ yi muë oo, ‑wa ‑nyɛ wa ’bhɩanyɩbhɛlɩɩ pöä ’ngwlɩ a sɛ sɛ, ɛ yi muë oo, ɛ yi ’fʋ a ‑lagwɩɩ a bʋbɔbʋbɔwaa muë oo, ¹⁰’wiwa oo, gugwagugwawa oo, nʋnɩmäwa oo, nɩkpa a ’nglɩnyimawa oo, ‑glasɛ a ’wighliwa oo, sa’a a nɩkpa ’wuë, ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ, wa’aa ‑mä ’bhle ‑kä. ¹¹A gla’mö a ‑nʋä ‑mumuë, sa’a a nɩkpa wa glɩnɩ a‑a bhla’mö. ‑Maa ‑sɩkaa a dɔ’wʋ, Lagɔ kanyɩ ’a ’nyinylolii a gbʋʋ ‑gömö ‑sɛ, a yɛ ’wlɩlɩ plɛ. ‑Alowli Zezwii Kliisɩ a ’nglɩ ’mö ’n Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ a za, nɩkpa a ‑muë zlɔnɩ ’mö Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ ’mö a glɩnɩa’aa.

A nɩ ’tatinɩ anyɩ ’yi Lagɔ ’kanyɩ ‑gömö ’kämanɩ

¹²A lɛ nɩɩ: «’Saa n ‑kä ’yɩbhä ‑kë n yu nʋ.» Miɛ abhlɩ ‑tiamö, ‑maa yɩ ’wuë, ‑sɩbhä yɩ’ɩɛa ‑na ‑li a ‑li ’mö ‑kä. ‑Lii ’wuë n yi abhlɩ nʋ, ‑maa ’naa ’kää ’wʋ nglu, ‑lu ‑bhlʋ a’bhë ‑kaa gasɛ ’wlumö ‑känɩ. ¹³A lɛ nɩɩ: «Lilili, nɩkplaa a za yɩ ‑wʋä, nɩkplaa, lilili a za a ‑wʋ’ɛɛ.» Yɩ ’sɔ ‑kpɔ ’plɩplɩli Lagɔ ’kää ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö ’yli bhɩa ’mö yɩ glɩnɩɛ. Miɛ abhlɩ, ‑maa ‑nn‑ä ‑kä ‑n ’kä ‑sɩbhä a za nɩɩ, ‑na’a kpökpaa, nglʋsɛtɛlɩlibho a za a ‑wʋä ‑lɛ nʋ. ‑Maa ‑na’a kpökpaa ‑Alowli Zezwii a za a ‑wʋä ‑lɛ, ɔ ’ka ‑kälɩ, ɔ ’ka ’kwädlɩ ‑su. ¹⁴Zaa, sɛɛ Lagɔ ‑sɛɛ ‑Alowli Zezwii ’a kpökpaa gluu, ‑sɩbhä ɔ ’kää ‑aa ‑naa ’ɔ ’mötɛɛnɔɔ ’mö glu ‑sɛmö.

¹⁵A ‑yi sɛ nɩɩ, sɛɛ nɩkpɛ a yɔwʋ a nɩma ‑gälɔɔ’ɛ ’wʋʋ, ‑sɩbhä ‑a ‑glɛɛ Kliisɩ ’wʋ, ’ɔ yɔwʋ a nɩmaa, mö ‑a glɩnɩɛ. Zaa, yɩ ‑kä ‑sɩbhä ’mö ‑wʋʋ, ‑n yi bhä Zezwii a ’kïbhë ’wʋ ’libhï, ‑n yea ’tutunglɔ ’wʋ glɛ ‑a? N’nn, ‑sɩbhä ’nɩɛ nɛnɩ. ¹⁶Lagɔwɛlɩɩ lɛ naa: Nɩkpɛ ‑nyɛ ’nglɔ ‑kä ‑lɛ ‑wʋʋ, ɔ ‑nyɛ nglɔ ’la ’sɔ nɩkpɛ ‑bhlʋ wa zʋä.6.16 Zenɛɛzɩ 2.24. A’a bhä sɛ ‑yi ‑a? Zaa, ‑n ‑nyɛ ’tutunglɔ ‑kä sɛ pöö ‑n ‑nyɔɔ ’sɔ nɩkpɛ ‑bhlʋ a zʋä. ¹⁷‑Maa ‑ɔ ‑kä ɔnyɩ ‑Alowli yowʋ ’nyɛɛ, ɔ ‑nyɔɔ ’sɔ ‑bhlʋ wa zʋä. ¹⁸A nɩ ‑gu ’ngwlɩ a ‑sɛsɛnɩsɛsɛnɛ, a nɩ ‑gu nyɩbhɛlɩ a ‑sɛsɛnɩsɛsɛnɛ. ’Nyinyloli ‑mimii nɩkpɛ nʋä, yɩ’ɩɛ ’ɔ kpökpaa kɛ zɩ. ‑Maa ‑ɔ ‑kä ’ngwlɩ ‑sɛsɛnɩ ‑ɔ ‑kä nyɩbhɛlɩ ‑sɛsɛnɩɩ, ’ɔ kpökpaa a’bhë ’mö ɔ nʋä da’a ’nyinyloli ’wlu. ¹⁹A’a bhä sɛ ‑yi nɩɩ, ’a kpökpaa, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ Lagɔ ’zʋanyɩɛ ‑gömö a ‑budu a glɩnɩɛ, zaa abhʋa ’nɩɛ anyɩ ‑kälɩ ‑a? ²⁰Nyɩasɛ n’n‑ä ‑sɩbhä gbä ‑maa, Lagɔ kanyɩ zeti ’wë. Zaa, a nɩ ’libhï ’a kpökpaa ’wʋ, nzɩɩ a ’kä ɔ ’nglɩ ’ghlimanɩ.

Nglʋkwäwɛlɩɩ

¹‑Atʋayuënyɩ, wɛlɩɩ ’wuë a ’yɩbhänɩɩ a‑a ‑mä ’a ’bɔgʋʋ ’mö ’wʋʋ, ’mö n ’käa’aa ‑sɩkaa ‑gömö ‑sɛsɛnɩ. Nɩkpɛ ‑nyɛ ’nglɔ ’sɔ a dɔ’wʋ, n nɛ naa, ’lɩlɩlɩ a dɔ’wʋ, nɩkpɛ ‑kä ɔ ’naa ’kä ’nglɔ kwä nʋʋ, ‑li a ‑liɛ. ²‑Maa a tɩa ’nyinyloli nʋ a za, ‑nmö nyɩbhɛlʋ kwä ‑na’a ’nglɔ, ‑nmö ’nglɔ mö ‑na’a ghlɩ. ³‑Nmö nyɩbhɛlʋʋ, ‑n kä ‑n ‑nyɛ ‑na ’lɛnglɛ ’kä ‑lɛ ‑wʋ, ‑nmö nglɔɔ, ‑n kä ‑n ’kä ’wʋ nglu ‑n ‑nyɛ ‑na ’luwli ’kä ‑lɛ ‑wʋ. ⁴Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa nglɔɔ mɔɔ ’nɩɛ ɔnyɩgäsɛ ’ɔ kpökpaa ‑kälɩ, ‑maa ɔ ’luwli mɔɔ ‑kälaaa. Nyɩbhɛlʋʋ mɔɔ ’nɩɛ’ɛ ɔnyɩgäsɛ ’ɔ kpökpaa ‑kälɩ, ‑maa ɔ ’lɛnglɛ mɔɔ ‑kälaaa. ⁵Zaa, ’nglɔ ‑nyɛ ’luwli ’sɔ, wa ’kä ‑lɛ ‑wʋ a dɔ’wʋ wa nɩ tɩ nimï ‑sɛsɛnɩ. Wa ‑kä nɩɩ wa ’naa ’kä ‑bhlɛ ’ylɩya ’mö ‑lɛ ‑wʋʋ, ‑maa wa ’kä ‑lɛ a ’tɛnyɩ ’la ’wuë ’wʋ ’libhï wa ’kä Lagɔ bhibhee cuu nʋʋ, yɩ nɛnɩ. ‑Maa wa ‑kä ‑sɩbhä ’zʋä yii, ɛ nɩ glɩnɩ dlɩ ‑bhʋlʋ ’mö. ‑Lɛ a ’tɛnyɩ ’la, wa nɩ te tenyii ’mö ’bhʋɔmanɩ, nzɩɩ ’nglɔ ‑nyɛ ’luwli ’sɔ a ’tʋ tuëa tenyii dila zɛmö zumanɩ, Sataa tuëa ‑mä ’pä.

⁶Sɛ n ’bhööä da’a gbää, sɛ’ɛ n’n‑ä nɩɩ, nɩkpa ’wuë ‑sɩbhä wa nɩ ’zʋ klɩpaa nʋ. ‑Maa ‑mii ‑ngwaanyɩɛ ’wʋ, ’mö a nɩ nʋ. ⁷‑Tiamö a dɔ’wʋ, ’na sɛ n yɩbhää ‑sɩbhä ma‑a nɩɩ, a gla’mö a nyɩbhɛlɩɩ ’wuë, wa nɩ glɩnɩ na sɛ nyɛfö, ngwlɩɩ ’wuë wa nɩ tɩ ghïla mö. Miɛ abhlɩ, ‑maa bhʋlʋbhlʋ Lagɔ ghälanyɩɛ ’ɔ ’nyupälɩɩ ’wʋ zaa, nɩkpaa ’wuë ’nɩɛ ‑sɩbhä bhɛnɩ.

⁸A gla’mö a nyɩbhɛlɩɩ ‑waaa ‑bhlɛ ’ngwlɩ kwä muë, ngwlɩɩ ‑waaa ‑bhlɛ ghïla mö muë ’n ’kuzlengwlɩɩ, sɛ’ɛ n zuëë ’dɩ ’mö nɩɩ: A ‑kä ’na gbäpöö ‑gänɩɩ, ’a sɛ a ‑wʋä da’a a ‑kä ‑sɩbhä ‑wʋ ’yizee, ‑sɩbhä kä a ‑li a ‑li ’mö. ⁹‑Maa ‑sɩbhä ‑kaanyɩ kɛ’mö ’tɛɛnɩɩ, a nɩ kwä ’ngwlɩ, a nɩ mö ghïla. ‑Sɩbhä ma‑a nɛnɩɛ, ‑maa nglɔ ‑nyɛ ’luwli ’sɔ a ’tʋ ‑kaanyɩ dila zɛmö su a ‑kä ‑lɛ glɩɩ, ‑sɩbhä ma‑a ’nɩɛ nɛnɩ.

¹⁰Ngwlɩɩ ‑nyɛ ’luwluwaa ’sɔ wabhlɩ, ’na sɛ n pää dlɩ a ’yize, ‑sɩbhä n ’naa ’kʋä dɛ’ɛ ’dɩ ’nyɛ, ‑maa sɛɛ ‑Alowli Zezwii a’bhë gbä a‑a, ‑sɩbhä n ’kʋää ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: ’Nglɔ nɩ tɩ ɔ ’luwli yɔwʋ ’bhöö. ¹¹’N yɔwʋ ɔ ‑kɔɔ ’bhöö, ɔ nɩ tɩ käböghlɩ mö. Ɔ ‑kä’ɛ ‑wa, ɔ nɩ tɛlɩ sɛ, ɔ ‑nyɔɔ ’kä ’wʋ ’sɔ wamanɩ. Nyɩbhɛlʋ’ɛ ɔbhlɩ, ɔ nɩ tɩ ɔ ’lɛnglɛ ’suë ’mö ‑sɛ.

¹²N ’kää dɛ’ɛ ‑muë’la ’nyɛɛ, ‑Alowli Zezwii mɔɔ ‑nɩɩɛ ‑sɩbhä ’dɩ ’nyɛ, ‑maa sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, Zezwii a ‑nɔ ‑kä ’nglɔ ‑kä, ’n nglɔɔ ’nɩ Zezwii a ‑nɔ glɩnɩmö, ‑maa ɔ ‑kä ’wʋ nglu ɔ ’kä ɔ ’nglɔ glɩnɩ ’yizee, ɔ nɩ to ’suë ’mö ‑sɛ. ¹³‑Nmö nglɔɔ, ‑nmö glɩnɩɛ Zezwii a ‑nɔɔ, ’n ‑na ’luwli ’nɩ Zezwii a ‑nɔ glɩnɩmö, ‑maa ɔ ‑kä ’wʋ ngulu, ɔ ’kä ‑na ’luwli glɩnɩ ’yizee, to yɔwʋ ’bhöö. ¹⁴Nyɩasɛ n’n‑ä ‑sɩbhä gbä, ‑maa nyɩbhɛlʋʋ a za, nglɔɔ ‑ɔɔɔ Zezwii a ‑nɔ glɩnɩɩ, ɔ ’kää ’wlɩlɩ plɛ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ. Sɛ ‑bhlʋ ‑kpɔ ’la, nglɔɔ a za, nyɩbhɛlʋʋ ‑ɔɔɔ Zezwii a ‑nɔ glɩnɩɩ, ɔ ’kää ’wlɩlɩ plɛ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ. ’N ɛ ’nɩ ‑bhä a ‑sɩbhä, ’a yuëa, mä’ä ’pɩwʋ a ’yize a ‑nʋä wa ’kä a‑a glɩnɩ. ‑Maa a za, Lagɔ, ɔ ’yize a ‑nʋä a sɛ ɔ libhuëë ’wʋ. ¹⁵‑Maa nglɔɔ ‑nyɛ ’luwlii ’sɔ a gla’mö a ‑nɔɔ ‑ɔɔɔ Lagɔ ‑yii, ɔ ‑kä wa ’kä ’ylimö ‑sɛnɩ nʋʋ, ‑mɔ’la nɩ nglu ’wʋ. ‑Lɛ a dɔ’wʋ Zezwii a ‑nɔɔ ‑ɔ tʋʋä ‑lɛ, ɔ’ɔa’a gbʋ ‑gömö ‑kä. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ‑a ’kä ’tɩɩglɩglɛ ‑kä a za Lagɔ wäzɩnyɩɛ. ¹⁶Miɛ abhlɩ da’a ‑maa, ‑nmö nglɔɔ, ‑n ‑yi bhä sɛ nɩɩ, ‑na za Lagɔ yi ‑na ’luwli puë ‑a? ‑Nmö nyɩbhɛlʋʋ, ‑n ‑yi bhä’ɛ ‑naa sɛ nɩɩ, ‑na za, Lagɔ yi ‑na ’lɛnglɛ puë ‑a?

A‑a nɩ nɛmö sɛɛ Lagɔ yɩbhää

¹⁷‑Mä Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpöö ’wuë ’mö, sɛ n nyɛɛ nɩkpa ’dɩ, ‑sɩbhä ma‑a nɩɩ: ‑A ’wuë ’saa Lagɔ gbää ‑a nɩ glɩnɩ bhʋlʋbhlʋʋ, ‑a nɩ glɩnuu. ’Saa ‑n glɩnɩ a‑a ’n ɔ ‑yimöä Zezwii a ‑nɔ ’wʋ ’zʋaa, glɩnuu ’yize. ¹⁸Miɛ nɩɩ, dɛ ɔ ‑nɩmö a‑a ‑bhlɛ Zezwii a ‑nɔ ’wʋ ’zʋa a dɔ’wʋ, Zwiiföyi ‑n ‑kä a glɩnɩɩ, ‑n ‑käa’a ɔ ‑nɔ ’zʋ ’wëë, tɩ ‑na’a Zwiiföglɩnɔɔ ’wʋ ziza. ‑N ’nɩ a Zwiiföyi glɩnɩ, ‑n ‑käa’a ‑sɩkaa Zezwii a ‑nɔ ’zʋ ’wëë, tɩ ’wʋdɩdɛ sɛ tɛlɩ ‑n ’käa Zwiiföyi ’zʋ a za. ¹⁹‑Maa Lagɔ a dɔ’wʋ, ‑n yi Zwiiföyi glɩnɩ oo, ‑n ’nɩ Zwiiföyi glɩnɩ oo, mɩɩ ’nɩɛ dɛsɛ ‑kä. ’Saa kää dɛsɛ miɛ nɩɩ: ’Ɔ wɛlɩɩ, ’zwi ’klʋkpamöö. ²⁰Nza n gbää nɩɩ, ’saa ‑n glɩnɩ a‑a ’n Lagɔ ‑yimöä Zezwii a ‑nɔ ’wʋ ’zʋa, glɩnuu ’yize. ²¹Gïyi ‑n ‑kä a glɩnɩ ’n Lagɔ ‑kamö Zezwii a ‑nɔ ’wʋ ’zʋaa, ‑n ’kä gïyi glɩnɩ ’yize a dɔ’wʋ tɩ nimï ‑sɛ. Tɩ dlɩ ’pä nɩɩ, ngäzɩ wʋ ‑n ‑bhöä ‑sɩbhä a za. ‑Maa wa ‑käa’a wa ‑kamö galɛ ’mö ‑sɛ nʋʋ, nglu’ɛ ’wʋ. ²²Gïyi a ‑mɔɔ ’zʋä Zezwii a ‑nɔ, ‑ɔ glɩnɩɛ gïyi ’yize, ɔ ‑lowlilolo Zezwii a za, ɛ ‑bhɩɛa’a ɔ’ɔ ‑bhö gïyi. ‑Ɔɔɔ gïyi glɩnɩ ‑ɔ ’zʋä Kliisɩ a ‑nɔ, ɔ ‑lowli a za, ɔ ‑bhɩɛa’a gïyi. ²³Lagɔ, ɔ kanyɩ zeti ’wë a ’kä ɔ ‑nʋä glɩnɩ. Zaa, a nɩ tɩ ’wʋ nglu a ’kä ‑mumuë a göwa ’zʋ. ²⁴‑Atʋayuënyɩ, sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, ’a ’saa a glɩnɩ a‑a bhʋlʋbhlʋ ’n Lagɔ yeanyɩɛ Zezwii a ‑nʋä ’wʋ ’zʋaa, a nɩ glɩnuu.

Nyɩgbayuëa ‑nyɛ ’dumöwʋyuëa ’sɔ a wɛlɩɩ

²⁵Nyɩgbayuëa ‑nyɛ ’dumöwʋyuëa ’sɔ a wɛlɩɩ a ’yɩbhänɩɩ a‑a ’wʋʋ, sɛ n ’kɩɛ ‑gömö ‑sɛɛ, ‑Alowli Zezwii ‑nɩɩɛ ‑sɩbhä ’dɩ ’nyɛ. ‑Maa sɛ ɔ pää na ngäzɩdlɩ ’yize a za, nɩkpɛ a ‑mɔ ‑ɔnyɩ wɛlɩ a kää a ’kä dlɩ ’wʋ ‑kä ’mö n glɩnɩɛ zaa, ’na sɛ n pää dlɩ, ‑sɩbhä ma‑a nɩɩ: ²⁶’Tɛnyɩ nɩ ‑a ‑wʋä dɛ’ɛ ’möö, ’mö ɛ ’tɛɛ tenyii zaa, nɩkpɛ ’nɩ ’nglɔ kwää, ‑li a ‑liɛ. ²⁷‑N ‑kä ’kɩ ’nglɔ ‑kää, toa’a ’suë ’mö ‑sɛ. ‑N ’nɩ ‑bhlɛ ’nglɔ kwää, tɩa nglʋkwäkwʋ sɛ tɛlɩ. ²⁸Miɛ abhlɩ da’a, ‑maa n‑n ‑kä ’nglɔ kwää, ɛ’ɛ ‑bhö ’nyinyloli. ’Dumöwʋyu ‑kä ghlɩ möö, ɛ’ɛ ‑bhö ’nyinyloli. ‑Maa a ‑yi sɛ nɩɩ, ‑wa plɛɛ ’suëë, yɔlɔylʋ ’kʋä ghlɩ. Zaa, a tɩa yɔlɔ, nza n gbää ‑sɩbhä.

²⁹‑Atʋayuënyɩ, sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, ‑lii ’wuë a ’wlusɛnɩdaa, ‑lɛ ’naa ’käa’a ’mö gwälɛ. Zaa, ‑ɔ yi ’nglɔ ‑kä ‑kë, ‑ɔɔnglɔkänyɔ a sɛ ɔ nɩ ‑wʋ. ³⁰‑Ɔ wiɛ, ɛ nɩ ‑bhɩɛ ’wi dɔ’wʋ ɔ’ɔɔ ‑wʋ. ‑Ɔ yi ’mäna ’mö ‑wʋ ‑kë, ɛ nɩ ‑bhɩɛ ’mäna ’mö ɔ’ɔɔ ‑wʋ. ‑Ɔ ‑kä ‑lu pɩa, ɛ nɩ ‑bhɩɛ nɩɩ, ‑luu ɔ pɩaa da’a, ɔ ’nuä ‑kä. ³¹‑Wa kää mä’ä ’pɩwʋ a lɩ, wa nɩ ‑wʋ ‑ɔɔlukäwa a sɛ. ‑Maa mä’ä ’pɩwʋ a ‑lii ’wuë, yɩ yia’a ‑pa ’yli bhɩɛ.

³²Sɛ n yɩbhää na a, ‑sɩbhä ma‑a nɩɩ, a nɩ tɩ mä’ä ’pɩwʋ a ‑lii a za dlɩpäpʋ ‑kä ’lɩlɩlɩ. ‑Ɔɔɔ ’nglɔ ‑kä, Lagɔ ’a ‑lii a gbʋʋ, mʋʋ plɛnɔɔ cuu, ’saa nɛnɩɛ Lagɔ dlɩ yɔwʋ a ’yize ’mö ɔ tɛlɩɛ sɛ. ³³‑Maa ‑ɔ kää ’nglɔɔ, mä’ä ’pɩwʋ a ‑lii a za, dlɩpäpʋ a ‑bɛ ɔ kää, ’saa nɛnɩɛ ɔ ’lɛnglɛ dlɩ yɔwʋ a gbʋʋ, mʋʋ plɛnɔɔ, ³⁴’n ’ɔ dlɩɩ ‑dlinɩɛ ’mö. Sɛ ‑bhlʋ ‑kpɔ ’la, ’nglɔ ’nɩ ’luwli ‑kä, ɛ ‑kä’ɛ ’dumöwʋyuu, ‑mä ’ɔ nʋnʋlii ‑nyɛ ’ɔ dlɩpäpʋʋ ’wuë ’sɔ ’mö, ɔ ’kä Lagɔ a ’yize a ‑nɔ glɩnɩ a gbʋʋ, mʋʋ plɛnɔɔ cuu. ‑Maa ‑ɔ kää ’luwlii, mä’ä ’pɩwʋ a ‑lii a za, dlɩpäpʋ a ‑bɛ ɔ kää, ’saa nɛnɩɛ ɔ ’luwli dlɩ yɔwʋ a gbʋʋ, mʋʋ plɛnɔɔ.

³⁵‑Atʋayuënyɩ, n ’kanyɩ ’wlumö köbhänɩ nza n ’nanyɩɛ wɛlɩ nɩ ’nyɛ, ‑maa sɛ yɩ ‑ngwaa ’wʋ a ’kä ‑sɩbhä ’zʋ ’tɩɩ, ’a dilaa tɩa ’mö dlinɩ a ’kä ‑Alowli sasɛ ’wʋ ‑glɛ nza n gbää ‑sɩbhä.

³⁶Bhibhewïlaa ‑nyɛ ’wa bhibhengwlɩɩ ’sɔ a dɔ’wʋ, sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, ’n bhibhewli ‑kä dlɩ ’pä nɩɩ ɔ ’nɩ ɔ bhibhenglɔ kwä, ‑lizoku ɔ kɔɔ da’a ’wlu nʋʋ, ’n ‑mä ɔ dlɩ zɛmö nglɔɔ a ’tʋ ‑kä’ɛ tenyii ‑mä ‑wʋʋ, wa nɩ kwäkwänɩ ‑maa ɛ’ɛ ‑bhö ’nyinyloli. ³⁷‑Maa ɔ ‑kä nɩɩ ɔ ’naa kwɔa’a nʋʋ, ’n ‑lu ’nɔɔ ’wlumö köbhänɩ, ‑maa ɔnyɩgäsɛ mɔɔ ’yɩbhɩɛ ‑sɩbhä, ’n ɔ ‑kä bhɛnɩ ɔ ’kä ’ɔ dlɩɩ ’wʋ pɩɛnɩɩ, sɛ ɔ gbää da’a ɔ ’naa kwɔ ’n ɔ ‑kä ‑sɩbhä ’zʋʋ, yɩ nɛnɩ. ³⁸Zaa, sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, ‑ɔ ‑kä ’ɔ bhibhenglɔɔ kwää, yɩ nɛnɩ. ‑Maa ‑ɔ ‑kä nɩɩ, ɔ ’naa kwäa’a ɔ ‑nɔɔ nʋʋ, yɩ nɛnɩ tenyii.

³⁹’Nglɔ, ’n ɔ ’luwli ’nɩɛ ‑bhlɛ ’kuu, ɔ’ɔɔ ‑kä ɔ ’kɔ yɔwʋ ’bhöö ɔ ’kä käböghlɩ mö. ‑Maa ’n ’luwli mɔɔ ‑käa’a ’kuu, ‑lɛ a dɔ’wʋ, ghlɩ ‑mɛ ɔ ‑kä ’yɩbhä ɔ ye mö. ‑Maa ɛ nɩ glɩnɩ ‑Alowli a ’nglɩ ’mö. ⁴⁰Miɛ abhlɩ da’a ‑maa, ɔ ‑kä nɩɩ ɔ ’naa möa’a ghlɩ nʋʋ, yɩ nɛnɩ tenyii yɩ kä ɔ ‑li a ‑li ’mö. Sa’a ‑sɩbhä n pää dlɩ. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ ‑maa Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑wʋmöö ‑gömö.

Nɩmaa wa bɔbʋnɩɛ ’fʋ a ‑lagwɩɩ

¹Nɩmaa wa bʋbɔnɩɛ ’fʋ a ‑lagwɩ a dɔ’wʋ, sɛ’ɛ n gbää nɩɩ: A lɛ a ’wuë Lagɔ ’a ‑lii a ‑yiwa a glɩnɩɛ. Miɛ abhlɩ ‑tiamö, ‑maa ‑lii ’wuë a ‑yiyee bhabhʋ ’mö ɛ kwää. ‑Wawʋ wʋbhlɩ ’saa ’kää ‑na ’li swɩ nyɛmʋ ’mö ’pää, ’mö wʋ tɛlɩɛ sɛ. ²‑Ɔ pää dlɩ nɩɩ, ɔ ‑yi ‑luu, sɛɛ ‑lu a ‑yiyee sɛɛ ‑tiamö zɛmöö, ɔ’ɔɔ ‑bhlɛ ‑sɩbhä yɩbhlɩnɩ. ³‑Ɔ ‑kä Lagɔ ‑wa, Lagɔ ‑yoo.

⁴Nɩmaa ‑yɩ ‑bʋbɔnɩɛ ’fʋ a ‑lagwɩɩ a lilidɔ’wʋ, sɛ’ɛ n gbää nɩɩ: ‑A ’wuë ‑a ‑yi sɛ nɩɩ, ‑tiamö a dɔ’wʋ ‑lagwɩ ‑mimii ’nɩɛ mä’ä ’pɩwʋ ‑bhölɩ, ’n ɛ ’nɩ ‑bhö ‑tiamö a Lagɔ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ mɔɔ. ⁵‑Tiamö abhlɩ, nɩkpa, ‑mä zlɩ ’mö a ‑lii ‑nyɛ mä’ä dʋdʋ ’wʋ a ‑lii ’sɔ wa laa ’wa ‑lagwɩɩ, yɩ’ɩɛ muënɩ. Mɩɩ glɩnɩɛ ‑tiamö ’wa ‑lagwɩɩ, mɩɩ ’kämanuëë ‑gömö.

⁶‑Maa ‑a ‑yi sɛ nɩɩ ‑aa dɩba Lagɔ, ‑lii ’wuë ’bhöönɩɛ kä’mö, ‑a ’kää kä’mö ’wlu ‑sɛnɩ,

ɔ ’yize mɔɔ glɩnɩɛ ‑tiamö a Lagɔ.

‑A ‑yi’ɛ sɛ nɩɩ, Zezwii Kliisɩ Lagɔ

ghlɛnɩɛ ’mö ’n ɔ yiɛ ‑lii ’wuë ’wäla,

‑ɔnyɩ za ‑a ‑bhölɩɛ, ɔ ’yize mɔɔ glɩnɩɛ ‑Alowli.

⁷‑Maa wɛlɩ ’la, nɩkpaa ’wuë mʋa ’niɛ ‑sɩbhä ‑yi. Zezwii a ‑nʋä ‑mumuë, sɛ wa bʋbɔ a‑a ’fʋ a ‑lagwɩɩ a za, nɩma a ‑mii ‑bʋbɔnɩɛ ’fʋ a ‑lagwɩɩ, wa ‑kä wa ’kɩa’a ‑sɩkaa lii, wa dɔ’wʋ, ɛ ’kä ‑bhɩɛ ‑lagwɩ ’la ’mö wa bʋbɔmö ‑bhlɛ ’yize. Wa’aa ‑bhlɛ Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’mö a dɔ’wʋ ’yli yɔwʋ ’tɛmanɩ zaa, sɛ’ɛ wa pää dlɩ nɩɩ, wa ‑kä sa’a a nɩma lii, wanyɩ wa plaa fɩ Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ.

⁸’Lɩlɩlɩ a dɔ’wʋ, lilili a ‑mi ‑n ‑kä li n‑n ’kää Lagɔ dlɩ yɔwʋ nyimonɩɩ, yɩ’ɩɛ ‑bhölɩ, ‑mi ‑n ‑kä’ɛ li n‑n ’kɔɔ dlɩ yɔwʋ nɛmanɩɩ, yɩ’ɩɛ ‑bhölɩ. Zaa, ‑n ‑kä lililii a kii ’wuë lii, yɩ nɛnɩ, ‑n ’nɩɛ’ɛ yɩ ki ‑mimii lii, yɩ nɛnɩ’ɛ. ⁹Zaa, ’saa ‑n ‑kä ’yɩbhä ‑kë, ‑n yu li. Miɛ abhlɩ, ‑maa ’nɛmanɩa ‑nanyɩ ’wʋ, nzɩɩ ‑na’a ’zʋzʋsaa tɩa ’nglɩ ‑kä, ‑ɔɔɔ ‑bhlɛ Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’mö a dɔ’wʋ ’yli yɔwʋ ’tɛmanɩɩ, ɔ tɩa ’nyinyloli nʋ. ¹⁰‑Nmöö pää dlɩ nɩɩ, ‑n ‑yi sasɛ Lagɔ zaa, ’fʋ a ‑lagwɩɩ a ‑bïdii ’mö, ‑n ’kä ‑mä mö, nɩma wa bʋbɔniɛ, ‑n ’kɩ li a dɔ’wʋ, ‑na gbʋ ’nɩɛ ‑mä ‑wʋʋ, ‑n ‑kɩɩ ‑mä linɩ dɔ’wʋ ‑wʋʋ, ’n Zezwii a ‑nɔ ‑ɔɔɔ ‑bhlɛ ‑mä Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’mö a dɔ’wʋ ‑jɩbhɛɛ, ’n ɔ ‑kamö ‑mä ’ylɩmöö, ‑na’a sɛ ‑n zʋä da’a ‑sɩbhä ma‑a ’kɔɔ swɩ yɔwʋ päla ɔ ’kɩ li. ¹¹‑Lɛ a dɔ’wʋ, ‑na lilagɔgänɩnyɔ ‑ɔɔɔ ‑bhlɛ ‑jɩbhɛ Lagɔwɛlɩɩ ’mö a dɔ’wʋ, ‑ɔnyɩɩ za Zezwii Kliisɩ ’kuä, ‑na’a sɛ gbää ‑n ‑yi ‑lii ’wuë a za, ‑sɩbhä ma‑a ’kää ’nglɩ ‑kä ɔ ’kä tʋʋ. ¹²‑N ‑kä sa’a ’nglɩ ‑kä ‑na ’bhɩa Lagɔgänɩwaa ‑mumuë, ’saa glɩnɩɛ wa dɔ’wʋ ’nyinyloli wa ‑kɩɩ nʋʋ, ‑lizoku ‑n kʋää da’a ’wlu nʋ. ‑Lizoku ’la, Kliisɩ a’bhë mö ‑n kɩɛ da’a ’wlu nʋmö. ¹³‑Sɩbhä a za n gbää nɩɩ, ’na lilili n liɛ mɩɩ ‑kä ’nglɩ ‑kä ’n na lilagɔgänɩnyɔ ‑mɔmɔɔ ‑kä ’nyinyloli nʋʋ, ’naa ’käa’a ’kwädlɩ ‑lɛ a lile ’la li, ɔ tɩa na za ’nyinyloli ’mö bhlinɩ.

Pɔɔlʋ lɛ wa nɩ ‑gänɩ ’ɔ gbäpöö

¹‑Atʋayuënyɩ, ’na sɛ n yɩbhää n’n ɔ ‑kä n ’kä ‑sɩbhä ’zʋ ‑a? ‑Alowli Zezwii, n ’nɔ bhä ’ylɩmömö ‑a? Ɔ tietienyɔ n’n‑ä bhä glɩnɩmö ‑a? ’Ɔ libhoo, sɛ n nuä ‑sɩbhä ma‑a ’nɩɛ bhä ’nglɩ ‑kä ’n a ’nɩɛ bhä zɩ’ɛ ɔ ‑nʋä ’zʋ ‑a? ²‑Tiamö abhlɩ, ‑mumuë lɛ naa, Zezwii a tietienyɔ n’n‑ä glɩnɩmö. ‑Maa abhʋa abhlɩ, a’aa ‑kä a ’kä sa’a nʋ. Zezwii ’a libhoo n nʋä ‑mä a gla’möö, mʋʋ kää ’nglɩ ’n a yiɛ ɔ ‑nʋä ’zʋ. Mɩɩ tulanɩɛ ’ylimö nɩɩ, ɔ tietienyɔ n glɩnɩmöä ‑tiamö. ³‑Wa nyimaa ’na nglɩɩ, sɛ’ɛ n nyʋää ’dɩ nɩɩ: ⁴Libhoo n nʋä ‑mä a gla’mö a dɔ’wʋ, n’n bhä ‑kä n ’kä nɩɩ, n kä n ’kä li, n kä n ’kä ’nɩmä, n’n ɔ ‑kä n ’kä ‑sɩbhä nʋ ‑a? ⁵Piɛlɩ ‑nyɛ ‑Alowli Zezwii ’a tietiewa ‑muë’la ’sɔ, Zezwii a ‑daayuë kökä, sɛ wa kwää ’wa Lagɔgänɩngwlɩ, ’n wa ‑suëë ’bɩwʋʋ, n’n a bhä ‑kä n ’kä ‑sɩbhä Lagɔgänɩnglɔ kwämö ‑a? ⁶Sɛ a pää dlɩ a dɔ’wʋ, n ‑nyɛ Banabasɩ ’sɔ, ‑a ’yize ‑abhʋa kä bhä ‑abhlɩ ‑a ’kä Zezwii ’a libho nʋ dɔ’wʋ ‑wʋ ‑a ’kä ‑anyɩ lia ‑a? ⁷A yɛ bhä tɛkäsɛ ’nʋ nɩɩ, ’slʋjeyi ‑kä ’slʋjalibho nʋ dɔ’wʋ ‑wʋʋ, ɔnyɩ ɔ lia ‑a? Nɩkpɛ ‑kä ’lagblɛ glʋ, ɔ’ɔ bhä ‑kä ɔ ’kä ɛ ’mö a lile li ‑a? ’Bhila a ’ylizʋnɩnyɔ ’nɩ ɔ ‑kä ɔ ’kä ’ɔ bhilaa a lɩbhʋʋ ’nɩmä ‑a?

⁸Wɛlɩ ’la ’wuë sɛ yɩ plɩɛ ‑mä nɩkpa jijo’wʋ ’wʋʋ, ‑sɩbhä n päliɛ abhlɩ da’a ’wʋ. ‑Maa Moyizɩ ’a Gbö a’bhë, ‑sɩbhä yɩ gbämöä. ⁹Sɛ’ɛ Moyizɩ ’cɛlɩɛ nɩɩ: Bhilii ‑ɛ yʋä ‑na’a lileaa, tɛ nuë ’wʋ gwa.9.9 Detlenɔɔmö 25.4 Lagɔ ‑kä ‑sɩbhä gbää, sɛ’ɛ yɩ sɛ bhä zɛmö nɩɩ, ‑tiamö a bhilaa ’mö ɔ yɩbhä wa nɩ ’zʋnɩ ’yli ‑a? ¹⁰‑Maa ‑abhʋa ’ɔ libhonʋwaa wa ‑kanyɩ ’yli ’zʋnɩ a za ɔ’ɔɔ bhä ‑sɩbhä gbä ‑a? ‑Tiamö, wɛlɩ ’la, ‑abhʋa ’ɔ libhonʋwaa a dɛ yɩ bhïlaa. ‑Sɩbhä a za n gbää nɩɩ, ‑ɔ glʋä ’lagblɛ ‑nyɛ ɛ ‑dɩdɩnyɔ ’sɔ, wa ‑kä libho nʋ dɔ’wʋ ‑wʋ, wa ‑kä sɛ ‑yi nɩɩ, wa yi ’wa libhoo a ’ylimö a ‑lu ghlɩɩ, mɩɩ nɛnɩɛ. ¹¹Sɛɛ glʋglʋnyɔ glʋ’ɛ lilee ’n ɔ de’ɛɛ, n ‑nyɛ ’na ‑gänɩwaa ’sɔ, ‑sɩbhä ‑a ‑lɛmanyɩɛ Lagɔ ’a ’pʋpʋɛ a wɛlɩɩ. Zaa, ‑a’a libho ’la a ’wlumö, ‑a ‑kä a nɩɩ, a nɩ nyɩanyɩ mä’ä ’pɩwʋ a ‑li ’tikïyie ‑a ’kä li nʋʋ, ‑lizoku a bhä ‑a? ¹²‑Mumuë, wa lɛ a nɩ ’pɛnuë libho wa nʋä a ’wlumö, ’n a yiɛ ’wʋ nglu. Zaa, wa ‑kä ‑sɩbhä nʋʋ, mɛɛ ’kä zi’e, ‑abhʋa ’naa ’kä a bhä ‑sɩbhä nʋmö ‑a? ‑A yi a ‑sɩbhä nʋmö. ‑Maa ‑aaa ‑bhlɛ tɛkäsɛ ‑sɩbhä nʋ. ‑Maa ‑a’bhï, wʋ ‑a ngluä a‑a ylɔɔ tenyii, ‑a ’kä ‑anyɩ ‑su, ‑a tɩa ’nglɩ ‑kä, Kliisɩ ’a ’Mänatɩtɩɩ, nɩkpa tia ’yukwli yɔwʋ ‑sɛ.

¹³A ‑yi sɛ nɩɩ, ‑wa nʋä ‑mä Lagɔbudu ’Kɔdʋʋ ’mö a libhoo, wa ’wuë, ‑lii wa kwää ‑mä wa ’kɩ Lagɔ ’nyɛɛ, yɩ daa ‑lɛ wa sɛɛ ’n wa liɛ. Wa gla’mö a ‑muë kää Lagɔbʋbɔlibhoo, nɩma wa bʋbɔnɩɛ, yɩ daa ‑lɛ wa sɛ’ɛɛ, ’n wa liɛ. ¹⁴Sɛ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la ‑sɩbhä ‑Alowli Zezwii ’yɩbhää nɩɩ, ‑wa biaa ’ɔ ’Mänatɩtɩɩ, wa kä wa ’kä ’wa libho ’la a ’pɛna ghlɩ, wa ’kä li.

¹⁵‑Maa ‑amö na a, ’saa wa kä a‑a wa ‑kaa ’na Lagɔlibhoo a za ’nyɛɛ, n ’nuä ‑bhlɛ tɛkäsɛ nɩkpɛ ’yɩbhänɩ. N ‑kaanyɩ’ɛ dɛ’ɛ wɛlɩ ’la a za ’wʋ ’cɛlɩɩ, ɛ’ɛ ‑bhö nɩɩ, a ‑kaaa’a ‑sɩkaa libho ’la a ’pɛna ’nyɛ a za. ’Na Lagɔlibhoo n nʋä a dɔ’wʋ, n’n‑ä ’yɩbhä nɩkpɛ nɩ ‑saa ’nglɩ ‑gömö. Zaa, n ’kä ’ku, yɩ nɛnɩ yɩ zi na ’nglɩ ’kä nyimo ’wʋ. ‑Lɛ a dɔ’wʋ ‑bɛ ’nɩɛ bhɛnɩ ɔ ‑kaa ’nglɩ ’la ‑gömö ‑sɛ. ¹⁶Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ a biabiuu n’n‑ä ‑kä n ’kʋ ’mö tɛkpɔnɩ. Lagɔ a’bhë mɔɔ ‑saaa ‑lɛ n ’kä ’ɔ libho ’la nʋ klɩpaa. ’N n ’nu nʋʋ, kplee ‑kaa köbhä. ¹⁷Na’bhë ’n n ‑kä a dlɩ glu ghlɛɛ, ’n n nɩ ‑kʋʋ a nʋʋ, wa ‑yii a ‑kamä wʋ ’wlumö ’pɛnɩ. ‑Maa libhoo Lagɔ nyɩaaa muä zaa, n kä n ’kʋ nʋ, nza n nuä cuu. ¹⁸Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, n kä a n ’kä nɩkpa ’na libhoo a ’pɛna ’yɩbhänɩ. ‑Maa n’n‑ä ‑sɩbhä ’zʋ ’n n nyʋää Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ. ’Na sɛ n zʋä da’aa, ‑sɩbhä ma‑a ‑bhööä ’mäna ’wʋ tenyii. ‑Lɛ a ’mäna ’la, ’na libhoo a ’ylimö a ‑luu muä.

Pɔɔlʋ yɛ ɔnyɩ nɩkpa ’wuë a gïyi ’wʋ ’zʋä Zezwii a za

¹⁹’Lɩlɩlɩ a dɔ’wʋ n’n‑ä nɩkpɛ a ’gë ‑gömö ‑kä. ‑Maa, nanyɩgäsɛ n ngulu ’wʋ n ’kä nɩkpaa ’wuë gïyi a sɛ ’yli ‑wʋ n ’kʋä Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’nyɛ, nzɩɩ nɩkpa a ‑bɛ ’käa ’wʋ nglu, wa ’kä Zezwii a ‑nʋä ’zʋ. ²⁰N ‑kä Zwiiföwa jijo’wʋ ‑wʋʋ, wa saa, ‑sɩbhä n ‑bhölɩɛ, nzɩɩ wa ’käa Kliisɩ ’a ’wɛlɩɩ ’wʋ nglu. ’Lɩlɩlɩ a dɔ’wʋ, ’wa sɛ wa zʋä Moyizɩ ’a Gböö ’klʋkpamö ’tɩɩ, n’n‑ä ’wlumö ‑köbhänɩ n ’kä ‑sɩbhä ’zʋmö, ‑maa n ‑kʋä jijo’wʋ ‑wʋʋ, wa saa ‑sɩbhä n ’zʋmiɛ ’klʋkpamö, nzɩɩ wa ’käa Kliisɩ ’a wɛlɩɩ ’wʋ nglu. ²¹Nɩkpaa ‑waaa Moyizɩ ’a Gböö ‑yi, n ‑kʋä jijo’wʋ ‑wʋʋ, nɩkpɛ a ‑mɔɔ ’nɩ ’zʋä gbö ’la ’klʋkpamö a saa ‑sɩbhä n nɛmöä, nzɩɩ wa ’käa’ɛ wabhlɩ Kliisɩ ’a wɛlɩɩ ’wʋ nglu. N ‑kä ‑sɩbhä ’zʋʋ, ɛ’ɛ ‑bhö sɛ n sɛ Lagɔ ’klʋkpamö a sɛ. ‑Maa Kliisɩ, sɛ ɔ nyɩaaa ’dɩɩ, ‑sɩbhä n zʋä. ²²Nɩkpaa ‑waaa ‑bhlɛ Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’mö a dɔ’wʋ ’yli yɔwʋ ’tɛmanɩɩ, n ‑kʋä jijo’wʋ ‑wʋʋ, sɛ wa ‑bhölɩɛ ‑sɩbhä n ‑bhölɩɛ nzɩɩ, wa ’käa ’na ’dɩmözʋwɛlɩɩ ’wʋ plɛ. Nzɩɩ n ’käa klɩpaa ‑lɛ a ‑nʋä ‑mumuë ’kwlɛ ’mö ‑sɛ. ²³‑Li ’la ’wuë, ’Mänatɩtɩɩ a za n nwiɛ, ‑li a ‑lii yɩ kää ’möö, n ’kɩa ghlɩmö.

²⁴‑Atʋayuënyɩ, ‑a’a bhä sɛ ‑yi nɩɩ, guëguëwaa ‑wa möä ‑mä guëguëbhëlea ’klʋʋ, wa ’wuë, guë wa guëë, ‑maa nɩkpɛ ‑bhlʋ ’tɩɩ mɔɔ plɩɛ ’wlu, ’mö wa nyɛɛ ‑lɛ a ’ylimö ’pɛna. Zaa, guëguënyɔ a sɛ, a nɩ ’tɛmanɩ ’mö a ’kä ’wlu ’plɩnɩ, a ’käa ‑lɛ a ’ylimö a ’pɛna ghlɩ. ²⁵Guëguëwaa ’wuë, ‑li a ‑bɛ wa tɩaa wanyɩ wa ’kä gözɩdɔkɔ a ‑mu ’kää ’yli bhɩɛ ghlɩ a za. ‑Maa ‑abhʋa Zezwii a ‑nʋa ‑abhlɩ, ‑a ‑kä ‑anyɩ ‑li a ‑bɛ tɩaa, gözɩdɔkɔ a ‑muu ’naa ’kää ’yli bhɩɛ a za‑a. ²⁶Zaa, ‑amö na a, mää ’na dlɩɩ göä ’yii, ‑mä n mönɩɛ cuu. Gwɩgwɩnyɔ a ‑mɔɔ ‑nyɛ ɔ ’li ‑wʋ gwɩ dɔ’wʋ, ‑ɔɔ ’pää nyɩasɛbɛyɩ ‑kätlɩɩ, ɔ saa ‑sɩbhä n zʋä. ²⁷Miɛ nɩɩ, na’bhë ’na nɩkpɛglɩnɩsaa sɛɛ ’nɩ ’yɩbhää a ’kä Lagɔ ’klʋkpamö zʋʋ, ’mö n kää n ’kä ’wlu ’plɩ, nza n tɩaa nanyɩ ‑li a ‑bɛ. Nzɩɩ, n tɩa ‑mumuë ’Mänatɩtɩɩ ’nyɛ ’wë na’bhë n tɩa tʋʋ.

Yizlaɛɛlɩ a yuëa yɛ ‑mä ’muse ’klʋ Lagɔ ’klʋkpamö ‑sɛ

¹‑Atʋayuënyɩ, ‑aa dɩbawa a dɩbawaa, ’saa ghïluë a‑a, a nɩ ’päniɛ ‑ka dlɩ kɛ. Wa ’wuë ’n wa yi a‑a ’nyu ’kɔdʋʋ wa laa gïnyɛzlɛ ’tʋ. Sɛ wa nɛmöä ’yize, ‑sɩbhä gbeylokwëgbɛlʋ ‑gënuë a‑a ’yuku. ²Sɛ wa wɔlʋanyɩɛ ’nyu ’mö ’wlu a ’kä Zezwii ’wʋ ‑glɛɛ, ‑sɩbhä wa ’wuë gbeylokwëgbɛlʋʋ ‑gënuë a‑a ’yuku ’n wa yi a‑a nyu ’la ’mö ghlɛnɩ, wa ’kä ’wa ’yukugänɩnyɔɔ Moyizɩ ’wʋ ‑glɛ. ³Wa ’wuë Lagɔlilea ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö wa li a‑a. ⁴Wa ’wuë, Lagɔnyuu ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö wa nɩmä a‑a. Lagɔkpiyi ‑bhlʋ mɛɛ ‑gënuë a‑a, ɛ ’mö ‑mä nyuu ’bhöönɩ a‑a ’n wa nɩmä a‑a. Lagɔkpiyi ’la, Kliisɩ mɔɔ. ⁵Wa ’wuë, ‑sɩbhä wa ‑lii ‑wʋ a‑a. ‑Maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, wa gla’mö a nɩkpa a ‑bɛ, sɛɛ ’wa nʋnʋlii ’nɩɛ Lagɔ dlɩ yɔwʋ nɛnɩ a za, ’n ɔ yuë a‑a ‑mä ’muse ’klʋ ’yli bhɩanɩ.

⁶’Saa ghïluëë da’aa, mɩɩ nyɩanyɩɛ ’dɩ nɩɩ, ‑aaa ‑kä ‑a ’kä wa saa ’zokwësɛ dlɩ ’pä. ⁷Sɛɛ wa gla’mö a ‑mumuë ’zʋ a‑a ’fʋ a ‑lagwɩɩ a bʋbɔbʋbɔwaa, a nɩ tɩa’ɛ ‑sɩbhä ’zʋ. Sɛ’ɛ yɩ cɛlɩɛ wa dɛ ‑mä Lagɔbɔgʋʋ ’mö nɩɩ: Lagɔ a ‑nʋa, ’fʋ a ‑lagɔ ’mö wa bhlɛɛ ’n wa yiɛ ‑lɛ wʋ yɔwʋ linɩ, ’n wa yiɛ ’nɩmä, ’n wa yiɛ ’bhli.10.7 Ɛzoodɩ 32.6.⁸Sɛɛ wa gla’mö a ‑mumuë ’zʋ a ’yɛɛ ’väkajɛnɩwa ‑nyɛ pɩtɛyɛleyijɛnɩngwlɩ ’sɔɔ, a nɩ tɩa ‑sɩbhä ’zʋ. ‑Maa ’wa sɛ wa ’zʋ a‑a da’a a za, nɩkpa a mila a glʋ ‑bhlʋ mila ta (23.000) mʋa ’ku a‑a ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö. ⁹Wa gla’mö a ‑mumuë, sɛ’ɛ wa nʋ a‑a nɩɩ, ’n Lagɔ ‑kä bhɛnɩ ɔ nɩ tulanuë ’ɔ ’mötɛɛnɔɔ ’ylimö. ’N ɔ yuë a‑a ‑sɩbhä a za tɩma ’wʋ ‑lɛnɩ, ’n yɩ yuë a‑a nimï, ’n wa yi a‑a ’ku. ’Wa sɛ wa ’zʋä da’aa, a nɩ tɩa ‑sɩbhä ’zʋmö. ¹⁰Wa gla’mö a ‑mumuë, wa ’ngungwanɩ a‑a Moyizɩ zɛmö. Lagɔzuzukwëa ‑a ‑suä ’kwie ’n a yuë a‑a ‑sɩbhä a za ’yli bhɩa. Zaa, a nɩ tɩa’ɛ wa saa ’zʋ. ¹¹‑Abhʋaa ‑wʋä dɛ’ɛ ‑mä ’pɩwʋ a ’gbëbhlenɩtɛnyɩɩ ’möö, ‑li ’la ’wuë, yɩ ‑kanyɩa ’nɛmanɩ a za, nza yɩ ghïluë a‑a ‑sɩbhä, yɩ ‑kanyɩa ‑fɩa ’yukwli ’mö ‑sɛ, nza wa ’celiɛ. ¹²Nza n gbää nɩɩ, ‑nmöö pää dlɩ nɩɩ, Lagɔsɛ a dɔ’wʋ ‑n ’tɛɛ ’yli yɔwʋʋ, ’nɛmanɩa ‑nanyɩ ’wʋ, ‑n tɩa bhli. ¹³‑Mäpäpʋʋ ‑wʋ ghïlanyɩɛ, ‑mäpäpʋ a ‑muu ghlɩɛ nɩkpa ’wuë, muä. Lagɔ, sɛ ɔ yɛ gbä ’wë, ‑sɩbhä ɔ zʋä, zaa, ‑mäpäpʋ a ‑mu a ’naa ’kää bhɛnɩɩ, ɔ ’naa ’kʋ ’yi ’tatinɩ wʋ ’kanyɩ ghlɩ. Zaa, ‑mäpäpʋ ‑kaanyɩ ghlɩɩ, sɛ a ’kää ’zʋ a ’kʋ ngli ’pʋʋ, ɔ yeanyɩ ‑lɛ a ’mötɛɛnɔ ’nyɛ a yu ’wlu ’plɩ.

Pɔɔlʋ yɛ ’wʋ ’sɔ nɩmaa wa bʋbɔnɩɛ ’fʋ a ‑lagwɩɩ a dɛ bhïla

¹⁴Na dlɩsɛkäwanyɩ, yɩ ’wuë ’mö a dɔ’wʋ, sɛ’ɛ n gbää nɩɩ: ’Fʋ a ‑lagwɩɩ a bʋbɔbʋbʋʋ, a nɩ ’dionuu gwë. ¹⁵Nɩkpa a ‑muëë ’nɛɛ ’mö a glɩnɩɛ zaa, wɛlɩɩ n ’kää dɛ’ɛ bhïlaa, a’bhï a nɩ ’päni dlɩ kɛ, a ’kɩ ’mö ’nʋ. ¹⁶A nɩ ’pänɩ Lagɔlilea dlɩ kɛ. ‑Lɛ a nʋʋ ‑wʋnyɩɩ za ‑a bhälɩɛ Lagɔ ’wë, a‑a ’nɩmanuä ’gämöö, sɛ’ɛ wʋ sɛɛ zɛmö nɩɩ: Zezwii Kliisɩ, ‑ɔnyɩɩ dluu kwli a‑a, mö ‑a ‑glɛɛ ‑tiamö ’wʋ. ‑Lɛ a ’fɔlɔ ‑a ‑dɩdɩnɩɛ ’mö, a‑a linuä ’gämöö, sɛ’ɛ wʋ sɛ’ɛɛ zɛmö nɩɩ, Zezwii Kliisɩ ‑ɔ ’wlʋä ’ɔ kpökpaa ’möö, mö ‑a ‑glɛɛ ‑tiamö ’wʋ. Ɛ’ɛ ‑bhö ɔ mi ‑a? ¹⁷’Fɔlɔbhë ‑bhlʋ ’tɩɩ ‑abhʋa Zezwii a ‑nʋa, ‑a ’wuë, mö ‑a ‑dɩdɩnɩɛ ’mö, mö ‑a linɩɛ ’gämö. Mɩɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ, kpökpaa ‑bhlʋ a sɛ, ‑sɩbhä ‑a ‑wʋä.

¹⁸Yizlaɛlɩ ’a ngëyii ’mö a ‑nʋa, wa ‑kä Lagɔ nɩma bʋbɔnɩ, sɛ yɩ sɛɛ zɛmöö, a nɩ ’pänɩɛ ‑ka ‑sɩbhä dlɩ kɛ. Nɩma ’la, wa ‑kɩɩ lii, sɛ’ɛ yɩ sɛɛ zɛmö nɩɩ, ‑tiamö a Lagɔ wa bʋbɔniɛ, ɔ’bhë, ’mö wa ‑glɛɛ ’wʋ.

¹⁹N ‑kä ‑sɩbhä gbää, sɛ’ɛ yɩ sɛ bhä zɛmö nɩɩ, ’fʋ a ‑lagwɩ ‑nyɛ nɩmaa wa bʋbɔniɛ ’sɔ, ’mötɛɛnɔ yɩ kä ‑a? ²⁰N’nn, ‑maa nɩmaa wa bʋbɔniɛ, zuzukuzokuu ’mö wa nyɩɛ, Lagɔ ’mö wa ’niɛ ’nyɛ. ‑Maa abhʋa abhlɩ, n’n‑ä ’yɩbhä a ’kä anyɩ zuzukuzoku ’wʋ glɛ. ²¹‑Sɩbhä a za n gbää nɩɩ, nɩmaa wa bʋbɔnɩɛ ’fʋ a ‑lagwɩɩ, wa ‑kɩɩ lii, a nɩ tɩ limö. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa a’aa ‑kä a ’kä sa’a zuzukuzokuu a lilea li ’wë, a ’kä’ɛ Lagɔlilea ‑a liɛ ‑Alowli Zezwii a ’nglɩ ’mö limöä yi. A’aa’ɛ ‑kä a ’kä yɩ nʋ ’nɩmä ’wë, a ’kä nʋʋ ‑a ’nɩmänɩɛ Zezwii a ’nglɩ ’mö ’wʋ ’nɩmämöä yi. ²²‑Atʋayuënyɩ, a‑a nɩ tɩ ‑anyɩ ’fʋ a ‑lagwɩɩ ’wʋ glɛ, ‑a tɩa ‑Alowli Lagɔ ’klɛ ’mö päla. A ‑kä ‑sɩbhä ’zʋ a dɔ’wʋ, a ‑tɔnɩ bhä nɩɩ, ‑abhʋa nɩkpa ‑a ‑nyɛ Lagɔ ’sɔ ‑a yi yɔwʋ vanɩ ‑a?

’Saa a ‑kä nʋ ‑kë wʋ nɩ ’ghlimanɩ Lagɔ a ’nglɩ

²³A lɛ nɩɩ: «’Saa n ‑kä ’yɩbhä ‑kë n yu nʋ.» Miɛ abhlɩ, ‑maa yɩ ’wuë ‑sɩbhä yɩ’ɩɛ ‑aa ‑li a ‑li ’mö ‑kä, ‑sɩbhä yɩ’ɩɛ ‑a’bhɩa ’yukusɛ kwä. ²⁴Zaa, ’saa a ‑kä nʋ ‑kë, anyɩ a gbʋ nɩ tanyɩ plɛnɩ, ‑maa a ’bhɩa a gbʋʋ mʋʋ nɩ plɛnanyɩ.

²⁵Nɩma wa pää ’pɛlʋʋ, a ‑kɩɩ ghlɩ a nɩ li cuu, ‑maa a nɩ tɩ yɩ ’bhöönɩda sɛ tɛlɩ, ’a dilaa tanyɩa tunɩ. ²⁶Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa dʋdʋkpäta ‑nyɛ a ’wʋ a ‑lii ’wuë ’sɔ, ‑Alowli Lagɔ mɔɔ ‑këliɛ.10.26 Soomö 24.1.

²⁷‑Ɔɔɔ Zezwii a ‑nɔ glɩnɩ, ’n ɔ ‑kaanyɩ liliza wäzɩɩ, a ‑kä ’wʋ nglu a ’kä lie möö, ’saa ɔ ‑kaanyɩ ’nyɛ ‑kë, a nɩ li cuu, ‑maa a nɩ tɩ yɩ ’bhöönɩda sɛ tɛlɩ, ’a dilaa tanyɩa tunɩ. ²⁸‑Maa ‑mɔmɔɔ ‑kamö ’dɩ ’nyɛ nɩɩ, nɩmɛɛ ‑ɛ ‑bʋbɔnɩɛ ’fʋ a ‑lagɔ ’mö wa piaa, ɔ ‑kä ‑sɩbhä nʋʋ, te li ‑na dlɩ zɛmö ’käa ‑pälɛpälɛ ‑wʋ. ²⁹N ‑kä ‑sɩbhä gbää, ɛ’ɛ ‑bhö ’a sɛ a pää dlɩ a za, ‑maa sɛɛ ‑mɔ’la pää dlɩ a za‑a.

Sɛ’ɛ ‑mɔmɔɔ ’kää ‑kamä nɩɩ: «’Saa bhä, sɛɛ ‑mɔmɔɔ pää dlɩ a za ’saa n ’kää nʋʋ, ’n n’n‑ä bhäa’a bhɛnɩ n ’kʋ nʋ ’nɩ? ³⁰N ‑kä lililu lie yi n ‑kä wʋ za Lagɔ bhälɩ ’wë, n ‑kʋʋ lii, sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö ’n ‑mɔmɔɔ ‑kaa bhäa’a wʋ za nuë ’wʋ kwä ’nɩ, n yɛ’ɛ wʋ za Lagɔ bhälɩ ’wëë?» ³¹Miɛ abhlɩ, ‑maa ’saa kää dɛsɛ miɛ nɩɩ, ɛ yi lile a wɛlɩ oo, ɛ yi ’nɩmänɩmʋ a wɛlɩɩ oo, ‑na’a nʋnʋlii ’wuë ’mö a dɔ’wʋ, ’saa ’ghlimanɩɛ Lagɔ ’a nglɩɩ, yɩ ’yize mö ‑n nɩ nʋ. ³²‑Lu a ‑muu ’kää nɩkpa ’nyinyloli ’mö sɛ bhlɩɩ, ɛ yi Zwiiföwaa muë oo, ɛ yi ‑waaa Zwiiföwa glɩnɩ muë oo, tu nʋ. Ɛ yi Lagɔ a ‑nʋa a ‑zɩkpa ’käda ’wuë ma oo, tu nʋ. ³³‑Amö na a, dɛ n ‑kä ghlɛɛ, ’saa kää na ‑li a ‑li ’möö, ’mö n ’nɩɛ sɛ tɛlɩ, ‑maa nɩkpa ’wuë, ’saa kää wa ‑li a ‑li ’möö, ’mö n tɛlɩɛ sɛ, nzɩɩ n ’kʋäa ’kwlɛ ’mö ‑sɛ, wa ’kä Lagɔ ’a ’pʋpʋɛ ghlɩ. Zaa, a nɩ ‑gänɩ ’na gbäpöö.

¹Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, na’bhë sɛ n ‑gänɩɛ Kliisɩ ’a gbäpöö, a nɩ ‑gänɩ ‑sɩbhä na ‑nɩɩ.

Sɛɛ ngwlɩɩ ’kää ’mö glɩmöglɩmö ‑mä Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpaa ’möö

²‑Atʋayuënyɩ, Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’wuë wa nyɩaa a‑a ’n n yeanyi’ɛɛ na a ’nyɛmöö, sɛɛ ’a dilaa pöä yɩ daa ’yize, sɛ a ‑gäniɛ ’tɩɩ, ‑sɩbhä nɛnɩ a nɛnɩɛ tenyii. ³‑Maa wɛlɩkïbhë ‑mämaa ‑bhlʋ, ’mö n ’kanyɩɛ dɛ’ɛ ’nyɛ nɩɩ: Kliisɩ, ’ɔ ’wukpëlea ‑aa dɩba Lagɔ mɔɔ. Nyɩbhɛlʋʋ, ’ɔ ’wukpëlea Kliisɩ mɔɔ. Nglɔɔ ɔbhlɩ, ’ɔ ’wukpëlea nyɩbhɛlʋ mɔɔ. ⁴Zaa, Zezwii a ‑nʋa ‑kä ’wlu ’yɩbhä wa ’kä Lagɔ bʋbɔɔ, nyɩbhɛlʋ, sɛɛ Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ nyɔɔ ’dɩ ɔ ‑kä ‑sɩbhä bhïla dɔ’wʋ ‑wʋ, ’n bhibhe dɔ’wʋ ɔ ‑kä’ɛ ‑wʋ, ɔ ‑kä ’wugble ’wlu ‑kää, Zezwii Kliisɩ ‑ɔ glɩnɩɛ ’ɔ ’wukpëlea ’mö ɔ fälanɩɛ da’a ’ylimö. ⁵‑Maa ɛ ‑kä nglɔɔ, sɛɛ Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ nyɔɔ ’dɩ ɔ ‑kä ‑sɩbhä bhïla dɔ’wʋ ‑wʋ, ’n bhibhe dɔ’wʋ ɔ ‑kä’ɛ ‑wʋ, ɔ ’nɩ ’wlu ‑gwanɩɩ, ɔ ’luwli ‑ɔ glɩnɩɛ ’ɔ ’wukpëlea ’mö ɔ fälanɩɛ da’a ’ylimö. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ɔ ’nɩ ’wlu ‑gwanɩ, sɛ ɔ ’kä a‑a ’nɩanɩa ’wlu ‑kpälɩ ‑sɩbhä ma‑a. ⁶Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, ’n ’nglɔ ’nɩ ’yɩbhä ɔ ’kä ’wlu ‑gwanɩɩ, ɔ nɩ ‑dɩ ’ɔ nyukwëa ’wʋ. ‑Maa ɔ ‑kä sɛ ‑yi nɩɩ, ’ɔ nyukwëa ‑kä ’wʋ dɩ‑ɩ, ɔ ‑kä’ɛ ’nɩanɩawlu ‑kpälɩɩ, zʋ ’wʋ yɩ ‑bhöä, ɔ nɩ gwanɩ ’wlu.

⁷‑Nyɩbhɛlʋ, ɔ’ɔɔ ‑kä ɔ ’kä ’wugble ’wlu ‑kä. Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɩ ‑maa, Lagɔ a ’wlʋna ɔ glɩnɩɛ. ‑Mä ɔ ’mö, ‑mä Lagɔ ’a ’ghïlinɔɔ ’wlʋnɩɛ ’yli. Nglɔ ɔbhlɩ ‑mä ɔ ’mö, ‑mä nyɩbhɛlʋ ’a ’ghïlinɔɔ ’wlʋnɩɛ ’yli. ⁸’Lɩlɩlɩ a dɔ’wʋ, nyɩbhɛlʋ ’nɩɛ ’nglɔ ’mö ’bhöönɩ, ‑maa ’nglɔ mɔɔ ’bhöönɩɛ nyɩbhɛlʋ ’mö. ⁹’Nglɔ a za Lagɔ ’nɩɛ nyɩbhɛlʋ ‑bhɛ, ‑maa nyɩbhɛlʋ a za Lagɔ ‑bhɛɛ ’nglɔɔ. ¹⁰Nza n gbää nɩɩ, Lagɔzuzukuu a za nglɔɔ nɩ gwanɩ ’wlu. Ɔ ‑kä ‑sɩbhä ’zʋʋ, sɛ’ɛ ɔ tulanɩɛ ’ylimö nɩɩ, ɔ ’luwli mɔɔ glɩnɩɛ ’ɔ ’wukpëlea.

¹¹Miɛ abhlɩ, ‑maa ‑abhʋaa ‑glɛɛ ‑Alowli ’wʋʋ, ‑a ‑yi’ɛ sɛ nɩɩ, sɛɛ ’nglɔ ’nɩɛ da’a ‑lu glɩnɩ ’n ɛ ’nɩ ‑bhö nyɩbhɛlʋ a za‑a, ‑sɩbhä nyɩbhɛlʋ ’nɩɛ ‑lu glɩnɩ ’n ɛ ’nɩ ‑bhö ’nglɔ a za. ¹²Sɛɛ tɛkänglɔɔ ’bhöönɩ a‑a tɛkänyɩbhɛlʋʋ ’möö, ‑sɩbhä nyɩbhɛlɩ ‑muë’la ’bhöönɩ’ɛɛ wabhlɩ ’nglɔ ’mö. Wa ’sɔ ‑kpɔ, Lagɔ ‑ɔ ’wälaa ‑lii ’wuë, ’mö wa ’bhöönɩɛ kä’mö.

¹³A’bhï a ’yiɛ ‑ka ’ylɩmö: A ‑kä ’wlu ’yɩbhä, ’nglɔ ’nɩ ’wlu ‑gwanɩ, ɔ ‑kä Lagɔ bhibhee, yɩ nɛnɩ bhä ‑a? ¹⁴‑A’bhisɛ a’bhë a dɔ’wʋ, nyɩbhɛlʋ ‑kä nyukwëvagbë ‑ziaa, zʋ ’wʋ yɩ ‑bhöä. ¹⁵‑Maa nglɔɔ ‑kaa ‑sɩbhä ‑ziaa, ’klʋkpamö ɔ kää. Lagɔ a’bhë mɔɔ ’nyɔɔ ‑sɩbhä a nyukwëvʋkwa nzɩɩ a ’kä ‑mä ɔ ’wlu ’wlugwanɩyʋkʋ a sɛ ‑wʋ. ¹⁶Miɛ da’a. ‑Maa wɛlɩ ’la ’wuë n ’bhöanyɩɛ da’a ’nyɛɛɛ, ‑ɔ ‑kä ɔ ’kɩ ’mö kpɛnɩ nʋʋ, ’mö n nyɛɛ dɛ’ɛ ’dɩ nɩɩ: N ‑nyɛ Lagɔ a ‑nʋa a ‑zɩkpö ’wuë ’sɔ, ‑a ‑kä ’wlu ’yɩbhää, ‑a’a sɛ ‑a zʋä ‑a’bhisɛ a dɔ’wʋ, ‑sɩbhä ma‑a.

Lagɔlilea a ‑gömöwɛlɩɩ

¹⁷Kïbhë ‑mämaa ‑bhlʋ ‑anyɩɩ dɔ’wʋ ’a ’zʋzʋsaa ’nɩ plɛɛ ’mö ’lɩlɩlɩɩ, ma‑a nɩɩ: A ‑kä ’wlu ’yɩbhä a ’kä Lagɔ bʋbɔɔ, ’a ’wluyɩbhäyɩbhʋʋ, wʋ’ʋä ‑li a ‑li gwë ‑glɛ. ¹⁸Sɛ’ɛ wa nyɩaaa ’dɩ nɩɩ, a ’wuë a ‑kä ’wlu ’yɩbhää, ’ylimö a dlidlinɩɛ ’n a kpɛnɩɛ. N kɩ dlɩ ’wʋ nɩɩ, wɛlɩ ’la a ‑mimii, ‑tiawɛlɩɛ. ¹⁹‑Tiamö abhlɩ, ‑mä a gla’mö a nɩkpaa ‑wa ‑glɛɛ ‑tiamö Zezwii ’wʋ, wa ’kä ’ylɩmö ’yoo a dɔ’wʋ, sa’a a ‑li mɩɩ kä a‑a yɩ ’kä ‑mä a jijo’wʋ ’yli ’wlʋnɩ.

²⁰A ‑kä ’wlu ’yɩbhä a ’kä Lagɔlilea ’gämö linɩɩ, sɛɛ ‑Alowli Zezwii gbä a‑a ‑a nɩ ’zʋʋ, ‑sɩbhä a panɩɛ ‑gömö ’n a zʋä ’a käbösɛ. ²¹Wa lɛ naa, a ‑kä lie yii, sɛ a lɛmöä ’a lileaa, ‑sɩbhä a libhëaa yɛ’mötɩtasɛ ’wʋ ’n a leaa. ‑Sɩbhä a dɔ’wʋ, a ‑kä li ’wëë, ‑mumuë ‑lʋ, wa ‑lʋ nʋʋ ’wʋ, ’n a gla’mö a ‑mumuë ngɔmʋ lɩbhʋää. ²²Sɛ a zʋä da’aa, a’a bhä ’ligbï ‑kä zaa, a’a ’zʋnɩ bhä ‑sɩbhä ‑mä ‑a? ’A sɛ a zʋä da’a a dɔ’wʋ, a ’bhɩa, ‑wa glɩnɩɛ Lagɔ a ‑nʋaa, ’mö a ’nɩɛ bhä da’a ngäzɩsɛ nʋ ‑a? ‑Maa gbʋmö wa’a ‑lu ‑kä zaa, a ’kʋä zʋ ’lɩbha ’mö a tɛlɩ bhä sɛ ‑a? A ‑tɔnɩ bhä nɩɩ, sɛ a zʋä da’a a dɔ’wʋ n yeanyɩ bhɩzɩ ‑a? N’nn! ’A ’zʋzʋsaa ’nɩɛ nɛnɩ ’lɩlɩlɩ.

²³Lagɔlilea ‑a liɛ ‑Alowli Zezwii a ’nglɩ ’möö, a wɛlɩɩ ɔ’bhë mɔɔ tɩniiɛ ‑lɛ. Sɛ ɔ tɩniiɛ ‑lɛ, ‑sɩbhä n ’nyanyi’ɛɛ na a. Miɛ nɩɩ: ‑Alowli Zezwii, ‑zlɩ wa ’kɔɔ ’ɔ ‑gblɩwaa kä’mö plɩnɩ a sabʋ, wa ‑wʋ li dɔ’wʋ ’n ɔ yiɛ ’fɔlɔbhë ’wʋ ’libhï, ²⁴’n ɔ yiɛ a za Lagɔ bhälɩ ’wë, ’n ɔ yeaa ’mö ‑dɩdɩnɩ, ’n ɔ yuënyɩɛ yowʋ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «’Fɔlɔbhë nɩ, ’na kpökpaa n ’kää a za ’mö ’wlʋʋ, ma‑a. A nɩ ’zʋ ‑sɩbhä a dila ’kä na dɛ bhlinɩ.» ²⁵Sɛ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la, wa liɛ ’wëë, ’n ɔ yiɛ duvɛɛkɔpʋʋ ’wʋ ’libhï ’n ɔ yuënyɩɛ yowʋ ’nyɛ, ɔ lɛ naa: «Duvɛɛ nɩ, ’na dluu muä, mɛnɩnɔlulu a dluä. A nɩ ’zʋ ‑sɩbhä a dila ’kä na dɛ bhlinɩ.» ²⁶Zaa, a ‑kä ’wlu ’yɩbhä a ‑kä ’fɔlɔ ’la li, a ‑kä nʋ ’la ’nɩmää, sɛɛ ‑Alowli Zezwii ’a kwiea sɛɛ zɛmöö, ‑sɩbhä a ligbanɩɛ da’a ’wʋ. A nɩ ’zʋ ‑sɩbhä ‑këë, ’ɔ yiyizlɩɩ ’kä ghlɛ.

²⁷‑Sɩbhä a za, ‑ɔ ‑kä dlɩzɛmöfoosɛ ’fɔlɔ ’la li, ‑ɔ ‑kä’ɛ ‑sɩbhä nʋ ’la ’nɩmää, ‑Alowli Zezwii ’a kpökpaa ‑nyɛ ’ɔ dluu ’sɔ, ’mö ɔ yɛɛ da’a kplɩ sɛ tlinɩ zaa, ɔnyɩ ɔ köbhaa gbʋ. ²⁸Zaa, ’fɔlɔ ’la ‑ɔ ‑kʋʋ lie yii, ‑ɔ ‑kä nʋ ’la ’nɩmää yii, ɔ nɩ vɩɛɛ sasɛ ɔnyɩ ’mö ’wë. ²⁹Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa ‑ɔ ‑kä ’fɔlɔ ’la ‑nyɛ nʋ ’la ’sɔ ’fʋ a lile ’mö ’wʋ ’libhï, ɛ ‑kä ‑bhɩɛ ɔ’ɔ sɛ ‑yi nɩɩ, Zezwii ’a kpökpaa ma‑a, ɔnyɩ ɔ köbhaa da’a gbʋ. ³⁰Nza guzuwa a ‑bɛ ’n nɩmɛnɛköwa a ‑bɛ ‑wʋä ‑mä a jijo’wʋ, ’n ‑mumuë a ‑bɛ yɛɛ ’kuu. ³¹Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, ‑a’bhï, ‑a ‑kä ‑anyɩ ’mö vɩɛɛ, Lagɔ ’naa ’kanyɩ gbʋ köbha. ³²‑Maa ‑a ’nɩ ‑sɩbhä ’zʋ, Lagɔ ‑kanyɩ ‑sɩbhä a za ’klɩyɩyɛ ’wʋ ‑lɛnɩɩ, ɔ ‑kanyɩ ’mö zlɔmanɩ a za, nza ɔ zʋʋnyɩɛ ‑sɩbhä. Nzɩɩ nɩkpaa ‑wa ’nɔɔ ‑yi, sɛ ɔ ’kʋää bhäla gbʋ köbhaa, ɔ ‑tɩnyɩa ‑sɩbhä gbʋ köbhamö. ³³Zaa, a ‑kä ’wlu ’yɩbhä a ’kä ’wʋ linɩ a ’kä’ɛ Lagɔlilea lii, a nɩ tɩ nimï tɩtɩnɩ. ³⁴‑Mɔ ngɔmʋ ‑kä ’lɩbhää, ɔ nɩ li ‑mä ’ɔ ’ligbë ’mö ’wë ɔ ’kä yi, nzɩɩ a ‑kä ’wlu ’yɩbhä a ’kä lii, a tɩa anyɩ gbʋ köbha. Miɛ da’a. ‑Maa kïbhï ‑mi’la ’wuë ‑yɩ tʋʋä ‑mä, n ‑kä ‑mä ’a mä’a yii, a‑a ’kɩɛ ’ylɩmö.

Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ a ’nyupälɩɩ

¹‑Atʋayuënyɩ, Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ’a ’nyupälɩɩ a wɛlɩɩ, ’mö n ’kanyɩa’aa dlɩ ‑gömö ‑sɛsɛnɩ ’tɩɩ, a ’kɩa sasɛ ‑yi. ²A’bhï a ‑yi sɛ nɩɩ, dɛɛ a’a a‑a ‑bhlɛ Lagɔ ’a wɛlɩɩ ‑gänɩ a dɔ’wʋ, zuzukuzokuu mɩɩ ‑sunanyɩ a‑a ’wlumö, ’n yɩ ’pänanyɩ a‑a ’fʋ a ‑lagwɩɩ ‑yɩɩ bhïlaa a bʋbɔbʋbʋ ’wʋ. ³Nza n nyanyɩɛ gbëaa ’dɩ nɩɩ: Nɩkpɛ, ’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ ’naa ’kɔ ’mö bhïlanɩ dɔ’wʋ ‑wʋ ’n ɔ ’kä nɩɩ: «Zezwii, ‑bhätlɩnɩ ɔ ‑bhätlɩnɩɛ» nʋ. ’N Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ mɔɔ ’nɩ’ɛ nɩkpɛ ‑gömö ‑wʋʋ, ɔ ’naa ’kä nɩɩ: «‑Alowli, mɔɔ glɩnɩɛ Zezwii» nʋ.

⁴’Nyupälɩɩ Lagɔ ghälaa ɔ ‑nʋa bhʋlʋbhlʋ ’wʋ wa ’kä ’ɔ libhoo nʋ a za‑a, yɩ kii, ‑zu yɩ ‑zuä. ‑Maa ’ɔ ’Wugɔmʋʋ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö yɩ ’bhöönɩɛ ’mö. ⁵’Ɔ libhii wa nʋä, ‑zu yɩ ‑zuä. ‑Maa yɩ ’wuë, ‑Alowli ‑bhʋlʋ ‑kpɔ mɔɔ nyʋänyɩɛ. ⁶Libhi ’la a nʋnʋsaa ‑zu a ‑zuä. ‑Maa Lagɔ, ɔ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ mɔɔ ‑wʋnyɩɛ ‑a ’wuë ‑gömö, a‑a nwiɛ. ⁷‑A ’wuë, bhʋlʋbhlʋ Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ’wälanɩɛ ‑mä ‑aa ’mö ’ɔ ’mötɛɛnɔɔ ’yli, yɩ ’kä Lagɔgänɩwaa ’wuë a ‑li a ‑li ’mö ‑kä a za, nza ɔ zʋä ‑sɩbhä. ⁸‑Mɔmɔɔ, Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ pɔ ’nɛɛnɩwɛlɩ dlɩ ’wʋ, ‑mɔmɔɔ Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ slʋnɔ Lagɔ ’a wɛlɩɩ a zɛmö, ’n ɔ bhïliɛ. ⁹Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la, mɔɔ kää ’nglɩ ’n ‑mɔmɔɔ ’tɛɛnɩɛ tenyii Lagɔ dlɩ. Mɔɔ kä’ɛɛ ’nglɩ ’n ‑mɔmɔɔ yɛmanɩɛ ɔ ’mötɛɛnɔ ’mö guzuwa. ¹⁰Mɔɔ pää ‑mɔmɔɔ ’nyu ’n ɔ bhɛɛ ɔ ’mötɛɛnɔ ’mö zɩzɛli. Mɔɔ bhïlanɩɛ ‑mɔmɔɔ ’mö, wɛlɩɩ ɔ kälɩnɔɔ kɛ ’klʋ ɔ ’kɩ nɩkpa ’nyɛ. ‑Mɔmɔɔ pa‑a ’nyu ɔ ’kä Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑nyɛ zuzukuzoku ’sɔ ’mö ‑yiyinɩ. Mɔɔ pää ‑mɔmɔɔ ’nyu ’n ɔ ’nyɛnɩɛ ɔ ’bhɩa Lagɔgänɩwaa gbʋ ɔ’ɔɔ ‑yi ’mö ’dɩ. Mɔɔ pää ‑mɔmɔɔ ’nyu ’n ɔ sɛnuëë gbʋ ’la zɛmö. ¹¹’Nyupälɩ ’la ’wuë, Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ mɔɔ ’wälaniɛ ’kwädlɩ ’yli. Sɛ ɔ yɩbhää, ‑sɩbhä ɔ dilaniɛ bhʋlʋbhlʋ.

Kpökpa yɔwʋ a nɩma ‑zu yɩ ‑zuä

¹²‑A ’wuë ‑a ‑yi sɛ nɩɩ nɩkpɛ a kpökpa, ‑tiamö abhlɩ, a yɔwʋ a nɩma, yɩ ‑zu, ‑maa ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, kpökpa ’la, ‑bhlʋ a glɩnɩɛ, a nɩma ’wuë, ’wʋ yɩ ‑glɛglɛnɩɛ. ‑A ’wuë ‑abhʋaa ‑glɛɛ Zezwii Kliisɩ ’wʋʋ, sɛ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la, ‑sɩbhä ‑a glɩnɩɛ ‑bhlʋ. ¹³‑A ’wuë, ‑a yi Zwiiföwa glɩnɩ oo, ‑a ’nɩ Zwiiföwa glɩnɩ oo, ‑a yi göwa glɩnɩ oo, ‑a ’nɩ göwa glɩnɩ oo, Lagɔ, ’ɔ ’Wugɔmʋʋ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö ɔ wɔlʋnɩnyɩɛ ’mö ’wlu, a‑a yiɛ kpökpa a sɛ ‑bhlʋ ’zʋ. ‑A ’wuë, a‑a yiɛ ’Wugɔmʋ ’la ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’nɩmänɩmänyu a sɛ ghlɩ.

¹⁴Nɩkpɛ a kpökpa, nɩmɛ ‑bhlʋ a ’yize a’aa glɩnɩ, ‑maa nɩma a ‑bɛ a glɩnɩɛ. ¹⁵’N kplea ‑kä a nɩɩ: «N’n‑ä na a kätɩkpa glɩnɩ zaa, n’n ‑bhö kpökpa yɔwʋ a nɩmɛ», a yɛ ‑sɩbhä nʋ a za a ’naa ’kɛ a bhäa’a glɩnɩ ‑a? ¹⁶’N ’yukwli ‑kä a ’yɛ nɩɩ: «N’n‑ä na a ’yli glɩnɩ zaa, n’n ‑bhö kpökpa yɔwʋ a nɩmɛ», ɛ yɛ ‑sɩbhä nʋ a za ɛ ’naa ’kɛ a bhäa’a glɩnɩ ‑a? ¹⁷Nɩkpɛ a kpökpaa, ’yli a ’yize a ‑kä a glɩnɩɩ, sɛ ɔ ’kä a bhä ’zʋ ɔ ’kä ‑ngö ’nɩ? ’Yukwli a ’yize a ‑kä a ’yɛ glɩnɩɩ, sɛ ɔ ’kä a bhä ’zʋ ɔ ’kä nglɛ ’mö ‑ngö ’nɩ? ¹⁸Lagɔ ‑ɔ ‑bhɛɛ nɩkpɛ ‑ɔ glɔɔ ɔ yɔwʋ a nɩmaa ’wʋʋ, ’ɔ sɛ ɔ ’yɩbhää, ‑sɩbhä ɔ ’nyɩɛ bhʋlʋbhlʋ libhi. ¹⁹Kpökpaa ’wuë nɩmɛ ‑bhlʋ a ‑kä a glɩnɩɩ, wa ’naa ’ka a kpökpa la. ²⁰Kpökpa yɔwʋ a nɩma ‑zu yɩ ‑zuä, ‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ‑maa kpökpa ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’mö yɩ ‑glɛɛ ’wʋ.

²¹‑Sɩbhä a za ’yli ’naa ’kä kätɩkpaa ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «‑N ‑nɩɩɛ dɛsɛ ‑kä.» ’Wukpëlea ’naa ’kä’ɛ kplɩɩ ’dɩ ’nyɛ nɩɩ: «A ‑nɩɩɛ dɛsɛ ‑kä.» ²²Ɛ’ɛ ‑bhö ‑sɩbhä ma, ‑maa kpökpaa yɔwʋ a nɩma a ‑mii ’kä ‑bhɩɛɛ yɩ’ɩ dɛsɛ ‑kä a’bhëë, yɩ kä tenyii dɛsɛ. ²³‑Mi ’yli ’nɩ möä tenyii ’wʋ a’bhëë, mö ‑a blɔɔ tenyii ‑mi’la ’wuë a dɔ’wʋ. ‑Mii ‑bhönyɩɛ zʋ ’wʋʋ, mö ‑a ’zʋnɩɛ sasɛ ’yli. ²⁴‑Mi ’yli möä tenyii ’wʋʋ, ‑sɩbhä ‑a ’niɛ ’zʋ. ‑A’a kpökpa yɔwʋ a nɩmaa ’wuë, Lagɔ mɔɔ ’zwiɛ ‑lɛ. ‑Mi ’yli ’nɩ möä tenyii ’wʋʋ, mɔɔ ’yɩbhää nɩɩ, ‑a nɩ ’zwi tenyii yɩ ’käa ’klʋkpamö ‑kämö. ²⁵Yɩ ’wuë a dɔ’wʋ, ‑mimii tɩa ’klʋkpamö ‑kä, ‑mimii tɩa ’ylimö ‑flanɩ, nza Lagɔ ’zwiɛ ‑sɩbhä. Nzɩɩ, yɩ ’wuë sɛ yɩ ‑glɛglɛnɩɛ ’wʋ, yɩ ’kä ‑sɩbhä ’yli ’zʋzʋnɩ. ²⁶Zaa, kpökpa a nɩmɛ ‑bhlʋ ‑kä ‑gbapöö, ‑mi’la ’wuë ’klɩ yɩ ’yɩmöä. ’Yli ‑kä ‑bhlʋ ’wʋ möö, ‑mi’la ’wuë a ‑li a ‑li yɩ glɩnɩmöä.

²⁷‑Atʋayuënyɩ, abhʋa Zezwii Kliisɩ a ‑nʋa ’wuë, abhʋaa glɩnɩɛ ’ɔ kpökpaa. Zaa, a ’wuë kpökpa yɔwʋ a nɩma a sɛ a ‑glɛmɔɔɔ ’wʋ. ²⁸Lagɔ a ‑nʋa ’wuë a ‑zɩkpa ’käda ’mö, bhʋlʋbhlʋ ɔ nyɛɛ ‑mä nɩkpa ’bhli. Tɛkädɔ’wʋ, ɔ ’zʋa ‑mumuë ɔ tietiewa ’wʋ. ’Sɔnadɔ’wʋ, ɔ ’zʋa ‑mumuë ɔ ’möbhïlanɩwa ’wʋ. Tanadɔ’wʋ, ɔ ’zʋ ‑lɛ ‑mumuë wa ’kä ’ɔ wɛlɩɩ a ’cɩawa glɩnɩ. ‑Mumuë pa‑a ’nyu wa ’kä zɩzɛli nʋ. ‑Mumuë pa‑a ’nyu wa ’kä guzuwa yɛmanɩ. Ɔ ’pä ‑mumuë ’nyu wa ’kä nɩkpa kwänɩ. Ɔ ’pä ‑mumuë ’nyu wa ’kä ’yukugänɩwa glɩnɩ. ‑Mumuë pa‑a ’nyu wa ’kä käbögbɩ wa’aa ‑yi ’mö bhïlanɩ. ²⁹Zaa, wa ’wuë ‑sɩbhä wa’aa ‑lɛ sa‑a, wa ’kä ’gämö ɔ tietiewa glɩnɩ, ‑sɩbhä wa’aa ’gämö Lagɔ a ’möbhïlanɩwa glɩnɩ, ‑sɩbhä wa’aa ’gämö ’ɔ wɛlɩɩ a ’cɩawa glɩnɩ. ‑Sɩbhä wa’aa ’gämö zɩzɛli nʋnɩ. ³⁰‑Sɩbhä wa’aa ’gämö ’nyu pa‑a, wa ’kä guzuwa yɛmanɩ. ‑Sɩbhä wa’aa ’gämö käbögbɩ wa’aa ‑yi ’mö bhïlanɩ. ‑Sɩbhä wa’aa ’gämö gbɩ ’la zɛmö ‑sɛ. ³¹‑Atʋayuënyɩ, Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ’a ’nyupälɩɩ ‑yɩ kää tenyii dɛsɛ ’mö a nɩ tɛlɩ sɛ. Miɛ abhlɩ, ‑maa sɛ a kää a ’kä nɛmö sɛɛ nɛnɩɛ tenyii, ‑sɩbhä n ’kanyɩa’aa sʋlʋnɩ.

‑Wawʋʋ mʋʋ ziɛ ’wʋ

¹N yi mä’ä ’pɩwʋ a nɩkpa ’wuë a gbɩ gbä oo, n yi a’bhë Lagɔzuzuku a gbɩ ’mö bhïlanɩ oo, ‑maa ’n n ’nɩ ‑wawʋ dlɩ zɛmö ‑kää, sɛɛ ‑klɩma sɛ ’yɛ ’fʋ ‑gëbëë, ‑sɩbhä n ‑wʋä, n ’kä ‑bhɩɛ ’fʋ a leyii gbä. ²Lagɔ a’bhë ‑yii ’mö bhïlanɩ oo, n yi ’ylizizanɩlii ’wuë ‑yi oo, Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’wuë, n yi yɩ zɛmö ‑yi oo, n yi tenyii Lagɔ dlɩ ’tɛɛnɩ n yi ‑sɩbhä a za ‑gägö ’dɩ ’nyɛ yɩ yi ‑gba ’mö ’bhöö oo, ‑maa ’n n ’nɩ ‑wawʋ dlɩ zɛmö ‑kää, n’n‑ä ‑lu glɩnɩ. ³’Na ’saa n kää ’wuë n yu ’pʋäwa dilanɩ oo, n yi ’wʋ nglu a’bhë nɩɩ n ’kä Lagɔ a za si n ’kä ’ku oo, ‑maa ’n n ’nɩ ‑wawʋ dlɩ zɛmö ‑kä, ’na ’saa n nʋä, wʋ’ʋä ‑lu ’ylimö ‑kä.

⁴Nɩkpɛ a ‑mɔɔ kää ‑wawʋ dlɩ zɛmöö, dlɩ ’mö ɔ ‑kpaanɩɛ, dlɩ zɛmö ɔ nɛnɩɛ, ɔ ’bhɩa ’nɔɔ ’yli kälɩ, ɔ’ɔɔ tɛkpɔ, ɔ’ɔɔ bha. ⁵Nɩkpɛ a ‑mɔɔ kää ‑wawʋ dlɩ zɛmöö, ‑li a ‑mii ‑bhöä zʋ ’wʋʋ, ɔ’ɔ nwi, ɔnyɩ a gbʋʋ ’nɔɔ plɛnɩ, ɔ dlɩɩ ’nɩɛ yɔwʋ ‑su, ɔ’ɔ kwïla ’klɛ. ⁶’Saa kää ɔ ’li a ‑lizoku ’möö, yɩ ’nɔɔ ’mäna ’wʋ ‑bhö. ‑Ɔ kää ‑wawʋ dlɩ zɛmöö, ’saa kää gbëaa ’mö, yɩ ‑kä nuoo, mɩɩ ‑bhooo ’mäna ’wʋ. ⁷Sɛ yɩ yi ’mö ‑wʋ ‑kë, ’mlɩ ɔ ’kunɩɛ. ’Saa ‑kɔɔ ghlɩ ‑kë, swɩ ’nɔɔ yɔwʋ ’kunɩ, ‑maa ɔ ’tɛɛnɩ ’kwädlɩ Lagɔ dlɩ, ɔ dlɩ ’tɛɛ ’wʋ ’yize.

⁸‑Wawʋʋ a ’yize mʋʋ ’naa ’kää ’kwädlɩ ’yli bhɩɛ. Lagɔ ’a ’möbhïlanɩwaa a libhoo, ’bhlenɩ wʋ ’kää ’bhlenɩ, käbögbɩ a ‑mi wa’aa ‑yi a bhïlabhïlu, ’bhlenɩ wʋ ’kää ’bhlenɩmö. Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’wuë a zɛmöyiye, ’yli ɛ ’kää bhɩɛ. ⁹‑Sɩkaa a dɔ’wʋ Lagɔ ’a ‑lii ’wuë, ‑a ’niɛ ‑bhlɛ sasɛ ‑yi. ’Saa ’wuë Lagɔ kälɩnɩnyɩɛ kɛ ’klʋ ‑yɩnyɩ dɩ ‑a nyɛɛ nɩkpaa, ɛ’ɛ ‑bhö ‑bhlɛ ’ɔ ‑lii ’wuë mi. ¹⁰‑Zlɩ ‑yɩ nɛnɩɛ tenyii ‑kä ghlɛɛ, ‑a yi nɩɩ ’saa ’wuë ‑a ‑yi a‑a ‑mä dʋdʋ ’wʋʋ, wʋ’ʋä a ‑lu glɩnɩ nʋ.

¹¹’Tɛnyɩ ’mö n glɩnɩ a‑a ’yuu, ’na sɛ n bhïla a‑a, sɛ n pä a‑a dlɩ, sɛ n nʋ a‑a ‑lii ’mö, yɩ ’wuë ’yuësɛ yɩ ‑wʋ a‑a. ‑Maa n ‑käa’a ’kɔdɔ zʋʋ, ’yuëlii ’wuë kɛ’mö n ‑sɩɩɛ. ¹²Sɛ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la ‑sɩbhä ‑a’a Lagɔ a ‑yiye a wɛlɩɩ ‑wʋä. ’Saa ‑a ‑yiɛ ‑bhlɛ ɔ dɛɛ, sɛ wa ylɩnɩ’ɛ pöpleyi ’mö ‑lu ’wʋʋ, ‑sɩbhä wʋ ‑wʋä ‑bhlɛ. Sɛ ɔ ‑wʋä ’tɩɩ, ‑a ’nɔɔ ‑bhlɛ ‑sɩbhä ’ylɩmö. ‑Maa ‑lɛ a zlɩ ’la ’mö, ɔ’bhë gbëdanguu ‑a ’kɔɔ ’ylɩmö. ’Saa ‑a ‑yiɛ ‑bhlɛ dɛ’ɛ ɔ dɛɛ, kïbhë mö ‑a ‑yinuuä. ‑Maa ‑lɛ a zlɩ ’la ’mö, ɔ’bhë sɛ ɔ ‑yinyɩɛ ’tɩɩ, ‑sɩbhä ‑a ’kɔɔ yɩbhlɩnɩ.

¹³Zaa, ‑li ta mɩɩ kää dɛsɛ: Dlɩtɛɛnɩtɛnɛ mɛ, dlɩ’wʋtɛɛnɔ mu ’n ‑wawʋʋ. ‑Maa yɩ ta ‑kpɔ a dɔ’wʋ, ‑wawʋʋ, mʋʋ kää tenyii dɛsɛ, mʋʋ ziɛ ’wʋ.

’Wugɔmʋʋ ’Wlɩlɩ a ’nyupälɩɩ

¹‑Atʋayuënyɩ, Lagɔ ’kanyɩ ‑wawʋ dlɩ zɛmö ’zʋ a gbʋʋ, mʋʋ nɩ plɛnanyɩ. Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ a ’nyupälɩɩ ɔ ghlaa ɔ ‑nʋa ’wʋʋ, a nɩ ’yɩbhänɩmɔnyɩ. ’Nyupälɩɩ ɔ ‑kamö ’wʋ ghäla n‑n nyɛɛ nɩkpa ɔ ’nglɩ ’mö ’dɩɩ, ’mö a nɩ ’yɩbhänɔ tenyii a’bhë. ²‑Ɔ bhïlanɩɛ käbögbɩ ɔ’ɔɔ ‑yi ’möö, Lagɔ ’mö ɔ bhibhee, ‑maa nɩkpɛ ɔ’ɔɔ ’dɩ ’nyɛ. Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ mɔɔ ‑sooo ’n ɔ bhïlaa wɛlɩ a ‑mi ‑yɩɩɛ ’mönʋsɛ ‑wʋ zaa, ‑bɛ ’nɩɛ ’ɔ bhibhewɛlɩɩ ’mö ‑ngö. ³‑Maa ‑mɔ Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ kälɩnɩɛ wɛlɩ kɛ ’klʋ ɔ ’kɩ nɩkpa ’nyɛɛ, ɔ ‑kä bhïlaa, ɔ ’kä ɔ bhɩa ’dɩ ’mö zʋ, ɔ ’kʋä swɩɩ nyɛmʋ ’mö ’pä, ɔ ’kʋä dlɩ ’mlɩ ’pä a za‑a. ⁴‑Ɔ bhibhenɩɛ käbögbɩɩ ’mö Lagɔ, ɔ ’yize ’a dlɩ’wʋkänɔɔ, ’mö ɔ kwää ’yukuusɛ. ‑Maa ‑mɔ Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ kälɩnɩɛ wɛlɩ kɛ ’klʋ, ɔ ‑kɩɩ nɩkpa ’nyɛɛ, ɔ ’bhɩa Lagɔgänɩwaa ’wuë ’a dlɩ’wʋkänɔɔ ’mö ɔ kwää ’yukuusɛ.

⁵‑Tiamö abhlɩ, n yɩbhä nɩɩ, a ’wuë Lagɔ nɩ ’panyɩ ’nyu a ’kä käbögbɩ a’aa ‑yi ’mö bhïlanɩ. ‑Maa ’nyupälɩ ɔ ‑kamö ’wʋ ghäla n‑n nyɛɛ ’ɔ ’Wugɔmʋʋ a ’nglɩ ’mö nɩkpa ’dɩɩ, ’mö n yɩbhää tenyii a’bhë ɔ nɩ ghälaanyɩ ’wʋ. ’Nyupälɩ ’la mɩɩ kää dɛsɛ mɩɩ ziɛ käbögbɩɩ a ’möbhïlanɩbhïlanɛ ‑ɛɛɛ zɛmö sa‑a ’wʋ. Miɛ abhlɩ, ‑maa a ‑kä ’wlu ’yɩbhää, ‑mɔmɔɔ ‑kä käbögbɩɩ ’mö bhïlanɩ, yɩ ‑kä zɛmö ’sɔɔɔ, yɩ yi ɔ ’bhɩa ’wuë ’yukusɛ kwä zaa, yɩ ‑kämö’ɛ yɩbhlɩ dɛsɛ.

⁶‑Atʋayuënyɩ, nimï n yɩbhanyɩɛ dɛ’ɛ nɩɩ: N ‑kä ‑mä ’a mä’a yi, n ‑kaanyɩ käbögbɩ a’aa ’mö ‑ngö ’mö ’dɩ ’nyɛnɩ, yɩ ’nɩ zɛmö ’sɔɔɔ, dɛ ‑ma yɩ kä bhä a dɔ’wʋ sɛ ’nɩ? Yɩ’ɩɛ dɛsɛ ‑kä ’lɩlɩlɩ. ‑Maa n ‑kä ‑mä a jijo’wʋ yii, Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑kaa wɛlɩ kɛ ’klʋ kälɩnɩ, n ‑kaanyi gbëaa ’nyɛɛ, mɩɩ kää dɛsɛ. Lagɔ ’a wɛlɩɩ, ’ɔ ’Wugɔmʋʋ ’nuaaa ’mö ’tɩɩ, ’mö n ‑kaanyɩ ’cɩaa, mɩɩ kä’ɛɛ dɛsɛ. ⁷A nɩ ’pänɩɛ ‑ka gbägbälii dlɩ kɛ. Ɛ yi ‑väla oo, ɛ yi kpëte oo, a nɩ ’päniɛ ‑ka dlɩ kɛ. ‑N ’ni sasɛ bhlɩɩ, sɛ wa ’kä bhä sɛ yɩ gbää ’mö ’nʋ ’nɩ. ⁸Tʋgwɩlɛglɛ ‑n ’nɛ sasɛ bhlɩɩ, sɛ wa ’kä bhä sɛ ‑yi nɩɩ tʋ yɛ bhli ’n wa ’kä bhä nyɔla wa ’kä tʋ ’mö mö ’nɩ? ⁹Sɛ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la ‑sɩbhä käbögbɩɩ a ’möbhïlanɩbhïlanɛ ‑wʋmöä. Miɛ nɩɩ, gbɩ a ‑mi ‑bɛ ’nɩɛ ’mö ‑ngö a ‑kɩɩ ’mö bhïlanɩ, yɩ ’nɩ zɛmö ’sɔɔɔ, ‑bɛ ’naa ’kä ’a ’saa a bhïlaa ’mö ’nʋ zaa, ’fʋ a ‑gëbë a yɛɛ ‑sɛ. ¹⁰Mä’ä ’pɩwʋ a gbägbägbɩɩ, yɩ’ɩɛ muënɩ, yɩ ’wuë zɛmö yɩ kää bhʋlʋbhlʋ. ¹¹‑Maa nɩkpɛ ‑kä gbʋ gbä, n ’nu ’mö ‑ngöö, ɔ dɔ’wʋ lɛgäyi ‑n glɩnɩɛ, ɔ’bhë, lɛgäyi ɔ glɩnɩɛ na dɔ’wʋ. ¹²Zaa, abhʋaa ’tɛɛ sa’a Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ’a ’nyupälɩɩ a sɛtɛlɩyiliyɔwʋʋ, abhʋa n nyɛɛ ’dɩ nɩɩ, ’ɔ ’nyupälɩɩ ɔ ‑kamö ’wʋ ghäla, n‑n bhïlaa ’mönʋsɛ n‑n kwää Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpaa ’yukusɛɛ, ’mö a nɩ tɛlɩ sɛ a ’kɩ tenyii ghlɩ.

¹³‑Sɩbhä a za, ‑ɔ pa‑a ’nyu ɔ ’kä käbögbʋ ɔ’ɔɔ ‑yi ’mö bhïlanɩ, ɔ ‑kʋʋ ‑mä a jijo’wʋ ’mö bhïlanɩ ’wëë, ɔ nɩ tɛlɩ sɛ, ɔ ’kä ’ɔ bhïlawɛlɩ ’la zɛmö ‑sɛ. ¹⁴N ‑kä käbögbʋ ’mö bhibhenɩɩ, ‑tiamö abhlɩ, Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ mɔɔ bhibhenɩɩɛ ’mö, ‑maa na’bhë ‑amöö ’nɩɛ dlɩ ’pä zaa, ’saa n ‑wʋä bhïla dɔ’wʋʋ, wʋ’ʋä na ’bhɩa a ‑lu a ‑lu ’mö ‑kä. ¹⁵Zaa, sɛ n ’kä bhä ’mö ’zʋmözʋmö ’nɩ? N ‑kä ’Wugɔmʋsɛ bhibhe ’wëë, n yi’ɛ ’mönʋsɛ bhibhe. N ‑kä ’Wugɔmʋsɛ bhlɩ ’wëë, n yi’ɛ ’mönʋsɛ bhlɩ. ¹⁶N‑n ‑kä ’Wugɔmʋsɛ a ’yize Lagɔ bhälɩɩ, ‑ɔ ‑wʋmöa ‑mä ‑zɩkpaa ’möö, ɔ’ɔɔ ’yɛ ‑na’a sɛ ‑n bhälɩɛ Lagɔ ’mö ’nʋʋ, sɛ ɔ ’kä bhä ’wʋ nglu ɔ ’kä: «‑Amɛɛ!» nʋ ’nɩ? Bhälɩwɛlɩ ’la, ɔ ’niɛ ’mö ‑ngö zaa, ɔ ’naa ’kä ‑sɩbhä nʋ. ¹⁷‑Na’a bhibhewɛlɩɩ yi tenyii nɛnɩ oo, ‑maa ‑bɛ ’niɛ ’mö ‑ngö zaa, yɩ ’naa ’kä nɩkpɛ ‑bhlʋ a’bhë ’yukusɛ kwä.

¹⁸N bhälɩ Lagɔ, sɛ n bhïlanɩɛ käbögbɩ ’mö ’n n zeanyɩ a ’wuë ’wʋ a za. ¹⁹Miɛ abhlɩ, ‑maa Zezwii a ‑nʋa ‑kä ’wlu ’yɩbhä, n ‑kʋä wɛlɩkïbhïya wa ’kää ’mö ’nʋ ’mö ’cɩanɩɩ, mɩɩ nɛnɩɛ na dɔ’wʋ, mɩɩ ziɛ n ’kä wɛlɩ ’kɔkɔmlɛ gbɩ a ‑mi wa’aa ’mö ‑ngö ’mö bhïlanɩ ’wʋ.

²⁰‑Atʋayuënyɩ, a nɩ tɩ ‑li ’yuë ’tikïyie a sɛ ’mö ’nʋ. Ɛ ‑kä ’kpʋkpʋli a nʋnʋdɔ’wʋʋ, a nɩ ‑wʋ ’yuë ’tikïyie a sɛ. ‑Maa ɛ ‑kä ‑li a ’mönʋdɔ’wʋʋ, a nɩ ’nwi ’kädɩ a sɛ ’mö. ²¹Lagɔbɔgʋʋ ’mö a ’kïbhë ‑bhlʋ, sɛ’ɛ a nʋä nɩɩ: Lagɔ lɛ naa:

Lɛgäwaa, ‑wa bhïlaa käbögbɩɩ,

’mö n ’kää ’mö ghlɛnɩ,

nɩkpa ’la ‑wa ‑saaa ’klʋkpamö n ’kʋä ’dɩ ’nyɛ,

‑sɩbhä yɩ ‑wʋ ’mö, ‑maa wa ’naa ‑kaa ’yukwli ‑pʋnɩ.14.21 Ezayii 28.11‑12.

²²Käbögbɩ a gbägbʋʋ mʋʋ tulanɩɛ Lagɔ ’a ’mötɛɛnɔɔ ‑waaa Zezwii dlɩ ’wʋ ‑kä ’ylimö. ‑Wa nyɛɛ Lagɔ a ’nglɩ ’mö nɩkpa dɩɩ, Lagɔ ’a ’mötɛɛnɔɔ ’mö wʋ tulanɩɛ ‑wa ’tɛɛnɩɛ Zezwii dlɩ ’ylimö. ²³A’bhï a nɩ ’pää ‑ka dlɩ. ’A ‑zɩkpaa ’wuë ‑kä a dɛ ‑bhʋlʋ ’wlu ’yɩbhä, a ’wuë a ‑kä a käbögbɩ a ‑mi ‑bɛ ’nɩɛ ’mö ‑ngö a ’yize ’mö bhïlanɩɩ, ’n nɩkpa ‑mumuë, ɛ yi ’fʋ a nɩkpa oo, ɛ yi ‑muë ’nɔɔ dlɩ ’wʋ ‑kä muë oo, ‑sɩbhä a nɩkpa ‑kä a ‑mä a jijo’wʋ yii, wa ’naa ’kä a bhä nɩɩ a ’wlumö yɛ nyimo nʋ ‑a? ²⁴‑Maa a ’wuë ’n Lagɔ ‑kaanyɩ ’mö bhïlanɩɩ, ’n nɩkpa ’la a sɛ a nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑kaanyɩ jijo’wʋ yii, wɛlɩɩ Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ bhïlananyɩɛ ’möö, ɔ yi ’mö ’nʋ, ɔ yi ’ɔ ’nyinylolii yɩbhlɩnɩ. A ’wuë, sɛ a ’nyɔɔ da’a gbëaa ’dɩ a za, ɔ yi sɛ yɩbhlɩmanɩ nɩɩ, Lagɔ a ’yila ’klʋ a dɔ’wʋ, ɔ kä gbʋ ‑gömö. ²⁵’Ɔ ’mlɩ a wɛlɩɩ ’wuë yɩ yi gbëdanguu bhli, ɔ yi ‑kokomïladigbï glu ’pä, ɔ yi Lagɔ a ’nglɩ ’ghlimanɩ, ɔ yi nɩɩ: «Lagɔ ‑wʋanyɩ ‑tiamö jijo’wʋ» nʋ.

Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpaa ’mö a ‑lii ’wuë yɩ nɩ ‑käbha ’yli

²⁶‑Atʋayuënyɩ, sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, a ‑kä ’wlu ’yɩbhä a ’kä Lagɔ bʋbɔɔ, a ’wuë bhʋlʋbhlʋ, sɛɛ Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑soanyɩɛ a nɩ ’zʋ ‑sɩbhä. ‑Mɔmɔɔ ‑kä ‑lɛ ’lʋ ’pää, a nɩ bhlu, ‑mɔmɔɔ nɩ ‑sɛsɛnɩ Lagɔ ’a wɛlɩɩ a ’kïbhë dlɩ ‑gömö, Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑kä ‑mɔmɔɔ wɛlɩ kɛ ’klʋ kälɩnɩ, ɔ nɩ bhïlii. Ɔ ‑kä ‑mɔmɔɔ käbögbʋ ’mö bhïlanɩ, ɔ nɩ gbʋ. Ɔ ‑kä ‑mɔmɔɔ gbʋ ’la a zɛmö sʋlʋnɩɩ, ɔ nɩ ‑sʋʋ zɛmö. ‑Li ’la ’wuë sɛ yɩ ’kanyɩɛ Lagɔ ’a wɛlɩɩ ’mö a dɔ’wʋ ’yukusɛ kwää, ‑sɩbhä yɩ nɩ ’plɩ ’wʋ. ²⁷Käbögbɩɩ a dɔ’wʋ, dɛ a yɩbhää ’wlu nɩkpa ’sɔ nɩkpa ta ‑kä wɛlɩ ghäyɩ ’pä wa ‑kɩɩ ’mö bhïlanɩɩ, yɩ ‑zu. Wa nɩ ’zʋ ‑sɩbhä bhʋlʋbhlʋ, ‑mɔmɔɔ ’kɩ zɛmö ‑sɛ. ²⁸Yɩ zɛmösɛnyɔ ’nanyɩ jijo’wʋ ‑wʋʋ, ‑mɔ Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑kɩɩ ’mö bhïlanɩɩ, ɔ nɩ tɩ gbʋ ‑dɩ, ‑maa ɔ nɩ bhïlanii dlɩ zɛmö ɔ ’kä ‑sɩbhä Lagɔ bhibhe. ²⁹Ɛ ‑kä ‑muë Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ kälɩnɩɛ wɛlɩ kɛ ’klʋ wa ’kɩ wa ’bhɩa ’nyɛ muëë, nɩkpa ’sɔ, nɩkpa ta mʋa nɩ bhïlii, nzɩɩ ‑muë’la ’wuë ’kɩ ’ylɩmö Lagɔ mɔɔ ‑kʋäa ’mö bhïlanɩ a za. ³⁰Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑kä a gla’mö a ‑nɔ ‑bhlʋ wɛlɩ kɛ ’klʋ kälɩnɩ ɔ ‑kɩɩ bhïla dɔ’wʋ ‑wʋʋ, ’n ɔ ‑kä’ɛ ‑mɔmɔɔ wɛlɩ kɛ ’klʋ kälɩnɩ, nɩkpɛ ’la ‑kä ’wʋ ‑sɔ, ɔ ‑kä gbʋ ‑dɩɩ, tɛkänɔɔ nɩ ’zʋ vlɩɩ. ³¹Abhʋa Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ kälɩnɩɛ wɛlɩ kɛ ’klʋʋ, a ’wuë a bhɛnɩ a ’kɩ ‑sɩbhä bhʋlʋbhlʋ bhïla. ‑Lɛ a dɔ’wʋ a ’bhɩa ‑muë’la ’wuë yi ’mö ’nʋ, yɩ yuë swɩ nyɛmʋ ’mö ’pä. ³²Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ ‑kä nɩkpɛ ’mö bhïlanɩɩ, ɔ ’nɔɔ ’wlumö ‑sunɩ, ‑maa nɩkpɛ ‑kä bhïla dɔ’wʋ ‑wʋʋ, ɔ’bhë mɔɔ ‑suä ɔnyɩ. ³³Nyɩasɛ n’n‑ä ‑sɩbhä gbää, ‑maa Lagɔ ’nɩɛ ‑lii ‑yɩ ‑wʋä bidibidi ’yɩbhä, ɔ yɩbhä nɩɩ, ‑lii ’wuë yɩ nɩ ‑wʋ ’tɩɩ.

Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpöö ’wuë ’mö, ‑sɩbhä yɩ ‑wʋä ‑mä. ³⁴A ‑kä ’wlu ’yɩbhä a ’kä Lagɔ bʋbɔɔ, ngwlɩɩ nɩ ‑wʋ vlɩɩ. Lagɔ ’a wɛlɩɩ sɛ’ɛ yɩ nʋä nɩɩ, nyɩbhɛlʋ mɔɔ glɩnɩɛ ’nglɔ a ’wukpële. Wɛlɩ ’la wa nɩ ’zwi ’klʋkpamö, yɩ za, a ‑kä ’wlu yɩbhää, wa’aa ‑kä wa ’kä bhïla. ³⁵’Nglɔ ’nɩ Lagɔwɛlɩɩ a kïbhë ‑mämaa ’mö ’nʋʋ, ɔ nɩ ’nɩgböä ’wë, ɔ ’kä ɔ ’luwli ‑mä ’ligbë ’mö nimï ’yɩbhänɩ. ‑Maa dɛɛ Zezwii a ‑nʋa ’wuë yɩbhää ’wlu ’nglɔ ‑kä ‑lɛ bhïlanɩ, yɩ’ɩɛ nɛnɩ. ³⁶Wɛlɩ nɩ, a ‑kä nɩɩ ɛ’ɛ ‑bhö mi nʋʋ, nimï n yɩbhanyɩɛ nɩɩ: ‑Mä ’a mä’a ‑mä Lagɔwɛlɩɩ tɛɛnɩ bhä ‑a? ‑Maa, a ’yize abhʋaa ’nwi bhä ‑a? ³⁷Nɩkpɛ ‑kä ‑tiamö nɩɩ, Lagɔ mɔɔ bhïlanɔɔ ’mö, ɔ ‑kä nɩɩ Lagɔ ’a ’Wugɔmʋʋ mɔɔ ‑wɔɔɔ ‑gömö nʋʋ, ɔ nɩ yɩbhlɩnɩ sɛ nɩɩ, sɛ n nyanyɩɛ dɛ’ɛ ’dɩɩ, ‑Alowli Zezwii a’bhë mɔɔ gbää ‑sɩbhä. ³⁸‑Maa ɔ ’ni ‑sɩbhä yɩbhlɩnɩɩ, ɔ’bhë, Lagɔ ’nɔɔ ‑yi.

³⁹Zaa, ‑atʋayuënyɩ, sɛ’ɛ n gbää nɩɩ: A ’wuë, Lagɔ ’kanyɩ wɛlɩ kɛ ’klʋ kälɩnɩ, a ’kɩ a ’bhɩa ’nyɛ, ’mö a nɩ tɛlɩ sɛ. ‑Maa ‑wa bhïlanɩɛ käbögbɩ wa’aa ’mö ‑ngö ’möö, a nɩ tuë’ɛ ’yio ’wʋ ‑sɛ. ⁴⁰A ‑kä ’wlu ’yɩbhää, ‑lii ’wuë a nʋä, yɩ nɩ kä ’klʋkpamö, yɩ nɩ ‑wʋ ’tɩɩ.

’Mänatɩtɩɩ ‑yɩ bhïlaa Zezwii a gluwlʋwlɛɛ a dɛɛ

¹‑Atʋayuënyɩ, Zezwii ’a ’Mänatɩtɩɩ n ’nyanyɩ a‑a, ’mö n ’kanyɩɛ dɛ’ɛ ’wʋ ligbanɩ. Wɛlɩ ’la n ’nyanyiɛ, ’wʋ a ngwliɛ ’n a yiɛ ’wʋ gbulo. ²Yɩ ’wuë sɛ n ’nyanyiɛ, a ‑kɩɩ ‑sɩbhä ’kwädlɩ dlɩ ’wʋ ‑kää, mɩɩ ’kää ’nglɩ ‑kä a ’kä Lagɔ ’a ’pʋpʋɛ ghlɩ. ‑Maa ’n yɩ ’nɩ ‑sɩbhä ‑wʋʋ, ’a dlɩtɛɛnɩtɛnɛɛ, ’fʋ a ‑leyiɛ. ³Wɛlɩɩ n ’nyanyɩɛ, sɛ wa ’cɩa’miɛ na’bhëë, ‑sɩbhä n ’cɩanyiɛ ’tɩɩ. Yɩ ’wuë a dɔ’wʋ, ‑yɩ kää tenyii dɛsɛ miɛ nɩɩ: Kliisɩ, ‑a’a ’nyinylolii a za ɔ ’kuä. ‑Sɩbhä yɩ cɛlɩ a‑a ’kɩ ɔ dɛ. ⁴Ɔ ’kuä, wa zizoo ’wë a ylɩ a tanɛɛ ’mö, ’n Lagɔ yoo gäla ’n ɔ yoo glu ‑sɛ, ‑sɩbhä yɩ cɛlɩmö a ’yɛɛ ’kɩ ɔ dɛ. ⁵Ɔ ’wlʋä glu ’wëë, ɔ tulanɩ ɔnyɩ Piɛlɩ ’ylimö, ’n ɔ yi’ɛɛ ɔnyɩ ’ɔ tietiewaa kʋgbä’sɔ ‑kpɔ ’ylimö tulanɩ. ⁶Yɩ ’plɩɛ ‑sɩbhä ’wëë, ɔ ‑nʋa ’wuë, wa gla’mö a nɩkpaa a ’du ‑bhlʋ nɩkpa a gwlɩ ngbï (500) a sɛ, ’n ɔ yuë’ɛɛ ɔnyɩ ’ylimö tulanɩ. ‑Lɛ a nɩkpa ’la, wa ‑mumuë yɛ abhlɩ ’ku, ‑maa ‑mumuë a ‑bɛ ‑bhölɩ ‑bhlɛ. ⁷‑Mi’la ’plɩɛ ’wëë ’n ɔ yiɛ ɔnyɩ Zaakö ’ylimö tulanɩ, ’n ɔ yi’ɛɛ ɔnyɩ ’ɔ tietiewaa ’wuë ’ylimö tulanɩ.

⁸Wa ’wuë wa yoo ’ylɩmö ’wëë, ’gbëbhlenɩdɔ’wʋ, ‑amöö ‑bhɩɛɛ ’yu a ‑mɔ ‑ɔnyɩɩ nɩkplokwë ’nɩɛ ‑lɛ ghlɛ wa gwälɩ ’n ɔ ‑yiiɛ ɔnyɩ ’ylimö tulanɩ. ⁹’Na sɛ n pää dlɩ a dɔ’wʋ, ’ɔ tietiewaa ’wuë gla’mö, sɛ n ‑gblɩ a‑a ɔ ‑nʋa a ‑zɩkpö a za, n’n‑ä dɛsɛ ‑kä. ’Lɩlɩlɩ a dɔ’wʋ, n’n‑ä ɔ tietienyɔ a ‑gba ’mö mlɩnɩ. ¹⁰‑Maa Lagɔ, ’ɔ ngäzɩdlɩɩ a za, nza ɔ ’zʋaaa ’saa n glɩnɩɛ dɛ’ɛ ’wʋ. Sɛ ɔ ’pää da’a na ngäzɩdlɩ ’n ɔ ‑yiiɛ ɔ tietienyɔ ’wʋ ’zʋaa, ‑lu a ‑lu ‑sɩbhä kää ’ylimö. Nyɩasɛ n’n‑ä ‑sɩbhä gbä, ‑maa ɔ ’zʋaaa ɔ tietienyɔ ’wʋʋ, ’ɔ libhoo n nu tenyii, n zi ‑muë’la ’wuë ’wʋ, nza n gbää ‑sɩbhä. ‑Tiamö a dɔ’wʋ, nanyɩgäsɛ ‑amöö ’nɩɛ libho ’la nʋ, ‑maa Lagɔ a’bhë, ’ɔ ngäzɩdlɩɩ a za, mɔɔ nʋnɩ’muä ’mö. ¹¹‑Maa ɛ yi ‑amö oo, ɛ yi ’ɔ tietiewa ‑muë’la ’wuë muë oo, ’ɔ ’Mänatɩtɩɩ, ‑a ‑kɩɩ biaa, nuë ‑bhʋlʋ ‑a kää. Sɛ ‑a bhïliɛ, ‑sɩbhä ‑a ’nyanyiɛ ’n a yiɛ ’wʋ nglu.

’Kuduwaa a gluwlʋwlɛɛ a wɛlɩɩ

¹²’Mänatɩtɩɩ ‑a nyɛɛ nɩkpaa, sɛ’ɛ yɩ nʋä nɩɩ: Kliisɩ ’kuä ’wëë, Lagɔ gälɔɔ ’n ɔ yoo glu ‑sɛ. Zaa, yɩ ‑wʋ’ɛ sa’a ’möö, sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’n a gla’mö a ‑nʋä ‑mumuë nʋ ɔ nɩɩ, Lagɔ ’naa ’kä ’kuduwa glu ‑sɛ ’nɩ? ¹³Sɛ wa nʋä da’aa, ɛ ‑kä a ‑tiamö ‑sɩbhä ma‑a, sɛ’ɛ yɩ sɛ a ’yɛɛ zɛmö nɩɩ, Kliisɩ, ɔ’ɔɔ glu ’wlʋ. ¹⁴’N Zezwii Kliisɩ ’nɩ ‑tiamö glu ’wlʋʋ, ‑a’a Lagɔwɛlɩɩ ‑a biaa, nyɩasɛwɛlɩɛ, abhʋaa ’tɛɛniɛ dlɩɩ, ’fʋ a ylɔɔ. ¹⁵Sɛɛ a gla’mö a ‑mumuë nʋä da’a nɩɩ, Lagɔ ’naa ’kä ’kuduwa glu ‑sɛ, ‑sɩbhä yɩ ‑kä a ‑tiamö ‑wʋʋ, Lagɔ ’nɩɛ a‑a Zezwii Kliisɩ glu ‑sɛ zaa, ‑abhʋaa nʋä nɩɩ Lagɔ kɔ glu ‑sɛɛ, Lagɔ mö ‑a yɛ a‑a da’a widɩ ’wʋ ’libhïnɩ. ¹⁶Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, ’n ’kuduwa ’nɩ bhɛnɩ wa ’kä glu ’wlʋʋ, Kliisɩ ɔbhlɩ, ɔ’ɔɔ’ɛ glu ’wlʋ. ¹⁷’N Kliisɩ ’nɩ ‑tiamö glu ’wlʋʋ, ’fʋ a ’tɛɛnɩɛ Lagɔ dlɩ, ‑maa ’a ’nyinylolii a gbʋʋ ‑wʋanyɩ ‑gömö ’yize. ¹⁸Zezwii a ‑nʋa ’wuë ‑wa yɛɛ ’kuu, ’yli wa yɛɛ bhɩɛ. ¹⁹‑Abhʋa ɔ ‑nʋa ’wuë, a‑a nɩ ‑kɔɔ mä’ä ’pɩwʋ a ’yize a za dlɩ ’tɛɛnɩɩ, ‑abhʋaa glɩnɩɛ nɩkpaa ’wuë a gla’mö a dɔ’wʋ ngäzɩwaa.

Zezwii Kliisɩ ’wlʋ ‑tiamö glu

²⁰‑Maa Lagɔ gäla ‑tiamö Kliisɩ ’n ɔ yoo glu ‑sɛ. Sa’a ‑sɩbhä ɔ tulanɩɛ ’ylimö nɩɩ, ’kuduwaa ’wuë ɔ yuë glusɛmö. ²¹Sɛɛ ’kwie ’bhöönɩɛ nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑kpöö ’möö, ‑sɩbhä gluwlʋwlɛ ’bhöönɩɛ nɩkpɛ ‑bhlʋ ‑kpöö ’mö. ²²Miɛ nɩɩ, nɩkpaa ’wuë sɛ wa ’bhöönɩɛ Adaa ’mö a za, nza wa kuä. Sɛ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la ‑sɩbhä wa ’kää Kliisɩ a bɔɔmö a za zɩkpa ‑a ’naa ’kää ’wʋ bhɩɛ ghlɩ.

²³‑Lii ’wuë, ’tɛnyɩ Lagɔ ‑dɩniɛ yɩ ’kä ’mö ’yli ’wlʋnɩɩ, ’mö yɩ ’wlʋnɩɛ ’mö ’yli. Kliisɩ ’a gluwlʋwlɛ ’la, mɛɛ glɩnɩɛ gluwlʋwlɛ ’wuë a tɛɛnɩdɛ. ‑Zlɩ ɔ ‑kä zɩla’a yii, ‑lɛ ɔ ’kää ɔ ‑nʋa ’wuë glu ‑sɛnɩ. ²⁴‑Mi’la ‑käa’a ’plɩ ’wëë, ’n ’pɩwʋ a ’wlusɛnɩda ’kää ghlɛ. ’Kädɩɩ ’wuë ‑wa ’tɛɛ ’mö ‑wa ’kämanɩɛ, ‑waaa ’yɩbhä Lagɔ ’kʋä ‑gömö ’kämanɩɩ, ’n Kliisɩ ’kʋää ’yli bhɩa, ɔ’bhë ’kämanɔɔ ɔ dɩba Lagɔ ’nyɔ a‑a, ’n ɔ ’kɔnyɩɛ kä’mö ’wlu sɩbhä. ²⁵Kliisɩ kä ɔ ’kä ’kämanɩ ‑këë Lagɔ ’kä gbä ɔ ’kä ’ɔ ‑gblɩwaa ’wuë kple ‑gömö ’nigba. ²⁶’Gbëbhlenɩnɔɔ ɔ ’kää ’yli bhɩaa, mɔɔ ’kwie mɔ. ²⁷Nza Lagɔwɛlɩɩ nʋä nɩɩ: Lagɔ yɛ Zezwii Kliisɩ ‑lii ’wuë a ‑gömökämanɩnyɔ ’wʋ ’zʋaa.15.27 Soomö 110.1. ‑Maa Lagɔwɛlɩɩ ‑kä ‑sɩbhä gbää, ‑tiamö abhlɩ, Kliisɩ, ‑lii ’wuë ɔ ’kämani ‑gömö, ‑maa Lagɔ a’bhë ‑ɔ ’nyɔɔ ‑lɛ a ’kämanɔ ’la ’mö ɔ ’nɩɛ ‑gömö ’kämanɩmö. ²⁸‑Maa Lagɔ ’a Yuu ‑bhʋlʋ ‑kpɔ, sɛɛ ɔ dɩba ’zooo ‑lii ’wuë a ‑gömökämanɩnyɔ ’wʋʋ, ‑zlɩ ‑sɩbhä ‑kä gbëdanguu bhli, ɔ ‑kä ’ɔ ‑gblɩwaa ’wuë ’yli bhɩa ’wëë, ‑lɛ a zlɩ ’la ’mö ‑lɛ ɔ ’kää ’ɔ ’kämanɔɔ ’wuë ‑mä ɔ dɩba Lagɔ kä’mö ’wlu sɩbha, nzɩɩ ɔ ’yize mɔɔ ’käa’a ‑lii ’wuë a ’wukpëlea glɩnɩ.

²⁹Gluwlʋwlɛ a dɔ’wʋ, sɛ’ɛ n gbä’ɛɛ naa: N ‑yi sɛ nɩɩ, a gla’mö a nɩkpa ‑mumuë, nɩkpaa ‑waaa ’wlu ‑wɔlʋ ’n wa yiɛ ’kuu, wa ’wlumö wa wɔluë ’wlu. ‑Maa a’bhï a nɩ ’pää ‑ka dlɩ, a ‑kä nɩɩ Lagɔ ’naa ’kä ’kuduwa glu ‑sɛ nʋʋ, nimï n yɩbhanyɩɛ dɛ’ɛ nɩɩ: Zaa, sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö ’n a gla’mö a ‑mumuë yɩbhä bhäa’a wa nɩ wɔluë ‑wa yɛɛ ’ku a ’wlumö ’wlu ’nɩ? ³⁰’N Lagɔ ‑nɩnyɩ ‑tiamö glu ‑sɛɛ yii, ‑abhʋa Zezwii ’a tietiewaa ‑abhʋa ‑wʋä ’kwädlɩ ’ɔ libhoo a za ‑mä ’kwie ’möö, sɛ yɩ ‑wʋ ɔ ’mö, a‑a ylɔ bhä ‑sɩbhä ’nɩ? ³¹‑Atʋayuënyɩ, ‑Alowli Zezwii Kliisɩ ’a libhoo n nʋä, wʋ kä ‑tiamö ‑lu a ‑lu ’ylimö. ’A sɛ a glɩnɩɛ ɔ ‑nʋä, sɩbhä ma‑a glɩnɩɛ wʋ ’ylimö a ‑lu. A za ɔ ‑kaaa ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö bhɩzɩ. Miɛ abhlɩ, ‑maa ‑lɛ a libho ’la a za, sɛɛ zila zɩɛ ’yize, ‑mä ’kwie ’mö ‑mä n ‑wʋä ’kwädlɩ. ³²Sɛɛ ’na ‑gblɩwaa ziaaa ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö mä’ä Efɛɛzɩ ’zwɩɩ, ɛ ’kä bhɩɛ glanɩma n ‑nyɛɛ yɛ gwɩ. ‑Lɛ a zwɩ ’la, ’n ɛ ’nɩ ‑bhö nɩɩ Lagɔ ‑yii ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö glu ‑sɛ a za‑a, dɛ ‑ma yɩ kä bhä sɛ ’nɩ? ’N Lagɔ ’nɩ a ‑tiamö ’kuduwa glu ‑sɛɛ yii, sɛ’ɛ ‑a ’kä a‑a nɩɩ: ‑A li ‑a ’kä sɛ pö, ‑maa ‑a ’wuë ku ‑a ’kää ’ku zaa, ‑a nɩ tɩ ’fʋ ‑anyɩ yɔlɔa.15.32 Ezayii 22.13.

³³‑Atʋayuënyɩ, a nɩ tɩ anyɩ dula, ‑maa ‑n ‑nyɛ ’winyɔ ‑kä ’wʋ ‑bhlinɩ, ’winyɔ ‑n zʋä. ³⁴A nɩ tɩ ‑bhɩɛ nʋlɩbhäwa, ‑maa a nɩ ‑ligba a ’kä ‑lɛ glɩ, ’a nɛmönɛmösaa ’kä ’mö zlɔnɩ. Yɩ ‑bhöä tenyii zʋ ’wʋ a’bhë miɛ nɩɩ: A gla’mö a ‑mumuë ’nɩɛ ’saa Lagɔ glɩnɩɛ ‑tiamö ‑yi ’lɩlɩlɩ.

’Kuduwaa ‑kä glu ’wlʋʋ kpökpalelee wa ’kää ‑su

³⁵Sɛ’ɛ ‑mumuë ’kää ‑kamä nɩɩ: «Nɩkpaa ‑wa yɛɛ ’ku ’wëë, sɛ yɩ ’kä bhä ’mö ’plɩmöplɩmö ’n wa ’kä bhä glu ’wlʋ ’nɩ? Wa ‑kä glu ’wlʋʋ, sɛɛ ’wa kpökpaa ’kä bhä ‑wʋ ’nɩ?» ³⁶‑Ɔ pää sa’a dlɩɩ, ‑ɔɔ’nɛɛnɩnyɔ ɔ glɩnɩɛ. ‑A ’wuë ‑a ‑yi sɛ nɩɩ, ‑n ‑kä lileyeyi glʋʋ, ɛ ’maa ’kä zɛ ’wë, ’n ɛ wlʋä. ³⁷‑N ‑kä glʋä yii, lileyeyi a’bhë mö ‑n zʋä ‑mä glu. Ɛ yi ’sɩkayeyi oo, ’saa‑yeyi ɛ yi glɩnɩ oo, ɛ’bhë mö ‑n zʋä ‑mä glu, ‑maa ’kwëyi ‑ɛ ’kää ’wlʋ mö ‑n ’nɩɛ ‑mä zʋ. ³⁸Lagɔ, ’ɔ sɛ ɔ ’yɩbhää ‑ɔ ’wälaa ‑sɩbhä ‑lii ’wuë, mɔɔ kää ’nglɩ, lileyʋʋ a kii ‑n glʋä, sɛ wʋ ‑wʋä bhʋlʋbhlʋ ’n wʋ wlʋä ‑sɩbhä.

³⁹’Pɩwʋ a ‑lii ’wuë ‑yɩ nyɛpɛɛ, ’wlʋnɩ yɩ’ɩɛ ’wlʋnɩ. Nɩkpaa ‑wʋ ’wa sɛ, nɩmaa ‑wʋ ’yɩ sɛ, zɩɩ ‑wʋ ’yɩ sɛ, zibhïï ‑wʋ ’yɩ sɛ.

⁴⁰Sɛɛ ‑li ‑wʋä mä’ä dʋdʋ ’wʋʋ, ‑sɩbhä ‑mimii ‑wʋ’ɛɛ ‑mä zlɩ ’mö. Mä’ä dʋdʋ ’wʋ a ‑lii, yɩ nɛnɩ ’yɩ sɛ ’ylimö, ‑mä ghäyɩ ’wʋ a ‑nɩɩ, yɩ nɛnɩ ’yɩ sɛ ’ylimö. ⁴¹‑Mä zlɩ ’mö a ‑lii ‑yɩ lɩɛ, bhʋlʋbhlʋ ’yɩ lɩlɛ ‑wʋä. ’Ylʋväla lɩ ’a sɛ, cʋʋ lɩ ’wʋ sɛ, ‑zɛlɩɩ lɩ ’yɩ sɛ. ‑Zɛlɩɩ a’bhï yɩ ’wuë bhʋlʋbhlʋ ’yɩ lɩlɛ ‑wʋä.

⁴²Sɛ ‑bhʋlʋ ‑kpɔ ’la ‑sɩbhä nɩkpaa ‑kä ’ylɩ ‑bhlʋ ’mö glu ’wlʋ a kpökpaa wa ’kää ‑suu, ‑sɩbhä a ’kää ’a sɛ ‑wʋ. Kpökpa ‑a ‑suä dɛ’ɛ, ‑a ‑kä ’ku wa ’kää ‑mä glu ’zʋʋ, zɛzɛlea a glɩnɩɛ. ‑Maa Lagɔ ‑kanyɩ glu ‑sɛ a ‑naa ‑a ’kää ‑suu, a ’naa ’kä ’kwädlɩ zɛ. ⁴³Kpökpaa wa zizaa, a’aa’a dɛsɛ ‑kä, a’aa’a ’mötɛɛnɔ ‑kä. ‑Maa ‑a ‑kä glu ’wlʋ a ‑naa ‑a ’kää ‑suu, a’aa’a a ’kä ‑sɩbhä a sɛ ‑wʋ, gbligbli a ’kää ‑wʋ. ⁴⁴Nɩkpɛ ‑kä ’kuu, ɔ ‑su ’ɔ ‑daagwälɩkpökpaa ’n wa zizoo. Ɔ ‑kä glu ’wlʋʋ, Lagɔkpökpaa ɔ ghlɩɛ. ’N ‑Daagwälɩkpökpaa ‑kä ‑bhölɩɩ, Lagɔkpökpaa ‑bhölɩ’ɛ. ⁴⁵Sɛ’ɛ yɩ cɛlɩɛ ‑mä Lagɔbɔgʋʋ ’mö nɩɩ: TɛkänɩkpɛAdaa, ’pɩwʋnɩkpɛ ɔ ’zʋä.15.45 Zenɛɛzɩ 2.7. ‑Maa Adaa ’sɔnɔɔ, ’Wugɔmʋʋ ‑ɔ nyɛɛ ‑tiamö a ‑bhölɩbhölɛ ’mö ɔ glɩnɩɛ. ⁴⁶Kpökpaa ‑a ’kää ‑mä Lagɔ ’a ’pɩwʋlelea ’wʋ ‑suu, mö ‑a ’nɩɛ ’wʋ tɛɛnɩ. ‑Maa ‑ma ‑a ‑suä dɛ’ɛ, ‑a glɩnɩɛ mä’ä ’pɩwʋ a ’yize a ‑laa, a ‑kä ’plɩ ’wë ’n ’ɔ ’Wugɔmʋʋ ‑kanyɩɛ bhäla ‑mä’la ’nyɛ. ⁴⁷Mä’ä ’pɩwʋ a tɛkänɩkpɛ Adaa, dʋdʋ ’mö Lagɔ ’libhïä ’wʋ ’n ɔ yoo ‑bhɛ. ‑Maa Adaa ’sɔnɔɔ (Kliisɩ), ‑mä Lagɔ yɔwʋ, ‑mä ɔ ’bhöönɩɛ ɔbhlɩ. ⁴⁸‑Wa ‑wʋä mä’ä dʋdʋ ’wʋʋ, Adaa ‑ɔ ‑bhɛ a‑a dʋdʋʋ ’wʋ a sɛ a kpökpa wa kää. ‑Wa ’kää ‑mä Lagɔ yɔwʋ ‑wʋʋ, ‑ɔ ’bhöönɩɛ ‑mä a sɛ a kpökpaa wa kää wa ’kä ‑kä. ⁴⁹Zaa, sɛ ‑a ‑nyɛ Adaa ‑ɔ bhɛ a‑a dʋdʋ ’wʋ ’wlʋnɩɛ ‑bhlɛ dɛ’ɛɛ, ‑ɔ ’bhöönɩɛ ‑mä Lagɔ yɔwʋʋ, ‑sɩbhä ‑a ‑nyɔɔ ’kä zɩla’a ’wlʋnɩ.

⁵⁰‑Atʋayuënyɩ, sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, kpökpaa ‑a ‑suä mä’ä dʋdʋ ’wʋ, ‑a glɩnɩɛ ’ylibhɩɛlaa, nɩkpɛ ’naa ’kä ‑sɩbhä a ‑na ‑su, ’pɩwʋ mää Lagɔ ’kämanɩɛ mää ’naa ’kää ’yli bhɩɛ, ɔ ’kä ‑mä plɛ. ⁵¹A ‑pʋnɩ ’yukwli, n ’kanyɩ wɛlɩ ‑bhlʋ kɛ ’klʋ kälɩnɩ, n nɛ naa: ‑Abhʋa Zezwii a ‑nʋa, ‑a ’wuë ‑sɩbhä ‑a ’naa ’kä ’gämö ’kunɩ ’wë ɔ ’kä bhäla yi. Miɛ abhlɩ, ‑maa ‑zlɩ ɔ ‑kä yii, ‑wa yɛ a‑a ’ku ’wë oo, ‑wa ’nɩɛ ‑bhlɛ ’ku oo, ‑a ’wuë mö ‑a ’kää zigbonɩ ‑a ’kä kpökpalele ghlɩ. ⁵²’Gbëbhlenɩzlɩɩ ‑kä ghlɛɛ, Lagɔ ’a lɛglɛɛ ‑kä gbä cuu, sɛ wa bhlɩ’ɛ ’yli a sɛ, ‑a ’wuë, a‑a ’kää kpökpalele ’la ghlɩ. Lɛglɛ ’la ‑kä gbää, ’kuduwaa ’wuë, Lagɔ glu ɔ ’kʋä ‑sɛ, ɔ ’kʋä kpökpalele a ‑maa ’naa ’kää zɛ ’nyɛ. ‑Abhʋa ‑bhölɩɛ ‑bhlɛ, ’mö ‑a ’kää zigbonɩ, ‑a ’kä ‑sɩbhä kpökpalele ghlɩmö. ⁵³Kpökpa a ‑ma zɛɛ, kpökpa a ‑ma a ’naa ’kää zɛ ’mö a kää a ’kä ’mö yinɩ. Kpökpa a ‑ma ’kwie bhɛnɩɛ ‑gömöö, kpökpa a ‑ma ’kwie ’naa ’kää ‑gömö bhɛnɩ ’mö a kää a ’kä ’mö yinɩ. ⁵⁴Yɩ ‑kä ‑sɩbhä ’wʋ ’plɩɩ, ‑a’a kpökpaa ‑kä ‑sɩbhä a kpökpa ’mö yinɩɩ, ‑lɛ a zlɩ ’la ’mö, wɛlɩ ‑bhlʋ ‑yɩ cɛlɩɛ ‑mä Lagɔbɔgʋʋ ’möö, mɩɩ yɛɛ da’a ’yli ’wlʋnɩ. Sɛ’ɛ yɩ nʋä nɩɩ:

Lagɔ yɛ ’kwie ’wlu ’plɩ,

’ɛ saa yɛ ’yli bhɩɛ.15.54 Ezayii 25.8.

⁵⁵Kwie, dɛɛ ‑na’a ’wluplɩnɩplɩnɛɛ ‑wʋ bhäa’a?

’Kwie, ’mötɛɛnɔɔ ‑n kää n‑n ’kuaa nɩkpaa,

dɛ wʋ ‑wʋ bhäa’a?15.55 Ozee 13.14.

⁵⁶’Nyinylolii a za ’kwie kää ’mötɛɛnɔ. ‑Maa Lagɔ ’a Gböö a za ’nyinyloli kää ’mötɛɛnɔ. ⁵⁷‑Mä yɩ ’mö, Lagɔ a ’nglɩ nɩ ’ghlimanɩ. ‑Alowli Zezwii Kliisɩ a bɔɔmö a za, ‑a yɛ ’wlu ’plɩ.

⁵⁸Na dlɩsɛkädaayuënyɩ, sa’a ‑sɩbhä yɩ ‑wʋä. Zaa, a nɩ ’tɛmanɩ ’yli yɔwʋ ’yize, dɛ a kää sɛ, a nɩ nyɔnʋ ‑lɛ kɛ. ‑Alowli Zezwii ’a libhoo a nʋnʋ dɔ’wʋ a nɩ ‑su ’kwädlɩ ku ’mö ’yize. A nɩ ‑yi sɛ nɩɩ, libhoo a nʋä ɔ za‑a, ɛ’ɛ ‑bhö ’fʋ a yɔlɔylʋ.

Monii wa ’kää Zeluzalɛɛmö a Lagɔdaayuëa a za tuu

¹Monii wa ’kää Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpaa ‑a ‑wʋä ‑mä Zeluzalɛɛmö a za ’wʋ ’päpänɩ a dɔ’wʋ, sɛ’ɛ n nyanyɩɛ ’dɩ nɩɩ, Zezwii a ‑nʋa a ‑zɩkpöö ‑yɩ ‑wʋä ‑mä Galatii‑bhölɩɩ ’mö, sɛ n gbää yɩ nɩ ’zʋʋ, a nɩ ’zʋmö ‑sɩbhä. ²’Dimasiea ’wuë ’mö, a nɩ ’zʋ bhʋlʋbhlʋ moni ‑lɛ sɛ. ‑Na’a dɛ ‑n kää, ‑lɛ ‑n nɩ ’zʋ ‑lɛ sɛ. ‑Lɛ a dɔ’wʋ n ‑kä yii, moni a ’wʋpäpänɩgbʋ tɩa gbɔɔ. ³N ‑kä glɔ ghlɛɛ nɩkpa a ‑muë a ‑sɛɛ a’bhïï, n ’kʋä ‑mä Zeluzalɛɛmö tie, wa ’kä ‑mä moni ’la kwä. Wa ‑kä möä yi n yuë ’bɔgwɩ sula, nzɩɩ ‑mä a ‑nʋa ’kʋäa sasɛ päla. ⁴Ɛ ‑kä’ɛ na ’mämömämöli glɩnɩɩ, n ‑nyʋä ’sɔ ‑a yi yɔwʋ mönɩ.

Sɛ’ɛ Pɔɔlʋ bhëgëaa

⁵N ‑kä ‑mä ’a mä’a yie yii, ‑mä Masedʋanɩ‑bhölɩɩ ’mö ‑mä n ’kää ’wʋ ’tʋnɩ, ‑maa n ’naa ’kä ‑mä gwälɛ. ⁶N ‑kä yii, n yi ‑mä ’ylɩya ‑sɛ. Ɛ ‑kä’ɛ ‑bëbëyitɛnyɩɩ ’wuë mɛɛ, n ye ‑mä ‑sɛ. ‑Lɛ a dɔ’wʋ n ‑kä ‑mä ’a mä’a ’wʋ ‑sɔ, dɛɛ Lagɔ ‑kaaa ’pänɩ n ‑kä ‑lɛ möä yii, a ‑yii ’yiobhlinɩlu ’nyɛ. ⁷N’n‑ä ’yɩbhä n ’kanyɩ ’plɩplɩlɩ ’mö ’ylɩmönɩ, ‑maa sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, n yɩbhä Lagɔ ‑kä nglu n ’kanyɩ ’ylɩya yɔwʋ ‑sɛ ’wë, n ’kä bhäla ’plɩ.

⁸Miɛ abhlɩ, ‑maa n yi ‑bhlɛ mä’ä Efɛɛzɩ glɩ, Patɩkɔɔtɩ a ’fɛtɩ yi ghlɛ. ⁹Ɛ’ɛ ‑bhö nyɩasɛ, ‑maa Lagɔ ‑kaa mä’ä ’tɛnyɩ ’nyɛ n ’kä ɔ libho ’kɔdʋ nʋ. ‑Tiamö abhlɩ, ‑wa yɩbhää wa ‑kaa ‑kplikpli ’yli klɛnɩɩ, wa’aa muënɩ, ‑maa ‑lɛ a libho ’la dɛsɛ wʋ kää tenyii zaa, n yɩbhä klɩpaa n ’kʋ nʋ.

¹⁰Timotee, ɔ ‑kä ‑mä ’a mä’a yii, sɛ a ’kɔɔ päla ’n nganɔ ’naa ’kɔɔ ku ’mö ‑wʋʋ, a nɩ pälɔɔ ‑sɩbhä, ‑maa sɛ n nʋä ‑Alowli ’a libhoo, ‑sɩbhä ɔ nʋmuä. ¹¹Zaa, ‑bɛ nɩ to ’ylimö fälanɩ. A ’wuë a nɩ yo ’wʋ, nzɩɩ ɔ ’kä ’tɩɩ ‑wʋ ɔ ’kä ’bɩwʋ yi, ‑maa ɔ ‑nyɛ ‑aa ‑daayuë ‑muë’la ’sɔ, n ‑kʋnuë mä’ä.

¹²Apɔlɔsɩ ɔbhlɩ, n kɔ ‑bɛ ’wʋ ’dɩ ’mö ’zʋ nɩɩ, ɔ ‑nyɛ ‑aa ‑daayuë ‑muë nɩ ’sɔ, wa nɩ mö ‑mä ’a mä’a. ‑Maa ɔ lɛ nɩɩ, ɔ dlɩ ’nɩɛ ‑bhlɛ ‑mä a mömɛ ’wʋ ‑wʋ. Sa’a ɔ nʋä, ‑maa ɔ lɛ ‑zlɩ ɔ ‑kä ’tɛnyɩ ghlɩ ɔ yi ‑mä yi.

Wɛlɩɩ Pɔɔlʋ ’bhlenɩɛ ’gbëë

¹³Sɛ’ɛ n gbää nɩɩ, a nɩ ‑ligba a ’kä ‑lɛ glɩ. Lagɔ a dlɩ ’tɛɛnɩ dɔ’wʋ, dɛ a kää sɛɛ, a nɩ nyɔnʋ ‑lɛ kɛ, a nɩ ’zʋ ‑mä nyɩbhɛlʋdlɩ, a nɩ ’tɛmanɩ ’mö. ¹⁴’A nʋnʋlii ’wuë, a nɩ nʋnii ‑wawʋʋ ’mö.

¹⁵Sefanasɩ ‑nyɛ ’ɔ ‑kosu yɔwʋ a ‑nʋa ’sɔ, a ‑yuë. A ‑yi sɛ nɩɩ, ‑mä Akayii‑bhölɩɩ ’mö, mʋa ngluä tɛɛ ’wʋ wa ’kä Lagɔ ‑gänɩ ’n wa yi’ɛɛ wanyɩ ’mö ’wlʋ wa ’kä wa ’bhɩa Lagɔgänɩwaa ’yli ‑wʋ. Zaa, ‑atʋayuënyɩ, ’dɩ ’mö n zʋanyɩɛ dɛ’ɛ nɩɩ, ¹⁶Sefanasɩ a sɛ a nɩkpɛ, a nɩ ’zʋ ɔ wɛlɩ ’klʋkpamö. Nɩkpa ’wuë ‑wa ylɔɔ ɔ saa Lagɔ ’a libhoo a za‑a, a nɩ ’zʋmö’ɛ wa wɛlɩ ’klʋkpamö.

¹⁷Sefanasɩ mɔ, Fɔtinatusɩ mɔ, ’n Akayikusɩ, wa yiɛ mä’ää, ’mänaa lɩbhaaa tenyii. A tʋʋ lɩbhaaa, ‑maa n ’yuëë ’ylɩmöä, ɛ ’kä ‑bhɩɛ a ’wuë abhʋa n yɛ ’ylɩmö ’n na dlɩɩ yiɛ bhli. ¹⁸Sɛ wa ’panyɩ a‑a swɩ nyɛmʋ ’möö, ‑sɩbhä wa paaaa swɩ nyɛmʋ ’mö. ‑Sɩbhä a nɩkpa, a kä a ’kä wa ’dɩ a dɩ ‑sɛ.

¹⁹Zezwii a ‑nʋa ’wuë ‑wa ‑wʋä mä’ä Azii‑bhölɩɩ ’möö, wa lɛ wa bhälanyɩ. Akilasɩ ‑nyɛ Plisilɩ ’sɔ, Zezwii a ‑nʋa ‑wa yɩbhää ‑mä ’wa ’ligbëa ’mö ’wlu kökä, wa ’wuë, wa lɛ wa bhälanyɩ ‑këë ‑Alowli a ’nglɩ ’mö. ²⁰Zezwii a ‑nʋa ’wuë ‑wa ‑wʋä mä’ää, wa lɛ wa bhälanyɩ.

A ’wuë a nɩ bälɩbhälɩnɩ Lagɔdaayuë ‑wa ‑wawanɩ a sɛ.

²¹Wɛlɩkïbhë nɩ n ’bhlenɩɛ dɛ’ɛ ’gbëë, na’bhë ’na kätɩkpaa ’mö n ’cɛlɩnaa ’mö nɩɩ: ‑Amö Pɔɔlʋ, n bhälanyɩ.

²²Nɩkpɛ ‑mɔ ’nɩ ‑Alowli ‑wa, ɔ ‑bhätlɩnɩ. N nɛ naa: «Malanataa!»16.22 Miɛ nɩɩ, «‑Alowli Zezwii, yi!»

²³‑Alowli Zezwii nɩ ’panyɩ ’nyu.

²⁴Ɔ ’nglɩ ’mö, a ’wuë, n ‑waanyɩ ’kwädlɩ ’yize.