Gimba gu Hhou daa handikimi ha
Maariko
Gimba guri giyaada
Kitaabuki Maariko nugwaa handikimi, hiĩ daa eteediidine slime na Yohaana Maariko. Qatlay Yeesu giyaa ilii yaamu gu Yerusaleemuge wane, Maariko yaati qaraimoo gwaa yade ibimaamida, haa gi sirakoomiisay gosi tleehhidi. Qariqaaqari, ina yaati daakeerimoo gu ya⁄abimiisay Pawlo tleehhidi, slime gi iliiay ya⁄abimiisay Peetiro. Kitaabukii Maariko ti ilakesaasidi gimba gu ibinaa da Yeesu. Slime, ina ti ilakesaasidi gimba wa⁄a gu Wayahuudi haa ou gooina. Angamalee ina yaati handikimi kitaabuki sa hida gu Wayahuudi gooba, gwaa sirakoomiisee da Kristu tleehhidee.
Kitaabukii Maariko yoóti ilanqinci ilakeesa yondu daa yondiidi ha Yeesu ba⁄ay da gimbakaꞌa giyaa kakaakane. Ina yoó ilakeesi gimba gu denu gu bakaꞌasa daa yondiidi ha Yeesu. Kara, Yeesu yaati hhoeemisi hida wa⁄a, gi afiigweedi hida wa⁄a daqa ⁄uuru gu gieerigo, haa gi ilamooyimi tlakwaroo da hida. Yonduki yoóti laqaaqana, ⁄uuru gu tawaaloo da Yeesu. Slime, yoóti laqana tuba, ina yaati khay daqa Iliitleemugo, ma hadisi slafimaa kosi sa hiica⁄asa da hida tongaiimaa da ⁄uuru gu tlakwaroogo.
Maariko ilakesaasidi catimisu gu ibidinaa da Yeesu haa yondu gosi tlaatleesa da hiinunqudisa dosi ha Yohaana Hiinunqudimiisay. Slime ina yaa ilakeesi naraꞌa gimba gu balalu gu hiifaakoo, Yeesu dugwaa ilii kahhiye hiitluhhumisu musalaabage. Kara, ina hitii faakiikimisi hari ilakeesa da catimisu gu slafaraa haa hiica⁄araa da Yeesu ayisago haa hariwaauda dosi rawaa gu rawge.
1Ilakhuukhuꞌusa da khawaraa da Yeesu ⁄⁄ ha Yohaana Hiinunqudimiisay
(Mataayo 3:1-12; Luuka 3:1-18; Yohaana 1:19-28)
1Haã na tlaatleesoo da Gimba gu Hhou gu Yeesu Kristu, Nanku Iliitleemu.
2Idoo daa ilii handikimi gooay kitaabuu gu tletimiisay gu Iliitleemu Isaaya tuba,
“Yuꞌudiyaa, ha ya⁄aba ya⁄abimiisay goy,
ina sugu giyaadi,
ma boo⁄imisu kay amoo sa ugu.1:2 Yuꞌudii kitaabuu gu Malaaki 3:1.
3Afoo da heedi kakaakanta kongoqomeege tuba,
‘Boo⁄imisi amoo sa Looimoo gu Goõ,
tafaꞌasi amoo dosi cuti!’ ”1:3 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 40:3.
4-6Asunkuilee ya⁄abimiisaykee yaagi khay, uma gosi naa Yohaana Hiinunqudimiisay. Ina yaati daamaamisi qayru daa boo⁄imisi hari quubu gu fala da gamiyaa. Kara, khiriĩ gosii coo⁄ay gu fala ginaa khiidiidina. ⁄agoo dosi yaa ingagimoo haa dinu gu kweera. Yohaana yaa kakaakana gimba gu hiinunqudimisu gu hiifookida tlakwaroogo daqa Iliitleemuge, Iliitleemu ma ilamooyimi tlakwaroo dooina. Teꞌesii gigii nunqudimisi sa laqaruu gu hiifookidaratee daqa Iliitleemuge.
Hida wa⁄a yadaa hhapee da Yudaayago haa yaamu gu Yerusaleemugo gi hadakayri daqa dosii kongoqomeege, magu itatiisiri. Teꞌesii qatlay giyaa ilii akhasiri gimbakee kosi, gi kakaaniri tlakwaroo dooina, Yohaana gigii nunqudimisi duudu gu Yoridaanige. 7Kara Yohaana yaati kakaakana tuba, “Wana heedi waku, yaa hiikaaiyaaba khaymuu aluũ koaa, ina na kona ⁄uuru hari khisla kooi see ba⁄i, ana hiicondoa see hiidahhasaaba sa gweedaraa da dincaaraa da ye⁄eetoo kosi. 8Ana hangu hiinunqudiidimisa maꞌay kilesii. Ina hiinunqudimisi unkuray hari Muuna gu Iliitleemu haa hari aslaa.”
Hiinunqudisa haa koisaraa da Yeesu
(Mataayo 3:13–4:11; Luuka 3:21-22; 4:1-13)
9Qatlaykeesii Yeesu see yaagi khay daqa Yohaanage, yadaa tongoo da Nasareetigo daa hhapee da Galilaayage waara, dugugii nunqudisi ha Yohaana duudu gu Yoridaanige. 10Inkoo, qatlay Yeesu giyaa ilii cacaaca⁄iye maꞌaygo, gi arimi, kaslenkwaa, raw hiĩ tlaaꞌadi, Muuna gu Iliitleemu yaa hii⁄eeti daqa dosii, ubee, tlabiya pahha naa hii⁄eta. 11Kara afoo yaagii ca⁄adi rawaa gu rawgo tuba, “Ugu na Nankoy ga slae, ugu hanoó muunaboo⁄eesida hari khisla.”
12Qatlay Yeesu dugwaa ilii hheꞌesi hiinunqudisa, cirakiray lenge dugurigi waaudi ha Muuna gu Iliitleemu kongoqomeege. 13Yeesu yaa ibiidi yade kongoqomeege balalu mibeeri cigahha, hiigaasooge dugugi koimisi ha Sataanimoo. Yade ina yaa tla⁄aã gu makay gu kweerage ibimaamidi, dugwaa iliiaꞌaaꞌay ha malayika da Iliitleemu.
Yeesu eteedi sirakoomiisee dosi cigahha da pandaa
(Mataayo 4:12-22; Luuka 4:14-15; 5:1-11)
14Qariqaaqari, Yohaana dugwaa ilii ilapingimi jeerage ha Heroode, Yeesu gi ki⁄i hhapee da Galilaayage, gi tlaatleesi kakaaru Gimba gu Hhou gu Iliitleemu, 15kakaana tuba, “Qatlay hiĩ buꞌudi, Tawaaloo da Iliitleemu yaani daadaausidi. Inkoo, fookidaaruu tlakwaroo doogunaa daqa Iliitleemuge, ⁄imba Gimbaki gu Hhou.”
16Letu waka, qatlay Yeesu giyaa ilii khookhociicine hari kenga gu tlawa da didiri da Galilaaya, gi arimi Simooni haa nankooina Andareyaa, idoo giyaa ilii taareeꞌeeꞌenee tlawage makumbaa dooina dari ooyiru samaakii, sa gimba inay hiĩ naa yondu gooina. 17Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Hawundaa hani sirakonteei ana. Ana hangu sirakoomiisee doyi tleehhidisa da caacaahhamisu hida, mani sirakoniri ana.” 18Cirakiray lenge gi mayri makumbabuu koina teꞌesii, gi sirakoniri Yeesu.
19Yeesu giyaa ilii khoci coko⁄o pandaage hari kenga gu tlawa, gi arimi Yakoobo haa Yohaana, yaꞌay gu Sebedaayo. Inay haa taataa gooina yaa waꞌay gu masuwaa dooinay wanay, yaa boo⁄ii⁄imisiyay makumbabuu koina guri ooyiru gu samaakii. 20Cirakiray lenge Yeesu gi eteedi inay, gi tooinaa mayri taataa gooina Sebedaayo masuwateesii sliimaa haa hida giyaa kakaami sa iliiawaraa, gi tooinaa sirakoniri Yeesu.
⁄uuru gu Yeesu hiica⁄amisu gu gieeri
21Da hheꞌesi teꞌesaa, Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi waaudiri yade tongoo da Kaperinauumuge. Qatlay daa ilii day baloo da Sabaato,1:21 baloo da Sabaato: Baloo dii fiifisa hida gu Yahuudi yondugo, sa firoo da Iliitleemu. Yeesu gii dawa kay sinagoogi1:21 sinagoogi: Mara doó ilii kurunkurimidiye hida gu Yahuudi sa caacaahhamisu gimba gu Iliitleemu haa sa firoo dosi. da tongoteesii, gi tlaatleesi caacaahhamisu gimba gu Iliitleemu. 22Hida goõ gwaa teꞌesii waaree yaati bakairi hari khisla sa caacaahhamisu gosi, sa gimba ina giyaati caacaahhamisiiba inay maarimamaa dooina pahha da sariyaa,1:22 sariyaa: Ti ilakaawa da Iliitleemu daa handikimi ha Musaa kitaababaa kooanige da tlaatleesoo. Kitaababatee na Tlaatleesoo, Hiica⁄araa, Gimba gu Walaawi, Faadoo, Hiislaslaw gu Sariyaa. Qatlaykeesii maarimamaa da sariyaa da Musaa yaa hiiroogisiri gimba gooina wa⁄a sariyateesii da Iliitleemuge. Kara yaa karahhamuu daqa hidage hiigamisuu sariyatee goõ. ina giyaati caacaahhamisi heedi gu kooma pahha ⁄uuru gu tawaaloo.
23Qatlaykeesii lenge heedi waku yaa wana sinagoogiteesii daa ilii khaabaaꞌadi gieeri, gi maahhi, 24tuba, “Ye Yeesu gu Nasareeti, ha mala slaꞌada haa dandiray? Hanti khaydii sa hhamisaraa dandiray? Ugu, haguti khuana! Ugu ti ina daa tlintiꞌisi gwaa daqa Iliitleemu dahha.” 25Teꞌesii Yeesu gi ilii⁄oo⁄i gieeri, gi kaay tuba, “Qabe diĩ! Inkootuutuu ca⁄ii daqa heedikaa!” 26Da hheꞌesi, gieeri hhakee hiraagi khayri kwinkwiisii hari ⁄uuru daqa heedikeesii, tay maahhaminay hari afoo da didiri, yaagii ca⁄iri daqa dosaa.
27Teꞌesii hida goõ sinagoogiteesii hiraa hiitlairi hari khisla loi, hingigi tlaatleesiri maamisu inay haa inay tuba, “Hiĩ ti gimba mala? Ti caacaahhamisu gu ⁄abuu? Heediki kona ⁄uuru gu ilii⁄oo⁄a gieeri gu tlakwi, inay gugi akhasiyayi ina.” 28Teesaaqay gimba gu Yeesu, gii qoomi ciraai hhapee sliimaa da Galilaayage.
Yeesu hhoeemisi hida wa⁄a
(Mataayo 8:14-17; Luuka 4:38-41)
29Yeesu haa sirakoomiisee dosi giyaa ilii ca⁄iri sinagoogigo, gi dayri mara guũ Simoonige haa Andareyaa, sliimaa haa Yakoobo haa Yohaana. 30Teꞌesii kumboꞌoo da Simooni yaa wanta, yaa qati buburuuge, yaa mama⁄ada hari khisla. Cirakiray lenge Yeesu sugugi kaay gimbakee gu kumboꞌoo da Simooni. 31Teꞌesaa gi hadakay daqa giyaa iliiwante, gi ooyi daba gosi, gigii tlaysi aslaaꞌamee, ma qaditi. Cirakiray lenge ga⁄aykee kosi gii caaquudi, gi yonditi sa inay.
32Qatlay letu giyaa ilii huhaahuꞌude, hida yaagi tlaatleesiri leehhimisu daqa Yeesuge ga⁄iidee dooina haa hida wa⁄a daa ilii khaabaaꞌamidi ha gieeri. 33Gu lou, hida goõ gu tongotee yaa hiikurunkuridiri efeenaa da marakeesii daa iliiwane Yeesu. 34Teꞌesii Yeesu gi hhoeemisi hida wa⁄a gwaa koomee ga⁄ay paslaapasloo, kara gii ca⁄amisi gieeri wa⁄a. Teꞌesii yaa qayiiba mucu sa gieeri, ma cocoiri, sa gimba inay giyaa khuiyay ina na miyaa.
Yeesu kakaana gimba gu Iliitleemu Galilaayage
35Heetlaalee dosii, daati kahhi taaboo⁄u, Yeesu gi waaudi daqa daa hiicaaqutige daaba hida, ma firimi Iliitleemu. 36Qariqaaqari Simooni haa deneꞌee kosi gi caahhiri tuba, Yeesu hhaku, gugi dabiiduu kayri. 37Qatlay gwaa ilii slayri ina, sugugi kaayri tuba, “Hida goõ guti dabimaamidiyay ugu!” 38Teꞌesii Yeesu gi ilaki⁄isi inay tuba, “Kwanda ga waaudane tiaa, ma tongagu wakinay khuꞌusani gu ilaciyaage waaree, yade see kakaaru kayna gimba gu Iliitleemu, sa gimba, ana saani gimbakee khay.” 39Da hheꞌesi, gi waaudi, gi ilakhookhocimi tongagu wa⁄a yade hhapee da Galilaayage. Yeesu gi kakaami gimba gu Iliitleemu teꞌesii sinagoogaguu koinay, kara gii ca⁄amisi gieeri daqa hida wa⁄ago.
Yeesu hhoeesi heedi gu kooma buubaa
(Mataayo 8:1-4; Luuka 5:12-16)
40Inkoo, tongoo wakay daraa hiicati Yeesu, yaa wana heedi waku gwaa kooma ga⁄ay gu buubaa.1:40 ga⁄ay gu buubaa: Hida gwaa koomee ga⁄ayki, yaa kitlaku nangusa dooina. Kara, yaa iliisatiriiba hida ma ibiidiri haa inay. Wayahuudi yaati iliipaꞌaniri tuba, Iliitleemu kilesi noó hiidahhasi hhoeesa ga⁄aykee. Qatlay giyaa ilii arimi Yeesu, gi hadakay daqa dosii, gi keebeeidi pandaa dosii, gi firimi tuba, “Taataa, ana khua, bere ha slaꞌada, haniidahhasida ilabuusla.” 41Yeesu gi ⁄awaarimi hari khisla sa heedikee, gi tafaꞌasi daba gosi, gugi nangusi, sugugi kaay tuba, “Ee, ana slaꞌa teesaaqay laqa, ugu duguma ilabuusli inkootuutuu.” 42Cirakiray lenge ga⁄aykee dugugi hhoeesi, ina gi hhoay haa gi ilabuꞌudi sumuku!
43Teꞌesii Yeesu gugi aareesi heedikee, gugi hiigadimi, 44tuba, “Inkoo akhasi, hhanti kaada sa heedi lensee, idoo duguũ ilii hhoeesi. Inkootuutuu taa⁄a hangu laqante daqa hhapalooay gu Iliitleemuge, la hadisa kayda sadaaka sa ilabuuslatee toku, idoo daa ilii ilafahhi gooay sariyaa da Musaage. Hatee noo ilatlawa doogu sa inay tuba, duguũ ilabuusli.” 45Teꞌesaa, heedikee gi teesaaqay laqi, gi waaudi, gi amoo dosi ooyi. Ina yaa yakwiiba gimbakee, gi tlaatleesi kakaaru sa hida daqeemoo goõ gimba gungii ca⁄u daqa dosii. Inkoo sa daqatee Yeesu yaa kara hiidahhasiiba dawaraa tongoo ma lenge seei pandataa guti khuiyay. Daqeemoo gwaaba hida ginaa ilii ibimaamidi, kara taysi see hida yaagi ilaqinciri khakhaw daqa dosii daqeemoo gongo.
2Yeesu hhoeesi heedi gwaa tingara⁄uudu
(Mataayo 9:1-18; Luuka 5:17-26)
1Qariqaaqari, balalu angaamaka taqaaqay, Yeesu gi ki⁄i kara tongoo da Kaperinauumuge, hida gi akhasiri tuba, Yeesu yaani khay, ayage wana. 2Teꞌesii hida wa⁄a yaagii kurunkuridiri, gii guniri waꞌay gu marakeesii giyaa iliiwane, daqa lensee hhaka daati meti daaba hida, ma afamaraage see hari khooroo daqa yaa metiiba. Yeesu gi tlaatleesi kakaaru gimba gu Iliitleemu sa inay.
3Qatlay Yeesu giyaa ilii kakaakane teꞌesii, hida wakinay yaagi leehhisiri heedi waku gwaa tingara⁄uudu, duguma hhoeesi ha Yeesu. Heedikee ha hida cigahha nugwaa geregediri hari fala. 4Inkoo, hida hhakee digiraa slanqadi hari dawaraa heedikee marage daqa Yeesuge, sa gimba gu raqatira da hida daa qiqincidi teꞌesii. Da hheꞌesi, gii dadayri rawaa gu pembeege, gi cihhiri mucu daqatiray loii daa iliiwane Yeesu, gii ⁄eetisiri heedikee gwaa tingara⁄uudu, tay hiĩ qaati falage. 5Qatlay Yeesu giyaa ilii arimi ⁄imba da didiri da hida hhakee, gi kaay sa heedikee gwaa tingara⁄uudu tuba, “Nankoy, tlakwaroo doogu sliimaa dagaã ilamooyimi!”
6Inkoo, maarimamaa angaamaka da sariyaa da Iliitleemu yaa wanta, yaa ibiti teꞌesii. Qatlay giyaa ilii akhasiri Yeesu hiĩ kaay teesaaqay, gi tlaatleesiri ilahudaa muunaiĩ koinay tuba, 7“Heediki siĩ soꞌoyi taqay kaay? Ina hinti belendeqesi Iliitleemu! Hhaku lensee gu kooma ⁄uuru gu ilamooyiru tlakwaroo, Iliitleemu kilesi na kona!”
8Cirakiray lenge Yeesu muuna gosii gi caahhi idoo giyaa ilahudeedemisiyeei muunaiĩ koinay, gi kaay sa inay tuba, “Sa soꞌoyi ilahudeedemisiday teesaaqay muunaiĩ kokunay? 9Gimba haloo na slaahhi hari khisla, kaawaraa sa heediki gwaa tingara⁄uudu tuba, ‘Tlakwaroo doogu sliimaa dagaã ilamooyimi,’ baku kaawaraa tuba, ‘Tlayii, oyii fala doogu, la waauta?’ 10Inkoo, ana slaꞌa unkuray, ma caahhadiri tuba, Nanku Heedi2:10 Nanku Heedi: Harii hhantlisa Yeesu hingaati uumi teesaaqay. Yuꞌudiii kitaabuu gu Danieeli 7:13-14; Hiitlaaꞌasa 1:13. Daa handikimi teꞌesii tuba, Nanku Heedi rawaa gu rawge wana, kona ⁄uuru hari khisla. kona ⁄uuru gu ilamooyiru tlakwaroo da hida tiꞌii khoorotii!” Teꞌesii gii fookidi daqa heedikiray gwaa tingara⁄uudu, gi kaay sa ina tuba, 11“Suguũ kaay, tlayii, oyii fala doogu, la waauta ayage!” 12Cirakiray lenge, heedikee gi qadidi ge⁄e, gii oyi fala dosi, yaagii ca⁄i khoorooge pandaa da hida sliimaage. Qatlay giyaa ilii aniri teesaaqay, hida sliimaa yaati bakairi hari khisla, gi hhaꞌaleesiri Iliitleemu tuba, “Yeraa, etaa hakahhana arimaa gimba da hinkaa gooay gwaanii ca⁄u!”
Yeesu eteedi Laawi
(Mataayo 9:9-13; Luuka 5:27-32)
13Da hheꞌesi, Yeesu gi kara hadakay kenga gu tlawa da didirige da Galilaaya. Teꞌesii raqatee goõ da hida yaagi sirakonti ina, ina gigi tlaatleesi caacaahhamisu gimba gu Iliitleemu. 14Qariqaaqari, Yeesu giyaa ilii cati hari oofisi daa ilii buaaidiye koodi, gi arimi Laawi2:14 Laawi: Uma gosi gu caduu naa Mataayo. nanku Alifaayo, hiĩ ibiidi teꞌesii. Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Hawunda hanisirakonte, ma leẽ gu sirakoomiisee doyi tleehhiti!” Da hheꞌesi, Laawi gii tlay, gi mamay yondukee kosi gu koodi, gi sirakoomi Yeesu.
15Laawi gi kwahhasuusi Yeesu haa sirakoomiisee dosi aya gosii sa ⁄agoo. Inkoo, qatlay giyaa ilii ⁄agiigineei, karaanimaiĩ gwaa hiikurunkuriirimee koodi sliimaa haa hida gwaa koomee tlakwaroo yaa ⁄agiiginay sliimaa haa Yeesu haa sirakoomiisee dosi. Teꞌesii yaa wanay hida wa⁄a gwaa sirakoomee ina. 16Maarimamaa wakinay da sariyaa gu raqa da Farisaayoo,2:16 Farisaayoo: Raqa da hida wakinay gu Yahuudi qatlaykeesii, gwaa iliikoomee ibinaa, idoo daa ilii handikimi gooay sariyaa da Musaage, kara yaayii roogisiri sariyaa dooina wa⁄a, daaba wariiakhasoo haa sariyaa da Iliitleemu. giyaa ilii aniri Yeesu ⁄agina haa hida gu koomee tlakwaroo, gi maasiri sirakoomiisee dosi tuba, “Yeesu sa soꞌoyi ⁄agiigina haa karaanimaiĩ haa hida hhakee gu koomee tlakwaroo?” 17Yeesu giyaa ilii akhasi gimbakee koina giyaa cocaacoiyeei, gi kaay sa inay tuba, “Hida gu koomee slaqoo gu hhoi yoó slaiyaaiiba dareesimoo, hhakaꞌa gu koomee ga⁄ay noó slaiyay. Inkoo, ana hanti khayiiba sa eteeda hida hhakaꞌa gungoó hiiarimee tuba, ibinaa dooina yaa tafaꞌadi, hanti khay sa eteediru gu hida hhakaꞌa gu koomee tlakwaroo.”
Khawaraa da Yeesu ti tlaatleesoo da gimba gu ⁄abu
(Mataayo 9:14-17; Luuka 5:33-39)
18Sirakoomiisee da Yohaana haa raqa da Farisaayoo yoó mamayay ⁄agoo haã kitahhuu. Sa gimbakee hida wakinay yaagi khayri daqa Yeesuge, gi maasiri tuba, “Sirakoomiisee da Yohaana haa sirakoomiisee da raqa da Farisaayoo yoó mamayay ⁄agoo haa kitahhu. Inkoo, sirakoomiisee doogu yoó soꞌoyi mayay teesaaqay laqaraa?” 19Yeesu gi ilaki⁄isi sa inay tuba, “Dahaa gu heedi guũ khabimu, malee mayay ⁄agoo haa kitahhuu qatlay heedi guũ khabimu, sliimaa wana haa inay? Bere heedi guũ khabimu wana haa inay, hiidahhasiyaaiiba mawaraa da ⁄agoo haa kitahhuu. 20Inkoo, balalu gimaa dayee, teꞌesii heedi gwaa khabimu dugurimaa ilii waaudiye daqa dooinaa, qatlaykeesii maa asu mayay ⁄agoo haa kitahhuu.
21Hhaku heedi lensee goó hiidaqa qayru gwaa faaku hari dahhamu gu ⁄abu. Bere teesaaqay laqi, qayrukira gwaa faaku, kwanda gi feehhidiye, gi asu feehhimidi ba⁄ay da pandaa see. 22Nama teesaaqay leẽ, hhaku heedi lensee goó hiieesa difaay2:22 difaay: Buraa da ⁄aamu waku daa tinqimi, uma gosi naa sabiibu. da ⁄abi waꞌay gu curuquu gu fala da segige gu iliiqaasa difaay. Bere teesaaqay laqi, difaaytee da ⁄abi, kwanda gii feehhimiside faloo hhakee gonkoinaa. Teesaaqay difaaytee goõ haã faloo hhakee see slime yooti tlakwaakwayay. Difaay da ⁄abi kwanda dagoó waꞌay gu curuqeerii gu faloo gu ⁄abige hiieesi.”
Yeesu ti Looimoo gu baloo da Sabaato
(Mataayo 12:1-18; Luuka 6:1-5)
23Letu waka baloo da Sabaato, Yeesu haa sirakoomiisee dosi yaa hiicatiri hari tla⁄aã gu qaymamuu gu ganoo. Qatlaykee sirakoomiisee dosi gi tlaatleesidi kereꞌemisu sagaiĩ gu ganoo, gi tooinaa ⁄aginiri. 24Da hheꞌesi Farisaayoo wakinay gwaa waaree teꞌesii gi kaayri sa Yeesu tuba, “Yuꞌudiyaa, sirakoomiisee doogu soꞌoyi yondimaamita yondu daa kitlakuusi sariyaage baloo da Sabaatoge?” 25Teꞌesii Yeesu gi ilaki⁄isi inay tuba, “Haati somintiriibaslii gimba gu Iliitleemuge, idoo Dawdi giyaa ilii laqi qatlay giyaa ilii qoriimidiri ina haa hida kosi? 26Ha khuꞌudaaiibaslii, idoo okookoo goori Dawdi giyaa ilii day mara gu didiru gu Iliitleemuge, qatlay Abiyataari giyaa ilii hhapalooay gu didiru gu Iliitleemu, gi ⁄agimi mukaatee daa hadimaamisiye sa Iliitleemu, daa kitlakuusi ⁄agoo ha heedi lensee, hhapalooee kilesi naa ⁄agiiginay. Kara Dawdi gi qaqay mukaatetee sa hida kosi see!”
27Teꞌesii Yeesu gi kara kaay sa Farisaayoo tuba, “Baloo da Sabaato dagaati qaasi ha Iliitleemu sa iliiawaraa hida, ma hiifiifisiri yondu gooinaa, hida digaati qaasiiba sa balotee. 28Inkoo, Nanku Heedi na Looimoo gu baloo da Sabaato.”
3Yeesu hhoeesi heedi gwaa daba tingara⁄uudu ⁄⁄ baloo da Sabaatoge
(Mataayo 12:9-14; Luuka 6:6-11)
1Letu waka Yeesu kara gii day sinagoogige, gi arimi heedi waku yaa wana teꞌesii, daba gosi gwaa tingara⁄uudu. 2Inkoo, letutee yaati baloo da Sabaato, Farisaayoo wakinay yaa wanay, yaati khuꞌuuꞌunay Yeesu naraꞌa, ma aniri, bere higi hhoeesi heedikee baloo da Sabaatoge,3:2 baloo da Sabaatoge: Maarimamaa da sariyaage haa Farisaayoo hingaa ila⁄imbidiri tuba, ilabuꞌuruu gwaaꞌaraago yondiida dosi daa hhoi gimati baloo da Sabaatoge. Inkoo yaa kara ilahudeesiri tuba, hhoeesa da heedi gwaa daba tlakwaakwaw yaati kitlaku baloteesii. magi leehhisiri Yeesu pandaa da balasaage.
3Da hheꞌesi Yeesu gi caahhi idoo giyaa ilahudeedemisiyeei, gi kaay sa heedikee gwaa daba tingara⁄uudu tuba, “Khoca tiꞌii, qadidi pandaa da hida sliimaage, ma dugu arimi.” 4Teꞌesii Yeesu gi maasi Farisaayotee tuba, “Pandaa da sariyaage gimba haloo na naraꞌa laqaruu baloo da Sabaatoge, ti yondu hhoinay baku ti yondu tlakwaroo? Kara haloo na hhoinay baloteesii, ti ilabuꞌuruu heedi waku gwaaꞌaraago baku ti gaasaraa da heedikee?” Teꞌesii yaati qabiri diĩ. 5Da hheꞌesi, Yeesu gigi yuꞌudi gonkoinaa hari qupidaa, gi slahhaai hari khisla, sa gimba gu muunaiĩ hhakee koina gwaa karaarahhee. Teꞌesii gi kaay sa heedikee gwaa daba tingara⁄uudu tuba, “Tafaꞌasi daba googu!” Heedikee gi tafaꞌasi daba gosi, cirakiray lenge daba gosi dugugi hhoeesi sumuku. 6Teꞌesaa Farisaayoo gii ca⁄iri sinagoogiteesaa, higi cira idara kayri sliimaa haa hida gwaa iliiaꞌaaꞌawee mutemi Heroode, idoo gi ilii gaasiyee Yeesu.
Khawaraa da hida daqa Yeesuge daqeemoo sliimaago
7-8Da hheꞌesi, Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi waaudiri teꞌesaa kenga gu tlawage, teꞌesii digaagi sirakoomi ha raqa da didiri da hida yadaa hhapee da Galilaayago. Inkoo hida wa⁄a hari khisla yaati akhasiri gimbakira gu didiru daa yondimaamidiye ha ina, yaagi asu khayri daqa Yeesuge daqeemoo sliimaago. Wakinay yaa hhapee da Yudaaya dahhiyay haa yaamu gu Yerusaleemugo, wakinay yadaa hhapee da Idumeeyago haa hhapee daraa tlo⁄osaa guri bara da rawaa gu duudu gu Yoridaani waara. Kara wakinay yaamu gu Tiirogo haa Sidoonigo, raqatee da hida hhakee daa didiri hari khisla. 9Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi, ma hiisatisiri masuwaa waka ciyoomooge sa ina, ina ma tlaatlahhasi raqatee da hida gu hhanti iliiraagita.
10Ina yaa teesaaqay kaay, sa gimba yaa hhoeemisi hida wa⁄a letutee, teesaaqay hida goõ gwaa koomee ga⁄ay yaa konay kwayru gu cihharaa raqatee, ma dayri daqa dosii, magu nangumisiri, inay see ma hhoaaꞌayri. 11Qatlaykee sliimaa hida hhakira daa ilii khaabaaꞌamidi ha gieeri, giyaa ilii aniri Yeesu, yaati huhuiri hhapeege pandaa dosii, gi tlaatleesiri maahhoo hari ⁄uuru tuba, “Gu lou, ugu ti Nanku Iliitleemu!” 12Teꞌesii Yeesu gigi ilii⁄oo⁄i gieeri hhakee goõ, ma mayri kaawa sa hida, ina na miyaa.
Yeesu hiileehhi sirakoomiisee dosi da mibi haa cada
(Mataayo 10:1-4; Luuka 6:12-16)
13Da hheꞌesi, Yeesu gi ilakhiinaaꞌadi rawaa gu onke, gi eteedi hida hhakira giyaa ina slaiye, ma sirakoomiisee dosi tleehhidiri, yaagi khayri daqa dosii. 14Teꞌesii Yeesu gii leehhi hida hhakee gu mibi haa cada, slime giyaa eteedi na ya⁄abimiisee, mangu sirakomamidiri haa ina, haa magi ya⁄abi ma kakaaru kayri gimba gu Iliitleemu, 15kara ma sigi qay ⁄uuru gu hiica⁄amisu gu gieeri daqa hidago. 16Umaiĩ gu hida hhakee gu mibi haa cada giyaa hiileehhi na nahhaã, Simooni (hiĩ daraa ayi ha Yeesu uma gu caduu na Peetiro),3:16 Peetiro: Umaki gu Yunaanaisoo maꞌaana dosi na Hhafida.17Yakoobo haa Yohaana, yaꞌay gu Sebedaayo (hhaã daraa ayi ha Yeesu uma gu deneꞌee na Boaneeri, maꞌaana dosi na “Yaꞌay gu Kukukhumoo,”) 18Andareyaa, Filiipo, Batolimaayo, Mataayo, Toomaasi, Yakoobo nanku Alifaayo, Tadaayo, Simooni gu raqa da Seloote,3:18 Seloote: Haã yaati raqa waka da Wayahuudi daa qwaqwatliitlima sa hii⁄utla hhapee dooina dabaiĩ gu Waruumigo.19haa Yuuda Isikariyooti. Qariqaaqari hiĩ naa hiifookidi Yeesu.
⁄uuru gu Yeesu gu kaba⁄araa Sataanimoo
20Da hheꞌesi Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi ki⁄iri ayage. Kara raqa da hida yaagii kurunkuriti daqa dosii, yaa slayriiba ma mucu gu ⁄agoo see. 21Qatlay hiidayuuma dosi giyaa ilii akhasidi gimbakee, yaagi tooinaa waaudiri tongoo dooinaa, maguri waaudiri ayage, sa gimba yaati ilahudeesiri tuba, “Hiĩ bi⁄iidi sa yondu gu didiru!”
22Teꞌesii maarimamaa waka da sariyaa, hhaã gwaa yaamu gu Yerusaleemu dahhee, yaati kakaakaanay sa hida tuba, “Yeesu dugwaati ilii khaabaaꞌadi ha Belisebuuli.” Kara yaati kakaakanay tuba, “Ina haroó ⁄uuru gu Sataanimoo, hiĩ gu didiru sa gieeri goõ, hiica⁄amisi gieeri daqa hidago.”
23Da hheꞌesi, Yeesu gi eteedi inay daqa dosii, gi kaay sa inay hari amoo da ilaꞌaaꞌaatisa tuba, “Sataanimoo malee hii dahhasi hiica⁄asa gieeri kosi daqa hidago? 24Bere hida gu hhapee leẽ qwaqwatlinay inay haa inay, ⁄uuru gu hida gu hhapetee hindii faaki. 25Kara bere hida gu mara leẽ hingii deehhiihhiniri raqoo haa raqoo, gi asu qwaatliyay inay haa inay, ⁄uuru gu hida gu marakee see hiikaasiyaaba. 26Nama amotee leẽ, bere tawaaloo gu Sataanimoo qwaqwatlina ina lenkosi haa hingigi deehhiihhina, ina hiidahhasiyaaba qadida, haa hiifaakoo da ⁄uuru gosi yaani daadi. 27Inkoo teesaaqay gooba! Gu lou, bere heedi waku slai cihharaa mara gu heedi gu kooma ⁄uuru, magu afafiisi khooslay gosi goõ, kwanda hiti gesaa khiidina heedikee gu kooma ⁄uuru. Teꞌesii gi asu hiidahhasi afafiisa idadu sliimaa gi kone.
28Guti lou, hida digi ilamooyina ha Iliitleemu tlakwaroo dooina goõ, haã gimba gooina see gonkosaa gu pende⁄esa da Iliitleemu. 29Inkoo, hiĩ gumaa belendeqesa Muuna gu Iliitleemu, tlakwarotee tosi dagamaa ilamooyinaaba coko⁄o seei ha Iliitleemu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo.” 30Yeesu yaa teesaaqay kaay, sa gimba maarimamatee yaa kakaakanay tuba, “Ina dugwaa iliikhaabaꞌadi ha Belisebuuli, ayi gu gieeri goõ!”
Iyoo da Yeesu haa hhiee kosi gu loi
(Mataayo 12:46-50; Luuka 8:19-21)
31Asunkuilee, iyoo dosi Yeesu haa hhiee kosi yaagi khayri. Gonkoinaa gi qadimidiri khoorooge, gi ya⁄abiri heedi waku waꞌay gu marage, magu eteeda kay Yeesu, maa hiica⁄i khoorooge. 32Inkoo, teꞌesii waꞌay gu marage raqa da didiri da hida yaa wanta daa ibiti, daa niini⁄iti Yeesu, hida hhakee gi kaayri sa ina tuba, “Yuꞌudiyaa, iyoo doogu haa hhiee koku see khoorooge wanay, dugu dabimaamidi.”
33Teꞌesii ina gi ilaki⁄isi sa inay tuba, “Iyoo dooi haa hhiee koi niĩ miyaa?” 34Da hheꞌesi, Yeesu gi yuꞌudi daqa hida hhakeesii gwaa ibiidee teꞌesii gugi niini⁄idiri, gi kaay tuba, “Hhaã guũ ibiidee tiꞌii na amu koi haa hhiee koi, 35sa gimba heedi goó yondiida idoo da slaiye Iliitleemu, hikee na hhia gooi, hhioo dooi haa iyoo dooi.”
4Ilaꞌaaꞌaatisa da heedi gwaa daamisu kaw pisagaroo
1Qariqaaqari, Yeesu gi kara tlaatleesi caacaahhamisu hida yade kenga gu tlawa da didirige da Galilaaya. Inkoo, raqa da didiri loi da hida yaagii kurunkuriti daqa dosii, gi ilii raagiti ina bareemoo sliimaa. Sa gimbakee Yeesu gii dawa kay masuwaa wakayge, gi ibiidi teꞌesii, miyaa cocoi sa inay teꞌesaa tlawago. Raqatee da hida gi meti kenga gu tlawage. 2Yeesu gi caacaahhamisi inay gimba wa⁄a hari amoo dari ilaꞌaaꞌaatimisu. Caacaahhamisukeesii kosii, gi kaay sa inay tuba,
3“Itatiisa sangu kaay! Heedi waku yaa waaudi qaymoo dosii sa wincalaakharu kawa pisagaroo4:3 wincalaakharu kawa pisagaroo: Wakaꞌalee hida gu Yahuudi haraa amotee daamaamisiyay pisagaroo da ganoo, giyoó hheꞌesiyeei wincalaakharuu, asu doosliyay qaymamuu koina hari koolaiĩ doó duukhiye ha kuꞌunaanay. dosi da ganoo. 4Qatlay giyaa ilii wincalaakhaakhane, pisagaroo waka gi huhuꞌudi amooge, cira⁄oo yaagi khaydi, pisagarotee dagagi noꞌomi goõ. 5Pisagaroo waka gi huhuꞌudi gurumaasiyage, daqa daa iliiwane tipa coko⁄o kilesi, yaagi cira tiꞌiti teꞌesii, sa gimba daqatee yaa kontaaba tipa wa⁄a. 6Inkoo, tleemaa da dihhi giyaa iliida⁄adi, barukee gwaa tiꞌidu gi moomooi, gi sluhhi, sa gimba kibeeri yaa konaaiiba daqa da iliimuta naraꞌa. 7Pisagaroo waka gi huhuꞌudi slanslawriige. Qatlay giyaa ilii tiꞌiti, slanslawrikee gi cira dinaraaray, gi ilaslaabi barukee, da hheꞌesi gi kay, laqwaloo see guba. 8Kara pisagaroo waka gi huhuꞌudi hhapee da hhoige dii looi, gi tiꞌiti, gi dinaraaraydi naraꞌa, gi laqwalidi baruũ wa⁄a gwaa hamaadu, goo⁄u waku gi laqwali ilaa mibeeri tami, waku mibeeri lahhoꞌo, kara waku mibeeri mibi.” 9Da hheꞌesi Yeesu gii faakisi gimbakee kosi, gi kaay sa inay tuba, “Ina gu kooma eaa, akhasiye naraꞌa gimbaki.”
Yeesu idoo saa caacaahhaahhamisiye hari ilaꞌaaꞌaatimisu
(Mataayo 13:10-17; Luuka 8:9-10)
10Qatlay Yeesu giyaa ilii sliimaa wane haa sirakoomiisee dosi da mibi haa cada, kara hida wakinay see yaa wanay, gwaa sirakoomee ina, inay gi maasiri ina sa gimbakee kosi gu ilaꞌaaꞌaatimisu, ma sigi kaay maꞌaana dosi. 11Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Wakaꞌalee siiri da Tawaaloo da Iliitleemu dagaati yakwi. Inkoo dagaanii tlaaꞌasi daqa doogunay. Hhakee goóba ⁄imba gimba gu Iliitleemu, inay sigiroó amoo da ilaꞌaaꞌaatimisu kakaana, 12idoo daa ilii handikimi gooay Handikaa da Iliitleemuge tuba,
‘Giyoómati khuꞌuniri see, yoó anaiiba,
kara giyoómati akhamisiyayi see, yoó caahhiyaaiiba!
Teesaaqay hiifookidiyaaiiba daqa Iliitleemuge tlakwaroo dooinaa,
haa digigi ilamooyina ha Iliitleemu.’4:12 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 6:9. ”
Yeesu ilakeesi ilaꞌaaꞌaatisa da dooslimiisay
(Mataayo 13:18-23; Luuka 8:11-15)
13Da hheꞌesi Yeesu gi kara kaay sa inay tuba, “Hanguubaslii caahha ilaꞌaaꞌaatisatee da dooslimiisay? Inkoo, bere teesaaqay, ha malee caahhaday, bere sangu cocoa gimba waku wa⁄a hari amoo da ilaꞌaaꞌaatimisu?
14Heedi gwaa daamisu pisagaroo ti heedi goó kakaama gimba gu Iliitleemu sa hida. 15Inkoo, hida wakinay yoó ooyiyayi gimbakee, ubee pisagarotira pahha daa huhuꞌudi amooge. Qatlay giyoo ilii akhasiyeei gimba gu Iliitleemu, Sataanimoo yoóti cira khay, gii ca⁄asi gimbakira gu hhou diĩ cocoi sa inay. 16Nama teesaaqay, hida wakinay yoóti ooyiyayi gimba gu Iliitleemu, ubee pisagarotira pahha daa huhuꞌudi gurimaasiya da kooma hhafida hari waꞌay kosi. Qatlay giyoo ilii akhamisiyee gimba gu Iliitleemu, cirakiray goóti ooyiyayi hari hhaꞌaloo. 17Inkoo, sa gimba inay, ubee ti barukaꞌa pahha gooba kibeeri, yoó hiikaasiyaaiiba. Qatlay digoó ilii khaye ilahufidu baku labaꞌasu sa gimbakee, inay yoóti cira mayay ⁄imbaraa gimbakee.
18Kara hida wakinay yoóti ooyiyayi gimba gu Iliitleemu, ubee pisagarotira pahha daa huhuꞌudi slanslawriige. Inay ti ilaꞌaaꞌatisa da hida hhakaꞌa pahha, goó akhamisa gimba gu Iliitleemu, 19digigi asu ilaslaabi ha toodara gu khooroti, haa hiicoridu gu slawaraa hindaqaruumaa haa slahhaahhaau gu idadu wakinay see. Sa gimbakee digoóti afahhana gimba gu Iliitleemu, gi mayay slawa ⁄aamu. 20Karaai hiifaakooge hida wakinay yoóti ooyiyayi gimba gu Iliitleemu, ubee, pisagarotaꞌa daa huhuꞌudi hhapee da hhoige dii looi. Inay ti hida goó akhamisa gimbakee gu hhou, giyoóti ⁄imbiyay, gi slayay ⁄aamu wa⁄a, wakinay yoóti slayay ⁄aamu wa⁄a hari khisla, kara wakinay ⁄aamu wa⁄a hari khisla loi.”
Ilaꞌaaꞌaatisa da caaꞌasiya
21Da hheꞌesi Yeesu gi kara kaay sa inay tuba, “Bere caaꞌasiya dagaã da⁄i, dagaraagi khay waauuge, dagoóti ilakhupisiyaaba hari kiyaaray. Kara dagoóti qaasiyaaba hari sira da buburuu. Caaꞌasiyatee dagoóti qaasiyaabaslii bi⁄inaage? 22Nama teesaaqay leẽ, hhaku gimba lensee daa yakwi, damaaba hiitlaaꞌasa cenceege ha Iliitleemu, kara wanaaba gimba lensee gu siiri damaaba hiitlaaꞌasa cenceege. 23Bere heedi kona eaa, hini akhasiye naraꞌa, ma caahhi idoo ga cocaacoe.”
24Teꞌesii gi kara kaay sa inay tuba, “Itatiisa naraꞌa gimba ga akhamisideei, sa gimba pimokaꞌa goó ilakhuꞌudee sa hida wakinay, unkuray see nama hikee, sangunimaa ilakhui ha Iliitleemu! Kara unkuray sangumaa hiiroogisi hari khisla. 25Gu lou, hikaꞌa gu kooma gimba gu Iliitleemu, ina sugumaa hiiroogisi hari khisla. Kara hikaꞌa goóba caahha gimbakee, gimati koomi see caahharatee da coko⁄o, dagoóti afii⁄utli daqa dosaa.”
Ilaꞌaaꞌaatisa da pisagaroo doó dinaraarawa
26Yeesu gi ilakoomi gimba sa raqatira da hida tuba, “Kara ilaꞌaaꞌaatisa waka da Tawaaloo da Iliitleemu na nahaã: Dooslimiisay waku yaa daamisi pisagaroo qaymoo dosii. 27Teꞌesii balalu sliimaa yoóti yondiidi yondu gosi waku hari tleemaa, hari amasi yoóti qaati, qatlaykee sliimaa pisagaroo dosi giyoó iliitiꞌite, haa giyoó ilii dinaraarayde see, ina ti hhidina sumuku, idoo giyoó ilii ca⁄ade. 28Pisagaroo yoóti tiꞌita ina lenkosi hhapeego, gi dinaraarayda, baruũ gi laqwali, asunkuilee gi hamaadi. 29Qatlay barukee giyoo ilii hheꞌesiye hamanaa, dooslimiisaykee gi tlaatleesi buꞌuruu barukee kosi, sa gimba qatlay gu buꞌuuꞌuru yaani day.”
Tawaaloo da Iliitleemu ti ilaꞌaaꞌaatisa da pisagariya ⁄⁄ da haradaali pahha
(Mataayo 13:31-32, 34; Luuka 13:18-19)
30Yeesu gi kara kaay sa inay tuba, “Tawaaloo da Iliitleemu hagari idoo mala gooay ilaꞌaaꞌaatisana? Itatiisa naraꞌa gimbaki gu ilaꞌaaꞌaatimisu! 31Tawaaloo da Iliitleemu ti pisagariya da haradaali4:31 pisagariya da haradaali: Pisagaroo dosi da digiidakwi loi, da barii dama⁄aduu gooay, daa daamaamisiye ha hida gu Yahuudi qaymamuu koinay gu ayage. pahha, da digiidakwi loi tla⁄aã gu pisagaroo sliimaage doó daamisiye. 32Teꞌesii bere dagaã daasi, gi tiꞌita, gu lou yoóti diirayda, gi khaimoo gu didiru loi tleehhidi tla⁄aã gu khai sliimaage doó daamisiye. Elemu kosi goó tledi hari khisla, cira⁄oo yoóti amoo hiidahhasida tleehhinay cuuraiĩ koina teꞌesii, mahhatu gosii.”
Yondu gu ilaꞌaaꞌaatisa
33Nama amotee loi gooay, Yeesu hari ilaꞌaaꞌaatimisu wa⁄a gu teesaaqay slaqamisa, yaa kakaami gimba gu Iliitleemu sa hida, idoo giyaa ilii dahhasiri caahharaa gimbakee. 34Yeesu yaa kakaamiiba gimba lensee daqa dooinay, gi may amotee da ilaꞌaaꞌaatisa haa idoo waka. Qatlay Yeesu giyaa ilii sliimaa wane haa sirakoomiisee dosi kilesi, yaa ilakeesi sa inay maꞌaana da ilaꞌaaꞌaatimisukee sliimaa.
Yeesu tlakhadisa gondadee gu deni tlawage
(Mataayo 8:23-27; Luuka 8:22-25)
35Letutee leẽ hari khwayaiĩ, Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Paaree tlo⁄osanee hari bara da cadii da tlawa.” 36Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi gi aareesidi raqatee da hida daa teꞌesii waara, gii guniri masuwateesii daa ilii ibiidi Yeesu, gi tooinaa waaudiri sliimaa haa ina. Masuwawuu wakinay see yaa wanay, gwaa sliimaa waaudeei haa inay. 37Inkoo, teꞌesii tlawage daagii ca⁄i ilafahhiya da didiri hari khisla, gondadee gu maꞌay gi tlaatleesiri tlupidu masuwatee hari ⁄uuru tluntlubaage, masuwatee dagaa iliihaci maꞌay, daati naahhi aloo hiihhanta tlawage. 38Yeesu yaa teꞌesii wana waꞌay gu masuwateesii alunge, yaa qaati, saga gosi giyaa hiiqaasi tlakwaꞌamooge. Teꞌesii sirakoomiisetee tosi gugii leehhisiri, gi kaayri sa ina hari afoo da didiri tuba, “Maarimuu, tlayii! Hoo iliiqaasidaabaslii gi anta tuba, dandiray slaꞌana kaka⁄u?”
39Da hheꞌesi ina yaagii tlay, gi ilii⁄oo⁄i ilafahhiyatee, gi kaay sa gondadee hhakee tuba, “Kaanahhasa diĩ, tlakhada!” Cirakiray lenge ilafahhiyatira gi qabidi sumuku, tlawa gi tlakhati diĩ haã gondadee hhakira see gu deni gi qabiri. 40Yeesu gi kaay sa sirakoomiisetee tosi tuba, “Siĩ soꞌoyi tlaꞌamuumutiri teesaaqay? Unkuray inkoo naqatloo ha kahhadaaii, hakontaaiiba ⁄imba daqa dooii?” 41Teꞌesii inay digaa iliihaci tlaꞌamee da didiri loi, hingigi tlaatleesiri maamisu inay haa inay tuba, “Yuꞌudaa, hiĩ kara ti miyaa? Gunti ilii⁄oo⁄u ilafahhiya haã gondadee gu maꞌay see, gi akhasiri ina.”
5Yeesu hhoeesa heedi gwaa kooma gieeri wa⁄a
(Mataayo 8:28-34; Luuka 8:26-39)
1Da hheꞌesi, Yeesu haa sirakoomiisee dosi da mibi haa cada gi dayri hari bara da cadii da tlawa da didiri da Galilaaya, yade hhapee da Wageraasige. 2Qatlay Yeesu giyaa ilii cacaaca⁄iye waꞌay gu masuwateesaa tooinaa, heedi waku gwaa kooma gieeri yaagii ca⁄i maraoo daa ilii qamaamidiye tuueenaa, yaagi tu⁄udi, mangu slaslayri haa Yeesu. 3Heedikee yaa ayisasu hhakeesii ibimaamidi, yaa darabi hari khisla, hida giraa slanqadiri sumuku khiidiidiru, girimati hari nyololoo see. 4Gu lou, dugwaati nikiikina khiidiidiru dabainge haã yeꞌeerooge see hari nyololoo, teꞌesii ina giyaati nikiikina kereꞌemisu nyololotee. Heedi lensee hhaku gwaa kooma ⁄uuru guri kaba⁄araa ina. 5Balalu sliimaa, qatlay gu tleemaa haã gu amasi see yaati maahhaahhamina yade ayisasuge haa omeerige, kara slaqwa dosi giyaati qutlaatlidi hari tle⁄eẽ.
6Qatlay heedikee giyaa ilii arimi Yeesu yade segenge, gi tu⁄udi, mangi slaslayri haa Yeesu, gi day daqa dosii, gi tosii keebeeidi pandaa dosii, 7gi maahhi hari afoo da didiri tuba, “Ye Yeesu, Nanku Iliitleemu gu Rawaa gu Idadu Sliimaage Waara, hani hhanti labaꞌasida ana! Inkoo sini seelinte pandaa da Iliitleemuge tuba, hani mayda, hani ⁄agitintaaba!” 8Yaa teesaaqay kaayri, sa gimba Yeesu yaa hheꞌesi sigaa kaay tuba, “Gieeri, ca⁄ii tiaa daqa heedikaa!”
9Da hheꞌesi, Yeesu gugi maasi tuba, “Uma googu na miyaa?” Gi ilaki⁄isi tuba, “Uma goy na ‘Legioni,’5:9 Legioni: Hari Yunaanaisoo maꞌaana dosi na raqa da didiri da sirikaarii elefu lahhoꞌo. sa gimba dandiray ti raqa da didiri loi.” 10Teꞌesii gieeri hhakee gi tlaatleesiri hiitlahhasu Yeesu hari khisla, magi may hiica⁄asa hhapeteesaa.
11Inkoo raqa da didiri da biinoo yaa wanta, daa deꞌeeꞌene teꞌesii ciyoomooge slaaburaa gu onke. 12Da hheꞌesi gieeri hhakee gi tlaatlaqasiri Yeesu tuba, “Hhooa handi ilafahhade, ma iliiguuma kayni biinotaꞌa.” 13Yeesu gigi ilafahhi. Cirakiray lenge gieeri hhakee yaagii ca⁄iri daqa heedikeesaa, gi iliiguuma kayri biinotee. Da hheꞌesi raqatee da biinoo, gonkosaa daa elefu cada taqaaqay, gii gweegwe⁄eti hari ⁄uuru ilagweegwe⁄eda da dihhigo, gii gunti tlawage, gi kaka⁄adi goõ.
14Qatlay deꞌemiisee da biinoo giyaa ilii anti teesaaqay, gi lakiti tongagu koinay, ma kaawa kayri sa hida koina gimbakee gungii ca⁄u. Da hheꞌesi, hida hhakee goõ yaagi feꞌediri, ma aniri gimbakee gwaa hiica⁄u. 15Qatlay giyaa ilii dayri daqateesii daa iliiwane Yeesu, gi aniri heedikira daa ilii khaabaaꞌadi ha gieeri wa⁄a, hiĩ ibiidi teꞌesii diĩ, hiĩ daamisi qayroo, kara kona waaway gu hhou. Qatlay giyaa ilii aniri teesaaqay, gi tlaꞌamuumuudiri hari khisla. 16Teꞌesii, hhakee gwaa arimee gimbakee, idoo giyaa ilii ca⁄i, gi ilakeesiri sa inay gimbakee goõ gu heedikee gwaa kooma gieeri haã gu raqatee see da biinoo. 17Teesaaqay hida hhakee gi tlaatleesiri tlaatlaqamisu Yeesu ma waaudi hhapee dooinaa!
18Qatlay Yeesu giyaa ilii dadaadaye waꞌay gu masuwateesii tooinay, heedikira daa ilii khaabaaꞌadi gieeri wa⁄a, gi tlaatlaqasi Yeesu, ma waaudiri sliimaa haa ina daqa gi kaye. 19Teꞌesii Yeesu gi siꞌi, sugugi kaay tuba, “Taa⁄a ki⁄e ayage, daqa hida gu mara googuu haa daqa hiidayuuma dooguu, sigi kaawa kayde gimbaki gu didiru diĩ yondiidi ha Taataa Iliitleemu daqa dooguu, haa idoo suguũ ilii ⁄awaarimi.” 20Da hheꞌesi, heedikira gi waaudi, gii cati hari tongagu goõ gu hhapee da Dekapooli, gi tlaatleesi kakaaru sa hida gimbakee gu didiru daa yondiidi ha Yeesu daqa dosii. Hida goõ gwaa akhasee gimbakee, yaati bakairi hari khisla.
Yeesu hhoeesi hotu Yayiroo haa hadee waka
(Mataayo 9:18-26; Luuka 8:40-56)
21Da hheꞌesi Yeesu haa sirakoomiisee dosi da mibi haa cada gi kara tlo⁄osiri tlawa da didiri da Galilaaya, gi dayri baratirayi giyaa dahhiyeei wakaꞌalee, gii ca⁄iri masuwateesaa tooinaa. Qatlay Yeesu giyaa ilii teꞌesii wane kenga gu tlawage, dugugi kara iliiraagidi ha raqa da hida wa⁄a hari khisla. 22Teꞌesii heedi waku, uma gosi naa Yayiroo, yaagi khay. Ina naa giyaadimiisay gu didiru gu sinagoogi. Qatlay giyaa ilii arimi Yeesu yaani day teꞌesii, gi keebeeidi pandaa dosii, 23higigi tlaatlaqasi tuba, “Taataa, hotoyi da coko⁄i mama⁄ada hari khisla, slaꞌada gwaaꞌaraa see. Hhooa poo, laga iliiqaasa kayda dabaiĩ koku, ma hiicaaquti haa ma maydi gwaaꞌaraa.” 24Da hheꞌesi Yeesu gi ⁄imbi, gi tooinaa waaudiri sliimaa haa Yayiroo mara gosii.
Qatlay giyaa ilii khociicinee, raqa da hida wa⁄a gi sirakonti Yeesu, gugi iliiraagidiri. 25Inkoo raqateꞌesii yaa wanta hadee waka, daa ilahufimaamidiye ha ga⁄ay gu hiicaca⁄uu ceedee5:25 ga⁄ay gu hiicaca⁄uu ceedee: Hadetee dagaa tlintiꞌisi sa ga⁄ay gosi, yaa kitlaku ina, mangu nangumisidi haa hida wakinay. Hida sliimaa yaa hiisasaasatiyaaiiba daqa dosii. slaqwa dosaa koraraa mibi haa cada. 26Hadetee dagaa ilahufidi hari khisla, dagaa umaasiisimi ha qwasleeri haa dareesimaiĩ wa⁄a, khooslay gosi goõ yaatii faaki daqa dooinay, hhoꞌowaraa see suti. Slaqwa dosi gi asu tlakwaydi hari khisla. 27Hadetee yaa akhasidi gimba daa yondimaamidiye ha Yeesu. Inkoo Yeesu giyaa ilii cati hari teꞌesa, aluũ kosaa hadetee gugi sirakonti ina, gi cihhidi raqatee da hida, gi nangusidi somborokimoo gu qayru gu Yeesu. 28Yaa teesaaqay laqadi, sa gimba yaa kaadi muuna gosii tuba, “Bere hati nangusa kilesi, gimati somborokimoo gu qayru gosi, gu lou, ana hiicaaquuda.” 29Teꞌesii, qatlay giyaa ilii nangusidi kilesi somborokimokee gu qayru gu Yeesu, cirakiray lenge ceedetira, daa hiicacaaca⁄a slaqwa dosaa, gi tosii kereꞌeti, hingigi anti hiĩ hhoaydi sumuku.
30Qatlaykeesii lenge Yeesu gi caahhi tuba, ⁄uuru waku gu hhoeesa hindii ca⁄i daqa dosaa. Da hheꞌesi gii fookidi bareemoo sliimaa raqateesii daa niini⁄iti ina, higigi maasi tuba, “Miyaa niĩ nangusi qayru gooi?” 31Sirakoomiisee dosi gi ilaki⁄isiri ina tuba, “Siĩ soꞌoyi maasidi, ubee, ‘Miyaa niĩ nangusi ana?’ Kara tiꞌii ugu hanti anti hida ti wa⁄a, duguũ iliiraagidi?” 32Teꞌesii Yeesu gi ilakoomi khuꞌuduũ bareemoo sliimaa, ma arimi miyaa niĩ nangusi ina. 33Da hheꞌesi, hadetira yaagii satidi, gi keebeeiti pandaa dosii. Ina yaa tlaꞌamuti, tay dakhadakhada, sa gimba yaa caahhadi idoo dingii ca⁄adi daqa dosii. Sugugi kaadi gimba goõ gungii ca⁄u daqa dosii. 34Teꞌesii Yeesu gi kaay sa ina tuba, “De hotoyi, igi ⁄imba doogi daqa dooii nigiĩ hhoeesi, sa gimba haã ⁄imbidi ⁄uuru gu Iliitleemu. Taa⁄a ki⁄e hari qasaw, ga⁄ay googi haã hhoaydi sumuku.”
35Qatlay Yeesu giyaa ilii kahhiye cocoꞌomooge haa hadetee, hida wakinay yaagi khayri yadaa mara gu Yayiroogo, gi kaayri sa Yayiroo tuba, “Hotoogu hhaka, hiĩ hhanti! Ba⁄ay inkoo maarimuu hagu hhanti labaꞌasana, handii kaaꞌani.” 36Teꞌesii Yeesu yaa iliiqaasiiba gimbakee daa kaay haa hida hhakee, gi kaay sa Yayiroo tuba, “Hhanti tlaꞌamuta, ugu ⁄uuru gu Iliitleemu kilesi na ⁄imbi.” 37Yeesu yaa kara ⁄imbiiba heedi lensee, mangu sirakomamidiri haa ina. Higii leehhi Peetiro, Yakoobo haa Yohaana nankooina haa Yakoobo kilesi, ma waaudiri haa ina haa Yayiroo.
38Qatlay giyaa ilii dayri aya gu Yayirooge, Yeesu gi akhasi ⁄aa⁄imuu gu gwaaꞌaraa haa gaiidimoo gu didiru hari khisla. 39Yeesu gii day waꞌay gu marage, gi kaay sa inay tuba, “Siĩ soꞌoyi maahhadiri taqay, kara tay toogunaa ⁄aa⁄aday? Khwaylati hiĩ gwaꞌatiiba, hinti qati kilesi!” 40Qatlay giyaa ilii akhasiri teesaaqay, hida hhakee gi qasayri Yeesu, sa gimba inay yaa caahhiri tuba, khwaylatee hiĩ hhanti.
Teꞌesii Yeesu higii ca⁄asi khoorooge hida hhakee goõ. Da hheꞌesi, gi ⁄oo⁄i taataa haa iyoo da khwaylatee sliimaa haa sirakoomiisee dosi tami gwaa waaree haa ina, gonkoinaa gii guniri sagayge, daqa giyaa iliiwante. 41Da hheꞌesi, Yeesu higigi ooyi khwaylatee hari daba gosi, gi kaay sa ina tuba, “Talitha koum!”5:41 Talitha koum: Tiꞌii Yeesu yaati kaay hari gimba gu Araamaisoo tuba, “Khwayla, tlayii.” Araamaisoo yaati gimba gu Wayahuudi qatlaykira gu Yeesuge, Yeesu see yaa giimaamisi gimbaki.42Cirakiray lenge khwaylatee gi tosii hiitlaydi, gi qaditi, gi tlaatleesidi khocu teꞌesii. (Yaa konta koraraa mibi haa cada). Qatlay giyaa ilii aniri hiĩ slafidi, yaati bakairi hari khisla loi. 43Teꞌesii Yeesu gii gadimi hari khisla hida gwaa teꞌesii waaree tuba, hhanti kaawa kayay sa heedi lensee gimbakee. Kara sigigi kaay tuba, “Khwaylatee saga qaydee ⁄agoo, ma ⁄aginti.”
6Yeesu idoo dugwaa iliisiꞌi ha hida gu yaamu kosi
(Mataayo 13:53-58; Luuka 4:16-30)
1Inkoo Yeesu gi waaudi teꞌesaa yaamu hhakeesaa, gi ki⁄i Nasareetige tongoo dosii giyaa ilii diiray. Sirakoomiisee dosi da mibi haa cada yaa sliimaa hadakayri haa ina. 2Qatlay daa ilii day baloo da Sabaato, Yeesu gi tlaatleesi caacaahhamisu gimba gu Iliitleemu teꞌesii sinagoogige. Hida wa⁄a gwaa akhasee ina yaati bakairi hari khisla, hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Heediki yaani kaalaa slay gimbaki guti didiru taqay dee? Hiĩ yaa kaalaa slay waawayki, kara yaani kaalaa slay ⁄uuruki guri yondu haa guri laqaru gimba gu denu gu bakaꞌasa hida da kahhiye arimaa? 3Hiĩ caba ti dakwidiisaykira, nanku Mariyaa, nankooina haani Yakoobo, Yoose, Yuuda haa Simooni? Kara hhiee kosi gu tigay caba yoó sliimaa ibiidiyay tiꞌii haa dandiray?” Teꞌesii gi slahhaahhaairi hari khisla sa ina, gugi siꞌiri.
4Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Tletimiisay yoó dakusiyaaba muree daqeemoo sliimaa gi kaye, muretee giyoó slayaaba yaamu kosii, daqa hiidayuuma dosii haa mara gosii.” 5-6aYeesu yaati bakai, sa gimba hida gu tongoo dosi gwaa ⁄imbiriiba ina kona hiidahhasa da yondiida yondu gu denu goó bakaꞌasa hida. Sa gimbakee ina yaa laqamiiba gimba lensee gu bakaꞌasa teꞌesii, yaati iliiqamidi kilesi dabaiĩ ga⁄iidee angaamaka haa gigi hhoeemisi.
Yeesu idoo giyaa ilii ya⁄abi sirakoomiisee dosi mibi haa cada
(Mataayo 10:5-15; Luuka 9:1-6)
6bDa hheꞌesi, Yeesu gi waaudi, gi ilakhookhocimi tongoo haa tongoo, gi caacaahhamisi hida gimba gu Iliitleemu. 7Letu waka, Yeesu gi ⁄oo⁄i sirakoomiisetira tosi mibi haa cada, magi ya⁄abi inay cada cada haa sigigi qay ⁄uuru sarii ca⁄amisu gieeri daqa hidago.
8Qatlay giyaa ilii kahhiyee waauda, gigi ilakaay inay tuba, “Hhanti hubitay idoo lensee, ti hhadaa kilesi na hubida. Hhanti hubitay mukaatimoo, curuquu, ma peesay see hhiyuumateesii. 9Unkuray daamisi ye⁄eetoo kilesi, hhanti hubitay kooti da cadii. 10Kara sigigi kaay tuba, mara dangoo ilii kwahhasuusiye, teꞌesii kilesii ibiida, qatlaykaꞌa naqatloo gamaa ilii waautee yaamu hhakeesaa. 11Bere daqa wakay dangoo kwahhasuusiyaaba, ma itatiisa see unkuray, waauda teꞌesaa. Qatlay goo ilii waautee teꞌesaa, gaagahha ceceiya yeꞌeeroo kokunaa, gimbakee yooti ilatlawa tleehhita daqa dooinay.”
12Da hheꞌesi, sirakoomiisetee gi waaudiri, gi kakaaniri gimba gu Iliitleemu tuba, hida yaa hiifookidiyee daqa Iliitleemuge tlakwaroo dooina. 13Sirakoomiisetee higii ca⁄amisiri gieeri wa⁄a, gwaa ilii khaabaaꞌamidee hida, gi makhadiri ga⁄iidee wa⁄a hari du⁄iya haa gigi hhoeesiri.
Gwaaꞌaraa da Yohaana Hiinunqudimiisay
(Mataayo 14:1-12; Luuka 9:7-9)
14Inkoo Heroode, mutemi gu hhapee da Galilaaya, gi akhasi gimbakee goõ, sa gimba hida daqeemoo sliimaa yaa cocaacoiyay gimba gu Yeesu. Hida wakinay yaa kakaakaanay tuba, “Yohaana Hiinunqudimiisay yaani slafi ayisago! Sagani kona ⁄uuru guri yondiida gimba gu denu gu bakaꞌasa.” 15Wakinay gi kaayri tuba, “Hikee ti Eliyaa, tletimiisaykira gu wakaꞌalee gu Iliitleemu naani ki⁄i!” Kara hida wakinay gi kaayri tuba, “Hiĩ ti tletimiisay gu Iliitleemu ubee, tletimiisee wakinay pahha gu wakaꞌalee.” 16Qatlay Heroode giyaa ilii akhasi gimbakee daa cocaacoiye ha hida, gi kaay tuba, “Hikee ti Yohaana Hiinunqudimiisay, gaa isa kereꞌesi, naanii ca⁄i ayisago!”
17Wakaꞌalee, Heroode yaati ilafahhi sirikaarii dosi, Yohaana hiinuqudimiisay dugwaa ooyiye haa dugu khiidine jeerage. Ina yaati teesaaqay laqi, sa gimba gu Heroodiiya, hadee da Filiipo hhia gosi, giyaa khabimi. 18Sa gimba, Yohaana yaa kaay sa Heroode tuba, “Ti naraꞌaaba ugu khaboo hadee da hhia googu.” 19Sa gimbakee Heroodiiya gi slahhaꞌadi haa gi wakidi Yohaana, gwaati amoolaa slaꞌada gaasa. Teesaaqay see, yaa hiidahhasidiiba, sa gimba Heroode yaa slaiyaaba gimbakee. 20Heroode yaa gwaa⁄i Yohaana, sa gimba yaa khui tuba, Yohaana yaati heedi gu kooma ibinaa daa tafaꞌadi pandaa da Iliitleemuge haa daa tlintiꞌisi, teesaaqay gugi ga⁄ay. Kara, Heroode dugwaa muuna tlakweesi giyaa ilii itatiitimisiye gimbakee gu Yohaana. Teesaaqay see, ina gwaa tosaa slai itatiimisu.
21Inkoo, Mutemi Heroode yaa ⁄isimi losona gu didiru, gu hiislawaraa baloo da hiidawaraa dosi. Ina gi kakaami sa hida kosi gu deni, sirikaarii dosi da deni haa giyaadimiisee da hhapee da Galilaaya. Teꞌesii Heroodiiya gi slaydi amoo dari gaasa Yohaana. 22Da hheꞌesi, hotosi da Heroodiiya6:22 hotosi da Heroodiiya: Uma gosi naa Saloome. Yaa hotosi da Heroodiiya haa Filiipo, hhawata gosi gu pandaa. yaagii daadi, gi tlaatleesidi seehha pandaa da Heroodege haa dahaa kosii gwaa ibiidee sliimaa haa ina. Heroode gi kaay sa sagameeriyatee tuba, “Firimi idoo ga igi slaꞌade, ana sigi hadisa.” 23Kara Heroode gii fadidi hari seeliru daqa dosii tuba, “Gu lou, sigi hadisa idoo ga slaꞌade firoo daqa dooii, gamati slaꞌadi see, ma sigii deehhi tawaaloo doyi, ana sigi hadisa.”
24Da hheꞌesi, sagameeriyatee gii ca⁄adi khoorooge, gi maasa kaydi iyoo dosi tuba, “Iyoo, idoo mala gooay gana firima daqa mutemi Heroodego?” Iyoo dosi gi ilaki⁄isidi tuba, “Taa⁄a sugu kaade, ubee, sigi hadisiye saga gu Yohaana Hiinunqudimiisay.” 25Sagameeriyatee gi ki⁄idi cira daqa mutemige, sugugi kaadi tuba, “Ana slaꞌa sini hadiside inkootuutuu tiꞌii siniyaage saga gu Yohaana Hiinunqudimiisay.”
26Mutemi giyaa ilii akhasi gimbakee, yaa li⁄i hari khisla. Inkoo, sa gimba giyaa seelimi pandaa da dahaa kosii, yaa slaiyaaba maga afasiꞌi idoo giyaa firinti. 27Cirakiray lenge mutemi gi ya⁄abi leẽ gu sirikaarii dosi doó ga⁄awa, maa kereꞌesi saga gu Yohaana haa guraa khaye daqa dosii. Sirikaarimokee gi waaudi jeerage haa gi kereꞌesi saga gu Yohaana hari pangaa. 28Teꞌesaa yaagi ki⁄i, gi geregedi saga gosi siniyaage, gi tosii hadisi sa sagameeriyatee. Da hheꞌesi girigi tosaa waauti, gi haysa kaydi sa iyoo dosi. 29Qatlay sirakoomiisee da Yohaana giyaa ilii akhasidi gimbakee gwaa hiica⁄u, gi hadakayri daqa Heroodege, sigimaa hadisi slaqwa da Yohaana, magi qaasaraa kayri aysage.
Yeesu ⁄agimisi hida elefu kooani
(Mataayo 14:13-21; Luuka 9:10-17; Yohaana 6:1-14)
30Qariqaaqari ya⁄abimiisee da Yeesu yaagi ki⁄iri hhiyuuma dooinaa, gi kaayri sa Yeesu gimba goõ giyaani yondiidiri haã idoo giyaani ilii caacaahhamisiri hida. 31Da hheꞌesi, qatlay giyaa ilii teꞌesii wane sliimaa, hida wa⁄a yaa khakhaakhayay haa yaa waauuꞌumidiya. Teesaaqay Yeesu haa sirakoomiisee dosi yaa slayriiba ma mucu gu ⁄agoo see. Teꞌesii Yeesu gi kaay sa inay taai, “Paaree daqa wakay dayii caaqutige daba hida, ma hiifiifisa kayni coko⁄o.” 32Teesaaqay, gii guniri masuwaage inay kilakoina, gi waaudiri daqa dayii caaqutige, daaba ilii ibimaamidu hida.
33Teesaaqay see, hida wa⁄a gigi ariniri inay waaudiyay, gi caahhiri daqa giyaa kakaakayeei. Da hheꞌesi hida gu tongagu goõ gii slehheesiri, gi tlaatleesiri tu⁄udimoo yade khuꞌusa daqatiray, inay gi giyaadiri dawaraa. 34Yeesu giyaa ilii ⁄eeti masuwaago, gi arimi raqa da didiri da hida. Ina gi ⁄awaarimi sa raqatee, sa gimba inay yaati raqataꞌa pahha da bee⁄u dabasli deꞌemiisay. Teꞌesii, ina gi tlaatleesi caacaahhamisu hida gimba wa⁄a gu Iliitleemu.
35Sirakoomiisee dosi giyaa ilii aniri letu hiĩ paragidi, gi hadakayri daqa dosii, sugugi kaayri tuba, “Yuꞌudiyaa, daqati tiꞌii ga iliiwane ti hatli, inkoo letu see slaꞌada hiihuua. 36Aareesi hida, ma waaudiri maraai gu qaymamuge waaree haa tongagu gu ilaciyaa waaree, ma sangii kiriga kayri ⁄agoo.”
37Teꞌesii, Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Unkuray sigi qaydeei ⁄agoo, ma ⁄aginiri!” Inay gi kaayri sa ina tuba, “Ugu slaꞌadaa dandiray ma kiriga kayni mukaatee gu dinaari miyaa cada,6:37 dinaari miyaa cada: Dinaari leẽ yaa peesay gu buaraa da yondimiisay gwaa yondiidu letu leẽ. ma hadisani sa hida hhanki goõ ma ⁄aginiri?” 38Yeesu gi maasi inay tuba, “Inkoo unkuray mukaatee maka gana kontay? Taa⁄amida yuꞌudaw.” Qatlay giyaa ilii aniri, yaagi ki⁄iri, sugugi kaayri tuba, “Wana mukaatee kooani haa samaakii cada.”
39Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi, ma ibiidisiri hida raqoo haa raqoo sluufaa gu naa⁄age. 40Hida gi ibiidiri raqoo gu hida mibeeri mibimibi, kara wakinay raqoo gu hida mibeeri koakoani. 41Da hheꞌesi, Yeesu gii oyi mukaatetira da kooani haa samaakikira gu cada, gi ganaꞌasi ilaa kosi rawge, gi kaay ⁄iisoo sa Iliitleemu sa ⁄agotee. Teꞌesii ina gi fandakumisi mukaatetee cokoocoko⁄o, gigi hadimisi sa sirakoomiisee dosi, ma hadimisiri sa hida hhakee guũ ibiidee raqooge, ma ⁄aginiri. Kara Yeesu gi deehhimi samaakikee see gu cada sa hida hhakee goõ, ma ⁄aginiri. 42Hida hhakee goõ gi ⁄aginiri mukaatee haa samaakii, gi akhaakhaniri. 43Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi yaagii kurunkuriri fandakumay gwaa meetu gu mukaatee haa samaakii, gi hacimisiri kapapuu mibi haa cada. 44Hida gwaa ⁄agimee ⁄agotee yaati wa⁄a, hhawatee kilesi faadoo dooina yaa elefu kooani.
Yeesu khoci hari rawaa gu maꞌay
(Mataayo 14:22-33; Yohaana 6:15-21)
45Qatlay giyaa ilii hheꞌesiri ⁄agotee, cirakiray lenge Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi, ma hiiguniri masuwaage, ma giyaadiri hari bara da cadii da tlawa da Galilaaya tongoo da Betisaydaage. Qatlay ina gi ilii aareemisiye raqatee da hida. 46Yeesu giyaa ilii hheꞌesi aareesa hida hhakee, ina gi ilakhiinaaꞌadi onke, ma firoo kay Iliitleemu.
47Qatlay daa ilii amasuudi, masuwatee daa iliiwane sirakoomiisee da Yeesu, yaati asu daadi tla⁄aã gu tlawage. Qatlaykee, Yeesu yaa ina lenkosi wana hari kenga waku gu tlawa. 48Yeesu gi arimi segengo sirakoomiisee dosi, idoo giyaa ilii aniri maana da madinay gu masuwatee, sa gimba caaqwa da dihhi yaa kaniinimisida inay pandaago. Qatlay daa ilii daadaauusi pisaraa, Yeesu gi ilii hadakay sirakoomiisee dosi, khoci hari rawaa gu maꞌay gu tlawatee, giti aloo hiicati pahha.
49Inay gwaa ilii aniri Yeesu yaa khoci hari rawaa gu maꞌay, gi ilahudeesiri inay beela, yaati iliitleemumoo, gi cunqusiri. 50Inay gonkoinaa gwaa ilii aniri ina, yaa tlaꞌamuudiri hari khisla. Teꞌesii cirakiray lenge Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Karahhasa muunaiĩ, ti ana, hhanti tlaꞌamutay!” 51Da hheꞌesi, gii day masuwateesii giyaa iliiwanee, caaqwatira gi kaanahhasidi. Gonkoinaa yaati bakaakairi hari khisla, 52inay yaa kahhiyay caahha gimba gu bakaꞌasa gu Yeesu gu hacisa mukaatetira, sa gimba muunaiĩ koina yaa karaarahhiri.
Yeesu hhoeemisi ga⁄iidee wa⁄a hhapee da Genesareetige
53Yeesu haa sirakoomiisee dosi giyaa ilii tlo⁄osiri tlawa, gi dayri hhapee da Genesareetige, gi qadidisiri masuwaa kenga gu tlawage. 54Qatlay giyaa ilii ⁄ee⁄eetiri kilesi masuwaago, hida gwaa waaree teꞌesii gi cira caahhiri Yeesu. 55Da hheꞌesi, inay gi cira hiislehheesiri, gi niini⁄idiri hhapetee goõ, gi kakaaniri sa hida tuba, Yeesu yaani khay. Hida giyaa ilii akhasiri, gi geregediniri ga⁄iidee hari faloo, gi sirakomamidiri daqeemoo sliimaa giyaa ilii akhasiri tuba, ina yade wana. 56Daqeemoo goõ Yeesu giyaa ilii hadakakay, tongaguge, yaamuge baku qaymamuge, hida yaa leehhimisiri ga⁄iidee dooina daqa doó ilii kurunkurimidiye hida, gi tlaatlaqasiri Yeesu, ⁄imbiye ga⁄iidee dooina, ma nangumisiri ma somborokimoo gu qayru gosi kilesi see. Ga⁄iidee goõ gwaa nangumisee somborokimokee yaati hhoaaꞌayri.
7Caacaahhamisu gu hida goó kanimisa gimba gu Iliitleemu
1Letu waka, Farisaayoo haa maarimamaa angaamaka da sariyaa, yaa khayri yadaa yaamu gu Yerusaleemugo, inay goõ gii kurunkuridiri pandaa da Yeesuge. 2Inay yaa aniri sirakoomiisee waka da Yeesu, yaa ⁄agiiginay ⁄agoo hhuncidaa see guba dabaiĩ, gimbakee yaa slasla⁄iima caacaahhamisu gu ou gooinay. 3Inkoo, Farisaayoo haa Wayahuudi goõ, bere guba hhuncidaa dabaiĩ tluhhiya naqatloo ⁄aginaaiiba ⁄agoo. Inay yoóti iliikonay caacaahhamisu gu ou gu okookoiĩ koina. 4Kara bere yaa sokoonii dahhiyay ⁄aginaaiiba, hiti gesaa hhunciyay dabaiĩ koina naraꞌa, gi asu ⁄aginay. Kara konay ou waku wa⁄a giyoó iliikonee, da hiihhuncidu gooay kikombaae, sibeedoo haa ⁄alalee.
5Da hheꞌesi, Farisaayotee haa maarimamaa da sariyaa gi maasiri Yeesu tuba, “Sirakoomiisee doogu yoó soꞌoyi iliikonaaiiba ou gaa oowani daqa okookoiĩ kotaa, inay hiti ⁄agiiginay hhuncidaa see guba dabaiĩ?” 6Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Tletimiisay Isaaya yaa gimbuusi gimba gu lou, giyaa iliitletimi daqa doogunay unkuray peereehhiisee, idoo daa ilii handikimi gooay Handikaa da Iliitleemuge tuba,
‘Hida hhanki hinoóti muriidiyay hari gimba gu afaiĩ koina kilesi,
teesaaqay see, muunaiĩ koina segenge loi wanay haa ana.
7Inay hinoóti daareesiyay ana Iliitleemu diitiray,
inay yoóti caacaahhamisiyay hida, ma ooyiri ilakaawa da hida.’7:7 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 29:13.
8Gu lou, unkuray ilakaawa da Iliitleemu ganaa maydiri oowa, hoóti ooday caacaahhamisu gu ou gu hida.”
9Da hheꞌesi, Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Unkuray khuꞌuday hii⁄ipa hari cirihhimaa ilakaawa da Iliitleemu, ma oodiri caacaahhamisu gu ou googuna! 10Yuꞌudaa, Musaa tletimiisay gu Iliitleemu yaa kaay tuba, ‘Muriidi taataa googu haa iyoo doogu!’7:10 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 20:12. Kara ilakaay tuba, ‘Heedi goó wahaahama taataa gosi baku iyoo dosi dugu gaasiye!’7:10 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 21:17.11Teesaaqay see, unkuray hoó kaaday tuba, bere heedi kaay sa taataa gosi baku sa iyoo dosi tuba, ‘Idadu kosi giĩ aloo qaye sa taataa gosi haa iyoo dosi ti Koribaani’ (maꞌaana dosi, idadu hhakee giĩ hadisi sadaaka daa tlintiꞌisi sa Iliitleemu), 12hari caacaahhamisukee ina iliiayaaba kara taataa gosi baku iyoo dosi. 13Teesaaqay haganoó ilii qooqitay gimba gu Iliitleemu, sa iliikomamidu caacaahhamisu gu ou googuna gaa qaasidiri. Kara unkuray hoó yonditay gimba wa⁄a gu taqay slanqasa.”
Gimba guroó khawa slasla⁄iima pandaa da Iliitleemuge
14Da hheꞌesi, Yeesu gi kara eteedi raqatee da hida, sigigi kaay inay tuba, “Hani itatiisidee naraꞌa, kara kila heedi tla⁄aã googunay caahhiye naraꞌa gimbaki. 15Hhaka idoo lensee doó hiidawa hari afa slaqwa da heedige hiraagi khayda slasla⁄iima. Teesaaqay see, idoo doó hiica⁄a afa gu heedigo, hatee noó ⁄isinta slasla⁄iima daqa heedige.”7:15 Hhayuũ gu 16: Bere heedi kona eaa gu akhamisu, akhamisiye gimbaki naraꞌa. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki.
17Qatlay Yeesu giyaa ilii may raqatee da hida, gii day mara wakuuge. Teꞌesii, sirakoomiisee dosi gugi maasiri amoo da ilaꞌaaꞌaatisatee. 18Ina gi ilaki⁄isi inay tuba, “Unkuray kahhadaaii caahha tuba, idoo doó hiidawa hari afa gu heedi haroó khaydaaba slasla⁄iima? 19Yuꞌudaa ⁄agoo doó ⁄agine heedi yoó hiidaadaaba muuna gosii, yoóti guraꞌa gosi kilesi kayda, qariqaaqari gii ca⁄ada slaqwa dosaa amootlahhayge!” Hari kaawaratee teesaaqay, Yeesu yaati laqami tuba, ⁄agoo goõ hiraatii boo⁄odi ⁄agooge.
20Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Gimba goó hiica⁄a waꞌay gu muuna gu heedigo, hikee naroó khay slasla⁄iima daqa dosii. 21Sa gimba waꞌay gu muuna gu heedigo daganoó iliica⁄i ilahudaa gu tlakwi, slipalauuma, fiisa, cu⁄uduũ, 22slahhaahhaau gu tlaku, hhitaa, tlakwaroo da muuna, afaꞌafuumaa, fitlaaloota, tloomu, wahaaharu, darabimaa haa bawma. 23Tlakwaroti sliimaa goõ yoó waꞌay gu muuna gu heedi dahhada, naroó khayda slasla⁄iima daqa dosii.”
Hadee waka ⁄imbaraa dosi Yeesu
24Da hheꞌesi, Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi waaudiri teꞌesaa, gi yada khuꞌusiri yaamu gu Tiiroge.7:24 Tiiro: Yaati yaamu gwaa segenge waaree haa hhapee da Wayahuudi. Yade ina gii day mara gu heedi wakuu, ina yaa slaiyaaba heedi lensee ma caahhi tuba, ina wana teꞌesii. Teesaaqay see, hingaa hiidahhasiiba yakwaraa, hida ma mayri caahha. 25-26Yade yaa wanta hadee waka, hotosi daa iliikhaabaꞌadi gieeri. Hadetee yaa Yunaanitoꞌoo, daa laqwali yaamu gu Foyiniikege gu hhapee da Siiriya. Ina yaa akhasidi gimba gu Yeesu, yaagi khaydi haa gi keebeꞌeti yeꞌeeroo kosii, gi tlaatlaqasidi Yeesu, ma hiica⁄asi gieeri hhakee daqa hotosaa.
27Yeesu sagagi kaay tuba, “May gesaa yaꞌay ma akhaakhaniri, sa gimba ti naraꞌaaba hiiowaraa ⁄agoo da daaqay, haa dagagii kwahhi sa gwehheeri.” 28Hadetee gi ilaki⁄isidi Yeesu tuba, “Looimoo, guti lou! Teesaaqay see, gwehheeri see guroó biraa da meesaa waaree, yoó ⁄aginay ⁄agotaꞌa da yaꞌay, doó huhua rawaa gu meesaago.” 29Yeesu sagagi kaay tuba, “Sa gimba gu ilaki⁄isa doogi, taa⁄a ki⁄e ayage, gieeri hhakira hindii ca⁄iri daqa hotoogaa.”
30Da hheꞌesi, hadetee gi waauti aya gosii, gi slaydi hotosi, hiĩ qati buburuuge hhoinay, gieeri hhakira hindii ca⁄iri.
Yeesu hhoeesi qapana haa gwaa afana⁄adu
31Da hheꞌesi, Yeesu gi waaudi haa sirakoomiisee dosi teꞌesaa yaamu gu Tiirogo, gii cati hari yaamu gu Sidooni, gi yada khuꞌusi bara da tlawa da didiri da Galilaayage, gi dayri hhapee da Dekapoolige. 32Teꞌesii hida wakinay hiraagi khayri daqa Yeesuge, heedi gwaa qapana kara yaa afana⁄adi. Inay gi tlaatlaqasiri Yeesu, mayii qaasi dabaiĩ kosi daqa heedikeesii, magu hhoeesi.
33Da hheꞌesi, Yeesu girigi suruki heedikee kengage daqa raqateesaa, gii lu⁄i dicoo kosi waꞌay gu eaa gu heedikeesii, gii cubuqi, gi nangusi cufaraã gu heedikee hari cubuqari hhakee. 34Yeesu gi yuꞌudi rawaa gu rawge, gi kaay tuba, “Ufay!” Teꞌesii gi kaay sa heedikee tuba, “Efaata!” (maꞌaana dosi na “Pooidiyee!”). 35Cirakiray lenge eaa kosi gi pooidiri haã cufaraã gosi see dugugi hhoeesi, gi tlaatleesi cocoꞌomoo naraꞌa.
36Da hheꞌesi, Yeesu gii gadimi hida gwaa teꞌesii waaree, hhanti kaawa kayay gimbakee sa heedi lensee. Teesaaqay see, idoo giyaa ilii tlaatlahhasi, hida ginaa ilii ilaqinciri kakaaru gimbakee. 37Hida goõ yaati bakairi hari khisla, gi kaayri tuba, “Hiĩ yondiidi gimba sliimaa naraꞌa hari khisla! Hiĩ hhoeesi qapanimaiĩ, ma akhamisiri, kara hida gwaa afana⁄amidee, ma cocoiri.”
8Yeesu idoo giyaa ilii ⁄agimisi hida elefu cigahha
1Qatlaykeesii raqa da didiri da hida yaa hiikurunkuriti daqa Yeesuge, yaa kontaaba idoo lensee da ⁄agoo. Da hheꞌesi, Yeesu gi ⁄oo⁄i sirakoomiisee dosi, gi kaay sa inay tuba, 2“Ana haã ⁄awaarimi sa hida hhanki, sa gimba hiĩ ibiidiri tiꞌii sliimaa haa ana balalu tami, kara konaaiiba idoo lensee diĩ meti da ⁄agoo. 3Bere inay giyoo aareesa, ma watliri hari qori, yoo slaqaaqanay amooge, sa gimba wakinay yaa segeẽ dahhiyay.” 4Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi gi ilaki⁄isidi ina tuba, “Inkoo tiꞌii hatlikii ⁄agoo haga kaalaa slayna da buꞌudisa hida hhanki guti wa⁄a taqaaqay dee?” 5Teꞌesii, Yeesu gigi maasi inay tuba, “Unkuray mukaatee maka gana kontay?” Inay gi ilaki⁄isiri ina taai, “Mukaatee fanqu kilesi.”
6Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa raqatee, ma ibiti hhapeege. Qatlay giyaa ilii ibiidiri, ina gii oyi mukaatetira da fanqu, gi kaay ⁄iisoo daqa Iliitleemuge, sa mukaatetee, gigi fandakumisi cokoocoko⁄o, gi hadisi sa sirakoomiisee dosi, inay ma hadimisiri sa hida. Teꞌesii inay gi yondiidiri teesaaqay, hida ma ⁄aginiri. 7Sirakoomiisee dosi slime yaa konay samaakii angaamaka gu digiidaku daa khwereꞌesi. Yeesu gi hhaꞌaleesi Iliitleemu sa samaakikee see, gi asu kara kaay sa sirakoomiisee dosi, ma hadimisiri samaakikee sa hida. 8Hida hhakee goõ yaa ⁄aginiri, yaati amoolaa akhaakhaniri naraꞌa. Qatlay giyaa ilii hheꞌesiri ⁄agoo, sirakoomiisee dosi yaagii kurunkuriri ⁄agotira daa meti, gi hacimisiri kapapuu fanqu. 9Hida gwaa teꞌesii waaree, gwaa ⁄agimee ⁄agotee, yaa hida elefu cigahha taqaaqay. Qatlay giyaa ilii hheꞌesiri ⁄agoo, Yeesu gi aareesi inay. 10Da hheꞌesi, ina haa sirakoomiisee dosi gii dadayri masuwatiray tooinay, gi waaudiri, gi tlo⁄osiri tlawa da didiri da Galilaaya, gi dayri yaamu gu Dalimanuutage.
⁄imbaraa da hhaka da Farisaayoo
11Qatlay Farisaayoo giyaa ilii akhasiri tuba, Yeesu yaani khay, yaagi khayri daqa dosii, gugi koisiri hatliru hari amoo da maamisu hari cirihhimaa, gi kaayri sa ina tuba, “Inkoo aare sandi laqante gimba gu bakaꞌasa gwaa rawaa gu raw dahha, ma arini, bere gu lou, ugu ha Iliitleemu nugwaa ya⁄abi.” 12Yeesu yaa li⁄i muuna gosii gi kaay tuba, “Laqwaloti sa soꞌoyi slaꞌaday gimba gu bakaꞌasa? Gu lou, sangu kaay, laqwaloti saga laqanaaba gimba lensee gu bakaꞌasa.” 13Da hheꞌesi, Yeesu gi may Farisaayoo hhakee teꞌesii, gii day waꞌay gu masuwaage, gi tlo⁄osiri hari bara da cadii da tlawa da didiri da Galilaaya.
Hangu ga⁄aydee haa tlakwaroo da Farisaayoo haa da Heroode
14Inkoo sirakoomiisee dosi digaagi afahhami hubida mukaatee, mukaatimoo leẽ kilesi ginaa konay teꞌesii waꞌay gu masuwateesii. 15Qatlay giyaa ilii tlo⁄oo⁄omisiyee tlawa, Yeesu gi ilii⁄oo⁄i inay tuba, “Hangu ga⁄aydee haa hamiira8:15 hamiira: Hida gu Yahuudi yoóti kaayay gimbakee hari amoo da ilaꞌaaꞌaatisa gimba gu tlaku, idoo giyoó iliiqone daqeemoo sliimaage. Gimati teesaaqay see, sirakoomiisee dosi da Yeesu yaati caahhiriiba. da Farisaayoo haa da Heroode.”
16Teꞌesii, sirakoomiisee dosi gi tlaatleesidi idara inay haa inay tuba, “Yeesu hinti kaay taqay, sa gimba haani konaaba mukaatee.”
17Teꞌesii, Yeesu yaa caahhi idoo hingaa ilii maamaamisiyeei, gi kaay sa inay tuba, “Hangu soꞌoyi ilaki⁄ii⁄imisiday unkuray haa unkuray tuba, handi kontaaiiba mukaatee? Inkoo, unkuray hati kahhadaaii caahha? Muunaiĩ kokuna saa soꞌoyi karaarahhiri teesaaqay dee? 18Haã antiriibaslii yondu goy hari ilaa kokuna, kara haã akhasidiriibaslii caacaahhamisu goy hari eaa kokuna? Unkuray hoó hiislaydaaiibaslii? 19Qatlaykira gaa ilii fandakumisi mukaatetira kooani daa ⁄agimisidi hida elefu kooani, qatlay unkuray gaa ilii kurunkuridiri ⁄agoo daa meti, haa slaydiri kapapuu maka gwaa hacaahacee ⁄agotee?” Inay gi ilaki⁄isiri sa ina taai, “Kapapuu mibi haa cada.”
20Da hheꞌesi, gi kara maasi inay tuba, “Kara qatlaykira ana gaa ilii fandakumisi mukaatetira da fanqu sa hida elefu cigahha, kapapuu maka gwaa hacaahacee ⁄agoo daa meti gaa slaydiri?” Inay gi ilaki⁄isiri sa ina taai, “Kapapuu fanqu.” 21Teꞌesii, Yeesu gi maasi inay tuba, “Inkoo ha soꞌoyi kahhaday caahha?”
Yeesu idoo giyaa ilii hhoeesi heedi waku gwaa ilahhamu
22Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi dayri yade tongoo da Betisaydaage. Teꞌesii hida wakinay haraagi khayri heedi waku gwaa ilahhamu daqa Yeesuge. Inay gi tlaatlaqasiri Yeesu, ma hhoeesi heedikee. 23Teꞌesaa, Yeesu gugi ooyi dabage heedikee gwaa ilahhamu, gurigii ca⁄i kenga gu tongoteesii. Da hheꞌesi, yade Yeesu gugi iliicubuqi ilaage, gi tuntuki ilaa gu heedikee hari dabaiĩ kosi. Da hheꞌesi, Yeesu gugi maasi tuba, “Handii dahhasidii arimaa ma idoo lensee?”
24Heedikee gi yuꞌudi, gi kaay tuba, “Ee, haã arimi hida ubee, khai pahha na khookhociicinay.”
25Da hheꞌesi, Yeesu gi kara tuntuki ilaa gu heedikee hari dabaiĩ kosi. Teꞌesii ilaa kosi digigi hhoeesi, ⁄uuru gosi guri khuꞌuduũ dugwaagii ki⁄isi, gi arimi idadu goõ naraꞌa loi. 26Teꞌesaa, Yeesu gi aareesi heedikee, ma ki⁄i ayigosii, gi kaay sa ina tuba, “Inkoo, qatlay ga ilii ki⁄ide ayigooguu, hhantii catida hari tongotee da Betisayda.”
Peetiro ⁄imbaraa dosi tuba Yeesu na Kristu
(Mataayo 16:13-20; Luuka 9:18-21)
27Da hheꞌesi, Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi waaudiri teꞌesaa, gi yade khuꞌusiri tongagu hhakiray gwaa ilaciyaa gu yaamu gu Kaysaariya Filiipige waaree. Qatlay giyaa ilii amooge wanee, Yeesu gi maasi sirakoomiisee dosi tuba, “Hida hinoóti kaayay tuba, ana na miyaa?”
28Inay gi ilaki⁄isiri ina tuba, “Hida wakinay yoóti kakaanay tuba, ugu na Yohaana Hiinunqudimiisay, naanii ca⁄i ayisago, wakinay yoóti kakaanay tuba, ugu na Eliyaa. Kara wakinay yoóti kakaanay tuba, ugu na tletimiisay waku gu wakaꞌalee gu Iliitleemu.”
29Da hheꞌesi, Yeesu gigi maasi tuba, “Hari unkuray, hanoóti kaaday tuba, ana na miyaa?” Peetiro gi ilaki⁄isi Yeesu tuba, “Ugu na Kristu.”
30Teꞌesii, Yeesu gigi ilii⁄oo⁄i inay tuba, “Hhanti kaaday gimbakee sa heedi lensee!”
Yeesu tletina gwaaꞌaraa dosi haa slafaraa dosi
(Mataayo 16:21-28; Luuka 9:22-27)
31Da hheꞌesi, Yeesu gi tlaatleesi caacaahhamisu sirakoomiisee dosi tuba, kwanda Nanku Heedi, dugu labaꞌasiye hari khisla haa dugu siꞌi ha gaduũ gu Yahuudi, hhapalooee da deni haa maarimamaa da sariyaa. Ina kwanda dugu gaasiye, kara qariqaaqari, baloo da tamiige yaa slafi yaagii ca⁄i ayisago. 32Yeesu sigaati kaay gimbakee goõ, yakwaraa see guba. Teꞌesii Peetiro harigi waaudi Yeesu afayige, gugi tlaatleesi ilii⁄oo⁄a ina sa gimbakee.
33Teꞌesii, Yeesu gii fookidi, gi yuꞌudi daqa sirakoomiisee dosii, gi ilii⁄oo⁄i Peetiro tuba, “Ki⁄e aluũ koii Sataanimoo! Ugu ilahudaa koku guti Iliitleemu gooba, ti ilahudaa gu hida kilesi.”
34Da hheꞌesi, Yeesu gi eteedi raqatira da hida, maa hiisatidi ciyoomoo gosii, sliimaa haa sirakoomiisee dosi, gi kaay tuba, “Heedi gu slaꞌa sirakooma ana, kwanda hingi tlankiye ina lenkosi, da hheꞌesi geregediye musalaaba gosi, hini asu sirakone. 35Sa gimba, heedi gu slaꞌa ilabuꞌuru ibinaa dosi, higi hhamisi. Kara heedi gu hhamisa ibinaa dosi sa ana haã sa Gimba gu Hhou, hikee maa ilabuꞌuna ibinaa dosi. 36Inkoo, heedi hhoinay mala slay, gimati slay hindaqaruumaa goõ da khooroti, tay gi hhamisi ibinaa dosi da koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo? 37Kara, heedi mala hadisi, ma slay ibinaa dosi da koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo? 38Heedi goó ariirima ilamuree sa ana, haa gimba gooi pandaa da laqwalotii da slipalauumage haa da kooma tlakwaroo, Nanku Heedi, sugumaa arina ilamuree, gimaa ilii khaye hari wanqamee da Taataa gosi sliimaa haa malayika daa tlintiꞌisi.”
91Teꞌesii, Yeesu gi kaay sa raqatee da hida tuba, “Gu lou, hida wakinay tla⁄aã googunay, guũ qadimidee tiꞌii, maa kaka⁄iyaaiiba, maati gesaa arinayi Tawaaloo da Iliitleemu, daa khoca hari ⁄uuru gosi gu didiru.”
Yeesu hiifookidi kalay gosi
(Mataayo 17:1-13; Luuka 9:28-36)
2Qariqaaqari, balalu lahhoꞌo giyaa iliicatiri, Yeesu hirigi waaudi Peetiro, Yakoobo haa Yohaana, girigi waaudi rawaa gu oõ gu tleeduge daqa da inay kilakoina. Yade, Yeesu gii fookidi kalay gosi pandaa dooinay. 3Qayroo kosi gi ⁄abaakwayri poy, gi tlaatleesiri wanqamee ti amoo celeceleiyay. Heedi lensee hhaku tiꞌii khoorotii gu hiidahhasa boo⁄imisuu gu qayru gu ⁄abaaku gu teesaaqay slanqasa. 4Da hheꞌesi, teꞌesii Eliyaa haa Musaa tletimiisetira da wakaꞌalee da Iliitleemu yaanii ca⁄iri pandaa dooinay, gi tlaatleesiri cocoꞌomoo haa Yeesu.
5Qatlay Peetiro giyaa ilii arimi teesaaqay, gi kaay sa Yeesu tuba, “Maarimuu, ti hhoinay dandiray ibinaa tiꞌii sliimaa haa unkuray. Handi ila⁄imbide dandiray ma tleehhana cuuraiĩ tami, leẽ sa ugu, gu caduu sa Musaa, kara gu tamii sa Eliyaa.” 6Peetiro yaa teesaaqay kaay, sa gimba ina haa deneꞌee hhakira kosi gu cada digaa ooyi amaaoo hari khisla, ina yaa caahhiiba gimba mala gina kaay.
7Da hheꞌesi, daagii ca⁄i tlongiya, gonkoinaa digigi ilaslaabi ha tlongiyatee, afoo da Iliitleemu yaagii ca⁄adi tlongiyateesaa kakanta tuba, “Hiĩ na Nankoy gu leẽ ga slae. Akhamisakuna ina!”
8Cirakiray lenge Musaa haa Eliyaa gii hhancooiri, giyaa kara aniriiba. Sirakoomiisetee da Yeesu giyaa ilii yuꞌudiri bareemoo sliimaa, Yeesu kilesi gunaati aniri, niĩ meeti haa inay.
9Qatlay giyaa ilii⁄eemaamidiyee okeesaa, Yeesu gigi ilakaay inay tuba, hhanti kaayiyay sa heedi lensee gimbakee giĩ aniri, baqamidiyeei ina Nanku Heedi maati gesaa slafi yaagii ca⁄i ayisago. 10Inay gi qaasiri gimbakee muunaiĩ koinay, giyaa kaayriiba sa heedi lensee, hingigi maamisiri inay tuba, “Slafaraa ayisago, maꞌaana dosi na mala?”
11Inay gi maasiri Yeesu tuba, “Inkoo maarimamaa da sariyaa yoó soꞌoyi kakaanta tuba, kwanda Eliyaa giyaa gesaa khaye?” 12Yeesu gi ilaki⁄isi inay tuba, “Gu lou, Eliyaa kwanda giyaa gesaa khaye, ma hii⁄abeesi gimba sliimaa naraꞌa. Teesaaqay see, daa soꞌoyi handikimi Handikaa da Iliitleemuge tuba, Nanku Heedi kwanda gi slaye ilahufiduu wa⁄a gu tlaku, kara dugumaati siꞌi ha hida? 13Inkoo ana sangu kaay, gu lou, Eliyaa9:13 Eliyaa: Tiꞌii Yeesu yaati cocoi gimba gu Yohaana Hiinunqudimiisay, daa ilakhuukhuꞌusi haa Eliyaa, tletimiisaykira gu wakaꞌalee gu Iliitleemu. yaa hheꞌesi yaa khay, kara hida yaa laqiri gimba gu tlaku daqa dosii, giyaa iliislaiyee gooay inay, idoo daa ilii handikimi gooay, gimba gosi Handikaa da Iliitleemuge.”
Yeesu hhoeesi khwaylimoo daa ilii khaabaaꞌadi ha gieeri
(Mataayo 17:14-20; Luuka 9:37-43a)
14Qatlay Yeesu haa sirakoomiisetee tosi giyaa ilii dayri daqa daa iliiwane sirakoomiisetira wakinay, gi aniri deneꞌee koina digiĩ iliiraagidi ha raqa da didiri da hida. Kara maarimamaa da sariyaa hingaa ilaki⁄ii⁄imisiyay haa inay. 15Cirakiray raqatee goõ da hida giyaa ilii aniri Yeesu, yaati bakairi hari khisla, gi cira tu⁄umidiri daqa dosii, mangu cehheemisiri. 16Da hheꞌesi, Yeesu gi maasi sirakoomiisee dosi tuba, “Hangu mala ilaki⁄ii⁄imisiday haa hida hhanki?”
17Teꞌesii, heedi leẽ raqateesaa gi ilaki⁄isi ina tuba, “Maarimuu, yuꞌudiyaa, ana haraani khay nankoy, magu hhoeesidi, sa gimba dugwaa ilii khaabaaꞌadi ha gieeri, gugi afana⁄adisiri, gi may cocoꞌomoo. 18Balalu sliimaa bere duguũ ilii khaabaaꞌadi ha gieeri hhakee, dugoóti ilii cakhadi hhapeege, dugoóti iliica⁄i ha sluubariya afa gosii, tay tluꞌuna ⁄atloo kosi, slaqwa dosi yoóti karaarahhada. Ana haã firimi sirakoomiisee doogu da tiꞌii waara, ma hiica⁄asiri gieeri hhakee, teesaaqay see hingii dahhasiriiba.”
19Qatlay Yeesu giyaa ilii akhasi teesaaqay, gigi ilaki⁄isi inay tuba, “De laqwaloti doóba ⁄imba! Hati ibiida haa unkuray malaalee naqatloo? Hangutii kaasa malaalee naqatloo? Qaraimokee hindaakuna tiꞌii daqa dooii!” 20Da hheꞌesi gwaagii satisiri daqa Yeesuge. Teꞌesii, qatlay gieeri giyaa ilii aniri Yeesu, cirakiray lenge hiraagii ca⁄iri qwinqwiisii daqa khwaylimokeesii, gi huui hhapeege pukhu, gi gwangwaraaꞌamidi, dugwaagi iliica⁄i ha sluubariya afage.
21Teꞌesii Yeesu gi maasi taataa gu khwaylimokee tuba, “Inkoo ilahufiduki gu tlaku gu nankoogu yaa malaalee tlaatleesi?” Taataa gosi gi ilaki⁄isi tuba, “Yaa daaqauumaa dosaa tlaatleesi. 22Kara gieeri hhakee yaati nikiikinay hiislaslakhuu nankoy aslaage haa maꞌayge see, magu gaasiri ina. Inkoo, ye taataa, bere ugu hiidahhasida iliiawaraa ina, hhooa sandi slahhaaꞌade, handi iliiayde.” 23Da hheꞌesi Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Siĩ soꞌoyi kaadi tuba, bere hiidahhasa iliiawaraa? Gimba sliimaa dugoó hiidahhasi ha heedi goó ⁄imba Iliitleemu.” 24Cirakiray lenge teꞌesii taataa gu khwaylimokee gi kaay tuba, “Ana kooma ⁄imba daqa Iliitleemuge! Inkoo hani iliiayde, ⁄imba tooii da hhaka.”
25Inkoo, qatlay Yeesu giyaa ilii arimi hida wa⁄a yaa hiislehheesiri hiikurunkurida daqateesii giyaa iliiwane, gi ilii⁄oo⁄i gieeri hhakee tuba, “Unkuray gieeri goóba cocoꞌomoo haa gu qapana, hanguu kaay, ca⁄aw daqa qaraimokaa, hagumaa hhanti ilii ki⁄iday!” 26Teꞌesii gieeri hhakee gi maahhiri, hiraagi kara hiica⁄iri qwinqwiisii hari ⁄uuru, gi asu hiica⁄iri daqa qaraimokeesaa! Da hheꞌesi qatlay giyaa ilii qaati teꞌesii hhapeege, hida gwaa teꞌesii waaree gi tlaatleesiri kaawa tuba, “Ayii, yuꞌudaa, hiĩ gwaai,” sa gimba kalay gu qaraimokee ubee, yaati tuuꞌuna pahha! 27Teꞌesii Yeesu gi ooyi daba gosi, gugii tlaysi, qaraimokee gi tosii qadidi, dugwaa hhoeesi sumuku.
28Qariqaaqari Yeesu haa sirakoomiisee dosi gii guniri waꞌay gu mara wakuuge. Teꞌesii, qatlay giyaa ilii inay kilakoina wanee, gi maasiri Yeesu tuba, “Dandiray hariĩ soꞌoyi slanqadani hiica⁄asa gieeri?” 29Yeesu gi ilaki⁄isi sa inay taai, “Gieeri gu taqay slanqasee, hiica⁄asaraa dooina yaati karahhadi, haroó amoo da firoo da Iliitleemu kilesi hiica⁄iyay.”
Yeesu caacaahhamisi kara gimba gu gwaaꞌaraa ⁄⁄ haa hiica⁄araa dosi ayisago
(Mataayo 17:22-23; Luuka 9:43b-45)
30Da hheꞌesi Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi waaudiri teꞌesaa, yaa hiicatiri hari hhapee da Galilaaya. Yeesu yaa slaiyaaba heedi lensee ma caahhi daqa giyaa iliiwanee, 31sa gimba yaa caacaahhaahhamisi sirakoomiisee dosi taysi, yaa kakaakana sa inay tuba, “Nanku Heedi dugu taatahhi dabaiĩ gu fa⁄ayaa dosii. Inay gu gaasiyay, baloo da tamiige Iliitleemu giyaa slafisi yaagii ca⁄i ayisago.” 32Inkoo sirakoomiisetee tosi haraa slanqati caahha, idoo daa giimaamisiye ha Yeesu, kara giyaa ilamuriidiri maasaraa ina, ma sigi kaay maꞌaana da gimbakee.
Miyaa na didiri ilaa gu Iliitleemuge
(Mataayo 18:1-5; Luuka 9:46-48)
33Asunkuilee Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi dayri tongoo da Kaperinauumuge. Teꞌesii, qatlay giyaa ilii guniri mara giyaa ilii ibimaamidiyeei, Yeesu gi maasi inay tuba, “Hanguũ mala ilaki⁄ii⁄imisiday unkuray haa unkuray yade amooge?” 34Teꞌesii gonkoinaa gi qabiri diĩ, ilaki⁄isa see yaa koisiriiba, sa gimba qatlay giyaa ilii khociicinee yade amooge, hingaati ilaki⁄ii⁄imisiyay inay haa inay tuba, miyaa na didiri tla⁄aã gooinay.
35Da hheꞌesi Yeesu gi ibiidi, gi eteedi sirakoomiisee dosi goõ da mibi haa cada, gi tosaa kaay sa inay tuba, “Bere heedi waku slai heedi gu pandaa tleehhida, kwanda gi heedi gu hiifaakoo tleehhidiye haa tongimoo gu hida goõ tleehhidiye.”
36Da hheꞌesi Yeesu yaagii satisi khwaylimoo waku gu coko⁄u, higigi qadidisi tluntlubaa dosii tla⁄aã gooinay, gugi tosaa hiinapa⁄asi khwaylimokee daqa dosii, sigigi kaay tuba, 37“Gu lou, heedikaꞌa goó kwahhasuusa daaqay gu digiidakwi hari uma goy, ana ginoó kwahhasuusi. Kara heedi goó kwahhasuusa ana, Taataa goy gunoó kwahhasuusi, hikee gunaa ya⁄abu ana tiꞌii.”
Hida wakinay wanay gu koomee ⁄imbaraa daqa Yeesuge
38Da hheꞌesi Yohaana gi kaay sa Yeesu tuba, “Maarimuu, dandiray haa arini heedi waku gwaa hiica⁄aa⁄amisi gieeri daqa hidago hari ⁄uuru gu uma googu, hagi koisani tlaatlahhasa ina, sa gimba yoó sliimaa wanaaba haa dandiray.” 39Teꞌesii Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Hagu hhanti tlaatlahhasiday ina, sa gimba hhaku heedi lensee gu yondiida gimba gu denu gu bakaꞌasa hida hari uma gooi, gumaa cira hiidahhasa cocoꞌomoo gimba gu tlaku daqa dooii. 40Hhanti tlaatlahhamisiday hida da ina gooay, sa gimba hhakee goóba kanimisu dandiray, hari bara doori wanay.
41Sangu kaay, heedi gumaa iliiawa unkuray, sa gimba unkuray ti hida koi, ma hari qawaraa da maꞌay gu coko⁄o seei gu kitahhuu, gu lou, heedikee dakusiyaaba slawa ⁄aliya dosi daqa Iliitleemuge.”
Gau gu sirakoomiisee da Yeesu koimisuge
(Mataayo 18:6-9; Luuka 17:1-2)
42“Kara sangu kaay, bere heedi ⁄isina leẽ gu hhaã gu kahhee hii⁄atla ⁄imbage ina gi yondiidi tlakwaroo, heedikee hiti ba⁄ay duguti ilii kufi tlaa⁄a da didiri da saadiruu isa dosii. Da hheꞌesi, dugugi tosaa hiislakhi slagwiya da tlawa da didirige. 43Gu lou, bere daba googu ⁄isina ugu ma yonditi tlakwaroo, kereꞌesaku. Ti ba⁄ay ugu hiidawaraa ibinaa da koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo hari daba leẽ, tay gi toogwaa meta hari dabaiĩ cada, gi asu hiidaada Jehanaamuge, daqa doóba iliihhama aslaa.9:43 Hhayuũ gu 44: Daqateesii doóba iliikaka⁄uu funjaa, kara doóba iliihhama aslaa koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki.45Kara bere yaaee doogu yoó ⁄isinta ugu ma yonditi tlakwaroo, kereꞌesaka, sa gimba ba⁄ay ugu hiidawaraa ibinaa da koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo hari yaaee leẽ, tay gi toogwaa meta hari yeꞌeeroo cada, dugugi asu hiikwahhi Jehanaamuge, daqa doóba iliihhama aslaa.9:45 Hhayuũ gu 46: Daqateesii doóba iliikaka⁄uu funjaa, kara doóba iliihhama aslaa koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki.47Kara bere ila doogu ⁄isinta ugu ma yonditi tlakwaroo, tu⁄aka. Ti ba⁄ay ugu hiidawaraa Tawaaloo da Iliitleemuge hari ila leẽ, tay gi toogwaa meta hari ilaa cada, duguma hiikwahhi Jehanaamuge, 48daqateesii doóba iliikaka⁄uu funjaa, kara doóba iliihhama aslaa koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo.9:48 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 66:24.
49Hida sliimaa digimaa cakhasi hari aslaa.9:49 Hida sliimaa digimaa cakhasi hari aslaa: Maꞌaana da hhayuki yaa karahhadi hari khisla. Inkoo dandiray caacaahhaahhamisi kitaabuu gu Gimba gu Walaawi 2:13tuba, idadu sliimaa daayii ca⁄asi sa Iliitleemu, kwanda digi gesaa cakhasiye, digima ⁄imbi ha Iliitleemu. Hari amotee hayii dahhasana caahharaa, maꞌaana da hhayuki tuba, Hida kosi sliimaa digiti ilakhuukhuꞌumisi ha Iliitleemu hari ilahufiduu gu tlakwi (aslaa), ma kaba⁄iri ilahufidukee, ma digi asu ⁄imbi ha Iliitleemu ubee, idoo dayii ca⁄asa sa ina.50Cakhasaa dati hhoi. Inkoo bere hiĩ hhamisidi cuuꞌu gosi, miyaa nii dahhasi ki⁄isaraa cuuꞌukira kosi? Slaw hhoinaykee gu cakhasaa muunaiĩ kokunay, kara ibiida hhoinay haa hida.”
10Gimba gu khaboo idoo daa ilii caacaahhamisi ha Yeesu
(Mataayo 19:1-12; Luuka 16:18)
1Da hheꞌesi Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi waaudiri teꞌesaa Kaperinauumugo, gi hadakayri bara da hhapee da Yudaayage, hari tlo⁄osaa gu duudu gu Yoridaani. Yeesu dugwaagi kara ilii kurunkuridi ha raqoo gu hida, gigi kara tosaa caacaahhamisi, idoo daa iliiwane gooay ou gosi.
2Teꞌesii Farisaayoo wakinay yaagi khayri daqa Yeesuge, magu koisiri hatliru, hari amoo da maasaraa tuba, “Ga ilatahhade, ti naraꞌaa hhawata mawaraa hadee dosi?”
3Teꞌesii Yeesu gi maasi inay tuba, “Unkuray dangwaa mala ilakaay ha Musaa, gana yonditay?” 4Inay gi ilaki⁄isiri sa Yeesu tuba, “Musaa yaa ⁄imbi, bere hhawata slai mawaraa hadee dosi, saga kereꞌesiye tarakaa, gigi tosaa may.”10:4 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 24:1-4.
5Da hheꞌesi Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Musaa yaa handikimi sariyatee sa okookoiĩ kokuna haã sa unkuray see, sa gimba gu karahhamuu gu muunaiĩ hhakee kokuna. 6Inkoo yadaa tlaatleesoogo, qatlay Iliitleemu giyaa ilii tleehhi khooroti, ‘giyaati tleehhi hhawata haa hadee.’10:6 Yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 1:27.7‘Sa gimbakee, hhawata may taataa haa iyoo dosi, hingigi ilagaasi haa hadee dosi. 8Teꞌesii inay cada koinaa gi slaqwa leẽ tleehhidiyay.’10:8 Yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 2:24. Inkoo, inay hiti hida cadaaba kara, inay hiti slaqwa leẽ. 9Teesaaqay, hhakee daa ilagaasi ha Iliitleemu, heedi lensee gi hhantii deehhi.”
10Qariqaaqari, qatlay Yeesu haa sirakoomiisee dosi giyaa ilii kara waꞌay gu marage wanee, inay gi maasiri Yeesu, ma sigi kaay kara gimbakee gu mamawuu gu tigay. 11Teꞌesii gi kaay sa inay tuba, “Hhawata gu kereꞌesa tarakaa sa hadee dosi, kara gi khabina hadee waka, gimba gu slipalauuma ginoo yondiidi. 12Kara harima amotee leẽ hadetaꞌa see damaa mawa hhawata gosi, dagagi khabina ha hhawata waku, ina see gimba gu slipalauuma ginoo yondita, ti tlakwaroo pandaa da Iliitleemuge.”
Iliipaꞌaruu gu daaqay daqa Yeesuge
(Mataayo 19:13-15; Luuka 18:15-17)
13Kara letu waka hida yaagi leehhisiri yaꞌay koina daqa Yeesuge, magi iliiqamidi dabaiĩ kosi, magi ⁄aafi. Teꞌesii sirakoomiisee dosi gi ilii ⁄oo⁄iri hida hhakee sa gimbakee. 14Qatlay Yeesu giyaa ilii arimi idoo sirakoomiisee dosi giyaa ilii tlahhaahhamisiyee inay, dugugi slahhaaꞌasi, gi tosaa kaay sa inay taai, “Daaqay gu digidakwi maw yaa khayee daqa dooii, hagi hhanti tlaatlahhasiday. Sa gimba Tawaaloo da Iliitleemu dati hida da hhakee gooay. 15Gu lou, sangu kaay unkuray, heedi goóba oowaraa Tawaaloo da Iliitleemu daaqay pahha, etaa hikee hiidayaaba tawaaloteesii.” 16Da hheꞌesi Yeesu gi tatlidi daaqay hhakee lelee lelee, higigi tosaa iliiqamidi dabaiĩ kosi sagaiĩ koinay, gigi ⁄aafi.
Hindaqaru waku pandaa da Yeesuge
(Mataayo 19:16-30; Luuka 18:18-30)
17Da hheꞌesi, qatlay Yeesu haa sirakoomiisee dosi giyaa ilii tlaatleesiri waaudimoo teꞌesaa, heedi waku yaagi tu⁄udi daqa Yeesuge, gi keebeeidi pandaa dosii, gugi asu maasi tuba, “Maarimuu gu muuna hhou, hati malee laqa, ma aalimi slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo?”
18Teꞌesii Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Hani soꞌoyi eteedinta ana gu muuna hhou? Wanaaba heedi lensee gu muuna hhou, ti Iliitleemu kilesi. 19Inkoo, ugu ha khuꞌuda ilakaawa da Iliitleemu tuba, ‘Hhanti gaasida, hhanti slipalauta, hhanti fiisida, hhanti ilatlatlayda afaꞌafuuma, hhantii corita, muriidi taataa googu haa iyoo doogu.’10:19 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 20:12; Hiislaslaw gu Sariyaa 5:16-20. ”
20Teꞌesii heedikee gi ilaki⁄isi Yeesu tuba, “Maarimuu, ilakaawatee goõ hagaa iliikoomi yadaa daaquumaa dooaa.”
21Da hheꞌesi Yeesu gi yuꞌudi daqa dosii, gi tosaa kaay sa ina hari muuna gu slaꞌamuu taai, “Idoo leẽ kilesi gana kahhada laqaraa, taa⁄a naadimi idadu goõ ga konte, goo hheꞌeside la qaqayda peesaykee goo slayde sa kwaeeli, hari amotee ugu maa asu slayda hindaqaruumaa da loi yade rawaa gu rawge. Goo ilii hheꞌeside teesaaqay laqaraa, laa asu khayda, ma sirakoomiisay goy tleehhiti.”
22Qatlay heedikee giyaa ilii akhasi teesaaqay, gi waaudi hari li⁄eemoo, sa gimba ina yaa hindaqaru hari khisla.
23Teꞌesii da hheꞌesi Yeesu gi yuꞌudi bareemoo sliimaage, gi asu kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Yuꞌudiyaa idoo daa ilii karahhi, hindaqeeri hiiguuma Tawaaloo da Iliitleemuge!”
24Sirakoomiisee da Yeesu haraay tlaꞌadi hari khisla sa gimbakee kosi. Inkoo Yeesu gi kara kaay sa inay tuba, “Yaꞌay koi, yuꞌudiyaa idoo daa ilii karahhi, hindaqeeri hiiguuma Tawaaloo da Iliitleemuge! 25Gu lou, ti slahharuũ hari khisla, gamiyaa hiicataraa hari pooa da singanoo, ba⁄ay hindaqaru hiidawaraa Tawaaloo da Iliitleemuge.”
26Da hheꞌesi sirakoomiisee dosi Yeesu yaati bakairi hari khisla loi, hingigi asu maamisiri inay haa inay tuba, “Bere gimbakee guti lou, miyaa dugunimaa hiidahhasi ilabuꞌuru ⁄agitirugo?”
27Yeesu gi yuꞌudi daqa dooinay, gi kaay tuba, “Hari bara da hida, gimbaki gii dahhasiyaaiiba, daqa Iliitleemuge teesaaqay gooba. Daqa Iliitleemuge gimba goõ dugwii dahhasi.”
28Da hheꞌesi Peetiro gi kaay sa Yeesu tuba, “Yuꞌudiyaa, dandiray haani mayni idadu sliimaa gaa kone, hagugi sirakoni ugu.”
29Yeesu gi ilaki⁄isi sa inay tuba, “Gu lou, sangu kaay, hhaku heedi lensee gwaani maw mara gosi baku hhia gosi, hhioo dosi, taataa gosi, iyoo dosi, yaꞌay kosi, haa baku qaymamu kosi. Bere teesaaqay laqiyay sa sirakooma ana haã sa Gimba gu Hhou gu Iliitleemu see, 30gu lou, qatlaykii gu inkooge hhakee maa slayay ⁄aamu waa mibeeri mibi, maraai, hhiee gu hhawatee haa gu tigay see, yaꞌay haa qaymamu. Idadu hhanki goõ giti slayay hari labaꞌasu qatlay gwaa khoca, sigimaa qay slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. 31Hida wa⁄a gungoó arimee pandaage wanay inkoo, teꞌesii himaati hida gu hiifaakoo tleehhidiyay, kara hida gu hiifaakooge waara, himaati gu pandaa tleehhidiyay.”
Yeesu caacaahhamisi kara gimba gu gwaaꞌaraa dosi ⁄⁄ haa hiica⁄araa dosi ayisago
(Mataayo 20:17-19; Luuka 18:31-34)
32Inkoo Yeesu haa sirakoomiisee dosi yaa kara amooge wanay, gi yade khuꞌusiri yaamu gu Yerusaleemuge. Yeesu yaa giyaadi coko⁄o pandaa dooinay, sirakoomiisee dosi yaa bakaꞌadi, kara hida wakinay see gwaa sirakomaamidiyeei inay yaa tlaꞌamuumuudiri. Da hheꞌesi Yeesu hirigi kara waaudi afayige sirakoomiisee dosi da mibi haa cada. Teꞌesii sigigi tlaatleesi kaawa inay, gimba gu tlaku gu hiica⁄akawa daqa dosii yade Yerusaleemuge, 33gi kaay sa inay tuba, “Yuꞌudaa, inkoo Yerusaleemu kakaakayna. Yade, Nanku Heedi dugu taatahhi dabaiĩ gu hhapalooee da denige haa maarimamaa da sariyaa. Teꞌesii, inay gu hukunay duguma gaasi. Da hheꞌesi, inay gu taatahhiyay sa hida gu hhapapu wakinay. 34Hida hhakee hinoo belendeqesiyay, noo ilii cubuqunay ana, hinoo difiyay hari jeleedimaiĩ10:34 jeleedimaiĩ: Hiĩ yaa khooslay guri difoo gu hida, daa boo⁄imisi hari catoo da fala, cinaanaa koinay daayii kufimi pencerehhemay gu fararu haã gu sikhimi see. na tooinaa gaasiyay ana. Teꞌesii baloo da tamiige maa tooaa slafa haagii ca⁄a ayisago.”
Firoo da Yakoobo haa Yohaana daqa Yeesuge
35Da hheꞌesi Yakoobo haa Yohaana, yaꞌay gu Sebedaayo, gii satiri daqa Yeesuge, sugugi kaayri tuba, “Maarimuu, ha slaꞌana, ugu ma sandi qaydi idoo haga slaꞌane firoo daqa doogaa.”
36Teꞌesii Yeesu gi maasi inay taai, “Idoo mala gana slaꞌaday, ana ma sangu qay unkuray?”
37Gi ilaki⁄isiri Yeesu tuba, “⁄imbi dandiray ma ibiidani sliimaa haa ugu, leẽ hari bara doogu da ⁄uya, kara waku hari bara da basa wanqamee dooguu.”
38Teꞌesii Yeesu gi kaay sa inay taai, “Unkuray hhidintay idoo ga firiirintee! Gu lou, unkuray hiidahhasidaaii kitahhu hari qulu⁄ukee koi gu labaꞌasu gari kitahhe ana? Gu lou, hiidahhasidaaii danguma hiinunqudimisi harii nunqudimisukee gu ilahufidu goy gu didiru?”
39Da hheꞌesi inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Hiidahhasana!” Teꞌesii Yeesu gi kaay tuba, “Gu lou, hamaa kitahhaday qulu⁄uu goy guri labaꞌasu, kara dangumaa hiinunqudimisi harii nunqudimisukee gu dihhu. 40Gimati teesaaqay see, ana koomaaba ⁄uuru gu kaawaraa miyaa namaa ibiidi hari daba goy gu ⁄uya baku hari daba goy gu basa. Daqeemoo hhakee ti wanay sa hida hhakaꞌa kilesi, daa ilakhuukhuꞌusi ha Iliitleemu.”
41Inkoo qatlay sirakoomiisee waka mibi giyaa ilii akhasiri firoo da iyoo diĩ Yakoobo haa Yohaana daqa Yeesuge, yaa slahhaahhaairi hari khisla sa inay. 42Da hheꞌesi Yeesu gi eteedi sirakoomiisee dosi goõ daqa lenge, sigigi kaay tuba, “Unkuray ha khuꞌuday tuba, hida hhakaꞌa da khuiye khoorotii watemi da hhapapu wakinay pahha, yoóti tawaalinay hida koina hari ⁄uuru. Kara, hhakaꞌa gu koomee kofiyaa tawaalooge, yoóti ⁄uureemisiyay hida gu biraa koinay waaree. 43Inkoo tla⁄aã googunay hamaa hhanti teesaaqay laqaday. Bere heedi waku tla⁄aã googunay slai heedi gu didiru tleehhida, kwanda gi tongimoo googuna tleehhidiye. 44Kara, bere heedi slai gu pandaa tleehhida tla⁄aã googunay, kwanda gi tongimoo gu yondimiisee goõ tleehhidiye. 45Namati amotee leẽ, ana see Nanku Heedi haati khayiiba tiꞌii khoorotii, sinima yondiidi ha hida. Ana hanti khay, ma yondiidi sa inay, haa ma hadisi ibinaa doyi, teesaaqay ma bui sa ilabuꞌuruu gu hida wa⁄a.”
Hhoeesa da heedi waku gwaa ilahhamu ⁄⁄ uma gosi naa Baritimaayo
(Mataayo 20:29-34; Luuka 18:35-43)
46Da hheꞌesi Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi dayri yaamu gu Yeerikoge. Qariqaaqari, qatlay giyaa ilii waauuꞌumidiyeei teꞌesaa, digaa kara sirakoomi ha raqa da didiri loi da hida. Inkoo yaa wana heedi waku gwaa ilahhamu, uma gosi naa Baritimaayo, nanku Timaayo, yaa ibiidi teꞌesii kenga gu amooge sa firoo da peesay daqa hidago. 47Qatlay Baritimaayo giyaa ilii akhasi tuba, ti Yeesu gu tongoo da Nasareeti nii cacaacati hari amotee, gi tlaatleesi maahhamiru tuba, “Ye Yeesu, Nanku Dawdi,10:47 Nanku Dawdi: Ti uma gu caduu gu Masiiya. Hida gu Yahuudi yaa khuiyay Handikaa da Iliitleemugo tuba, Masiiya kwanda giyaa afamaraa gu mutemi Dawdi dahhiye. Hari amotee Baritimaayo yaa laqami tuba, yaa kona ⁄imba daqa Yeesuge. sini ⁄awaarinte!”
48Hida wa⁄a gi tlaatleesiri ilii⁄oo⁄a Baritimaayo tuba, qabe diĩ! Teesaaqay see, ina gi asu ilakoomi maahhamee hari khisla tuba, “Nanku Dawdi, sini ⁄awaarinte!”
49Da hheꞌesi Yeesu gi qadidi, gi kaay sa hida kosi tuba, “Eteedakuna!” Teꞌesii inay gugi eteeda kayri heedikee gwaa ilahhamu, inay gi kaayri sa ina taai, “Hiiye, karahhasi muuna, qadidi, dugu eteediidina ha Yeesu!” 50Teꞌesii Baritimaayo gi tosii hiilihhi qayru gosi, gugi tosaa may teꞌesii kenga gu amooge, gi cira qadidi, gi tosaa hadakay daqa Yeesuge.
51Da hheꞌesi Yeesu gugi maasi ina tuba, “Ugu mala slaꞌada, ana ma sugu laqi?” Baritimaayo gi ilaki⁄isi tuba, “Maarimuu, ana hati slaꞌa ma arimi kara.”
52Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Taa⁄a waaudi ayage, ⁄imba doogu hiĩ hhoeesidi ugu.” Nama qatlaykeesii lenge Baritimaayo gi karaai slay ⁄uuru guri khuꞌuduũ, gi tosaa sirakoomi Yeesu amooge.
11Yeesu idoo dugwaa ilii kwahhasuusi Yerusaleemuge
(Mataayo 21:1-11; Luuka 19:28-40; Yohaana 12:12-19)
1Inkoo Yeesu haa sirakoomiisee dosi giyaa ilii daadaauusiri yaamu gu Yerusaleemuge, gi dayri tongoo da Betaniyaa haa Betifaage, gwaa ilaciyaa waaree haa slaaburaa gu oõ gu Miseyituunige. Teꞌesaa, Yeesu gi ya⁄abi sirakoomiisee dosi cada, 2gi kaay sa inay tuba, “Taa⁄amida tongotiray naqatloo da pandaa doogunay waara. Qatlay goo ilii daadee tongoteesii, cirakiray hoo slayday daqumoo duguũ kufi teꞌesii, daqumokee da kahhiye iliidawa ha heedi lensee. Lugwaa gwetay, luguraa khayday tiꞌii daqa dooii. 3Bere unkuray dangoo maasi ha heedi tuba, ‘Yeraa, daqumokee hagu soꞌoyi gweediidintay?’ Unkuray sugu kaadee ubee, ‘Looimoo gu Goõ gu slai, dugwaa ki⁄isi tiꞌii ciraai.’ ”
4Da hheꞌesi sirakoomiisetee tosi da cada gi toosaa waauti, gi daadi tongotiray, gi anti daqumoo naykaꞌa, duguũ kufi afamaraa wakuuge, kenga gu amooge. Qatlay gwaa ilii gweediidineei, 5hida wakinay gwaa ciyoomoo gooinay waaree gi maasiri tuba, “Yeraa, hati malee lalaalaqaday, daqumokee goo gwetee haguri kaakayday?” 6Inay gi ilaki⁄isiri, idoo sigaani ilii kaay gooay ha Yeesu. Teꞌesii hida hhakee gi tooinaa ⁄imbiri, inay mari waaudiri daqumokee. 7Inay guraagi khayri daqumokee daqa Yeesuge, gi hhafiifiniri qayroo koina danda gu daqumokeesii. Da hheꞌesi Yeesu gii day, gi tosaa ibiidi danda gu daqumokeesii.11:7 gi tosaa ibiidi danda gu daqumokeesii: Tiꞌii Yeesu yaati laqi teesaaqay loi loi, idoo daa ilii handikimi wakaꞌalee loi Handikaa da Iliitleemuge. Yuꞌudii kitaabuu gu Sakariyaa 9:9. Hhayukii daa uumi mutemi gu didiru, gu asu hhou, daa ya⁄abi ha Iliitleemu.8Hida wa⁄a gi hhafiifiniri qayroo koina amoteesii daraa hiicati Yeesu sa laqaruu gu muree daqa dosii, haa wakinay gi hhafiifiniri loo⁄oo da khai giyaa qeetimisiri qaymamuugo. 9Teꞌesii hida hhakee gwaa giyaadee pandaa dosii, haa hhakee see gwaa aluũ kosaa waaree, gonkoinaa gi maahhiri kakaanay tuba,
“Dugu hhaꞌaleesiye Taataa Iliitleemu!11:9 Dugu hhaꞌaleesiye Taataa Iliitleemu: Hiĩ na maꞌaana da gimba waku gu Eburaanaisoo, Hosaana! Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 118:25-26.
Kara dugu ⁄aafiye hikee gwaa khawa hari uma gosi!
10Dugu ⁄aafiye tawaalokee see gwaa khoca,
tawaalokee gu okookoo goori Dawdi!11:10 tawaalokee gu okookoo goori Dawdi: Wayahuudi yaa iliipaꞌaniri tuba, tawaalokee ha Masiiya nuguraa khay.
Dugu hhaꞌaleesiye Taataa Iliitleemu goó rawaa gu rawge waara!”
11Da hheꞌesi, qatlay Yeesu giyaa ilii day Yerusaleemuge, yaati fucuqusi mara gu didiru gu Iliitleemuge. Teꞌesii ina gi niini⁄idi bareemoo sliimaa efeenaage, ma arimi hida idoo giyaa yondimaamidiyee teꞌesii. Inkoo sa gimba yaa khwayaiĩ, ina haa sirakoomiisee dosi da mibi haa cada gi tooinaa waaudiri tongoo da Betaniyaage, ma guꞌudee kayri yade.
Ilawaasaraa da ⁄ancimoo ha Yeesu
12Heetlaalee dosii, Yeesu qatlay giyaa ilii waaudi tongoo da Betaniyaago, yaa arimi qori. 13Inkoo yade amooge Yeesu yaa arimi ⁄ancimoo waku seesegengo, gwaa ilanihhu loo⁄oo, gi tosaa hadakay, ma arimi legeesaa slay ⁄aamu teꞌesii, na ⁄agimi. Qatlay giyaa ilii day ⁄ancimokeesii loo⁄oo kilesi ginaati slay, sa gimba qatlaykee yaa qatlay gu boo⁄imee da ⁄anca gooba. 14Da hheꞌesi Yeesu gi ilawaasi ⁄ancimokee11:14 gi ilawaasi ⁄ancimokee: Khaimokee ti ilakhuukhuꞌusa da hida (gu deni) gu Yahuudi. Inay see ⁄aamu gu hhou gu yondu gooinay hhaku pandaa da Iliitleemuge. tuba, “Gu lou, khaimoki maa kara boo⁄iyaaba ⁄aamu coko⁄o seei, wanaaba heedi lenseei gumaa kara ⁄agima ⁄aamu gu khaimoki!” Gimbaki giyaa gimbuusi dugwaa akhasi ha sirakoomiisee dosi.
Yeesu hhiihhiꞌina hida gwaa kirigiigimee ⁄⁄ mara gu didiruge gu Iliitleemu
(Mataayo 21:12-17; Luuka 19:45-48; Yohaana 2:13-22)
15Qatlay giyaa ilii dayri Yerusaleemuge, Yeesu gii day efeenaa da mara gu didiruge gu Iliitleemu. Teꞌesii, gi tlaatleesi gusiisiru hida goõ gwaa naadiidimee haa gwaa kirigiigimee idadu sa hadimisu sadaaka.11:15 idadu sa hadimisu sadaaka: Tiꞌii hida yaati naadiidina haa yaati kirigiiginay kuꞌunaanay, difaay, du⁄iya haa idadu wakinay gu kaari daa slaiye sa hadimisu sadaaka mara gu didiruge gu Iliitleemu. Slime gi slaslakhi meesasuu gu hida gwaa alaalaamee peesay, haa kiteeri gu hida gwaa naadiidimee kundee. 16Teꞌesii yaa kara ⁄imbiiba heedi lenseei naa kara leehhisi khooslay gu kiriga teꞌesii efeenaa da mara gu didiru gu Iliitleemuge. 17Da hheꞌesi gigi tlaatleesi caacaahhamisu inay, gi kaay tuba, “Daa handikimiibaslii Handikaa da Iliitleemuge tuba,
‘Mara goy duguti eteedina mara gu ilii firoo
sa hida gu hhapapu sliimaa’11:17 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 56:7.?
Inkoo unkuray maraki gwaatii fookidiri ‘maraiya da fiisiisee.’11:17 Yuꞌudii kitaabuu gu Yeremiyaa 7:11. ”
18Qatlay hhapalooee da deni haa maarimamaa da sariyaa da diini giyaa ilii akhasiri gimbakee goõ gu Yeesu, inay yaa slahhaahhaairi hari khisla, gi tlaatleesiri dabiidu amoo, magu gaasiri ina. Inkoo inay yaa tlaꞌamuudiri Yeesu, sa gimba hida sliimaa yaa hhaꞌaluumidiri hari khisla sa caacaahhamisu gosi goõ. 19Da hheꞌesi letutee hari khwayaiĩ Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi kara waaudiri Yerusaleemugo.
⁄ancimoo gwaa kawu
20Heetlaalee dosii hari heetlawaa, Yeesu haa sirakoomiisee dosi qatlay giyaa iliicatiri hari ⁄ancimokira daa ilawaasi ha Yeesu, yaa ariniri, kaslenkwaa, hiĩ kay goõ haã kibeeri kosi see. 21Teꞌesii Peetiro yaay slay gimbakira gu Yeesu, qatlay ina saa ilawaasi ⁄ancimokee, gi kaay sa ina tuba, “Maarimuu, yuꞌudiyaa, ⁄ancimokira gaa ilawaasidi hinti kay sumuku!”
22Da hheꞌesi Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “⁄imba Iliitleemu! 23Gu lou, sangu kaay, heedikaꞌa gu kooma ⁄imba daqa Iliitleemuge, bere kaay sa oki tuba, ‘Ye oki, waaudi tiaa, taa⁄a hanguu kwahhade tlawa da didirige,’ kara bere ⁄imbi muuna gosii tuba, gimbakee sliimaa giĩ firimi yaa hiica⁄i, gu lou, sugu hadisi. 24Sa gimbakee sangu kaay ambee, gimba sliimaa ga firintee daqa Iliitleemuge, bere hamaa ⁄imbiday muunaiĩ kokunay tuba, sanguũ hadisi ha ina, gu lou, hiti kooguna tleehhidi. 25Inkoo sangu kaay unkuray gonkokunaa ambee, qatlay ga ilii firooge wantee, bere wana heedi gwaa dakusu daqa dooguu, la gesaa ilamooyinta tlakwarotee tosi sliimaa. Teesaaqay Taataa googu gu rawaa gu raw, ina slime ilamooyina tlakwaroo doogu sliimaa ga konte pandaa dosii.”11:25 Hhayuũ gu 26: Inkoo bere unkuray hangoóba ilamooyiru tlakwaroo da deneꞌee kokuna, unkuray see dangumaa ilamooyinaaba tlakwaroo dooguna ha Taataa googuna goó rawaa gu rawge waara. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki.
Yeesu idoo dugwaa ilii maasi ⁄uuru gosi daqa giyoó dahhiye
(Mataayo 21:23-27; Luuka 20:1-8)
27Da hheꞌesi Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi kara dayri Yerusaleemuge. Teꞌesii, qatlay Yeesu giyaa ilii khookhociicine efeenaa da mara gu didiru gu Iliitleemuge, hhapalooee da deni, maarimamaa da sariyaa haa gaduũ gu yaamu see yaagi khayri daqa dosii, 28gugi maasiri tuba, “Gesaa ugu gimbaki haguri ⁄uuru gu tawaaloo da miyaa yondimaamita? Kara miyaa suguũ hadisi ugu ⁄uurukee?”
29Teꞌesii Yeesu gi ilaki⁄isi sa inay tuba, “Inkoo ana see hangu maasa unkuray gimba leẽ. Aarimida sini gesaa ilaki⁄isideei, ana see sangoo asu kaawa, ti hari ⁄uuru gu miyaa yondimaamida gimbaki. 30Inkoo, maasaraa doyi na nahaã, ⁄uurukee gu Yohaana gurii nunqudimisu gu hida, yaa kaadahhi? Yaa daqa Iliitleemu dahhi, baku yaa daqa hida dahhi? Aarimida sini kaadee!”
31Teꞌesii gi idaruusiri gimbakee inay haa inay tuba, “Bere dandiray hoo kaawana tuba, hiinunqudimisu gu Yohaana yaa rawaa gu raw dahhi daqa Iliitleemugo, ina hindoo maasi tuba, ‘Asu unkuray magwaa ⁄imbidiriiba?’ 32Kara bere hoo kaawana tuba, ‘Yaa daqa hida dahhi,’ yuꞌudaa, hiidahhasanaaba ilaki⁄isa teesaaqay see!” Inkoo, hida hhakee gu deni yaa teesaaqay ilahudeesiri, sa gimba yaa tlaꞌamuudiri sa hida. Hida sliimaa yaa khuiyay tuba, gu lou, Yohaana yaa tletimiisay gu Iliitleemu.
33Teesaaqay, inay gi ilaki⁄isiri Yeesu tuba, “Dandiray ha hhidina.” Da hheꞌesi, Yeesu sigigi kaay tuba, “Ana see sangu kaawaaba, ti hari ⁄uuru gu tawaaloo mala yondimaamida gimbaki.”
12Hida gu deni gu Yahuudi ⁄⁄ idoo giyaa ilii sisiꞌiri Tawaaloo da Iliitleemu
(Mataayo 21:33-46; Luuka 20:9-19)
1Da hheꞌesi Yeesu gi tlaatleesi gimba sa hida hhakee gu deni gu Yahuudi hari ilaꞌaaꞌaatimisu tuba, “Yaa wana heedi waku yaa daamisi sabiibu qaymoo dosii. Ina gii khangaꞌasi qwaama qaymoo goõ, gi fooli bonda hhafidage sa iliitinqiru ⁄aamu gu sabiibu, haa gi tleehhi tlankoo sa ga⁄aw gu qaymootee. Da hheꞌesi, qaymotee gigi dubisi sa dooslimiisee wakinay, ina gi hhiyuudi hhapee wakayge da segenge. 2Qatlay gu we⁄inay gu sabiibu giyaa ilii day, ina yaa ya⁄abi tongimoo gosi daqa dooslimiisetiray, ma sugwaa hiioyi daqa dooinaa bara da ⁄aamu gosi. 3Qatlay yondimiisaykee giyaa ilii day yade, inay gwaa tooinaa ooyiri, gugi difiri hari khisla, gugi tooinaa gusiniri, ina gi tosaa ki⁄i ayage hari dabaiĩ kilesi, idoo lensee hhaka giyaati hubidi. 4Teesaaqay, looimoo gu qaymotee gi ya⁄abi tongimoo waku daqa dooinay. Heedikee dugwaa saga dadahhi ha hida hhakee, gugi muriidisiri hari khisla loi. 5Looimoo gu qaymotee gi kara ya⁄abi yondimiisay waku, hikee gwaati gaasiri sumuku. Da hheꞌesi gi kara ya⁄abimi yondimiisee wakinay wa⁄a, wakinay giyaati difiri, wakinay giyaati cu⁄iri sumuku.
6Inkoo yaa meeti heedi leẽ kilesi gu ya⁄aba, hikee yaa nankosi gu leẽ giyaa slaiye hari khisla. Asunkuilee, gugi tosaa ya⁄abi daqa dooinay, gi kaay tuba, ‘Inkoo, inay gu muriidiyay nankoy.’
7Qatlay nankosi giyaa ilii day teꞌesii, dooslimiisetira gi gimbuusiri inay haa inay tuba, ‘Yeraa, hiĩ na asu aalimiisayi gu qaymoti. Inkoo, hagu gaasanee, aalimeeti ma toori tleehhiti!’ 8Teesaaqay inay gugi ooyiri, gugi tooinaa gaasiri, tuuꞌuna dosi gi tooinaa kwahha kayri kenga gu qaymoteesii da sabiibuge.
9Inkoo ga ilatahhadee looimoo gu qaymotee, dooslimiisetee giti malee laqi? Gu lou, ina yooti khay sa hhamisa da dooslimiisetee, doo hheꞌesiye qaymotee giyoo tosaa kara dubisi sa wakinay. 10Unkuray haa somintiriibaslii gimbaki Handikaa da Iliitleemuge? Teꞌesii daa kaay tuba,
‘Tlaa⁄ukira daa siꞌi tlehhidiisee,
hikee hiĩ tlaa⁄u gu didiru tleehhidi gu musingi.
11Gimbaki yaa daqa Taataa Iliitleemu dahhi,
kara ina nugwaa yondiidi,
daqa doorii guti hhou khisla.’ ”12:11 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 118:22-23.
12Hida hhakee gu deni gu Yahuudi qatlay giyaa ilii akhasiri teesaaqay, yaa caahhiri tuba, gimbakee diĩ gimbuusi ha Yeesu, inay diginiĩ ilaꞌaaꞌaatisi haa dooslimiisetira, kara haa tlehhidiisetira. Teꞌesii yaa slahhaahhaairi hari khisla, gi dabiidiri amoo da oowaraa Yeesu. Inkoo inay gwaa tlaꞌamuudiri oowaraa dosi sa raqatee da hida daa teꞌesii waara, gugi mayri, gi tooinaa waaudiri teꞌesaa.
Buꞌuduu gu koodi sa Kaysaari
(Mataayo 22:15-22; Luuka 20:20-26)
13Qariqaaqari hida hhakee gu deni yaagi ya⁄abiri Farisaayoo wakinay haa hida hhakee see gwaa iliiaꞌaaꞌawee mutemi Heroode,12:13 hida hhakee see gwaa iliiaꞌaaꞌawee mutemi Heroode: Hida hhakee yaa iliiaꞌaaꞌayay Kaysaari see, mutemikee gu didiru gu hida gu Ruumi. Karaai hida hhakee gu Heroode yaa yondimaamidiyaaiiba sliimaa haa Farisaayoo. magu maasiri Yeesu hari cirihhimaa, magu koisiri hatliru gimba gosii. 14Qatlay giyaa ilii dayri daqa dosii, gi kaayri tuba, “Ye Maarimuu, ha khuana, ugu na heedi goó gimbuusa gimba gu lou, sa gimba hoó tlaꞌamutaaba hida, kara hoó gwaa⁄adaaba kofiyaa da heedi lenseei. Ha khuana ugu hoó caacaahhamisida hida gimba gu Iliitleemu hari amoo da loi. Inkoo, aare sandi kaade, hiti naraꞌaa buꞌuduu koodi sa Kaysaari,12:14 Kaysaari: Ina naa mutemi gu didiru gu hida gu Ruumi. Qatlaykeesii gu Yeesuge hida gu Yahuudi yaa buaaudiyay koodi sa ina, sa gimba yaa tawaaloo dosii wanay. baku hiti naraꞌaaba?12:14 hiti naraꞌaa buꞌuduu koodi sa Kaysaari, baku hiti naraꞌaaba: Bere Yeesu yaa aloo kaay tuba, ti naraꞌa, hida gu Yahuudi giyaa aloo wakiyay. Bere yaa aloo kaay tuba, ti naraꞌaaba, hida gu Heroode yaa aloo slayay amoo dari gaasaraa ina. Ugu bee mala, hati buanaa kooditee, baku hati mayna buꞌuduu?”
15Cirakiray lenge Yeesu yaa caahhi tuba, hida hhakee gwaati slaiyay hatliru hari cirihhimaa, gi kaay sa inay tuba, “Unkuray hani soꞌoyi slaꞌaday hatliru ana? Inkoo aarimida sinaa hiioodee goboriya leẽ,12:15 goboriya leẽ: Hari Yunaanaisoo gimbaki na dinaari. Goboriyatee daa boo⁄imisi ha hida gu Ruumi. maga arimi.” 16Teꞌesii inay yaagii oyiri goboriyatee, gigi hadisiri sa ina. Yeesu gigi maasi inay tuba, “Kalay haa uma gu miyaa na wana goboriyatii?” Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Kalay haa uma gu Kaysaari na wana goboriyateesii.”
17Da hheꞌesi Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Haã kaadiri naraꞌa! Inkoo idadu gu Kaysaari hadisa sa Kaysaari, kara idadu gu Iliitleemu hadisa sa Iliitleemu.” Teꞌesii inay yaati bakairi hari khisla sa ilaki⁄isatee tosi.
Caacaahhamisu gu Yeesu sa slafaraa da hida gwaa kaka⁄ee
(Mataayo 22:23-33; Luuka 20:27-40)
18Da hheꞌesi Sadukaayoo, goó ⁄imbee tuba, hida gwaa kaka⁄ee maa slafiyaiiba yaagii ca⁄iyay ayisago, yaagi khayri daqa Yeesuge, inay see gugi maasiri ina tuba, 19“Ye Maarimuu, Musaa yaa handikimi ilakaawage tuba, bere heedi hhia gosi hiĩ hhami, hiĩ may hadee dosi kontaaba yaꞌay, heedikee kwanda gi aaline kwaꞌalitoꞌotee, ma laqwali yaꞌay sa hhia gosi. 20Inkoo yaa wanay yaꞌay fanqu gu hhawatee gu mara leẽ. Hhia gooina gu badiisu gi khabimi, qariqaaqari gi tosii hhami, guba slawaraa yaꞌay. 21Hhia gu caduu gi aalimi hadetee da nankooina, hikee see gi tosii hhami, ina see yaa slayiiba yaꞌay haa hadetee. Hhia gu tamiisee gi aalimi hadetee, gi hhami, ina see yaa slayiiba yaꞌay haa hadetee. 22Asunkuilee hhiee hhakee gu fanqu, gonkoinaa yaati kaka⁄iri, hhaku lenseei gwaa slaw yaꞌay haa hadetee. Yade pandaage hadetee see gi tosii hhanti. 23Inkoo aare sandi kaade, baloo hida gwaa kaka⁄ee gimaa iliislafisiye yaagii ca⁄iyay ayisasugo, hadeti damaa miyaa tla⁄aã gu hhiee hhakeesii gu fanqu. Sa gimba inay gonkoinaa giyaa khabiibiniri hadetee?”
24Da hheꞌesi Yeesu gi ilaki⁄isi sa inay tuba, “Unkuray haã dakusidiri, sa gimba hhidintay Handikaa da Iliitleemu, kara ha hhidintay ⁄uuru gu Iliitleemu see idoo giyoó iliiwane! 25Yuꞌudaa, qatlay hida gwaa kaka⁄ee gimaa iliislafiyee yaagii ca⁄iyay ayisasugo, maa khabiibinaaiiba haa digimaa khabiibinaaba. Qatlaykeesii inay maati ibiidiyay malayika da Iliitleemu pahha raw gu rawge. 26Kara ha caahhana Handikaa da Iliitleemugo tuba, hida gwaa kaka⁄ee, gu lou, maa slafiyay yaagii ca⁄iyay ayisasugo. Unkuray haa somintiriibaslii kitaabuu gu Musaage, yaqay saa arimi rukutiya daa ooyiiyima aslaa, ci⁄a see daba? Teꞌesii Iliitleemu yaa kaay sa Musaa tuba, ‘Ana na Iliitleemu gu Aburahaamu, Iliitleemu gu Isaaka, haa Iliitleemu gu Yakoobo.’12:26 Iliitleemu gu Aburahaamu: Taataa Iliitleemu yaa seelimi wakaꞌalee sa okookoiĩ hhakee gu Wayahuudi tuba, ina na Ilabuꞌumiisay gooina. Sa gimba gu seelirukee ina, hari ⁄uuru gosi gu didiru, gimaati ilabuꞌuna gwaaꞌaraago. Yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 12:3; 15:1; Hiica⁄araa 3:6.27Ina ti Iliitleemu gu hida gwaa kaka⁄ee gooba. Ina, ti Iliitleemu gu hida gu slafee. Unkuray hoó dakumisiday hari khisla soó kaadee ubee, hida gwaa kaka⁄ee maa slafiyaaiiba!”
Ilakaawa dayii looi da Iliitleemu sa hida kosi
(Mataayo 22:34-40; Luuka 10:25-28)
28Inkoo teꞌesii maarimuu waku gu sariyaa yaa wana ciyoomooge, gi akhasi inay, idoo giyaa ilii idaruurumisiyee. Qatlay giyaa ilii akhasi Yeesu, idoo giyaa ilii ilaki⁄isi naraꞌa sa hida hhakee, ina see gi tosaa maasi Yeesu tuba, “Daqa ilakaawatiray da wa⁄a da Iliitleemuge, ilakaawa haloo nayii looi hari khisla?”
29Teꞌesii Yeesu gi ilaki⁄isi tuba, “Ilakaawa dayii looi, da kooma ⁄uuru na nahaã tuba, ‘Ye hida gu Israeeli, itatiisa, Taataa Iliitleemu ti Iliitleemu goori, ina leẽ kilesi na Looimoo goori.’ 30Inkoo balalu sliimaa ‘Slae Taataa Iliitleemu, Iliitleemu googu, hari ilahudaa koku goõ, hari slafimaa koku goõ, hari waaway googu goõ haa ⁄uuru googu goõ.’12:30 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 6:4-5.31Ilakaawa da cadii dayii looi na nahaã tuba, ‘Slae hida danaee koku, idoo hangu iliislaꞌade gooay ugu lenkoogu.’12:31 Yuꞌudii kitaabuu gu Gimba gu Walaawi 19:18. Wantaaba ilakaawa waka dayii looi, da kooma ⁄uuru da hantaa gooay da cada.”
32Teꞌesii maarimukee gu sariyaa da diini gi kaay sa Yeesu tuba, “Maarimuu, naraꞌa loi! Ugu haã boo⁄isidi kaawaraa tuba, Iliitleemu ti leẽ kilesi, kara wanaaba gu caduu. 33Kara gu lou, slae Taataa Iliitleemu hari ilahudaa koku goõ, hari slafimaa koku goõ, hari ⁄uuru googu goõ, kara slaꞌamuu hida, idoo heedi hingoó iliislaiye gooay, hhakee na idadu gu hhoi hari khisla ba⁄ay da hadisaraa sadaaka da hhamisaraa aslaage, slime haa hadisaraa sadaaka goõ sa Iliitleemu.”
34Qatlay Yeesu giyaa ilii akhasi heedikee guũ ilaki⁄isi ina hari waaway, gi kaay sa ina tuba, “Gu lou, ugu haã daadaauusidi slawaraa Tawaaloo da Iliitleemu muuna googuu.” Teꞌesaa hhaku heedi lensee gwaa kara koisu maasaraa Yeesu.
Yeesu ti nanku miyaa
(Mataayo 22:41-46; Luuka 20:41-44)
35Qariqaaqari, qatlay Yeesu giyaa ilii caacaahhaahhamisiye hida efeenaa da mara gu didiru gu Iliitleemuge, yaa maasi inay tuba, “Inkoo maarimamatee da sariyaa da diini yoó soꞌoyi kaayay tuba, Kristu ti Nanku Dawdi, mutemikira gu wakaꞌalee? 36Ha khuꞌuday tuba, Dawdi nama inakee leẽ yaa gimbuusi hari ⁄uuru gu Muuna gu Iliitleemu tuba,
Taataa Iliitleemu yaa kaay sa Looimoo goy gu Goõ tuba,
‘Ibiidi hari bara doyi da ⁄uya,
qatlaykaꞌa naqatloo gamaa ilii qaase fa⁄ayaa doogu,
biraa gu yeꞌeeroo kokuu.’12:36 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 110:1.
37Teesaaqay ha arintayi tuba, bere Dawdi loi, Masiiya gwaati eteediidina, ‘Looimoo gu Goõ.’ Inkoo Masiiya malee kara nankosi tleehhidi?”
Yeesu ilii⁄oo⁄i hida gimba gu maarimamaa da sariyaa
(Mataayo 23:1-36; Luuka 20:45-47)
Raqatee da didiri da hida yaa hhaꞌaluumidiri sa itatiimisu gu gimba gosi. 38Qatlay Yeesu giyaa ilii ilakoomi caacaahhamisu, yaa kaay sa inay tuba, “Hangu ga⁄aydee haa maarimamaa da sariyaa da diini. Inay yoóti slaiyay khokhocu, tay hiĩ daamisiri jurungaguu gu tledi haa digima cehheemisi ha hida hari muree sokooniige. 39Kara sinagoogige yoóti slaiyay ibinaa kiteeri gu pandaage, haa qatlay gu losonage, yoó slaiyay ibinaa kiteeri doó ilii ibiidiye dahaa gu muree. 40Kara nama inay hhakee leẽ yoó afii⁄utlidiyayi idadu haã maraai see, tigay hhakee daa afakaka⁄i hhawatee. Kara yoóti firiirinay Iliitleemu hari firoo da tleedi, mangu laqaniri pandaa da hidage tuba, guti hhoi. Gu lou, hida gu teesaaqay slaqamisee digimaa ⁄agitina ha Iliitleemu.”
Kwaꞌalitoꞌoo daa hadisidi sadaaka hari muuna gu hhou
41Da hheꞌesi Yeesu gi tosaa ibinaa kay ilaciyaa haa daqa daa ilii qaasi sandikoo waka da sadaaka, gi khuꞌumi raqa da hida, idoo giyaa ilii slaslaaslakhiyeei peesay waꞌay gu sandikoteesii. Hindaqeeri wa⁄a yaay slaslakhiri peesay upa. 42Inkoo teꞌesii yaagi khaydi mogombitoꞌoo waka kwaꞌalitoꞌoo, ina yaa hiislakhadi goboree cada kilesi, goboretee qoomay gosi gwaa coko⁄u loi.
43Qatlay Yeesu giyaa ilii arimi teesaaqay, gi eteedi sirakoomiisee dosi, sigigi kaay tuba, “Yeraa, gu lou, sangu kaay unkuray, kwaꞌalitoꞌoti hingii slakhadi hari khisla sandikoo da sadaakage ba⁄ay da hida goõ. 44Hida hhanki goõ hinti hadisiri sadaaka hindaqaruumaa dooinaa. Inkoo kwaꞌalitoꞌoti hari kwaꞌaluumaa dosi hinti hadisidi idadu goõ, giyaa konte sari ibinaa dosi.”
13Yeesu gimbuusi ilacataraa da mara gu didiru gu Iliitleemu
(Mataayo 24:1-2; Luuka 21:5-6)
1Inkoo, Yeesu giyaa iliica⁄i efeenaa da mara gu didirugo gu Iliitleemu, sirakoomiisay leẽ tla⁄aã gu sirakoomiisee dosaa gi kaay sa ina tuba, “Ye Maarimuu, yuꞌudiyaa! Maraai hhanki idoo gu ilii hhoi, kara tle⁄eẽ hhanki gu kuuta13:1 tle⁄eẽ hhanki gu kuuta: Tle⁄eẽ hhanki gwaa deni loi, gwaa asu hiiloi hari khisla, tle⁄eẽ wakinay hiiloaruũ koina yaa qoomee gu guniyayuu miyaa kooani gu baruũ. idoo gu ilii deni loi!”
2Teꞌesii Yeesu gi ilaki⁄isi sa ina tuba, “Hiiye! Maraai hhanki goõ gu deni hagiĩ antii? Gu lou sangu kaay, maa wantaaba tlaa⁄a lensee damaa meeta rawaa gu tlaa⁄a wakay, tle⁄eẽ goõ digimaati muumu⁄una.”
Sirakoomiisee da Yeesu ⁄⁄ kwanda hingi ilakhuukhuꞌusiyee sa labaꞌasu
(Mataayo 24:3-14; Luuka 21:7-19)
3Qariqaaqari Yeesu yaa ibiidi yade rawaa gu oõ gu Miseyituunige. Teꞌesaa gi arimi naraꞌa mara gu didiru gu Iliitleemu yade Yerusaleemuge. Qatlay giyaa ilii ibiidi teꞌesii, Yeesu dugwaa maasi aslaaꞌamee ha Peetiro, Yakoobo, Yohaana haa Andareyaa taai, 4“Inkoo aare sandi kaade, gimbaki maa malaalee hiica⁄i? Kara, ti laqaru mala gumaa laqama tuba, gimbaki yaani daadaauusi hiica⁄araa?”
5Teꞌesii Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Hangu ga⁄aydee, heedi lensee hhanti hiicori unkuray, 6sa gimba, hida wa⁄a yaa khakhayay hari uma goy, tay kakaanay tuba, ‘Ana na Kristu,’ kara inay maa hiicoridiyay hida wa⁄a hari afaꞌafuumatee tooina. 7Karaai, qatlay gamaa ilii akhasideei gimba gu gau haa sahhasahhay gu gau, unkuray harimaa hhantii tlaꞌaday. Gimbakee kwanda gii ca⁄iye gesaa, baloo da hiifaakoo loi kahhada. 8Gu lou, Hhapee leẽ maa qwaatlida haa hhapee waka, tawaaloo leẽ maa qwaatlida haa tawaaloo waka. Kara, damaa wana qori haa kintleemoo daqeemoo paslaapasloo. Gimbaki sliimaa ti tlaatleesoo kilesi, ti tlaatleesoo gu ba⁄adaa gu hadee da slaꞌa hiidawa.
9Inkoo unkuray hanguti ga⁄aydeei naraꞌa! Dangumaa ooyina ha hida, dangumaa leehhimisi balasasuu gu gaduũ gu sinagoogaguu koinay, kara sinagoogaguuge dangumaa difi. Kara, sa gimba gaã ⁄imbidiri ana muunaiĩ kokunay, dangumaa leehhimisi pandaa da magafanage haa watemige, sa gimba gooi, mani ilatlaydiri ana daqa dooinay. 10Gimbakee gu Hhou kwanda dugu gesaa kakaane sa hida gu hhapapu goõ, teꞌesii balotee loi da hiifaakoo maa asu khayda.
11Qatlay dangumaa ilii ooyine, ma dangu leehhimisi balasasuu koinay, hamaa hhanti tlaꞌamutay gimba mala gunimaa kaawa kayday pandaa da hida hhakeesii. Qatlaykeesii lamaati gimbuusiday gimbakira kilesi, sangumaa hadisiye ha Iliitleemu. Unkuray gooba namaa gimbuusiday, ti Muuna gu Iliitleemu, namaa gimbuusi waꞌay kokunay.
12Hhia maa hiifookidi hhia gosi loi daqa fa⁄ayaa dosii, ma dugu gaasi. Ayi maa hiifookidi nankosi, ma dugu gaasi. Kara, yaꞌay see maa siꞌiyay ayiĩ koina haã amu koina see, girimaati amoo dayay cu⁄udunge. 13Unkuray dangumaa waki ha hida sliimaa, sa gimba gu uma goy. Teesaaqay see, heedi gumaa hiikaasa ⁄imbaraage hiifaakoo naqatloo, hikee dugunimaa ilabuꞌuna ha Iliitleemu.”
Labaꞌasu gu dihhu
(Mataayo 24:15-28; Luuka 21:20-24)
14Da hheꞌesi Yeesu gi kara kaay tuba, “Qatlay gamaa ilii antee idotira da kooma slasla⁄iima, da wakiye ha Iliitleemu13:14 Yuꞌudii kitaabuu gu Danieeli 9:27. hiĩ sihhiti daqa daa tlintiꞌisige,13:14 daqa daa tlintiꞌisige: Hida wa⁄a yoó ilahudeemisiyay tuba, daqatee ti mara gu Iliitleemu yade Yerusaleemuge. hhakaꞌa gumaa somimee gimbaki gu caahhiyee! Bere hamaa antayi teesaaqay, kwanda hida goó hhapee da Yudaayage ibiidee, maati cira lakidiyee omeerige, ma ba⁄aniri. 15Baloteesii, heedi gumaa khoorooge13:15 khoorooge: Hari Yunaanaisoo rawaa gu pembee gu mara gosii. Daqatee yaati daqa dayii fiifisa yade hhapee da Israeelige. waara, maa hhantii day waꞌay gu marage, ma hiioy khooslay gosi sari lakidimoo. 16Kara heedi damaa slaye qaymooge, maa hhanti ki⁄i ayage sa hiiowaraa jurungii dosi.
17Gu lou, hamaa antayi balalu hhakee gumaa tlakwi hari khisla daqa tigay gumaa koomee hubay haa hhakaꞌa gumaa ruꞌumisee daa⁄a⁄ee! 18Inkoo firima Iliitleemu, gimbakee maa hhantii ca⁄i qatlay gu madenge,13:18 qatlay gu madenge: Hari Yunaanaisoo qatlay gu caaqwa. Yade hhapee da Israeelige qatlaykee gu caaqwa yaa qatlay gu tlaku sa lakidimoo, sa gimba duudadaa goõ yaa konta maꞌay wa⁄a, hiicataraa dooina yaati maana.19Sa gimba balalu hhakee damaa wana labaꞌasu gu didiru loi. Labaꞌasu da hikee gooay kahhi hiica⁄a yadaa tlaatleesoo daa ilii tleehhi khooroti ha Iliitleemu haa letuti naqatloo, kara etaa maa hiica⁄iyaaba da hikee gooay. 20Gu lou, bere Iliitleemu yaa aloo ilakereꞌesiyaaba balalu hhakee gu labaꞌasu, heedi lensee hhaku gwaa aloo ba⁄ama. Inkoo sa gimba gu hida hhakee giyaa ina hiileehhi, inay see ma hida kosi tleehhidiri, ina maati ilakereꞌesi balalu gu labaꞌasukee.
21Qatlaykeesii, bere maa akhasidayi hida kakaanay sa unkuray tuba, ‘Yuꞌudaa, Kristu wana tiꞌii!’ kara wakinay bee, ‘Wana yade!’ hamaa hhanti ⁄imbiday, hikee ti gimba gu afaꞌafuuma kilesi. 22Gu lou, qatlaykeesii damaa hiica⁄i afaꞌafuusee wakinay gumaa kaawee tuba, inay na Kristu, haa damaa hiica⁄i tletimiisee da afaꞌafuuma see. Inay gonkoinaa maati laqaaqanay gimba gu bakaꞌasa hida, ma koisiri hiicoriduu hida daa hiileehhi ha Iliitleemu. 23Ye hida koi, hangu ga⁄aydeei naraꞌa! Ana sanguũ kaay gimbaki sliimaa, qatlay gi ilii kahhiye hiica⁄araa.”
Khawaraa da cadii da Yeesu khoorotii
(Mataayo 24:29-31; Luuka 21:25-28)
24Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Balalu hhakeesii, qariqaaqari damaa iliicatiye labaꞌasukee,
‘Letu dagamaay bo⁄eesi.
Slehheẽ maay da⁄iyaaba,
25tica⁄eerii maay huhuiyay rawgo,
⁄uuru gu idadu gu rawge waaree, dugumaa rinqirinqisi.’13:25 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 13:10; 34:4; Esekeeli 32:7-8; Yoeeli 2:10.
26Teꞌesii hida goõ gumaa arinayi Nanku Heedi, yaa hii⁄eeti hari tlonga yadaa rawaa gu rawgo,13:26 Yuꞌudii kitaabuu gu Danieeli 7:13. haa hari ⁄uuru goõ haa wanqamee da hhoinay gu didiru. 27Ina himaa ya⁄abi malayika da Iliitleemu, maa hiikurunkuriri hida kosi giyaa hiileehhi bareemoo cigahhago gu khooroo goõ, yadaa daqeemoo daa qatlisi hhapee haa raw.
Ilaꞌaaꞌaatisa da ⁄ancimoo
(Mataayo 24:32-35; Luuka 21:29-33)
28Inkoo, hari amoo da ⁄ancimoo hangu caacaahhamisidee ilaꞌaaꞌaatisateesaa. Qatlay elemu kosi giyoó iliinaana⁄iyee haa loo⁄oo dosi yaagi kucufida, teꞌesii unkuray hoó caahhaday tuba, qatlay gu madeẽ yaani daadaauusi. 29Namati teesaaqay, qatlay unkuray gamaa ilii antee gimbaki goõ sanguũ kaay hiicaca⁄i, caahha tuba, Nanku Heedi yaani daadaauusi ki⁄araa, ilaciyaa gu afamaraage wana. 30Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, laqwaloti da inkoo hiicatidaaba, qatlaykaꞌa naqatloo gimbaki goõ gimaa iliica⁄iye. 31Raw haa hhapee maa hiihhancooiyay. Teesaaqay see, gimba goy maa hiihhancooiyaaba coko⁄o see.”
Baloo da khawaraa da cadii da Yeesu hhaku lensee gu khua
32Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Hhaku heedi lensee gu khua baloo da hiica⁄araa da gimbakee goõ, gimati malayika see rawaa gu rawge hiti hhidinay, gimati Nanku Iliitleemu see hhidina, balotee Taataa kilesi naga khui. 33Inkoo, hangi ga⁄aydeei naraꞌa! Hiti diliqa! Sa gimba ha hhidintay balotee gimati qatlay see.
34Gimbaki gu ga⁄aw, ilaꞌaaꞌatisa dosi ti barii heedikaꞌa pahha gwaa slaꞌa hhiyuuda yaamu gu segenge. Ina yaa may mara gosi dabaiĩ gu yondimiisee dosii, gonkoinaa sigigi hadisi yondu paslaapasloo, ma haraa yondiidiri. Teꞌesaa da hheꞌesi gi kaay sa heedi goó ga⁄awa mara gosi, na haraa ga⁄ay naraꞌa. Da hheꞌesi gi waaudi.
35Inkoo hida koi, diliqa, sa gimba unkuray ha hhidintay qatlaykee looimoo gu mara gimaa iliiki⁄iye, angamalee harimaa qatlay gu akhweesuu khay, angamalee hari amasi, angamalee hari amasidiira, angamalee maati qatlay gu konkakeeraa. 36Bere himaa khay ubee, mankaraaiya pahha, dangumaa hhanti slay kahhaday guꞌudeege. 37Gimbaki gaã gimbuusi sa unkuray, hagunti gimbuusi sa hida goõ ambee, ‘Hangi ga⁄aydeei naraꞌa!’ ”
14Yeesu sugwaa ilii tuutuqi du⁄iya yade Betaniyaage
(Mataayo 24:1-2; Luuka 21:5-6)
1Inkoo yaa kahhiyay balalu cada kilesi sa dawaraa da loseenoo cada gungwaa sirakomamidee. Loseenoo hhakee yaa losona gu Pasaaka haa losona gu mukaatee doóba iliiqaasa hamiira14:1 losona gu mukaatee doóba iliiqaasa hamiira: Hiĩ naa losona waku gu hida gu Yahuudi giyaay slaslaaslayee, idoo okookoiĩ koina giyaa ilii ca⁄iri ciraai hhapee da Misirigo. Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 12:14-20. ha hida gu Yahuudi. Qatlaykee hhapalooee da deni haa maarimamaa da sariyaa da diini yaa damaamidiyay amoo da oowaraa da Yeesu aslaaꞌamee, magu gaasiri. 2Teꞌesii hingaa ila⁄imbidiri inay haa inay, gi kaayri, inay bee, “Yeraa, inkoo heediki hagu hhanti oowana qatlay gu loseenoo hhakeeilee, sa gimba qatlaykee hida yoo wa⁄a, hida yoo ba⁄atii tlaatleesiyay gau sa gimbakee.”
Yeesu dugu maakhi du⁄iya Betaniyaage
(Mataayo 26:6-13; Yohaana 12:1-8)
3Inkoo, qatlaykee Yeesu yaa tongoo da Betaniyaage wana, dugwaa kwahhasuusi sa ⁄agoo ha heedi waku, uma gosi na Simooni, gwaa kooma wakaꞌalee ga⁄ay gu buubaa. Qatlay Yeesu giyaa ilii ⁄agiigine teꞌesii, hadee waka yaagii daadi teꞌesii daqa dosii, yaa konta khoosliya da hhoi ubee, siringima da coko⁄i pahha, daa boo⁄imisi hari tlaa⁄a waka, uma gu tlaa⁄atee na alabaasita. Waꞌay gu khoosliyateesii du⁄iya da kooma tafu gu hhou14:3 du⁄iya da kooma tafu gu hhou: Du⁄iyatee dagaraa kibeeri gu khaimoo waku boo⁄imisi, uma gosi na naarido. yaa wanta, du⁄iyatee kiriga dosi yaa peesay wa⁄a hari khisla loi. Da hheꞌesi hadetee gi kereꞌesidi isa da khoosliyatee, gi tosaa gii tuutuqudi du⁄iyatee saga gu Yeesuge, ma laqanti muree daqa dosii. 4Hida gwaa waaree teꞌesii, qatlay giyaa ilii ariniri hadetee idoo giyaa laqadi, wakinay yaa slahhaairi hari khisla, gi cocoiri hari muunaꞌafa inay haa inay tuba, “Du⁄iyati da peesay wa⁄a, hadeti giĩ soꞌoyi hhamisidi diitiray taqay? 5Inkoo hadeti, bere du⁄iyati ginti naadinta, hiĩ aloo slayda peesay wa⁄a,14:5 peesay wa⁄a: Hari Yunaanaisoo dinaari miyaa tami haa idoo waka. Qatlaykiray yondimiisee yaa slaslaaslayay dinaari leẽ sa yondu gu baloo leẽ. peesaykee duguũ tosaa aloo hadimisi sa kwaeeli.”14:5 hadimisi sa kwaeeli: Wayahuudi yaa hadiidimisiyay idadu sa kwaeeli hari khwayaiĩ hhakee gu losona gu Pasaaka. Hida hhakee gigi ilii maahhiri hadetee hari dihhay.
6Da hheꞌesi Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Maw ilahufidu hadeti! Ina hinti yonditi yondu gu hhou sa ana. 7Yuꞌudaa, balalu sliimaa kwaeeli yoó sliimaa wanay haa unkuray, kara bere slaꞌaday, sigi toogunaa laqantay cabuuma dooguna see. Teesaaqay see, ana waaraaba sliimaa haa unkuray balalu sliimaa. 8Gu lou, hadeti hiĩ yonditi sa ana hari muuna gu cabuuma. Idoo giyaa ilii arinti gooay ti naraꞌa. Hiniĩ maakhadi hari du⁄iyati, ma haraa boo⁄isidi slaqwa doyi sa balotee da qaasaraa. 9Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, qatlay Gimba gu Hhou gu Iliitleemu dugumaa ilii kakaane sa hida daqeemoo sliimaa tiꞌii khoorotii, slime yonduki giĩ yonditi hadeti, dugumaa kakaana sa hiislaslaw gosi.”
Ilakhuukhuꞌusa da Yuuda sa hiifookida da Yeesu
(Mataayo 26:14-16; Luuka 22:3-6)
10Da hheꞌesi Yuuda Isikariyooti, leẽ gu sirakoomiisee mibi haa cada da Yeesu, gi hadakay daqa hhapalooee da denige, ma ilakhuukhuꞌusi haa inay, idoo gi ilii fookidiye Yeesu, gigi taatahhi dabaiĩ koinay. 11Qatlay giyaa ilii akhasiri teesaaqay, yaa hhaꞌaluumidiri hari khisla, teꞌesii hingigi ila⁄imbidiri buaraa peesay sa Yuuda sa iliiawaraa dooina. Da hheꞌesi Yuuda gi tlaatleesi dabiidu mucu gu hhou gu hiifookida Yeesu.
Yeesu yaa caahhi idoo dugu iliifookidiye
(Mataayo 26:17-25; Luuka 22:7-14, 21-23; Yohaana 13:21-30)
12Inkoo, baloo da tlaatleesoo da losona gu mukaatee doóba iliiqaasa hamiira yaa daadi, qatlay Wayahuudi giyaa ilii cu⁄uu⁄unee ⁄ambeenimaiĩ gu hadisaraa baloteesii da losona gu Pasaaka. Sirakoomiisetee da Yeesu gugi maasidi ina tuba, “Kaale slaꞌada, dandiray ma sugu ilakhuukhuꞌusa kayni daqa da ilii ⁄agoo Pasaaka?”
13Da hheꞌesi Yeesu gi ya⁄abi sirakoomiisee dosi cada, sigigi kaay tuba, “Taa⁄amida Yerusaleemuge, yade amooge hangoo slaslayday haa heedi waku, yaani geregedi sibida da maꞌay kwaahha dosii, lugoo sirakontay mara giyoo ilii dawaraa kaye naqatloo. 14Qatlay goo ilii daadee yade, loo kaaday sa looimoo gu marakee ubee, ‘Maarimuu goori yaani maasi tuba, “Waauu gu dahaa na kaloo tiꞌii, gi ilii ⁄agine losona gu Pasaaka sliimaa haa sirakoomiisee dosi?” ’ 15Teꞌesii ina sangoo laqana waauu gu hiitlaakhu yade gorofaage gu kooma khooslay goõ goo slaꞌane. Teꞌesii la haraa ilakhuukhuꞌusiday ⁄agoo sa dandiray.” 16Da hheꞌesi sirakoomiisetee tosi da cada gi toosaa waauti, gi daadi yaamu gu Yerusaleemuge, daa khay gimbakira sliimaa nahiĩ, idoo Yeesu sigaani ilii kaay gooay gi ilakhuukhuꞌusiri losona gu Pasaaka.
17Letutee hari khwayaiĩ Yeesu haa sirakoomiisetee tosi da mibi haa cada ginaa ilii dayri teꞌesii. 18Qariqaaqari qatlay giyaa ilii ⁄agiiginee, Yeesu ginaa ilii kaay sa inay tuba, “Gu lou, gu lou, sangu kaay leẽ tla⁄aã googunay, hiniĩ fookidi ana.” 19Da hheꞌesi gonkoinaa gi li⁄iri sa gimbakee, gugi tlaatleesiri maamisu lelee lelee tuba, “Malaaꞌay, ti anagoo?”
20Yeesu gi ilaki⁄isi sa inay tuba, “Ti leẽ gu sirakoomiisee da mibi haa cada, naykee gu hiitika⁄a mukaatimoo sliimaa haa ana lagabay lenge. 21Gu lou, Nanku Heedi gwaai, idoo daa ilii handikimi gooay Handikaa da Iliitleemuge. Inkoo, yoo ana heedikaꞌa gu hiifookida Nanku Heedi! Yaati ba⁄ay daqa heedikeesii, bere dugwaati aloo may laqwaloo.”
Meesaa da Looimoo gu Goõ
(Mataayo 26:26-30; Luuka 22:14-20; 1 Wakorinto 11:23-25)
22Qatlay giyaa ilii ⁄agiiginee, Yeesu yaa hiioy mukaatimoo, gi kaay ⁄iisoo daqa Iliitleemuge, gugi fandakumisi, haa gi tosaa hadisi sa sirakoomiisee dosi. Ina gi kaay tuba, “Owaa ⁄agima, haã na slaqwa doyi.”
23Da hheꞌesi gii oyi qulu⁄uu gu difaay, gi kaay ⁄iisoo daqa Iliitleemuge, gi tosaa hadisi sa inay, gonkoinaa gi tooinaa kitahhaniri hari qulu⁄ukee. 24Teꞌesii gi kaay sa inay tuba, “Haã na ceedee doyi da laqama ila⁄imbidu gu ⁄abu, da tuutuquda sa ilabuꞌuruu gu hida wa⁄a tlakwaroogo. 25Gu lou, sangu kaay ana ha kara kitahhaaba difaay balotaꞌa naqatloo gamaa iliikitahhe difaay da ⁄abi Tawaaloo da Iliitleemuge.”
26Qatlay giyaa ilii hheꞌesiri raaꞌamu, raaꞌamee da daareesa Iliitleemu, Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi waaudiri oõ gu Miseyituunige.
Yeesu yaa kaay sa Peetiro idoo giyoo ilii tlankiye
(Mataayo 26:31-35; Luuka 22:31-34; Yohaana 13:36-38)
27Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Letuti unkuray gonkokunaa hanoo lakitay ana, nooti mayday ana lenkway. Gimbaki dugwaa handikimi Handikaa da Iliitleemuge tuba,
‘Ana hamaa sagadahha deꞌemiisay,
teꞌesii bee⁄u gosi maati pasidi goõ.’14:27 Yuꞌudii kitaabuu gu Sakariyaa 13:7.
28Teesaaqay see, qariqaaqari ana goo iliislafe haagii ca⁄a ayisago, hoo giyaada yade hhapee da Galilaayage.”
29Teꞌesii Peetiro gi kaay sa Yeesu tuba, “Bere deneꞌee koi gonkoinaa goo mayay ugu gi tooinaa lakidiyay, ana hagooti mawaaba ugu coko⁄o seei!” 30Yeesu gi ilaki⁄isi sa Peetiro tuba, “Gu lou, sugu kaay ugu, hari amasi hhanki gu letuti, konkaku giyoo ilii kahhiye ceearaa ceeoo cada, ugukee loi hanooti tlankida ana waa tami ubee, ‘Heedikee hagu hhidima!’ ” 31Teꞌesii Peetiro gi ilakoomi hiitlahhasu hari ⁄uuru tuba, “Bere gwaaꞌaraa goosee, ana kwanda ga gwaae sliimaa haa ugu, etaa ana hagu tlankaaba ugu coko⁄o seei.” Teꞌesii sirakoomiisee goõ gi kaayri namati teesaaqay leẽ.
Yeesu idoo giyaa ilii firimi Getesemaanige
(Mataayo 26:36-46; Luuka 22:39-46)
32Da hheꞌesi, inay gi dayri daqa wakay yade oõ gu Miseyituunige, uma gu daqatee naa Getesemaani. Teꞌesii Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Ibiida tiꞌii, qatlay ana ga ilii firoo kawe Iliitleemu.” 33Teꞌesii gi eteedi Peetiro, Yakoobo haa Yohaana, girigi waaudi pandaage. Yade ina gi li⁄i haa gi bahhangaruusi hari khisla. 34Ina gi kaay sa inay tuba, “Ana ha kooma li⁄eemoo da didiri muuna gooii, daadaauusa da gwaaꞌaraa see. Inkoo ibiida tiꞌii, guula sliimaa haa ana.”
35Teꞌesaa gi waaudi pandaage coko⁄o, gi keebeeidi, gii gupu⁄usi pandaa dosi hhapeege, gi firimi tuba, bere Taataa ⁄imbi, sugu hiitlintiꞌisiye balotee da labaꞌasu haa da gwaaꞌaraa dosi daa khoca. 36Qatlay giyaa ilii firiirine, gi kaay tuba, “Aaba,14:36 Aaba: Hiĩ na gimba gu Araamaisoo, maꞌaana dosi na Taataa goy. Kaawaratee yaa laqanti Yeesu idoo giyaa ilii ibiidi ciyoomoo haa Taataa gosi, Taataa Iliitleemu. ye Taataa, gimba sliimaa daqa dooguu gutii slaahhuslaahhu kilesi. Inkoo aare sini surukuside qulu⁄uki gu labaꞌasu daqa dooaa. Teesaaqay see, hhanti yondita idoo ga iliislae ana, yondiidi idoo ga iliislaꞌade ugu.”
37Yeesu gi ki⁄i daqa sirakoomiisetiray, gigi slay inay hiĩ guiri. Ina gi tosaa kaay sa Peetiro tuba, “Ye Simooni hanti cira guꞌudii? Ugu hiidahhasidaabaslii guulimee gimati saa leẽ see? 38Inkoo, hhanti guꞌuday, firima Iliitleemu, ha ba⁄atii gii huuꞌuday koimisuge. Gu lou, muunaiĩ kokuna slaiyay kaba⁄a koimisu, teesaaqay see, slaqoo kokuna ti nanqweree⁄iyay.”
39Yeesu gi waaudi kara pandaage, gi firimi Iliitleemu nama gimbakira leẽ giyaa firimi gu pandaa. 40Qatlay giyaa ilii ki⁄i daqa dooinay, daa khay inay hiĩ kara guiri, sa gimba ilaa koina yaa haciri guꞌudee. Teꞌesii inay digiraati maci idoo da kaawaraa sa ina.
41Teꞌesaa gi kara firoo kay. Qatlay giyaa ilii ki⁄i da tamiige, gi kaay sa inay tuba, “Yeraa, Unkuray hati kahhadaaii haã guꞌudiri, haa hangii fiifisidiri? Diraa, diĩ buꞌudi! Yuꞌudaa, Nanku Heedi dugu hiilu⁄i dabaiĩ gu hida gu tlakwige. 42Tlawaw, paaree na waaudani! Yuꞌudaa, hikira guni hiifookida, yaa khoci!”
Yeesu idoo dugwaa iliifookidi haa oowaraa dosi
(Mataayo 26:47-56; Luuka 22:47-53; Yohaana 18:3-12)
43Qatlay Yeesu giyaa ilii kahhiye gimbage, Yuuda, leẽ gu sirakoomiisee dosi mibi haa cada, yaagi khay sliimaa haa raqa da hida. Hida hhakee yaa konay pangaaee haa hhadimeerii, digaani ya⁄abi sa oowaraa da Yeesu ha hhapalooee da deni, maarimamaa da sariyaa da diini haa gaduũ gu yaamu. 44Inkoo raqatee, qatlay giyaa ilii kahhade dawaraa teꞌesii, Yuuda gu hiifookida Yeesu yaa hheꞌesi yaa laqami sa hida hhakee kakaana tuba, “Hikee goo humbaꞌade,14:44 humbaꞌade: Haã naa amoo da cehheemisuu, gwaa laqamu muree da heedi sa maarimuu gosii. na ina, lugunoo ooday, lugoo khiidintay, haguroo toogunaa waautay daqa hida gu denige.”
45Qatlay giyaa ilii dayri teꞌesii, Yuuda yaati tafai daqa Yeesuge, gi tosaa kaay tuba, “Ye Maarimuu goy,” gugi tosaa humbaꞌadi. 46Teꞌesii hhawatee hhakee gwaa sliimaa khawee haa ina, gi tooinaa ooyiri Yeesu. 47Da hheꞌesi heedi waku tla⁄aã gu hida hhakeesaa, gwaa qadimidee ilaciyaa haa Yeesu, yaagi slootisi pangaa gosi looboogo, gi tlatlafi eea da yondimiisay gu hhapalooay gu didiru loi, eeatee gi tosaa kereꞌeti.
48Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Unkuray saganaani khaydiri hari pangaaee haa hhadimeerii sa oowaraa ana kanimiisay gu sariyaa pahha? 49Balalu hhanki sliimaa ana haa waara haa unkuray yaqay mara gu didiruge gu Iliitleemu, haa caacaahhaahhamisa hida, unkuray hanaa oodiriiba ana. Inkoo, gimbaki goõ hingii laqadi taqay, dama buꞌudi gimba gu Iliitleemu.”
50Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi goõ gugi mayri ina lenkosi. 51Inkoo teꞌesii yaa wana qaraimoo waku, gwaa sirakomaamida Yeesu alungo, yaa qayru leẽ kilesi ila⁄utli. Qatlay hida hhakee gwaa ilii koisiri oowaraa, 52qaraimokee gi tosaa lakidi hari slaꞌay, qayru gosi yaati meeti dabaiĩ koinay.
Yeesu pandaa da balasaa da didirige
(Mataayo 26:57-68; Luuka 22:54-55, 63-71; Yohaana 18:13-14, 19-24)
53Da hheꞌesi Yeesu dugugi tosaa leehhisi mara gu hhapalooay gu didiru loige, teꞌesii yaay kurunkuridiri hhapalooee goõ da deni, gaduũ gu yaamu haa maarimamaa da sariyaa da diini, gaduũ gonkoinaa gu balasaa da didiri yaa wanay teꞌesii. 54Peetiro see gi sirakoomi Yeesu aslaaꞌamee seesegengo, gii day hari kaꞌafu efeenaa da mara gu hhapalooay gu didiru loige, gi tosaa ibiidi tlahhayge sa micoo gu aslaa sliimaa haa hida hhakee gwaa ga⁄aa⁄awee marakee.
55Inkoo hhapalooetee da deni haa gaduũ goõ gu balasaa da didiri yaa tlaatleesiri dabiidu hida, ma sigi kaay dakoo da Yeesu, ma slayri amoo dari gaasaraa ina. Teesaaqay see, yaa slayriiba ma dakoo lensee daqa dosii. 56Hida wa⁄a yaa iliitlohhidiri Yeesu gimba gu afaꞌafuumaa pandaa da gaduũ gu balasaage, giyaamati gimbuusiri teesaaqay, gimba gooina hingaa ila⁄imbidiiba coko⁄o seei.
57Da hheꞌesi hida wakinay see hingaagii ca⁄asiri pandaa da balasateesii. Inay see gi kara iliitlohhidiri Yeesu gimba gu afaꞌafuuma, 58inay bee, “Dandiray haa akhasani gimba waku daqa dosaa tuba, ‘Maraki gu Iliitleemu daa tleehhi hari dabaiĩ gu hida, ana hagooti ilacata, kara hoo asu tleehha mara gu caduu balalu tami kilesi,14:58 kara hoo asu tleehha mara gu caduu balalu tami kilesi: Tiꞌii Yeesu yaati giimaamisi gimba gu gwaaꞌaraa dosi haã hiica⁄araa dosi see waꞌay gu ayisago. hikee dugoo tleehhiyaaba ha hida.’ ” 59Kara hhakee see giyaamati afaꞌafuumidiri teesaaqay, gimba gooina hingaa wariiakhasiiba coko⁄o seei.
60Teꞌesii da hheꞌesi hhapalooaykee gu didiru loi gii tlay, gi qadidi pandaa da gaduũ gonge, gi maasi Yeesu tuba, “Ugu ha ilaki⁄isidaabaslii gimbakee, daa ilakesaasidiye ha hida hhanki daqa dooguu?” 61Gimati teesaaqay see, Yeesu yaati qabi diĩ, yaa ilaki⁄isiiba gimba lenseei. Teꞌesii hhapalooaykee gu didiru loi gi kara maasi tuba, “Inkoo aare sandi kaade, ugu na Kristu goo, Nanku Iliitleemu doó hhaꞌaleesiye ha hida?”
62Yeesu gi ilaki⁄isi tuba, “Ee! Ana na hikee gaã unti ha ugu,
kara unkuray hagumaa antayi Nanku Heedi,
hiĩ ibiidi hari daba gu ⁄uya gu Iliitleemu gu kooma ⁄uuru goõ.
Kara gumaa antayi qatlay gimaa ilii ⁄eetiye hari tlonga yadaa rawaa gu rawgo.”14:62 Yuꞌudii kitaabuu gu Danieeli 7:13.
63Teꞌesii hhapalooaykee gu didiru gi feehhimisi kooti dosi, ma laqami slahhaaꞌamee dosi sa gimbakee gu Yeesu, da hheꞌesi gi tosaa kaay sa gaduũ kosi tuba, “Inkoo ha soꞌoyi kara maasana hida wakinay? 64Unkuray gonkokunaa haã akhasidiri gimbakee kosi gu belendeqesa Iliitleemu, inkoo unkuray bee tuba mala? Aarimida kaawa, inkoo heediki haguti malee laqana?” Gonkoinaa hingigi ila⁄imbidiri, gi kaayri tuba, “Gu lou, heedikee ba⁄ay duguti gaasiye!”
65Da hheꞌesi hida wakinay gugi ilii cubuquniri, gi khiidiniri ilaa kosi hari qayru na may arimaa, gugi puukhiri, gu tooinaa maamisiyay, inay bee, “Aare tletimi, miyaa ningii maahhasi ugu?” Teꞌesaa da hheꞌesi sirikaarii gugii oyiri, inay see gugi tooinaa difiri.
Peetiro idoo giyaa ilii tlanki Yeesu
(Mataayo 26:69-75; Luuka 22:56-62; Yohaana 18:15-18, 25-27)
66Qatlaykee sliimaa Peetiro yaa wana yade hhapeege, efeenaa da marakeesii gu hhapalooay gu didiru loige. Inkoo sagameeriya waka yaa wanta teꞌesii, ina naa yondimiisoꞌoo da hhapalooaykee, yaagii catidi hari daqa daa iliiwane Peetiro. 67Qatlay giyaa ilii anti Peetiro mici aslaa, ina gugi iliikaasidi naraꞌa. Da hheꞌesi gi kaadi tuba, “Ugu see haã sliimaa wantaabaslii haa Yeesu, heedikaꞌa gu Nasareeti?”
68Teꞌesii Peetiro gi tlanki gimbakee tuba, “Ana heedikee haguti hhidima, kara haã caahhiiba coko⁄o seei gimbakee ga giimaamiside.” Da hheꞌesi gi tosaa gii sati yade kaꞌafu gurii ca⁄araage, teꞌesii konkaku gi ceei.14:68 teꞌesii konkaku gi ceei: Gimbakee yaa wanaaba daqa handikaa wakage da wakaꞌalee loi.
69Qatlay sagameeriyatee gwaa ilii anti ina teꞌesii, gi kara kaadi sa hida hhakee gwaa ciyoomoo gosii waaree tuba, “Gu lou, heediki see ti danaꞌa gooina!” 70Teꞌesii Peetiro gi kara tlanki gimbakee. Qariqaaqari hida hhakee see gwaa qadimidee teꞌesii coomoo gosii, gi kaayri sa Peetiro, inay bee, “Hiiye, gu lou, ugu ti danaꞌa gooina, sa gimba ugu see ti heedi gu Galilaaya.”
71Teꞌesii Peetiro hingigi tlaatleesi ilawaamisu, haa gi seelimi pandaa dooinay tuba, “Iliitleemu hini ⁄agitine, bere ana sanguũ kaayiiba gimba gu lou! Yeraa, heedikee ga giimaamisidee, ana haguti hhidima sumuku!”
72Teꞌesii cirakiray lenge konkaku gi ceei ceearaa da cadii. Teꞌesii Peetiro gi cira ilahudeesi, gimbakira sugwaa kaay ha Yeesu tuba, “Qatlay konkaku giyoo ilii kahhiye ceearaa ceeoo cada, ugu hanoo tlankida ana waa tami.” Peetiro giyaa ilii caahhi, idoo giyaa laqi, gi tlaatleesi ⁄aa⁄imu hari slahhaaꞌamee.
15Balasaa da Yeesu pandaa da mutemi Pilaatuge
(Mataayo 27:1-2, 11-14; Luuka 23:1-5; Yohaana 18:28-38)
1Qatlay daa iliipisi hari tumpaatumpu, hhapalooee da deni sliimaa haa gaduũ gu Yahuudi haa maarimamaa da sariyaa da diini, hida hhakee goõ gu balasaa da didiri, gonkoinaa hingaa ila⁄imbidiri, Yeesu idoo gu laqiyeei. Da hheꞌesi gi ilafahhiri sirikaarii dooina, ma khiidiniri Yeesu dabainge, gugi tooinaa leehhisiri daqa Pilaatuge.
2Teesaaqay, Pilaatu gi maasi ina tuba, “Ugu na inaa mutemi gu Wayahuudi?” Yeesu gi ilaki⁄isi ina tuba, “Ugu niĩ teesaaqay kaadi!” 3Teꞌesii hhapalooee da deni gi tlaatleesidi iliitlohhidu Yeesu hari gimba wa⁄a gu tlaku. 4Da hheꞌesi Pilaatu gi kara maasi Yeesu tuba, “Inkoo ugu ha ilaki⁄isidaabaslii gimba lensee? Akhasi bere hida hhanki, idoo gi ilii gimaamisiyee gimba wa⁄a gu tlaku daqa dooguu!” 5Gimati teesaaqay see, Yeesu yaati qabi diĩ, yaa ilaki⁄isiiba gimba lensee, Pilaatu yaati bakai sa qabaratee da Yeesu.
Yeesu duguũ hukumi gwaaꞌaraa
(Mataayo 27:15-26; Luuka 23:13-25; Yohaana 18:39–19:16)
6Inkoo, yaa wana ou waku baloo da losona gu Pasaakailee. Koraraa sliimaa baloteesii mutemi yoóyii ca⁄asi heedi leẽ jeerago, heedi daa slaiyee ha hida. 7Inkoo, qatlaykee yaa wana heedi waku yade jeerage, uma gosi naa Baraaba, daa khiidimi sliimaa haa hida wakinay, inay gonkoinaa yaa cu⁄iri hida qatlay giyaa ilii qwaqwatliitlinee haa sirikaarii da mutemi. 8Da hheꞌesi, qatlay Pilaatu giyaa ilii itatiitimisiye balasatee da Yeesu, teꞌesii raqa da didiri da hida yaagi khaydi yadaa yaamugo, gi tlaatleesiri firoo, ma sigaa hiica⁄asi heedi leẽ jeerago, idoo giyaa ilii lalaalaqiyee gooay qatlay gu losonailee. 9Teꞌesii Pilaatu gi maasi hida hhakee tuba, “Naraꞌa, inkoo unkuray slaꞌadaaii sangu afiiooyimi mutemi gu Wayahuudi?” 10Yaa teesaaqay kaay, sa gimba ina yaa caahhi tuba, hhapalooetee da deni guranti khayri Yeesu daqa dosii, sa tloomu gu giyaadimiisee da Yahuudi, sa gimba Yeesu dugwaa slai ha hida wa⁄a. 11Teꞌesii hhapalooetee da deni gii faafahhiri raqatee da hida, ma kaayri sa Pilaatu, naa hiica⁄asi Baraaba jeerago, Yeesu na meeti khiidimooge.
12Da hheꞌesi Pilaatu gi kara maasi inay tuba, “Bere Baraaba hagooyi ca⁄asa jeerago, hari heediki goó eteedintee tuba, mutemi gu Wayahuudi, inkoo ana haguti malee laqa?” 13Hida goõ gi tooinaa maahhiri tuba, “Heedikee dugutii tluhhumisiye musalaabage!” 14Pilaatu gi kara maasi tuba, “Yeraa, ha soꞌoyi teesaaqay giimaamisiday? Na idoo mala dati tlakwideei heediki giyaa dakusi?” Inay gi ilakoniri maahhoo hari ⁄uuru, kakaanay tuba, “Dugwii tluhhumisiye musalaabage!”
15Teꞌesii Pilaatu gi tosaa hiica⁄asi Baraaba jeerago, sa gimba ina yaa slai muunaboo⁄eesa raqatee da hida. Da hheꞌesi gi ilafahhi sirikaarii dosi, ma difiri Yeesu hari jeleedimaiĩ, gugi taatahhiri dabaiĩ koinay, magu hiitluhhumisiri musalaabage.
Yeesu idoo dugwaa ilii belendeqesi ha sirikaarii
(Mataayo 27:27-31; Yohaana 19:2-3)
16Teꞌesii sirikaaritee gi leehhisiri Yeesu waꞌay gu efeenaa da mara gu mutemige, daa Praytooriyo15:16 Praytooriyo: Praytooriyo yaa mara gu didiru lou gu gafana Heroode. Maraki yaa daqa dosi da iliiꞌibinaa haa oofisi dosi da sirikariinii da Ruumi. Kara ina yaa kona sirikaarii wa⁄a gu Ruumi gwaa ibimaamidee teꞌesii. eteediidine, gi tooinaa eteediri deneꞌee koina goõ gu raqa dooina. 17Da hheꞌesi sugugi daasiri qayru ubee, qayru gu mutemi pahha, kalay gosi gu daahhiya, gi asu boo⁄imisiri hhamaa gu leqeewaa, sugu tooinaa daasiri saga gosii. 18Teꞌesii gugi tlaatleesiri cehheemisu ubee, heedikaꞌa pahha giyoó gwaa⁄iyee, hari tay gu tooinaa belendeqemisiyay, inay bee, “Ye mutemi gu Wayahuudi, hagu hhouu!” 19Qatlay giyaa ilii cehheemisiri teesaaqay, gugi ilakoniri difoo hari hhadoo sagage, hari tay gu tooinaa ilii cubuqunay, gi keebeeimidiri pandaa dosii hari yaqaayee. 20Qatlay gwaa ilii hheꞌesiri belendeqemisu, gugi afabaciri jurungitira da daa⁄adi, sugugi daamisiri kara qayroo kosi. Da hheꞌesi gugi leehhisiri, magu hiitluhhumisu kayri musalaabage.
Hiitluhhumisu gu Yeesu musalaabage
(Mataayo 27:32-44; Luuka 23:26-43; Yohaana 19:17-27)
21Qatlay giyaa ilii khociicinee, yade amooge hingaa slaslayri haa heedi waku, uma gosi na Simooni gu yaamu gu Kireene, umaiĩ gu yaꞌay kosi gu hhawatee naa Alekisanda haa Rufoosi. Qatlaykee Simooni yaati asu Yerusaleemu kakaakay qaymamuugo. Da hheꞌesi sirikaaritee gugi ooyiri, gugi ⁄uureesiri, ma geregedi musalaaba daa geregedi ha Yeesu, 22gi tooinaa leehhisiri Yeesu daqa wakay, uma gu daqatee naa Goligoota, maꞌaana da umakee na “Faraa da saga gu heedi.” 23Qatlay giyaa ilii dayri yade, sugugi hadisiri difaay daayii roogi haa umaasay waku, uma gosi na manemaane, ma kitahhi sarii ca⁄asaraa da slahhaaꞌamee slaqwago, ina giyaati siꞌi kitahhu umaasaykee. 24Teꞌesii gugii tluhhumisiri musalaabage. Da hheꞌesi hingigi deehhiniri qayroo kosi, hari amoo darii slakharaa kuura, ma ariniri hingi malee deehhinay qayroo hhakee.
25Qatlay Yeesu dugwaa ilii tluhhumisi musalaabage, yaa qatlay gu ceenee⁄imoo, tleemaa yaa kahhada mahhaaꞌa. 26Rawaa gu saga gosii daa hiitluhhusi bangasiya daa kooma handikaa da deni tuba, “MUTEMI GU WAYAHUUDI.” Yaa teesaaqay laqiri, hida ma caahhiri tuba, Yeesu suguũ soꞌoyi gaasiri. 27Teꞌesii sliimaa haa ina fiisiisee cada daa ca⁄atinti digaa hiitluhhumisi musalaabaaee koinay, leẽ hari bara dosi da ⁄uya, kara gu caduu hari bara dosi da basa.15:27 Hhayuũ gu 28: Hari amotee yaa hiica⁄i, idoo daa ilii handikimi gimba gu Iliitleemuge tuba, ina see dugwaa ilafaadi haa hida gu koomee dakoo. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki. Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 53:12. 29Hida gwaa hiicacaacatee hari teꞌesa, gwaa wahaahaniri ina, haa yaa naqudimisiri sagaiĩ koina, tay tooinaa kakaanay tuba, “Ugu gu ilacata mara gu didiru gu Iliitleemu, haa gugi tleehheda kara hari balalu tami kilesi, 30aare inkoo hangu ilabuꞌunte ugu lenkoogu! Bere gu lou ugu na Nanku Iliitleemu ⁄eetaayuu musalaabago.”
31Kara harima amotee leẽ hhapalooee da deni haa maarimamaa da sariyaa da diini, inay see gugi belendeqemisiri, gi kaayri inay haa inay tuba, “Heediki yaa ilabuꞌuuꞌumi hida wa⁄a, inkoo hingirinti slanqadii ilabuꞌuru ina loi? 32Aare inkoo magu arini heediki gungoó hiiduuba tuba, ina na Kristu, Mutemi gu hida gu Israeeli. Yayii ⁄eetiye yadaa musalaabago, ma arini, ma asu ⁄imbani dandi bee, gu lou, ina na mutemi goori.” Hhakira see daa hiitluhhumisi sliimaa haa ina, gugi wahaahaniri harima amotee leẽ.
Gwaaꞌaraa da Yeesu musalaabage
(Mataayo 27:45-56; Luuka 23:44-49; Yohaana 19:28-30)
33Inkoo qatlay letu giyaa ilii daadi tana⁄iyage, hhantee yaagii ca⁄adi, gi ilaslaabidi yaamu goõ, hhantee yaa ilaslaabidi hhapee goõ saa gweleti naqatloo. 34Qatlaykee gu tleemaa da murumundiya, Yeesu yaay ⁄aa⁄isi hari afoo da didiri, gi kaay hari gimba gosi gu Araamaisoo tuba, “Elooyi, Elooyi, lama sabakhitaani.” Maꞌaana dosi, “Iliitleemu goy, Iliitleemu goy, haniĩ soꞌoyi maydi?”15:34 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 22:1.
35Hida wakinay gwaa qadimidee ilaciyaa ha ina, giyaa ilii akhasiri gimbaki, gi kaayri tuba, “Akhasakunaa, eteediidina Eliyaa, tletimiisaykira gu wakaꞌalee.”
36Teꞌesii heedi waku gii slehheesi, gii oyi dahhamu, gugi khiidimi cina da hhadaage, gigii tulu⁄i waꞌay gu difaay daa mahhaaꞌadige,15:36 difaay daa mahhaaꞌadige: Haã yaa barii masaasiya pahha. gigi taatahhi rawaage sa Yeesu, mayii cunqi, heedikee gi tosaa kaay tuba, “Inkoo mawakuna, hagu hhanti ilahufitay, maw na arini, bere Eliyaa yaa khay, magwaa ilabuꞌumi yaqaa musalaabago.”
37Teꞌesii Yeesu gi kara hii⁄aa⁄isi hari afoo da didiri, gi dafidi dandaꞌaaliya, gi tosaa hhami.
38Kara nama qatlaykeesii lenge, qayrukira gu didiru daraa kereꞌesi waꞌay gu mara gu didiruge gu Iliitleemu, gii feehhidi bareemoo cada, rawaago biraa naqatloo. 39Inkoo sirikaarimokee gu didiru gwaa qadidu teꞌesii pandaa da Yeesuge, qatlay giyaa ilii akhasi ⁄aa⁄imu gosi, kara giyaa ilii arimi Yeesu, idoo giyaa ilii afiimayi, gi kaay tuba, “Gu lou, heediki yaati Nanku Iliitleemu!”
40-41Kara teꞌesii tigay see yaa wanay wa⁄a, gwaa sliimaa khawee haa Yeesu yadaa hhapee da Galilaayago, Yerusaleemu naqatloo. Inay yaa khuꞌuuꞌunay segengo labaꞌasukee gu Yeesu. Tla⁄aã gooinay yaa wanay Mariyaa Magidaleena,15:40-41 Magidaleena: Magidaleena ti uma gu daqa daa eteediidine na Magidaala. Mariyaa iyoo dooina Yakoobo hiĩ gu coko⁄u haa nankooina Yoose, haa Saloome. Qatlay Yeesu giyaa ilii khookhociicine hhapee da Galilaayage, tigay hhanki gu tami, naa sirakomaamidiyay ina, inay naa qaqaaqayay ⁄agoo haã khooslay sa Yeesu haa sirakoomiisee dosi.
Qaasaraa da Yeesu ayisage
(Mataayo 27:57-61; Luuka 23:50-56; Yohaana 19:38-42)
42Inkoo letutee, Yeesu giyaa ilii hhami, hatee naa baloo da hida gu Yahuudi da ilakhuukhuꞌumisu gu ⁄agoo, sa gimba heetlaalee dosii yaa baloo da Sabaato.15:42 baloo da Sabaato: Baloo da Sabaato haraa khwayaiĩ tlaatleesidi sa⁄alee dosi gooay. Sa gimbakee kwanda giyaa aloo hiislehheesiyeei qaasaraa da Yeesu dati kahhi hiihuuaraa see letu. Inkoo letutee qatlay daa ilii day khwayaiĩ, 43daagi khay heedi waku, uma gosi naa Yoseefu gu tongoo da Arimataaya. Ina yaa gaduwaa gu balasaa da didiri, daa ⁄imbi ha hida, ina see yaa baqaaqamidi khawaraa da Tawaaloo da Iliitleemu. Da hheꞌesi Yoseefu gi hadakay hari ⁄atlimaa daqa Pilaatuge, gi firimi tuuꞌuna da Yeesu, magi qaasa kay.
44Qatlay Pilaatu giyaa ilii akhasi tuba, Yeesu hiĩ hhami, hiraayii tlai. Da hheꞌesi gi eteedi sirikaarimokira gu didiru, magu maasi bere gu lou, Yeesu hiĩ hhami. 45Qatlay Pilaatu sugwaa ilii kaay ha sirikaarimokee kosi tuba, gu lou, hiĩ hhami, gi tosaa kaay sa Yoseefu tuba, “Naraꞌayiiye, taa⁄a ⁄eetisii tuuꞌunatee da Yeesu musalaabago, laga qaasa kayda.”
46Da hheꞌesi Yoseefu gi kiriga kay qayru gu ⁄abaaku sari qaasaraa, yaagii ⁄eetisi tuuꞌunatee da Yeesu musalaabago, gigi khiidimi hari qayrukee, gigi tosaa qaasi ayisa daayii khuri onke. Da hheꞌesi yaagii gwangwaraai tlaa⁄a da didiri loi afa gu ayisateesii, ma ilakhupisi ayisatee. 47Mariyaa Magidaleena haa Mariyaa iyoo da Yoose, yaa ariniri Yeesu daqa dugwaa ilii qaasi.
16Yeesu idoo giyaa ilii kaba⁄i gwaaꞌaraa
(Mataayo 28:1-8; Luuka 24:11-12; Yohaana 20:1-10)
1Heetlaalee dosii, baloo da Sabaato yaa hiifaakidi. Mariyaa Magidaleena, Saloome haa Mariyaa iyoo da Yakoobo gi tooinaa kiriga kayri du⁄iya daa tafu cuuꞌudi, maroo maakhanay kayri tuuꞌuna da Yeesu. 2Kara heetlaalee dosii hari heetlawaa loi, daa iliipisi baloo da Jumaapiiri, qatlay letu giyaa ilii biifiꞌisidi, tigay hhakee gu tami gi hadakayri ayisa daa ilii qaasi Yeesu. 3Teꞌesii hingaa maamisiri inay haa inay tuba, “Inkoo miyaa sandoo gwangwaraai tlaa⁄atira kengage, yaqaa afa gu ayisago?” 4Yaa teesaaqay kaayri, sa gimba tlaa⁄atira daa didiri loi. Inkoo, qatlay giyaa ilii dayri ayisage, gi yuꞌudiri taqay, gi aniri, tlaa⁄atira daa afa gu ayisage waara hhaka, dagaã gwangwaraai, kenga gu ayisage wanta.
5Tigay hhakee gi tooinaa gii guniri waꞌay gu ayisateesii da maraiyage, teꞌesii waꞌayge yaa aniri qaraimoo,16:5 qaraimoo: Qaraimoki yaa malayika gu Iliitleemu, yaa heedi gooba. hiĩ ibiidi hari bara da ⁄uya gu maraiyatee, qayru gosi giyaa daasi, gwaa tleedu, gu asu ⁄abaaku poy, tigay hhakee yaa tlaꞌamuumuudiri hari khisla sa gimbakee.
6Teꞌesii qaraimokee gi kaay sa inay tuba, “Hhanti tlaꞌamuumutay! Ana haã caahhi ambee, unkuray Yeesu gu tongoo da Nasareeti haguni damaamitay, hikira daa hiitluhhumisi musalaabage. Inkoo ina hiĩ slafi, hingii ca⁄i ayisago! Yuꞌudaa hhaku, wanaaba tiꞌii. Khocaa arima daqati dugwaa ilii qaasi. 7Inkoo taa⁄amida ki⁄a, la kaawa kayday gimbaki sa sirakoomiisetira tosi haã Peetiro see ubee, ‘Yuꞌudaa, Yeesu sangu giyaadi Galilaayage. Hagoo yade slayday ina, idoo sangwaa ilii kaay gooay ha ina wakaꞌalee.’ ”
8Teꞌesii tigay hhakee yaagii ca⁄iri yadaa waꞌay gu ayisago, gi tooinaa lakidiri teꞌesaa, sa gimba yaa tlaꞌamuumuudiri, yaati amoolaa dakhadakhiri. Gimbakee gwaa kaayriiba sa heedi lensee sa tlaꞌametee giyaa konee.
Yeesu iliicaca⁄u hida wa⁄a ⁄⁄ qariqaaqari giyaa ilii slafi ayisago
(Mataayo 28:9-10; Yohaana 20:11-18)
[9Inkoo qatlay Yeesu giyaa ilii slafi yaagii ca⁄i ayisago, baloo da Jumaapiiri hari tumpaatumpu, Mariyaa Magidaleena, ginaa giyaadi iliica⁄a, hatira giyaa hhoeesi wakaꞌalee, daa kooma gieeri fanqu. 10Hadetee gi tosaa waauti, gi kaawa kaydi sa hida hhakira gwaa sliimaa waaree haa ina tuba, “Yeraa! Yeesu yaani slafi, yaanii ca⁄i ayisago!” Inkoo qatlaykee inay yaati ⁄aa⁄ii⁄iminay, tay tooinaa gaiidiyay sa gwaaꞌaraa da Yeesu. 11Qatlay giyaa ilii akhasiri tuba, Yeesu yaani slafi, kara ina guũ arinti, inay yaa ⁄imbiriiba gimbakee coko⁄o seei.
Yeesu iliica⁄a sirakoomiisee dosi cada
12Qariqaaqari Yeesu gi iliica⁄i sirakoomiisee dosi cada amooge, gwaa qaymamuu gu yaamu gu Yerusaleemu kakaakawee, gi iliica⁄i inay hari kalay waku gu pasla, inay guraa slanqadiri caahharaa. 13Inkoo qatlay giyaa asu ilii caahhiri tuba, hiĩ na Yeesu, gi tooinaa ki⁄iri yade Yerusaleemuge, gi kaawa kayri gimbakee sa sirakoomiisetira waka da Yeesu, teꞌesii deneꞌee hhakee koina yaa kara ⁄imbiriiba gimbakee coko⁄o seei.
Yeesu ya⁄abi sirakoomiisee dosi
(Mataayo 28:16-20; Luuka 24:36-49; Yohaana 20:19-23; Yondu gu Ya⁄abimiisee 1:6-8)
14Qariqaaqari, Yeesu ginaa asu iliica⁄i sirakoomiisetira tosi da mibi haa leẽ, qatlay giyaa ilii ⁄agiiginee daqa lenge. Teꞌesii ina gigi ilii maahhi sa ⁄imbaratee tooina daa hhaka, haã sa karahhamuu gu muunaiĩ koina see, sa gimba saa siꞌiri ⁄imbaraa gimbakee sigaa kaay ha hida hhakira, gwaa giyaadee arimaa ina, yaani slafi.
15Da hheꞌesi Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Inkoo taa⁄amida hhapapu sliimaa tiꞌii khoorotii, la kakaaru kayday Gimba gu Hhou gu Iliitleemu sa hida goõ. 16Hikee gumaa ⁄imba gimbakee, dugugi tosaa hiinunqudisi maꞌayge, ina dugumaa ilabuꞌuna tlakwaroogo. Inkoo hikee gumaa sia Gimbakee gu Hhou, dugumaati ⁄agitina ha Iliitleemu. 17Gu lou, hhakee gumaa ana ⁄imbee, inay maa laqanay gimba gu denu gu bakaꞌasa hida hari ⁄uuru gu Iliitleemu. Hari uma goy maa hiica⁄amisiyay gieeri gwaa ilii khaabaaꞌamidiyee hida. Kara maa cocoiyay hari gimba waku gu ⁄abu, giyaa hhidinee, giyaa kahhiyee ma akhasaraa see. 18Inay maa ooyinay deesasee hari dabaiĩ digima kikihhi see, digimaa ilaqaꞌadiyaaba. Kara gimati kitahhaniri see qada goó gaasa, maa kaka⁄iyaaiiba coko⁄o seei. Inay maa hiiqamidiyay dabaiĩ koina daqa ga⁄iideege, ga⁄iidee maa hiicaaquumidiyay.”
Waaudimoo gu Yeesu rawaa gu rawge
(Luuka 24:50-53; Yondu gu Ya⁄abimiisee 1:9-11)
19Qatlay Yeesu Looimoo gu Goõ giyaa ilii hheꞌesi cocoꞌomoo sa sirakoomiisee dosi, da hheꞌesi ina dugurigi tosaa waaudi rawaa gu rawge ha Iliitleemu, gi ibinaa kay hari bara da daba gu ⁄uya gu Iliitleemu. 20Da hheꞌesi sirakoomiisetira tosi gi toosaa waauti, gi tlaatleesidi kakaaru Gimba gu Hhou gu Iliitleemu sa hida daqeemoo sliimaa. Kara, ina Yeesu Looimoo gu Goõ gi yondiidi sliimaa haa inay, yaa iliiaꞌaaꞌay sirakoomiisetee tosi. Teꞌesii, ina gi laqaaqami gimba gu denu gu bakaꞌasa hari amoo da Gimba gosi gu Hhou.]16:9-20 Hhayeeri hhakee hhaki handikaa da wakaꞌalee loiige.