Gimba gu Hhou daa handikimi ha

Mataayo

Gimba guri giyaada

Mataayo yaa leẽ gu ya⁄abimiisee mibi haa cada gu Yeesu. Piimaa dosi leẽ da handikiru kitaabuki, ti laqaru sa Wayahuudi tuba, Yeesu ti Ilabuꞌumiisay. Kara ina, hari uma waku na Masiiya, hiĩ Iliitleemu giyaa hiifadidi ya⁄abaraa daqa dooinay. Sa gimbakee, Mataayo saganaa tlaatleesi handikiru kitaabuki hari amoo da uꞌuru umaiĩ gu okookoiĩ gu Yeesu. Slime yaa laqami tuba, Yeesu yaa hiigaamisi gimba wa⁄a daa hiifadidi ha Iliitleemu hari amoo da tletimiisee Ila⁄imbidu gu Seguge.

Slime, Mataayo sandaa hadisi dandiray caacaahhamisu gu Yeesu tuba, Tawaaloo da Iliitleemu ti sa hida gu hhapapu goõ goó sirakomamidee caacaahhamisu gu Iliitleemu. Afamaraa gu kooani gu fanqu naqatloo, Yeesu kakaakana sa hida, Tawaaloo da Iliitleemu idoo gi iliiwante. Afamaraa gu mibige, Yeesu caacaahhaahhamisi idoo Tawaalotee gimaa iliiqonte khooroo goõ. Afamaraa gu mibi haa tami, ina hiti ilakesaasidi ilaꞌaaꞌaatimisu gu Tawaaloo. Afamaraa gu mibi haa gweleti, ina hiti caacaahhaahhamisi idoo goó ilii ibiidane Tawaaloo da Iliitleemuge. Afamaraa gu mibeeri cada haa cigahha haa afamaraa gu mibeeri cada haa kooani naqatloo, ina hiti laqaaqana idoo Tawaaloo da Iliitleemu gimaa ilii khayde khooroo gonge. Hiigaasooge, Mataayo hiti ilakesaasidi ilakaawa da didiri da Yeesu sa sirakoomiisee dosi tuba, caacaahhamisu kayee hida gu hhapapu goõ, ma sirakoomiisee dosi tleehhidiri.

Kitaabukii ina hiti ilakesaasidi catimisu gu ibinaa da Yeesu tlaatleesoogo hiifaakoo naqatloo. Hinti tlaatleesi hari laqwaloo dosi, hiinunqudisa dosi haa koisaraa dosi ha Sataanimoo. Kara ina hiti ilakesaasidi yondu gosi gu kakaaru, caacaahhamisu haa hhoeemisu Galilaayage. Da hheꞌesi, hiti ilakesaasidi hhiyuuma da Yeesu Galilaayago Yerusaleemu naqatloo haa hikira gwaa hiica⁄u kuiya da hiifaakooge da ibinaa dosi tiꞌii khoorooge. Hiigaasooge, hiti ilakesaasidi hiitluhhumisu gosi haa slafaraa dosi ayisago.

1

Afamaraa gu Yeesu

(Luuka 3:23-38)

1Hiĩ na hiislaslaw gu umaiĩ gu afamaraa gosi Yeesu Kristu gwa laqwaloo da Dawdi haa da Aburahaamu dahha.

2Aburahaamu naa laqwali Isaaka, Isaaka naa laqwali Yakoobo, Yakoobo naa laqwali Yuuda haa hhiee kosi, 3Yuuda naa laqwali Pereesi haa Seera, iyoo dooina naa Tamaari. Pereesi naa laqwali Khesirooni, Khesirooni naa laqwali Araamu. 4Araamu naa laqwali Aminadaabu, Aminadaabu naa laqwali Nakhasooni, Nakhasooni naa laqwali Salimooni. 5Salimooni naa laqwali Boaasi daqa hadee dosii Rahaabu, Boaasi naa laqwali Obeedi daqa hadee dosii Ruuti, Obeedi naa laqwali Yeese. 6Yeese naa laqwali mutemi Dawdi.

Dawdi naa laqwali Solomooni daqa hadetiraa da Uriiyago. 7Solomooni naa laqwali Rehoboaamu, Rehoboaamu naa laqwali Abiiya, Abiiya naa laqwali Aasa. 8Aasa naa laqwali Yehosafaati, Yehosafaati naa laqwali Yoraamu, Yoraamu naa laqwali Usiiya. 9Usiiya naa laqwali Yotaamu, Yotaamu naa laqwali Akhaasi, Akhaasi naa laqwali Hesekiyaa. 10Hesekiyaa naa laqwali Manaase, Manaase naa laqwali Amooni, Amooni naa laqwali Yosiiya. 11Yosiiya naa laqwali Yekoniyaa haa hhiee kosi, qatlay hida gu hhapee da Yuuda digaa ilii looyisi yaamu gu Babiloonige.

12Qariqaaqari digaa ilii looyisi yade Babiloonige, Yekoniyaa ginaa ilii laqwali Seyalitiyeeli, Seyalitiyeeli naa laqwali Serubabeeli, 13Serubabeeli naa laqwali Abihuudi, Abihuudi naa laqwali Eliyakiimu, Eliyakiimu naa laqwali Asooro, 14Asooro naa laqwali Sadooki, Sadooki naa laqwali Akiimu, Akiimu naa laqwali Elihuudi, 15Elihuudi naa laqwali Eleasaari, Eleasaari naa laqwali Mataani, Mataani naa laqwali Yakoobo, 16Yakoobo naa laqwali Yoseefu, hhawata gu Mariyaa, daa laqwalidi Yeesu, doó eteedine Kristu.

17Inkoo, yaa wanta laqwaloo mibi haa cigahha tlaatleesa da laqwaloo da Aburahaamugo da mutemi Dawdi naqatloo. Kara, yaa wanta laqwaloo mibi haa cigahha tlaatleesa da laqwaloo da mutemi Dawdigo qatlay gu looyisa da Wayahuudi naqatloo Babiloonige. Kara, yaa wanta laqwaloo mibi haa cigahha tlaatleesa da qatlay Wayahuudi digaa ilii looyisi Babiloonige qatlaykaꞌa naqatloo gu Kristu.1:17 Kristu: Tiꞌii umaki Kristu hari Yunaanaisoo na Masiiya, maꞌaana dosi na Daa maakhi du⁄iya.

Hiidawaraa da Yeesu

(Luuka 2:1-7)

18Hiĩ na catimisu gu hiidawaraa da Yeesu Kristu. Mariyaa iyoo dosi dagaa hiidaamisi ha Yoseefu. Inkoo, inay hingaa ilii kahhiye khabiibiru, Mariyaa tay kahhada kikitoꞌoo, gi slaydi guraꞌa hari ⁄uuru gu Muuna gu Iliitleemu. 19Yoseefu, hhawata gosi, sa gimba yaa heedi gu kooma ibinaa daa tafaꞌadi, giyaa slaiyaaba muriidisa pandaa da hidage. Teesaaqay, yaa piimuudi mawaraa hadee dosi hari hhaaboo.

20Qatlay giyaa ilii ilahudeedemisiye gimbakee, yuꞌudiyaa malayika gu Taataa Iliitleemu gi iliica⁄i Yoseefu tletaage. Malayika gi kaay tuba, “Yoseefu nanku Dawdi, hhanti tlaꞌamuta khaboo Mariyaa, sa gimba guraꞌa gi konte, ginti slaydi hari ⁄uuru gu Muuna gu Iliitleemu. 21Ina maa hiidaada naw, ugu hagurimaa ayida uma na Yeesu,1:21 Yeesu: Yeesu maꞌaana dosi hari Eburaanaisoo na Taataa Iliitleemu yoó ilabuꞌuna. sa gimba ina namaa ilabuꞌuna hida kosi tlakwaroo dooinaa.”

22Gimbaki goõ yaatii ca⁄i, dama hiigaasi gimba daa kaay ha tletimiisay gu Iliitleemu Isaaya tuba, 23“Yuꞌudiyaa! Kikitoꞌoo slayda guraꞌa. Kara, ina laqwalida naw, inay guriayay uma na Imanueeli.”1:23 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 7:14. Maꞌaana da umakee na “Iliitleemu wana sliimaa haa dandiray.”

24Qatlay Yoseefu giyaa iliitlay guꞌudeego, gi yondiidi idoo sugwaa ilii ilakaay gooay ha Malayika gu Taataa Iliitleemu. Ina higi khabimi Mariyaa, girigi tosaa waaudi aya gosii. 25Teesaaqay see, ina giraa guiiba, Mariyaa yaati amoolaa hiidaadi naw. Yoseefu gurigi ayi uma gosi na Yeesu.

2

Hida gwaa somimee gimba gu tica⁄eerii arimaa kawa Yeesu

1Yeesu dugwaa yaamu gu Beteleheemuge laqwali gu hhapee da Yudaayage waaree, qatlay Heroode giyaa ilii mutemi. Yuꞌudiyaa! Qariqaaqari dugwaa ilii laqwali, hida gwaa somimee gimba gu tica⁄eerii yadaa ilacindoo gu rawaago, yaa khayri Yerusaleemuge. 2Inay gi maasiri hida tuba, “Kaano nakee, diĩ laqwali mutemi gu Wayahuudi? Dandiray haani arini tica⁄u gosi, ilacindoo gu rawaago, haani khayni magu hhaꞌaleesani pandaa dosii.”

3Qatlay mutemi Heroode giyaa ilii akhasi gimbaki, yaa khoslongoruusi hari khisla sliimaa haa hida goõ gu Yerusaleemu. 4Ina gii kurunkuri hhapalooee da deni haa maarimamaa da sariyaa da diini da Wayahuudi, gigi maasi tuba, “Kristu2:4 Kristu: Tiꞌii umaki Kristu hari Yunaanaisoo na Masiiya, maꞌaana dosi na Daa maakhi du⁄iya. dugu kaale hiiday?” 5Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Dugumaa yaamu gu Beteleheemuge hiiday gu hhapee da Yudaayage waaree. Maꞌaana tletimiisay Miika ginaa ilii handikimi gimbaki tuba,

6‘De Beteleheemu da hhapee da Yuudage waara,

igi giti coko⁄iiba coko⁄o see tla⁄aã gu yaamu gu denige gu hhapee da Yuuda.

Maꞌaana daqa doogaa maa hiica⁄i giyaadimiisay,

gumaa deꞌema hida koi gu Israeeli.’2:6 Yuꞌudii kitaabuu gu Miika 5:2.

7Teꞌesii, Heroode giyaa ilii akhasi gimbakee, ina gigi eteedi hari siiri hida hhakira gwaa somimee gimba gu tica⁄eerii, ma mai naraꞌa daqa dooinaa, qatlay loi tica⁄u giyaa iliica⁄i. 8Da hheꞌesi, gigi ya⁄abi Beteleheemuge, gi kaay tuba, “Taa⁄amida la dabiiduu kayday hari maguuma gimba gu nakee. Goo iliislaydee, sinaraa khaydee gimbakee, ana see slime magu hhaꞌaleesa kay.”

9Qariqaaqari giyaa ilii itatiisiri mutemi, hida hhakee gi waaudiri. Yuꞌudiyaa, tica⁄ukee giyaa aniri ilacindoo gu rawaage gi giyaadi pandaa dooinay, gi tosaa qadida kay rawaa gu daqatiray, daa iliiwane naw. 10Qatlay giyaa ilii aniri tica⁄ukee, gi hhaꞌaluumidiri hari khisla. 11Inay giyaa ilii guniri waꞌay gu marakeesii, yaa aniri nakee sliimaa haa iyoo dosi Mariyaa, gi keebeeimidiri haa gii gupu⁄umisiri sagaiĩ koina daqa nakeesii. Da hheꞌesi, gi gweediniri curuqeeraa koina, sugugi hadisiri sahaabu, ubaanii haa manemaane.2:11 manemaane: Manemaane ti du⁄iya da hhoi da makhanay slanqasida, da kooma tafu gu hhou, kara ti umaasay doó maakhiye slaqwa da tuuꞌuna, dagoó ilii kahhiye qaasaraa. Arimi idoo manemaane dagaraa ilii maakhi tuuꞌuna da Yeesu. Yuꞌudii kitaabuu gu Yohaana 19:39. 12Iliitleemu giyaa ilakaay inay tletaage tuba, hhanti ki⁄iyay daqa mutemi Heroodege. Teesaaqay, gi ki⁄iri yaamu koinay hari amoo waka.

Yoseefu lakidimoo gosi hhapee da Misirige

13Qariqaaqari, hida hhakee gwaa somimee gimba gu tica⁄eerii giyaa ilii waaudiri, malayika gu Taataa Iliitleemu yaa iliica⁄i Yoseefu tletaage, sugugi kaay tuba, “Tlayii! Oyii naw sliimaa haa iyoo dosi, lakida hhapee da Misirige. Ibiida taysi qatlaykaꞌa naqatloo sugumaa ilii kaawe, sa gimba mutemi Heroode gu slai dabiidu nakee, magu gaasi.” 14Teesaaqay, Yoseefu gii tlay, gii oyi naw sliimaa haa iyoo dosi, gi waaudiri hari amasi yade Misirige. 15Inay gi ibiidiri taysi gwaaꞌaraa da mutemi Heroode naqatloo. Gimbakee yaa teesaaqay hiica⁄i dama hiigaasi gimba daa kaay haa Taataa Iliitleemu hari amoo da tletimiisay tuba, “Nankoy hagwaa eteedi, ina yaagi waaudi Misirigo.”2:15 Yuꞌudii kitaabuu gu Hoseeya 11:1.

16Qatlay Heroode giyaa ilii baraslayi tuba, hida hhakee gwaa somimee gimba gu tica⁄eerii guntii coriri, yaa slahhaai hari khisla. Ina gi ilafahhi sirikaarii dosi yaamu gu Beteleheemuge haa tongagu goõ gu ilaciyaa, ma cu⁄uduũ kayri yaꞌay goõ gu hhawatee gu koomee koraraa cada haa hhaã gu biraa kosii waaree. Ina yaa teesaaqay laqi, ilakhuukhuꞌusa da qatlaykira tica⁄u giyaa iliica⁄i, giyaa ilii mai daqa hida gwaa somimee gimba gu tica⁄eerii. 17Daganaa ilii buꞌudi gimbaki, daa kaay hari amoo da tletimiisay Yeremiyaa tuba,

18“Afoo dagaa akhasi yade yaamu gu Raamage,

⁄aa⁄imu haa gaiidimoo gu didiru.

Raheeli tay tosaa ⁄aa⁄ada sa yaꞌay kosi,

yaa ⁄imbidiiba dagama tlaatlaqasi,

sa gimba gonkoinaa hiĩ kaka⁄iri.”2:18 Yuꞌudii kitaabuu gu Yeremiyaa 31:15.

Ki⁄eemoo tongoo da Nasareetige

19Qariqaaqari Heroode giyaa ilii hhami, malayika gu Taataa Iliitleemu yaa iliica⁄i Yoseefu tletaage yade Misirige. 20Malayikakee sugugi kaay tuba, “Tlayii! Oyii naw sliimaa haa iyoo dosi, ki⁄a hhapee da Israeelige, maꞌaana hhakira gwaa slaee gaasaraa nakee, hiĩ kaka⁄iri.” 21Teesaaqay, Yoseefu gii tlay, gii oyi naw sliimaa haa iyoo dosi, gi ki⁄i hhapee da Israeelige. 22Teesaaqay see, Yoseefu giyaa ilii akhasi tuba, Arikelaayo yaa tawaalimi hhapee da Yudaaya daqa da Heroode taataa gosi, yaa tlaꞌamuudi hadakawa yade. Ina dugugi ilakaay tletaage ha malayika, gi waaudi bara da hhapee da Galilaayage. 23Ina yade gi ibinaa kay tongoo daa eteediidine Nasareeti. Teesaaqay, tletirukira dugwaa hiigaasi daa kaay hari amoo da tletimiisee tuba, “Dugumaati eteedi Nasareetimoo.”

3

Yohaana Hiinunqudimiisay ilakhuukhuꞌusa da amoo

(Maariko 1:1-8; Luuka 3:1-18; Yohaana 1:19-28)

1Balalu hhakeesii Yohaana Hiinunqudimiisay yaa hiica⁄i kongoqomee da Yudaayage, tay tosaa kakaana tuba, 2“Fookidaaruu tlakwaroogo daqa Iliitleemuge, maꞌaana Tawaaloo da rawaa gu raw yaani daadaausidi.” 3Yohaanaki na hikira daa kakaakane ha tletimiisay Isaaya, giyaa ilii kaay tuba,

“Afoo da didiri wanta da heedi kakaakanta kongoqomeege tuba,

‘Tafaꞌasa amoo sa Looimoo gu Goõ,

la tafaꞌasiday amamu kosi cuti!’ ”3:3 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 40:3.

4Yohaana Hiinunqudimiisay yaati daamaamisi qayru daa boo⁄imisi hari quubu gu fala da gamiyaa. Kara, khiriĩ gosii coo⁄ay gu fala ginaa khiidiidina. ⁄agoo dosi yaa ingagimoo haa dinu gu kweera. 5Da hheꞌesi, hida wa⁄a gwaa ilii hadakayri ina Yerusaleemugo, Yudaaya sliimaago haa hhapapu gongo gu kenga gu duudu gu Yoridaanige waaree. 6Inay giyaa ilii kakaaniri tlakwaroo dooina, Yohaana gigii nunqudimisi duudu gu Yoridaanige.

7Inkoo, Yohaana giyaa ilii arimi Farisaayoo wa⁄a haa Sadukaayoo, yaa ilii khakhayay ina, magi hiinunqudimisi, sigaa kaay tuba, “De, laqwaloti da deesasee pahha! Ha miyaa nangwaani ilii⁄oo⁄i, ma hii⁄ipidiri qupidaa gu Iliitleemu, gwaa khocee? 8Inkoo, laqama ⁄aamu gu laqama hiifookida dooguna tlakwaroogo daqa Iliitleemuge. 9Kara, hhanti ilahudeesiday haraa hiiboo⁄odiri kaawa tuba, ‘Taataa goori na Aburahaamu!’ Gu lou, sangu kaay Iliitleemu hiidahhasi hiitlaysa yaꞌay sa Aburahaamu daqa tle⁄eẽ hhankaa. 10Inkoo see, kiraara dagaã hheꞌesi, daganii qaasi kibeeri gu khaige! Khai sliimaa gooba boo⁄araa ⁄aamu gu hhou, digi tlaaqi haa digii kwakwahhi aslaage!”

11Yohaana gi ilakoomi gimba tuba, “Gu lou, ana hanguri maꞌay kilesi hiinunqudimisa, ma laqantiri handii fookitiri daqa Iliitleemuge tlakwaroo doogunaa. Inkoo, ina gwaa khoca aluũ koaa, kona ⁄uuru hari khisla koyi see ba⁄i. Ana haraa hiiboo⁄iiba hiiowa see ye⁄eetoo kosi! Ina hiinunqudimisi unkuray hari Muuna gu Iliitleemu haa hari aslaa. 12Ina hiĩ ooyi daba gosii kiyaaray gu heeleꞌemisu, hiĩ tlaatleesi ficinay biraa gosi, ma hiikurunkuri ganoo kuugiya dosii da didirige. Teesaaqay see, muuꞌu gumaa da⁄i hari aslaa doóba hhama!”

Hiinunqudisa da Yeesu

(Maariko 1:9-11; Luuka 3:21-22)

13Qatlaykeesii Yeesu see yaagi khay daqa Yohaanage yadaa hhapee da Galilaayago, ma dugu hiinunqudisi ha Yohaana duudu gu Yoridaanige. 14Yohaana gwaa koisi tlaatlahhasa kakaana tuba, “Ana na slaꞌa, ugu hanii nunqudiside. Haã soꞌoyi khaydi daqa dooii?”

15Teꞌesii, Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “⁄imbi teesaaqay laqaraa inkoo, sa gimba dandiraatii boo⁄i hiigaasa gimba sliimaa da slaiye Iliitleemu.” Yohaana gi ⁄imbi.

16Qatlay Yeesu dugwaa ilii hheꞌesi hiinunqudisa ha Yohaana, ina yaagii ca⁄i maꞌaygo. Cirakiray, raw gi tlaaꞌadi, Yeesu gi arimi Muuna gu Iliitleemu yaa hii⁄eeti ubee, tlabiya pahha, gii ibiidi daqa dosii. 17Kara afoo yaagii ca⁄adi rawaa gu rawgo tuba, “Hiĩ ti Nankoy ga slae, ina hinoó muunaboo⁄eesi hari khisla.”

4

Yeesu koisaraa dosi ha Biriisimoo

(Maariko 1:12-13; Luuka 4:1-13)

1Qatlay Yeesu dugwaa ilii hheꞌesi hiinunqudisa, teꞌesaa dugurigi giyaadi ha Muuna gu Iliitleemu kongoqomeege, ma dugu koimisu kay ha Biriisimoo. 2Ina gi may ⁄agoo balalu mibeeri cigahha tleemaa haa amasi, asunkuilee gi arimi qori. 3Biriisimoo yaagi ilii khay Yeesu, gi kaay sa ina tuba, “Bere ugu ti Nanku Iliitleemu, ilafahhe tle⁄eẽ hhanki, ma mukaatee tleehhidiri.”

4Yeesu gi ilaki⁄isi sa ina tuba, “Daa handikimi, Handikaa da Iliitleemuge tuba, ‘Heedi yoó ibiidiyaaba hari ⁄agoo kilesi, ti ibiidi hari kila gimba goõ giyoó kaaye Iliitleemu.’4:4 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 8:3.

5Da hheꞌesi, Biriisimoo gi leehhisi Yeesu Yerusaleemu naqatloo, yaamu daa tlintiꞌisi sa Iliitleemu. Taysi gugi qadidisi ina tlankoo gu tleeduge gu mara gu didiru gu Iliitleemu, 6gi kaay sa ina tuba, “Bere ugu ti Nanku Iliitleemu, hanguu kwahhade hhapeege. Daa handikimi tuba,

‘Iliitleemu ilafahhi malayika dosi, magu ga⁄ayri.

Inay gu tloꞌosiyay dabaiĩ koinay,

ma maydi ilatlaꞌasa yaaee doogu tlaa⁄age.’4:6 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 91:11-12.

7Yeesu gi ilaki⁄isi sa ina tuba, “Teesaaqay laqaaba. Yuꞌudiyaa daa handikimi tuba, ‘Taataa Iliitleemu, Iliitleemu googu, hagu hhanti koisida.’4:7 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 6:16.

8Da hheꞌesi, Biriisimoo gi leehhisi Yeesu cina da oõ gu tleedu naqatloo, gi laqami sa ina tawaaloo goõ da hhapapu goõ haa hhoinay gu hindaqaruumaa dooina. 9Ina gi kaay sa Yeesu tuba, “Ana sugu qaw idadu hhanki gonkoinaa, bere ugu keebeeꞌeta pandaa dooii haa hanigi daareesida.”

10Yeesu gugi ilaki⁄isi tuba, “Sataanimoo, waaudi tiaa! Maꞌaana daa handikimi taqay, ‘Ugu daareesi Taataa Iliitleemu, Iliitleemu googu, haa sugu yondite ina lenkosi kilesi.’4:10 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 6:13.

11Da hheꞌesi, Biriisimoo gugi mamay teꞌesii. Yuꞌudiyaa! Malayika yaagi khayri, haa gi tlaatleesiri iliiaꞌaw ina.

Yeesu tlaatleesa yondu gosi

(Maariko 1:14-15; Luuka 4:14-15)

12Yeesu giyaa ilii akhasi tuba, Yohaana Hiinunqudimiisay duguũ khiidimi jeerage, yaa ki⁄i hhapee da Galilaayage. 13Ina gi waaudi Nasareetigo, gi ibinaa kay tongoo da Kaperinauumuge, daa kenga gu tlawa da didiri waara da Galilaaya, digimi gu yaamu gu Sabuloonige haa gu Nafutaali. 14Yeesu yaa yondiidi gimbaki sliimaa, dama hiigaasi gimbakira, daa kaay ha tletimiisay gu Iliitleemu Isaaya tuba,

15“Hhapee da Sabulooni haa da Nafutaali,

amoo daa yade khuꞌusidi tlawa da didiri, hari tlo⁄osaa gu duudu gu Yoridaani

gu hhapee da Galilaayage waara, da hida gu hhapapu wakinay,

16hida goó ibiidee hhanteege,

hiĩ aniri cencee da didiri.

Kara, hida goó ibiidee hhapee da mahhatu gu gwaaꞌaraage,

Iliitleemu haraani khay cencee tla⁄aã gooinay.”4:16 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 9:1.

17Tlaatleesoo da qatlaykeesaa Yeesu yaa tlaatleesi kakaaru tuba, “Fookidaaruu daqa Iliitleemuge tlakwaroo doogunaa, sa gimba Tawaaloo da rawaa gu raw yaani daadaausidi.”

Yeesu idoo giyaa ilii eteedi sirakoomiisee dosi da pandaa

(Maariko 1:16-20; Luuka 5:1-11)

18Letu waka, Yeesu giyaa ilii khookhociicine hari kenga gu tlawa da didiri da Galilaaya, yaa arimi hhiee cada, Simooni daa eteediidine hari uma waku Peetiro haa Andareyaa hhia gosi. Inay yaa hiitaareeꞌeeꞌenay tlawage makumbaa dooina dari ooyiru samaakii, sa gimba inay hiĩ naa yondu gooina. 19Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Hawundaa hani sirakontee ana. Ana hangu sirakoomiisee doyi tleehhidisa da hiinaadu hida, mani sirakoniri ana.” 20Cirakiray lenge gi mayri makumbabuu koina teꞌesii, gi sirakoniri Yeesu.

21Yeesu giyaa ilii khoci coko⁄o pandaage hari kenga gu tlawa, gi arimi hhiee wakinay cada, Yakoobo haa Yohaana, yaꞌay gu Sebedaayo. Inay haa taataa gooina yaa waꞌay gu masuwaa dooinay wanay, yaa boo⁄ii⁄imisiyay makumbabuu koina guri ooyiru gu samaakii. Yeesu gigi eteedi. 22Cirakiray lenge, inay gi tooinaa mayri taataa gooina Sebedaayo masuwateesii, gi tooinaa sirakoniri Yeesu.

Yeesu yaa hhoeemisi ga⁄iidee wa⁄a

(Luuka 6:17-19)

23Yeesu yaa ilakhookhocimi tongagu wa⁄a yade hhapee da Galilaayage, tay tosaa caacaahhamisi sinagoogaguu koinay haa gi kakaami Gimba gu Hhou gu Tawaaloo da rawaa gu raw. Kara, gi hhoeemisi ga⁄ay haa amaaiya paslaapasloo tla⁄aã gu hidage. 24Gimba gu Yeesu gii qoomi daqeemoo sliimaa gu hhapee da Siiriyage. Hida yaagi leehhimisiri daqa dosii ga⁄iidee goõ, daa ilahufimaamidiye ha amaaiya paslaapasloo ha hiiguubimisu, haa hhaã daa ilii khaabaaꞌamidi ha gieeri, gu koomee kwinkwiisii haa gwaa tingara⁄uumidee. Ina gigi hhoeesi. 25Raqoo gu deni gu hida gugi sirakoniri yadaa hhapee da Galilaayago haa Dekapooligo,4:25 Dekapooli: Umaki gu Dekapooli ti yaamu mibi gu ilaciyaa waaree haa duudu gu Yoridaani. yaamu gu Yerusaleemugo, hhapee da Yudaayago haa tlo⁄osaa guri bara da ilacindoo gu rawaa gu duudu gu Yoridaanigo.

5

Caacaahhamisu gu Yeesu rawaa gu onke

1Yeesu giyaa ilii arimi raqoo gu hida, yaa ilakhiinaaꞌadi onke, gi ibiidi hhapeege. Sirakoomiisee dosi gwaagi ilii khayri.

Hhaꞌaloo da loi

(Luuka 6:20-23)

2Ina gigi tlaatleesi caacaahhamisu inay.

3“Digaa ⁄aafi ha Iliitleemu inay gu kwaeeli muunainge,

sa gimba Tawaaloo da rawaa gu raw ti tooina.

4Digaa ⁄aafi ha Iliitleemu inay goó gaiidee,

sa gimba digimaa tlaatlaqasi ha ina.

5Digaa ⁄aafi ha Iliitleemu inay goó ibiidee aslaaꞌamee,

sa gimba himaa aalinayi hhapee daa hiifadidi ha Iliitleemu.

6Digaa ⁄aafi ha Iliitleemu hhakaꞌa gu koomee qori haa wakhaa muunaiĩ koinay,

gu ibiidee ibidinaa daa tafaꞌadi pandaa da Iliitleemuge,

sa gimba Iliitleemu higimaa ankhisi inay.

7Digaa ⁄aafi ha Iliitleemu inay gu koomee ⁄awaariru,

sa gimba inay see sigimaa laqana ⁄awaariru ha Iliitleemu.

8Digaa ⁄aafi ha Iliitleemu inay gu koomee muunaiĩ gu ⁄abakwi,

sa gimba inay himaa arinayi Iliitleemu.

9Digaa ⁄aafi ha Iliitleemu inay goó ilagaamisee fa⁄ayaa sa ibinaa da qasaw,

sa gimba inay digimaati eteedi yaꞌay gu Iliitleemu.

10Digaa ⁄aafi ha Iliitleemu inay doó labaꞌasiye, sa ibinaa dooina daa tafaꞌadi pandaa da Iliitleemuge,

sa gimba Tawaaloo da rawaa gu raw ti tooina.

11Dangwaa ⁄aafi unkuray ha Iliitleemu qatlay dangumaa ilii wahaahane ha hida, haa dangumaa ilii labaꞌasiye unkuray, haa dangumaa iliitlohhidi ha inay gimba paslaapasloo gu afaꞌafuuma sa ana. 12Unkuray lamaati hhaꞌaluumitay haa gi seehhuusiday, sa gimba Iliitleemu sangu ilakhuukhuuꞌumisi ⁄aliya rawaa gu rawge. Okookoiĩ koina see, yaa mati teesaaqay labaꞌaaꞌamisiyay tletimiisee da Iliitleemu, gwaa giyaadee ibinaa khoorotii.5:12 Yuꞌudii kitaabuu gu 2 Gimba gu Diqimi 36:15-16; Yondu gu Ya⁄abimiisee 7:51-52.

Cakhasaa haa Cencee

(Maariko 9:50; Luuka 14:34-35)

13Unkuray ti cakhasaa da khooroti. Inkoo, bere cakhasaa hiĩ hhamisidi cuuꞌu gosi, miyaa nii dahhasi ki⁄isaraa cuuꞌukira kosi? Dati kara hhoiiba coko⁄o see, dagati kwahhi segenge, daga tosaa kala⁄ana ha hida.

14Unkuray ti cencee da khooroti. Yaamu doó tleehhiye rawaa gu onke digoó hiidahhasiyaaba yakwa. 15Hhaku heedi goó ooyisa caaꞌasiya, da hheꞌesi gigi ilakhupisi hari ⁄alu. Caaꞌasiyatee dagoóti qaasi garangaasiyage, ma hiicencuudisidi sa hida goõ gu waaree waꞌay gu marage. 16Nama teesaaqay leẽ, cencee dooguna hiicencuudiside pandaa da hidage, ma hiidahhasiri arimaa yondu googuna gu hhou, haa ma daareesiri Taataa googuna gu rawaa gu rawge waara.

Caacaahhamisu gimba gu sariyaa

17Hhanti ilahudeesiday tuba, ana hanti khay khoorooge sa tlakweesa da sariyaa da Musaa baku caacaahhamisu gu tletimiisee. Ana hanti khayiiba sa tlakweesa dosi, hanti khay sa hiigaasa dosi. 18Gu lou, sangu kaay raw haa khooroo maati amoolaa hiihhacooiyay, sariyaa da Iliitleemuge hhaka caqariya lensee da coko⁄oniinii ma daqa da coko⁄oniinii damaa hhama, gimba sliimaa maati gesaa buꞌudi.

19Inkoo, heedi gumaa sia ilakaawa lensee da coko⁄i ilakaawa gonge, haa gi caacaahhamisi hida wakinay, yondiidiye teesaaqay, hikee maa heedi gu coko⁄u lou tleehhidi Tawaaloo da rawaa gu rawge. Teesaaqay see, hikee gumaa oowa ilakaawatee haa gi caacaahhamisi hida wakinay, hikee heedi gu didiru tleehhidi Tawaaloo da rawaa gu rawge. 20Ana sanguu kaay unkuray ambee, ibinaa dooguna daa tafaꞌadi bere daba hiicata haaki da Farisaayoo haa maarimamaa da sariyaa, etaa hiiguntaaiiba Tawaaloo da rawaa gu rawge.”

Gimba gu slahhaaꞌaraa

(Luuka 12:57-59)

21Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Haa akhasidiri, idoo hida gu wakaꞌalee digaa ilii caacaahhamisi tuba, ‘Hhanti gaasida heedi!5:21 Tiꞌii idoo diĩ tlaatlaahhasi ti gaasa heedi hari amoo da taariru ma sirakooma see ilakhuukhuꞌusa da tlakwi. Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 20:13. Slime, heedi gu gaasa haraa hiiboo⁄i hukuruu.’ 22Teesaaqay see, sangu kaawa ambee, heedi gumaa gupida sa hhia gosi, hikee hirimaa hiiboo⁄i hukumuu. Kara, heedi gumaa waama hhia gosi, dugu sitaakina balasaa da didirige. Slime heedi gumaa kaawa sa hhia gosi tuba, ‘Ye bawdiisayi,’ haraa hiiboo⁄i hukumuu aslaa doóba hhamaraa da Jehanaamu.

23Inkoo, bere haysida sadaaka doogu sa Iliitleemu masabaahuge, haa teꞌesii gii slayda tuba, hhia googu kona naanaqamoo haa ugu, 24may sadaaka doogu teꞌesii pandaa da masabaahuge. Taa⁄a geesaa hangu wariiakhasidee haa hhia googu, laaꞌasu ki⁄ida sa hadisaraa da sadaaka doogu sa Iliitleemu.

25Bere duguũ sitaakimi ha heedi waku, hangu wariiakhasidee haa ina cira ga ilii kahhadee dawaraa balasaage. Bere malee, angamalee heedikee gu leehhisi pandaa da hakiimuuge. Kara, hakiimuu gu taatahhi daqa sirikaarimooge, ina gugii lu⁄i jeerage. 26Gu lou, ugu sugu kaay ambee, etaa hiica⁄adaaba jeerago, ti geesaa hheꞌesida bueemaa goboriya da hiifaakoo!

Gimba gu slipalauuma

27Unkuray haa akhasidiri, idoo daa ilii caacaahhamisi hida gu wakaꞌalee tuba, ‘Hhanti slipalauta.’5:27 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 20:14; Hiislaslaw gu Sariyaa 5:17.28Inkoo, ana sangu kaawa unkuray ambee, heedi goó yuꞌuda hadee gigi slahhaai, hiĩ hheꞌesi guꞌudee haa ina muuna gosii. 29Gu lou, bere ila doogu da ⁄uya ⁄isinta ugu, ma tlakweesidi, tu⁄aka laga kwahhada segenge. Ti ba⁄ay ugu hhamisaraa daqa leẽ da slaqwa doogu, slaqwa doogu goõ dagama may hiislakharaa aslaa doobage hhamaraa da Jehanaamu. 30Kara, bere daba googu gu ⁄uya ⁄isina ugu, ma tlakweesidi, kereꞌesaku lugu kwahhada segenge. Ti ba⁄ay ugu hhamisaraa daqa leẽ da slaqwa doogu, slaqwa doogu goõ dagama may hiislakharaa aslaa doobage hhamaraa da Jehanaamu.

Tarakaa

(Mataayo 19:1-9; Maariko 10:1-12; Luuka 16:18)

31Slime haa akhasidiri, idoo hida gu wakaꞌalee giyaa ilii caacaahhamisiri tuba, ‘Hhawata gu mawa hadee dosi, kwanda saga kereꞌesiye tarakaa.’5:31 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 24:1.32Inkoo, ana sangu kaawa unkuray ambee, hhawata gu kereꞌesa tarakaa sa hadee dosi, bere sati gimba gu slipalauuma gooba, hikee ⁄isina hadee dosi, ma slipalauutoꞌoo tleehhiti. Kara, hhawata gu khabima hadetee saa kereꞌesi tarakaa, hikee see hiti yondiidi slipalauuma.

Caacaahhamisu gu seeliru

33Unkuray haã akhasidiri hida gu wakaꞌalee idoo digaa ilii caacaahhamisi tuba, ‘Hhanti seelinta gimba gu afaꞌafuuma,5:33 Hhanti seelinta gimba gu afaꞌafuuma: Maꞌaana dosi waka na Hhanti qeetimisida seeliru. ti gaasii seeliru googu daqa Looimoo gu Gonge.’5:33 Yuꞌudii kitaabuu gu Gimba gu Walaawi 19:12.34Inkoo, ana sangu kaawa unkuray ambee, etaa hhanti seelintay coko⁄o see. Hhanti seelintay ma hari uma gu raw see, sa gimba ti kitiĩ gu Iliitleemu. 35Kara, hhanti seelinta hari uma gu khooroti, sa gimba ti daqa dosi da iliiqaasa yeꞌeeroo. Slime, hhanti seelinta hari uma gu Yerusaleemu, sa gimba yaamu hhanki guti Iliitleemu, ina gu Mutemi gu didiru. 36Kara, hhanti seelintay hari sagaiĩ kokuna loi, sa gimba hiidahhasidaaba hiifooka ma quubiya lensee, ma ⁄abaakwaydi baku ma boo⁄aydi. 37Bere kaada, ‘Ee’ ti ‘Ee’ tleehhite. Kara, bere kaada, ‘Suti’ ti ‘Suti’ tleehhite. Gimba sliimaa doó kaaye hiicataraa da hikee, yoó daqa Biriisimoo dahhi.

Caacaahhamisu gu hiislarakhamisu ⁄imbu

38Unkuray haã akhasidiri idoo diĩ kaay tuba, ‘Bere heedi hiĩ gaasi ila, ina see dugu afagaasiye ila, haa bere hiĩ muumu⁄i ⁄aatlimoo, ina see dugu afamuumu⁄iye ⁄aatlimoo.’5:38 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 21:24; Gimba gu Walaawi 24:20.39Inkoo, ana sangu kaawa ambee, hagu hhanti kanisida heedi gu tlaku. Bere heedi slokhosi ugu tlooma da ⁄uyage, suguu fookide tlooma da cadii see. 40Bere heedi slai sitaakiru ugu haa slai hiiowa kanchoo doogu, slime sugu mayde kooti doogu see. 41Bere heedi ⁄uureesi ugu khocu haa ina kilomiita leẽ, khoce haa ina kilomiita cada. 42Kara, hida goó firiirimee sigi qaydee, qonsa see hhantii fookida sa heedi gu slaꞌa idoo gimaa ki⁄isiye.”

Slaꞌa fa⁄ayaa dooguna

43Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Unkuray haã akhasidiri, idoo diĩ ilii kaay tuba, ‘Slae hida danaee koku,’5:43 Yuꞌudii kitaabuu gu Gimba gu Walaawi 19:18. haa wake fa⁄ayaa doogu. 44Inkoo, ana sangu kaawa ambee, slaꞌa fa⁄ayaa dooguna haa firiirima sa hhakee goó labaꞌasee unkuray. 45Teesaaqay laqa, ma yaꞌay gu Taataa googuna tleehhitiri gu rawaa gu rawge waaraa. Ina yoó hiicencuudisi letu dosi sa hida goó yondiidee tlakwaroo haa goó yondiidee hhoinay. Kara, haroó khay tlubay sa hida gu koome ibinaa daa tafaꞌadi haa hida gooba ibinatee. 46Bere hagiti slaꞌaday hida hhakaꞌa kilesi goó slaee unkuray, da hheꞌesi hoó ⁄aliya mala slayday daqa Iliitleemugo? Hhaka! Karaanimaiĩ goó hiikurunkurimee see koodi, yoó teesaaqay yondiidiyay! 47Kara, bere ti cehheemisiday kilesi hhiee kokuna, yondu mala gunoó yonditay hiicataraa da wakinay? Hida goóba ⁄imba see Iliitleemu yoómati teesaaqay laqiyay! 48Inkoo, hida gwaa buꞌudee tleehhida, idoo Taataa googuna gooay Iliitleemu gu rawaa gu rawge waara giyaa ilii buꞌudi.”

6

Caacaahhamisu gu iliiaꞌaw kwaeeli

1Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Khuꞌuma hhanti yonditay gimba googuna gwaa tafau pandaa da hidage, ma danguma arimi ha hida. Bere teesaaqay laqaday, hamaa slaydaaiiba ⁄aliya daqa Taataa googunaa gu rawaa gu rawge waara. 2Inkoo, goó ilii hadimisidee sa kwaeeli, hhanti kakantay. Hhanti yonditay peereehhiisee gooay goó kakaamee yondu gooina sinagoogaguuge haa amamuge, ma digi daareesi ha hida. Gu lou, sangu kaay, inay yaa hheꞌesiri yaa slayri ⁄aliyoo koina khoorotii. 3Teꞌesii, qatlay goó ilii hadimisidee sa kwaeeli, ti hadimisa hari siiri heedi lensee hhanti caahhi idoo gaã yonditiri. 4Hari amoti, hadimisukee ti siiri tleehhite. Taataa gu rawaa gu rawge waara goó arima yondu goó yonditee hari siiri, sangumaa qay ⁄aliya.

Caacaahhamisu gu firoo

5Kara, qatlay goó ilii firiirintee Iliitleemu, hhanti peereehhiisee pahha tleehhitay. Inay yoó slaiyay qadimidu haa firoo sinagoogaguuge haa kenga gu balabalaage, ma digi arimi ha hida. Gu lou, sangu kaay, inay hiĩ hheꞌesiri hiĩ slayri ⁄aliyoo koina. 6Inkoo, goó ilii firinte Iliitleemu, dayii sagay gu marage haa khiidimi afamaraa. Da hheꞌesi, firimi Taataa googu doóba arimaa. Ina, Taataa goó arima yondu goó yondite hari siiri, dugumaa bui ugu.

7Kara, qatlay goó ilii firiirinte Iliitleemu, hhanti maahhamintay hida hhakaꞌa pahha gu hhapapu wakinay gu hhidimee Iliitleemu. Inay yoóti ilahudeesiyay tuba, digi akhasi ha Iliitleemu, sa gimba gu gimba gooina gu wa⁄a. 8Inkoo, hhanti inay pahha tleehhitay, sa gimba Taataa googuna khui idadu ga slaꞌadee, unkuray kahhaday see firoo!

9Inkoo, qatlay ga ilii firiirintee taqay firima,

‘Taataa goori goó rawaa gu rawge waara,

uma googu dugu muriidiye,

10tawaaloo doogu yaa khayde daqa doorii,

slaꞌamuu koku digii gaasiye,

tiꞌii khoorotii giyoó iliiwane gooay taysi rawaa gu rawge.

11Letuti sandi hadiside ⁄agoo doori.

12Handi ilamooyinte tlakwaroo doori,

dandiray gooay goó ilii ilamooyine, hhakira goõ goó dakumisee daqa doorii.

13Kara, handi hhanti hiilu⁄uda koimisuge,

handiti ilabuꞌunte daqa Biriisimoogo.’6:13 Hhayuũ gu 13: Maꞌaana tawaaloo, hiidahhasa haa wanqamee ti koku koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Guti lou. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba gimbaki.

14Bere ilamooyintay hida qatlay giyoó ilii dakusiyee daqa doogunay, Taataa googuna gu rawaa gu raw slime ilamooyina tlakwaroo dooguna. 15Bere hanguba ilamooyiru hida qatlay giyoó ilii dakusiyee daqa doogunay, Taataa googuna see ilamooyinaaba unkuray tlakwaroo dooguna.

Caacaahhamisu gu mawaraa ⁄agoo

16Qatlay goó ilii maydee ⁄agoo, hhanti laqantay li⁄eemoo da peereehhiisee gooay. Inay pandadu koina giyoóti laqanay hida hhakaꞌa pahha gu gaimaamidee, digima arimi ha hida tuba, hiĩ mayri ⁄agoo. Gu lou, sangu kaay, inay yaa hheꞌesiri yaa slayri ⁄aliyoo koina. 17Teesaaqay see, qatlay goó ilii maydee ⁄agoo, sagaiĩ kokuna ligi maakhaday du⁄iya haa pandadu kokuna ligii slironqomisiday balalu sliimaa gooay. 18Teesaaqay laqa, hida ma mayri caahha tuba, unkuray haã maydiri ⁄agoo. Gimbakee duguti caahhiye ha Taataa goori kilesi, Iliitleemu goó daqa da siirige waara. Ina yoóti arina yondu goõ goó yondiidane hari siiri, hangumaa bui unkuray.

Hindaqaruumaa da rawaa gu raw

(Luuka 12:33-34)

19Hhanti qaasiday sa unkuray kitangeeriyage idadu gu kaari khoorotii daqa da iliiwane sekeley haa kuutu doó tlakweesa, haa fiisiisee gi cihhida mara haa gi fiisiyay. 20Qaasa sa unkuray rawaa gu rawge idadu gu kaari, daqa doóba iliidawa sekeley haa kuutu gii dahhasiyay tlakweemisu, slime fiisiisee yoó cihhiyaaiiba haa gi fiisiyay. 21Sa gimba daqa da iliiwane hindaqaruumaa dooguna, slime na daqa damaa iliiwane muunaiĩ kokuna.

Caaꞌasiya da slaqwa

(Luuka 11:34-36)

22Ilaa ti caaꞌasiya da slaqwa pahha. Bere ilaa koku guti hhoi, slaqwa doogu gonkosaa ti hacida cencee. 23Inkoo, bere ilaa koku gu tlakwi, slaqwa doogu sliimaa ti hacida hhantee. Kara, bere cencee da daqa dooguu waara ti hhantee, gu lou hatee ti hhantee da didiri loi!”

Hhanti khoslongoruusiday

(Luuka 16:13; 12:22-31)

24Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Wanaaba yondimiisay goó hiidahhasa yondiida yondu sa looee cada. Sa gimba, ina himaa waki looimoo leẽ haa himaa slai gu caduu, baku hingimaa ooyina haa looimoo leẽ haa himaa qooqiidi gu caduu. Unkuray hiidahhasidaaiiba yondiidaraa sa Iliitleemu sliimaa haa khooslay qatlaykeesii lenge.

25Inkoo, sangu kaawa hhanti khoslongoruusiday sa ibinaa doogunay tuba, ha mala ⁄agintay baku ha mala kitahhantay. Kara hhanti khoslongoruusiday sa slaqoo kokuna tuba, ha mala daamisiday. Ibinaa dati kaariibaslii ba⁄ay da ⁄agoo? Kara slaqwa dati kaariibaslii ba⁄ay da qayroo? 26Ilahudeesa gimba gu cira⁄oo. Inay yoó daamisiyaaiiba pisagaroo ma buꞌuruu see, ma kuugiyoo gu deni see konaaiiba. Teesaaqay see, Taataa goori gu rawaa gu raw giyoó tosaa ⁄agimisi inay. Inkoo, unkuray hanguti kaariibaslii hari khisla ba⁄ay da cira⁄oo? 27Slime miyaa tla⁄aã googunay sa khoslongora gu didiri gu hiidahhasa hiiroogisa ibinaa dosi mati saa leẽ see?

28Ha soꞌoyi toodaritay sa qayroo? Hhanti teesaaqay laqaday! Ilahudeesa humbalaalay, idoo giyoó ilii dinaraaraye. Yoó yondiidiyaaba yondu haa yoó boo⁄imisiyaaba qayroo. 29Teesaaqay see, sangu kaay unkuray ambee, mutemi Solomooni see wanqamee dosi goõ, qayroo kosi gwaa hhoiiba hari khisla da humbalaalaykee gooay! 30Inkoo, Iliitleemu yoó teesaaqay tlemi sluufa gu kweera, humbalaalaykee giyoómati waari see letuti haa heetlaalee dugu tosaa hiikwahhi aslaage. Gu lou, caba Iliitleemu hangu ila⁄utlidimisi unkuray hari khisla? Ye hida gu koomee ⁄imbaraa narabu! 31Inkoo, hhanti toodaritay gi kaaday tuba, ‘Mala ⁄agina?’ ‘Mala kitahhana baku mala daamisana?’ 32Hida gu hhidimee Iliitleemu noó dabiidiyay idadu hhakee goõ. Kara, Taataa googuna gu rawaa gu raw khui tuba, idadu hhakee hagi slaꞌaday! 33Inkoo, dabiida geesaai Tawaaloo da Iliitleemu haa ibinaa dosi daa tafaꞌadi, ina sanguu roogisi idadu hhakee goõ. 34Teesaaqay, hhanti toodaritay sa gimba gu heetlaalee, heetlaalee hingoo hiitoodarita ina lenkosi. Kila baloo konta ilahufidu gosi gu buꞌudisa balotee.”

7

Hukuukuru hida wakinay

1Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Hhanti hukuukuntay hida wakinay, unkuray see dangu ba⁄atii hukuna ha Iliitleemu. 2Iliitleemu himaa hukuna unkuray harima amotee leẽ garoó hukunte hida wakinay. Kara, ina hangumaati hukuna unkuray nama pimokaꞌa pahha goó ilakhuꞌudee sa hida wakinay, unkuray see nama hikee, sangunimaa ilakhui ha Iliitleemu!

3Ha soꞌoyi khuꞌuuꞌunta pencerehhemiya da waara ila da hhia googuu, ugu gi mayda arimaa bangasiya ila dooguu? 4Ha malee hiidahhasida kaawaraa sa hhia googu tuba, ‘Hhia goy, may sugu baci pencerehhemiya da ila dooguu waara,’ tay ugu loi gi mayda arimaa bangasiya ila dooguu? 5Ye peereehhiisay! Bace geesaa bangasiya da didiri da ila dooguu waara, teꞌesii ganoo ilii arinta naraꞌa bacaraa pencerehhemiyatee da ila da hhia googuu waara.

6Hhanti hadimisiday idadu daa tlintiꞌisi sa Iliitleemu sa hida gu koomee tlakwaroo, hhaã gu gwehheeri pahha. Kara, hhantii kwakwahhaday idadu gu kaari sa hida hhakee gu biinoo slaqamisee, gigi tooinaa kalakala⁄anay,7:6 Hari sirakooma da ou gu Wayahuudi, gwehheeri haa biinoo ti makay gwaa slasla⁄uudee. Yeesu ilaꞌaaꞌaatimisi gwehheeri, biinoo haa hida gu koomee slasla⁄iima, hhaã gu koomee tlakwaroo muunaiĩ koinay maꞌaana yoó sisiꞌiyay ya⁄aboo da Iliitleemu haa giyoó ⁄imbiyaaiiba. Kara, Yeesu ti ilaꞌaaꞌaatimisi idadu gu kaari haa idadu gu Iliitleemu haa ya⁄aboo dosi pahha. dangugi ilii fookidi haa dangugi feehhimisi.

Firima, dabiida, guutuusa

(Luuka 11:9-13)

7Ana sangu kaawa ambee, ‘Unkuray firiirima Iliitleemu, sangu qay ha ina, dabiida ha slayday, guutuumisa sangu afiiooyina afamaraa.’ 8Ina goó firiirima, sugoó qay. Kara ina goó dabiida, yoó slay. Slime ina goó guutuusa afamaraage, sugoó afiiooyina.

9Gu lou, wanaa taataa lensee tla⁄aã googunay, hiĩ bere nankosi guũ firimi mukaatee, ina sugugi hadisi tlaa⁄u? 10Baku bere nankosi guũ firimi samaakimoo, ina sugugi hadisi deesu? 11Inkoo, gimati unkuray ti hida gu koomee tlakwaroo, ha khuꞌuday hadimisu sa yaꞌay kokuna sawaadii da hhoi. Teesaaqay, Taataa googuna goó rawaa gu rawge waara, ilakona hari khisla hadimisu idadu gu hhoi sa hida hhakee goó firiirime ina. 12Yondiida sa hida wakinay, nama amotee gooay unkuray goó iliislaꞌadee, inay ma yondiidiri sa unkuray. Haã na maꞌaana da sariyaa da Musaa haa da caacaahhamisu gu tletimiisee.

Kaꞌafu gu hiitlaakhu haa gu hiidigidaaku

13Maguumida gonkokunaa hiiguumaraa, Tawaaloo da Iliitleemuge hari kaꞌafu gu hiidigidaaku. Sa gimba kaꞌafu gu hiitlaakhu ti amoo da hiislaahhislaahi, haroóti giyata hida hhamisaraage. Kara, hida goó hiiguumee hari amotee ti wa⁄a. 14Kaꞌafu gwii digidaaku haa amoo daa karahhadi hiroó giyaadiyay hida ibinaa da slafimaage. Hida goó baraslawee amotee ti coko⁄o kilesi.”

Khaimoo haa ⁄aamu gosi

15Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Hangu ga⁄iidee haa tletimiisee da afaꞌafuumaa. Inay goó khakhawee daqa doogunay, tay digigi arina hari khooroo bee⁄u pahha, kaslenkwaa inay hari waꞌay ti takuraaꞌa da dihhi. 16Hagiti caahhaday hari yondu gooina giyoó yondiidiye ti hida mala slaqamisiyay. Hida yoó wee⁄iyaaii ⁄aamu gu sabiibu leqeewaage? Kara ⁄aamu gu ⁄anca see dugoó wee⁄iyaa foqoorayge? 17Teesaaqay, khaimoo gu hhou yoóti ⁄aamuudi ⁄aamu gu hhou, nama teesaaqay leẽ, khaimoo gu tlaku yoóti ⁄aamuudi ⁄aamu gu tlaku. 18Hhaku khaimoo gu hhou goó ⁄aamuuda ⁄aamu gu tlaku, nama teesaaqay hhaku khaimoo gu tlaku goó ⁄aamuuda ⁄aamu gu hhou. 19Kila khaimoo goóba boo⁄araa ⁄aamu gu hhou, dugoóti tlatlafi haa dugugii kwahhi aslaage. 20Teesaaqay, hida hagiti caahhaday hari yondu gooina.

Sirakoomiisee da loi

(Luuka 13:25-27)

21Ti hida goõ goóba goó eteedimee ana, ‘Looimoo gu Goõ, Looimoo gu Goõ,’ hiigunay Tawaaloo da Iliitleemuge. Ti hhakaꞌa kilesi goó yondiidee, idoo doó iliislaiye ha Taataa goy goó rawaa gu rawge waara. 22Balotee gimaa ilii daade, hida wa⁄a sinimaa kaayay ana tuba, ‘Looimoo gu Goõ, Looimoo gu Goõ, handaabaslii kakaaru tletiru googu hari uma googuu? Kara, hari uma googu handaabaslii hiica⁄amisu gieeri, haa gi yondiidani yondu gu denu goó bakaꞌasa hida?’ 23Teꞌesii, ana maa ilaki⁄isi inay pandataa tuba, ‘Etaa, ana hangu hhidima unkuray. Waauda tiaa daqa dooaa, unkuray goó kanimisee sariyaa!’ ”

Tlehhidiisay gu kooma waaway haa gwaa bawdu

(Luuka 6:47-49)

24Qariqaaqari Yeesu gi kaay tuba, “Inkoo, heedi goó akhamisa gimba gooi haa gigi yondiidi, hikee ti heedikaꞌa pahha gu kooma waaway, gwaa tleehhu mara gosi rawaa gu hhafidage. 25Qatlay tlubay giyoó ilii tlubiye, duududaa haraagi khayay ilawa⁄iya, haa ilafahhiya da dihhi gi fahhanta, gi tlupita marakee hari ⁄uuru. Teesaaqay see, ilawa⁄iyatee yaa hiidahhasidiiba rinqirinqisa marakee, sa gimba musingi gosi dugwaa tleehhi naraꞌa rawaa gu hhafidage. 26Heedi goó akhamisa gimba gooi, haa gi may yondiida gimbakee koi, ti heedikaꞌa pahha gwaa bawdu gwaa tleehhu mara seehhinayge. 27Tlubay gi tlubi, duududaa haaragi khayay ilawa⁄iya, ilafahhiya da dihhi gi fahhanti, marakee dugugi tlupi ha ilawa⁄iya, gi tosaa cira huui khupu!”

28Qatlay Yeesu giyaa ilii hheꞌesi cocoꞌomoo gimbakee, raqoo gu hida digaa bakaꞌasi hari khisla ha caacaahhamisu gosi. 29Sa gimba ina giyaati caacaahhamisiiba inay maarimamaa dooina pahha da sariyaa, ina giyaati caacaahhamisi heedi gu kooma pahha ⁄uuru gu tawaaloo.

8

Yeesu ilabuuslaraa da heedi gu kooma buubaa

(Maariko 1:40-45; Luuka 5:12-16)

1Yeesu giyaa ilii⁄eeti onko, raqoo gu deni gu hida gwaa sirakoniri ina. 2Yuꞌudiyaa! Teꞌesii yaagi khay heedi gu kooma ga⁄ay gu buubaa, gi keebeeꞌedi pandaa dosii, gi tlaatlaqasi Yeesu tuba, “Looimoo gu Goõ, hhooa, bere slaꞌada, haniidahhasida ilabuusla.” 3Yeesu gi tafaꞌasi daba gosi, gugi tosaa nangusi heedikee, gi kaay tuba, “Ee, Ana slaꞌa teesaaqay laqa, ugu ma dugu ilabuusli!” Cirakiray lenge ga⁄aykee kosi dugugi ilabuusli sumuku! 4Da hheꞌesi, Yeesu gugi afakaayi heedikee tuba, “Hhanti kaada sa heedi lensee gimbaki. Inkootuutuu taa⁄a hangu laqante daqa hhapalooay gu Iliitleemuge, la haysa kayda sadaaka sa ilabuuslatee toku, idoo daa ilii ilafahhi gooay sariyaa da Musaage. Hatee noo ilatlawa doogu daqa hidage tuba, duguũ ilabuusli.”

Yeesu hhoeesa da tongimoo gu afisa

(Luuka 7:1-10)

5Qatlay Yeesu giyaa ilii day Kaperinauumuge, sirikaarimoo waku gu didiru gu Ruumi, gwaa ilii hadakay ina, gugu tlaatlaqasi tuba, 6“Looimoo gu Goõ, tongimoo goy hiĩ qaati ayage, hiĩ tingara⁄uudi. Kara, ti kona labaꞌasu hari khisla.” 7Yeesu gi kaay sa sirikaarimokee tuba, “Ana haa khaw, hagu hhoeesa ina.” 8Teꞌesii sirikaarimokee gugi ilaki⁄isi tuba, “Looimoo gu Goõ, ugu ti heedi gu didiru, ana haraa hiiboo⁄iiba kwahhasuusa ugu mara gooii. Inkoo, ugu ti kaay gimba kilesi, tongimoo gooi hhoay! 9Maꞌaana, ana see, ti kooma hida gu rawaa koii waaree ⁄uuru gu tawaalooge. Slime kooma sirikaarii waka da biraa gu tawaaloo dooii waaree. Qatlay goó ilii kaawe sa leẽ ambee, ‘Taa⁄a!’ Ina yoóti hadakay. Kara goó ilii kaawe sa waku ambee, ‘Khoca!’ Yoóti khay. Slime goó ilii kaawe sa tongimoo goy ambee, ‘Yondiidi gimbaki!’ Yoóti yondiidi.”

10Qatlay Yeesu giyaa ilii akhasi gimbaki, yaati bakai hari khisla. Ina gi kaay sa hida hhakee gwaa sirakomaamidee ina tuba, “Etaa, hhapee sliimaa see da Israeeli ha kahha arimaa heedi gu kooma ⁄imba da didiri da hiĩ gooay! 11Kara, sangu kaawa unkuray pandataa ambee, hida wa⁄a himaa khayay bara da ilacindoo gu rawaago haa ilacindoo gu biraago. Inay himaa ibiidiyay meesaage sa losona gu didiru sliimaa haa Aburahaamu, Isaaka haa Yakoobo Tawaaloo da rawaa gu rawge.8:11 Qatlaykii Wayahuudi yaa ⁄imbiri tuba, damaa wana losona gu didiru hari khisla, damaa ilii khaye Masiiya. Inay yaa ⁄imbiri Wayahuudi kilesi naa aloo dayay losonakii, hida gu hhapapu wakinay himaa wanaaiiba.12Teesaaqay see, hida hhakaꞌa guraa hiiboo⁄ee ibinaa Tawaalooge, Iliitleemu gimaa kwahhi khoorooge, hhanteege. Taysi inay himaati ⁄aa⁄iyay haa himaati tluꞌunay ⁄atloo.” 13Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa sirikaarimokee gu didiru tuba, “Taa⁄a ayage, gimbakira guũ ⁄imbidi teesaaqay tleehhidiye daqa dooguu.” Nama qatlaykeesii lenge tongimokee gi hhoay.

Yeesu hhoeemisi hida wa⁄a

(Maariko 1:29-34; Luuka 4:38-41)

14Yeesu giyaa ilii day mara gu Peetiroge, teꞌesii yaa arimi kumboꞌoo da Peetiro hiĩ qati buburuuge, mama⁄ada hari khisla. 15Teꞌesii Yeesu gigi ilii hadakay, gi nangusi daba gosi, ga⁄aykee kosi gii caaquudi. Ina ginaa iliitlaydi, gi tosaa yonditi sa inay.

16Qatlay letu giyaa ilii huhaahuꞌude, Yeesu suguraagi khay hida wa⁄a daa ilii khaabaaꞌamidi ha gieeri, giyaagi leehhisiri daqa Yeesuge. Ina gi ilii⁄oo⁄imi gieeri hhakee hari gimba gosi, gi hhoeesi ga⁄iidee goõ. 17Yeesu yaa teesaaqay laqi, dama hiigaasi gimbakira daa kaay ha tletimiisay Isaaya tuba,

“Ina loi yaa hiioy amaaiya doori,

haa haraa waaudi ga⁄ay goori.”8:17 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 53:4.

Idoo daa ilii karahhi sirakoomiisee da Yeesu tleehhida

(Luuka 9:57-62)

18Qatlay Yeesu giyaa ilii arimi raqa da hida daa niini⁄iti ina hindii roogiti hari khisla, ina gi ilafahhi sirakoomiisee dosi, ma tlo⁄osiri hari bara da cadii da tlawa da didiri da Galilaaya. 19Da hheꞌesi, giyaa ilii kahhiyee waauda, maarimuu leẽ gu sariyaa, gi ilii hadakay Yeesu, gi kaay sa ina tuba, “Maarimuu, ana hagu sirakooma ugu daqeemoo sliimaa ga kayde!”

20Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Mondadee konay maraoo gu ilii ibinaa, cira⁄oo konta cuuraiĩ. Nanku Heedi konaaba ma daqa da ilii qaatisa see saga gosi.”

21Sirakoomiisay waku gi kaay sa Yeesu tuba, “Ye, Looimoo gu Goõ, hani geemayde gesaa, maa qaasi taataa gooi.”8:21 Maa qaasi taataa gooi: Angamalee sirakoomiisayki gimba gu ⁄aa⁄iya da taataa gosi dingii ca⁄adi qatlaykeesii gini kaakaana. Angamalee ti kakaana tuba, ina kona yondu gu iliikooma taataa gosi gaduumaa dosii haa guti geesaa qaasi gimaa ilii hhane, gi ilii kahhiye waauda aya gosaa sa sirakooma da Yeesu.

22Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Ugu hanisirakonte, may hhakee goó sisiee ana, muunainge ti tuueenaa pahha, ma qamidiri tuueenaa deneꞌee koina.”

Yeesu tlakhadisa gondadee gu deni tlawage

(Maariko 4:35-41; Luuka 8:22-25)

23Da hheꞌesi, Yeesu yaa hiiday masuwaage sliimaa haa sirakoomiisee dosi, gi waaudiri haa ina. 24Yuꞌudiyaa! Teꞌesii tlawage daagii ca⁄i ilafahhiya da didiri hari khisla, masuwatee yaati naahhadi aloo hiihhanta tlawage. Teesaaqay see, Yeesu yaati qaati alunge. 25Sirakoomiisee dosi gugi ilii hadakayri ina haa gugii leehhisiri. Inay gi maahhiri, kakaanay tuba, “Looimoo gu Goõ, tlayii handi ilabuꞌunte! Dandiray slaꞌana kaka⁄u!”

26Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Siĩ soꞌoyi tlaꞌamuumutiri teesaaqay? Inkoo naqatloo kahhadaaii, ti kontay ⁄imbaraa narabu daqa dooii!” Da hheꞌesi, Yeesu gi qadidi, gi tosaa ilii⁄oo⁄i ilafahhiyatee da dihhi haa gondadee hhakee gu deni. Cirakiray lenge ilafahhiyatee gi kaanahhasidi sumuku. 27Teꞌesii inay gi bakairi hari khisla, hingigi tlaatleesiri maamisu inay haa inay tuba, “Yuꞌudaa! Hiĩ kara ti miyaa? Gunti ilii⁄oo⁄u ilafahhiya haa gondadee gu tlawa da didiri see, gugi akhasiri ina.”

Yeesu hhoeesa hida cada gwaa koomee gieeri

(Maariko 5:1-20; Luuka 8:26-39)

28Yeesu gi day hhapee da Wagadaraage,8:28 Wagadaraage: Daqati dagaati eteediidina slime uma waku na Geraasi, da iliiwane gooay kitaabuu gu Maarikoge haa Luukage. daraa bara da cadii waara da tlawa da didiri da Galilaaya. Teꞌesii hingigi slaslay haa hida cada daa ilii khaabaaꞌamidi gieeri, yaagii ca⁄iri maraoo daa iliiqamidi tuueenaa. Hida hhakee gwaa dihhi hari khisla, hhaku heedi lensee gwaa hiidahhasu hiicata hari amotee. 29Yuꞌudiyaa! Inay yaati maahhiri hari afoo da didiri, kakaanay tuba, “Ye, Nanku Iliitleemu, mala kona haa ugu? Inkoo, hagu tlaatlaqasana, handi hhanti labaꞌasida da ilii kahhiye buꞌuda qatlay daa hiileehhi ha Iliitleemu!”

30Inkoo, raqa da didiri da biinoo yaa wanta, daa deꞌeeꞌene teꞌesii seesegeẽ daqa dooinaa. 31Gieeri hhakee gi tlaatlaqasiri Yeesu tuba, “Hhooa, bere handi gusinta, handi ilafahhade, ma iliiguuma kayni biinotaꞌa.” 32Ina gi kaay sa inay tuba, “Waauda!” Gieeri hhakee yaagii ca⁄iri daqa hida hhakeesaa, gii guuma kayri daqa biinotiray. Raqatee da biinoo, gii gweegwe⁄eti hari ⁄uuru ilagweegwe⁄eda da dihhigo, gii gunti tlawa da didirige, gi tosaa kaka⁄adi goõ.

33Deꞌemiisetee da raqa da biinoo giyaa ilii anti gimbakee gwaa hiica⁄u, gi lakiti tongoo dooinay. Inay gi kaawa kayri sa hida gimbaki goõ, hikee loi gwaa hiica⁄u daqa hida hhakeesii gu cada daa ilii khaabaaꞌadi gieeri. 34Yuꞌudiyaa! Hida hhakee gu tongoo yaagii ca⁄iri hingigi slaslayri haa Yeesu. Qatlay inay giyaa ilii aniri gi tlaatlaqasiri Yeesu, ma waaudi hhapee dooinaa!

9

Yeesu hhoeesa heedi gwaa slaqwa tingara⁄uudu

(Maariko 2:1-12; Luuka 5:17-26)

1Da hheꞌesi, Yeesu yaa hiiday masuwaage, gi tlo⁄osi hari bara da cadii da tlawa da didiri da Galilaaya, gi dayri yaamu kosii gu Kaperinauumu giyaa ilii ibimaamidiye. 2Yuꞌudiyaa! Hida haraagi khayri daqa Yeesuge heedi gwaa slaqwa tingara⁄uudu, tay duguũ qaatisi rawaa gu falage. Yeesu giyaa ilii arimi hida hhakee konay ⁄imbaraa da didiru daqa dosii, gi tosaa kaay sa heedikee gwaa tingara⁄uudu tuba, “Ye nankoy, hanguu ⁄atliside! Tlakwaroo doogu sliimaa dagaã ilamooyimi!” 3Qatlay maarimamaa angaamaka da sariyaa giyaa ilii akhasiri Yeesu hiĩ kaay teesaaqay, gi tlaatleesiri ilahudaa inay kilakoina tuba, “Heediki hiĩ belendeqesi Iliitleemu.”

4Yeesu yaa caahhi ilahudaa koina, gi kaay sa inay tuba, “Sa soꞌoyi ilahudeedemisiday gimba gu tlaku muunaiĩ kokunay? 5Gimba haloo na slaahhi hari khisla, kaawaraa tuba, ‘Tlakwaroo doogu sliimaa dagaa ilamooyimi,’ baku kaawaraa tuba, ‘Tlayii, la waauta?’ 6Inkoo, ana slaꞌa unkuray, ma caahhadiri tuba, Nanku Heedi kona ⁄uuru gu tawaaloo guri ilamooyiru tlakwaroo da hida tiꞌii khoorotii!” Teꞌesii Yeesu gi kaay sa heedikira gwaa tingara⁄uudu tuba, “Suguũ kaay, tlayii, oyii buburuu googu, la waauta ayage!” 7Da hheꞌesi, heedikee gi qadidi ge⁄e pandaa da hida sliimaage, gi watli ayage. 8Hida sliimaa giyaa ilii aniri teesaaqay, yaa bakairi haa yaa tlaꞌamuudiri hari khisla! Inay gi hhaꞌaleesiri Iliitleemu gwaa hadisu hiidahhasa da teesaaqay slanqasa daqa hidage.

Mataayo idoo dugwaa ilii eteedi

(Maariko 2:13-17; Luuka 5:27-32)

9Yeesu yaa waaudi teꞌesaa, amooge gi arimi karaanii gwaa hiikurunkuriirima koodi oofisi dosii, uma gosi na Mataayo, hiĩ ibiidi teꞌesii. Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Hanisirakonte!” Mataayo gii tlay, gugi tosaa sirakoomi.

10Da hheꞌesi, Mataayo yaa kwahhasuusi Yeesu aya gosii. Inkoo, qatlay giyaa ilii ⁄agiigine ⁄agoo, karaanimaiĩ wa⁄a gwaa hiikurunkuriirimee koodi haa hida wakinay gu koomee tlakwaroo yaa khayri teꞌesii. Gonkoinaa yaa ⁄agiiginay ⁄agoo sliimaa haa Yeesu haa sirakoomiisee dosi. 11Farisaayoo giyaa ilii aniri Yeesu ⁄agina haa hida hhakee, gi maasiri sirakoomiisee dosi tuba, “Maarimuu googuna sa soꞌoyi ⁄agiiginay sliimaa haa karaanimaiĩ goó hiikurunkurimee koodi haa hida hhakee gu koomee tlakwaroo?”

12Yeesu giyaa ilii akhasi gimbakee, gi ilaki⁄isi inay tuba, “Hida gu koomee slaqoo gu hhoi yoó slaiyaaiiba dareesimoo, hhakaꞌa gu koomee ga⁄ay noó slaiyay. 13Inkoo, taa⁄amida hangu caacaahhamisidee maꞌaana da Handikaa da Iliitleemu doó kaawa tuba, ‘Ana ⁄awaariru guni slaꞌa, sadaaka doogunaaba da da⁄araa.’9:13 Yuꞌudii kitaabuu gu Hoseeya 6:6; 1 Samweeli 15:22. Inkoo, ana hanti khayiiba sa eteeda hida hhakaꞌa gungoó hiiarimee tuba, ibinaa dooina yaa tafaꞌadi, hanti khay sa eteediru gu hida hhakaꞌa gu koomee tlakwaroo.”

Yeesu dugwaa maasi gimba gu mawaraa ⁄agoo haa kitahhu

(Maariko 2:18-22; Luuka 5:33-39)

14Da hheꞌesi, sirakoomiisee da Yohaana Hiinunqudimiisay yaagi khayri daqa Yeesuge, gugi maasiri tuba, “Dandiray haa raqa da Farisaayoo hoóti mayna ⁄agoo haa kitahhu, goó firiirine Iliitleemu. Sirakoomiisee doogu soó soꞌoyi mayay teesaaqay laqaraa?”

15Yeesu gi ilaki⁄isi inay tuba, “Dahaa gu heedi guũ khabimu, malee hiidahhasiyay gaiida qatlay heedi guũ khabimu tosaa wana haa inay? Inkoo, balalu maa dayay, teꞌesii heedi gwaa khabimu dugurimaa waaudi daqa dooinaa. Teꞌesii inay maa asu mayay ⁄agoo haa kitahhu see.”

16Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Hhaku heedi lensee goó hiidaqa qayru gwaa faaku hari dahhamu gu ⁄abu. Bere teesaaqay laqi, qayrukira gwaa faaku kwanda gi feehhidiye daqateesaa dingii daqige, kara qayrukee feehhidi hari khisla ba⁄ay da wakaꞌalee see. 17Nama teesaaqay leẽ, hhaku heedi lensee goó hiieesa difaay9:17 difaay: Buraa da ⁄aamu waku daa tinqimi, uma gosi naa sabiibu. da ⁄abi waꞌay gu curuqu daa boo⁄imisi hari fala da segi da iliiqaasa difaaytee. Bere teesaaqay laqi, difaaytee da ⁄abi, qatlay giyoo ilii mahhaaꞌade, kwanda gii feehhimiside faloo hhakee gonkoinaa. Kara difaaytee goõ tuutuquta haã faloo hhakee see slime yooti tlakwaakwayay. Difaay da ⁄abi dagoó waꞌay gu faloo gu ⁄abige hiieesi, hari amotee difaay haa curuqeerii hhakee gu faloo, yoóti ba⁄anay.”

Yeesu slafisaraa da sagameeriya haa hhoeesa da hadee

(Maariko 5:21-43; Luuka 8:40-56)

18Yeesu giyaa ilii cocaacoiye gimbakee, yuꞌudiyaa, yaagi khay giyaadimiisay waku, gi keebeeidi pandaa dosii. Giyaadimiisaykee gugi tlaatlaqasi ina tuba, “Taataa, sagameeriya doyi hiĩ hhanti inkootuutuu. Inkoo, hhooa poo, laga iliiqaasa kayda daba googu, ina ma slafidi.” 19Da hheꞌesi, Yeesu haa sirakoomiisee dosi gii tlayri gi sirakoniri giyaadimiisaykee.

20Yuꞌudiyaa! Hadee waka yaagii ta⁄ati teꞌesii, daa ilahufimaamidiye ha ga⁄ay gwii caca⁄uu ceedee slaqwa dosaa koraraa mibi haa cada. Ina yaagi sirakonti Yeesu aluũ kosaa, gi nangusidi somborokimoo gu qayru gosi. 21Ina yaa teesaaqay laqadi, sa gimba yaati ilahudeesidi muuna gosii tuba, “Bere hati nangusa kilesi somborokimoo gu qayru gosi, hhoaw sumuku.”

22Teꞌesii Yeesu giyaa ilii fookidi, gigi arimi haa gi kaay sa ina tuba, “De hotoyi, hangi muuna hii⁄atliside! Igi ⁄imba doogi daqa dooii nigiĩ hhoeesi.” Nama qatlaykeesii lenge, hadetee gi hhoaydi.

23Qatlay Yeesu giyaa ilii day mara gu giyaadimiisaykeesii, yaa arimi gaiidiisee daa hiifahhaahhama tureeree da ⁄aa⁄iya haa hida wakinay gaiidiyay hari afoo da didiri. 24Ina gi kaay sa inay tuba, “Waauda tiaa! Sagameeriyati hiĩ gwaꞌatiiba, hinti qati kilesi.” Inay gugi qasayri Yeesu. 25Teꞌesii raqa da hida dagaa iliica⁄asi, Yeesu gii day sagayge, gi ooyi daba gu sagameeriyatee, ina gi tosaa hiitlaydi. 26Gimbaki gii qoomi hhapetee sliimaa.

Yeesu hhoeesa hida cada gwaa ilaa hhamaahhamee

27Yeesu giyaa ilii waaudi teꞌesaa, hida cada gwaa ilaa hhamaahhamee gwaa sirakoniri, tay tooinaa maahhaminay tuba, “Nanku Dawdi, sandi ⁄awaarinte!”

28Qatlay Yeesu giyaa ilii day waꞌay gu marage hida hhakee gwaa ilaa hhamaahhamee gwaa sirakoniri ina waꞌayge. Yeesu gigi maasi inay tuba, “⁄imbidaaii tuba, hanguu dahhasa hhoeesa?” Inay gugi ilaki⁄isiri ina tuba, “Ee Looimoo gu Goõ.”

29Da hheꞌesi, Yeesu gi nangumisi ilaa koina haa gi kaay tuba, “Da teesaaqay tleehhidiye daqa doogunay, idoo gaã ilii ⁄imbidiri gooay.” 30Ilaa koina digigi tlaaꞌasi. Yeesu gigi ilakaay hari dihhay tuba, “Hhanti kaaday sa heedi lensee gimbaki.” 31Teesaaqay see, inay giyaa ilii waaudiri teꞌesaa, yaatii qoomeesa kayri gimba gosi hhapeteesii sliimaa.

Yeesu hhoeesa heedi gwaa afana⁄adu

32Hida hhakee giyaa ilii waauuꞌumidiyee, hida wakinay hiraagi khayri daqa Yeesuge heedi gwaa afana⁄adu, sa gimba dugwaa ilii khaabaaꞌadi ha gieeri. 33Qatlay Yeesu giyaa iliica⁄asi gieerikee, heedikee gwaa afana⁄adu kara gi tlaatleesi cocoꞌomoo. Raqatee da hida yaa bakaꞌadi haa gi kaayri tuba, “Gimba da hiĩ gooay dugu kahhi arimaa Israeelige.”

34Farisaayoo gi kaadi tuba, “Ina, hintii ca⁄aa⁄amisi gieeri hari ⁄uuru gu Belisebuuli, hiĩ gu didiru ba⁄ay da gieeri goõ!”

Baruũ gu buꞌuru ti wa⁄a yondimiisee ti coko⁄o

35Da hheꞌesi, Yeesu yaa ilakhookhocimi yaamu haa tongagu goõ tay tosaa caacaahhamisi sinagoogaguuge. Kara ina gi kakaami Gimba gu Hhou gu Tawaaloo da Iliitleemu haa gi hhoeemisi ga⁄ay haa amaaiya paslaapasloo. 36Yeesu giyaa ilii arimi raqa da hida, gi ⁄awaarimi sa inay, sa gimba giyaa arimi inay ti bee⁄ukaꞌa pahha goóba deꞌemiisay, daa labaꞌasi haa goóba slawaraa iliiawaraa. 37Da hheꞌesi, gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Baruũ gu buꞌuru ti wa⁄a, yondimiisee ti coko⁄o. 38Inkoo, firima Looay gu qaymoo, ma ya⁄abi yondimiisee waka qaymoo dosii.”

10

Sirakoomiisee mibi haa cada

(Maariko 3:13-19; 6:7-13; Luuka 6:12-16; 9:1-6)

1Letu waka, Yeesu gi ⁄oo⁄i sirakoomiisee dosi mibi haa cada daqa lenge, sigigi qay ⁄uuru gu tawaaloo sarii ca⁄amisuu gieeri daqa hidago haa sari hhoeemisu ga⁄ay haa amaaiya goõ. 2Umaiĩ gu ya⁄abimiisetee gu mibi haa cada giyaa hiileehhi na nahhaã: Simooni (hiĩ daraa ayi uma gu caduu na Peetiro),10:2 Yuꞌudii kitaabuu gu Mataayo 16:17-18. Andareyaa hhia gosi gu Peetiro, Yakoobo haa Yohaana yaꞌay gu Sebedaayo, 3Filiipo, Batolimaayo, Toomaasi, Mataayo karaanimoo gu koodi, Yakoobo nanku Alifaayo, Tadaayo, 4Simooni gu raqa da Seloote, haa Yuuda Isikariyooti. Qariqaaqari hiĩ naa hiifookidi Yeesu gugi taatahhi dabaiĩ gu fa⁄ayaage.

Ya⁄abaraa da sirakoomiisee mibi haa cada

(Maariko 6:7-13; Luuka 9:1-6)

5Ya⁄abimiisetee da mibi haa cada, Yeesu giyaa ya⁄abi, sigigi ilakaay gimbaki tuba, “Hhanti hada kayday daqa hida gu hhapapu wakinayge ma hiiguuma see hhantii guntay yaamu lensee gu hida gu Samariyaage. 6Inkoo, unkuray ti ilii hadakawuu kilesi hida gu Israeeli gwaa hhamee bee⁄ukaꞌa pahha goóba deꞌemiisay. 7Qatlay ga ilii hada kaydee, kakaama taqay tuba, ‘Tawaaloo da rawaa gu raw yaani daadaausidi.’ 8Hhoeemisa ga⁄iidee, hida gwaa kaka⁄ee slafisakina, hida gu koomee buubaa ilabuuslakini haa ca⁄amisaw gieeri. Unkuray ⁄uuruki sliimaa gwaati slaydiri hari ihiĩꞌi, slime unkuray see haymisa hari ihiĩꞌi. 9Hhanti hubitay curuqeerii kokunay peesay, sahaabu, feesa ma ⁄aray see. 10Kara, hhanti hubitay curuquu hhiyuuma doogunay ma kanchoo da cadii, ma ye⁄eetoo, ma hhadaa see. Yondimiisay haraatii boo⁄i slawaraa ⁄agoo dosi.

11Qatlay goo ilii guntee yaamuge baku tongoo wakay, dabiida heedi guraa hiiboo⁄u kwahhasuusa unkuray, laa teꞌesii lenge ibitay, maati amoo waautay yaamu hhakeesaa. 12Mara dangoó ilii kwahhasuusiye, la cehheemisiday hida goó teꞌesii ibiidee. 13Bere, hida gu marakee haraa hiiboo⁄iri kwahhasuusa unkuray, firima Iliitleemu ma sigi qay qasaw inay. Bere kwahhasuusiyaaiiba unkuray, dangwaa ilii ki⁄i ha qasawkee. 14Bere heedi lensee himaa kwahhasuusiyaaba, ma itatiisa see hhaka gimba googuna, qatlay gamaa ilii waautee teꞌesaa, lamaati gaagahhaday ceceiya da yeꞌeeroo kokuna.10:14 lamaati gaagahhaday ceceiya da yeꞌeeroo kokuna: Qatlaykeesii Wayahuudi yaa gaagahhiri ceceiya yeꞌeeroo koinaa sa laqaru qupidaa daqa yaamulooee da daqatee. Kara yaati laqaniri tuba, hida hhanki yaati konay slasla⁄iima hari bara da diini, maꞌaana haraa hiiboo⁄iriiba firoo Iliitleemu sliimaa haa Yahuudi wakinay. 15Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, baloteesii da hukumuu, Iliitleemu maa ⁄agitina hari khisla hida gu yaamu hhakee ba⁄ay da ⁄agitiru gu yaamu gu Sodomaa haa Gomoora see!”

Labaꞌasu gwaa khoca

(Maariko 13:9-13; Luuka 21:12-17)

16Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Itatiisa! Unkuray hanguti ya⁄aba bee⁄u pahha tla⁄aã gu takuraaꞌage. Inkoo, slaw waaway deesu pahha, haa ibiida aslaaꞌamee tlaba pahha! 17Kara, hangu ga⁄aydee naraꞌa haa hida, sa gimba inay hangumaa ooyinayi, hangumaa leehhimisiyay pandaa da balasasuu koinay, kara hangumaa difiyay sinagoogaguu koinay. 18Unkuray dangumaa leehhimisi pandaa da magafanage haa watemige, sa gimba gooi, mani ilatlaydiri ana daqa dooinay haa pandaa da hida gu hhapapu wakinayge. 19Qatlay gimaa ilii leehhisiyee unkuray balasasuu koinay, hamaa hhanti tlaꞌamutay gimba mala gunimaa kaawa kayday baku idoo gamaa ilii kaadee pandaa da hida hhakeesii. Qatlaykeesii sangumaa qay gimba gamaa gimbuusidee. 20Unkuray gooba namaa gimbuusiday, ti Muuna gu Taataa googuna Iliitleemu, namaa gimbuusi waꞌay kokunay.

21Hhia maa hiifookidi hhia gosi loi daqa fa⁄ayaa dosii, ma dugu gaasi. Ayi maa hiifookidi nankosi, ma dugu gaasi. Kara, yaꞌay see maa siꞌiyay ayiĩ koina haã amu koina see, girimaati amoo dayay cu⁄udunge. 22Hida sliimaa himaa wakiyay unkuray, sa gimba gu uma goy. Inkoo hhakaꞌa gumaa hiikaasee naraꞌa balalu sliimaa hiifaakoo naqatloo, hhakee diginimaa ilabuꞌuna ha Iliitleemu. 23Hida gimaa ilii labaꞌasiyee unkuray yaamu wakay, lamaati lakitay yaamu wakinayge. Gu lou, sangu kaay, hamaa hiifaakisidaaiiba hhiyuuma dooguna yaamu sliimaa gu Israeelige, Nanku Heedi gi ilii kahhiye khaymuu.

24Heedi goó somima yoó hiicatiyaaba maarimuu gosi ma yondimiisay see yoó hiicatiyaaba looimoo gosi. 25Bere heedi goó somima hindii gaasi somaa, hiidahhasi maarimuu gosi pahha tleehhida. Kara, nama teesaaqay yondimiisay see looimoo gosi tleehhidi. Bere hiĩ eteediri looimoo gu mara uma na Belisebuuli, eteediyay hida gu marakee, slime umaiĩ gu tlakwi hari khisla!”

Heedi garaa hiiboo⁄ani tlaꞌamee

(Luuka 12:2-7)

26Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Inkoo, hhanti tlaꞌamutay hida goó slaee ilaqaꞌadu unkuray, hhaku gimba lensee daa yakwi, damaa maye hiitlaaꞌasa ha Iliitleemu. Kara hhaku gimba daa yakwi damaa maye caahha. 27Inkoo, gimba sliimaa sangu cocaacoe unkuray hhanteege, unkuray kakaamakuna cenceege. Kara gimba sliimaa goó akhamisidee dugu saasahhamidi, kakaamakuna hari afoo da didiri pembebu gu maraaigo.

28Hhanti tlaꞌamutay hida goó cu⁄ee slaqoo kilesi, hiidahhasiyaaiiba cu⁄uduũ muunaiĩ. Unkuray tlaꞌamuuda ina gu hiidahhasa hhamisaraa slaqwa haa muuna aslaa doóba hhamaraa Jehanaamuge. 29Cira⁄oo cada da digidakwi, dagoóti naadinaabaslii hari goboree leẽ kilesi? Teesaaqay see, hhaka lensee doó gwaaꞌa, bere Taataa goori Iliitleemu guba ⁄imbaraa. 30Kara, quubu gu sagaiĩ kokuna see dugwaa faadi. 31Inkoo, hhanti tlaꞌamutay! Unkuray hanguti kaari ba⁄ay da cira⁄oo wa⁄a see!

⁄imba haa tlanka Kristu

(Luuka 12:8-9)

32Heedi goó ⁄imba ana pandaa da hidage, ana see gu ⁄imba pandaa da Taataa gooii, Iliitleemu gu rawaa gu rawge waara. 33Inkoo, heedi gumaa tlanka ana pandaa da hidage, ana see gumaati tlanka pandaa da Taataa gooii Iliitleemu gu rawaa gu rawge waara.

Deehhiihhiru

34Unkuray hhanti ilatahhaday tuba, ana hanti khay sa leehhisa da qasaw khoorotii. Teesaaqay gooba! Ti qasaw gooba, ti qwatla. 35Ana haranti khay deehhoo tla⁄aã gu naw haa taataa gosi, hotu haa iyoo dosi, slime hadee da naw haa kumboꞌoo. 36Kara, fa⁄ayaa da heedi, maati hida hhakaꞌa gu aya gosi loi.10:36 Yuꞌudii kitaabuu gu Miika 7:6.

37Heedi gu slaꞌa taataa gosi baku iyoo dosi ba⁄ay da slaꞌaraa ana, hiraa hiiboo⁄iiba sirakoomiisay goy tleehhida. Kara, heedi gu slaꞌa nankosi baku hotosi ba⁄ay da ana, hiraa hiiboo⁄iiba sirakoomiisay goy tleehhida. 38Kara, heedi goóba hiiowaraa musalaaba gosi10:38 hiiowaraa musalaaba gosi: Maꞌaana dosi ina yoó ⁄imbi labaꞌasu gimati gwaaꞌaraa see sa Kristu. haa naagi sirakona ana, hikee haraa hiiboo⁄iiba sirakoomiisay goy tleehhida. 39Gu lou, heedikaꞌa gu slaꞌa ilabuꞌuru ibinaa dosi higimaa hhamisi. Heedikaꞌa gu hhamisa ibinaa dosi sa ana, higimaa slay ibinaa dosi.

Hida gumaa slawee ⁄aliya

(Maariko 9:41)

40Heedikaꞌa goó kwahhasuusa unkuray, ana ginoó kwahhasuusi. Kara hikee goó kwahhasuusa ana, ina yoó kwahhasuusi Iliitleemu, gwaa ya⁄abu ana. 41Slime heedi goó kwahhasuusa tletimiisay, sa gimba tletimiisay gimba gu Iliitleemu ginoó kakaana, slime ina himaa slay daqa Iliitleemugo ⁄aliya da tletimiisay. Kara, heedi goó kwahhasuusa heedi gu kooma ibinaa daa tafaꞌadi, sa gimba kona ibinaa daa tafaꞌadi, slime ina himaa slay daqa Iliitleemugo ⁄aliya da heedikee pahha gu kooma ibinaa daa tafaꞌadi. 42Sangu kaay, heedi gumaa hadisa gimati qulu⁄uu gu maꞌay sa leẽ gu hida hhanki doóba muriida tla⁄aã gu sirakoomiisee dooii, sa gimba ti sirakoomiisay goy, gu lou, heedikee dakusiyaaba slawa ⁄aliya dosi daqa Iliitleemuge.”

11

Yeesu haa Yohaana Hiinunqudimiisay

(Luuka 7:18-35)

1Yeesu giyaa ilii hheꞌesi cocoꞌomoo ilakaawatee daqa sirakoomiisee dosi da mibi haa cada, yaa waaudi teꞌesaa, gi caacaahhamisu kay haa gi kakaaru kay yaamu wakinay gu hhapeteesii.

2Yohaana Hiinunqudimiisay giyaa ilii jeerage wane, yaa akhasi gimbakee daa yondimaamidiye ha Kristu.11:2 Kristu: Tiꞌii umaki Kristu hari Yunaanaisoo na Masiiya, maꞌaana dosi na Daa maakhi du⁄iya. Teesaaqay, ina gi ya⁄abi sirakoomiisee dosi daqa Kristuge, 3magu maasiri ina tuba, “Ugu na inaa Masiiya gwaa khakhaakhawa baku waku guni baqadana?”

4Yeesu gi ilaki⁄isi inay tuba, “Taa⁄amida ki⁄a, la kaaday sa Yohaana gimba ga akhaakhamisidee haa ga ariirintee. 5Hida gwaa ilaa hhamaahhamee khuꞌuuꞌunay, gwaa yeꞌeeroo tlakwaakwawee khociicinay, gu koomee buubaa digi ilabuslaaslidi, qapanimaiĩ akhaakhamisiyayi, gwaa kaka⁄ee digi slafimaamisi haa kwaeeli sigi kakaakana Gimba gu Hhou. 6Kara dugwaa ⁄aafi ha Iliitleemu heedikaꞌa goóba mawaraa ⁄imbaraa ana.”

7Qariqaaqari sirakoomiisee da Yohaana giyaa ilii waaudiri, Yeesu gi tlaatleesi cocoꞌomoo daqa raqa da hidage gimba gu Yohaana. Ina gi kaay tuba, “Ilahudeesa, unkuray gaa ilii hada kaydiri kongoqomeege, ma antiri Yohaana, haa mala slaꞌaday arimaa? Ti cikwahhagoo doó rinqirinqimisiye ha caaqwa? 8Bere teesaaqay gooba, haã mala arimaa kaydiri? Heedi gwaa daamisugoo qayroo gu hhoii? Teesaaqay gooba, hida goó daamisee qayroo daa kirigi hari peesay wa⁄a, inay yoóti ibiidiyay maraai gu watemige! 9Inkoo, haã mala arimaa kaydiri? Tletimiisay goo? Gu lou! Unkuray sangu kaawa ambee, Yohaana guti didiru ba⁄ay da tletimiisay see. 10Heediki na hikira daa handikimi Handikaa da Iliitleemuge tuba,

‘Yuꞌudiyaa, ana ya⁄aba ya⁄abimiisay goy,

ina sugu giyaadi, ma hiinaꞌa kay amoo sa ugu.’11:10 Yuꞌudii kitaabuu gu Malaaki 3:1.

11Gu lou, ana sangu kaawa unkuray ambee, ‘Tla⁄aã gu hida sliimaage daa laqwali hhaku gu didiru da Yohaana Hiinunqudimiisay gooay. Teesaaqay see, heedikaꞌa doó faadiye gu coko⁄o loi Tawaaloo da rawaa gu rawge guti didiru ba⁄ay da Yohaana.’ 12Tlaatleesi qatlaykaꞌaa gu Yohaana Hiinunqudimiisay giyaa ilii kakaami letuti naqatloo, Tawaaloo da rawaa gu raw dagoóti ilii tlaꞌadi hari khisla. Kara, hida gu koomee ⁄uuru yoóti koimisiyay hii⁄utlaraa tawaalotee hari ⁄uuru.11:12 Hari ilakeesa waka, Tlaatleesi qatlaykaꞌaa gu Yohaana Hiinunqudimiisay giyaa ilii kakaami letuti naqatloo, Tawaaloo da rawaa gu raw dagoóti pandaa khuꞌumisi hari ⁄uuru. Kara, hida gu koome ⁄uuru yoótii ⁄utliyay tawaalotee.13Caacaahhamisu goõ gu tletimiisee haa sariyaa da Musaa dagaa kakaami qatlaykaꞌa naqatloo gu Yohaana. 14Bere unkuray slaꞌaday ⁄imba gimbaki, Yohaana na Eliyaa pahha hiĩ khawaraa dosi daa tletimi.11:14 Yuꞌudii kitaabuu gu Malaaki 4:5.15Ina gu kooma eaa, akhasiye naraꞌa gimbaki!

16Laqwaloti da inkoo, hanguri idoo mala gooay ilaꞌaaꞌaatisa? Inay ti daaqay hhakaꞌa pahha goó ibiidee sokooniige, tay tooinaa eteedinay danaee koina tuba,

17‘Sangwaa hiifahhani firimbii,

haa seehhusidiriiba!

Sangwaa raaꞌani raaꞌamee da gaiidimoo,

haa ⁄aa⁄adiriiba!’

18Yohaana Hiinunqudimiisay yaa khay, yaa ⁄agiiginaaba mukaate ma kitahhu see difaay. Teesaaqay see, inay gi kaayri tuba, ‘Dugwaa ilii khaabaaꞌadi ha gieeri.’ 19Nanku Heedi yaani khay, ina ⁄agiigina haa kitahhaahhana, inay gi kaayri tuba, ‘Yuꞌudiyaa, hheehhiisayki haa oonimiisay, danaꞌa gu karaanimaiĩ goó hiikurunkurimee koodi haa gu hida gu koomee tlakwaroo!’ Teesaaqay see, waaway gu Iliitleemu duguũ ilatahhi tuba, guti lou hari amoo da yondu gosi.”

Yeesu hukuruu gu hida gu yaamu sliimaa ⁄⁄ gwaa siee ⁄imbaraa ina

(Luuka 10:13-15)

20Da hheꞌesi, Yeesu gi tlaatleesi ilii⁄oo⁄a yaamu hhakee, giyaa ilii yondiidi yondu wa⁄a gu denu gwaa bakaꞌasu hida. Yaa teesaaqay laqi, sa gimba yaamu hhakee yaa hiifookidiriiba daqa Iliitleemuge tlakwaroo dooinaa. 21Ina gi kaay tuba, “Hoo antayi, unkuray hida gu yaamu gu Korasiini haa hida gu yaamu gu Betisayda! Yondu gu denu daa yondiidi gwaa bakaꞌasu hida, bere dugwaati aloo yondiida yaamu gu Tiiroge haa Sidooni, hida gu yaamu hhakee yaa aloo hiifookidiyay daqa Iliitleemuge tlakwaroo dooinaa gu segi. Inay yaa aloo teesaaqay laqiyay, tay hiĩ tooinaa daamisiri guniyayuu haa gi ibiidiyay ⁄urage. 22Inkoo, sangu kaawa unkuray ambee, baloo Iliitleemu gimaa ilii hukune khooroo, unkuray ⁄agitiru googuna gumaa dihhu ba⁄ay da hikee see gu hida gu Tiiro haa Sidooni.

23Ye, hida gu Kaperinauumu, goo ilatahhadee, dangutii tlaysiyaa raw naqatloo? Teesaaqay gooba! Unkuray dangutii ⁄eetisi khonsleebaa naqatloo. Sa gimba bere yondu gu denu gwaa bakaꞌasu hida, daa yondiidi daqa doogunay dugunaa aloo yondiidi yade Sodomaage, yaamu gu Sodomaa yaa aloo wanay letuti naqatloo. 24Teesaaqay see, sangu kaay unkuray tuba, baloo Iliitleemu gimaa ilii hukune khooroo, unkuray ⁄agitiru googuna gumaa dihhu ba⁄ay da hida gu Sodomaa!”

Yeesu qawaraa da hiifiisa da loi sa hida

(Luuka 10:21-22)

25Nama qatlaykeesii lenge, Yeesu gi kaay tuba, “Ye, Taataa hagu hhaꞌaleesa, ugu Looimoo gu raw haa khooroo! Gimbaki gwaa yakwidi sa hida gu koomee waaway haa gwaa somimee, gugii tlaaꞌasidi sa hida gu digidakwi. 26Naraꞌa, Taataa, sa gimba ugu dugwaa teesaaqay muunaboo⁄eesi.

27Taataa gooi siniĩ taatahhi idadu sliimaa. Hhaku heedi goó khua Naw naraꞌa, Taataa gosi kilesi nugoó khui. Kara, Taataa see hhaku heedi gu khua naraꞌa, Naw kilesi nugoó khui haa hida hhakaꞌa Naw giyoo iliislaiye hiitlaaꞌasa.

28Khocaa daqa dooii unkuray gonkokunaa goó toodoriidee haa daa ilii ciilooidi yondu gu hiiloou, ana sangu hadisa hiifiifisa. 29Unkuray ⁄imba yondu sangoó hiitleke⁄ese ana, hangu caacaahhamisidee daqa dooaa. Maꞌaana ana hoóti aslaaꞌamee ibiida haa kooma murumuꞌuuma muunage. Inkoo, unkuray slayday hiifiifisa muunaiĩ kokunay. 30Yondu gooi goó hiitiiꞌidee gutii loouuba, kara gutii slaahhuslaahhu.”

12

Yeesu ti Looimoo gu Sabaato

(Maariko 2:23-28; Luuka 6:1-5)

1Letu waka baloo da Sabaato, Yeesu haa sirakoomiisee dosi yaa hiicatiri hari tla⁄aã gu qaymamuu gu ganoo. Qatlaykee sirakoomiisee dosi yaa qoriimidiri gi tlaatleesidi kereꞌemisu sagaiĩ gu ganoo, gi tooinaa ⁄aginay. 2Inkoo, Farisaayoo gwaa waaree teꞌesii giyaa ilii aniri gimbakee, gi kaayri sa Yeesu, tuba, “Yuꞌudiyaa, sirakoomiisee doogu soꞌoyi yondimaamita yondu daa kitlakuusi sariyaage baloo da Sabaatoge!”

3Teꞌesii Yeesu gi ilaki⁄isi sa inay tuba, “Haa somintiriibaslii gimba gu Iliitleemuge, idoo Dawdi giyaa laqi ina haa hida kosi qatlay giyaa ilii qoriimidiri? 4Ina yaa hiiday mara gu Iliitleemuge, ina haa hida kosi gi ⁄aginiri mukaate daa qaasi pandaa da Iliitleemu. Mukaatetee dagaa kitlakuusi ⁄agoo heedi lensee, ti hhapalooee kilesi naa ⁄agiiginay. 5Baku haa somintiriiba kitaabuu gu sariyaa da Musaage tuba, kila baloo da Sabaato hhapalooee goó yondiidee mara gu didiruge gu Iliitleemu, yoóti slasla⁄uudiisiyay baloo da Sabaato. Teesaaqay see, digoó faadiyaabaslii tuba, konay dakoo? 6Inkoo, unkuray sangu kaawa ambee, tiꞌii wana heedi leẽ gu didiru ba⁄ay da mara gu didiru see gu Iliitleemu. 7Bere haati aloo caahhaday maꞌaana da Handikati da Iliitleemu doó kaawa tuba, ‘Ana ⁄awaariru guni slaꞌa, sadaaka doogunaaba da da⁄araa,’12:7 Yuꞌudii kitaabuu gu Hoseeya 6:6. unkuray haa aloo ilawaasidaaiiba hida hhanki gooba dakoo. 8Inkoo, Nanku Heedi, na Looimoo gu baloo da Sabaato.”

Yeesu hhoeesi baloo da Sabaatoge

(Maariko 3:1-6; Luuka 6:6-11)

9Da hheꞌesi, Yeesu yaa waaudi teꞌesaa, gii guuma kay sinagoogige. 10Teꞌesii yaa wana heedi waku daba gosi gwaa tingara⁄uudu. Farisaayoo yaati khuꞌuuꞌunay Yeesu naraꞌa, ma slayri amoo dari sitaakiru. Inay gugi maasiri Yeesu tuba, “Ti kitlakuubaslii sariyaage hhoeꞌesa heedi baloo da Sabaatoilee?”

11Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Inkoo, bere leẽ tla⁄aã googunay bee⁄imoo gosi hingii huui bondage, gii ca⁄asiyaabaslii ciraai gimati baloo da Sabaato? 12Guti lou, heedi guti kaaru hari khisla ba⁄ay da bee⁄imoo! Inkoo, ti kitlakuu sariyaage yondu hhoinay baloo da Sabaatoilee.”

13Da hheꞌesi, gi kaay sa heedikee tuba, “Tafaꞌasi daba googu!” Heedikee gi tosaa tafaꞌasi daba gosi, cirakiray lenge dugugi hhoeesi sumuku gi hikira gu caduu pahha tleehhidi. 14Teꞌesaa Farisaayoo gii ca⁄iri sinagoogiteesaa, higi tlaatleesa kayri idara inay haa inay, idoo gi ilii gaasiyee Yeesu.

Yondimiisay daa hiileehhi ha Iliitleemu

15Yeesu giyaa ilii caahhi Farisaayoo idoo giyaa ilakhuukhuꞌuuꞌumisiyee, gi waaudi daqateesaa. Hida wa⁄a gugi sirakoniri, ina gi hhoeemisi ga⁄iidee goõ. 16Teꞌesii Yeesu gigi ilii⁄oo⁄i inay, ma mayri kaawaraa sa hida ina na miyaa. 17Gimbaki yaa teesaaqay hiica⁄i, dama hiigaasi gimbakira daa kaay hari amoo da tletimiisay Isaaya tuba,

18“Yuꞌudiyaa! Hiĩ na yondimiisay goy gwaa hiileehhi.

Ina ga slae, haa dinaa muunaboo⁄eesi hari khisla ha ina.

Ana sugu hadisa ina Muuna goy,

ina ma kakaami haaki dooi daqa hida gu hhapapu sliimaa.

19Ina naanaqiyaaba haa hida, ma maahharaa see,

gimati afoo dosi see daga akhasiyaaba balabalaage.

20Yondimiisay goy qeetisiyaaba cikwahhiya daa tlupi pahha.

Kara, ina hhamisiyaaba mumbaalakaꞌa goó eehha,

hida maati amoolaa caahhiyay tuba, ina yoóti yondiidi gimba gu haaki.

21Kara, hida gu hhapapu sliimaa himaati iliipaꞌanay ina.”12:21 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 42:1-4.

Yeesu haa Belisebuuli

(Maariko 3:20-30; Luuka 11:14-23)

22Da hheꞌesi hida haraagi khayri daqa Yeesuge heedi daa ilii khaabaaꞌadi gieeri, haa yaa ilahhami haa afana⁄adi. Yeesu gugi hhoeesi, ina gii dahhasi cocoꞌomoo haa khuꞌuduũ. 23Raqa goõ da hida yaati bakaꞌadi, hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Angamalee, hiĩ ti na Nanku Dawdi.”

24Teꞌesii, Farisaayoo giyaa ilii akhasiri gimbakee, gi kaayri tuba, “Ina, gieeri giyoótii ca⁄amisi hari ⁄uuru gu Belisebuuli, hiĩ gu didiri sa gieeri goõ!”

25Inkoo, Yeesu yaa caahhi ilahudaa koina, gi kaay sa inay tuba, “Bere hida gu hhapee leẽ hingii deehhiniri raqoo haa raqoo, haa gi qwaqwatlinay inay haa inay, hhapee dooina gi hhamisiyay. Kara, bere hida gu yaamu leẽ baku hida gu mara leẽ hingii deehhiihhiniri raqoo haa raqoo, ⁄uuru gu hida hhakee see hiikaaiyaaba, tii faaki goõ. 26Nama amotee leẽ, bere Sataanimoo gusina Sataanimoo, ina loi hingii deehhimi, tawaaloo dosi malee qadita? 27Bere guti lou, ana hoótii ca⁄amisa gieeri harii dahhasa da Belisebuuli, hida kokuna haroó hiidahhasa da miyaa hiica⁄amisiyay gieeri? Teesaaqay, inay loi himaa hukunay unkuray. 28Inkoo, bere ana gieeri giyoótii ca⁄amisa hari ⁄uuru gu Muuna gu Iliitleemu, gimbaki ti laqaaqana tuba, unkuray dangwaani ilii khay ha Tawaaloo da Iliitleemu. 29Kara, bere heedi slai cihharaa mara gu heedi gu kooma ⁄uuru, magu afafiisi khooslay gosi, kwanda hiti gesaa khiidina heedikee gu kooma ⁄uuru. Teꞌesii gi asu fiisi idadu sliimaa gi kone.

30Heedi gu hhaku hari bara dooi, hikee hinoóti kanimisi. Kara heedi goóba hiikurunkura hida daqa dooii, yoóti pasidimisi. 31Inkoo, sangu kaawa unkuray ambee, hida digi ilamooyina ha Iliitleemu tlakwaroo dooina goõ, haã gimba gooina see gonkosaa gu belendeqesa Iliitleemu. Hiĩ gumaa belendeqesa Muuna gu Iliitleemu, tlakwarotee tosi dagamaa ilamooyinaaba coko⁄o seei. 32Kara, heedi gu kaawa gimba goó kanimisa Nanku Heedi, Iliitleemu gi ilamooyina ina. Inkoo, heedi gu belendeqesa Muuna gu Iliitleemu, ina dugu ilamooyinaaba coko⁄o seei ha Iliitleemu, ibinaa da inkooge ma ibinaa daa khocage.

Khaimoo haa ⁄aamu gosi

33Ilatahha, khaimoo gu hhou yoóti ⁄aamuudi ⁄aamu gu hhou. Nama teesaaqay, khaimoo gu tlaku, yoóti ⁄aamuudi ⁄aamu gu tlaku. Khaimoo dugoóti baraslayi hari ⁄aamu gosi. 34Ye, unkuray laqwaloo da deesasee gu koomee qada! Ha malee hiidahhasiday kawaa gimba gu hhou, tay unkuray hoóti yonditay tlakwaroo? Sa gimba heedi, yoóti gimbuusi gimbakaꞌa gwaa hacu muuna gosii. 35Nama teesaaqay, heedi gu hhou hari ibinaa dosi yoótii ca⁄asi gimba gu hhou muuna gosaa. Slime heedi gu tlaku hari ibinaa dosi yoótii ca⁄asi gimba gu tlaku muuna gosaa. 36Gu lou, ana sangu kaay, baloo da hukumuuge, Iliitleemu maa hukuna hida sa gimba sliimaa gu tlaku giyaa gimbuusiri. 37Maꞌaana hari gimba googu dugumaa faadi konta haaki ha Iliitleemu, haa hari gimba googu dugumaa hukuna.”

Laqaru gu gimba gu bakaꞌasa gu Yoona

(Maariko 8:11-12; Luuka 11:29-32)

38Da hheꞌesi, Farisaayoo wakinay haa maarimamaa da sariyaa, gi kaayri sa Yeesu tuba, “Maarimuu slaꞌana sandima laqanti gimba leẽ gu kaaru gwaa daqa doogu dahha.”

39Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Laqwaloo da hida gu tlakwi haa gwaa slipalauumidee, inay ti slaiyay, sigima laqami gimba gu kaaru. Inkoo, inay sigi laqanaaba gimba lensee gu kaaru, sigi hikira kilesi laqana gu tletimiisay Yoona. 40Yoona goóay yaa ibiidi balalu tami waꞌay gu guraꞌa gu samaakimoo gu didiru tleemaa haa amasi. Nama teesaaqay leẽ, Nanku Heedi himaa ibiidi waꞌay gu ayisa daa hiikhuri maraiyage balalu tami tleemaa haa amasi. 41Slime balotee da hukumuu hida gu Ninaawi, maa qadidiyay sliimaa haa hida gu laqwaloti, gi kaayay tuba, hida gu laqwaloti digi ilawaasiye. Sa gimba hida hhanki gu Ninaawi, qatlay sigaa ilii kaay gimba gu Iliitleemu ha Yoona, gii fookidiri daqa Iliitleemuge tlakwaroo dooinaa! Inkoo, tiꞌii wana heedi gu didiru ba⁄ay da Yoona see! 42Nama teesaaqay leẽ, baloteesii malikiyaa da hhapee da Seeba,12:42 malikiyaa da hhapee da Seeba: Ti malikiyaa da bara da wayee, daa ilakhookhocu kaydi mutemi Solomooni. Yuꞌudii kitaabuu gu 1 Watemi 10:1-13. maa qadita tay kakanta tuba, laqwaloti da inkoo, daga ilawaamisi ha Iliitleemu sa dakoo dooina. Sa gimba malikiyatee, yaa hhiyuti yadaa hhapee da segeẽ loaa, ma itatiisidi waaway gu Solomooni. Inkoo, tiꞌii wana heedi gu didiru ba⁄ay da Solomooni see, teesaaqay see unkuray goó itatiisidaaiiba!

Ki⁄araa da gieeri

(Luuka 11:24-26)

43Qatlay gieeri dugoó ilii ca⁄asiye daqa heedigo, yoóti niini⁄imidi hhapee da kaaruuge, dabiidi daqa da ilii fiifisa. Ina yoó slayaaba daqa, 44teꞌesii yoóti kaay tuba, ‘Inkoo, ha ki⁄a marakiray kooii, gaa ilii ibimaamide.’ Qatlay giyoó iliiki⁄iye teꞌesii, yoóti slay mara gosi konaaba idoo lensee, duguũ fiici haa duguũ tlemi naraꞌa. 45Da hheꞌesi, gieeri yoóti waaudi haa hiraagi khay gieeri wakinay fanqu gu tlakwi hari khisla ba⁄ay da ina see. Gieeri hhakee goõ gugi iliigunay heedikee haa gi ibiidiyay daqa dosii. Teesaaqay, heedikee ibinaa dosi yoóti tlakwaakwayda hari khisla ba⁄ay da hatira da tlaatleesoo see. Daganimaa ilii wana daqa laqwalotii da tlakwi.”

Hhiee gu Yeesu haa iyoo dooina

(Maariko 3:31-35; Luuka 8:19-21)

46Qatlay Yeesu giyaa ilii kahhiye cocoꞌomooge haa raqatee da hida, iyoo dosi haa hhiee kosi yaagi khayri, gi qadimidiri khoorooge, slaiyay cocoꞌomoo haa ina. 47Heedi waku gi kaay sa ina tuba, “Yuꞌudiyaa, iyoo doogu haa hhiee koku khoorooge wanay hiĩ qadimidiri, slaiyay cocoꞌomoo haa ugu.”

48Yeesu gi ilaki⁄isi heedikira tuba, “Hoó malee ilahudeesiday, iyoo dooi na miyaa, haa hhiee koi niĩ miyaa?” 49Teꞌesii, gii laqasi daba gosi yade khuꞌusa daqa sirakoomiisee dosii, haa gi kaay tuba, “Yuꞌudiyaa, hhaã na amu koi haa hhiee koi! 50Kila heedi goó iliikooma yondiida slaꞌamuu gu Taataa gooi gu rawaa gu raw, hikee na hhia gooi, hhioo dooi haa iyoo dooi.”

13

Dooslimiisay ilaꞌaaꞌaatisa dosi

(Maariko 4:1-9; Luuka 8:4-8)

1Nama balotee leẽ, Yeesu gii ca⁄i waꞌay gu marago, gi tosaa ibinaa kay kenga gu tlawa da didirige da Galilaaya. 2Raqa da didiri loi da hida yaagii kurunkuriti daqa dosii, gi ilii raagiti ina. Sa gimbakee Yeesu gii dawa kay masuwaa wakayge, gi ibiidi teꞌesii. Raqatee da hida gi qaditi kenga gu tlawage. 3Da hheꞌesi, ina gi kakaami gimba wa⁄a hari ilaꞌaaꞌaatimisu tuba,

“Itatiisa! Dooslimiisay waku yaa wana gi waaudi qaymoo dosii sa wincalaakharu kawa pisagaroo dosi. 4Qatlay giyaa ilii wincalaakhaakhane, pisagaroo waka gi huhuꞌudi amooge, cira⁄oo yaagi khaydi, gi tosaa noꞌonti goõ. 5Pisagaroo waka gi huhuꞌudi gurumaasiyage, daqa daa iliiwane tipa coko⁄o kilesi. Pisagarotee yaagi cira tiꞌiti teꞌesii, sa gimba daqatee yaa kontaaba tipa wa⁄a. 6Inkoo, tleemaa da dihhi giyaa iliida⁄adi, barukee gwaa tiꞌidu gi tosaa moomooi, kara gi tosaa sluhhi, sa gimba kibeeri yaa konaaiiba daqa da iliimuta naraꞌa. 7Pisagaroo waka gi huhuꞌudi tla⁄aã gu slanslawriige. Qatlay giyaa ilii tiꞌiti, slanslawrikee gi cira dinaraaray, gi ilaslaabi barukee. 8Kara, pisagaroo waka gi huhuꞌudi hhapee da hhoige dii looi. Pisagarotee gi tiꞌiti, gi dinaraaraydi naraꞌa, goo⁄u waku gi laqwali waa mibeeri mibi, waku waa mibeeri lahhoꞌo, haa waku waa mibeeri tami. 9Ina gu kooma eaa, akhasiye naraꞌa gimbaki.”

Yeesu idoo sa caacaahhaahhamisiye hari ilaꞌaaꞌaatimisu

(Maariko 4:10-12; Luuka 8:9-10)

10Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi gugi maasiri ina tuba, “Ha soꞌoyi caacaahhaahhamisida hida hari amoo da ilaꞌaaꞌaatimisu?” 11Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Unkuray dangwaa pihhi caahharaa siiri da Tawaaloo da rawaa gu raw. Inay digaa pihhiiba. 12Heedi gu kooma gimba gu Iliitleemu, ina sugumaa hiiroogisi hari khisla haa maa kona wa⁄a. Hikaꞌa goóba caahha gimbakee, gimati koomi see caahharatee da coko⁄o, dugoóti afii⁄utli daqa dosaa. 13Haã na idoo sa giimaamise haa inay hari ilaꞌaaꞌaatimisu, sa gimba giyoómati khuꞌuniri see, yoó anaaiiba. Kara, giyoómati akhamisiyayi see, yoó akhasiyaaiiba, ma caahharaa see. 14Daqa dooinay gimbakira gu Iliitleemu giyaa kaay hari amoo da tletimiisay Isaaya dugungii gaasi tuba,

‘Gu lou, akhamisu maa akhamisidayi, gimati teesaaqay see, etaa hamaa caahhadaaiiba.

Kara, khuꞌuru maa khuꞌuntay, gimati teesaaqay see, etaa hamaa antaaiiba.

15Muunaiĩ gu hida hhanki yaa karaarahhiri.

Kara, eaa koina giyaa tuntukiri, haa yaa guumuuꞌudisiri ilaa koina.

Bere teesaaqay gooba, yaa aloo arinayi hari ilaa koina,

yaa akhasiyayi hari eaa koina, haa yaa caahhiyay hari waaway gooina,

haa hinigi iliifookidiyay ana Iliitleemu, ana giyaa aloo hhoeesa.’13:15 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 6:9.

16Inkoo, Iliitleemu hangwaa ⁄aafi unkuray, sa gimba ilaa kokuna yoó arinayi haa eaa kokuna yoó akhamisiyayi. 17Gu lou, sangu kaay tletimiisee wa⁄a haa hida wa⁄a gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi, yaa konay kwayru gu arimaa gimbakee ga ariirintee, inay giyaa aniriiba. Slime yaa konay kwayru gu akhamisu gimbaki ga akhaakhamiside unkuray, inay giyaa akhasiriiba.”

Yeesu ilakeesaraa da ilaꞌaaꞌaatisa da dooslimiisay

(Maariko 4:13-20; Luuka 8:11-15)

18Inkoo, Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Itatiisa! Maꞌaana da ilaꞌaaꞌaatisatee da dooslimiisay na nahaã. 19Qatlay heedi giyoó ilii akhasiye gimba gu Iliitleemu, gi may caahha, Sataanimoo yoóti cira khay haa gi tosaa hiica⁄asi gimbakira muunaiĩ koinaa. Heedi da hiĩ gooay, dugoóti ilaꞌaaꞌaatisi haa pisagaroo daa huhuꞌudi amooge. 20Pisagarotee daa huhuꞌudi gurimaasiya da kooma hhafida hari waꞌay kosi, ti heedikaꞌa pahha goó akhamisa gimba gu Iliitleemu haa gugi cira ooyi hari hhaꞌaloo. 21Teesaaqay see, ina giyoóti ⁄imbi qatlay coko⁄o kilesi, maꞌaana ina ti barukaꞌa pahha kibeeri kosi goóba muta waꞌayge. Qatlay dugoó ilii khaye ilahufidu baku labaꞌasu sa gimbakee, ina yoóti cira may ⁄imbaraa gimbakee.

22Kara, pisagarotira daa huhuꞌudi slanslawriige, ti ilaꞌaaꞌaatisa da heedikaꞌa pahha, goó akhamisa gimba gu Iliitleemu, qariqaaqari dugoóti ilaslaabi ha toodora da khooroti, haa hiicoridu gu hindaqaruumaa. Sa gimbakee gimba gu Iliitleemu yoó slayaaba ⁄aamu. 23Inkoo, pisagarotaꞌa daa huhuꞌudi hhapee da hhoige dii looi, ti heedikaꞌa pahha goó akhamisa gimba gu Iliitleemu haa gugi caahhi naraꞌa. Ina na heedikaꞌa goó slawa ⁄aamu waa mibeeri mibi, waa mibeeri lahhoꞌo, baku waa mibeeri tami.”

Ilaꞌaaꞌaatisa da efenferee tla⁄aã gu ganooge

24Yeesu gi kara kaay ilaꞌaaꞌaatisa waka tuba, “Tawaaloo da rawaa gu raw dagoóti hiidahhasi ilaꞌaaꞌaatisa haa heedi gwaa daamisu pisagaroo da hhoi pahha qaymoo dosii. 25Inkoo, letu waka hari amasi, qatlay hida giyaa ilii qaaqaatiri, fa⁄ayaa gosi yaagi khay, gi daamisi efenferee tla⁄aã gu qaymoo da ganooge, gi tosaa waaudi. 26Qatlay ganoo giyaa ilii tiꞌidi haa gi dinaraaray, giyaa ilii tlaatleesi laqwaloo, da hheꞌesi slime daay ca⁄i efenferee. 27Tongee da looaykee gu qaymoo gi hadakayri daqa looay gooinay, sugugi kaayri ina tuba, ‘Looimoo goori, ugu haati daamisidi pisagaroo da hhoi kilesi qaymoo dooguu. Inkoo, efenferee yaani kaalaa hiica⁄adi?’ 28Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, ‘Ti fa⁄ayaa niĩ teesaaqay laqi.’ Da hheꞌesi, tongetee tosi gugi maasiri ina tuba, ‘Inkoo, ugu slaꞌadaa dandiray maga tu⁄uru kayni?’

29Kara, looimoo gooina gigi ilaki⁄isi inay tuba, ‘Hhanti tu⁄uru kayday, hoo ba⁄atii tu⁄untay ganoo sliimaa haa efenferee. 30Maw ganoo haa efenferee, ma dinaraarayri sliimaa qatlay gu buꞌuru naqatloo. Qatlaykeesii hida gumaa buꞌumee sigimaa kaawa ambee, tu⁄uma gesaa efenferee, khiidima kana upaiĩ haa upaiĩ, maga da⁄ani. Da hheꞌesi, ganoo laga hiikurunkuriday, laga qaasa kayday kuugiya dooii da didirige.’

Pisagariya da haradaali ilaꞌaaꞌaatisa dosi

(Maariko 4:30-32; Luuka 13:18-19)

31Tawaaloo da rawaa gu raw pisagariya da haradaali13:31 pisagariya da haradaali: Pisagariya da haradaali dati digiidakwi hari khisla, dama⁄aduu pahha slaqamisida. Pisagariyati bere dagaã daasi khaimoo gosi goó didiru, cira⁄oo see yoó hiidahhasiya tlehhinay cuuraiĩ teꞌesii. pahha slanqasi, daa hiioy ha heedi waku, gigi daasaraa kay qaymoo dosii. 32Pisagariyati dati coko⁄i hari khisla tla⁄aã gu pisagaroo sliimaage. Teesaaqay see, bere dagaã daamisi gi tiꞌita, gu lou yoóti diirayda hari khisla ba⁄ay da baruũ goõ see. Kara, yoóti diiray gi khaimoo gu didiru tleehhita, cira⁄oo yoóti amoolaa khayda gi tleehheda cuuraiĩ koina daqa elemu kosii.

Hamiira ilaꞌaaꞌaatisa dosi

(Luuka 13:20-21)

33Tawaaloo da rawaa gu raw hamiira pahha slanqasi, daa hiioy ha hadee waka, gigii roogidi sliimaa haa debabuu tami gu gubaraa gu ganoo, da hheꞌesi gubarakee goõ gi tosaa sluufi.”

Yondu gu ilaꞌaaꞌaatimisu

(Maariko 4:33-34)

34Yeesu yaati kakaami sa raqoo gu hida gimbakee sliimaa hari ilaꞌaaꞌaatimisu. Ina yaa kakaamiiba gimba lensee sa inay, gi may amotee da ilaꞌaaꞌaatisa haa idoo waka. 35Gimbakee dugwaa hiigaasi daa kaay ha tletimiisay Isaaya tuba,

“Hati kakaama sa inay hari amoo da ilaꞌaaꞌaatimisu,

sigitii ca⁄asa gimba, daa yakwi yadaa loaa tlehhinay gu khoorotaa.”13:35 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 78:2.

Yeesu ilakeesa da ilaꞌaaꞌaatisa da efenferee

36Da hheꞌesi, Yeesu yaa aareesi raqatee da hida, gi tosaa hiiday waꞌay gu marage. Sirakoomiisee dosi gugi ilii hadakayri ina, sugugi kaayri tuba, “Sandi ilakeeside maꞌaana da ilaꞌaaꞌaatisatira da efenferee da qaymooge waara.”

37Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Dooslimiisay gwaa daamisu pisagaroo da hhoi ti Nanku Heedi. 38Qaymoo ti khooroti. Pisagaroo da hhoi ti hida hhakaꞌa doó tawaaline ha Iliitleemu. Efenferee ti hida hhakaꞌa doó tawaaline ha Biriisimokira. 39Fa⁄ayaa gwaa daamisu efenferetee ti Biriisimoo. Buꞌuruu ti hiifaakoo da khooroo, hida goó buꞌumee ti malayika. 40Inkoo, idoo doó ilii tu⁄une gooay efenferee haa dagagi da⁄i aslaage, slime daganimaa ilii wana qatlay gu hiifaakoo da khooroo. 41Nanku Heedi himaa ya⁄abi malayika dosi, maa hiikurunkuriri Tawaaloo da Iliitleemugo idadu sliimaa, goó ⁄isimee hida wakinay, ma hiihuuiri tlakwarooge haa hida goõ goó kanimisee sariyaa. 42Inay himaa tooinaa hiikwahhiyay hida hhakee waꞌay gu tanuuri da aslaage. Teꞌesii, himaati ⁄aa⁄iyay haa himaati tluꞌunay ⁄atloo. 43Da hheꞌesi, hhakee gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi, himaati wanqiyay letu pahha daqa tawaaloo da Taataa gooinay. Heedi gu kooma eaa, akhasiye naraꞌa gimbaki.

Ilaꞌaaꞌaatisa da idoo da kaari daa yakwi

44Tawaaloo da rawaa gu raw ti idoo da kaari pahha daa yakwi qaymooge. Idotee dagaa ilii slay ha heedi waku, ina see giyaa kara yakwi. Ina hhaꞌaloo dosii gi naadiru kay khooslay gosi goõ giyaa kone, gi tosaa kirigi qaymotee.

45Kara, Tawaaloo da rawaa gu raw ti heedi goó kirigima haa goó naadima slanqasi, hiĩ goó dabiida tlaa⁄u gu kaaru loi.13:45 Tlaa⁄u gu kaaru loi: Tlaa⁄u gu kaaru loi ti tlaa⁄u gwaa nakacu, gwaa hiigarangaaridu doó slaye kenga baku gu tlawa da didirige duguũ ilakhupisi waꞌay gu idadu gu colokhodayge pahha slanqamisee, gu koomee kalay gu hhou goó wanqa.46Qatlay giyaa ilii slay tlaa⁄u leẽ gu kaaru hari khisla, yaa waaudi gi naadiru kay khooslay gosi goõ giyaa kone, gi kirigi tlaa⁄ukee gu kaaru.

Ilaꞌaaꞌaatisa da makumbaa da samaakii

47Kara, Tawaaloo da rawaa gu raw ti makumbaa da samaakii pahha, daa hiikwahhi waꞌay gu tlawa da didirige, gi ooyinti samaakii paslaapasloo. 48Qatlay makumbatee giyaa ilii hacidi samaakii, hida goó ooyimee samaakii, gigi tooinaa duukhiri kenga gu tlawateesii. Da hheꞌesi gi tooinaa ibiidiri sa hiilehhidu gu samaakii gu hhou. Samaakikee gu hhou gi tooinaa gii slaslakhiri waꞌay gu kapapuu koinay, haa gi kwakwahhiri samaakii gu tlaku. 49Teesaaqay daganimaa ilii wana hiifaakoo da khooroo. Malayika maa khayda, maa paslisiyay hida gu koomee ibinaa da tlakwi haa gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi. 50Da hheꞌesi, malayikatee maa hiikwahhada hida gu koomee ibinaa da tlakwi waꞌay gu tanuuru da aslaage. Teꞌesii, inay himaati ⁄aa⁄iyay haa himaati tluꞌunay ⁄atloo.”

Idadu gu kaari gu ⁄abi haa gu segi

51Teꞌesii Yeesu gi maasi sirakoomiisee dosi tuba, “Unkuray gimbakee sliimaa guũ caahhadirii?” Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Ee guũ caahhani.” 52Da hheꞌesi gi kaay daqa dooinay tuba, “Inkoo, maarimuu gu sariyaa goó oowa gimba gu Tawaaloo da rawaa gu raw ti looay gu mara pahha, goó hiica⁄asa kitangeeriya dosaa idadu gu kaari gu ⁄abi haa gu segi.”

Yeesu idoo dugwaa iliisiꞌi tongoo da Nasareetige

(Maariko 6:1-6; Luuka 4:16-30)

53Yeesu giyaa ilii hheꞌesi kakaaru ilaꞌaaꞌaatimisukee, yaa waaudi teꞌesaa yaamu hhakeesaa, 54yaa ki⁄i Nasareetige, tongoo giyaa ilii diray. Teꞌesii yaa tlaatleesi caacaahhamisu hida sinagoogi dooinay. Hida wa⁄a gwaa akhasee ina yaati bakairi, hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Heediki yaani kaalaa slay waawayki haa yonduki gu denu goó bakaꞌasa hida taqay dee? 55Hiĩ caba ti nanku dakwidiisaykira? Iyoo dosi caba daganoó eteedina Mariyaa? Hhiee kosi caba niĩ Yakoobo, Yoseefu, Simooni haa Yuuda? 56Kara, hhiee kosi gu tigay caba yoó sliimaa ibiidiyay tiꞌii haa dandiray? Inkoo, gimbaki sliimaa giyaani kalaa slay?” 57Teꞌesii gi slahhaahhaairi hari khisla sa ina, gugi siꞌiri. Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Tletimiisay yoóti dakusiyaaba muree daqeemoo sliimaa gi kaye, muretee giyoó slayaaba yaamu kosii haa mara gosii!” 58Yeesu yaa yondiidiiba yondu wa⁄a gu denu gwaa bakaꞌasu hida Nasareetige, sa gimba inay gwaa ⁄imbiriiba ina.

14

Yohaana Hiinunqudimiisay gwaaꞌaraa dosi

(Maariko 6:14-29; Luuka 9:7-9)

1Qatlaykeesii Heroode Antipaasi, mutemi gu hhapee da Galilaaya, yaa akhasi gimba gu Yeesu, giyaa yondimaamidiye. 2Heroode gi kaay sa yondimiisee dosi tuba, “Hiĩ ti Yohaana Hiinunqudimiisay, yaani slafi yaagii ca⁄i ayisago! Sagani kona ⁄uuru guri yondiida yondu gu denu goó bakaꞌasa hida.”

3-4Ansailee, Heroode yaa khabimi Heroodiiya, hadee da Filiipo hhia gosi loi. Yohaana yaa ilii⁄oo⁄i ina gi kaay tuba, “Ti naraꞌaaba sariyaa da Iliitleemuge ugu ibinaa haa hadetee!” Teesaaqay, Heroode yaa ya⁄abi sirikaarii dosi, ma dugwaa ooyi Yohaana, ma dugu khiidimi jeerage. 5Heroode giyaamati slai see gaasa Yohaana, ina yaa tlaꞌamuudi hida, sa gimba inay gwaa ilahudeesiri tuba, Yohaana ti tletimiisay.

6Qatlay gu baloo da losona gu hiislawaraa da hiidawaraa da Heroode, hotosi da Heroodiiya yaa seehhuusidi pandaa da Heroodege haa dahaa kosii. Seehha dosi yaa muunaboo⁄eesidi hari khisla Heroode, 7yaati amoolaa hiifadidi hari seeliru daqa dosii tuba, saga haysi idoo lensee gi slaꞌade firoo daqa dosii. 8Hari amoo da hiifaafahha ha iyoo dosi, sagameeriyatee gi kaadi sa Heroode tuba, “Sini hadiside tiꞌii saga gu Yohaana Hiinunqudimiisay siniyaage.” 9Ina mutemi yaa slahhaai hari khisla. Teesaaqay see, sa gimba gu seelirukira giyaa seelimi pandaa da dahaa kosii, yaa ilafahhi, ma saga hadisi idoo giyaa firinti. 10Heroode gi tosaa ya⁄abi sirikaarimoo waku jeerage, gi isa kereꞌesa kay saga gu Yohaana Hiinunqudimiisay. 11Saga gosi duguraagi tosaa khay siniyaage, dugugi tosaa hadisi sa sagameeriyatee. Da hheꞌesi, ina gugi tosaa leehhisidi sa iyoo dosi. 12Sirakoomiisee da Yohaana Hiinunqudimiisay giyaa ilii akhasiri gimbakee, yaagi khayri jeerage gi tooinaa hiioyiri slaqwa dosi, gigi qaasiri. Da hheꞌesi, gi kaawa kayri gimbakee sa Yeesu.

Yeesu ⁄agimisu hiicata faadoo da hida elefu kooani

13Qatlay Yeesu giyaa ilii akhasi tuba, Yohaana Hiinunqudimiisay duguũ gaasi, gi tosaa hiiday masuwaage, gi waaudi daqa daaba hida. Raqoo gu hida gi akhasiri daqa giyaa khuꞌusi, gugi sirakoniri hari yeꞌeeroo teꞌesaa yaamu koinaa. 14Qatlay Yeesu giyaa ilii day, gii ⁄eeti kenga gu tlawateesii. Yeesu gi arimi raqa da didiri da hida, gi ⁄awaarimi sa inay. Teꞌesii gi hhoeemisi ga⁄iidee dooina.

15Inkoo, daa iliikhwayauudi, sirakoomiisee dosi gi hadakayri daqa Yeesuge, sugugi kaayri tuba, “Tiꞌii ti hatlige wana haa letu see slaꞌada hiihuua. Aareesi hida hhanki, ma waaudiri tongagu gu ilaciyaa, ma sangii kiriga kayri ⁄agoo.” 16Teꞌesii, Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ti kwanda gooba gi waaudiyee, unkuray sigi qaydeei ⁄agoo!” 17Inay gugi ilaki⁄isiri ina tuba, “Dandiray mukaatee kooani haa samaakii cada kilesi guni kona.” 18Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Sinaa hiioodee tiꞌii.” 19Ina gi ilafahhi raqatee da hida, ma ibiti hhapeege daqa daa iliiwane sluufaa. Da hheꞌesi, Yeesu gii oyi mukaatetira da kooani haa samaakikira gu cada, gi ganaꞌasi ilaa kosi rawaa gu rawge, gi daareesi Iliitleemu sa ⁄agotee. Ina gigi fandakumisi mukaatetee haa samaakikira, gi haymisi sa sirakoomiisee dosi, inay ma hadimisiri sa raqatee da hida. 20Hida hhakee goõ yaa ⁄aginiri, gi akhaakhaniri naraꞌa. Qatlay giyaa ilii hheꞌesiri ⁄agoo, sirakoomiisee da Yeesu yaagii kurunkuriri ⁄agotira daa meti, gi hacimisiri kapapuu mibi haa cada. 21Hhawatee gwaa ⁄agimee ⁄agotee, faadoo dooina yaa elefu kooani, tigay haa daaqay digaa ilafaadiiba.

Yeesu yaa khoci hari rawaa gu maꞌay

(Maariko 6:45-52; Yohaana 6:15-21)

22Cirakiray lenge, Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi, ma hiiguniri masuwaage, ma giyaadiri sa ina hari bara da cadii da tlawa da didiri da Galilaaya. Qatlaykee Yeesu yaa aareeremisi raqatee da hida. 23Qariqaaqari giyaa ilii hheꞌesi aareemisu gu hida hhakee, ina gi tosaa ilakhiinaaꞌadi onke ina lenkosi, ma firoo kay Iliitleemu taysi. Qatlay daa ilii hhayahhayuudi, ina yaa teꞌesii wana ina lenkosi. 24Qatlaykeesii masuwatee yaa daadi segenge tla⁄aã gu tlawage. Masuwatee dagaati tlupaapidi ha gondadee gu deni, sa gimba caaqwa da dihhi yaa wanta daa kaniinimisa pandaa dooinaa.

25Qatlay gu taaboo⁄a⁄aa daa aloo iliislaiye pisaraa, Yeesu gi hadakay daqa dooinay, gi khoci hari rawaa gu maꞌay gu tlawatee da didiri. 26Sirakoomiisee dosi gwaa ilii aniri, ina yaa khoci hari rawaa gu maꞌay, yaa tlaꞌamuudiri hari khisla, gi kaayri tuba, “Hiĩ ti iliitleemimoo!” Inay gi cunqusiri hari amaaoo. 27Teꞌesii cirakiray lenge Yeesu gi kaay daqa dooinay tuba, “Karahhasa muunaiĩ kokuna, hari hhantii tlaꞌaday, ti ana!”

28Peetiro gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Looimoo gu Goõ, bere ti ugu gu lou, sini kaade, maa khay daqa dooguu, hari amoo da khocu rawaa gu maꞌayge.” 29Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Khoca.” Da hheꞌesi, Peetiro yaagii ⁄eeti waꞌay gu masuwaago, gi tlaatleesi khocu hari rawaa gu maꞌay, gi ilii hadakay Yeesu. 30Inkoo, Peetiro giyaa ilii arimi caaqwatira da dihhi, dugugi ilii guumi ha amaaoo, gi tlaatleesi hiihhama waꞌay gu maꞌayge. Teꞌesii ina gi maahhi tuba, “Looimoo gu Goõ, hani ilabuꞌunte.”

31Cirakiray lenge, Yeesu gi tafaꞌasi daba gosi, gugi ooyi haa sugugi kaay tuba, “Ye ugu gu kooma ⁄imbaraa coko⁄u! Siĩ soꞌoyi maydi ⁄imbaraa?” 32Da hheꞌesi, Yeesu haa Peetiro giyaa ilii guniri masuwaa dooinay, caaqwatira gi tosaa kaanahhasidi. 33Sirakoomiisetee waka daa waꞌay gu masuwaage waara, gii gupu⁄umisiri pandadu koina pandaa da Yeesuge, tay tooinaa kakaanay tuba, “Gu lou, ugu ti Nanku Iliitleemu!”

Yeesu hhoeemisi ga⁄iidee wa⁄a hhapee da Genesareetige

(Maariko 6:53-56)

34Qatlay Yeesu haa sirakoomiisee dosi giyaa ilii hheꞌesiri tlo⁄osa tlawa da didiri, gi dayri hhapee da Genesareetige. 35Hida gu hhapetee giyaa ilii baraslayiri tuba, hiĩ mati Yeesu, gi leehhisiri ya⁄aboo daqa hida gu daqeemoo sliimaa gwaa ilaciyaa waaree haa daqatee. Teꞌesii hida yaagi geregediniri daqa Yeesuge ga⁄iidee goõ. 36Inay gugi tlaatlaqasiri, ga⁄iidee ma nangumisiri ma somborokimoo gu qayru gosi kilesi see. Kara, hida goõ gwaa nangumisee ina yaa hhoaaꞌayri.

15

Yeesu siaraa caacaahhamisu gu Farisaayoo

(Maariko 7:1-13)

1Da hheꞌesi, maarimamaa waka da sariyaa haa Farisaayoo yaa khayri yadaa yaamu gu Yerusaleemugo, inay gi ilii hadakayri Yeesu, gugi maasiri tuba, 2“Sirakoomiisee doogu soó soꞌoyi mayay ilakooma caacaahhamisu gu ou gu okookoiĩ koti? Sa gimba inay yoó hhunciyaaiiba dabaiĩ koina gesaa sa ⁄agoo!” 3Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Unkuray see, hoó soꞌoyi iliiqaasidaaiiba ilakaawa da Iliitleemu, sa gimba gu caacaahhamisu gu ou googuna? 4Iliitleemu yaa kaay tuba, ‘Muriidi taataa googu haa iyoo doogu.’15:4 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 20:12; Hiislaslaw gu Sariyaa 5:16. Kara, gi kaay tuba, ‘Hiĩ goó wahaahama taataa gosi gimati iyoo dosi dugu gaasiye.’15:4 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 21:17; Gimba gu Walaawi 20:9.5Teesaaqay see, unkuray hoó caacaahhamisiday tuba, bere heedi hiĩ kaay sa taataa gosi gimati iyoo dosi see tuba, ‘Idadu koi goõ giyaa iliipaꞌantiri slawaraa daqa dooaa, giyaa hheꞌesi giyaa hadisi sa Iliitleemu.’ 6Teꞌesii ina haraa hiiboo⁄iiba kara muriida taataa gosi haa iyoo dosi. Taqay unkuray hoóti qooqitay gimba gu Iliitleemu sa caacaahhamisu gu ou googuna. 7Ye, unkuray peereehhiisee! Gimbakira daa tletimi sa unkuray ha Isaaya tletimiisay gu Iliitleemu guti lou tuba,

8‘Hida hhanki hinoóti muriidiyay hari gimba gu afaiĩ koina kilesi,

tay muunaiĩ koina tooinaa segenge loi wanay haa ana.

9Inay hinoóti daareesiyay ana Iliitleemu diitiray,

yoóti caacaahhamisiyay hida, ma ooyiri ilakaawa dooina ubee, sariyaa da Iliitleemu pahha.’15:9 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 29:13.

Gimba guroó khawa tlakwaroo pandaa da Iliitleemuge

(Maariko 7:14-23)

10Da hheꞌesi, Yeesu gi eteedi raqatee da hida, gi kaay sa inay tuba, “Hani itatiisidee naraꞌa, kara gimbaki lugu ooday naraꞌa. 11Hhaka idoo lensee doó hiidawa hari afa doó ⁄isima slasla⁄iima daqa heedige pandaa da Iliitleemuge. Gu lou, ti idotaꞌa kilesi doó hiica⁄a afago, noó ⁄isinta slasla⁄iima.”

12Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi yaagi khaydi sugugi kaayri ina tuba, “Ugu khuꞌudaa tuba, Farisaayoo giĩ ilii akhasiri gimba googu, digiĩ slahhaaꞌasi?” 13Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Baruũ daa daamisiiba ha Taataa goy gu rawaa gu rawge waara, dugumaa tu⁄una.” 14Yeesu slime gi kaay sa inay tuba, “Mawakini, inay ti giyaadimiisaykaꞌa pahha gwaa ilahhamu, hiidahhasiyaaba giyaadaraa sa danaꞌa gosi gwaa ilahhamu. Gu lou, gonkoinaa hiihuhuiyay bondage.”

15Peetiro gi kaay sa Yeesu tuba, “Sandi ilakeeside ilaꞌaaꞌaatisatee gaã kaadi.” 16Kara, Yeesu gi ilaki⁄isi sirakoomiisee dosi tuba, “Inkoo, unkuray see slime kahhadaaii caahha? 17Unkuray kahhadaaii caahha tuba, ⁄agoo doó ⁄agine heedi yoóti guraꞌa gosi kilesi kayda, qariqaaqari yaagi kara tosii hiica⁄ada slaqwa dosaa? 18Teesaaqay see, gimba sliimaa goó hiica⁄a afa gu heedigo, yoó waꞌay gu muuna dahhi, hikee naroó khay slasla⁄iima daqa dosii pandaa da Iliitleemuge. 19Waꞌay gu muunago daganoó ilii dahhi ilahudaa gu tlakwi, cu⁄uduũ, slipalauumaa, slahhaahhaau gu tlaku, fiisa, ilatlatlaw gu afaꞌafuuma haa wahaaharu. 20Gimbakee naroó khay slasla⁄iima daqa heedige. Inkoo, ⁄agiru ⁄agoo kahhada hhuncidaa see dabaiĩ, haroó khaydaaba slasla⁄iima daqa heedige pandaa da Iliitleemuge.”

⁄imbaraa da hadee Kanaanitoꞌoo daqa Yeesuge

(Maariko 7:24-30)

21Da hheꞌesi, Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi tooinaa waaudiri teꞌesaa, gi yade khuꞌusiri bara da yaamu gu Tiiro haa Sidooni. 22Yuꞌudiyaa, teꞌesii yaa wanta hadee waka Kanaanitoꞌoo, daa ibimaamida ilaciyaa haa yaamu hhakee, yaagi khaydi daqa Yeesuge. Ina gi maahhadi, kakanta tuba, “Ye Looimoo gu Goõ, Nanku Dawdi, sini ⁄awaarinte! Hotoyi dagaã ilii khaabaaꞌadi gieeri haa gi ilahufimaamidi hari khisla.”

23Teesaaqay see, Yeesu giyaa ilaki⁄isiiba gimba lensee hadetee. Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi gugi ilii hadakayri haa gugi tlaatlaqasiri ina tuba, “Kaay sa hadetee, ma waauti, maꞌaana hindi ilahufimaamita dandiray alunkotaa hari maahhoo dosi.” 24Yeesu gi ilaki⁄isi tuba, “Ana dinanti ya⁄abi kilesi daqa Waisraeeli gwaa hhamee bee⁄u pahha.” 25Inkoo, hadetee yaagi khaydi haa gi tosaa keebeeiti pandaa dosii, gi kaadi sa ina tuba, “Ye, Looimoo gu Goõ, hani iliiayde!” 26Yeesu gigi ilaki⁄isi ina tuba, “Ti naraꞌaaba hiiowaraa ⁄agoo da daaqay, dagagi tosaa hiikwahhi sa gwehheeri.” 27Teꞌesii hadetee gi ilaki⁄isidi tuba, “Taataa, guti lou! Gimati teesaaqay see, gwehheeri see yoó ⁄aginay ⁄agotaꞌa da daaqay, doó huhua rawaa gu meesaago.” 28Da hheꞌesi, Yeesu gi ilaki⁄isi tuba, “Iyoo igi ⁄imba doogi dati didiri! Inkoo, sigi teesaaqay laqiye gaã ilii firinti gooay.” Qatlaykeesii lenge, sagameeriyatira tosi tosaa hhoaydi.

Yeesu hhoeesaraa da hida wa⁄a

29Yeesu gi waaudi teꞌesaa, gii cati hari kenga gu tlawa da didiri da Galilaaya, gi ilakhiinaaꞌadi onke, gi tosaa ibiidi taysi. 30Raqoo gu deni gu hida gwaagi ilii khayri, tay yaa tooinaa leehhimisiyay sa ina hida gwaa tlakwaakwawee, ilahhamaahhamee, qapanimaiĩ, gwaa afaiĩ na⁄amidee haa wakinay wa⁄a. Inay gigi tooinaa qaasiri pandaa da Yeesuge, ina gigi tosaa hhoeesi. 31Raqoo hhakee gu hida gi bakairi hari khisla, qatlay giyaa ilii aniri hida gwaa afaiĩ na⁄amidee cocoiyay, gwaa tlakwaakwawee hiĩ hhoaaꞌayri, gwaa yeꞌeeroo tlakwaakwawee khociyay haa gwaa ilahhamaahhamee khuꞌunay. Kara, inay gi daareesiri Iliitleemu gu Israeeli.

Yeesu ⁄agimisi hiicata da faadoo da hida elefu cigahha

(Maariko 8:1-10)

32Da hheꞌesi, Yeesu gi ⁄oo⁄i sirakoomiisee dosi, sigigi kaay inay tuba, “Ana haã ⁄awaarimi sa hida hhanki, sa gimba giĩ ibiidiri tiꞌii sliimaa haa ana balalu tami, kara konaaiiba idoo lensee diĩ meti da ⁄agoo. Bere inay giyoo aareesa, ma watliri hari qori, yoo slaqaaqanay amooge.” 33Sirakoomiisee dosi gi ilaki⁄isiri sa ina tuba, “Inkoo, tiꞌii hatlikii ⁄agoo haga kaalaa slayna da buꞌudisa hida hhanki guti wa⁄a taqaaqay dee?” 34Teꞌesii Yeesu gigi maasi inay taai, “Unkuray mukaatee maka gana kontay?” Inay gi ilaki⁄isiri sa ina taai, “Mukaatee fanqu haa samaakii gu digidiidaku coko⁄o.”

35Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa raqatee, ma ibiti hhapeege. 36Qatlay giyaa ilii ibiidiri, ina gi tosii hiioy mukaatetira da fanqu haa samaakikira, gi kaay ⁄iisoo daqa Iliitleemuge. Ina, gigi tosaa fandakumisi cokoocoko⁄o, gigi tosaa hadimisi sa sirakoomiisee dosi, inay gi hadimisiri sa hida ma ⁄aginiri. 37Hida hhakee goõ yaa ⁄aginiri, yaati amoolaa akhaakhaniri naraꞌa. Qatlay giyaa ilii hheꞌesiri ⁄agoo, sirakoomiisee da Yeesu yaagii kurunkuriri ⁄agotira daa meti, gi hacimisiri kapapuu fanqu. 38Hhawatee gwaa ⁄agimee ⁄agotee, faadoo dooina yaa elefu cigahha taqaaqay, tigay haa daaqay digaa ilafaadiiba. 39Qariqaaqari, Yeesu gi aareesi raqatee da hida, gii dadayri haa sirakoomiisee dosi masuwaage, gi waaudiri daqa wakay doó eteedine na Magadaanii.

16

Farisaayoo firiirinay gimba gu bakaꞌasa

(Maariko 8:11-13; Luuka 12:54-56)

1Da hheꞌesi, Farisaayoo haa Sadukaayoo yaa khayri daqa Yeesuge, tay konay piimaa da koisa ina. Inay gugi firiniri, ma sigi laqami gimba gu bakaꞌasa gwaa rawaa gu raw dahha. 2Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Qatlay doó ilii daye khwayaiĩ, unkuray hoó kaaday tuba, ‘Heetlaalee caaqwa doo hhoi, sa gimba raw hiĩ daa⁄adeesi.’ 3Kara, qatlay gu heetlawaa hoóti kaaday tuba, ‘Letuti doo wana tlubay gu ilafahhiya, sa gimba raw hiĩ daa⁄adeesi, kara tlonga hiĩ slaabinti.’ Gu lou, unkuray khuꞌuday naraꞌa, idoo da ilii caahha hhankuda da raw. Teesaaqay see, unkuray hiidahhasidaaiiba baraslawa hhankuda da gimba gu bakaꞌasa gu diqimi hhanki. 4Laqwaloo da hida gu tlakwi haa gwaa slipalauumidee, inay ti slaiyay, sigima laqami gimba gu kaaru. Inkoo, inay sigi laqanaaba gimba lensee gu kaaru, hikira kilesi gu tletimiisay Yoona sigini laqana.” Da hheꞌesi, Yeesu gigi may inay teꞌesii, gi tosaa waaudi.

Hangu ga⁄aydee haa caacaahhamisu ⁄⁄ gu Farisaayoo haa Sadukaayoo

(Maariko 8:14-21)

5Qatlay sirakoomiisee da Yeesu giyaa ilii tlo⁄osiri kenga gu caduu gu tlawa da didiri, gi baraslayiri tuba, digaani afahhami hubida mukaatee. 6Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Hangu ga⁄aydee haa mahhaaꞌamee da hamiira pahha da Farisaayoo haa da Sadukaayoo.” 7Teꞌesii, sirakoomiisee dosi gi tlaatleesidi idara inay haa inay, kakaanay tuba, “Ina teesaaqay giimaamisi, ti sa gimba haani hubidaniiba mukaatee.”

8Yeesu yaa caahhi ilahudaa koina, sigigi kaay tuba, “Ye unkuray hida gu koomee ⁄imbaraa coko⁄o! Hangu soꞌoyi ilaki⁄ii⁄imisiday unkuray haa unkuray tuba, handi kontaaiiba mukaatee? 9Inkoo, unkuray hati kahhadaaii caahha? Unkuray hoó hiislaydaaiibaslii mukaatetira kooani daa ⁄agimisidi hida elefu kooani? Qariqaaqari giyaa ilii hheꞌesiri ⁄agoo, unkuray haa hiikurunkuridiri kapapuu maka gu meetu gu mukaatee? 10Kara, hoó hiislaydaaiibaslii mukaatetira fanqu daa ⁄agimisidi hida elefu cigahha? Qariqaaqari giyaa ilii hheꞌesiri ⁄agoo, unkuray haa hiikurunkuridiri kapapuu maka gu meetu gu mukaatee? 11Unkuray hariĩ malee slanqatiri caahha tuba, ana hati giimaamisaaba haa unkuray gimba gu mukaatee? Diliqa haa hangu ga⁄aydee haa mahhaaꞌamee da Farisaayoo haa da Sadukaayoo.” 12Teꞌesii, sirakoomiisee dosi gi caahhiri tuba, Yeesu hiti giimaamisiyaaba mahhaaꞌamee dari boo⁄imisu mukaatee, ti diliqa haa caacaahhamisu gu hiicoridu gu Farisaayoo haa gu Sadukaayoo.

Peetiro ⁄imbaraa dosi Yeesu Nanku Iliitleemu

(Maariko 8:27-30; Luuka 9:18-21)

13Qatlay Yeesu giyaa ilii day yaamu gu Kaysaariya Filiipige, gi maasi sirakoomiisee dosi tuba, “Hida hinoóti kaayay tuba, ana Nanku Heedi na miyaa?” 14Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Hida wakinay yoóti kakaanay tuba, ugu ti Yohaana Hiinunqudimiisay, wakinay yoóti kakaanay tuba, ugu ti Eliyaa. Kara wakinay yoóti kakaanay tuba, ugu ti Yeremiyaa tletimiisay gu Iliitleemu baku waku tla⁄aã gu tletimiisee da segi da Iliitleemu.” 15Yeesu gi maasi inay tuba, “Hari unkuray hanoóti ilahudeesiday ana na miyaa?” 16Simooni Peetiro gugi ilaki⁄isi gi kaay tuba, “Ugu na Kristu,16:16 Kristu: Tiꞌii umaki Kristu hari Yunaanaisoo na Masiiya, maꞌaana dosi na Daa maakhi du⁄iya. Nanku Iliitleemu gu slafa.”

17Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Duguũ ⁄aafi ugu, Simooni nanku Yoona, sa gimba gimbaki duguntii tlaaꞌasiiba daqa dooguu ha heedi, duguntii tlaaꞌasi daqa dooguu ha Taataa goy goó rawaa gu rawge waara. 18Ana sugu kaawa ambee ugu na Peetiro,16:18 Peetiro: Maꞌaana da umaki Peetiro hari Yunaanaisoo na tlaa⁄u baku hhafida. kara rawaa gu hhafidakii ha tleehha kanisaa doyi, gimati ⁄uuru gu khonsleebaa gii dahhasiyaaba kaba⁄araa. 19Ana sugu hadisa ugu fungoo gu Tawaaloo da rawaa gu raw. Idoo ga khiidinte tiꞌii khoorooge, hatee Iliitleemu gi khiidina rawaa gu rawge. Kara idoo ga afiiooyinte tiꞌii khoorooge, hatee Iliitleemu gi afiiooyina rawaa gu rawge.” 20Da hheꞌesi, Yeesu gi tlaatlahhasi sirakoomiisee dosi, hhanti kaayay sa heedi lensee tuba, ina na Kristu.

Yeesu tletiruu gu gwaaꞌaraa dosi

(Maariko 8:31–9:1; Luuka 9:22-27)

21Tlaatleesoo da qatlaykeesaa, Yeesu yaa tlaatleesi kakaaru sa sirakoomiisee dosi pandataa tuba, ina kwanda gi hadakaye Yerusaleemuge. Slime yade dugu labaꞌasi hari khisla ha gaduũ gu Yahuudi, haa hhapalooee da deni haa maarimamaa da sariyaa. Ina kwanda dugu gaasiye, kara baloo da tamiige gi tosaa slafi yaagii ca⁄i ayisago.

22Teꞌesii, Peetiro harigi waaudi Yeesu afayige, gugi tlaatleesi ilii⁄oo⁄a, kakaana tuba, “Looimoo gu Goõ, Iliitleemu hiitlintiꞌisiye gimbakee segenge! Gimbakee etaa hiica⁄iyaaba daqa dooguu!” 23Teꞌesii, Yeesu gii fookidi daqa Peetiroge, sugugi kaay tuba, “Taa⁄a aluũ koii Sataanimoo! Ugu haniti koiiꞌimisida ana da Sataanimoo gooay, sa gimba ilahudaa koku hari bara da Iliitleemu wanaaiiba, ti ilahudaa gu hida kilesi.”

24Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Bere heedi slai sirakooma ana, kwanda gi hiifookidiye gimba gosi giyoó slaiye sirakomamidu, haa geregediye musalaaba gosi,16:24 geregediye musalaaba gosi: Geregedaraa musalaaba maꞌaana dosi ti ⁄imbaraa slawa labaꞌasu haa hiikaasa labaꞌasukee, gwaaꞌaraa naqatloo see. gi asu sirakona ana. 25Heedi gu slaꞌa ilabuꞌuru ibinaa dosi, hikee ibinaa dosi higimaa hhamisi. Heedikaꞌa gu hhamisa ibinaa dosi sa ana, hikee ibinaa dosi gimaa ilabuꞌuna. 26Heedi faydaa mala slay, gimati slay hindaqaruumaa goõ da khooroti, tay gi tosaa hhamisi ibinaa dosi da koraraa goóba hiifaakoo? Kara heedi mala hadisi, ma slay ibinaa dosi da koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo? 27Nanku Heedi yaa khay sliimaa haa malayika dosi, hari wanqamee da didiri sugwaa hadisi ha Taataa gosi. Teꞌesii, ina maa asu bui kila heedi hari qoomay gu yondu gosi. 28Gu lou, ana sangu kaay ambee, wanay hida wakinay tla⁄aã googunay, guũ qadimidee tiꞌii, maa kaka⁄iyaaiiba, maati gesaa arinayi Nanku Heedi, yaa khoci hari ⁄uuru gu tawaaloo dosi.”

17

Yeesu hiifookida dosi kalay

(Maariko 9:2-13; Luuka 9:28-36)

1Qariqaaqari balalu lahhoꞌo giyaa iliicatiri, Yeesu hirigi waaudi Peetiro, Yakoobo haa hhia gosi Yohaana, girigi ilakhiinaaꞌadi cina da oõ gu tleeduge, daqa da inay kilakoina. 2Yade, Yeesu kalay gosi gii fookidi pandaa dooinay. Pandaa dosi gi wanqadi letu pahha, haa qayroo kosi gi ⁄abaakwayri poy cencee pahha. 3Yuꞌudaa, Musaa haa Eliyaa tletimiisetira da wakaꞌalee da Iliitleemu, yaagii ca⁄iri pandaa dooinay, haa cocoiyay haa Yeesu. 4Teꞌesii, Peetiro gi kaay sa Yeesu tuba, “Looimoo gu Goõ, daraay boo⁄i khisla dandiray ibinaa tiꞌii. Bere ugu ha slaꞌada, ana ha tleehha cuuraiĩ tami tiꞌii, leẽ sa ugu, leẽ sa Musaa haa leẽ sa Eliyaa.”

5Peetiro giyaa ilii kahhiye cocoi gimbakee, cirakiray tlongiya da ⁄abaakwi gi ilaslaabidi inay gonkoinaa. Da hheꞌesi, afoo da Iliitleemu yaagii ca⁄adi tlongiyateesaa kakanta tuba, “Hiĩ na Nankoy ga slae, gunoó muunaboo⁄eesa, akhamisakuna ina.” 6Qatlay sirakoomiisetee giyaa ilii akhasiri afotee, yaa tlaꞌamuudiri hari khisla, gi khuupuꞌumidiri hhapeege. 7Da hheꞌesi, Yeesu gigi iliisati inay haa gigi nangumisi, sigigi kaay tuba, “Qadimida, hhanti tlaꞌamutay.” 8Inay giyaa iliiwaratlaysiri ilaa koina, yaa aniriiba heedi waku, ti Yeesu kilesi gunaa aniri.

9Qatlay Yeesu haa sirakoomiisee dosi giyaa ilii⁄eemaamidiyee okeesaa, Yeesu gi ilakaay inay tuba, “Hhanti kaaday sa heedi lensee gimbaki gaã antiri, qatlaykaꞌa naqatloo Nanku Heedi dugumaa iliislafisiye yaagii ca⁄i ayisago.”

10Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi gugi maasiri ina tuba, “Maarimamaa da sariyaa yoó soꞌoyi kakaanta tuba, kwanda Eliyaa giyaa gesaa khaye?” 11Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Gu lou, Eliyaa kwanda giyaa gesaa khaye, ma hii⁄abeesi gimba goõ. 12Inkoo, ana sangu kaawa unkuray ambee, Eliyaa yaa hheꞌesi yaa khay, inay gwaa baraslayiriiba ina, kara gugi laqiri idoo giyaa iliislaiyee gooay inay. Harima amotee leẽ, slime, Nanku Heedi see, kwanda dugu labaꞌasiye dabaiĩ koinay.” 13Teꞌesii, sirakoomiisee gi caahhiri tuba, ina hinti giimaamisi sa inay gimba gu Yohaana Hiinunqudimiisay.

Yeesu hhoeesa qaraimoo gu kooma gieeri

(Maariko 9:14-29; Luuka 9:37-43)

14Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi dayri daqa raqa da hidage. Teꞌesii, heedi leẽ yaagi khay daqa Yeesuge, gi keebeeidi pandaa dosii. 15Heedikee gi kaay tuba, “Looimoo gu Goõ, ⁄awaarimi sa nankoy, sa gimba ina kona kwinkwiisii, haa dugoó labaꞌasi khisla ha kwinkwiisitee. Kara, waa wa⁄a ina yoóyi huhui aslaage haa waꞌay gu maꞌayge. 16Ana hagwaani leehhisi daqa sirakoomiisee dooguu, magu hhoeesiri, inay gungii dahhasiriiba hhoeesa.”

17Da hheꞌesi, Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Eki, de laqwaloti doóba ⁄imba Iliitleemu, haa daa hhamaahhanti! Ana hati ibiida haa unkuray malaalee naqatloo? Hangutii kaasa malaalee naqatloo? Aare satisaayuu qaraimokee tiꞌii daqa dooii.” 18Teꞌesii, Yeesu gi ilii⁄oo⁄i gieerimokee. Cirakiray, gieerimokee yaagii ca⁄i daqa qaraimoogo. Qaraimokee dugugi hhoeesi qatlaykeesii loi loii.

19Da hheꞌesi, sirakoomiisee gi ilii hadakayri Yeesu, giyaa iliiwanee inay kilakoina, gugi maasiri tuba, “Dandiray hariĩ soꞌoyi slanqadani hiica⁄asa gieeri?” 20Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Hangii dahhasidiriiba, sa gimba ⁄imba dooguna daqa Iliitleemuge dati coko⁄i. Gu lou, ana sangu kaay unkuray, bere ha kontay ⁄imba daqa Iliitleemuge, gimati coko⁄oniinii see pisagariya da haradaali pahha, hiidahhasiday kaawa sa oki ubee, ‘Waaudi tiaa, taa⁄a yade,’ gi tosaa waaudi. Gu lou, wantaaba idoo unkuray gari slanqatee hiidahhasa.”17:20 Hhayuũ gu 21: Teesaaqay see, gieeri da hhankaa gooay, digii dahhasiyaaba gusiru taqaaqay, ti hari amoo da firoo haa mawaraa da ⁄agoo haa kitahhu kilesi. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki.

Yeesu cocoi kara gwaaꞌaraa haa slafaraa dosi

(Maariko 9:30-32; Luuka 9:43b-45)

22Qatlay Yeesu haa sirakoomiisee dosi giyaa iliiwanee sliimaa Galilaayage, Yeesu yaa kaay sa inay tuba, “Nanku Heedi dugu taatahhi dabaiĩ gu fa⁄ayaa dosii. 23Inay gu gaasiyay, baloo da tamiige Iliitleemu gwaa slafisi ayisago.” Sirakoomiisee dosi giyaa ilii akhasiri gimba gu gwaaꞌaraa dosi, gi li⁄iri hari khisla.

Buaraa koodi da Mara gu didiru gu Iliitleemu

24Da hheꞌesi, Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi dayri tongoo da Kaperinauumuge. Yade, karaanimaiĩ gu koodi da mara gu didiru gu Iliitleemu, yaagi khayri daqa Peetiroge haa gugi maasiri tuba, “Maarimuu googuna yoó buiyaa koodi da mara gu didiru gu Iliitleemu?” 25Peetiro gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ee yoó buꞌudi.”

Qatlay Peetiro giyaa ilii day waꞌay gu marage, kahhi see kaawa gimba, Yeesu gi giyaadi maasa ina tuba, “Simooni, ana hagu maasa ugu gimbaki. Qatlay watemi da khooroo giyoó ilii kurunkurinee koodi, inay yoótii kurunkurinaaii koodi daqa yaꞌay koinaa, baku ti daqa hida wakinaygo?” 26Peetiro gugi ilaki⁄isi tuba, “Inay yoó daqa hida wakinaygo hiikurunkurinay koodi.” Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Bere teesaaqay, yaꞌay koina digaa ilamooyimi, buꞌuduu koodi. 27Maraki gu didiru ti koyi. Teesaaqay see, slaꞌanaaba magi muuna tlakweesani, hida hhanki gwaani khawee sa hiiowaraa koodi daqa dooraa. Inkoo, taa⁄a tlawage, la hiikwahhakayda qolondoo googu guri ooyiru samaakii. Samaakimoo gu pandaa doo ooyiye, hikee lugunooyi ooda. Qatlay goo iliitlaaꞌaside afa gosi, hoo slayda peesay gu buꞌudisa buaraa da koodi doyi haa toogu, ooyi peesaykee, la buakayda kooditee.”

18

Miyaa na didiri Tawaaloo da rawaa gu rawge

(Maariko 9:33-37; Luuka 9:46-48)

1Qatlaykeesii, sirakoomiisee yaa ilii hadakayri Yeesu, gugi maasiri tuba, “Miyaa na didiri sa goõ Tawaaloo da rawaa gu rawge?”

2Teꞌesii, Yeesu gi eteedi khwaylimoo leẽ, haa gugi qadidisi tluntlubaa dosii tla⁄aã gu sirakoomiisee dosii. 3Da hheꞌesi, ina gi kaay sa inay tuba, “Gu lou sangu kaay unkuray, bere hanguba hiifookida haa gi daaqay gu digidakwi tleehhitay, etaa hiiguntaaiiba Tawaaloo da rawaa gu rawge. 4Teesaaqay, heedi goó laqama murumuꞌuuma da khwaylimoki gooay gu coko⁄u, hikee na didiri sa goõ Tawaaloo da rawaa gu rawge. 5Kara, heedi gu kwahhasuusa khwaylimoo gu coko⁄u da hinkaa gooay hari uma goy, hikee ana guniĩ kwahhasuusi.

Koimisu gu ⁄isima tlakwaroo

(Maariko 9:42-48; Luuka 17:1-2)

6Bere heedi ⁄isina leẽ gu hhaã gu kahhee hii⁄atla ⁄imbage ana gi yondiidi tlakwaroo, heedikee hiti ba⁄ay duguti ilii kufi tlaa⁄a da didiri da saadiruu isa dosii. Da hheꞌesi dugugii slakhi slagwiya da tlawa da didirige.

7Hoo antayi hida gu khooroo, sa gimba gu koimisu goó ⁄isima, hida ma yondiidiri tlakwaroo! Koimisukee kwanda gi wane balalu sliimaa. Teesaaqay see, laoo dosi heedikaꞌa goó ⁄isima koimisukee maay ca⁄i. 8Inkoo, bere daba googu baku yaaee doogu ⁄isinay ugu ma yonditi tlakwaroo, kereꞌesaku haa kwahhaku segenge. Ba⁄ay ugu hiidawaraa slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo, tay ha konta daba leẽ baku yaaee leẽ. Ti naraꞌaaba ugu duguma hiikwahhi aslaa da koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo, tay ha konta dabaiĩ cada haa yeꞌeeroo cada. 9Kara, bere ila doogu ⁄isinta ugu ma yonditi tlakwaroo, tu⁄aka, kwahhaka segenge. Ba⁄ay ugu hiidawaraa slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo, tay ha konta ila leẽ. Naraꞌaaba ugu duguma hiikwahhi aslaa da koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo, tay ha konta ilaa cada.

Ilaꞌaaꞌaatisa da bee⁄imoo gwaa hhamu

(Luuka 15:3-7)

10Unkuray hangu ga⁄aydee, hhanti qooqitay leẽ gu hhaã gu digidakwi. Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, malayika dooina yade rawge, balalu sliimaa yoó ariirinayi pandaa da Taataa gooii gu rawaa gu rawge waara.18:10 Hhayuũ gu 11: Nanku Heedi yaati khay tiꞌii khoorooge, sa dabiidu haa ilabuꞌuru hida gwaa hhamee tlakwarooge. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki.12Inkoo ilahudeesa, heedi leẽ kona bee⁄u miyaa leẽ. Bere ina hiĩ hhamisi leẽ tla⁄aã gooinaa, ina hiti malee laqi? Ina hiti may hhakee gu mibeeri gweleti haa gweleti daqa gi iliiwanee onke, gi waaudi sa dabiidu gu hikira gu leẽ guũ hhamu. 13Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, bere gwaani slay bee⁄imokee, ina hhaꞌaluudi hari khisla. Ina hhaꞌaluudi hari khisla sa bee⁄imokee, ba⁄ay da hhakira wakinay mibeeri gweleti haa gweleti gubasli hhamaraa. 14Harima amotee leẽ, Taataa googuna gu rawaa gu rawge waara, yoó slaiyaaba leẽ gu hhaã gu digidakwi, ma hhami.

Hhia guũ dakusu daqa dooguu

15Bere hhia googu goó ⁄imba, hiidakusi daqa dooguu, taa⁄a sugu kaade dakoo dosi, ga iliiwantee unkuray kilakokuna. Bere ina gu akhasi ugu, teꞌesii ina hiĩ hhia googu tleehhidi kara. 16Bere ina siꞌi akhasa ugu, taa⁄a kara daqa dosii, oyii heedi leẽ baku hida cada sliimaa haa ugu, dama waari masaydii cada baku tami sa maꞌaraa da gimbakee.18:16 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 19:5.17Bere ina hiĩ siꞌi akhasa hida hhakee, taa⁄a kaay gimbakee kanisaage. Da hheꞌesi, bere ina hiĩ siꞌi akhasa kanisaa, faadaku ina ti heedikaꞌa pahha goóba ⁄imba Iliitleemu, baku ti karaanimoo gu koodi pahha.

18Gu lou, ana sangu kaay unkuray ambee, idoo ga khiidinte tiꞌii khoorooge, hatee Iliitleemu gi khiidina rawaa gu rawge. Kara idoo ga afiiooyinte tiꞌii khoorooge, hatee Iliitleemu gi afiiooyina rawaa gu rawge.18:18 Gimba gu hhayuki: Kereꞌemisu gu gimbakii gu khiidiru haa gu afiiooyiru maatii ca⁄iyaaba daqa hidago, himaatii ca⁄i harii laalaqamisuu gu Muuna gu Iliitleemu.

19Kara, gu lou sangu kaay unkuray ambee, bere hida cada tla⁄aã googunay tiꞌii khoorooge, hangi ila⁄imbitay firoo idoo waka, Taataa goy goó rawaa gu rawge waara, sangu yondiidi unkuray, idotee ga firintee. 20Sa gimba, bere hida cada baku tami, hingii kurunkuridiri hari uma goy, ana waara teꞌesii sliimaa haa inay.”

Ilaꞌaaꞌaatisa da yondimiisay goóba ilamooyiru

21Da hheꞌesi, Peetiro gi ilii hadakay Yeesu, gugi maasi tuba, “Looimoo gu Goõ, hhia goy dakumisi waa maka daqa dooii, ana gugi ilakooma ilamooyiru ina? Haguti ilamooyimaa waa fanqu see?”

22Yeesu gugi ilaki⁄isi tuba, “Ana sugu kaawaaba ambee ilamooyimi ina waa fanqu kilesi. Ana suguti kaawa ambee, ugu ilamooyimi danaꞌa googu, qatlay goõ gu ibinaa doogu faadoo see hhaka.

23Sa gimbakee, Tawaaloo da rawaa gu raw hingaati slaaslaqasidi haa mutemi waku, gwaa slaꞌa hiigaasa faadoo da iinanu gu yondimiisee dosi, giyaa konee. 24Qatlay mutemi giyaa ilii tlaatleesi laala⁄amisu faadoo dosi, yondimiisay leẽ, gwaa kooma inaa da talanta elefu mibi,18:24 talanta elefu mibi: Talanta elefu mibi ti peesay wa⁄a hari khisla, hiĩ yondimiisayki giyaa hiidahhasiiba buaraa coko⁄o seei. Yaa peesay gu buꞌudisa buꞌudu yondimiisee elefu mibi qoomay gu koraraa mibi haa lahhoꞌo. duguraagi khay pandaa dosii. 25Yondimiisaykee yaa konaaba peesay guri buaraa iinatee da mutemi. Sa gimbakee, mutemi gi ilafahhi hida kosi tuba, heedikee dugu naadine, ina, hadee dosi, yaꞌay kosi haa idadu goõ gi kone, iinatee dagama bui.

26Teꞌesii, yondimiisaykee gi keebeeidi pandaa da mutemige, gi kaay tuba, ‘Ana hanguũ firimi siniqayde baloo, ana sugu bua goõ.’ 27Teꞌesii, mutemi gi ⁄awaarimi sa yondimiisaykee, gugi ilamooyimi iinaa dosi goõ, gugi geemay, ma waaudi.

28Yondimiisaykee giyaa ilii waaudi teꞌesaa pandaa da mutemigo, hingigi slaslayri haa yondimiisay danaꞌa gosi, gwaa kooma iinaa dosi da peesay dinaari miyaa leẽ.18:28 dinaari miyaa leẽ: Dinaari leẽ yaa peesay gu buaraa da yondimiisay, gwaa yondiidu letu leẽ. Teꞌesii, ina gugi ooyi haa gugi tlaatleesi ququpiru gwa⁄abage, tay sugu kakaana tuba, ‘Sini buꞌude iinaa dooi.’

29Teꞌesii, yondimiisaykee danaꞌa gosi gi keebeeidi pandaa dosii, gugi firimi, kakaana tuba, ‘Ana hanguũ firimi siniqayde baloo ana sugu bua goõ.’

30Teesaaqay see, ina gi waaudi, gugi khiidimi ina jeerage, gimaa ilii hheꞌesiye naqatloo buaraa iinatee. 31Yondimiisee waka da mutemi, giyaa ilii aniri gimbakee, yaa slahhaahhaairi hari khisla. Da hheꞌesi, inay gi hadakayri daqa mutemi, sugugi kaayri gimba goõ gungii ca⁄u.

32Teꞌesii, mutemi gi eteedi yondimiisaykira, daa ilamooyimi iinaa dosi. Ina gi kaay sa yondimiisaykee tuba, ‘Ugu ti yondimiisay gu tlaku hari khisla. Qatlay ugu haniĩ ilii firinti ana magu ilamooyimi iinaa doogu, ana hagugi ilamooyimi goõ. 33Inkoo ugu, haã soꞌoyi maydi ⁄awaariru sa yondimiisay danaꞌa googu, idoo suguũ ilii ⁄awaarimi gooay ugu?’ 34Teꞌesii mutemi gi slahhaai hari khisla sa yondimiisaykee. Cirakiray lenge ina gugii lu⁄i yondimiisaykee dabaiĩ gu sirikaarimoo gu jeerage, duguma labaꞌasi, qatlaykaꞌa naqatloo gimaa iliibuiye iinaa dosi goõ.

35Teesaaqay, Taataa goy goó rawaa gu rawge waara, ginimaa ilii laqi kila heedi tla⁄aã googunay, bere guba ilamooyiru hari muuna gosi hhia gosi.”

19

Gimba gu tarakaa

(Maariko 10:1-12; Luuka 16:18)

1Qatlay Yeesu giyaa ilii hheꞌesi cocoꞌomoo gimbakee, yaa waaudi hhapee da Galilaayago, gi hadakay bara da hhapee da Yudaayage, hari tlo⁄osaa gu duudu gu Yoridaani. 2Yade raqoo gu deni gu hida gugi sirakoniri, ina gi hhoeemisi hida gwaa mama⁄ee tla⁄aã gooinay.

3Da hheꞌesi, Farisaayoo wakinay yaagi khayri daqa Yeesuge, magu koisiri hatliru, gugi maasiri ina hari cirihhimaa tuba, “Ga ilatahhade, ti naraꞌaa hhawata mawaraa hadee dosi, sati idoo lensee?”

4Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Unkuray haa somintiriibaslii Handikaa da Iliitleemuge tuba, ina gwaa tleehhu inay yadaa tlaatleesoogo, ‘giyaati tleehhi hhawata haa hadee’?19:4 Yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 1:27; 5:2.5Kara gi kaay tuba, ‘Sa gimbakee, hhawata may taataa haa iyoo dosi, hingigi ilagaasi haa hadee dosi. Teꞌesii inay cada koinaa gi slaqwa leẽ tleehhidiyay.’19:5 Yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 2:24.6Inkoo, inay hiti hida cadaaba kara, inay hiti slaqwa leẽ. Teesaaqay, hhakee daa ilagaasi ha Iliitleemu, heedi lensee gi hhantii deehhi.”

7Da hheꞌesi, Farisaayoo gi maasiri Yeesu tuba, “Musaa yaa soꞌoyi ilafahhi tuba, bere hhawata slai mawa hadee dosi saga kereꞌesiye tarakaa, gigi tosaa may?” 8Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Musaa yaa hiigeemay mamawu gu tigay kokuna, sa gimba gu karahhamuu gu muunaiĩ hhakee kokuna. Gimbakee yaa taqay gooba tlaatleesoogo, qatlay Iliitleemu giyaa ilii tleehhi hhawata haa hadee. 9Gu lou, ana sangu kaay unkuray ambee, hhawata gu kereꞌesa tarakaa sa hadee dosi, bere sa gimba gu slipalauuma gooba, haa gi khabina hadee waka, hikee hiti yondiidi slipalauuma.”19:9 Handikaa angaamaka waka yoó hiiroogimisida gimbaki tuba, kara heedi gu khabima hadee saa kereꞌesi tarakaa ha hhawata gosi, hiti yondiidi slipalauuma.

10Sirakoomiisee dosi sugugi kaayri tuba, “Bere gimba tla⁄aã gu hhawata haa hadee dosi teesaaqay wana, ti ba⁄ay da mawaraa khaboo sumuku.” 11Yeesu gi kaay kara sa inay tuba, “Hida goõ gooba gu hiidahhasee ⁄imbaraa caacaahhamisuki, ti hhakaꞌa kilesi, Iliitleemu giyaa pihhi caahharaa. 12Ana sanguti kaawa taqay, sa gimba hida wakinay ti matowaasi,19:12 matowaasi: Matowaasi maꞌaana dosi na heedi daay bui. sa gimba digaa teesaaqay laqwali. Wakinay digaati teesaaqay laqi ha hida. Kara, wakinay yaati mayri khaboo sa Tawaaloo da Iliitleemu. Heedi gu hiidahhasa oowaraa caacaahhamisuki, gu tosaa ooyiye.”

Yeesu ⁄aafi daaqay gu digidakwi

(Maariko 10:13-16; Luuka 18:15-17)

13Da hheꞌesi, hida yaagi leehhisiri yaꞌay koina daqa Yeesuge. Inay yaa teesaaqay laqiri, ina ma iliiqamidi dabaiĩ daaqay hhakee, haa sigima firimi iliitleemu, magi ⁄aafi inay. Teesaaqay see, sirakoomiisee dosi gigi ilii ⁄oo⁄iri hida hhakee, gwaani leehhisee yaꞌay koina.

14Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Daaqay gu digidakwi maw yaa khayee daqa dooii, hagi hhanti tlaatlahhasiday. Sa gimba, Tawaaloo da Iliitleemu dati hida da hhakee gooay.” 15Yeesu gi iliiqamidi dabaiĩ kosi daaqay hhakee. Ina giyaa ilii hheꞌesi gi waaudi daqateesaa.

Heedi waku hindaqaru

(Maariko 10:17-31; Luuka 18:18-30)

16Inkoo, heedi leẽ yaagi khay daqa Yeesuge, gugi maasi tuba, “Maarimuu, ti gimba mala gu hhou ga yondiide, ma slay slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo?”

17Yeesu gi ilaki⁄isi heedikee tuba, “Hani soꞌoyi maamisida ana gimba mala na hhoi? Wana leẽ kilesi gu hhou. Bere slaꞌada slawaraa ibinaa da koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo, iliikoomii ilakaawa dosi.”

18Heedikee gi maasi Yeesu tuba, “Ti ilakaawa haloo?” Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Hhanti gaasida, hhanti slipalauta, hhanti fiisida, hhanti ilatlatlayda afaꞌafuuma, 19muriidi taataa googu haa iyoo doogu,19:19 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 20:12-16; Hiislaslaw gu Sariyaa 5:16-20. haa ‘slae hida danaee koku, idoo hangu iliislaꞌade gooay ugu lenkoogu.’19:19 Yuꞌudii kitaabuu gu Gimba gu Walaawi 19:18.

20Qaraimokee gi ilaki⁄isi Yeesu tuba, “Ilakaawatee goõ hagaa iliikoomi yadaa daaquumaa dooaa. Inkoo ti idoo mala kara ganiĩ afariislaꞌadisi?”

21Yeesu sugugi kaay ina tuba, “Bere slaꞌada buꞌudaraa pandaa da Iliitleemuge, taa⁄a naadimi idadu goõ ga konte, goo hheꞌeside la qaqayda peesaykee goo slayde sa kwaeeli, hari amotee ugu maa asu slayda hindaqaruumaa da loi yade rawaa gu rawge. Goo ilii hheꞌeside teesaaqay laqaraa, laa asu khayda, ma sirakoomiisay goy tleehhiti.” 22Qaraimokee giyaa ilii akhasi gimbakee gu Yeesu, gi waaudi hari li⁄eemoo, sa gimba ina yaa hindaqaru hari khisla.

23Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, ti maana hari khisla, hindaqaru hidawaraa Tawaaloo da rawaa gu rawge. 24Gu lou, ti slahharuũ hari khisla, gamiyaa hiicataraa hari pooa da singanoo, ba⁄ay hindaqaru hiidawaraa Tawaaloo da Iliitleemuge.” 25Sirakoomiisee dosi giyaa ilii akhasiri gimbakee, yaati bakairi hari khisla, gugi maasiri ina tuba, “Bere daa karahhi teesaaqay, inkoo ti miyaa na hiidahhasi ba⁄aru?” 26Yeesu gi yuꞌudi daqa dooinay, gi kaay tuba, “Hari bara da hida gimbaki dugwii dahhasiyaaba, daqa Iliitleemuge gimba goõ dugwii dahhasi.”

27Teꞌesii, Peetiro gugi ilaki⁄isi, gi kaay tuba, “Yuꞌudiyaa, dandiray haani mayni idadu sliimaa gaa kone, hagugi sirakoni ugu. Da hheꞌesi, dandiray ha mala slayna?”

28Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Gu lou, sangu kaay unkuray ambee khooroo da ⁄abige dama khawa, haa Nanku Heedi maa ibiidi kitiĩ gu wanqamee dosii gu tawaalooge. Qatlaykee, unkuray see sirakoomiisee doyi, hamaa ibitay kiteeri mibi haa cadage gu tawaaloo, hagi hukuntay motoliya mibi haa cada da Israeeli. 29Kara, kila heedi gwaani maw maraai kosi baku hhia gosi, hhioo dosi, taataa gosi, iyoo dosi, yaꞌay kosi haa baku qaymamu kosi. Bere teesaaqay laqiyay, sa sirakooma ana, hhakee maa ooyay daqa Iliitleemugo waa mibeeri mibi, da gimba goõ gu inkoo giyaani mayri. Slime, Iliitleemu maa hadisi sa inay, aalimee da slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. 30Hida wa⁄a gungoó arimee pandaage wanay inkoo, teꞌesii himaati hida gu hiifaakoo tleehhidiyay, kara hida gu hiifaakooge waara, himaati gu pandaa tleehhidiyay.”

20

Ilaꞌaaꞌaatisa da yondimiisee qaymoo da sabiibuge

1Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Tawaaloo da rawaa gu raw hingiti slaaslaaqasi ha heedi gu kooma qaymoo da sabiibu. Heedikee yaay ca⁄i tumpaatumpu gi sokoonii kay, sa dabiidu kawa hida gu yondiidee yondu qaymoo dosii. 2Ina hingigi ila⁄imbidiri haa inay, buaraa inay musaalaa gu balalu sliimaa, kila heedi dinaari leẽ balooge. Da hheꞌesi, gigi leehhisi inay qaymoo dosii da sabiibuge.

3Qatlay daa ilii day saa tami da heetlawaa, ina gi waaudi kara sokooniige. Teꞌesii, gi slay hida wakinay hiĩ qadimidiri konaaiiba yondu. 4Ina sigigi kaay tuba, ‘Unkuray see, taa⁄amida yondiida yondu qaymoo dooii da sabiibuge, ana hangoo bua haaki dooguna.’ Da hheꞌesi, inay gi waaudiri qaymooge. 5Ina gi waaudi kara gi laqi teesaaqay, qatlay daa ilii day saa lahhoꞌo haa saa dagati. 6Kara, daa ilii day saa mibi haa leẽ da khwayaiĩ, ina gi hadakay kara sokooniige. Teꞌesii, gi slay hida wakinay hiĩ qadimidiri konaaiiba yondu see. Ina gigi maasi inay tuba, ‘Haã soꞌoyi qadimitiri tiꞌii tleemaage tlupu, yondu see hanguba?’ 7Inay gugi ilaki⁄isiri ina tuba, ‘Ti sa gimba wanaaba heedi sandii qawu yondu.’ Ina sigigi kaay inay tuba, ‘Unkuray see, taa⁄amida yondiida yondu qaymoo dooii da sabiibuge.’

8Qatlay daa ilii day khwayaiĩ, looimoo gu qaymoo gi eteedi hikira gwaa wariiqadiidimida yondimiisee dosi, sugugi kaay tuba, ‘Eteedi yondimiisee goõ, sigi buꞌude bueemaa koina. Tlaatleesi hari hhakira gwaani khawee gu hiifaakoo, haa gii gaasida sa hhakira gwaani khawee gu tlaatleesoo.’ 9Hida hhakira gwaa tlaatleesee yondu saa mibi haa leẽ da khwayaiĩ, yaagi khayri, kila heedi tla⁄aã gooinay dugugi bui dinaari leẽ. 10Teesaaqay, hhakira gwaa tlaatleesee yondu hari tumpaatumpu giyaa ilii khayri, gi ilahudeesiri tuba, inay digi bui peesay hiicataraa da hhakira gu hiifaakoo. Teesaaqay see, kila heedi tla⁄aã gooinay dugugi bui dinaari leẽ. 11Hida hhakee giyaa ilii hheꞌesiri oowaraa peesay gooina, gi tlaatleesiri iliiquru⁄umoo looimokee gu qaymoo. 12Inay gi kaayri tuba, ‘Hida hhanki gwaani khawee alungo, hinti yondiidiri qoomay gu saa leẽ kilesi. Teesaaqay see, ugu hagiĩ buꞌudi, bueemaa leẽ haa dandiray guũ yondiidee yondu gwaa karahhu, kara dandii da⁄ami ha tleemaa tlupu!’

13Teꞌesii, looimoo gu qaymoo gi ilaki⁄isi sa leẽ tla⁄aã gooinay tuba, ‘Danaꞌa goy, ana hanguũ afii⁄itiiba ugu idoo lensee. Ugu hangii ila⁄imbitiibaslii haa ana tuba, ha yondita yondu hari dinaari leẽ baloo goõ? 14Oyii bueemaa koku, la waauta. Ana niĩ arimi naraꞌa buaraa, heediki guũ tlaatleesu yondu hiifaakooge bueemaa leẽ, haa ugu gwaani giyaadu khawaraa. 15Ana ha koomaabaslii haaki da yondu idoo ga slae hari khooslay goy? Ugu siĩ soꞌoyi anti qunceeraa, qatlay ana gaã ilii laqami cabuuma sa hida hhanki? 16Teesaaqay, hida gungoó arimee hiifaakooge wanay inkoo, himaati hida gu pandaa tleehhidiyay, kara hida gu pandaa, himaati hida gu hiifaakoo tleehhidiyay.’ ”

Yeesu gimbuusi kara gimba gu gwaaꞌaraa dosi

(Maariko 10:32-34; Luuka 18:31-34)

17Yeesu giyaa ilii ilakhiinaaꞌadi Yerusaleemu kawa, hiraa waaudi afayige sirakoomiisee dosi mibi haa cada, sigigi kaay tuba, 18“Yuꞌudaa, inkoo Yerusaleemu kakaakayna. Yade, Nanku Heedi dugu taatahhi dabaiĩ gu hhapalooee da denige haa maarimamaa da sariyaa. Teꞌesii, inay gu hukunay duguma gaasi. 19Da hheꞌesi, inay gu taatahhiyay sa hida gu hhapapu wakinay, magu yaqaayiniri, magu difiri hari jeleedimaiĩ haa gugii tluhhumisiyay musalaabage. Da hheꞌesi, baloo da tamiige Iliitleemu gwaa slafisi.”

Iyoo da Yakoobo haa Yohaana firoo dosi

(Maariko 10:35-45)

20Da hheꞌesi, hadee da Sebedaayo yaagi khaydi daqa Yeesuge, sliimaa haa yaꞌay kosi cada, Yakoobo haa Yohaana. Ina gi keebeꞌeti pandaa dosii, gi firinti Yeesu ma saga laqi gimba leẽ. 21Yeesu gigi maasi hadetee tuba, “Idoo mala gana slaꞌaday?” Hadetee gi kaadi tuba, “⁄imbi yaꞌay hhanki koi gu cada ibiidiyee sliimaa haa ugu tawaaloo dooguu, leẽ hari bara doogu da ⁄uya, kara leẽ hari bara doogu da basa.” 22Yeesu gi ilaki⁄isi, kakaana tuba, “Unkuray hhidintay idoo ga firiirintee. Gu lou, unkuray hiidahhasidaaii kitahhu hari qulu⁄ukee koi gu labaꞌasu gari kitahhe ana?”20:22 qulu⁄ukee koi gu labaꞌasu gari kitahhe ana: Handikaa da Iliitleemuge qulu⁄uu ti laqaru gu labaꞌasu gu dihhu. Hari bara da Yeesu, hiifaakoo da labaꞌasukee yaati gwaaꞌaraa dosi musalaabage. Kara sirakoomiisee dosi wa⁄a digaa labaꞌasi gwaaꞌaraa naqatloo sa gimba gu ⁄imbaraa Kristu. Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Hiidahhasana.” 23Yeesu sigigi kaay tuba, “Gu lou, hamaa kitahhaday qulu⁄uu goy guri labaꞌasu. Gimati teesaaqay see, ana koomaaba ⁄uuru gu kaawaraa miyaa namaa ibiidi hari daba goy gu ⁄uya baku hari daba goy gu basa. Deqeemoo hhakee ti gu hida hhakira daay leehhi ha Taataa goy.”

24Inkoo, qatlay sirakoomiisee waka mibi giyaa ilii akhasiri firoo da iyoo diĩ Yakoobo haa Yohaana, yaa slahhaahhaairi sa hhakee gu cada. 25Da hheꞌesi, Yeesu gi eteedi sirakoomiisee dosi goõ daqa lenge, sigigi kaay tuba, “Unkuray ha khuꞌuday tuba, watemi da hhapapu yoóti tawaalinay hida koina hari ⁄uuru. Kara, hhakaꞌa gu koomee kofiyaa tawaalooge, yoóti ⁄uureemisiyay hida gu biraa koinay waaree. 26Inkoo, tla⁄aã googunay hamaa hhanti yonditay gimba da hikee gooay. Bere heedi waku tla⁄aã googunay slai heedi gu didiru tleehhida, kwanda gi tongimoo googuna tleehhidiye. 27Kara, bere heedi slai gu pandaa tleehhida tla⁄aã googunay, kwanda gi tongimoo googuna tleehhidiye. 28Namati teesaaqay, ana see Nanku Heedi haati khayiiba tiꞌii khoorotii, sinima yondiidi ha hida. Ana hanti khay, ma yondiidi sa inay, haa ma hadisi ibinaa doyi, teesaaqay ma bui sa ilabuꞌuruu gu hida wa⁄a.”

Yeesu hhoeesi hida cada gwaa ilahhamaahhamee

(Maariko 10:46-52; Luuka 18:35-43)

29Yeesu haa sirakoomiisee dosi giyaa ilii waauuꞌumidiyee Yeerikogo, raqa da didiri da hida gugi sirakonti ina. 30Teꞌesii, hida cada gwaa ilaa hhamaahhamee, yaa ibiidiri kenga gu amooge. Qatlay giyaa ilii akhasiri tuba, Yeesu naa hiicacaacati hari teꞌesa, inay gi maahhiri, gi kaayri tuba, “Looimoo gu Goõ, Nanku Dawdi, sandi ⁄awaarinte.” 31Teꞌesii, raqatee da hida gigi ilii⁄oo⁄odi, ma qabiri diĩ. Teesaaqay see, inay gi asu ilakoniri maahhoo, tay kakaanay tuba, “Looimoo gu Goõ, Nanku Dawdi, sandi ⁄awaarinte!” 32Yeesu gi qadidi, gigi eteedi haa gigi maasi inay tuba, “Ha mala slaꞌaday ana ma sangu laqi?” 33Inay gugi ilaki⁄isiri, kakaanay tuba, “Looimoo gu Goõ, dandiray ha firiirina ilaa koti digi tlaaꞌasiye.” 34Yeesu sigigi ⁄awaarimi, yaagi khay gi nangumisi ilaa koina, cirakiray gii dahhasiri arimaa, da hheꞌesi inay gugi sirakoniri.

21

Yeesu hiiguna Yerusaleemuge hari hhaꞌaloo

(Maariko 11:1-11; Luuka 19:28-40; Yohaana 12:12-19)

1Yeesu haa sirakoomiisee dosi giyaa ilii daadaauusiri yaamu gu Yerusaleemuge, gi dayri tongoo da Betifaage, daa ilaciyaa waara haa oõ gu Miseyituuni.21:1 oõ gu Miseyituuni: Qatlaykira oki yaa kona khai wa⁄a gu miseyituuni. Teꞌesii, Yeesu gi ya⁄abi sirakoomiisee dosi cada, 2sigigi kaay tuba, “Taa⁄amida tongotiray naqatloo da pandaa doogunay waara. Qatlay goo ilii daadee tongoteesii, cirakiray hoo slayday daqutoꞌoo haa nanku daqutoꞌoo digiĩ kufi. Unkuray gweedankina, ligiraa khayday tiꞌii daqa dooii. 3Bere unkuray dangoo maasi ha heedi gimba waku, sugu kaadee ubee, ‘Looimoo gu Goõ gi slai,’ doo hheꞌesiye heedikee dangoo geemay ciraai.” 4Gimbaki yaay ca⁄i taqaaqay, ma dabuꞌudi gimbakira daa tletimi ha Isaaya tletimiisay gu Iliitleemu tuba,

5“Kaawa sa hida gu yaamu gu Sayuuni ubee,

‘Yuꞌudaa mutemi googuna yaa khoci daqa doogunay!

Ina ti murumuꞌuusay yaanii day rawaa gu daqwayge,

yaani ilii day nanku daqway, nanku daqutoꞌoo.’ ”21:5 Yuꞌudii kitaabuu gu Sakariyaa 9:9.

6Da hheꞌesi, sirakoomiisetira da cada gi waaudiri, inay gi laqiri idoo sigaani ilii kaay ha Yeesu. 7Inay suguraagi khayri daqutoꞌotira haa daqumokira. Teꞌesii, inay gi hhafiifiniri qayroo koina dandaiĩ gu daqwaai hhakeesii, da hheꞌesi Yeesu gi ibiidi rawaa gu qayroo hhakeesii. 8Raqa da didiri da hida gi hhafiifiniri qayroo koina amooge, wakinay yaagi qeetimisiri elemu gu khai, haa gigi hhafahhafiri amooge, ma laqaniri muree daqa Yeesuge. 9Raqatira da hida daa giyati pandaa dosii haa hatira daa aluũ kosaa waara, gonkoinaa gi maahhiri tay kakaanay tuba,

“Nanku Dawdi, dugu hhaꞌaleesiye!21:9 dugu hhaꞌaleesiye: Qatlaykira gu Yeesu, gimbaki hosaana dugwaati gi maamisi sa daareesa mutemi. Hhayukii hosaana ti hhaꞌaleelemisi Looimoo gu Goõ Yeesu, na Masiiya haa hiifaakooge Iliitleemu ina loi.

Duguũ ⁄aafi ina gwaa khawa hari uma gu Taataa Iliitleemu!21:9 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 118:25-26.

Iliitleemu dugu hhaꞌaleesiye rawaa gu rawge.”

10Yeesu giyaa ilii day Yerusaleemuge, hida goõ gu yaamu hhakee hiraatii tlairi, hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Hiĩ ti miyaa?” 11Raqatee da hida daa waara sliimaa haa Yeesu, gi ilaki⁄isidi inay tuba, “Hiĩ ti Yeesu. Ina ti tletimiisaykira gwaa yaamu gu Nasareeti da Galilaaya dahha.”

Yeesu mara gu didiruge gu Iliitleemu

(Maariko 11:15-19; Luuka 19:45-48; Yohaana 2:13-22)

12Da hheꞌesi, Yeesu gii day efeenaa da mara gu didiruge gu Iliitleemu. Teꞌesii, gi tlaatleesi gusiisiru hida goõ gwaa naadiidimee haa gwaa kirigiigimee idadu sa hadimisu sadaaka.21:12 idadu sa hadimisu sadaaka: Tiꞌii hida yaati naadiidina haa yaati kirigiiginay kuꞌunaanay, difaay, du⁄iya haa idadu wakinay gu kaari daa slaiye sa hadimisu sadaaka mara gu didiruge gu Iliitleemu. Slime gi slaslakhi meesasuu gu hida gwaa alaalaamee peesay, haa kiteeri gu hida gwaa naadiidimee kundee. 13Ina gi kaay sa inay tuba, “Daa handikimi Handikaa da Iliitleemuge tuba, ‘Mara goy duguti eteedina mara gu ilii firoo.’21:13 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 56:7. Inkoo unkuray gwaatii fookidiri ‘maraiya da fiisiisee.’21:13 Yuꞌudii kitaabuu gu Yeremiyaa 7:11.

14Hida gwaa ilahhamaahhamee haa sletuusee gi ilii hadakayri Yeesu mara gu didiruge gu Iliitleemu. Ina gigi hhoeemisi inay. 15Teꞌesii, hhapalooee da deni haa maarimamaa da sariyaa da diini, yaa aniri gimba gu bakaꞌasa Yeesu giyaa yondiidi. Kara, yaa akhasiri daaqay maahhaminay mara gu didiruge gu Iliitleemu, kakaanay tuba, “Nanku Dawdi, dugu hhaꞌaleesiye.” Sa gimbakee, inay gi slahhaahhaairi. 16Inay gi maasiri Yeesu tuba, “Ugu akhaakhamisidaabaslii daaqay hhakee idoó gi oiiꞌinee?” Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ha akhaakhamisa. Unkuray haa somintiriibaslii Handikaa da Iliitleemuge? Daa kaadi tuba, ‘Hari afaiĩ gu daaqay gu digidakwi, haa hhakaꞌa gu ruꞌumee, ha slayda daareesa da loi.’21:16 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 8:2.17Da hheꞌesi, Yeesu gigi may hida hhakee, gii ca⁄i yaamu gu Yerusaleemugo, gi waaudi tongoo da Betaniyaage, gi gui yade.

Yeesu ilawaasi ⁄ancimoo

(Maariko 11:12-14, 20-24)

18Qatlay gu heetlawaa, Yeesu giyaa ilii kikaaki⁄iye Yerusaleemuge, yaa arimi qori. 19Ina giyaa ilii khociicine, yaa arimi ⁄ancimoo kenga gu amooge, gugi ilii hadakay ciyoomoo gosii. Teesaaqay see, yaa slayba ⁄aamu, ti loo⁄oo kilesi ginaa slay. Teꞌesii, Yeesu gi ilawaasi ⁄ancimokee, kakaana tuba, “Etaa hamaa ⁄aamutaaba ⁄aamu.” Qatlaykeesii loi loii ⁄ancimokee gi kay sumuku. 20Sirakoomiisee dosi giyaa ilii aniri gimbaki gungii ca⁄u daqa ⁄ancimooge, inay gi bakairi, kakaanay tuba, “⁄ancimoki hiĩ malee kay ciraai taqay?” 21Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Gu lou, ana sangu kaawa unkuray ambee, bere ha ⁄imbiday Iliitleemu, qiigiꞌimoo see hhaku, ha yonditay ti hiĩ kilesiiba gu ⁄ancimoo. Gu lou, hiidahhasiday kaawa sa oki ubee, ‘Waaudi tiaa, taa⁄a hanguu kwahhade tlawa da didirige,’ gimbakee hiilaqadi teesaaqay. 22Kara, gimba sliimaa ga firintee firoo doogunay, Iliitleemu sangu hadisi, bere ha ⁄imbiday ina.”

Yeesu dugu maamisi ⁄uuru gosi gu tawaaloo

(Maariko 11:27-33; Luuka 20:1-8)

23Yeesu yaay day kara mara gu didiruge gu Iliitleemu. Qatlay giyaa ilii caacaahhaahhamisiye, hhapalooee da deni haa gaduũ gu Yahuudi yaagi khayri daqa dosii, gugi maasiri tuba, “Gimbaki haguri ⁄uuru gu tawaaloo mala yondimaamita, kara ha miyaa suguũ hadisi hiidahhasatee?” 24Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ana see hangu maasa unkuray gimba leẽ. Bere sinoo kaaday, ana see sangoo kaawa, ti hari ⁄uuru gu miyaa yondimaamida gimbaki. 25Inkoo sini kaadee, hiinunqudimisu gu Yohaana, yaa kaadahhi? Yaa rawaa gu raw dahhi, baku yaa daqa hida dahhi?” Inay gi tlaatleesiri gimba inay haa inay tuba, “Bere dandiray hoo kaawana tuba, hiinunqudimisu gu Yohaana yaa rawaa gu raw dahhi daqa Iliitleemugo, ina hindoo maasi tuba, ‘Asu unkuray magwaa ⁄imbidiriiba?’ 26Kara, bere hoo kaawana tuba, hiidahhasa dosi yaa daqa hida dahhada, haã tlaꞌamuudani raqati da hida hhanki. Maꞌaana, hida goõ yoó ⁄imbiyay tuba, Yohaana ti tletimiisay.” 27Teesaaqay, inay gi ilaki⁄isiri Yeesu tuba, “Dandiray ha hhidina.” Teꞌesii, Yeesu sigigi kaay tuba, “Ana see sangu kaawaaba, ti hari ⁄uuru gu tawaaloo mala yondimaamida gimbaki.”

Ilaꞌaaꞌaatisa da yaꞌay cada

28Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Unkuray ha malee ilatahhaday gimbaki? Heedi waku yaa kona yaꞌay cada gu hhawatee. Ina gi hadakay daqa nankosii gu badiisuge, sugugi kaay tuba, ‘Nankoy, letuti taa⁄a yondiidi yondu qaymoo da sabiibuge.’ 29Nakee gi ilaki⁄isi tuba, ‘Hadakawaaba.’ Teesaaqay see, qariqaaqari gii fooki ilahudaa kosi, gi yondu kay yondukira qaymooge. 30Da hheꞌesi, taatakee kosi gi hadakay daqa nankosii gu coko⁄uge, sugugi kaay idoo giĩ ilii kaay sa hikira gu didiru. Nakee gi ilaki⁄isi tuba, ‘Ee taataa, ha hadakaw.’ Teesaaqay see, nakee yaa hadakayba qaymooge.” 31Da hheꞌesi, Yeesu gi maasi inay tuba,

“Ti naw haloo tla⁄aã gu hhankii gu cadage guũ yondiidu, idoo diĩ iliislaiye gooay ha taataa gosi?” Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Hikira gu badiisu.” Teꞌesii, Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, karaanimaiĩ gu koodi haa slipalauusee, giyaadiyay hiiguma pandaa doogunay, Tawaaloo da Iliitleemuge. 32Yohaana Hiinunqudimiisay yaa khay daqa doogunay, sangugi laqami amoo daa tafaꞌadi, unkuray hagwaa ⁄imbidiriiba ina. Teesaaqay see, karaanimaiĩ gu koodi haa slipalauusee, yaa ⁄imbiri ya⁄aboo dosi. Unkuray gaamati antiri see gimbakee goõ, haa kwahhadiriiba tlakwaroo dooguna, haa gugi ⁄imbidiri ina.”

Ilaꞌaaꞌaatisa da dooslimiisee da tlakwi

(Maariko 12:1-12; Luuka 20:9-19)

33Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Itatiisa sangu kaay ilaꞌaaꞌaatisa waka. Heedi gu kooma qaymoo, yaa daamisi sabiibu qaymoo dosii. Ina gii khangaꞌasi qwaama qaymoo goõ, gi fooli bonda hhafidage sa iliitinqiru ⁄aamu gu sabiibu, haa gi tleehhi tlankoo sa ga⁄aw gu qaymootee. Da hheꞌesi, qaymotee gigi dubisi sa dooslimiisee wakinay, ina gi hhiyuudi hhapee wakayge da segenge.

34Qatlay gu we⁄inay gu sabiibu giyaa ilii day, ina yaa ya⁄abi tongee dosi daqa dooslimiisetiray, ma sugwaay oyiri bara da ⁄aamu gosi, bueemaa gu dubisaraa pahha. 35Teesaaqay see, tongetee dagagi ooyimi ha dooslimiisetira, leẽ gugi difiri, waku gugi gaasiri, kara waku gugi cakhadiniri hari tle⁄eẽ. 36Looimoo gu qaymoo gi ya⁄abi kara tongee wakinay wa⁄a, ba⁄ay da hhakira see gu pandaa. Teesaaqay see, dooslimiisetira gigi laqiri hhakee see, idoo giyaa laqiri gooay hhakira gu pandaa. 37Asunkuilee, gi ya⁄abi nankosi loi daqa dooinay, gi kaay tuba, ‘Inkoo, inay muriidiyay nankoy.’

38Dooslimiisetira giyaa ilii aniri nakee yaa khoci, gi gimbuusiri inay haa inay tuba, ‘Hiĩ na aalimiisayi gu qaymoti. Inkoo, hagu gaasanee, ma hiiowani aalimee dosi.’ 39Teesaaqay ina giyaa ilii day, inay gugi ooyiri, gugi duukhiri kenga gu qaymoo da sabiibuge, haa gugi gaasiri. 40Inkoo, looimoo gu qaymoo da sabiibu gimaa ilii khaye, dooslimiisetee gimaati malee laqi?” 41Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Ina gimaati hhamisi sumuku hida hhakee gu tlakwi. Da hheꞌesi, qaymotee da sabiibu gigi dubisi kara sa dooslimiisee waka, gumaa hadisee bara da ⁄aamu gosi, qatlay gu buꞌuuꞌuruge.”

42Da hheꞌesi, Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Unkuray kahhadaaii somaa Handikaa da Iliitleemu?

‘Tlaa⁄ukira giyaa siꞌiri tlehhidiisee,

hikee hiĩ tlaa⁄u gu didiru tleehhidi gu musingi.21:42 tlaa⁄u gu didiru tleehhidi gu musingi: Tiꞌii Yeesu hingiti ilakhuukhuꞌusi haa tlaa⁄u gu didiru gu musingi doó siꞌiye ha tlehhidiisee, maꞌaana dosi idoo dugu ilii labaꞌasiye, dugu ilii siꞌiye haa dugu ilii gaasiye ha Yahuudi.

Gimbaki yaa daqa Taataa Iliitleemu dahhi,

kara guti hhou khisla daqa doorii.’21:42 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 118:22-23.

43Teesaaqay, ana sangu kaawa unkuray ambee, Iliitleemu surukusi Tawaaloo dosi daqa doogunaa, haa gigi hadisi sa hida gu hhapapu wakinay, gu laqwalee ⁄aamu sa ina. 44Heedi gwii huua rawaa gu tlaa⁄ukii, hitii kereꞌemidi pencerehhemay haa pencerehhemay. Kara, heedi da iliihuuiye ha tlaa⁄uki, dugutii saadisi sumuku.”

45Hhapalooee da deni haa Farisaayoo giyaa ilii akhasiri ilaꞌaaꞌaatimisukee gu Yeesu, yaa baraslayiri tuba, Yeesu inay giniĩ giimaamisi. 46Inay, gi dabiidiri amoo dari oowaraa ina. Inay yaa tlaꞌamuudiri raqatee da hida, sa gimba yaa aniri tuba, raqatee yaa anti Yeesu ti tletimiisay.

22

Ilaꞌaaꞌaatisa da losona gu khaboo

(Luuka 14:15-24)

1Yeesu gi ilakoomi caacaahhamisu kara inay hari amoo da ilaꞌaaꞌaatimisu tuba, 2“Tawaaloo da rawaa gu raw hingaati slaaslaaqasidi haa mutemi waku, gwaa ⁄isimu sa nankosi losona gu khaboo. 3Qatlay gu losona giyaa ilii buꞌudi, ina gi ya⁄abi tongee dosi, ma eteediru kayri hida daa kwahhasuusi losonage. Teesaaqay see, hida hhakira daa kwahhasuusi, gi siꞌiri khawaraa losonage.

4Ina gi kara ya⁄abi tongee wakinay, gi kaay sa inay tuba, ‘Taa⁄amida kawaa sa hida hhakira gaã kwahhasuusi ubee, “Yuꞌudaa! Losona guũ hheꞌesi guũ ilakhuukhuꞌusi. Ana haã hheꞌesi haã gaasi karaama doyi haa yakway gwaa wahhaahhaadee sa unkuray. Kara, gimba sliimaa duguũ hheꞌesi, kwahhasaa losonage.” ’

5Teesaaqay see, hhakira daa kwahhasuusi, yaa iliiqaasiriiba hadakawa losonage. Inay gi tooinaa waaumidiri amamu koinayge, leẽ qaymoo dosii, waku yondu gosii. 6Wakinay gwaa meetee, gi ooyiniri tongetee, gigi labaꞌasiri haa gigi cu⁄iri goõ. 7Teꞌesii, mutemi gi slahhaai hari khisla sa gimbakee. Ina gi ya⁄abi sirikaarii dosi, gi cu⁄iri cu⁄udiisetee, diĩ cu⁄udi tongee dosi, haa gi hhamisiri yaamu koina.

8Da hheꞌesi, gi kaay sa tongee dosi tuba, ‘Losona gu khaboo hiĩ hheꞌesi hiĩ buꞌudi. Teesaaqay see, hhakira gaã kwahhasuusi, haringii boo⁄iriiba khawaraa losonage. 9Inkoo, taa⁄amida amamu cadiyoo gu yaamuge, kwahhasuusaa hida goõ goo slaydee, yaa khayee losona gu khabooge.’ 10Teesaaqay, tongetee gi waaudiri amamu cadiyoo gu yaamuge. Inay yaagii kurunkuriri haa hiraagi khayri losonage, hida goõ giyaa slaslayri, hida gu hhoi haa hida gu tlakwi. Waauu gu losona gu khaboo gi tosaa haci dahaa wa⁄a.

11Mutemi giyaa ilii day waauuge sa arimaa dahha kosi, gi arimi teꞌesii, heedi leẽ gwaaba daasa qayriya da khaboo. 12Mutemi gi maasi heedikee tuba, ‘Danaꞌa goy, ugu haani malee gii daadi tiꞌii waauuge, tay haguba daasa qayroo gu khaboo?’ Heedikee yaa konaaba gimba lensee gu ilaki⁄isa. 13Da hheꞌesi, mutemi gi kaay sa tongee dosi tuba, ‘Khiidimakuna dabaiĩ kosi haa yeꞌeeroo kosi, lugu kwahhakayday khoorooge yade hhanteege. Taysi daganimaa ilii wana ⁄aa⁄imu haa tluꞌuru gu ⁄atloo, sa slahhaaꞌamee da labaꞌasu.’ 14Maꞌaana, hida doó eteedine ha Iliitleemu ti wa⁄a. Teesaaqay see, hida doóyii lehhidiye ti coko⁄o.”

Bueemaa koodi sa Kaysaari

(Maariko 12:13-17; Luuka 20:20-26)

15Da hheꞌesi, Farisaayoo gii kurunkuridiri haa gi gimbuusiri inay haa inay, idoo gi ilii hatlinee Yeesu hari gimba gosi. 16Inay gi ya⁄abiri daqa dosii sirakoomiisee dooina, sliimaa haa raqa daa iliiaꞌaaꞌawa mutemi Heroode tawaaloo dosiige. Inay gi kaayri sa Yeesu tuba, “Maarimuu, dandiray ha khuana tuba, ugu ti heedi gu lou. Ugu hoóti caacaahhamisida gimba gu Iliitleemu hari amoo da loi, hoó tlaꞌamutaaba heedi lensee, sa gimba hoó hiilehhitaaba hida. 17Inkoo sandi kaade dandiray, ugu ha malee ilahudeedemisida gimbaki? Ti naraꞌaa buꞌuduu koodi sa Kaysaari, baku ti naraꞌaaba?”

18Teꞌesii, Yeesu yaa caahhi piimaa dooina da tlakwi, sigigi kaay inay tuba, “Unkuray ye peereehhiisee! Sa soꞌoyi slaꞌaday hatliru ana? 19Inkoo, Sini laqantee goboriya goó hadisidee sa buaraa koodi.” Teꞌesii, inay yaagii oyiri goboriyatee haa gigi hadisiri sa ina. 20Yeesu gigi maasi inay tuba, “Kalay haa uma gu miyaa na wana goboriyatii?” 21Inay gugi ilaki⁄isiri ina tuba, “Gu Kaysaari.” Teꞌesii, Yeesu sigigi kaay tuba, “Inkoo, idadu gu Kaysaari hadisa sa Kaysaari, idadu gu Iliitleemu hadisa sa Iliitleemu.”

22Qatlay hida hhakee giyaa ilii akhasiri ilaki⁄isatee da Yeesu, yaati bakairi. Inay gugi mayri ina, gi tooinaa waaudiri.

Maasaraa da slafaraa da hida gwaa kaka⁄ee

(Maariko 12:18-27; Luuka 20:27-40)

23Baloteesii loi loii, Sadukaayoo hida goó kaawee tuba, wantaaba slafaraa da hida gwaa kaka⁄ee, wakinay tla⁄aã gooinaa, gi hadakayri daqa Yeesuge haa gugi maasiri kakaanay tuba, 24“Maarimuu, Musaa hindaa caacaahhamisi tuba, bere heedi gwaa khabimu hiĩ hhami, guba slawa yaꞌay, hhia gosi kwanda gi aaline kwaꞌalitoꞌotee, ma laqwali yaꞌay sa hhia gosi.22:24 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 25:5-10; Tlaatleesoo 38:8.25Inkoo, daqa doorii yaa wanay hhiee fanqu. Hhia gooina gu badiisu yaa khabimi hadee, qariqaaqari gi hhami, guba slawaraa see yaꞌay haa hadetee. Haa sa gimba yaa slayiiba yaꞌay haa hadetee, gi may sa hhia gosi gu coko⁄u hadetee. 26Gimbakee gii ca⁄i teesaaqay daqa hhia gu cadage, daqa hhia gu tamige, haa gi ilakoomi teesaaqay daqa hhiee hhakiray goõ fanqu. Inay goõ gi hhamaahhaniri, guba slaslaw see yaꞌay. 27Asunkuilee hadetee see gi hhanti. 28Inkoo sandi kaade, baloo hida gwaa kaka⁄ee gimaa iliislafisiye yaagii ca⁄iyay ayisasugo, hadetee maa hadee da miyaa tla⁄aã gu hhiee hhakiray fanquge? Sa gimba inay gonkoinaa giyaa khabiibiniri hadetee.”

29Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Unkuray haã dakusidiri ilahudaa teesaaqay, sa gimba hhidintay Handikaa da Iliitleemu, kara ha hhidintay ⁄uuru gu Iliitleemu. 30Qatlay hida gwaa kaka⁄ee gimaa iliislafiyee yaagii ca⁄iyay ayisasugo, maa khabiibinaaiiba haa digimaa khabiibinaaba. Qatlaykeesii inay maati ibiidiyay malayika da Iliitleemu pahha rawaa gu rawge. 31Kara gimba gu slafimaa gu hida gwaa kaka⁄ee, unkuray kahhadaaii somaa gimba sangwaa kaay Iliitleemu? Sangwaa kaay tuba, 32‘Ana na Iliitleemu gu Aburahaamu, Iliitleemu gu Isaaka haa Iliitleemu gu Yakoobo.’22:32 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 3:6. Ina ti Iliitleemu gu hida gwaa kaka⁄ee gooba. Ina, ti Iliitleemu gu hida gu slafee.”

33Raqatira da hida giyaa ilii akhasidi gimbakee, digaa bakaꞌasi hari khisla ha caacaahhamisu gosi.

Ilakaawa da didiri

(Maariko 12:28-34; Luuka 10:25-28)

34Qatlay Farisaayoo giyaa ilii akhasiri tuba, Yeesu hiĩ qabiqabisi Sadukaayoo hari ilaki⁄isa dosi, inay gii kurunkuridiri sliimaa daqa Yeesuge. 35Leẽ tla⁄aã gooinay yaa maarimuu gu sariyaa da diini da Yahuudi, ina gi maasi Yeesu hari hatliru tuba, 36“Maarimuu, ilakaawa haloo na didiri sariyaage hiicataraa da goõ?” 37Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “ ‘Slae Taataa Iliitleemu, Iliitleemu googu, hari ilahudaa koku goõ, hari slafimaa koku goõ, hari waaway googu goõ.’22:37 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 6:5. 38Haã na ilakaawa da didiri haa da kaari ba⁄ay ilakaawa goõ. 39Ilakaawa da cadii dingaa slaaslaaqasidi haa hatee na nahaã tuba, ‘Slae hida danaee koku, idoo hangu iliislaꞌade gooay ugu lenkoogu.’22:39 Yuꞌudii kitaabuu gu Gimba gu Walaawi 19:18. 40Sariyaa da Musaa, haa caacaahhamisu gu tletimiisee da Iliitleemu, yoó daqa ilakaawati da cada dahhi.”

Kristu ti Nanku miyaa

(Maariko 12:35-37; Luuka 20:41-44)

41Qatlay Farisaayoo giyaa ilii kurunkuridiri sliimaa, Yeesu gigi maasi inay tuba, 42“Unkuray hoó malee ilahudeemisiday tuba, Kristu na miyaa? Kara ina ti Nanku miyaa?” Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Ina ti Nanku Dawdi.” 43Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Inkoo, hiti malaaꞌay tuba, hari ⁄uuru gu Muuna gu Iliitleemu, Dawdi gu eteedina ina ‘Looimoo gu Goõ,’ kara, kakaana tuba,

44Taataa Iliitleemu, yaa kaay sa Looimoo goy gu Goõ tuba,

‘Ibiidi hari bara doyi da ⁄uya,

qatlaykaꞌa naqatloo gamaa ilii qaase fa⁄ayaa doogu,

biraa gu yeꞌeeroo kokuu.’22:44 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 110:1.

45Inkoo, bere Dawdi, Masiiya gwaati eteediidina, ‘Looimoo gu Goõ.’ Inkoo Masiiya malee kara nankosi tleehhidi?” 46Teꞌesii, wanaaba heedi gwaay dahhasu ilaki⁄isa Yeesu gimba lensee. Tlaatleesoo da baloteesaa, wanaaba heedi lensee gwaa koisu kara maasa Yeesu.

23

Yeesu ilii⁄oo⁄i maarimamaa da sariyaa haa giyaadimiisee ⁄⁄ da diini da Wayahuudi

(Maariko 12:38-39; Luuka 11:43, 46; 20:45-46)

1Qariqaaqari, Yeesu gi kaay sa raqatee da hida, sliimaa haa sirakoomiisee dosi tuba, 2“Maarimamaa da sariyaa haa Farisaayoo konay hiidahhasa da caacaahhamisu hida sariyaa da Musaa. 3Inkoo, unkuray muriidakina inay haa yondiida gimba goõ dangoo ilafahhadiye. Teesaaqay see, hhanti sirakontay yondu gooina, sa gimba inay yoó yondiidiyaaiiba, gimba giyoó kakaanee. 4Inay yoóti ⁄uureemisiyay hida, ma yondiidiri gimba gwaa karaarahhu haa gwii lou. Teesaaqay see, inay loi yoó koisiyaaiiba yondu, gimba gumati coko⁄u see, sa iliiawaraa inay yondukee gwii loou. 5Inay yoóti yondiidiyay gimba goõ, digima arimi ha hida. Inay yoótii kufiminay pandaduge haa dabainge idadu daa boo⁄imisi hari faloo hiriisaaee pahha, gwaa koomee waꞌay koinay daqeemoo gu handikaa da sariyaa. Kara, yoóti tledeemisiyay sansabiloo gu qayroo koina.23:5 Gimba gu hhayuki: Maarimamaa da sariyaa haa Farisaayoo yoóti daamisiyay hiriisaaee hhakee haa sansabiloo gu tledi, digima arima ha hida inay ti hida gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi pahha. Gimbaki yaa daqa Handikaa da Iliitleemu dahhi. Teesaaqay see, inay yaa hiiroogisiri ouki hari amoo da tlakwi, sa gimba gu peereehhiya dooina. Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 13:9, 16; Faadoo 15:37-41; Hiislaslaw gu Sariyaa 6:8; 11:18. 6Qatlay gu losonage, yoó slaiyay ibinaa kiteeri doó ilii ibiidiye dahaa gu muree, haa sinagoogige yoóti slaiyay ibinaa kiteeri gu pandaage. 7Slime, inay yoóti slaiyay digima cehheemisi ha hida hari muree sokooniige, haa digigi eteedina ‘Maarimamaa.’

8Inkoo, unkuray dangu hhanti eteedina, ‘Maarimamaa,’ sa gimba, Maarimuu googuna ti leẽ kilesi, unkuray goõ ti hhiee. 9Slime, unkuray hhanti eteedintay heedi lensee, ‘Taataa,’ tiꞌii khoorooge, sa gimba, Taataa googuna ti leẽ kilesi, ina gu rawaa gu rawge waara. 10Kara, unkuray dangu hhanti eteedina ‘Giyaadimiisee,’ sa gimba Giyaadimiisay googuna ti leẽ kilesi, na Kristu. 11Heedi gu didiru ba⁄ay da unkuray goõ tla⁄aã googunay, ina kwanda gi yondimiisay googuna tleehhidiye. 12Heedi gungoó hiitlaysa ina lenkosi, hikee dugu hii⁄eetisi ha Iliitleemu. Kara hikaꞌa gungoó hii⁄eetisa, hikee dugu hiitlaysi ha Iliitleemu.

Yeesu ilawaamisi maarimamaa da sariyaa haa Farisaayoo

(Maariko 12:40; Luuka 11:39-42, 44, 52; 20:47)

13Hoo antayi, unkuray maarimamaa da sariyaa haa Farisaayoo, unkuray peereehhiisee! Unkuray ha pingiigintay sa hida afamaraa gurii guuma Tawaaloo da rawaa gu rawge, tay unkuray loi see, hiiguntaaiiba tawaaloteesii. Kara, ha tlahhaahhamisiday hhakee, gu slaee hiiguuma teꞌesii.23:13 Hhayuũ gu 14: Hoo antayi maarimamaa da sariyaa haa Farisaayoo, unkuray peereehhiisee! Unkuray hoóti afii⁄utlitayi mogombiisee idadu goõ gi konee. Kara, hari firoo dooguna da tleedi pandaa da hidage, hangoóti koisiday laqaru tuba, unkuray ti hida gu hhoi. Teesaaqay, ⁄agitiru googuna gumaa didiru ba⁄ay da hikaꞌa gu wakinay. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki.

15Hoo antayi, maarimamaa da sariyaa haa Farisaayoo, unkuray peereehhiisee! Unkuray hoóti hhiyumitay hhiyuuma da tleedi tlo⁄osaa gu tlawa da didiri, haa hhapee da kaarunge, ma laalaagidiri ma heedi lensee, ma sirakoomiisay gu diini dooguna tleehhidi. Qariqaaqari hagoó iliislaydee, unkuray hagoóti ⁄isintay ina, marii boo⁄i ⁄agitiru waa cada aslaa da Jehanaamuge, ba⁄ay da unkuray see.

16Hoo antayi, unkuray giyaadimiisee daa ilahhamaahhanti! Unkuray hoóti kaaday tuba, ‘Heedi gu seelima hari uma gu mara gu didiru gu Iliitleemu, seelirukee ti idoo gooba. Teesaaqay see, heedi gu seelima hari idadu gu sahaabu gu waꞌay gu mara gu didiruge waaree, ina kwanda gi yondiidiye idoo giĩ seelimi.’ 17Unkuray gwaa ilahhamaahhamee haa gwaa bawmidee! Ti idoo mala na kaari hari khisla? Ti sahaabu, baku ti mara gu didiru gu Iliitleemu, goó ⁄isima sahaabute dagama faadi dagaa tlintiꞌisi sa Iliitleemu?

18Kara hoó kaaday tuba, ‘Heedi gu seelima hari masabaahu ti idoo gooba. Teesaaqay see, heedi gu seelima hari sadaaka diĩ qaasi rawaa gu masabaahuge sa Iliitleemu, hikee kwanda gii gaasiye seeliru gosi.’ 19Unkuray gwaa ilahhamaahhamee! Ti idoo mala na kaari? Ti sadaaka, baku ti masabaahu doó ⁄isima sadaakatee dagama tlintiꞌisi sa Iliitleemu? 20Teesaaqay, heedi gu seelima hari masabaahu, yoóti seelina hari masabaahutee haa idadu goõ, diĩ qaasi rawaa gu masabaahuge. 21Kara, heedi gu seelima hari mara gu didiru gu Iliitleemu, ina hiti seelina hari marakee gu didiru, haa Iliitleemu, ina goó ibiida marakeesii. 22Kara, ina goó seelima hari rawaa gu raw, yoóti seelina hari kitiĩ gu tawaaloo gu rawaa gu rawge waara, haa hari uma gu Iliitleemu goó ibiida rawaa gu kitikeesii.

23Hoo antayi, unkuray maarimamaa da sariyaa haa Farisaayoo, haa peereehhiisee! Unkuray hoó maguumitay hadimisu leẽ da mibi da munanaa, binsaarii haa jiira,23:23 munanaa, binsaarii haa jiira: Hiĩ yaati loo⁄oo da balalu sliimaa hida gu Wayahuudi giyaay qamaamidiyee ⁄agoo dooinay. tay hoó iliiqaasidaaiiba gimba gu kaaru gu sariyaa da Iliitleemu, taqay da haaki gooay, ⁄awaariru haa ⁄imbaraa. Hiĩ na gimba gu kaaru gaã aloo yonditee, da hheꞌesi dangugi may afahhama yondiida hikee see waku gu digidaku. 24Unkuray giyaadimiisee gwaa ilahhamaahhamee! Unkuray hoóti maguumitay biraacanqamisu ineerimoo maꞌay kokunaa gu kitahhugo, tay hagi gwi⁄imintay gamiyaa.23:24 biraacanqamisu ineerimoo maꞌay kokunaa gu kitahhugo, tay hagi gwi⁄imintay gamiyaa: Yeesu yaati kakaakana sa Yahuudi tuba, konay diliqimaa gu iliikomamidu gu sariyaa da digidakwi, idoo giyoo ilii biraacanqasiyee gooay sunsuriya maꞌay koinaa gu kitahhuugo, teesaaqay see gi mayri iliikomamidu sariyaa da deni da Iliitleemu.

25Hoo antayi, maarimamaa da sariyaa haa Farisaayoo, unkuray, peereehhiisee! Unkuray hoótii hhunciday qulu⁄uu haa saanii hari khooroo kilesi. Teesaaqay see, waꞌay gu muunaiĩ kokunay daati haci idadu gu afii⁄utlidu haa hheehha. 26Ye Farisaaymoo gwaa ilahhamu! Gesaa hhuncii qulu⁄uu haa saanii hari waꞌay, hari danda see yoo asu ilabuꞌudiyay.

27Hoo antayi, unkuray maarimamaa da sariyaa haa Farisaayoo, haa peereehhiisee! Unkuray hangwati slaaslaaqasidiri haa ayisasu daa maakhi hari cakalaa, doó arine gu hhoi hari khooroo kilesi. Teesaaqay see, waꞌayge daati haci fararu gu hida gwaa kaka⁄ee haa slasla⁄iima wa⁄a. 28Namati teesaaqay, unkuray hari khooroo pandaa da hidage, dangoóti arina kontay ibinaa daa tafaꞌadi. Teesaaqay see, waꞌay gu muunaiĩ kokunay unkuray haati hacidiri peereehhii haa tlakwaroo wa⁄a.

29Hoo antayi, unkuray maarimamaa da sariyaa haa Farisaayoo, haa unkuray peereehhiisee! Unkuray hoóti tlehhitay ayisasu gu tletimiisee da wakaꞌalee da Iliitleemu haa hoóti tlemiday ayisasu gu hida gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi. 30Kara, hoó kaaday tuba, ‘Bere haati aloo ibiidana balalu hhakiray gu ayiĩ kotii, hangaa ilagaasanaaba haa inay, cu⁄uduũ gu tletimiisee da Iliitleemu.’ 31Inkoo, hari kaawaraa teesaaqay, unkuray hanti ilatlaydiri tuba, unkuray ti laqwaloo da hida hhakira, gwaa cu⁄ee tletimiisee da Iliitleemu. 32Inkoo, aarimida gaasaw yondukira gu tlaku giyaa tlaatleesiri ayiĩ kokuna! 33Unkuray ti deesasee, kara ti laqwaloo da deesasee, gu koomee qada gu dihhu! Unkuray hii⁄ipidaaiiba hukumuu gu aslaa da Jehanaamu doóba hhamaraa.

34Sa gimbaki, yuꞌudaa ana haa ya⁄aba daqa doogunay tletimiisee, hida gu koomee waaway haa maarimamaa. Wakinay tla⁄aã gooinay, unkuray hagimaa cu⁄uday, wakinay hagimaa hiitluhhumisiday, wakinay hagimaa difiday hari hhadoo sinagoogaguu kokunay, haa gigi gusisintay yaamu haa yaamu. 35Teesaaqay, ceedee da hida goõ gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi, daa tuutuquti maa daqa doogunay wante. Haa teesaaqay laqadiri tlaatleesoo da ceedee da Abeeligo, gwaa kooma ibinaa daa tafaꞌadi, ceedee da Sakariyaa naqatloo nanku Barakiyaa, gaa gaasidiri mara gu didiruge gu Iliitleemu, tla⁄antla⁄a gu daqa daa tlintiꞌisige haa masabaahu. 36Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, hukumuu gu gimbaki goõ gu tlaku giyaa yondiidiri yaati khay daqa laqwalotii.

Yeesu gaiidi sa hida gu Yerusaleemu

(Luuka 13:34-35)

37De Yerusaleemu, Yerusaleemu, doó cu⁄a tletimiisee da Iliitleemu, haa gi cakhadinta hari tle⁄eẽ, hhakira daa ya⁄abi daqa doogii! Kara ti waa maka ana haa slaꞌa hiikurunkura yaꞌay koki, konkiya gooay idoo giyoó ilii kurunkuride concaa dosi biraa gu hhababeeraa kosii. Teesaaqay see, unkuray haa siꞌidiri. 38Yuꞌudaa! Yaamu kokuna digiĩ may makeebauumaage. 39Gu lou, sangu kaay, ana hanimaa antaaiiba kara, qatlaykaꞌa naqatloo gamaa ilii kaadee tuba, ‘Dugwaa ⁄aafi hikee gwaa khawa hari uma gu Looimoo gu Goõ.’23:39 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 118:25-26.

24

Mara gu didiru gu Iliitleemu tlakweemisu gosi

(Maariko 13:1-2; Luuka 21:5-6)

1Inkoo, Yeesu giyaa iliica⁄i efeenaa da mara gu didirugo gu Iliitleemu, sirakoomiisee dosi gugi ilii hadakayri, ma sugu laqaniri tlehhinay gu marakee gu didiru. 2Teꞌesii, ina sigigi kaay inay tuba, “Maraki goõ haguũ antirii? Gu lou sangu kaay, maa wantaaba tlaa⁄a lensee damaa meeta rawaa gu tlaa⁄a wakay, tle⁄eẽ goõ digimaati muumu⁄una.”

Ilahufidu haa labaꞌasu

(Maariko 13:3-13; Luuka 21:7-19)

3Qatlay Yeesu giyaa ilii ibiidi oõ gu Miseyituunige,24:3 oõ gu Miseyituunige: Qatlaykira oki yaa kona khai wa⁄a gu miseyituuni. sirakoomiisee dosi yaagi khayri daqa dosii inay kilakoina, haa gugi maasiri tuba, “Sandi kaade, gimbaki maa malaalee hiica⁄i? Kara mala namaa laqanta khawaraa doogu, haa hiifaakoo da qatlay?”

4Yeesu sigigi ilaki⁄isi inay tuba, “Hangu ga⁄aydee, heedi lensee hhanti hiicori unkuray. 5Sa gimba, hida wa⁄a yaa khakhayay hari uma goy, tay kakaanay tuba, ‘Ana na Kristu,’ kara inay maa hiicoridiyay hida wa⁄a. 6Qatlaykeesii maa akhamisidayi gau haa sahhasahhay gu gau, unkuray harimaa hhantii tlaꞌaday. Gimbakee kwanda gii ca⁄iye gesaa, baloo da hiifaakoo loi kahhada. 7Hhapee leẽ maa qwaatlida haa hhapee waka, tawaaloo leẽ maa qwaatlida haa tawaaloo waka. Kara, damaa wana qori haa kintleemoo daqeemoo paslaapasloo. 8Gimbaki sliimaa ti tlaatleesoo kilesi, ti tlaatleesoo gu ba⁄adaa gu hadee da slaꞌa hiidawa.

9Qatlaykeesii, hida gu hhapapu goõ hangumaa ooyinayi, danguma leehhisi labaꞌasuge haa maa cu⁄iyay unkuray. Kara inay hangumaa wakiyay, sa gimba gu uma goy. 10Hida wa⁄a maa mayay ⁄imbaraa dooina gi konee daqa dooii, hingimaa hiifookimidiyay inay haa inay haa hingimaa wakaawakiyay. 11Kara, tletimiisee wa⁄a da afaꞌafuuma maay caca⁄ada, haa maa hiicoridiyay hida wa⁄a. 12Tlakwaroo maay roogita, sa gimbakee slaꞌamuu gu hida wa⁄a maa caaquumidi. 13Teesaaqay see, heedi gumaa hiikaasa ⁄imbaraage hiifaakoo naqatloo, hikee dugunimaa ilabuꞌuna ha Iliitleemu. 14Gimbaki gu Hhou gu Tawaaloo da Iliitleemu, dugu kakaana khooroo gonge, ilatlawa pahha sa hida gu hhapapu goõ. Teꞌesii, hiifaakoo da khooroo maa asu khayda.

Slahhaaꞌasa da slasla⁄iima

(Maariko 13:14-23; Luuka 21:20-24)

15Teesaaqay, hamaa antayi slahhaaꞌasa da slasla⁄iima, hiĩ sihhiti daqa daa tlintiꞌisige. Gimbaki dugwaa gimbuusi ha tletimiisay Danieeli. Heedi gu somima gimbaki caahhiye maꞌaana dosi.24:15 Yuꞌudii kitaabuu gu Danieeli 11:31.16Qatlay gamaa ilii antee teesaaqay, kwanda hida goó hhapee da Yudaayage ibiidee, maati cira lakidiyee omeerige, ma ba⁄aniri. 17Baloteesii, heedi damaa slaye rawaa gu pembeege, hhantii hii⁄eeti sa hiiowaraa idadu kosi waꞌay gu marago. 18Kara, heedi damaa slaye qaymooge, maa hhanti ki⁄i ayage sa hiiowaraa jurungii dosi. 19Gu lou, hamaa antayi balalu hhakee gumaa tlakwi hari khisla daqa tigay gumaa koomee hubay haa hhakaꞌa gumaa ruꞌumisee daa⁄a⁄ee! 20Inkoo, firima Iliitleemu lakidimoo googuna, maa hhantii ca⁄i qatlay gu madenge, baku baloo da Sabaatoge. 21Qatlaykee damaa wana labaꞌasu gu didiru. Labaꞌasu da hikee gooay kahhi hiica⁄a yadaa tlaatleesoo da khooroogo haa letuti naqatloo, slime etaa maa hiica⁄iyaaba da hikee gooay. 22Bere Iliitleemu yaa aloo ilakereꞌesiyaaba balalu hhakee gu labaꞌasu, wanaaba heedi lensee, gwaa aloo ba⁄ama. Inkoo, sa hida kosi giyaa hiileehhi, Iliitleemu ilakereꞌesi balalu hhakee.

23Qatlaykeesii, bere maa akhasidayi hida kakaanay sa unkuray tuba, ‘Yuꞌudaa! Kristu wana tiꞌii!’ Kara wakinay bee, ‘Wana yade!’ Hamaa hhanti ⁄imbiday, hikee ti gimba gu afaꞌafuuma kilesi. 24Gu lou, qatlaykeesii, damaa hiica⁄i hida wakinay hingumaa hiiduubee tuba, inay na Kristu. Kara, damaa hiica⁄i tletimiisee da afaꞌafuuma see. Afaꞌafuusetee maa laqaaqanay gimba gu denu gu afaꞌafuuma haa gimba gu bakaꞌasa hida, ma koisiri hiicoriduu hida daa hiileehhi ha Iliitleemu. 25Yuꞌudaa, ana sanguũ kaay unkuray gimbaki sliimaa, qatlay gi ilii kahhiye hiica⁄araa.

26Teesaaqay, bere hida wakinay kaayiyay sa unkuray tuba, ‘Yuꞌudaa, Kristu wana yade kongoqomeege,’ unkuray hhanti hada kayday yade. Slime bere kaayay tuba, ‘Yuꞌudaa, wana sagayge,’ unkuray hhanti ⁄imbiday. 27Nanku Heedi khawaraa dosi, maa mankaraaiya pahha taqay, idoo giyoó ilii mankaꞌaside ilacindoo gu rawaago, ilacindoo gu biraa naqatloo. 28Namati teesaaqay, daqa da iliiwane sayni, teꞌesii gwadiisu ginoó ilii kurunkuridi.

Nanku Heedi khawaraa dosi

(Maariko 13:24-27; Luuka 21:25-28)

29Qariqaaqari damaa iliicatiye balalu hhakira gu labaꞌasu,

‘Letu dagamaay bo⁄eesi.

Slehheẽ maay da⁄iyaaba,

tica⁄eerii maay huhuiyay rawgo,

⁄uuru gu idadu gu rawge waaree, dugumaa rinqirinqisi.’24:29 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 13:10; 34:4.

30Da hheꞌesi, laqaru gu Nanku Heedi dugumaa arina rawaa gu rawge. Teꞌesii, hida gu hhapapu goõ khoorooge maa gaiidiyay. Inay gumaa arinayi Nanku Heedi, yaa hii⁄eeti hari tlonga rawaa gu rawgo,24:30 Yuꞌudii kitaabuu gu Danieeli 7:17. hari ⁄uuru haa wanqamee da hhoinay gu didiru. 31Afoo da didiri da paranda dagamaa hiifahhi rawaa gu rawge. Teꞌesii, ina maa ya⁄abi malayika dosi, inay maa hiikurunkuriyay hida kosi giyaa hiileehhi, bareemoo cigahhago gu khooroo goõ.

Ilaꞌaaꞌaatisa da ⁄ancimoo

(Maariko 13:28-31; Luuka 21:29-33)

32Inkoo, hari amoo da ⁄ancimoo hangu caacaahhamisidee ilaꞌaaꞌaatisateesaa. Qatlay elemu kosi giyoó iliinaana⁄iyee haa loo⁄oo dosi yaagi kucufida, teꞌesii unkuray hoó caahhaday tuba, qatlay gu madeẽ yaani daadaauusi. 33Namati teesaaqay, qatlay unkuray gamaa ilii antee gimbaki goõ sanguũ kaay hiicaca⁄i, caahha tuba, Nanku Heedi yaani daadaauusi ki⁄araa, ilaciyaa gu afamaraage wana. 34Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, laqwaloti da inkoo hiicatidaaba, qatlaykaꞌa naqatloo gimbaki goõ gimaa iliica⁄iye. 35Raw haa hhapee maa hiihhancooiyay. Teesaaqay see, gimba goy maa hiihhancooiyaaba coko⁄o see.”

Wanaaba heedi gu khua baloo gimati qatlay gu hiifaakoo

(Maariko 13:32-37; Luuka 17:26-30, 34-36)

36Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Hhaku heedi lensee gu khua baloo haa qatlay gu hiifaakoo, malayika see rawaa gu rawge hhidinay, Nanku Iliitleemu see hhidina. Balotee Taataa kilesi naga khui. 37Idoo daa iliiwane gooay balalu hhakira gu Nuuhu, teesaaqay daganimaa ilii wana, qatlay Nanku Heedi gimaa iliiki⁄iye khoorooge. 38Balalu hhakira qatlay ilawa⁄iya giyaa ilii kahhade khawa, hida yaa ⁄agiiginay haa yaa kitahhaahhanay, yaa khabiibinay haa digaa khabiibina, balotira naqatloo, Nuuhu giyaa ilii day waꞌay gu safiinage. 39Hida hhakee yaa baraslayiriiba ti idoo mala naay ca⁄ada, balotira naqatloo ilawa⁄iya giyaa ilii khaydi, digigi takoobi goõ. Teesaaqay daganimaa ilii wana, qatlay Nanku Heedi gimaa ilii khaye. 40Qatlaykeesii, hida cada maa qaymooge wanay, leẽ dugumaay oyi, leẽ dugumaa may. 41Tigay cada maa saadiidinay sliimaa, leẽ dagamaay oyi, leẽ dagamaa may.

42Inkoo diliqa, sa gimba ha hhidintay ti baloo haloo, Looimoo googuna giyaa iliiki⁄iye. 43Unkuray caahha naraꞌa gimbaki. Bere looimoo gu mara hiti caahhi qatlay daa ilii khaye fiisiisay, hiisee⁄iyaaba mara gosi duguma cihhi ha fiisiisee. 44Teesaaqay, unkuray see hangu ilakhuukhuꞌusidee naraꞌa, sa gimba, Nanku Heedi himaati khay, qatlay unkuray hangoóba iliipaꞌaru.”

Yondimiisay daa ⁄imbi haa hiĩ daaba ⁄imba

(Luuka 12:41-48)

45Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Ti miyaa na tongimoo daa ⁄imbi haa gu kooma waaway, daa qaasi ha looimoo gosi, ma wariiqadimidi tongee dosi wakinay, haa sigima hadimisi ⁄agoo hari qatlay daa qaasige? 46Dugwaa ⁄aafi tongimokaꞌa, looimoo gosi gimaa iliiki⁄iye hhiyuumago, gugi slay ina yondiidi, yondukira sugwaa taatahhi. 47Gu lou, ana sangu kaawa unkuray ambee, looimoo gosi gu qaasi tongimokee, ma wariiqadimidi khooslay gosi goõ. 48Inkoo, ilatahha tongimokee gu tlaku, ina ilahudeesi muuna gosii tuba, ‘Looimoo goy yaanii kaai ki⁄araa.’ 49Da hheꞌesi ina tlaatleesi difoo tongee deneꞌee kosi, tay ⁄agina haa kitahhana sliimaa haa oonimiisee. 50Looimoo gu tongimokee yaati khay, baloo gubasli iliipaꞌaru haa qatlay gi hhidine tongimokee. 51Teꞌesii, looimokee gutii kerekereꞌemisi tongimokee bareemoo haa bareemoo, haa gugi qaasi raqa lenge sliimaa haa peereehhiisee. Taysi daganimaa ilii wana ⁄aa⁄imu haa tluꞌuru gu ⁄atloo, sa slahhaaꞌamee da labaꞌasu.”

25

Ilaꞌaaꞌaatisa da sagameeru mibi

1Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Qatlaykeesii Looimoo gu Goõ gimaa iliiki⁄iye, Tawaaloo da rawaa gu raw, hingimaati slaaslaaqasi haa sagameeru mibi pahha, gwaay owee caaꞌasoo dooina, gi waaudiri sa amoodabaawa looimoo gu khaboo. 2Sagameeru kooani tla⁄aã gooinay yaa bawmidiri, kooani yaa konay waaway. 3Hhakira gwaa bawmidee qatlay giyaa ilii oyiri caaꞌasoo dooina, inay yaay oyiriiba du⁄iya waka da hiiroogisa. 4Hhakira gwaa koomee waaway, inay yaay oyiri caaꞌasoo dooina sliimaa haa khooslay gu du⁄iya waka.

5Inkoo, looimoo gu khaboo giyaa ilii kaai khawaraa, sagameerukee goõ gi tlaatleesiri gufimisu, haa gi tooinaa guiri. 6Qatlay gu amasidiira, maahhoo dagagi akhasi kakanta tuba, ‘Yuꞌudaa! Looimoo gu khaboo yaa khoci! Ca⁄aaruu, taa⁄amida amoo dabaawakuna.’ 7Da hheꞌesi, sagameerukira goõ mibi gii tlayri guꞌudeego, gi ilakhuukhuꞌusiri caaꞌasoo dooina. 8Hhakira gwaa bawmidee gi kaayri sa hhakira gu koomee waaway tuba, ‘Sandi qaydee du⁄iya dooguna coko⁄o, sa gimba caaꞌasoo doori hiĩ tlaatleesiri hhamaahharu.’ 9Teꞌesii, hhakira gu koomee waaway gi ilaki⁄isiri inay tuba, ‘Suti, du⁄iyati buꞌudisidaaba dandiray haa unkuray. Taa⁄amida daqa hida goó naadimee du⁄iya, sangwaay kirigidee.’

10Inkoo, hhakira gwaa bawmidee giyaa ilii waaudiri sa kiriga kawa da du⁄iya, looimoo gu khaboo yaagi khay. Teꞌesii, sagameerukira gu kooani gungaa ilakhuukhuꞌusu, gii guniri sliimaa haa ina losona gu khabooge, da hheꞌesi afamaraa dugugi khiidimi. 11Qariqaaqari, sagameerukira wakinay inay see yaagi khayri, gi eteediri tuba, ‘Looimoo, looimoo, sandi afiiooyinte afamaraa!’ 12Teꞌesii, looimoo gu khaboo gigi ilaki⁄isi inay tuba, ‘Gu lou sangu kaay ambee, ana hangu hhidima unkuray!’ 13Inkoo diliqa, sa gimba ha hhidintay baloo gimati qatlay see, Nanku Heedi gimaa iliiki⁄iye.”

Ilaꞌaaꞌaatisa da tongee tami saa taatahhi peesay

(Luuka 19:11-27)

14Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Tawaaloo da rawaa gu raw maa ilaꞌaaꞌaatisa da heedi waku pahha, gwaa slaꞌa hhiyuuda yaamu gu segenge. Ina yaa eteedi tongee dosi, haa sigigi taatahhi khooslay gosi, magu haraa iliikoniri. 15Ina gi taatahhi sa tongimoo leẽ talanta kooani,25:15 talanta kooani: Hiĩ yaa peesay wa⁄a hari khisla. Talanta leẽ yaa qoomay gu peesay, gwaa buꞌudisu buaraa yondimiisay, sa yondu gosi gu koraraa mibi haa lahhoꞌo. Talanta kooani yaa qoomay gu bueemaa gu koraraa mibeeri dagati. sa waku sugugi taatahhi talanta cada, kara waku sugugi taatahhi talanta leẽ. Da hheꞌesi, ina gi tosaa waaudi hhiyuuma dosiige.

16Hikira saa taatahhi talanta kooani, cirakiray lenge gi waaudi haa gi kirigirukay, gi slay faydaa talanta waka kooani. 17Namati teesaaqay, hikira see saa taatahhi talanta cada, ina see gi slay faydaa talanta waka cada. 18Teesaaqay see, tongimokira saa taatahhi talanta leẽ, ina yaa waaudi, gi fooli bonda hhapeege, haa gi tipi teꞌesii peesaykira gu looimoo gosi.

19Qariqaaqari daa ilii cati balalu wa⁄a, looimoo gu tongetee yaagi ki⁄i hhiyuuma dosaa. Ina gi maasi tongee dosi, idoo giyaa laqiri hari peesay gosi sigaa taataahhi. 20Tongimokira gwaa oowu talanta kooani yaagi khay, haa gi kaay tuba, ‘Looimoo goy, ugu sinaa taatahhadi ana talanta kooani. Inkoo, yuꞌudiyaa haa slay faydaa talanta waka kooani.’ 21Looimoo gosi gi kaay tuba, ‘Naraꞌa, ugu ti tongimoo gu hhou haa daa ⁄imbi. Ugu haã laqanti ⁄imbaraa gimba gu digidakuge, ana hagu qaasa ma wariiqadimiti idadu wa⁄a. Inkoo, khoca hhaꞌaluudi sliimaa haa ana, looimoo googu.’

22Tongimokira saa taatahhi talanta cada, ina see yaagi khay, gi kaay tuba, ‘Looimoo goy, ugu sinaa taatahhadi talanta cada, ana haani slay faydaa talanta waka cada.’ 23Looimoo gosi gi kaay tuba, ‘Naraꞌa, ugu ti tongimoo gu hhou haa daa ⁄imbi. Ugu haã laqanti ⁄imba gimba gu digidakuge, ana hagu qaasa ma wariiqadimiti idadu wa⁄a. Inkoo, khoca hhaꞌaluudi sliimaa haa ana, looimoo googu.’

24Da hheꞌesi, tongimokira saa taatahhi talanta leẽ yaagi khay, gi kaay tuba, ‘Looimoo goy, ana haa caahhi ugu ti heedi gwaa karahhu, goó buꞌuma daqa gwaabage ilii daamisu, haa goóyi kurunkurima daqa goobago ilii pasidisa pisagaroo. 25Teesaaqay ana haa tlaꞌamuudi, talanta doogu hagagi tipakay hhapeege. Inkoo, yuꞌudiyaa khooslay googu nahiĩ.’

26Looimoo gosi gugi ilaki⁄isi ina tuba, ‘Ugu ti tongimoo gu tlaku haa naa⁄amiisay! Ugu ha khuꞌuda tuba, ana hoóti buꞌuma daqa hanaabage ilii daamisu pisagaroo, haa hoótii kurunkura baruũ daqa hanaabago ilii heeleꞌemisu! 27Teesaaqay, ugu kwanda gaa aloo qaaside peesay goy benkige. Qatlayki gaani ilii ki⁄e, hangii owu peesay goy sliimaa haa faydaa dosi.’ 28Looimoo gosi gi ilafahhi tuba, ‘Afii⁄utlakunayi talantatee da leẽ gi kone, hadisakana sa tongimokaꞌa gu kooma talanta mibi. 29Heedi gu kooma gimba gu Iliitleemu, ina sugumaa hiiroogisi hari khisla, haa maa kona wa⁄a. Kara hikaꞌa goóba caahha gimbakee, gimati koomi see caahhatee da coko⁄o, dagoóti afii⁄utli daqa dosaa.25:29 Gimba gu hhayuki: Gimbaki hinditi muuna hii⁄atliitlimisi ma yondiidani yondu gu Iliitleemu hari idadu ga kone, ⁄uuru gu qawaraa gu muunaiĩ, haa sandii roogisi wa⁄a hari khisla. Hida goóba yondu teesaaqay, hikaꞌa see gu coko⁄u gi konee digi afii⁄utli idadu hhakee.30Inkoo, tongimokee gubasli faydaa, kwahhakunay khoorooge hhantee da didirige. Taysi daganimaa ilii wana ⁄aa⁄imu haa tluꞌuru gu ⁄atloo, sa slahhaaꞌamee da labaꞌasu.’ ”

Hukumuu gu baloo da hiifaakoo

31Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Kara, qatlay Nanku Heedi gimaa iliiki⁄iye hari wanqamee dosi, sliimaa haa malayika goõ, ina ginimaa ilii ibiidi rawaa gu kitiĩ gu tawaalooge gu wanqamee dosii. 32Hida gu hhapapu goõ digimaay kurunkuri pandaa dosii. Teꞌesii ina gimaa amaslina, deꞌemiisay gooay idoo giyoó iliiamasline bee⁄u haa aaraa. 33Ina maa qaasi bee⁄u hari bara da daba gosi gu ⁄uya, aaraa hari daba gosi gu basa. 34Da hheꞌesi, mutemi maa kaay sa hhakira gu bara dosi da ⁄uya tuba, ‘Khocaa unkuray daa ⁄aafi ha Taataa gooi! Aalima tawaaloo daa ilakhuukhuꞌusi ha ina, yadaa daa ilii tleehhi khooroo. 35Maꞌaana, haa kooma qori, sinigi qaydiri ⁄agoo, haa kooma wakhaa, sinigi qaydiri maꞌay gu kitahhu, ana yaa dahaa, hanigi kwahhasuusidiri. 36Kara, haa koomaaba qayroo, unkuray sinigi hadisidiri qayroo, haa mama⁄a, hanaagii yuꞌumidukaydiri, haa khiidimooge waara, hanaagi ilakhookhocuu kaydiri.’

37Da hheꞌesi, hida hhakee gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi, gumaa ilaki⁄isiyay ina tuba, ‘Looimoo gu Goõ, gwaa malaalee arini ugu konta qori, sugugi hadisani ⁄agoo, haa konta wakhaa, sugugi hadisani maꞌay gu kitahhu? 38Gwaa malaalee arini ugu ti dahaa, hagugi kwahhasuusani, haraa slaꞌay wanta, sugugi hadisani qayru? 39Kara, gwaa malaalee arini mama⁄ada, baku haa khiidimooge wanta, hagwaagii yuꞌumidu kayni?’

40Teꞌesii, mutemi maa ilaki⁄isi inay tuba, ‘Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, idoo gaa ilii yonditiri sa leẽ gu hhiee hhanki koi gu kaariiba, gimbakee ana sugunaa yonditiri.’

41Da hheꞌesi, ina maa kaay sa hhakira guri bara da daba gosi gu basa tuba, ‘Waauda tiaa daqa dooaa unkuray daa ilawaasi! Taa⁄amida aslaa doóba hhamage, daa ilakhuukhuꞌusi ha Iliitleemu sa Biriisimoo haa malayika dosi. 42Maꞌaana ana haa kooma qori, sinaa qaydiriiba ⁄agoo, haa kooma wakhaa, sinaa qaydiriiba maꞌay gu kitahhu. 43Kara, ana yaa dahaa, hanaa kwahhasuusidiriiba, haraa slaꞌay waara, sinaa qaydiriiba qayru, haa mama⁄a gaa ilii khiidimooge waare, unkuray hanaay yuꞌudakaydiriiba.’

44Teꞌesii, inay maa ilaki⁄isiyay ina tuba, ‘Looimoo gu Goõ, hagwaa malaalee arini haã qoriti, haa konta wakhaa, ugu yaa dahaa, haa kontaaba qayroo, haa mama⁄ada, haa khiidimooge wanta, dandiray hagugi mayni iliiawa?’ 45Da hheꞌesi, mutemi sigimaa ilaki⁄isi inay tuba, ‘Gu lou, sangu kaay, idoo gaa ilii maydiri iliiawaraa, leẽ gu hhiee hhanki koi gu kaariiba, haati siꞌidiri iliiawaraa ana.’ 46Da hheꞌesi, hida hhanki gu koomee ibinaa da tlakwi maay gunay ⁄agitiru gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Hhakira gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi, maay gunay slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo.”

26

Ilakhuukhuꞌusa da gaasaraa da Yeesu

(Maariko 14:1-2; Luuka 22:1-2; Yohaana 11:45-53)

1Qatlay Yeesu giyaa ilii hheꞌesi cocoꞌomoo gimbakee goõ, gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, 2“Unkuray ha khuꞌuday tuba, balalu cada giyoo hiicatiyee yoo losona gu Pasaaka. Nanku Heedi dugu tlanki haa dugwii tluhhumisi musalaabage.”

3Qatlaykee hhapalooee da deni haa gaduũ gu Yahuudi, yaay kurunkuridiri mara gu hhapalooay gu didiruge, uma gosi na Kayaafa. 4Inay gi ilakhuukhuꞌusiri, idoo gi ilii ooyiyee Yeesu hari hhaaboo, magu gaasiri. 5Gi kaayri tuba, “Hhanti yondiidana gimbaki qatlay gu losonage, hida yoo ba⁄atii ⁄isinay khoslongora.”

Yeesu dugu maakhi du⁄iya Betaniyaage

(Maariko 14:3-9; Yohaana 12:1-8)

6Yeesu yaa tongoo da Betaniyaage wana, mara gu Simoonige, gwaa kooma wakaꞌalee ga⁄ay gu buubaa. 7Teꞌesii hadee waka yaagi khaydi daqa dosii, yaa konta khoosliya da hhoi da alabaasita,26:7 khoosliya da hhoi da alabaasita: Khoosliyati daa hhoi, siringima da coko⁄i pahha. Kara dagaraa tle⁄eẽ wakinay boo⁄imisi, uma gooina na alabaasita. Waꞌay gu khoosliyateesii yaa wanta du⁄iya, daa kooma tafu gu hhou. daa kooma du⁄iya da tafu gu hhou haa da beyii dihhi. Hadetee gii tuutuqudi du⁄iyatee saga gu Yeesuge, Yeesu giyaa ilii ibiidi meesaage sa ⁄agoo. 8Sirakoomiisee dosi giyaa ilii aniri gimbakee, gi slahhaahhaairi, kakaanay tuba, “Yuꞌudaa hadeti idoo giĩ ilii hhamisidi diitiray du⁄iyati. 9Du⁄iyati danganti aloo hiidahhasi naadiru hari peesay wa⁄a, peesaykee dugugi hadimisi sa iliiawaraa kwaeeli.”

10Teꞌesii, Yeesu yaa caahhi ilahudaa koina, sigigi kaay inay tuba, “Maw ilahufidu hadeti! Ina hinti yonditi yondu gu hhou sa ana. 11Yuꞌudaa, balalu sliimaa kwaeeli yoó sliimaa wanay haa unkuray. Teesaaqay see, ana waaraaba sliimaa haa unkuray balalu sliimaa. 12Hadeti hintii tuutuqudi du⁄iyati daa tafu cuuꞌudi slaqwa dooii, mani ilakhuukhuꞌusidi sa qaasaraa doyi. 13Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, qatlay Gimba gu Hhou gu Iliitleemu dugumaa ilii kakaane sa hida daqeemoo sliimaa tiꞌii khoorotii, slime yonduki giĩ yonditi hadeti, dugumaa kakaana sa hiislaslaw gosi.”

Yuuda ⁄imba dosi hiifookida Yeesu

(Maariko 14:10-11; Luuka 22:3-6)

14Da hheꞌesi, leẽ gu sirakoomiisee mibi haa cada da Yeesu, daa eteediidine Yuuda Isikariyooti, gi hadakay daqa hhapalooee da denige, 15haa sigigi kaay tuba, “Bere ana hiilu⁄a Yeesu dabaiĩ kokunay, unkuray sini mala hadisiday?” Teesaaqay inay sugugi faadiri goboree mibeeri tami da feesa, sugugi hadisiri. 16Tlaatleesa da qatlaykeesaa, Yuuda gi tlaatleesi dabiidi mucu gu hhou gu hiinawaraa Yeesu.

Losona gu Pasaaka ilakhuukhuꞌusa dosi

(Maariko 14:12-21; Luuka 22:7-13, 21-23; Yohaana 13:21-30)

17Inkoo, baloo da tlaatleesoo da losona gu mukaatee doóba iliiqaasa hamiira yaa daadi. Sirakoomiisee gi ilii hadakayri Yeesu, gugi maasiri tuba, “Kaale slaꞌada ma sugu ilakhuukhuꞌusa kayni daqa da ilii ⁄agoo Pasaaka?” 18Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Taa⁄amida yaamuge daqa heedi wakuu haa sugu kaadee ubee, ‘Maarimuu yaani kaay tuba, qatlay goy yaani day, mara googuu ⁄agima Pasaaka sliimaa haa sirakoomiisee doyi.’ ” 19Da hheꞌesi, sirakoomiisee gi laqiri, idoo Yeesu sigaani ilii kaay gooay, inay gi ilakhuukhuꞌusiri losona gu Pasaaka.

20Qatlay daa ilii day khwayaiĩ, Yeesu yaa ibiidi sa ⁄agoo sliimaa ha sirakoomiisee dosi mibi haa cada. 21Inay giyaa ilii ⁄agiiginee, Yeesu sigigi kaay tuba, “Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, leẽ tla⁄aã googunay hiniĩ fookidi ana.” 22Sirakoomiisee dosi gi li⁄iri hari khisla sa gimbakee, inay gugi tlaatleesiri maamisu tuba, “Looimoo gu Goõ, ti ana goo nugu hiifookida?” 23Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Hiĩ gungii tika⁄u mukaatimoo gosi lagabayge sliimaa haa ana, hikee noo ana hiifookidi. 24Gu lou, Nanku Heedi gwaai, idoo daa ilii handikimi gooay Handikaa da Iliitleemuge. Inkoo, yoo ana heedikaꞌa gu hiifookida Nanku Heedi! Yaati ba⁄ay daqa heedikeesii, bere dugwaati aloo may laqwaloo.”

25Da hheꞌesi, Yuuda, hikira gu hiifookida Yeesu, gi maasi tuba, “Maarimuu, ti anagoo?” Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Ugu loi niĩ kaadi teesaaqay.”

Meesaa da Looimoo gu Goõ

(Maariko 14:22-26; Luuka 22:14-20; 1 Wakorinto 11:23-25)

26Qatlay giyaa ilii ⁄agiiginee, Yeesu yaa hiioy mukaatimoo, gi kaay ⁄iisoo daqa Iliitleemuge, gugi fendehhemisi, haa gi tosaa hadisi sa sirakoomiisee dosi. Ina gi kaay tuba, “Owaa ⁄agima, haã na slaqwa doyi.” 27Da hheꞌesi, gii oyi qulu⁄uu gu difaay, gi kaay ⁄iisoo daqa Iliitleemuge, gi tosaa hadisi sa inay tuba, “Kitahhama gonkokunaa hari qulu⁄uki. 28Haã na ceedee doyi da laqama ila⁄imbidu gu ⁄abu, da tuutuquda sa hida wa⁄a, digima ilamooyimi tlakwaroo dooina. 29Ana sangu kaay unkuray ambee, qatlaykaa gu inkoogo ha kitahhaaba kara difaay, balotaꞌa naqatloo gamaa iliikitahhe da ⁄abi, sliimaa haa unkuray Tawaaloo da Taataa gooii.”

30Giyaa ilii hheꞌesiri raaꞌamu, raaꞌamee da daareesa Iliitleemu, Yeesu haa sirakoomiisee dosi gi waaudiri oõ gu Miseyituunige.26:30 oõ gu Miseyituunige: Qatlaykira oki yaa kona khai wa⁄a gu miseyituuni.

Yeesu tletina tlankaraa dosi ha Peetiro

(Maariko 14:27-31; Luuka 22:31-34; Yohaana 13:36-38)

31Qatlay giyaa ilii dayri onke, Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Hari amasi hhanki gu letuti, unkuray gonkokunaa hanoo lakitay ana. Gimbaki dugwaa handikimi Handikaa da Iliitleemuge tuba,

‘Ana hamaa sagadahha deꞌemiisay,

teꞌesii bee⁄u goõ gu raqa maati pasidi.’26:31 Yuꞌudii kitaabuu gu Sakariyaa 13:7.

32Teesaaqay see, qariqaaqari ana goo iliislafe haagii ca⁄a ayisago, hoo giyaada yade hhapee da Galilaayage.”

33Peetiro gi ilaki⁄isi Yeesu tuba, “Bere wakinay goõ goo lakidiyay, etaa ana hagu lakidaaba ugu.”

34Yeesu gi kaay sa Peetiro tuba, “Gu lou, sugu kaay ugu, hari amasi hhanki gu letuti, konkaku giyoo ilii kahhiye ceearaa, ugu hanoo tlankida waa tami.” 35Peetiro gi kaay tuba, “Bere gwaaꞌaraa goosee, ana kwanda ga gwaae sliimaa haa ugu, etaa ana hagu tlankaaba ugu coko⁄o seei.” Sirakoomiisee goõ gi kaayri namati teesaaqay.

Yeesu firiirina yade Getesemaanige

(Maariko 14:32-42; Luuka 22:39-46)

36Da hheꞌesi, Yeesu gi hadakay sliimaa haa sirakoomiisee dosi daqa doó eteedine Getesemaani. Teꞌesii, Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Ibiida tiꞌii, ana ha hadakaw yaqay ma firoo kay Iliitleemu.” 37Ina gii oyi Peetiro sliimaa haa yaꞌay hhakira cada gu Sebedaayo haa girigi waaudi. Yade ina gi tlaatleesi li⁄eemoo haa bahhangara. 38Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Ana ha kooma li⁄eemoo da didiri muuna gooii, daadaauusa da gwaaꞌaraa see. Inkoo ibiida tiꞌii, guula sliimaa haa ana.”

39Ina gi waaudi pandaage coko⁄o, hingirigi kwahhi gii gupu⁄usi pandaa dosi hhapeege, gi firimi, “Ye Taataa goy, bere diidahhasi, sini surukuside qulu⁄uki gu labaꞌasu daqa dooaa. Teesaaqay see, hhanti yondita idoo ga iliislae ana, yondiidi idoo ga iliislaꞌade ugu.”

40Yeesu gi ki⁄i daqa sirakoomiisetiray, gigi slay inay hiĩ guiri. Ina gi maasi Peetiro tuba, “Unkuray hangii dahhasidiriibaslii guulimee, gimati saa leẽ see? 41Hhanti guꞌuday, firima Iliitleemu, ha ba⁄atii gii huuꞌuday koimisuge. Gu lou, muunaiĩ kokuna slaiyay kaba⁄a koimisu, teesaaqay see, slaqoo kokuna ti nanqweree⁄iyay.” 42Ina gi hadakay kara waa da cada sa firoo, kakaana tuba, “Ye Taataa goy, bere ⁄atlarimoki gu labaꞌasu hiidahhasi hiicata haniba geregeda, gimbaki buꞌudiye idoo ga iliislaꞌade gooay ugu.” 43Ina gi ki⁄i kara, gigi slay inay hiĩ guiri, sa gimba ilaa koina yaa haciri guꞌudee. 44Yeesu gigi may inay teꞌesii, gi waaudi kara waa da tami firooge, gi firimi namati gimbakira gooay gu pandaa.

45Da hheꞌesi, ina gi ki⁄i kara daqa sirakoomiisee dosii, sigigi kaay tuba, “Unkuray hati kahhadaaii haã guꞌudiri, haa hangii fiifisidiri? Yuꞌudaa qatlay yaani day, Nanku Heedi dugu hiilu⁄i dabaiĩ gu hida gu tlakwige. 46Tlawaw, paaree na waaudani! Yuꞌudaa, hikira guni hiifookida, yaa khoci!”

Yeesu dugu hiifookidi haa dugu ooyi

(Maariko 14:43-50; Luuka 22:47-53; Yohaana 18:3-12)

47Qatlay Yeesu giyaa ilii kahhiye gimbage, Yuuda, leẽ gu sirakoomiisee dosi mibi haa cada yaagi khay. Sliimaa haa ina yaa wanta raqa da didiri da hida, gwaa koomee pangaaee haa hhadimeerii. Hida hhakee digaati ya⁄abi ha hhapalooee da deni haa gaduũ gu Yahuudi. 48Qatlaykee, Yuuda gu hiifookida Yeesu, yaa hheꞌesi yaa laqami sa hida hhakee kakaana tuba, “Hikee goo humbaꞌade na ina, oowakuna.” 49Cirakiray, Yuuda yaati tafai daqa Yeesuge, haa gugi cehheemisi tuba, “Maarimuu, hagu hhouu!” Gugi tosaa humbaꞌadi. 50Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Danaꞌa goy, yondiidi idoo gaani yondu kaydi tiꞌii.” Teꞌesii, hida hhakee gii satiri, gi ooyiri Yeesu, haa gugi khiidiniri.

51Yuꞌudiyaa, leẽ gu hhakira gwaa sliimaa waaree haa Yeesu, giyaa ilii arimi teesaaqay, yaagi slootisi pangaa gosi, haa gii maahhasi yondimiisay gu hhapalooay gu didiru, gugi afakereꞌesi eea dosi. 52Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Ki⁄isii pangaa googu looboo dosii, sa gimba heedi goó cu⁄a hari pangaa, ina see dugooti gaasi hari pangaa. 53Ugu ga ilatahhade, ana hiidahhasaabaslii firoo Taataa goy, ina sinaraagi khay ciraai raqoo gu deni mibi haa cada gu malayika?26:53 raqoo gu deni mibi haa cada gu malayika: Gimbaki hari Yunaanaisoo ti gimba gu sirikaarii, doó laqama raqa da didiri da sirikaarii. Hhayukii raqoo mibi haa cada ti malayika 72,000.54Inkoo, bere ha laqa teesaaqay, yoo malee buꞌuta Handikaa da Iliitleemu, doó kaawa tuba, gimbakee kwanda gii ca⁄iye teesaaqay?”

55Qatlaykee loi, Yeesu gi kaay sa raqatee da hida tuba, “Unkuray hanti khaydiri hari pangaaee haa hhadimeerii, sa oowaraa ana, ana ti kanimiisay gu sariyaa pahha? Balalu sliimaa ana haa waara mara gu didiruge gu Iliitleemu, haa caacaahhaahhamisa hida, unkuray hanaa oodiriiba. 56Inkoo, gimbaki goõ hingii laqadi taqay, dama buꞌudi gimba daa handikimi ha tletimiisee da Iliitleemu.” Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi goõ gugi mayri ina, gi tooinaa lakidiri.

Yeesu pandaa da balasaa da didirige

(Maariko 14:53-65; Luuka 22:54-55, 63-71; Yohaana 18:13-14, 19-24)

57Da hheꞌesi, hida hhakee gwaa oowee Yeesu, gugi leehhisiri daqa Kayaafage, hhapalooay gu didiru. Teꞌesii, maarimamaa da sariyaa da diini haa gaduũ gu Yahuudi yaay kurunkuridiri sliimaa. 58Peetiro yaa sirakoomi Yeesu alungo efeenaa da hhapalooay gu didiru naqatloo. Ina gii day waꞌay gu efeenaage, gi ibiidi sliimaa haa hida gwaa ga⁄aa⁄awee, ma arimi gimba gwii ca⁄a daqa Yeesuge.

59Inkoo, hhapalooee da deni haa gaduũ goõ gu balasaa da didiri, gi dabiidiri ilatlawa da afaꞌafuuma daqa Yeesuge, ma slayri amoo dari gaasaraa ina. 60Teesaaqay see, inay yaa slayriiba ma dakoo lensee, hingamatii ca⁄amisiri see masaydii wa⁄a gu afaꞌafuuma. Hiigaasooge hida cada hingaagii ca⁄asiri, 61gi kaayri tuba, “Heediki yaa kaay tuba, ‘Ana hiidahhasa ilacataraa maraki gu didiru gu Iliitleemu, haa gugi tleehha kara hari balalu tami kilesi.’ ”

62Da hheꞌesi, hhapalooay gu didiru gi qadidi, gi maasi Yeesu tuba, “Ugu ha ilaki⁄isidaabaslii gimbakee? Hida hhanki mala ilakesaasidiyay daqa dooguu?” 63Teesaaqay see, Yeesu yaati qabi diĩ. Hhapalooay gu didiru gi kaay sa ina tuba, “Seelimi hari uma gu Iliitleemu gu slafa, sandi kaade bere ugu na Kristu, Nanku Iliitleemu.”

64Yeesu gi ilaki⁄isi tuba, “Ugu niĩ kaadi teesaaqay. Inkoo, sangu kaay unkuray goõ ambee, qariqaaqari, Nanku Heedi hagu antayi, hiĩ ibiidi hari daba gu ⁄uya gu Iliitleemu gu kooma ⁄uuru goõ. Kara, hagumaa antayi ina yaa hii⁄eeti hari tlonga yadaa rawaa gu rawgo.”26:64 Yuꞌudii kitaabuu gu Danieeli 7:13.

65Teꞌesii, hhapalooay gu didiru gi feehhimisi kooti dosi, gi kaay tuba, “Hiĩ belendeqesi Iliitleemu! Ti masaydii mala kara ga slaꞌane? Yuꞌudaa unkuray loi haã akhasidiri ina, idoo giĩ ilii belendeqesi Iliitleemu. 66Inkoo, unkuray gimbaki haguũ malee ilatahhadiri?” Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Hikee haraay boo⁄i gwaaꞌaraa!”

67Da hheꞌesi, gugi ilii cubuquniri pandaage, gugi tlupidiri hari kondaaee. Wakinay gugi difiri koofii, 68tay tooinaa kakaanay tuba, “Ye Kristu, aare tletimi, ti miyaa nugungii maahhasi?”

Peetiro tlanki Yeesu

(Maariko 14:66-72; Luuka 22:56-62; Yohaana 18:15-18, 25-27)

69Qatlaykeesii, Peetiro yaa ibiidi khoorooge efeenaa da mara gu hhapalooay gu didiruge. Teꞌesii, yondimiisoꞌoo waka gugi ilii hadakaydi, haa sugugi kaadi tuba, “Ugu see haã sliimaa wanta haa Yeesu gu Galilaaya.” 70Peetiro gi tlanki gimbakee pandaa da hida goõ gwaa waaree teꞌesii tuba, “Ana hhidima gimbakee gaa giimaamiside.”

71Da hheꞌesi, Peetiro yaay ca⁄i khoorooge, hari afamaraa gu efeenaa, yondimiisoꞌoo waka gugi anti, haa gi kaadi sa hida hhakira gwaa teꞌesii waaree tuba, “Heediki see hiĩ sliimaa wana haa Yeesu gu Nasareeti.” 72Peetiro gi tlanki, kara hari seeliru kakaana tuba, “Heediki ana haguti hhidima!” 73Qariqaaqari coko⁄o, hida hhakee gwaa waaree teꞌesii, gi iliisatiri Peetiro, sugugi kaayri tuba, “Gu lou, ugu see ti leẽ tla⁄aã gooinay, sa gimba cocoꞌomoo googu see ti kooina pahha.” 74Teꞌesii, Peetiro hingigi tlaatleesi ilawaamisu haa gi seelimi kakaana tuba, “Heediki haguti hhidima!” Cirakiray, konkaku gi ceei. 75Teꞌesii, Peetiro giislay gimbakira sugwaani kaay ha Yeesu tuba, “Konkaku giyoo ilii kahhiye ceea, ugu hanoo tlankida ana waa tami.” Peetiro gii ca⁄i khoorooge, gi ⁄aa⁄i hari slahhaaꞌamee.

27

Yeesu dugu leehhisi daqa Pilaatuge

(Maariko 15:1; Luuka 23:1-2; Yohaana 18:28-32)

1Qatlay daa iliipisi hari tumpaatumpu, hhapalooee da deni goõ haa gaduũ gu Yahuudi, hingigi ila⁄imbidiri sliimaa, ma gaasiri Yeesu. 2Inay gi khiidiniri Yeesu, gugi leehhisiri haa gugi taatahhiri sa Pilaatu, gwaa gafana gu Ruumi gu hhapee da Yudaaya.

Gwaaꞌaraa da Yuuda

(Yondu gu Ya⁄abimiisee 1:18-19)

3Inkoo, Yuuda gwaa hiifookidu Yeesu, giyaa ilii arimi tuba, Yeesu duguũ hukumi gwaaꞌaraa, dugugi iliihaci wagaree. Ina gi ki⁄isi goboretira da mibeeri tami da feesa, sa hhapalooee da deni haa gaduũ gu Yahuudi. 4Ina sigigi kaay inay tuba, “Ana haã yondiidi tlakwaroo, sa gimba handii fookidi heedi guba dakoo.” Teꞌesii, inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Gimbakee hindi mala ilii slai dandiray? Hikee ti gimba googu ugu loi.” 5Yuuda gi kwahhi peesaykee mara gu didiruge gu Iliitleemu, gi waaudi, hingigi cabay.

6Hhapalooee da deni gii oyiri peesaykee, gi kaayri tuba, “Ti naraꞌaaba sariyaa dooriige qaasa peesayki sliimaa haa hikee gu mara gu didiru gu Iliitleemu, sa gimba peesayki hiĩ bui ceedee da heedi.” 7Inay gi gimbuusiri, gi kereꞌesiri gimbakee, gi kirigiri hari peesaykee qaymoo daa eteediidine hatli gu yondimiisay gu khooslay gu tipa, ma daqa da iliiqamiduu gu dahaa tleehhiti. 8Sa gimbakee, qaymotee saganaa eteedi, qaymoo da ceedee letuti naqatloo. 9Ginaa ilii buꞌudi gimbakira daa tletimi ha tletimiisay Yeremiyaa tuba, “Inay yaay oyiri goboree mibeeri tami da feesa, qoomay gu kiriga, hida gu Israeeli hingaa ila⁄imbidiri bueemaa sa ina. 10Hari peesaykee, gi kirigiri qaymoo da heedi waku goó tlehhida khooslay gu tipa. Taqay na idoo Iliitleemu giyaa ilii ilakaay ana ma yondiidi.”27:10 Yuꞌudii kitaabuu gu Yeremiyaa 19:1-13; Sakariyaa 11:12-13.

Yeesu pandaa da Pilaatuge

(Maariko 15:2-5; Luuka 23:3-5; Yohaana 18:33-38)

11Inkoo, Yeesu dugugi leehhesi pandaa da Pilaatuge, ina gugi maasi tuba, “Ugu na inaa mutemi gu Wayahuudi?” Yeesu gugi ilaki⁄isi tuba, “Ugu niĩ teesaaqay kaadi!” 12Hhapalooee da deni haa gaduũ gu Yahuudi gwaa ilii sitaakiniri, ina yaa ilaki⁄isiiba gimba lensee. 13Da hheꞌesi, Pilaatu gi kara maasi Yeesu tuba, “Ugu haã akhasidiibaslii sitaakatee wa⁄a, inay gi ilatlatlaatlayee daqa dooguu?” 14Teesaaqay see, Yeesu yaa ilaki⁄isiiba sitaakaa lensee. Teꞌesii, gafana hiraay tlai hari khisla, sa qabaratee da Yeesu.

Yeesu duguũ hukumi gwaaꞌaraa

(Maariko 15:6-15; Luuka 23:13-25; Yohaana 18:39–19:16)

15Inkoo, qatlay gu losona gu Pasaakage, gafana yaa kona ou gu afiiooyiru khiidimoogo heedi leẽ sa Yahuudi giyaa slaiyee. 16Qatlaykeesii, yaa wana heedi leẽ daa khiidimi, gwaa uma hiica⁄u khisla, uma gosi na Baraaba. 17Teesaaqay, hida giyaa ilii kurunkuridiri mara gu Pilaatuge, ina gigi maasi inay tuba, “Ha miyaa slaꞌaday, ana haguni afiiooyima khiidimoogo? Baraaba haguni afiiooyimaa baku Yeesu doó eteedine Kristu?” 18Pilaatu yaa teesaaqay kaay, sa gimba ina yaa caahhi tuba, hhapalooetee da deni guranti khayri Yeesu daqa dosii, sa tloomu gu giyaadimiisee da Yahuudi. 19Qatlay Pilaatu giyaa ilii ibiidi kitiĩ gu hukumuuge, hadee dosi sugwaagi ya⁄abidi ya⁄aboo tuba, “Ugu hhanti konta gimba lensee haa heedikee, heedikee gu kooma ibinaa daa tafaꞌadi. Letuti hari amasi diniĩ ilahufidi hari khisla tletaage sa ina.”

20Qatlaykeesii, hhapalooee da deni haa gaduũ gu Wayahuudi yaa hiifaafahhiri raqatee da hida tuba, firinee Pilaatu, Baraaba dugu afiiooyine khiidimoogo, Yeesu dugu gaasiye. 21Da hheꞌesi, Pilaatu gigi maasi kara inay tuba, “Haloo guni slaꞌaday sanguni geemaw, tla⁄aã gu hida hhankii gu cadage?” Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Sandi geemayde Baraaba.” 22Pilaatu gigi maasi inay kara tuba, “Inkoo, Yeesu doó eteedine Kristu, haguti malee laqa?” Inay goõ gi ilaki⁄isiri tuba, “Dugwii tluhhumisiye musalaabage!” 23Pilaatu gigi maasi kara inay tuba, “Sa soꞌoyi? Ti tlakwaroo mala ina giĩ yondiidi?” Inay goõ gi ilakoniri maahhoo hari ⁄uuru, kakaanay tuba, “Dugwii tluhhumisiye musalaabage!”

24Pilaatu yaa baraslayi tuba, wantaaba idoo gii dahhasiye laqaraa, ti maahhoo kilesi nii roogiigimita. Teesaaqay ina yaay oyi maꞌay haa gi hhunci dabaiĩ kosi pandaa dooinay, sigigi kaay tuba, “Ana koomaaba dakoo haa ceedee da heediki. Gimbaki daqa doogunay wane unkuray loi.” 25Hida goõ gi ilaki⁄isiri tuba, “Ceedee dosi daqa doorii wante haa daqa yaꞌay kotii!” 26Teꞌesii, Pilaatu sigigii ca⁄asi Baraaba khiidimoogo, gi ilafahhi sirikaarii ma difiri Yeesu hari jeleedimaiĩ, gugi taatahhi dabaiĩ koinay, magu hiitluhhumisiri musalaabage.

Sirikaarii belendeqemisiyay Yeesu

(Maariko 15:16-20; Yohaana 19:2-3)

27Da hheꞌesi, sirikaarii da gafana gi leehhisiri Yeesu, mara gu Pilaatuge, daa eteediidine na Praytooriyo.27:27 mara gu Pilaatuge, daa eteediidine na Praytooriyo: Praytooriyo yaa mara gu didiru lou gu gafana Heroode. Maraki yaa daqa dosi da iliiꞌibinaa haa oofisi dosi da sirikariinii da Ruumi. Kara ina yaa kona sirikaarii wa⁄a gu Ruumi gwaa ibimaamidee teꞌesii. Teꞌesii sirikaarii deneꞌee koina goõ yaagii kurunkuridiri haa gi niini⁄idiri Yeesu. 28Inay gugi afababaciniri qayroo kosi haa sugugi daasiri jurungii da daa⁄adi. 29Da hheꞌesi, gi boo⁄imisiri hhamaa gu leqeewaa, sugugi daasiri saga gosii. Kara, sugugii qaasiri hhadaa daba gosii gu ⁄uyage, haa gi keebeeimidiri pandaa dosii, gugi belendeqemisiri tay kakaanay tuba, “Mutemi gu Wayahuudi hagu hhouu!” 30Sirikaaritee gi ilii cubuquniri Yeesu cubuqari, gii oyiri hhadatira gugi difiri sagage. 31Qatlay gwaa ilii hheꞌesiri belendeqemisu ina, gugi afabaciri jurungitira da daa⁄adi, sugugi daamisiri kara qayroo kosi. Da hheꞌesi gugi leehhisiri, magwii tluhhumisu kayri musalaabage.

Hiitluhhumisu gu Yeesu musalaabage

(Maariko 15:21-32; Luuka 23:26-43; Yohaana 19:17-27)

32Qatlay sirikaarii giyaa ilii leehhiihhimisiyee Yeesu, hingigi slaslayri haa heedi waku uma gosi na Simooni, yaamulooay gu yaamu gu Kireene. Teꞌesii inay gugi ⁄uureesiri heedikee, ma geregedi musalaaba gu Yeesu. 33Inay gi dayri daqa doó eteedine na Goligoota, maꞌaana da umakee na, “Faraa da Saga.”27:33 Faraa da Saga: Haã yaati tiia daa faraa da saga gu heedi slanqasa. Kara angamalee dagaati eteediidina taqay, sa gimba sirikariinii da Ruumi yaa cu⁄uu⁄unay hida wa⁄a tiiatiige. Uma gu daqati hari gimba gu Araamaisoo dagaati eteediidina na Goligoota, yuꞌudii Maariko 15:22, Luuka 23:33. Hari gimba gu Kilaatiini, uma waku gu daqati na Kalifaari, maꞌaana dosi na faraa da saga.34Teꞌesii, sirikaarimoo leẽ gi hadisi sa Yeesu difaay daay roogi haa kwacankha, ma kitahhi. Teesaaqay see, ina giyaa ilii koisi, gigi siꞌi kitahhu.

35Qatlay sirikaarii giyaa ilii hheꞌesiri hiitluhhumisu Yeesu musalaabage, hingigi deehhiniri qayroo kosi, hari amoo darii slakharaa kuura.27:35 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 22:18.36Da hheꞌesi, inay gi ibiidiri teꞌesii haa gugi ga⁄ayri ina. 37Rawaa gu saga gosii musalaabage, gii tluhhusiri bangasiya, daa ilii handikimi sitaakaa dosi tuba, “HIĨ NA YEESU, MUTEMI GU WAYAHUUDI.” 38Qatlaykee, slime fiisiisee cada digaay tluhhumisi sliimaa haa Yeesu, leẽ hari bara dosi da ⁄uya, waku hari bara dosi da basa.

39Hida gwaay cacaacatee hari teꞌesa, gwaa wahaahaniri haa yaa naqudidimisiyay sagaiĩ koina, tay kakaanay tuba, 40“Ugu gu ilacata mara gu didiru gu Iliitleemu, haa gugi tleehheda kara hari balalu tami, inkoo, hangu ilabuꞌunte ugu lenkoogu! Bere gu lou, ugu na Nanku Iliitleemu ⁄eetaayuu inkoo musalaabago.” 41Kara harima amotee leẽ, hhapalooee da deni, maarimamaa da sariyaa da diini haa gaduũ gu Yahuudi, gugi belendeqemisiri, kakaanay tuba, 42“Ina yaa ilabuꞌuuꞌumi hida wa⁄a, inkoo hingirinti slanqadii ilabuꞌuru ina loi? Tuba ina na mutemi gu Waisraeeli! Inkoo yaay ⁄eetiye musalaabago, dandiray see hagu ⁄imbana. 43Ina yoó iliipaꞌana Iliitleemu, haa yaa kaay tuba, ‘Ina na Nanku Iliitleemu.’ Inkoo Iliitleemu gu ilabuꞌune, bere Iliitleemu dugoó muunaboo⁄eesi ha ina.” 44Slime, fiisiisetira see daay tluhhumisi sliimaa haa ina, gugi wahaahaniri harima amotee leẽ.

Gwaaꞌaraa da Yeesu

(Maariko 15:33-41; Luuka 23:44-49; Yohaana 19:28-30)

45Inkoo, letu giyaa ilii daadi tana⁄iyage, hhantee yaa ilaslaabidi hhapee goõ, saa gweleti naqatloo da khwayaiĩ. 46Daa ilii daadaauusi saa gweleti da khwayaiĩ, Yeesu gii ⁄aa⁄isi hari afoo da didiri, kakaana tuba, “Elooyi, Elooyi, lama sabakhitaani?” Maꞌaana dosi, “Iliitleemu goy, Iliitleemu goy, haniĩ soꞌoyi maydi?”27:46 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 22:1.

47Hida wakinay gwaa qadimidee ciyoomoo haa ina, giyaa ilii akhasiri gimbaki, gi kaayri tuba, “Eteediidina Eliyaa, tletimiisaykira gu wakaꞌalee.” 48Cirakiray heedi leẽ tla⁄aã gooinaa gi tu⁄udi, gii oyi dahhamu, gugi khiidimi cina da hhadaage, gigii tulu⁄i waꞌay gu difaay da mahhaaꞌadige, gigi taatahhi rawaage sa Yeesu, maay cunqi. 49Hida wakinay gi kaayri tuba, “Inkoo may arine bere Eliyaa yaa khay, magu ilabuꞌumi ina.”

50Da hheꞌesi, Yeesu gii ⁄aa⁄isi kara hari afoo da didiri, gi dafidi dandaꞌaaliya, gi afiimayi. 51Qatlaykeesii loi loii, pasiyaa da mara gu didiru gu Iliitleemu, gii feehhiti bareemoo cada, rawaago biraa naqatloo. Hhapee gi rinqirinqiti, haa tle⁄eẽ gu deni gii feehhimidiri. 52Ayisasu gi tlaaꞌamidiri, slaqoo gu hida wa⁄a gu Iliitleemu digaagi slafisi. 53Hida hhakee yaagi slafiri ayisasugo, haa qariqaaqari Yeesu giyaa ilii slafi, inay gii guniri yaamu daa tlintiꞌisige gu Yerusaleemu. Yade inay gi iliicaca⁄iri hida wa⁄a.

54Sirikaarimoo gu didiru haa hhakee gwaa ga⁄aa⁄awee Yeesu sliimaa haa ina, giyaa ilii aniri kintla haa gimba goõ gungii ca⁄u, gi tlaꞌamuudiri hari khisla. Inay gi kaayri tuba, “Gu lou, heediki yaa Nanku Iliitleemu.”

55Teꞌesii, yaa wanay tigay wa⁄a, gwaa sirakoomee Yeesu Galilaayago, haa gwaa iliiaꞌaaꞌawee ina. Inay yaati khuꞌuuꞌunay segengo gimbaki goõ gwaay ca⁄u. 56Tla⁄aã gooinay yaa wanay Mariyaa Magidaleena27:56 Mariyaa Magidaleena: Magidaleena ti uma gu daqa daa eteediidine na Magidaala. Mariyaa iyoo dooina Yakoobo haa Yoseefu, haa hadee da Sebedaayo iyoo dooina Yakoobo haa Yohaana.

Yeesu qaasaraa dosi ayisage

(Maariko 15:42-47; Luuka 23:50-56; Yohaana 19:38-42)

57Inkoo, daa ilii day khwayaiĩ, heedi leẽ hindaqaru yaagi khay, yaamulooay gu yaamu gu Arimataaya, uma gosi na Yoseefu. Slime ina see yaa sirakoomiisay gu Yeesu. 58Ina gi hadakay daqa Pilaatuge, gi firimi suguma hadisi tuuꞌuna da Yeesu, magi qaasa kay. Pilaatu gi ilafahhi, Yoseefu suguma hadisi tuuꞌunatee. 59Yoseefu gii oyi tuuꞌunatee da Yeesu, gigi khiidimi hari qayru gu ⁄abaaku gu hhou. 60Ina gigi qaasa kay ayisa dosii da ⁄abige, giyaa fooli hhafidage. Da hheꞌesi, gii gwangwaraai tlaa⁄a da didiri loi, gi ilakhupisi afa gu ayisa, gi tosaa waaudi. 61Qatlaykee, Mariyaa Magidaleena haa Mariyaatira da cadii, yaa ibiidiri pandaa da ayisage.

Sirikaarii daa ga⁄aa⁄awa ayisa da Yeesu

62Inkoo, daa ilii cati baloo da Ilakhuukhuꞌumisu, heetlaalee dosii naa baloo da Sabaato. Hhapalooee da deni haa Farisaayoo, gi ilii hadakayri Pilaatu. 63Inay sugugi kaayri tuba, “Looimoo, dandiray hangii slayni gimba leẽ, hiicorimiisaykira yaa kaay, giyaa ilii kahhiye slafi tuba, ‘Baloo da tamiige haa slafa.’ 64Teesaaqay, ilafahhe ayisa dagama ga⁄ay baloo da tamii naqatloo. Teesaaqay laqe, sirakoomiisee dosi goo ba⁄atii fiisiyay tuuꞌuna dosi, haa gi kaayay sa hida tuba, yaani slafi. Bere gimbaki yooyi ca⁄i, afaꞌafuumati da hiifaakoo damaa tlakwi hari khisla, ba⁄ay hatira see da pandaa.” 65Pilaatu sigigi kaay inay tuba, “Unkuray owaw sirikaarii. Taa⁄amida ayisage haa gagi ga⁄ayday hari ⁄uuru googuna goõ.” 66Teesaaqay, inay gi waaudiri, gi ga⁄ayri ayisatee naraꞌa haa gigi iliiqaasiri muhuuri tlaa⁄atee da didiri, haa gi qaasiri sirikaarii da ga⁄aw.

28

Yeesu slafaraa dosi ayisago

(Maariko 16:1-10; Luuka 24:1-12; Yohaana 20:1-10)

1Inkoo, baloo da Sabaato giyaa ilii catidi, daa iliipisi baloo da pandaa da kuiya, Mariyaa Magidaleena haa Mariyaa da cadii yaa waaudiri, gii yuꞌudakayri ayisa da Yeesu. 2Yuꞌudaa, daagii ca⁄i kintla gu didiru, sa gimba malayika gu Taataa Iliitleemu yaay ⁄eeti yadaa rawaa gu rawgo, gi gwangwaraai tlaa⁄atira ayisago haa gigi ilii ibiidi. 3Malayikakee, kalay gosi yaa hiimankaꞌasa da mankaraaiya pahha, kara qayroo kosi gwaa ⁄abaakwi poy. 4Teꞌesii sirikaarii daa ga⁄aa⁄awa ayisatira, gi dakhadakhiri sa tlaꞌamee da didiri, hinti kaka⁄iri pahha.

5Teꞌesii, malayikakee gi kaay sa tigay hhakee tuba, “Hhanti tlaꞌamutay! Ana haã caahhi tuba, unkuray Yeesu haguni damaamitay, dingii tluhhumisi musalaabage. 6Ina wanaaba tiꞌii! Hiĩ slafi, idoo giyaa ilii kaay gooay. Khocaa arima daqa duguũ ilii qaasi. 7Inkoo, taa⁄amida ciraai, kaawa sa sirakoomiisee dosi ubee, ‘Yeesu yaani slafi ayisago. Yuꞌudaa, ina sangu giyaadi Galilaayage, yade hagu arintayi ina. Inkoo, ana sanguũ kaay unkuray.’ ”

8Teesaaqay, tigay hhakee gi waaudiri ciraai ayisago, konay amaaoo haa hhaꞌaloo da didiri. Inay gi taa⁄amidiri, gi kaawa kayri sa sirakoomiisee dosi gimbakee. 9Cirakiray, Yeesu hingigi slaslayri haa tigay hhakee haa gigi cehheemisi. Tigay hhakee gugi iliisatiri, gi ooyiri yeꞌeeroo kosi, gugi hhaꞌaleesiri. 10Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Hhanti tlaꞌamutay! Taa⁄amida kaawa sa hhiee koi hadakayee Galilaayage, yade gini iliiarinay ana.”

Sirikaarii daa ga⁄aa⁄awa ayisa leehhisiyay gimba

11Qatlay tigay hhakira giyaa ilii waauuꞌumidiyee, sirikaarii waka tla⁄aã gu hhakiraa gwaa ga⁄aa⁄awee ayisa, gi waaudiri yaamuge. Inay gi ilakeesiri sa hhapalooee da deni, gimba goõ gungii ca⁄u. 12Hhapalooee da deni hingigi slaslayri haa gaduũ gu Yahuudi, haa hingigi ilagimbuusiri gimba gu afaꞌafuuma. Inay gi hadisiri peesay wa⁄a sa sirikaaritee, 13sigigi kaayri tuba, “Unkuray kwanda ga kaadee sa hida tuba, ‘Sirakoomiisee dosi yaani khayri hari qatlay gu amasi, haa gi fiisiri tuuꞌuna dosi, dandiray gaã iliiguani.’ 14Bere gafana yoo akhasi gimbaki, dandiray sugoo ilatlayna naraꞌa, unkuray hhanti tlaꞌamutay.” 15Teesaaqay, sirikaaritee gi ooyiri peesaykee, haa gi laqiri, idoo sigiĩ ilii ilakaay gooay. Gimbaki hingii qoomi daqa Wayahuudige letuti naqatloo.

Yeesu ya⁄abi sirakoomiisee dosi

(Maariko 16:14-18; Luuka 24:36-49; Yohaana 20:19-23; Yondu gu Ya⁄abimiisee 1:6-8)

16Da hheꞌesi, sirakoomiisetira da mibi haa leẽ gi hadakayri Galilaayage, okiray Yeesu sigaa ilii kaay hadakawa. 17Yade onke inay gi aniri Yeesu, gugi hhaꞌaleesiri. Teesaaqay see, wakinay tla⁄aã gooinay yaa konay qiigiꞌimoo.

18Teꞌesii, Yeesu yaagi khay daqa dooinay, sigigi kaay tuba, “Siniĩ hadisi ⁄uuru goõ gu tawaaloo, rawaa gu rawge haa khoorooge. 19Teesaaqay, taa⁄amida ⁄isima hida gu hhapapu goõ, ma sirakoomiisee doyi tleehhidiri, hagigii nunqudimisiday hari uma gu Taataa, haa gu Naw haa gu Muuna gu Iliitleemu. 20Kara caacaahhamisakina iliikoomaraa gimba goõ hangwaa ilakaay unkuray. Gu lou, ana sliimaa waara haa unkuray balalu sliimaa, hiifaakoo da khooroo naqatloo.”