Gimba gu Hhou daa handikimi ha

Luuka

Gimba guri giyaada

Kitaabuki Luuka nugwaa handikimi, hiĩ slime gwaa handikimuYondu gu Ya⁄abimiisee. Ina yaati Yahuudimoo gooba, yaati heedi gwaa somimu hari khisla haa gi sirakoomiisay gu Yeesu tleehhidi. Ina yaa leeleehhimisi ya⁄abimiisay Pawlo hhiyuuma waka tosi da kakaaru kawa Gimba gu Hhou gu Yeesu. Kitaabukii ina ti ilakesaasidi ibidinaa haa yondu gu Yeesu hari amoo da hhoi sa hida gu Wayahuudi gooba, ma caahhiri gimbakee goõ.

Kitaabukii Luuka yaa hiiroogisi gimba wa⁄a gu hhaku daqa kitaabuu gu Mataayoge, Maarikoge haa Yohaanage. Gimbakee giyaa hiiroogisi ti gimba gu hiidawaraa da Yohaana Hiinunqudimiisay gooay, hiidawaraa haa daaqauumaa da Yeesu, haa kakaaru gu Yohaana Hiinunqudimiisay. Slime, ina ti laqaaqana, idoo Iliitleemu slaꞌamuu gosi gi iliiwane sa hida paslaapasloo. Yeesu yaa laqami pandataa gimbaki hari ilakeesa ilaꞌaaꞌaatimisu. Ilaꞌaaꞌaatimisukee waku na nahiĩ gooay gu Samarimoo gu muuna hhou (afamaraa gu 10) haa gimba gu naw gwaa papa⁄u (afamaraa gu 15). Slime, ina yaa laqami slaꞌamuu gu Iliitleemu, idoo gi iliiwane hari amoo da ibinaa sliimaa haa karaanimaiĩ gu koodi daa waki (afamaraa gu 19), haa hari amoo da hiifadidu sa fitlaalootuusay ibinaa da koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo (afamaraa gu 23).

Slime, qatlay wa⁄a, Luuka yaa ilakeesi yondu gu Muuna gu Iliitleemu, ibinaa da Yeesuge haa yondu gosii. Kara, ina laqaaqana Yeesu yaa firiirina waa wa⁄a. Hiifaakoo da kitaabuki, ilakesaasidi idoo Yeesu giyaa ilii slafi haa yaagii ca⁄i ayisago. Da hheꞌesi, gi ilii caca⁄i sirakoomiisee dosi qatlay paslaapasloo. Gimbaki hinditi maꞌaaꞌamisi dandiray tuba, gu lou Yeesu yaa slafi.

1

Gimba gu Hhou gu Yeesu daa handikimi ha Luuka 2

1Ye, hhia gooi, Teyofiilo goó muriidane:

Maꞌaana hida wa⁄a hindii dahhasiri handikaa faadoo da gimbakira daay gaasi tla⁄aã goorii ha Iliitleemu. 2Inay giyaa handikiniri, idoo sandaa ilii catimisi gooay ha hida hhakira gwaa arimee hari ilaa koina yadaa tlaatleesoogo. Kara nama hhakee gwaa kakaakame gimba gu Looimoo gu Goõ. 3Inkoo, ye Teyofiilo, qariqaaqari gaã ilii cangicangimisi naraꞌa gimbakee sliimaa daa yondiidi yadaa tlaatleesoogo, ana haã arimi ti hhoinay handikiru sa ugu, hari amoo da hhoi gimba sliimaa. 4Hari amotee, hay dahhasida caahharaa tuba, gimbakira goõ dugwaa caacaahhamisi guti lou.

Yohaana Hiinunqudimiisay hiidawaraa dosi dagaa tletimi

5Qatlay Heroode gu didiru giyaa ilii mutemi gu hhapee da Yudaaya, daa wana hhapalooay waku, uma gosi naa Sakariyaa. Ina yaati raqa da hhapalooee da afamaraa waku dahhi, uma gosi naa Abiiya. Sakariyaa hadee dosi naa Elisabeeti, yaa afamaraa gu Haruuni dahhada.1:5 Haruuni: Hiĩ gwaa hhapalooay gu pandaa gu hhapee da Israeeli.6Sakariyaa haa Elisabeeti yaati hida gwaa koomee ibinaa daa tafaꞌadi pandaa da Iliitleemuge. Inay yaa ilakoniri oowaraa ilakaawa haa ya⁄aboo goõ da Taataa Iliitleemu ilawaasa see hhaka. 7Slime inay yaa konaaiiba yaꞌay, sa gimba Elisabeeti yaa mogombiisoꞌoo, kara inay, cada koinaa yaa gaduũ hari khisla.

8Letu waka, Sakariyaa yaa yondimaamidi yondu gosi gu hhapalooaisoo pandaa da Iliitleemuge. Maꞌaana raqa dosi yaati baloo dooina da yondu mara gu didiruge. 9Kara, idoo da iliiwane gooay ou gu hhapalooee, Sakariyaa dugwaay leehhi hari kuura ha hhapalooee wakinay, may day mara gu didiruge gu Taataa Iliitleemu sa ilaeehhisa ubaanii. 10Qatlay ubaanii dugwaa ilii ilaeehhiihhimisiye, hida wa⁄a yaay kurunkuridiri khoorooge, tay yaati firiirinay Iliitleemu.

11Teꞌesii malayika gu Taataa Iliitleemu yaagi ilii khay Sakariyaa. Malayikakee yaati qadidi hari bara da ⁄uya da masabaahu, da iliieehhimisuu ubaanii. 12Qatlay Sakariyaa giyaa ilii arimi malayikakee, hirigii tlai haa gi tlaꞌamuudi hari khisla. 13Inkoo, malayikakee gi kaay tuba, “Ye, Sakariyaa, hhanti tlaꞌamuta! Iliitleemu hiĩ akhasi firoo doogu. Kara hadee doogu Elisabeeti sugu hiidaada naw, uma gosi lugurimaa ayida na Yohaana. 14Ugu hhaꞌaluta haa iiriꞌimisida hari khisla sa nakee. Kara hida wa⁄a hhaꞌaluumidiyay, sa gimba gu hiidawaraa dosi. 15Maꞌaana ina heedi gu didiru tleehhidi pandaa da Taataa Iliitleemuge. Nakee hhanti kitahhana difaay1:15 difaay: Buraa da ⁄aamu waku daa tinqimi, uma gosi naa sabiibu., ma kitahhu lensee goó ooniidisa. Ina dugumaati hacisi Muuna gu Iliitleemu yadaa guraꞌa gu iyoo dosaa.

16Ina maay dafidi hida wa⁄a gu Israeeli, maa hiifookidiri tlakwaroo dooinaa daqa Taataa Iliitleemuge, Iliitleemu gooina. 17Kara, ina maa giyaadi pandaa da Looimoo gu Gonge, sugumaa qay hiidahhasa ha Muuna gu Iliitleemu, tletimiisay Eliyaa pahha. Maay ki⁄isi muunaiĩ gu ayiĩ, gi daqa yaꞌay koinay khuiyay. Slime, hida hhakaꞌa gooba itatiimisu Iliitleemu, gimaa ⁄isina ma akhamisiri gimba gu waaway gu hida hhakaꞌa gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi pandaa da Iliitleemuge. Ina teesaaqay laqi, hida digima haraa ilakhuukhuꞌusi sa khawaraa da Looimoo gu Goõ.”

18Da hheꞌesi Sakariyaa gi kaay sa malayika tuba, “Ha malee caahha gimbaki guti louu? Maꞌaana ana haa hadee doyi ti gaduũ hari khisla.”

19Malayikakee gugi ilaki⁄isi tuba, “Ana na Gaburiyeeli, malayika gu Iliitleemu, goó qadimida pandaa dosii. Ana dinanti ya⁄abi daqa dooguu, ma sugu kaay gimbaki gu hhou. 20Yuꞌudiyaa! Sa gimba haa ⁄imbidiiba gimba gooi, hay dahhasidaaba cocoꞌomoo, balotaꞌa naqatloo damaa ilii laqwaliye nakee. Kara gimbakee dugutii gaasi ha Iliitleemu, qatlay gosi giyoo ilii buꞌudiye!”

21Qatlaykee, hida hhakira gwaati baqaaqamidiyayi Sakariyaa, ina maay ca⁄i khoorooge mara gu didirugo gu Iliitleemu. Inay yaati bakairi sa hiikaaꞌa dosi qoomay gu tleedu waꞌayge. 22Asunkuilee, qatlay giyaa ilii ca⁄i khoorooge, yaay dahhasiiba cocoꞌomoo haa inay. Cirakiray inay gi baraslayiri tuba, yaa slay tletiruu daqa Iliitleemugo teꞌesii mara gosii gu didiruge. Sa gimba yaa cocaacoiyaaba, gi tlaatleesi waratlaymisu daba gosi, ma koisi laqaruu idoo daanii ca⁄adi. Ina gi ilakoomi afana⁄ada.

23Qatlay Sakariyaa balalu kosi giyaa ilii buꞌudiri gu yondu mara gu didiruge, teꞌesaa gi tosaa ki⁄i aya gosii yaamu gu Yerusaleemugo. 24Qoomay coko⁄o gimbaki giyaa ilii cati, Elisabeeti hadee dosi gii loaydi, gi ibiti waꞌay gu marage slehheeri kooani. 25Ina gi kaadi tuba, “Taataa Iliitleemu, sinaa taqay yondiidi! Balalu hhankii, siniĩ laqami hiileehha haa sini kwahhi ilamuree doyi pandaa da hidago.”

Yeesu hiidawaraa dosi dagaa tletlimi

26Elisabeeti hubaykee kosi, qatlay giyaa ilii dayri slehheeri lahhoꞌo, Iliitleemu yaa ya⁄abi malayika Gaburiyeeli tongoo da Nasareetige da hhapee da Galilaayage waara. 27Ina gi hadakay daqa sagameeriya wakay, daa kahha kikitoꞌoo, daa eteediidine na Mariyaa. Ina dagaa hheꞌesi dagaay daamisi ha heedi waku, daa eteediidine na Yoseefu gu afamaraa gu mutemi Dawdi. 28Malayika Gaburiyeeli giyaa ilii day daqa Mariyaage gi kaay tuba, “Slay cehheemisu, igi haa slaydi hhoinay gu didiru hari khisla! Looimoo gu Goõ sliimaa wana haa igi!”

29Qatlay Mariyaa giyaa ilii akhasidi gimbaki gu malayikakee, gi tlaꞌamuti hari khisla. Ina gi tlaatleesidi ilahudeemisu muuna gosii tuba, maꞌaana da cehheemisuki na mala? 30Teꞌesii malayikakee sagagi kaay ina tuba, “Mariyaa, hhanti tlaꞌamuta! Maꞌaana igi haã slaydi hhoinay gu didiru daqa Iliitleemuge. 31Itatiisi! Inkoo, igi hay loayda haa hay daada naw, haa haguri ayida uma na Yeesu.1:31 Yeesu: Yeesu maꞌaana dosi na Taataa Iliitleemu yoó ilabuꞌuna.32Naki, heedi gu didiru tleehhidi haa duguti eteedina ha hida na Nanku Iliitleemu gu Rawaa gu Idadu Sliimaage Waara. Kara Taataa Iliitleemu sugu hadisi ina kitiĩ gu tawaaloo gu mutemi Dawdi, kookoo gosi. 33Ina tawaalina kabiraa da Yakoobo koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Kara Tawaaloo dosi maa kontaaba hiifaakoo etaa!”

34Da hheꞌesi Mariyaa gi maasidi malayikakee tuba, “Ana malee slaw daa⁄u, maꞌaana kahha kikitoꞌoo?”

35Malayikakee gi ilaki⁄isi ina tuba, “Igi digaa ilii khayi ha Muuna gu Iliitleemu, haa hiidahhasa da Iliitleemu gu Rawaa gu Idadu Sliimaage Waara, yondita waꞌay kokii. Inkoo, nakee duguti tlintiꞌisi daqa Iliitleemuge haa duguti eteedi, Nanku Iliitleemu. 36Yuꞌudiyaa, Elisabeeti, hiidayuumitoꞌoo doogi,1:36 hiidayuumitoꞌoo doogi: Mariyaa iyoo da Yeesu ha Elisabeeti iyoo da Yohaana yaa hotu maamay gosi. slime konta hubay gu slehheeri lahhoꞌo. Ina daa eteediidine ha hida mogombiisoꞌoo, hiidaada naw gimati gaduwaa see, 37sa gimba daqa Iliitleemuge hhaka idoo daroó slanqadiye.”

38Da hheꞌesi Mariyaa gi kaadi tuba, “Yuꞌudiyaa, ana ti tongitoꞌoo da Looimoo gu Goõ. Gimbaki hiica⁄iye daqa dooii teesaaqay, idoo gaã ilii kaadi gooay.” Malayikakee gi waaudi.

Mariyaa ilakhookhocuu gu Elisabeeti

39Nama balalu hhakeesii, Mariyaa gi cira hhiyuti, gi hadakaydi yaamu wakinay naqatloo hhapee da Yudaayage, daa kooma omeeri. 40Ina giyaa ilii daadi taysi, gii daadi mara gu Sakariyaage haa gi cehheemisidi Elisabeeti. 41Cirakiray qatlay Elisabeeti giyaa ilii akhasidi cehheemisu gu Mariyaa, naw gi tlo⁄osi waꞌay gu guraꞌa gosii. Nama teꞌesii leẽ Elisabeeti dagagi hacisi Muuna gu Iliitleemu. 42Elisabeeti gi maahhadi hari ⁄uuru, gi kaadi sa Mariyaa tuba, “Igi, digiĩ ⁄aafi ha Iliitleemu ba⁄ay da tigay goõ! Slime nakee gu guraꞌa googii waara, ina see duguũ ⁄aafi. 43Ana na miyaa dinigi muriidi taqay, iyoo da Looimoo gooi see yaani khaydi daqa dooii sa cehheemisuu? 44Yuꞌudiyaa, cirakiray gaã ilii akhasi afoo da cehheemisu googi, teꞌesii naw gu guraꞌa gooii waara, hinti tlo⁄osi hari hhaꞌaloo. 45Igi digiĩ ⁄aafi! Sa gimba haã iliipaꞌanti tuba, Iliitleemu gimba giyaay fadidi sa igi gimaay gaasi!”

Mariyaa raaꞌamee dosi da daareesa

46Inkoo, Mariyaa gi kaadi tuba,

“Muuna gooi, daareeremisi Taataa Iliitleemu.

47Kara, muuna gooi hinti hhaꞌaluudi sa gimba gu Iliitleemu, Ilabuꞌumiisay goy!

48Maꞌaana yaani yuꞌudi,

murumuꞌuuma da tongitoꞌoo dosi.

Kara, tlaatleesoo da inkoogo,

laqwaloo goõ hiniti eteedinay ana na daa ⁄aafi.

49Sa gimba Iliitleemu gu kooma ⁄uuru,

siniĩ yondiidi gimba gu didiru gu bakaꞌasa,

uma gosi kilesi dugunaa tlintiꞌisi!

50Kara, ⁄awaariru gosi yoó ilakona laqwaloo haa laqwaloo,

daqa hhakeesii goó gwaa⁄ee ina.

51Hiĩ yondiidi gimba gu didiru hari ⁄uuru gosi,

hiĩ pasidisi hida gungoó hiiduubee muunaiĩ koinay.

52Ina hinii ⁄eetisi hida gu deni kiteeri koinaa gu tawaaloogo,

haa gii tlaysi hida hhakaꞌa gwaa murumuꞌuumidee.

53Hida gu koomee qori giyaa ⁄agimisi ⁄agoo da hhoi.

Kara hindaqeeri giyaati gusimi, dabainge konaaiiba idoo lensee.

54Hiĩ iliiay yondimiisay gosi Israeeli,

tay giislay ⁄awaariru gosi,

55idoo giyaa ilii fadidi gooay sa ayiĩ koti,

Aburahaamu haa laqwaloo dosi koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo.”

56Mariyaa yaa ibiti haa Elisabeeti slehheeri tami taqaaqay. Da hheꞌesi gi ki⁄idi aya gosii.

Yohaana Hiinunqudimiisay hiidawaraa dosi

57Qatlay balalu kosi Elisabeeti gu hiidawaraa giyaa ilii buꞌudiri, gii daadi naw. 58Hida gwaa ibimaamidee ilaciyaa kosi haa hiidayuuma dosi gi akhasiri, idoo Looimoo gu Goõ giyaa ilii laqami ⁄awaariru gu didiru sa Elisabeeti. Inay gi hhaꞌaluumidiri sliimaa haa ina.

59Nakee, baloo dosi da gweleti giyaa ilii buꞌuti, hida yaagi khayri mara gu Sakariyaage, gugi daba⁄iri. Teꞌesii inay gi slairi maguri ayiri nakee uma gu taataa gosi Sakariyaa. 60Iyoo dosi gi kaadi tuba, “Teesaaqay gooba! Kwanda duguri aye uma na Yohaana.”

61Inay gigi ilaki⁄isiri tuba, “Asu, heedi lensee ma hhaku hiidayuuma doogii gu kooma umakee?”

62Da hheꞌesi gi laqaniri hari dabaiĩ koina sa Sakariyaa, taataa gu nakee, ma caahhiri ina uma kaloo girinaa slai awaraa nankosi. 63Ina gi firimi bangasiya da coko⁄i da ilii handikaa, gi handikimi rawaa kosii tuba, “Uma gosi na Yohaana.” Hida sliimaa yaati bakairi. 64Nama teꞌesii lenge, Sakariyaa kara gi tlaatleesi cocoꞌomoo, tay tosaa daareemisi Iliitleemu. 65Hida goõ gwaa ibimaamidee ilaciyaa koinay, digigi iliihaci ha gwaa⁄amee da Iliitleemu! Gimbakee gii qoomi daqeemoo sliimaa gu omeeri gu hhapee da Yudaaya. 66Hida sliimaa gwaa akhasee gimbaki, gi ilakoniri ilahudeemisu muunaiĩ koinay, kakaanay tuba, “Yuꞌudiyaa nakee, maa heedi mala tleehhidi?” Gu lou, ⁄uuru gu Looimoo gu Goõ yaa sliimaa wana haa ina.

Sakariyaa haa raꞌamee dosi

67Sakariyaa, taataa gu nakee dugugi hacisi Muuna gu Iliitleemu, gi tletimi tuba,

68“Looimoo gu Goõ, Iliitleemu gu Israeeli, dugu daareesiye,

Sa gimba hindaani ilii khay hida kosi, haa hindi afiigweedi dandiray tongaiimaago.

69Ina sindii qadidisi dandiray Ilabuꞌumiisay gu kooma ⁄uuru,

hiĩ gwaa afamaraa gu Dawdi dahha yondimiisay gosi,

70idoo giyaa ilii kaay gooay wakaꞌalee hari amoo da tletimiisee dosi daa tlintiꞌisi.

71Ina yaa teesaaqay laqi, ma hindi ilabuꞌumi dabaiĩ gu fa⁄ayaa dooraa

haa daqa dabaiĩ gu hida sliimaa hindi wakee.

72Slime yaa teesaaqay yondiidi, ma laqami ⁄awaariru gu didiru daqa okookoiĩ kotii,

haa hoóyi slaw ila⁄imbidu gosi giyaa tlintiꞌisi daqa dooinay.

73Maꞌaana hiĩ na gimba giyaa hiifadidi, daqa Aburahaamuge kookoo goori tuba,

74hindi ilabuꞌuna dabaiĩ gu fa⁄ayaa dooraa,

ma sugu yondiidani ina, tlaꞌamee see hhaka,

75hari ibinaa, ibinaa daa tafaꞌadi pandaa dosi, daa tlintiꞌisi daqa Iliitleemuge,

balalu koti sliimaa gu ibidinaa doori.”

76Da hheꞌesi Sakariyaa gi kaay daqa nankosii tuba,

“Ugu nankoy, hida gumaati eteedinay tuba, na tletimiisay gu Iliitleemu gu Rawaa gu Idadu Sliimaage Waara.

Inay maa teesaaqay laqiyay, sa gimba ugu ha giyata pandaa da Looimoo gu Gonge, ma haraa boo⁄imisidi amamu kosi sa khaymuu gosi.

77Slime ma kakaaru kaydi sa hida gu Iliitleemu, idoo digi ilii ilabuꞌune

hari amoo da ilamooyiru tlakwaroo dooina.

78Iliitleemu goori sandaa ⁄awaarimi hari khisla,

hari amotee, cencee dosi doó raw dahha, hindaa ilii khayda.

79Cencetee may wanqasidi daqa hida hhakaꞌay goõ,

goó ibiidee hhanteege haa mahhatu gu gwaaꞌaraage,

ma giyaadisi yeꞌeeroo koti amoo da qasawge.”

80Yohaana, nakee gu Sakariyaa gi diiray haa gi muuna hii⁄atli. Da hheꞌesi gi ibinaa kay yade kongoqomeege, balotaꞌa naqatloo giyaa ilii tlaatleesi kakaaru pandaa da hida gu Israeelige.

2

Yeesu baloo dugwaa ilii day

1Balalu hhakeesii, mutemi gu didiru Kaysaari Aguusito gu hhapee da Ruumi yaa ilafahhi tuba, hida goõ goó ibiidee hhapapu, doó tawaaline ha sirikariinii da Ruumi, umaiĩ koina digi faadiye. 2(Handikiruki gu umaiĩ gu hida gunaa tlaatleesoo, gwaay ca⁄u qatlay Kireniiyo giyaa ilii heedi gu didiru gu hhapee da Siiriya). 3Inkoo, hida sliimaa gi ki⁄iri yaamu koinay digaa ilii laqwali, umaiĩ koina digigi handikiru kay.

4Teesaaqay, sa gimba Yoseefu yaa hiidayuumimoo gu afamaraa gu mutemi Dawdi, slime gi waaudi teꞌesaa tongoo da Nasareetigo da hhapee da Galilaayage waara, yade naqatloo yaamu gu Dawdi doó eteedine na Beteleheemu gu hhapee da Yudaayage waara. 5Yoseefu dugugi handikiru kay yade sliimaa haa Mariyaa, giyaay daamisi, slime daa guraꞌa. 6Inkoo Yoseefu haa Mariyaa giyaa ilii Beteleheemuge wanee, Mariyaa baloo dosi day dawaraa gi buꞌuti. 7Ina gii daadi naw gu badiisu, gugi ilacuudi hari qayroo, gugi tosaa qaatisidi khooslimoo daa ilii ⁄agiigine yakway. Yaa teesaaqay laqadi, sa gimba daqa yaa wantaaba mara gu dahaage.

Deꞌemiisee haa malayika

8Teꞌesii hhapeteesii da Yudaayage, yaa wanay deꞌemiisee wakinay, gwaa ibimaamidee kweerage hhapeteesii. Inay yaati ga⁄aa⁄ayay raqoo gu kuꞌunaanay gooina hari amasi. 9Inkoo, cirakiray malayika gu Taataa Iliitleemu giyaagi iliica⁄i inay. Teꞌesii, wanqamee da Taataa Iliitleemu gii wanqasidi inay bareemoo sliimaa. Inay gi tlaꞌamuudiri hari khisla. 10Malayika gi kaay sa inay tuba, “Hhanti tlaꞌamutay! Yuꞌudiyaa, ana sanguranti khay gimba gu hhou guraa khawa hhaꞌaloo da didiri daqa hida sliimaage. 11Letuti, Beteleheemuge, yaamu gu Dawdi, Ilabuꞌumiisay dugungii day sa unkuray, ina na Kristu,2:11 Kristu: Tiꞌii umaki Kristu hari Yunaanaisoo na Masiiya, maꞌaana dosi na Daa maakhi du⁄iya. Looimoo gu Goõ. 12Kara daqa doogunay laqaru gu maꞌasa gimbaki na nahiĩ tuba, Beteleheemuge hagoo slayday naw duguũ ilacuuy hari qayroo haa duguũ qaatisi khooslimoo doó ilii ⁄agine yakway.”

13Cirakiray, raqa da didiri da malayika yaagii ca⁄adi rawgo, hingigi ilagaasidi haa malayikakee. Inay gonkoinaa gi tlaatleesiri daareesa Iliitleemu, kakaanay tuba,

14“Iliitleemu dugu daareesiye rawaa gu rawge!

Kara khoorooge qasaw wane, daqa hida hhakaꞌay

saa laqami ha Iliitleemu hhoinay gosi gu didiru.”

15Qariqaaqari malayikatee giyaa ilii ki⁄idi rawaa gu rawge, deꞌemiisetira hingigi wariikaayri inay haa inay tuba, “Paaree Beteleheemuge, ma arimaa kayni gimbaki gunii ca⁄u, sandii kaay ha Looimoo gu Goõ hari amoo da malayika.”

16Teesaaqay, inay gi cira hadakayri Beteleheemuge. Qatlay giyaa ilii dayri, yade gi slayri Yoseefu haa Mariyaa, haa gi aniri nakira duguũ qaatisi khooslimoo doó ilii ⁄agine yakway. 17Qatlay deꞌemiisetee giyaa ilii aniri nakee, gi ilakeesiri sa hida goõ gwaa teꞌesii waaree, gimba gu nakee sigaani kaay ha malayika. 18Hida goõ gwaa akhasee gimbakee, daa ilakeesi ha deꞌemiisee gi bakaakairi hari khisla. 19Inkoo, Mariyaa giyaati qaasidi muuna gosii, gimbakee goõ giyaati nikinkinta ilahudeemisu muuna gosii.

20Deꞌemiisetira gi ki⁄idi daqa kuꞌunaanay gooinay, tay tooinaa daareemisiyay haa hhaꞌaleemisiyay Iliitleemu hari khisla, sa gimbakee sliimaa giyaa akhasiri haa giyaa aniri. Gu lou, idoo sigaa ilii kaay gooay, yaa teesaaqay hiica⁄i.

Yeesu leehhisaraa dosi mara gu didiruge gu Iliitleemu

21Qatlay nakee, giyaa ilii buꞌudisi balalu gweleti gu daba⁄u gosi, gugi daba⁄iri. Teꞌesii inay gurigi ayiri uma na Yeesu. Hiĩ na uma Mariyaa sagaa kaay ha malayika, maguri ayidi, ina giyaa ilii kahhade hiiloawaraa.

22Da hheꞌesi, balalu gi buꞌudiri gu ilabuusla da Yoseefu haa Mariyaa, idoo da iliiwane gooay sariyaa da Iliitleemu daa handikimi ha Musaa. Inay gugi leehhisiri nakee Yerusaleemuge, mara gu didiruge gu Iliitleemu, magu tlintiꞌisiri sa Taataa Iliitleemu. 23Inay yaati yondiidiri, idoo daa ilii handikimi gooay sariyaa da Taataa Iliitleemu tuba, “Yaꞌay sliimaa gu hhawatee gu badiisasaa digi tlintiꞌisiye sa Taataa Iliitleemu.”2:23 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 13:2, 12.24Slime inay hadisiyee sadaaka, idoo daa ilii handikimi gooay sariyaa da Taataa Iliitleemu tuba, hadisiyee “kunde cada baku haaoo cada da tlaba.”2:24 Yuꞌudii kitaabuu gu Gimba gu Walaawi 12:8.

Simi⁄ooni tletiruu gosi

25Yuꞌudiyaa, Yerusaleemuge yaa wana heedi waku, uma gosi naa Simi⁄ooni gwaa kooma ibinaa daa tafaꞌadi haa gwaa gwagwa⁄aa⁄ama Iliitleemu. Ina yaa kona kwayru gu didiru gu arimaa afiigweedaraa da hida gu Israeeli. Kara, Muuna gu Iliitleemu yaa sliimaa wana haa ina. 26Muuna gu Iliitleemu yaay tlaaꞌasi sa ina tuba, gwaaiyaaba, gi ilii kahhiye arimaa Kristu gu Taataa Iliitleemu. 27Yoseefu haa Mariyaa guraa ilii khayri Yeesu waꞌay gu mara gu didiruge gu Iliitleemu, ma sugu yondiidiri, idoo daa iliislaiye gooay uo gu sariyaa. Letutee Simi⁄ooni gugi slayri teꞌesii, duguraani giyaadi ha Muuna gu Iliitleemu. 28Simi⁄ooni gugi geregedi Yeesu dabaiĩ kosii, tay tosaa daareemisi Iliitleemu, kakaana tuba,

29“Ye, Looimoo goori gu kooma ⁄uuru goõ, idoo gaa ilii faditi gooay,

inkoo, aareesi yondimiisay googu, ma gwaai hari qasaw,

30sa gimba, gu lou haã arimi hari ilaa koi, ilabuꞌuru googu.

31Ilabuꞌuriki gaa ilakhuukhuꞌusidi, pandaa da hida sliimaage,

32yoóti cencee tleehhidi, daay tlaaꞌasa amamu koku gu lou, daqa hida gu hhapapu wakinayge.

Kara, ilabuꞌurukee haraati khay wanqamee daqa hida kokuu gu Israeeli.”

33Taataa haa iyoo da Yeesu yaati bakairi gimbakeege gu Yeesu, daa kaay ha Simi⁄ooni. 34Da hheꞌesi Simi⁄ooni gigi ⁄aafi inay, gi kaay daqa Mariyaage tuba, “Yuꞌudiyaa! Sa gimba gu Nakee hida wa⁄a gu Israeeli, maa huuiyay, kara wakinay maay tlayay. Ina laqaru gu kaaru tleehhidi, slime hida gu tlankiyay. 35Teesaaqay, ina hiitlaaꞌasi ilahudaa gu muunaiĩ gu hida wa⁄a. Kara igi muuna googi dugumaa ilaqai hari khisla, dugunti muti pahha hari pangaa!”

Aana tletiruu gosi

36Teꞌesii, slime daa wana tletimiisoꞌoo daa gaduti hari khisla, uma gosi naa Aana, hotu heedi waku uma gosi naa Fanuweeli gu motoliya da Aseeri. Qatlay dagaa ilii khabimi, yaa ibiti haa hhawata gosi koraraa fanqu, hhamaraa dosi naqatloo. 37Teesaaqay yaati meti mogombitoꞌoo, qatlaykee naqatloo giyaa ilii konte koraraa mibeeri gweleti haa cigahha. Ina yaa waautiiba etaa mara gu didirugo gu Iliitleemu. Amasi haa tleemaa yaati yondimaamita sa Iliitleemu, hari amoo da firoo haa mawaraa ⁄agoo.

38Qatlaykeesii lenge, Aana yaagi khaydi daqa dooinay marakeesii gu didiruge. Ina gi tlaatleesidi daareemisu Iliitleemu sa nakee, Yeesu. Ina gi cocoꞌodi gimba gu nakee daqa hida, gwaa iliipaꞌaaꞌamee tuba, Iliitleemu afiigweedi hida gu Israeeli.2:38 hida gu Israeeli: Maꞌaana dosi hari uma waku na Yerusaleemu.

Yoseefu haa Mariyaa ki⁄eemoo dooina Nasareetige

39Yoseefu haa Mariyaa giyaa ilii hheꞌesiri gimba sliimaa, idoo daa ilii handikimi gooay ha sariyaa da Iliitleemu, inay gi tooinaa ki⁄iri tongoo dooinay Nasareeti da hhapee da Galilaayage waara. 40Nakee, Yeesu gi diiray, kara Iliitleemu gi ilakoomi qawaraa ⁄uuru haa waaway wa⁄a. Slime hhoinay gu didiru gu Iliitleemu yaa sliimaa wana haa ina.

Yeesu mara gu didiruge gu Iliitleemu

41Koraraa sliimaa Yoseefu haa Mariyaa yaati hhiyumaamidiyay Yerusaleemuge qatlay gu losona gu Pasaaka. 42Qatlay Yeesu giyaa ilii kone koraraa mibi haa cada, inay gurigi hadakayri losonakeesii, idoo daa iliiwane gooay ou gooina. 43Qariqaaqari losonakee giyaa ilii faaki, Yoseefu haa Mariyaa yaa tlaatleesiri hhiyuuma dooina da ki⁄araa ayage. Teesaaqay see, Yeesu gi meeti Yerusaleemuge, Yoseefu haa Mariyaa caahha see guba. 44Inay yaati ilahudeesiri tuba, yaa wana sliimaa haa inay tla⁄aã gu raqa daa hhiyumaamida haa inay. Letutee inay gi ilakoniri khocu tlupu. Da hheꞌesi gugi tlaatleesiri daabiidu tla⁄aã gu hiidayuuma dooinay haa deneꞌee koinay gwaa sliimaa hhiyumaamidee. 45Qatlay inay gwaa ilii slayriiba ina, cirakiray leẽ gi ki⁄iri Yerusaleemuge, tay gu tooinaa daabiidiyay.

46Baloo da tamiige, Yeesu gugi slayri waꞌay gu mara gu didiruge gu Iliitleemu, hiĩ ibiidi haa maarimamaa da diini da Yahuudi. Teꞌesii giyaati itatiitimisi haa giyaati maamamisi inay, gimba giyaa kakaakaneei. 47Hida goõ gwaa akhasee gimba gu Yeesu, yaati bakairi hari khisla, idoo giyaa ilii kone waaway, haa idoo giyaa ilii ilaki⁄ii⁄imisiye naraꞌa maamisu gu maarimamatee. 48Qatlay Yoseefu haa Mariyaa, gwaa ilii aniri ina, yaati bakairi hari khisla. Iyoo dosi gugi maasidi tuba, “Nankoy, ugu sandii soꞌoyi laqadi taqay? Yuꞌudiyaa! Ana haa Taataa googu hati kona tlaꞌamee da didiri, haguti dabimaamidana ugu!”

49Yeesu gi ilaki⁄isi inay tuba, “Ayi! Siniĩ soꞌoyi dabimaamitay? Haã caahhadiriibaslii tuba, ana kwanda ga waare mara gu didiruge gu Taataa gooii?” 50Yoseefu haa Mariyaa yaa caahhiriiba maꞌaana da gimbakee Yeesu giyaa kaay sa inay.

51Da hheꞌesi gi ki⁄i sliimaa haa inay Nasareeti naqatloo, balalu sliimaa giyaati itatiitimisi inay. Teꞌesii iyoo dosi, gimbakee sliimaa giyaati ilakonti ilahudeemisu muuna gosii. 52Yeesu gi ilakoomi diirawa, tledewa haa waaway gosi gii roogidi. Kara gi slay hhoinay gu didiru pandaa da Iliitleemuge haa pandaa da hidage.

3

Yohaana Hiinunqudimiisay caacaahhamisu haa kakaaru gosi

(Mataayo 3:1-12; Maariko 1:1-8; Yohaana 1:19-28)

1Inkoo, yaati kori gu mibi haa kooani gu tawaaloo da mutemi Kaysaari Tiberiiyo. Qatlaykee Pontiyo Pilaatu yaa gafana gu hhapee da Yudaaya, haa mutemi Heroode Antipaasi naa tawaaliilina hhapee da Galilaaya. Kara, Filiipo hhia gosi Heroode naa tawaaliilina hhapee da Itureeya haa Tirakoniiti. Slime mutemi Lisaniiya yaati tawaaliilina hhapee da Abileene. 2Anaasi haa Kayaafa naa hhapalooee da deni gu hhapee da Israeeli. Qatlaykeesii gimba gu Iliitleemu yaagi ilii khay Yohaana, nanku Sakariyaa yade kongoqomeege. 3Ina gi hadakay daqeemoo sliimaa gu hhapee goõ, gwaa ilaciyaa waaree haa duudu gu Yoridaani, tay tosaa kakaana gimba gu hiinunqudimisu gu hiifookida tlakwaroogo daqa Iliitleemuge, ma ilamooyimi tlakwaroo dooina. 4Hari amoo da Yohaana, Iliitleemu yaatii gaamaamisi gimbaki gu Isaaya tletimiisay, idoo giyaa ilii handikimi gooay kitaabuu gosii tuba,

“Afoo da didiri wanta da heedi kakaakanta kongoqomeege tuba,

‘Tafaꞌasa amoo sa Looimoo gu Goõ,

la tafaꞌasiday amamu kosi cuti!

5Daqeemoo gu koomee hiihuuꞌuma, digi tipidiye,

kara omeeri haa tioo goõ, taataahhasakina.

Amamu gwaay qolongaaga⁄ee, digi tafaꞌamisiye,

slime amamu goõ gu koomee bondeeri, digi hacimisiye tipa.

6Hida goõ daqeemoo sliimaa arinayi, ilabuꞌuruu gu Iliitleemu.’ ”3:6 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 40:3-5.

7Inkoo, hida wa⁄a yaa khakhaakhayay daqa Yohaanage, magii nunqudimisi inay. Yohaana gi kaay sa inay tuba, “De, laqwaloti da deesasee pahha! Ha miyaa nangwaa ilii⁄oo⁄i, ma hii⁄ipidiri qupidaa gu Iliitleemu, gwaa khocee? 8Inkoo, laqama ⁄aamu gu laqama hiifookida dooguna tlakwaroogo daqa Iliitleemuge. Kara, hhanti tlaatleesiday ilahudeemisu muunaiĩ kokunay tuba, ‘Taataa goori na Aburahaamu!’ Gu lou, sangu kaay Iliitleemu hiidahhasi hiitlaysa yaꞌay sa Aburahaamu daqa tle⁄eẽ hhankaa. 9Inkoo see kiraara dagaã hheꞌesi, daganii qaasi kibeeri gu khaige! Khai sliimaa gooba boo⁄araa ⁄aamu gu hhou, digi tlaaqi haa digii kwakwahhi aslaage!”

10Raqatira da hida gugi maasidi hari murumuꞌuumaa ina tuba, “Inkoo, hati malee laqana?”

11Yohaana gigi ilaki⁄isi tuba, “Heedi gu kooma qayroo cada, leẽ gi hadisiye sa hikira guba qayru. Kara heedi gu kooma ⁄agoo wa⁄a, teesaaqay laqiye.”

12Karaanimaiĩ goóyii kurunkurimee koodi slime yaagi khayri daqa Yohaanage, ma digii nunqudimisi. Inay gugi maasiri tuba, “Maarimuu, dandiray ti malee laqana?”

13Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Hhanti hiioyimintayi daqa hidago peesay gwaay catu hikaꞌa dangwaa ilafahhi ha sirikariinii da Ruumi.”

14Slime sirikaarii gugi maasiri ina tuba, “Hari dandiray ti malee laqana?”

Yohaana gigi ilaki⁄isi tuba, “Hhanti afii⁄utlida heedi lensee idadu kosi ma sitaakiikiru see hari afaꞌafuumaa! Kara buꞌudisa hari peesay dangoó buiye.”

15Hida yaa konay iliipaꞌaru gu khawaraa da Kristu. Sa gimbakee, gonkoinaa hingaa tlaatleesiri ilahudeemisu muunaiĩ koinay tuba, angamalee Yohaana naa Kristu. 16Yohaana gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Gu lou, ana hanguri maꞌay kilesi hiinunqudimisa. Teesaaqay see, himaa khay heedi gu kooma ⁄uuru, koyi see ba⁄i, ana may condoa see haraay boo⁄iiba gweedaraa da dincaaraa da ye⁄eetoo kosi! Ina hiinunqudimisi unkuray hari Muuna gu Iliitleemu haa hari aslaa. 17Ina hiĩ ooyi daba gosii kiyaaray gu heeleꞌemisu, hiĩ tlaatleesi ficinay biraa gosi, ma hiikurunkuri ganoo kuugiya dosii da didiri.3:17 kuugiya dosii da didiri: Kuugiyati da didiri dagaati tleehhi mara pahha hari tofaari. Teesaaqay see, muuꞌu gumaa da⁄i hari aslaa doóba hhama!”

18Nama teesaaqay leẽ, Yohaana yaa ilakoomi tlaatlaqamisu hida, maay fookidiri daqa Iliitleemuge, tay tosaa kakaana Gimba gu Hhou gu Iliitleemu sa inay.

19Inkoo, Yohaana gi ilii⁄oo⁄i mutemi Heroode Antipaasi, sa gimba giyaa khabimi Heroodiiya, hadee da hhia gosi loi, haa sa tlakwaroo waka wa⁄a giyaa yondiidi. 20Teesaaqay Heroode gii roogisi tlakwaroo waka daqa dosii, tay Yohaana gugi ilapingimi jeerage.

Yeesu hiinunqudisa dosi haa Yohaana

(Mataayo 3:13-17; Maariko 1:9-11)

21Qatlay hida digaa ilii hheꞌesi hiinunqudimisu ha Yohaana, Yeesu see dugugii nunqudisi. Yeesu giyaa ilii firiirine Iliitleemu, raw yaati tlaaꞌadi. 22Muuna gu Iliitleemu yaagii ⁄eeti rawgo daqa dosii, tlabiya pahha. Kara afoo yaagii ca⁄adi rawaa gu rawgo, kakanta tuba, “Ugu na Nankoy ga slae! Ugu hanoó muunaboo⁄eesida hari khisla!”

Yeesu motoliya dosi giyaa dahhiye

(Mataayo 1:1-17)

23Yeesu qatlay giyaa ilii tlaatleesi yondu gosi, yaa koraraa mibeeri tami kona taqaaqay. Kara hida yaati ilahudeesiri tuba, ina yaati nanku Yoseefu, laqwaloo da Heeli.

24Heeli, yaa nanku Mataati.

Mataati, yaa nanku Laawi.

Laawi, yaa nanku Meliiki.

Meliiki, yaa nanku Yanaay.

Yanaay, yaa nanku Yoseefu.

25Yoseefu, yaa nanku Matatiiya.

Matatiiya, yaa nanku Aamoosi.

Aamoosi, yaa nanku Nahuumu.

Nahuumu, yaa nanku Esiili.

Esiili, yaa nanku Nagaay.

26Nagaay, yaa nanku Maati.

Maati, yaa nanku Matatiiya.

Matatiiya, yaa nanku Semeyiini.

Semeyiini, yaa nanku Yoseeki.

Yoseeki, yaa nanku Yooda.

27Yooda, yaa nanku Yohanaani.

Yohanaani, yaa nanku Reesa.

Reesa, yaa nanku Serubabeeli.

Serubabeeli ya nanku Seyalitiyeeli

Seyalitiyeeli, yaa nanku Neeri.

28Neeri, yaa nanku Meliiki.

Meliiki, yaa nanku Aadi.

Aadi, yaa nanku Kosaamu.

Kosaamu, yaa nanku Elimadaamu.

Elimadaamu, yaa nanku Eeri.

29Eeri, yaa nanku Yosuuwa.

Yosuuwa, yaa nanku Elieseeri.

Elieseeri, yaa nanku Yoriimu.

Yoriimu, yaa nanku Mataati.

Mataati, yaa nanku Laawi.

30Laawi, yaa nanku Simi⁄ooni.

Simi⁄ooni, yaa nanku Yuuda.

Yuuda, yaa nanku Yoseefu.

Yoseefu, yaa nanku Yonaamu.

Yonaamu, yaa nanku Eliyakiimu.

Eliyakiimu, yaa nanku Meleeya.

31Meleeya, yaa nanku Meena.

Meena, yaa nanku Mataata.

Mataata, yaa nanku Nataani.

Nataani, yaa nanku Dawdi.

32Dawdi, yaa nanku Yeese.

Yeese, yaa nanku Obeedi.

Obeedi, yaa nanku Boaasi.

Boaasi, yaa nanku Salimooni.

Salimooni, yaa nanku Nakhasooni.

33Nakhasooni, yaa nanku Aminadaabu.

Aminadaabu, yaa nanku Adimiini.

Adimiini, yaa nanku Arinii.

Arinii, yaa nanku Khesirooni.

Khesirooni, yaa nanku Pereesi.

Pereesi, yaa nanku Yuuda.

34Yuuda, yaa nanku Yakoobo.

Yakoobo, yaa nanku Isaaka.

Isaaka, yaa nanku Aburahaamu.

Aburahaamu, yaa nanku Teera.

Teera, yaa nanku Nakhoori.

35Nakhoori, yaa nanku Seruugi.

Seruugi, yaa nanku Reeu.

Reeu, yaa nanku Peleegi.

Peleegi, yaa nanku Ebeeri.

Ebeeri, yaa nanku Saala.

36Saala, yaa nanku Kenaani.

Kenaani, yaa nanku Arifakisaadi.

Arifakisaadi, yaa nanku Seemu.

Seemu, yaa nanku Nuuhu.

Nuuhu, yaa nanku Lameeki.

37Lameeki, yaa nanku Metuseela.

Metuseela, yaa nanku Enooki.

Enooki, yaa nanku Yareedi.

Yareedi, yaa nanku Mahalaleeli.

Mahalaleeli, yaa nanku Kenaani.

38Kenaani, yaa nanku Enoosi.

Enoosi, yaa nanku Seeti.

Seeti, yaa nanku Adaamu.

Adaamu, yaa nanku Iliitleemu.

4

Yeesu koisaraa dosi ha Sataanimoo hari uma waku Biriisimoo

(Mataayo 4:1-11; Maariko 1:12-13)

1Qatlay Yeesu giyaa ilii waaudi teꞌesaa duudu gu Yoridaanigo, tay duguũ iliihaci Muuna gu Iliitleemu, teꞌesaa dugurigi giyaadi ha Muunakee kongoqomeege. 2Ina yaa ibiidi taysi balalu mibeeri cigahha, tay dugu tosaa koimisi ha Biriisimoo. Qatlaykee sliimaa yaa ⁄agimiiba idoo lensee. Balalu hhakee giyaa ilii buꞌudiri, gi arimi qori.

3Biriisimoo gi kaay sa Yeesu tuba, “Bere ugu ti Nanku Iliitleemu, ilafahhe tlaa⁄uki, ma mukaatimoo tleehhidi.”

4Yeesu gi ilaki⁄isi sa ina tuba, “Daa handikimi, Handikaa da Iliitleemuge tuba, ‘Heedi yoó ibiidiyaaba hari ⁄agoo kilesi.’4:4 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 8:3.

5Da hheꞌesi Biriisimoo gi leehhisi Yeesu cina da oõ naqatloo, gi laqami sa ina aalimee goõ da hhapapu goõ waa leẽ. 6Biriisimoo gi kaay sa Yeesu tuba, “Ana sugu qaw ⁄uuru gu tawaaliru hhapapu hhanki sliimaa, haa sugu qaw wanqamee dooina goõ da didiri. Maꞌaana ana sinaa taatahhi gonkoinaa dabaiĩ koi, haydahhasa qawaraa ⁄uuruki sa heedi ga slae. 7Inkoo, bere ugu ha keebeeꞌeta pandaa dooii haa hanigi daareesida, idadu hhakee gonkoinaa koku tleehhidiyay.”

8Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Daa handikimi taqay,

‘Ugu daareesi Taataa Iliitleemu, Iliitleemu googu,

haa sugu yondite ina lenkosi kilesi.’4:8 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 6:13.

9Da hheꞌesi Biriisimoo gi leehhisi Yeesu Yerusaleemu naqatloo. Taysi gugi qadidisi ina tlankoo gu tleeduge gu mara gu didiru gu Iliitleemu, gi kaay sa ina tuba, “Bere ugu na Nanku Iliitleemu, hanguu kwahhade tiaa hhapeege. 10Maꞌaana daa handikimi tuba,

‘Iliitleemu ilafahhi malayika dosi, magu ga⁄ayri.

11Inay gu tloꞌosiyay dabaiĩ koinay,

ma maydi hiitatafida yaaee doogu tlaa⁄age.’4:11 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 91:1, 12.

12Yeesu gi ilaki⁄isi sa ina tuba, “Teesaaqay laqaaba, daa handikimi tuba, ‘Taataa Iliitleemu, Iliitleemu googu, hagu hhanti koisida.’4:12 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 6:16.

13Biriisimoo giyaa ilii hheꞌesi koimisu Yeesu hari amamu hhakee, gugi mamay teꞌesii qoomay waku naqatloo guraay boo⁄u.

Yeesu tlaatleesa yondu gosi hhapee da Galilaayage

(Mataayo 4:12-17; Maariko 1:14-15)

14Da hheꞌesi Yeesu gi ki⁄i hhapee da Galilaayage, tay hiĩ haci ⁄uuru gu Muuna gu Iliitleemu. Kara gimba gosi gii qoomi hari khisla hhapapu sliimaa gwaa ilaciyaa waaree. 15Yeesu yaa tlaatleesi caacaahhamisu hida sinagoogaguu koinay,4:15 sinagoogaguu koinay: Mara doó ilii kurunkurimidiye hida gu Yahuudi sa caacaahhamisu gu gimba gu Iliitleemu haa sa firoo dosi see. hida sliimaa gugi daareesiri.

Yeesu idoo dugwaa iliisiꞌi Nasareetige

(Mataayo 13:53-58; Maariko 6:1-6)

16Letu waka Yeesu gi hadakay Nasareetige, yaamu dugwaa ilii omi. Baloo da Sabaato gii day waꞌay gu sinagoogige namati ou gosi gooay. Ina gi qadidi, ma somimi Handikaa da Iliitleemu. 17Ina sugugi hadisi ha heedi waku kitaabuu gu tletimiisay Isaaya. Kitaabukee daa taagi4:17 kitaabukee daa taagi: Kitaabuu gu taqay slanqasa ti eleema da tleedi hari khisla da karataasii, daa boo⁄imisi hari cikwahha. Dugwaati taagi naraꞌa loi, ma may tlakwaakwaw, kara sa qaasaraa dosi waꞌay gu curuqu gwaayii gwaa hiigarangaariduge. gugii tlaaꞌasi haa gi slay daqa daa handikimi tuba,

18“Muuna gu Taataa Iliitleemu,

sliimaa wana haa ana,

sa gimba hiningii leehhi ana,

ma kakaami Gimba gu Hhou daqa kwaeelige.

Hinaani ya⁄abi ana, ma kakaami hiica⁄asaraa sa hida daa khiidimi,

kara hida gwaa ilahhamaahhamee, ma slayri hiidahhasa da khuꞌuduũ,

haa hida doó labaꞌasiye, ma digi afiiooyimi.

19Kara hinaani ya⁄abi, ma kakaami sa hida kori da ilii laqane ha Iliitleemu hhoinay gosi gu didiru daqa hidage.”4:19 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 61:1-2.

20Yeesu giyaa ilii hheꞌesi somaa gimbakee, gi tosaa taagi kitaabukee, haa gugi ki⁄isi daqa yondimiisay gu sinagoogige, ina gi tosaa ibiidi. Hida sliimaa gwaa sinagoogige waaree gugi ilii kaasiri ilaa. 21Ina gi tlaatleesi kaawa daqa dooinay tuba, “Letuti Handikati da Iliitleemu hiĩ buꞌuti, idoo gaã ilii akhasidiri gooay.”

22Hida sliimaa gwaa teꞌesii waaree, gugi hhaꞌaleesiri ina hari khisla. Kara digigi bakaꞌasi ha gimba gwaa afa gosi dahha, gwaa hacu hhoinay gu didiru. Hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Ayi! Hiĩ nanku Yoseefu goobaslii?”

23Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Gu lou, siniti kaaday ana hiihhantlisati doó kaawa tuba, ‘Ugu dareesimoo, hangu hhoeeside ugu lenkoogu!’ Slime siniti kaaday tuba, ‘Gimba goõ gaã akhasani, guũ yonditi yade tongoo da Kaperinauumuge, yondiidaku slime tiꞌii yaamu kokuu!’ ”

24Yeesu gii roogisi kaawa sa inay tuba, “Guti lou, sangu kaay, hhaku tletimiisay doó muriidiye yaamu kosii.

25Inkoo, itatiisa! Gu lou sangu kaay, qatlay gu tletimiisay Eliyaa yaa wanay tigay wa⁄a daa afahhamaahhami hhawatee koina hhapee da Israeelige. Qatlaykeesii tlubay yaa tlubiiba koraraa tami haa slehheeri lahhoꞌo. Kara qori gu didiru yaa wana hhapee gonge da Israeeli. 26Teesaaqay see, Eliyaa dugwaa ya⁄abiiba haa Iliitleemu daqa kwaꞌalitoꞌoo lenge see tla⁄aã gu hhakeesii. Ina dugwaati ya⁄abi ha Iliitleemu daqa kwaꞌalitoꞌoo wakay daa Yahuuditoꞌoo gooba, daa ibimaamida yaamu gu Sareepitage hhapee da Sidoonige. 27Kara, qatlay gu tletimiisay Elisaa, yaa wanay Yahuudi wa⁄a gwaa koomee ga⁄ay gu buubaa hhapee da Israeelige. Teesaaqay see, tla⁄aã gooinay hhaku lensee daa hhoeesi ha Iliitleemu. Namaani kilesi dugunaa hhoeesi, heedi gwaa hhapee da Siiriya dahha!”

28Hida sliimaa gwaa sinagoogige waaree, giyaa ilii akhasiri gimbakee gu Yeesu, gi slahhaahhaairi hari khisla. 29Cirakiray, inay gi qadimidiri, gii ca⁄asiri Yeesu hari ⁄uuru yaamu koinaa. Inay gugi leehhisiri cina da oõ naqatloo, daqa daa ilii tleehhi tongoo da Nasareeti. Teꞌesaa inay gi taariniri maguu kwahhiri hhapeege, ilagweegwe⁄eda da dihhigo, ma gwaai. 30Teesaaqay see, ina gi tosaa hiicati hari tla⁄aã gu raqatee tooina, gi amoo dosi ooyi.

Yeesu hiica⁄asaraa da gieeri daqa heedigo

(Maariko 1:21-28)

31Da hheꞌesi Yeesu yaa hiigweegwe⁄edi tongoo da Kaperinauumu naqatloo yaamu gu Galilaayage. Balalu gu Sabaatoge, taysi gi tlaatleesi caacaahhamisu hida sinagoogige. 32Hida hhakee digigi bakaꞌasi hari khisla ha caacaahhamisu gosi, sa gimba giyaa caacaahhamisi inay hari ⁄uuru gu tawaaloo.

33Teꞌesii, waꞌay gu sinagoogige heedi waku yaa wana daa ilii khaabaaꞌadi ha gieerimoo. Gieerimokee gi maahhi hari afoo da didiri, gi kaay tuba, 34“Ye Yeesu gu Nasareeti, ha mala slaꞌada haa dandiray? Hanti khaydii sa hhamisaraa dandiray? Ugu, haguti khuana! Ugu ti hikira daa tlintiꞌisi gwaa daqa Iliitleemu dahha!”

35Yeesu gi ilii⁄oo⁄i gieeri tuba, “Qabe diĩ! Inkootuutuu ca⁄ii daqa heedikaa!” Cirakiray, gieerimokee gi ilii cakhadiri hhapeege heedikee pandaa da hida hhakeesii goõ. Ina yaagi toosaa hiica⁄i daqa dosaa ilaqaꞌa see guba.

36Teꞌesii sinagoogige hida sliimaa yaati bakairi hari khisla, hingigi tlaatleesiri maamisu inay haa inay tuba, “Ayi! Hiĩ ti gimba mala? Yuꞌudiyaa heediki kona hiidahhasa haa ⁄uuru gu tawaaloo da ilii⁄oo⁄a gieeri daqa heedigo, cirakiray gi tooinaa hiica⁄iyay.” 37Teesaaqay, gimba gu Yeesu gii qoomi daqeemoo sliimaa hhapeteesii.

Yeesu hhoeemisi hida wa⁄a

(Mataayo 8:14-17; Maariko 1:29-34)

38Yeesu gi waaudi teꞌesaa sinagoogigo, gi hadakay mara gu Simoonige. Taysi yaa slay kumboꞌoo da Simooni, mama⁄ada hari khisla. Hida gwaa waaree teꞌesii gugi firiniri Yeesu, magi hhoeesi. 39Ina gi qadida kay ilaciyaa kosii, gii gupu⁄i daqa dosii haa gi ilii⁄oo⁄i ga⁄aykee. Ina dagagi hhoeesi ga⁄aykee kosi. Cirakiray lenge gi qaditi, gi tosaa yonditi sa inay.

40Qatlay letu giyaa ilii huhaahuꞌude, hida goõ gwaa koomee ga⁄iidee paslaapasloo giyaagi leehhimisiri daqa Yeesuge. Ina gi iliiqamidi dabaiĩ kosi ga⁄iidee goõ, gigi hhoeesi. 41Ina slime, gii ca⁄amisi gieeri wa⁄a daqa hida daa ilii khaabaaꞌamidigo, tay tooinaa maahhaminay tuba, “Ugu ti Nanku Iliitleemu!” Yeesu gigi ilii⁄oo⁄i gieerikee, ma mayri kaawaraa sa hida teesaaqay, sa gimba inay giyaa khuiyay tuba, ina na Kristu.

Yeesu kakaana gimba gu Iliitleemu Yudaayage

(Maariko 1:35-39)

42Heetlaalee dosii daa iliipisi, Yeesu gii ca⁄i khoorooge marakeesaa, gi waaudi daqa daba hida. Hida wa⁄a giyaa ilii caahhiri tuba, Yeesu hhaku, gugi tooinaa dabiiduu kayri ina. Qatlay gwaa ilii slayri, gugi tlaatlahhasiri, ma may waauda daqa dooinaa. 43Teꞌesii ina gi kaay sa inay tuba, “Ana kwanda ga kakaaru kawe Gimba gu Hhou gu Tawaaloo da Iliitleemu yaamu wakinayge see, sa gimba ana sinaa gimbakee ya⁄abi.”

44Teesaaqay, Yeesu gi ilakoomi hiicataraa hari tongagu wa⁄a gu hhapee da Yudaaya, tay tosaa caacaahhamisi gimba gu Iliitleemu sinagoogaguu koinay.

5

Yeesu idoo giyaa ilii eteedi sirakoomiisee da pandaa

(Mataayo 4:18-22; Maariko 1:16-20)

1Letu waka, Yeesu yaa qadidi kenga gu tlawa da didirige da Galilaaya,5:1 tlawa da didirige da Galilaaya: Hari uma waku slime na tlawa da didiri da Genesareeti. dugwaati niini⁄idi ha raqa da hida wa⁄a, tay tooinaa akhamisiyayi gimba gu Iliitleemu. 2Teꞌesii Yeesu gi arimi masuwaa cada kenga gu tlawateesii. Hida gwaa ooyiiyimee samaakii hindii ca⁄iri masuwaago sa ilahhunca da makumbabuu koina hari maꞌay kenga gu tlawage. 3Ina gi tosaa hiiday masuwaa lenge tla⁄aã gu masuwaa hhakeesii, hatee danaa Simooni. Ina gi firimi Simooni maay satisi masuwatee segenge coko⁄o waꞌay gu tlawage. Yeesu gi ibiidi masuwateesii, gi tosaa caacaahhamisi hida hhakee masuwateesaa.

4Qatlay giyaa ilii hheꞌesi caacaahhamisu, gi kaay sa Simooni tuba, “Inkoo, leehhisi masuwaa slagwiya naqatloo, lay taareeꞌeday makumbabuu kokuna, ma ooyintiri samaakii.”

5Simooni gi ilaki⁄isi Yeesu tuba, “Looimoo gu Goõ, haã yondiidani hari khisla amasi piray, haã oowaniiba ma samaakimoo lensee! Inkoo, sa kaawaratee toku, hay taareea makumbabuu.”

6Qatlay Simooni haa deneꞌee kosi giyaa ilii teesaaqay laqiri, gi ooyiniri samaakii wa⁄a hari khisla, makumbabuu koina see gi tlaatleesiri kereꞌemidu. 7Teesaaqay, inay gi waratlaymisiri dabaiĩ koina sa ⁄oo⁄araa da deneꞌee koina, gwaa masuwawuu wakinayge waaree, maa khayri sa iliiawaraa inay. Deneꞌee hhakee yaagi khayri, gi hacimisiri samaakii masuwawuu cada koinaa, yaati amoolee tlaatleesiri hiihhamaahhamu maꞌayge.

8Simooni slime daa eteediidine na Peetiro giyaa ilii arimi gimbakee, gi keebeeidi pandaa da Yeesuge, gi kaay tuba, “Looimoo gu Goõ, waaudi pandaa dooaa, sa gimba ana ti heedi gu kooma tlakwaroo!” 9Maꞌaana sliimaa haa deneꞌee kosi goõ goó samaakii ooyimee, yaati bakairi hari khisla, sa gimba gu hacimaa gu samaakikee giyaa slayri. 10Nama teesaaqay, Yakoobo haa Yohaana yaꞌay gu Sebedaayo, deneꞌee kosi gu Simooni, slime yaati bakairi.

Yeesu ginaa ilii kaay sa Simooni tuba, “Hhanti tlaꞌamuta! Tlaatleesa da letutaa, ugu samaakii kilesi guni ooyintaaba, hida ginaa ooyinta daqa dooii.”5:10 Yuꞌudii kitaabuu gu Mataayo 13:47-50.11Qariqaaqari inay giyaa ilii ca⁄asiri masuwawuu koina hhapee da kaarunge naqatloo, teꞌesii gi mayri idadu sliimaa, gugi tooinaa sirakoniri Yeesu.5:11 Yuꞌudii kitaabuu gu Mataayo 19:27.

Yeesu ilabuuslaraa da heedi gwaa kooma buubaa

(Mataayo 8:1-4; Maariko 1:40-45)

12Yeesu giyaa ilii cati hari tongoo waka da yaamu gu Galilaayage waara, yuꞌudiyaa, teꞌesii yaa wana heedi gwaa kooma buubaa wa⁄a slaqwa dosii. Qatlay giyaa ilii arimi Yeesu, gi hadakay daqa dosii, gi keebeeꞌedi hhapeege pandaa dosii. Ina gi tlaatlaqasi Yeesu tuba, “Looimoo gu Goõ, hhooa, bere ha slaꞌada, haniidahhasida ilabuusla!”

13Yeesu gi tafaꞌasi daba gosi, gugi tosaa nangusi heedikee, sugugi kaay tuba, “Ee, Ana slaꞌa teesaaqay laqa, ugu ma dugu ilabuusli inkootuutuu!” Cirakiray lenge ga⁄aykee kosi gi hhoay sumuku!

14Da hheꞌesi Yeesu, heedikee gugi afakaayi tuba, “Hhanti kaada sa heedi lensee gimbaki. Inkootuutuu taa⁄a hangu laqante daqa hhapalooay gu Iliitleemuge, la hadisa kayda sadaaka sa ilabuuslatee toku, idoo daa ilii ilafahhi gooay sariyaa da Musaage. Hatee noo ilatlawa doogu sa inay.”5:14 Yuꞌudii kitaabuu gu Gimba gu Walaawi 14:1-32.

15Teesaaqay gimba gu Yeesu, gi tosaa ilaqinci hiiqoomaraa hari khisla. Raqoo wa⁄a gu hida yaay kurunkuriirimidiyay daqa Yeesuge, ma itatiimisiri gimba gu Iliitleemu haa ma digi hhoeemisi ga⁄ay gooina. 16Inkoo, qatlay wa⁄a Yeesu hingaati pasliislimisi ina lenkosi daqa dooinaa, daqa daaba hida, sa firoo da Iliitleemu.

Yeesu hhoeesaraa da heedi gwaa slaqwa tingara⁄uudu

(Mataayo 9:1-8; Maariko 2:1-12)

17Letu waka, Yeesu yaa caacaahhamisi hida. Teꞌesii Farisaayoo wakinay haa maarimamaa da sariyaa, yaa wanay yaa ibiidiri, gwaa tongagu paslaapasloo dahhee gu hhapee da Galilaaya, Yudaaya haa Yerusaleemu. ⁄uuru gu Iliitleemu yaa sliimaa wana haa Yeesu sa hhoeemisu gu ga⁄iidee.

18Yuꞌudiyaa, hida wakinay cigahha yaagi leehhisiri hari fala heedi waku gwaa tingara⁄uudu. Inay yaa slaiyay, magu leehhisiri waꞌay gu mara daa iliiwane Yeesu, magu qaatisiri pandaa dosii. 19Inkoo, hida hhakee digiraa slanqadi hari dawaraa heedikee marage daqa Yeesuge, sa gimba gu raqa da hida daa qiqincidi teꞌesii. Da hheꞌesi gii dadayri rawaa gu pembeege, gi tooinaa cihhiri pembee daqatiray loii5:19 gi tooinaa cihhiri pembee daqatiray loii: Hari amoo waka gi baciri qameesaaee daraay hhafi mara. daa iliiwane Yeesu, gii ⁄eetisiri heedikee gwaa tingara⁄uudu, tay hiĩ qaati falage pandaa da Yeesuge.

20Yeesu giyaa ilii arimi hida hhakee, idoo giyaa iliikonee ⁄imba da didiri daqa dosii, gi tosaa kaay sa heedikee gwaa tingara⁄uudu tuba, “Ye hhia goy, tlakwaroo doogu sliimaa dagaã ilamooyimi!”

21Inkoo, maarimamaa da sariyaa haa Farisaayoo giyaa ilii akhasiri Yeesu hiĩ kaay teesaaqay, gi tlaatleesiri ilahudaa tuba, “Heediki ti miyaa gu kakaakama gimba gu belendeqesa Iliitleemu? Hhaku lensee gu kooma ⁄uuru gu ilamooyiru tlakwaroo, Iliitleemu kilesi na kona!”

22Yeesu gi caahhi idoo giyaa ilahudeedemisiyeei, gi kaay sa inay tuba, “Sa soꞌoyi ilahudeedemisiday teesaaqay muunaiĩ kokunay? 23Gimba haloo na slaahhi hari khisla, kaawaraa tuba, ‘Tlakwaroo doogu sliimaa dagaã ilamooyimi,’ baku kaawaraa tuba, ‘Tlayii, la waauta?’ 24Inkoo, ana slaꞌa unkuray, ma caahhadiri tuba, Nanku Heedi kona ⁄uuru gu tawaaloo guri ilamooyiru tlakwaroo da hida tiꞌii khoorotii!”

Teꞌesii Yeesu gi kaay sa heedikira gwaa tingara⁄uudu tuba, “Suguũ kaay, tlayii, oyii fala doogu, la waauta ayage!”

25Cirakiray lenge heedikee gwaa tingara⁄uudu gi qadidi ge⁄e pandaa da hida sliimaage, gi tosaa hiioy fala dosi, gi watli ayage, tay tosaa hhaꞌaleemisi Iliitleemu. 26Hida sliimaa giyaa ilii aniri teesaaqay, gi bakairi hari khisla! Inay see gi hhaꞌaleesiri Iliitleemu haa digigi iliihaci ha gwaa⁄amee, kakaanay tuba, “Gu lou, letuti haã arini gimba gu didiru gu bakaꞌasa!”

Yeesu eteedaraa da Laawi

(Mataayo 9:9-13; Maariko 2:13-17)

27Gimbakee giyaa ilii cati, Yeesu yaagii ca⁄i kenga gu yaamuge. Ina gi arimi karaanii gwaa hiikurunkuriirima koodi oofisi dosii, uma gosi naa Laawi, hiĩ ibiidi teꞌesii. Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Hanisirakonte!” 28Laawi gii tlay, gi mamay yondukee kosi gu koodi, gi tosaa sirakoomi Yeesu.

29Da hheꞌesi Laawi gi boo⁄imisi losona gu didiru aya gosii sa Yeesu. Inkoo raqa da didiri da karaanimaiĩ goó hiikurunkurimee koodi haa hida wakinay yaa ibiidiri teꞌesii ⁄aginay ⁄agoo sliimaa haa Yeesu haa Laawi. 30Teesaaqay see, Farisaayoo haa maarimamaa dooina da sariyaa, giyaa ilii aniri Yeesu ⁄agina haa hida hhakee goõ, gi maasiri sirakoomiisee da Yeesu tuba, “Unkuray haa Yeesu sa soꞌoyi ⁄agiigintay haa kitahhaahhantay sliimaa haa karaanimaiĩ goó hiikurunkurimee koodi haa hida hhakee gu koomee tlakwaroo?”

31Yeesu gi ilaki⁄isi inay tuba, “Hida gu koomee slaqoo gu hhoi yoó slaiyaaiiba dareesimoo, hhakaꞌa gu koomee ga⁄ay noó slaiyay. 32Inkoo, ana hanti khayiiba sa eteeda hida hhakaꞌa gungoó hiiarimee tuba, ibinaa dooina yaa tafaꞌadi. Hanti khay sa eteediru gu hida hhakaꞌa gu koomee tlakwaroo, may fookidiri tlakwaroo dooinaa daqa Iliitleemuge.”

Yeesu dugwaa maasi gimba gu mawaraa ⁄agoo haa kitahhu

(Mataayo 9:14-17; Maariko 2:18-22)

33Hida wakinay gi kaayri sa Yeesu tuba, “Sirakoomiisee da Yohaana Hiinunqudimiisay haa raqa da Farisaayoo, diqimi wa⁄a inay yoóti mayay ⁄agoo haa kitahhu see, gi firiirinay Iliitleemu. Inkoo, sirakoomiisee doogu soó soꞌoyi mayay teesaaqay laqaraa?”

34Yeesu gi ilaki⁄isi sa inay tuba, “Dahaa gu heedi guũ khabimu, hagi malee hiidahhasiday, ma mayri ⁄agoo haa kitahhuu qatlay heedi guũ khabimu tosaa wana sliimaa haa inay? 35Inkoo, balalu gimaa dayee, heedi gwaa khabimu dugurimaa waaudi daqa dooinaa, qatlaykeesii maa asu mayay ⁄agoo haa kitahhuu see.”

36Yeesu gi kaay sa inay ilaꞌaaꞌaatisati tuba, “Hhaku heedi lensee goó feehhisa dahhamu daqa qayru gu ⁄abugo, ma hiidaqi qayru gwaa faaku hari dahhamukee. Bere teesaaqay laqi, kwanda gi feehhisiye qayrukira gu ⁄abu. Kara dahhamukee gu ⁄abu hingi slaaslaaqasiyaaba haa qayrukee gwaa faaku.

37Nama teesaaqay leẽ, hhaku heedi lensee goó hiieesa difaay da ⁄abi waꞌay gu curuqu daa boo⁄imisi hari fala da segi da iliiqaasa difaaytee. Bere teesaaqay laqi, difaaytee da ⁄abi, qatlay giyoo ilii mahhaaꞌade, kwanda gii feehhimiside hari ⁄uuru faloo hhakee gonkoinaa. Kara difaaytee goõ tuutuquta haã faloo hhakee see slime yooti tlakwaakwayay. 38Teesaaqay difaay da ⁄abi kwanda dagoó waꞌay gu curuqeerii gu faloo gu ⁄abige hiieesi. 39Kara, bere heedi hiĩ kitahhi difaay da segi, yoó slaiyaaba kitahhu difaay da ⁄abi, maꞌaana ina yoóti kaay tuba, ‘Hataꞌa da segi dati hhoi hari khisla!’ ”

6

Yeesu ti Looimoo gu Sabaato

(Mataayo 12:1-8; Maariko 2:23-28)

1Letu waka baloo da Sabaato, Yeesu haa sirakoomiisee dosi yaa hiicatiri hari tla⁄aã gu qaymamuu gu ganoo. Qatlaykee sirakoomiisee dosi gi kereꞌemisidi sagaiĩ gu ganoo, gigi pisiginiri dabaiĩ koinay, gi tooinaa ⁄aginay. 2Inkoo Farisaayoo wakinay gwaa waaree teꞌesii gi kaayri sa Yeesu tuba, “Sa soꞌoyi yondimaamitay yondu daa kitlakuusi sariyaage baloo da Sabaatoge!”

3Teꞌesii Yeesu gi ilaki⁄isi sa inay tuba, “Haati somintiriibaslii gimba gu Iliitleemuge, idoo Dawdi giyaa laqi ina haa hida kosi qatlay giyaa ilii qoriimidiri? 4Ina yaa hiiday mara gu Iliitleemuge, gi ⁄agimi mukaate daa hadiidimisiye sa Iliitleemu, Dawdi gi ⁄agimi, gi qaqay mukaatetee sa hida kosi! Kara mukaatetee dagaa kitlakuusi ⁄agoo heedi lensee. Hhapalooee kilesi naa ⁄agiiginay.” 5Teesaaqay Yeesu gi ilaki⁄isi Farisaayoo tuba, “Ana na Nanku Heedi, Looimoo gu baloo da Sabaato.”

Yeesu hhoeesa da heedi baloo da Sabaato

(Mataayo 12:9-14; Maariko 3:1-6)

6Baloo waka da Sabaato, Yeesu kara yaay day sinagoogige, gi tlaatleesi caacaahhamisu hida. Teꞌesii yaa wana heedi waku daba gosi gu ⁄uya gwaa tingara⁄uudu. 7Inkoo, Farisaayoo haa maarimamaa da sariyaa gwaati khuꞌuuꞌunay Yeesu naraꞌa, ma aniri, bere higi hhoeesi heedikee baloo da Sabaatoilee. Inay yaati teesaaqay laqiri, ma slayri amoo dari sitaakiru Yeesu pandaa da balasaage. 8Teꞌesii, Yeesu gi caahhi idoo giyaa ilahudeedemisiyeei. Ina gi kaay sa heedikee gwaa daba tingara⁄uudu tuba, “Khoca tiꞌii, qadidi pandaa da hida sliimaage.” Heedikee gi hadakay haa gi qadidi teꞌesii.

9Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Hangu maasa unkuray, gimba haloo na kitlakuuba yondu baloo da Sabaatoilee? Ti yondu hhoinay baku ti yondu tlakwaroo? Kara haloo na hhoinay baloteesii? Ti ilabuꞌuruu ibinaa gwaaꞌaraago baku ti hhamisaraa ibinaa?”

10Yeesu gigi yuꞌudi inay gonkoinaa bareemoo sliimaa. Da hheꞌesi gi kaay sa heedikee gwaa daba tingara⁄uudu tuba, “Tafaꞌasi daba googu!” Heedikee gi tosaa tafaꞌasi daba gosi, cirakiray lenge dugugi hhoeesi sumuku. 11Teꞌesii Farisaayoo haa maarimamatee da sariyaa gi slahhaahhaairi hari khisla. Inay hingigi tlaatleesiri ilakhuukhuꞌumisuu inay haa inay, idoo gi laqiyee Yeesu.

Yeesu hiileehha sirakoomiisee gu mibi haa cada

(Mataayo 10:1-4; Maariko 3:13-19)

12Balalu hhakeesii Yeesu yaa ilakhiinaaꞌadi rawaa gu onke, ma firoo kay Iliitleemu, taysi gugi firiirimi amasi piray. 13Qatlay daa iliipisi, gi eteedi sirakoomiisee dosi giyaa ina slaiye. Teꞌesii Yeesu gii leehhi hhawatee mibi haa cada, girigi ayi uma na ya⁄abimiisee. 14Umaiĩ koina niĩ: Simooni (hiĩ daraa ayi uma gu caduu na Peetiro), Andareyaa hhia gosi gu Peetiro, Yakoobo haa Yohaana,6:14 Yakoobo haa Yohaana: Hhaã ti yaꞌay gu Sebedaayo daraa ayi ha Yeesu uma gu deneꞌee na Boaneeri, maꞌaana dosi na Yaꞌay gu Kukukhumoo. Filiipo, Batolimaayo, 15Mataayo, Toomaasi, Yakoobo nanku Alifaayo, Tadaayo, Simooni gu raqa da Seloote,6:15 Seloote: Seloote ti raqa da Yahuudi gimba gu diinige haa sirikariinii. Raqati yaati ilakwikwihhidi gimba gwii ca⁄araa tongaiimaago da hhapee da Israeeli, qatlay dagaa ilii tawaalimi da Ruumi.16Yuuda nanku Yakoobo haa Yuuda Isikariyooti. Qariqaaqari hiĩ naa hiifookidi Yeesu, gugi taatahhi dabaiĩ gu fa⁄ayaage.

Yeesu caacaahhamisu haa hhoeemisu gu hida

(Mataayo 4:23-25)

17Yeesu giyaa ilii gweegwe⁄edi onko sliimaa haa sirakoomiisee dosi, gi qadidi daqa daa paapaahhatige. Teꞌesii daa wana raqa da didiri da sirakoomiisee dosi, slime haa raqa da didiri da hida gwaa daqeemoo sliimaa dahhee gu hhapee da Yudaayago haa Yerusaleemugo. Kara yaa wanay hhaã gwaa daqeemoo gu kengaa gu tlawa da didiri dahhee gu yaamu gu Tiiro haa Sidooni. 18Hida hhakee goõ yaati khayri sa itatiimisu gu Yeesu haa ma hhoeemisi ga⁄ay gooina. Slime hhakira daa labaꞌaaꞌamisiye ha gieeri, gigi hhoeemisi. 19Hida goõ gwaa slaiyay nangumisu, sa gimba ⁄uuru gosi yaay cacaaca⁄i, tay gi tosaa hhoeemisi hida goõ.

⁄aafaraa haa ilawaasa

(Mataayo 5:1-12)

20Da hheꞌesi Yeesu gi yuꞌudi daqa sirakoomiisee dosii, gi kaay tuba,

“Dangwaa ⁄aafi ha Iliitleemu unkuray gu kwaeeli,

sa gimba Tawaaloo da Iliitleemu ti tooguna.

21Dangwaa ⁄aafi ha Iliitleemu unkuray gu koomee qori inkoo,

sa gimba Iliitleemu hangu ankhasi!

Dangwaa ⁄aafi unkuray goó gaiidee inkoo,

sa gimba asunkuilee maa hhaꞌaluumitay.

22Dangwaa ⁄aafi unkuray ha Iliitleemu qatlay dangu ilii wakiye ha hida,

dangu ilii tlintiꞌisiye haa dangu ilii wahaahane,

giyoó ilii siꞌiyee uꞌuru umaiĩ kokuna gimba gu tlaku pahha,

sa gimba goó iliipaꞌantee ana, Nanku Heedi.

23Gimbakee gimaa iliica⁄iye, baloteesii lamaati hhaꞌaluumitay haa seehhuusiday! Yuꞌudiyaa, Iliitleemu sangu ilakhuukhuuꞌumisi ⁄aliya rawaa gu rawge. Okookoiĩ koina see, yaa mati teesaaqay labaꞌaaꞌamisiyay tletimiisee da Iliitleemu.6:23 Yuꞌudii kitaabuu gu 2 Gimba gu Diqimi 36:15-16.

24Inkoo, hoo antayi, unkuray hindaqeeri,

sa gimba hhaꞌaloo dooguna gaã hheꞌesidiri gaã slaydiri!6:24 Yuꞌudii kitaabuu gu Yakoobo 5:1-6.

25Ha antayi unkuray goó akhaakhamee inkoo,

sa gimba maa antayi qori!

Ha antayi unkuray goó qasaasawe hari hhaꞌaloo inkoo,

sa gimba hamaa slahhaahhaꞌaday haa gaitay!

26Ha antayi qatlay hida goõ dangoó ilii dumbine unkuray,

sa gimba okookoiĩ koina yaa teesaaqay hhaꞌaleesiri tletimiisee da afaꞌafuumaa.”6:26 Yuꞌudii kitaabuu gu Yakoobo 4:4; Miika 2:11.

Slaꞌa fa⁄ayaa dooguna

(Mataayo 5:38-48; 7:12a)

27Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Sangu kakaakama unkuray gu itatiitimisee ana, slaꞌa fa⁄ayaa dooguna. Kara yondiida hhoinay sa hhakee gu wakee unkuray. 28Slime ⁄aafakina hhakee goó wakee unkuray, firiirima Iliitleemu sa hhakee goó yondiidiye tlakwaroo daqa doogunay. 29Bere heedi slokhosi ugu tlooma lenge, suguu fookide tlooma da cadii see. Kara bere dugu afii⁄utli kooti doogu, hagu hhanti afii⁄itida, sugu hadiside kanchoo doogu see. 30Kara, hida goó firiirimee sigi qaydee, bere heedi waku hiioy khooslay googu, hhanti firinta ina, ma sugwaa ki⁄isi. 31Yondiida sa hida wakinay, nama amotee gooay unkuray goó iliislaꞌadee, inay ma yondiidiri sa unkuray.

32Bere hagiti slaꞌaday hida hhakaꞌa kilesi goó unkuray slaee, hoó hhaꞌaloo mala slayday daqa Iliitleemugo? Hida gu koomee see tlakwaroo yoó slaiyay hida hhakaꞌa goó slaee inay. 33Kara, bere ti yonditay hhoinay sa hhakee kilesi goó yondiidee hhoinay sa unkuray, hoó hhaꞌaloo mala slayday? Hida gu koomee see tlakwaroo yoómati teesaaqay laqiyay! 34Kara, bere ti hadimisiday kilesi idadu kokuna sa hida hhakaꞌa goó iliipaꞌante tuba, inay yaa ki⁄isiyay idadu hhakee, hoó hhaꞌaloo mala slayday? Hida gu koomee see tlakwaroo yoó hadimisiyay idadu koina sa danaee koina gu koomee tlakwaroo, ma sigima ki⁄isi nama teesaaqay gooay giyaa ilii hadisiri!

35Inkoo, unkuray slaꞌa fa⁄ayaa dooguna haa yondiida gimba gu hhoinay sa inay. Kara inay sigi hadimisidee idadu kokuna, hhanti iliipaꞌantay, ma sangwaa ki⁄isi idoo lensee. Teesaaqay unkuray sangumaa qay ha Iliitleemu ⁄aliya. Kara unkuray maa yaꞌay gu Iliitleemu gu Rawaa gu Idadu Sliimaage Waara, sa gimba Iliitleemu guti hhou daqa hida hhakaꞌay goóba daareesa ina haa hhakaꞌa goó yondiidee tlakwaroo. 36Laqama hari slaꞌamuu goó muuna dahha sa hida, idoo Taataa googuna gooay Iliitleemu giyoó ilii yondiidiye hari slaꞌamuu.

Hukuruu hida wakinay

(Mataayo 7:1-5)

37Hhanti hukuukuntay hida wakinay, unkuray see dangu ba⁄atii hukuna ha Iliitleemu. Hhanti kaaday tuba, wakinay digi ⁄agitine, unkuray see ma dangu may ⁄agitiru teesaaqay ha Iliitleemu. Ilamooyima hida, unkuray see ma dangu ilamooyimi ha Iliitleemu.

38Kara qaqaw sa hida idadu, Iliitleemu sangu qaqay ilakhuaraa da didiri, gimati curuqu daa sookhimi haa dugugi slankudisi ti amoolaa kuꞌumidi. Slawaw tuba, pimokaꞌa goó ilakhuꞌudee sa hida, unkuray see nama hikee, sangunimaa ilakhui ha Iliitleemu!”

39Yeesu slime gi kaay sa hida hhakee hari ilaꞌaaꞌaatisati tuba, “Heedi gwaa ilahhamu hiidahhasiyaa giyaadaraa sa danaꞌa gosi gwaa ilahhamu? Gu lou, gonkoinaa hiihuhuiyay bondagee? 40Heedi goó somima yoó hiicatiyaaba maarimuu gosi. Bere heedi hindii gaasi somaa, hiidahhasi maarimuu gosi pahha tleehhida.

41Ha soꞌoyi khuꞌuuꞌunta pencerehhemiya da waara ila da hhia googuu, ugu gi mayda arimaa bangasiya ila dooguu? 42Ha malee hiidahhasida kaawaraa sa hhia googu tuba, ‘Hhia goy, may sugu baci pencerehhemiya da ila dooguu waara,’ tay ugu loi gi mayda arimaa bangasiya ila dooguu? Ye peereehhiisay! Bace geesaa bangasiya da didiri da ila dooguu waara, teꞌesii ganoo ilii arinta naraꞌa pencerehhemiyatee da ila da hhia googuu waara.”

Khaimoo haa ⁄aamu gosi

(Mataayo 7:16-20; 12:33-35)

43Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Hhaku khaimoo gu hhou goó ⁄aamuuda ⁄aamu gu tlaku, nama teesaaqay hhaku khaimoo gu tlaku goó ⁄aamuuda ⁄aamu gu hhou. 44Hida yoóti caahhiyay khaimoo hari ⁄aamu gosi. Hida yoó wee⁄iyaaii ⁄aamu gu ⁄anca leqeewaage ma sabiibu see dugoó buꞌunaaba foqoorayge. 45Nama teesaaqay heedi gu hhou hari ibinaa dosi yoótii ca⁄asi gimba gu hhou muuna gosaa. Slime heedi gu tlaku hari ibinaa dosi yoótii ca⁄asi gimba gu tlaku muuna gosaa. Heedi, afa gosaa yoóti gimbuusi gimbakaꞌa gwaa hacu muuna gosii.

Tlehhidiisay gu kooma waaway haa gwaa bawdu

(Mataayo 7:24-27)

46Sinoó soꞌoyi eteedintay ana, ‘Looimoo gu Goõ, Looimoo gu Goõ!’ Kara tay unkuray hoó toogunaa yonditaaiiba gimba sangoó kakaame? 47Sangu laqama, idoo gi iliiwane heedikaꞌa goó khawa daqa dooii haa goó akhamisa gimba gooi haa gigi yondiidi. 48Hikee ti heedikaꞌa pahha goó tleehha mara, gi fooli musingi gu ilasegu hari khisla haa gugi tleehhi rawaa gu hhafidage. Qatlay ilawa⁄iya giyaa ilii khaydi, maꞌay kosi gi tlupiri mara hari ⁄uuru. Teesaaqay see, ilawa⁄iyatee yaa hiidahhasidiiba rinqirinqisa marakee, sa gimba dugwaa tleehhi naraꞌa. 49Heedi goó akhamisa gimba gooi, haa gi may yondiida gimbakee koi, ti heedikaꞌa pahha goó tleehha mara hhapeege musingi see hhaku. Qatlay ilawa⁄iya da duudu giyoó ilii ca⁄ade, marakee dugoóti tlupi ha ilawa⁄iya, gi tosaa cira huui haa gi tlakwaakway sumuku!”

7

Yeesu hhoeesaraa da tongimoo gu afisa

(Mataayo 8:5-13)

1Qatlay Yeesu giyaa ilii hheꞌesi caacaahhamisu gimbakee goõ, tay hida tooinaa akhamisiyayi, gi tosaa waaudi, gi tosaa day Kaperinauumuge. 2Taysi yaa wana sirikaarimoo waku gu didiru gu Ruumi. Sirikaarimokee yaa kona tongimoo gwaa slaiye hari khisla. Tongimoki yaa mama⁄i daati naahhi aloo gwaai. 3Sirikaarimokee giyaa ilii akhasi gimba gu Yeesu, yaa ya⁄abi gaduũ gu Wayahuudi daqa dosii, magu firoo kayri ina, maa khay sa hhoeesi tongimoo gosi. 4Inay giyaa ilii dayri daqa Yeesuge, gugi tlaatlaqasiri hari khisla, sugugi kaayri tuba, “Sirikaarimoki haraay boo⁄i, ma sugu yonditi teesaaqay. 5Maꞌaana ina hindi slai hari khisla dandiray gaduũ gu Yahuudi, kara ina sindaa tleehhi sinagoogi.” 6Teesaaqay Yeesu gi waaudi sliimaa haa inay.

Qatlay giyaa ilii daadaauusi mara gu afisakeesii, ina gi ya⁄abi danaee kosi, ma kaayri sa Yeesu tuba, “Looimoo goori, hangwaa hhanti ilahufita khawaraa yade, ugu ti heedi gu didiru, ana haraa hiiboo⁄iiba kwahhasuusa ugu mara gooii. 7Haã na idoo sangwaa ilatahhi ana lenkooi ambee, haraa hiiboo⁄iiba khawaraa daqa dooguu. Inkoo, hhooa, ugu kaay gimba kilesi, tongimoo goy kwanda gi hhoaye! 8Ana see, ti kooma hida gu rawaa koii waaree ⁄uuru gu tawaalooge. Slime kooma sirikaarii waka da biraa gu tawaaloo dooii waaree. Qatlay goó ilii kaawe sa leẽ ambee, ‘Taa⁄a!’ Ina yoóti hadakay. Kara goó ilii kaawe sa waku ambee, ‘Khoca!’ ina yoóti khay. Slime goó ilii kaawe sa tongimoo goy ambee, ‘Yondiidi gimbaki!’ Ina yoóti yondiidi.”

9Qatlay Yeesu giyaa ilii akhasi gimbaki, yaati bakai hari khisla sa sirikaarimokee. Ina gii fookidi daqa raqateesii da hidage, daa sirakomaamida ina, gi kaay tuba, “Etaa, hhapee sliimaa see da Israeeli ha kahha arimaa heedi gu kooma ⁄imba da didiri da hiĩ gooay!” 10Hida hhakee daa ya⁄abi daqa Yeesuge giyaa ilii ki⁄iri aya gu afisakeesii, gi slayri tongimokira hiĩ hhoay.

Yeesu slafisaraa gwaaꞌaraago nanku kwaꞌalitoꞌoo

11Qariqaaqari coko⁄o, Yeesu yaa hadakay yaamu wakinay doó eteedine na Nayiini. Slime, sirakoomiisee dosi haa raqa da didiri da hida yaa sliimaa hadakayri haa ina. 12Yeesu giyaa ilii daadaauusi kaꞌafu gu yaamuge, hingigi slaslay haa hida gwaa geregedee tuuna da qaraimoo waku, giyaati qaasaraa kakaakay. Kara ina naa naw gu leẽ kilesi daqa iyoo dosii, daa kwaꞌalitoꞌoo. Raqa da didiri da hida gu yaamu hhakee yaa sliimaa wanta haa kwaꞌalitoꞌotee. 13Qatlay Looimoo gu Goõ giyaa ilii arimi kwaꞌalitoꞌotee, gi arimi murumuꞌuuma sa ina, sagagi kaay tuba, “Hhanti ⁄aa⁄ada!” 14Da hheꞌesi, gii sati ilaciyaa gu fala daraa geregedi tuuꞌuna haa gigi nangusi. Hhawatee hhakee gwaa geregedee falatee gi qadimidiri. Ina gi kaay tuba, “Qaraimoo, suguũ kaay, tlayii!” 15Qaraimokee gwaa hhamu, gii tlay haa gi ibiidi, gi tlaatleesi cocoꞌomoo! Yeesu gugi tosaa taatahhi daqa yaayii dosii. 16Hida hhakee goõ digigi ooyi ha tlaꞌamee, gi daareesiri Iliitleemu, kakaanay tuba, “Tletimiisay gu didiru hindii ca⁄i tla⁄aã goorii. Iliitleemu yaani khay sa iliiawaraa da hida kosi!” 17Gimbaki giyaa yondiidi Yeesu gii qoomi hhapee sliimaa da Yudaaya haa hhapapu gu ilaciyaage.

Yeesu haa Yohaana Hiinunqudimiisay

(Mataayo 11:2-19)

18Sirakoomiisee da Yohaana Hiinunqudimiisay gi ilii khookhocu kayri Yohaana jeerage, sugugi kaayri gimba sliimaa daa yondimaamidiye ha Yeesu. Teesaaqay ina tla⁄aã gooinaa gi ⁄oo⁄i ya⁄abimiisee dosi cada, 19gigi ya⁄abi daqa Looimoo gu Gonge, magu maasa kayri tuba, “Ugu na inaa Masiiya gwaa khakhaakhawa baku waku guni baqadana?”

20Sirakoomiisetira da Yohaana giyaa ilii dayri daqa Yeesuge, gi kaayri sa ina tuba, “Yohaana Hiinunqudimiisay hindaani ya⁄abi, magu maasani ugu tuba, ‘Ugu na inaa Masiiya gwaa khakhaakhawa baku waku guni baqadana?’ ”

21Nama qatlaykeesii lenge, Yeesu yaa hhoeemisi hida wa⁄a gwaa koomee ga⁄ay paslaapasloo haa gwaa koomee gieeri, slime gi hhoeemisi hida wa⁄a gwaa ilahhamaahhamee, ma khuꞌuniri. 22Teesaaqay, ina gi ilaki⁄isi hhawatee hhakee gu cada tuba, “Taa⁄amida ki⁄a, la kaaday sa Yohaana gimba goõ guũ antiri haa guũ akhasidiri. Hida gwaa ilaa hhamaahhamee khuꞌuuꞌunay, gwaa yeꞌeeroo tlakwaakwawee khociicinay, gu koomee buubaa digi ilabuslaaslidi, qapanimaiĩ akhaakhamisiyayi, gwaa kaka⁄ee digi slafimaamisi, kwaeeli sigi kakaakana Gimba gu Hhou. 23Kara dugwaa ⁄aafi ha Iliitleemu heedikaꞌa goóba mawaraa ⁄imbaraa ana.”

24Qariqaaqari sirakoomiisee da Yohaana giyaa ilii waaudiri, Yeesu gi tlaatleesi cocoꞌomoo daqa raqa da hidage gimba gu Yohaana. Ina gi kaay tuba, “Ilahudeesa, unkuray gaa ilii hada kaydiri kongoqomeege, ma arintiri Yohaana, haa mala slaꞌaday arimaa? Ti cikwahhagoo doó rinqirinqimisiye ha caaqwa? 25Bere teesaaqay gooba, haã mala arimaa kaydiri? Heedi gwaa daamisugoo qayroo gu hhoii? Teesaaqay gooba, hida goó daamisee qayroo daa kirigi hari peesay wa⁄a, inay yoóti ibiidiyay ibinaa da hhaꞌaloo maraai gu mutemige! 26Inkoo, haã mala arimaa kaydiri? Tletimiisay goo? Gu lou! Unkuray sangu kaawa ambee, Yohaana guti didiru ba⁄ay da tletimiisay see. 27Heediki na hikira daa handikimi Handikaa da Iliitleemuge tuba,

‘Yuꞌudiyaa, ana ya⁄aba ya⁄abimiisay goy,

ina sugu giyaadi,

ma hiinaꞌa kay amoo sa ugu.’7:27 Yuꞌudii kitaabuu gu Malaaki 3:1.

28Kara, ana sangu kaawa unkuray ambee, ‘Tla⁄aã gu hida sliimaage daa laqwali hhaku gu didiru da Yohaana Hiinunqudimiisay gooay. Teesaaqay see, heedikaꞌa doó faadiye gu coko⁄o loi Tawaaloo da Iliitleemuge guti didiru ba⁄ay da Yohaana.’ ”

29(Hida sliimaa haa karaanimaiĩ see goóyii kurunkurimee koodi yaa akhasiri gimbakee gu Yeesu. Inay yaa ⁄imbiri tuba, yondu gu Iliitleemu yaati tafai, maꞌaana inay ha Yohaana nigaa hiinunqudimisi. 30Farisaayoo haa maarimamaa da sariyaa da diini yaa ⁄imbiriiba. Inay yaa siꞌiri ilakhuukhuꞌusa da Iliitleemu daqa dooinay, maꞌaana inay yaa siꞌiri, ma digii nunqudimisi ha Yohaana.)

31Yeesu gi kaay tuba, “Laqwaloti da inkoo ilahudeesa, hanguri idoo mala gooay ilaꞌaaꞌaatisa? Unkuray ti hida gu malee slaqamisee? 32Inay ti daaqay hhakaꞌa pahha goó ibiidee sokooniige, tay hingi tooinaa eteedinay tuba,

‘Sangwaa hiifahhani firimbii,

haa seehhusidiriiba!

Sangwaa raaꞌani raaꞌamee da gaiidimoo,

haa ⁄aa⁄adiriiba!’

33Yohaana Hiinunqudimiisay yaa khay, yaa ⁄agiiginaaba mukaate ma kitahhu see difaay. Teesaaqay see, unkuray gi kaadiri tuba, ‘Dugwaa ilii khaabaaꞌadi ha gieeri.’ 34Nanku Heedi yaani khay, ina ⁄agiigina haa kitahhaahhana, unkuray gi kaadiri tuba, ‘Yuꞌudaa, hheehhiisayki haa oonimiisayki, danaꞌa gu karaanimaiĩ goó hiikurunkurimee koodi haa gu hida gu koomee tlakwaroo!’ 35Teesaaqay see, waaway gu Iliitleemu duguũ ilatahhi tuba, guti lou ibinaa da yaꞌay kosii goó ⁄imbee waawaykee.”

Yeesu idoo dugwaa ilii maakhi du⁄iya ha hadee

(Mataayo 26:7-13; Yohaana 12:3-8)

36Letu waka Farisaaymoo waku, uma gosi na Simooni yaa kwahhasuusi Yeesu aya gosii sa ⁄agoo. Yeesu gi hadakay aya gu Farisaaymokeesii, gi tosaa ibiidi sa ⁄agoo. 37Yuꞌudiyaa, hadee waka yaa wanta yaamu hhakeesii, daa khuiye tuba, konta tlakwaroo. Hadetee giyaa ilii akhasidi tuba, Yeesu ⁄agiigina ⁄agoo aya gu Farisaaymokeesii, ina gi tosaa hadakaydi, gii oodi khoosliya da hhoi da alabaasita, daa kooma du⁄iya da tafu gu hhou.7:37 khoosliya da hhoi da alabaasita, daa kooma du⁄iya da tafu gu hhou: Khoosliyati daa hhoi hari khisla, siringima da coko⁄i pahha. Kara dagaraa tle⁄eẽ wakinay boo⁄imisi, uma gooina na alabaasita. Waꞌay gu khoosliyateesii yaa wanta du⁄iya, daa kooma tafu gu hhou.38Qatlay giyaa ilii ⁄agiiginee, hadetee gi qaditi, ilaciyaa haa yeꞌeeroo gu Yeesu, tay tosaa ⁄aa⁄ada. Hherehheraa kosi gi tlaatleesiri tihhiruu yeꞌeeroo gu Yeesuge. Da hheꞌesi gigi buuslidi hari quubu gu saga gosi haa gigi humbaꞌamiti. Kara gigi maakhadi hari du⁄iyatee daa kooma tafu gu hhou.

39Qatlay Farisaaymokee gwaa kwahhasuusu Yeesu giyaa ilii arimi gimbakee, gi ilahudeesi muuna gosii tuba, “Bere heediki gu lou, hiĩ aloo tletimiisay, hiĩ aloo baraslayi tuba, hadeti da nanguugumisa ina ti miyaa, kara ti hadee da malee slanqasa. Ina hiĩ aloo caahhi tuba, ti konta tlakwaroo!”

40Yeesu gi kaay sa Farisaaymokee tuba, “Simooni, wana gimba sugu slae kaawaraa ugu.”

Simooni gi ilaki⁄isi tuba, “Maarimuu sini kaade.”

41Yeesu gi kaay tuba, “Yaa wanay hida cada, gwaa koomee iinanu gu peesay daqa heedi gwaa haymaamisa peesay.7:41 heedi gwaa haymaamisa peesay: Heedi da hiĩ gooay yoóti hadimisi peesay daqa heedi wakuu, hikee naa yondu gosi, ma sugwaa ki⁄isi iinatee hari faydaa. Leẽ yaa kona iinaa da dinaari miyaa kooani, kara waku dinaari mibeeri kooani.7:41 dinaari mibeeri kooani: Dinaari leẽ yaa peesay gu buaraa da yondimiisay gwaa yondiidu letu leẽ.42Inay cada koinaa digiraa ilii slanqadi bueemaa iinanu koina, heedikee hari muuna gu hhou giyaati ilamooyimi cada koinaa. Inkoo, tla⁄aã gu hida hhakeesii gu cada, kaloo na slai loi heedikee gwaa ilamooyimu inay?”

43Simooni gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Goo ilatahhe ti hikira daa ilamooyimi iinaa da didiri na slai loi heedikee.”

Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Guti lou, haã ilaki⁄isidi naraꞌa.”

44Da hheꞌesi Yeesu gii fookidi daqa hadetiray, gi kaay sa Simooni tuba, “Hadeti gaã antii? Ana gaani ilii day tiꞌii mara googuu, siniĩ qaydiiba maꞌay gu hhuncidaa yeꞌeeroo koi.7:44 hhuncidaa yeꞌeeroo koi: Hhuncidaa yeꞌeeroo yaati ou gu Yahuudi haysaraa maꞌay gu hhuncidaa yeꞌeeroo koina. Inkoo, hadeti hiĩ hhuncidi yeꞌeeroo koi hari hherehheraa kosi haa hinigi buuslidi hari quubu gu saga gosi. 45Ugu haniĩ kwahhasuusidiiba hari humbaꞌada. Hadeti qatlay gaani ilii day tiꞌii, ina hiĩ maydiiba humbaꞌamidu yeꞌeeroo koi. 46Ugu haã maakhadiiba saga gooi hari du⁄iya. Ina hiĩ maakhadi yeꞌeeroo koi hari du⁄iya da kooma tafu gu hhou. 47Inkoo, ugu sugu slaꞌa kaawaraa ambee, tlakwaroo dosi gimati wa⁄a see, dagaã ilamooyimi, sa gimba hiĩ laqanti slaꞌamuu gu didiri. Heedi doó ilamooyine coko⁄o, yoóti laqana slaꞌamuu coko⁄o.”

48Da hheꞌesi Yeesu gi kaay sa hadetee tuba, “Digiĩ ilamooyimi tlakwaroo doogi.”

49Hida hhakira gwaa ibiidee meesaage sliimaa haa ina, hingigi tlaatleesiri maamisu inay haa inay tuba, “Ayi! Yuꞌudaa, hiĩ na miyaa, goótii dahhasa ilamooyiru tlakwaroo?”

50Yeesu gi kara kaay sa hadetira tuba, “⁄imba doogi, hiĩ ilabuꞌunti igi, waaudi hari qasaw!”

8

Tigay gwaa iliiaꞌaaꞌawee Yeesu

1Qariqaaqari gimbakee giyaa ilii cati, Yeesu yaa hhiyuudi, yaay cati hari yaamu haa tongagu paslaapasloo. Ina yaa kakaami Gimba gu Hhou gu Tawaaloo da Iliitleemu. Hida gwaa sliimaa waaree haa ina, ti sirakoomiisee dosi da mibi haa cada, 2haa tigay angaamaka, daa afiica⁄amisi haa ina gieeri haa daa hhoeemisi ga⁄ay. Tla⁄aã gooinay yaa wanta Mariyaa Magidaleena,8:2 Magidaleena: Magidaleena ti uma gu daqa daa eteediidine na Magidaala. daa afiica⁄asi ha Yeesu gieeri fanqu. 3Slime yaa wanta Yoaana hadee da Kuusa, yondimiisay gu didiru gu mara gu mutemi Heroode. Slime yaa wanta Susaana haa tigay wakinay wa⁄a, gwaa iliiaꞌaaꞌawee Yeesu haa sirakoomiisee dosi hari khooslay gooina.

Dooslimiisay ilaꞌaaꞌaatisa dosi

(Mataayo 13:1-9; Maariko 4:1-9)

4Letu waka raqa da didiri da hida yaa khaydi daqa Yeesuge yaamu paslaapasloogo. Teꞌesii sigigi kaay ilaꞌaaꞌaatisati tuba, 5“Dooslimiisay waku yaa waaudi qaymoo dosii sa wincalaakharu kawa pisagaroo dosi. Qatlay giyaa ilii wincalaakhaakhane, pisagaroo waka gi huhuꞌudi amooge. Qariqaaqari dagagi kala⁄ami ha hida, kara cira⁄oo yaagi tosaa khaydi, pisagarotee dagagi tosaa noꞌomi goõ. 6Pisagaroo waka gi huhuꞌudi gurumaasiyage, daqa daa iliiwane tipa coko⁄o kilesi. Pisagarotee giyaa ilii tiꞌiti teꞌesii, cirakiray barukee gi sluhhi, sa gimba daqatee yaa kontaaba tipa da kooma naa⁄aruũ. 7Pisagaroo waka gi huhuꞌudi tla⁄aã gu slanslawriige. Qatlay giyaa ilii tiꞌiti, slanslawrikee gi cira dinaraaray, gi ilaslaabi barukee. 8Kara, pisagaroo waka gi huhuꞌudi hhapee da hhoige dii looi. Pisagarotee gi tiꞌiti, gi dinaraaraydi naraꞌa, goo⁄u gi laqwali ilaa waa mibeeri mibi, hiicataraa da hatira daa daamisi.”

Yeesu giyaa ilii hheꞌesi cocoꞌomoo gimbakee kosi, gi kaay hari afoo da didiri sa inay tuba, “Ina gu kooma eaa, akhasiye naraꞌa gimbaki.”

Yeesu idoo sa caacaahhaahhamisiye hari ilaꞌaaꞌaatimisu

(Mataayo 13:10-17; Maariko 4:10-12)

9Qariqaaqari sirakoomiisee dosi da Yeesu gugi maasiri ina tuba, “Maꞌaana da ilaꞌaaꞌaatisatee na mala?” 10Ina gi kaay sa inay tuba, “Unkuray dangwaa pihhi caahharaa siiri da Tawaaloo da Iliitleemu. Wakinay sigoóti gimbuumisa hari ilaꞌaaꞌaatimisu. Nama teesaaqay, Iliitleemu gimba gosii ilatahhaahhadi, kaawaraa tuba,

‘Giyoómati khuꞌuniri see, yoó anaaiiba,

Giyoómati akhamisiyayi see, yoó caahhiyaaiiba.’8:10 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 6:9.

Yeesu ilakeesaraa da ilaꞌaaꞌaatisa da dooslimiisay

(Mataayo 13:18-23; Maariko 4:13-20)

11Yeesu gi kara kaay sa inay tuba, “Maꞌaana da ilaꞌaaꞌaatisatee na nahaã: Pisagaroo ti gimba gu Iliitleemu. 12Pisagarotaꞌa daa huhuꞌudi amooge, ti hida hhakaꞌa pahha goó akhamisee gimba gu Iliitleemu. Teꞌesii Biriisimoo yoóti cira khay haa gi tosaa hiica⁄asi gimbakira muunaiĩ koinaa, maa ba⁄atii ⁄imbiyay haa digigi ilabuꞌuna. 13Pisagarotee daa huhuꞌudi gurimaasiya da kooma hhafida hari waꞌay kosi, ti hida hhakaꞌa pahha goó akhamisee gimba gu Iliitleemu haa gugi ooyiyayi hari hhaꞌaloo. Teesaaqay see, yoóyi gunaaba naraꞌa muunaiĩ koinay. Maꞌaana inay ti barukaꞌa pahha, kibeeri kosi goóba muta waꞌayge. Inay giyoóti ⁄imbiyay qoomay coko⁄o kilesi. Qatlay digoó ilii khaye ha koimisu, yoóti mayay ⁄imba gimbakee.

14Kara, pisagarotira daa huhuꞌudi slanslawriige, ti ilaꞌaaꞌaatimisu gu hida hhakaꞌa, goó akhamisee gimba gu Iliitleemu, qariqaaqari digoóti ilaslaabi ha bahhangara, hindaqaruumaa haa hhaꞌaloo da khooroti. Inay yoóyi ⁄atliyaaiiba muunainge hari gimba gu Iliitleemu. 15Inkoo, pisagarotaꞌa daa huhuꞌudi hhapee da hhoige dii looi, ti hida hhakaꞌa pahha goó akhamisee gimbakee gu Iliitleemu haa gugi karahhasiyay hari muunaiĩ gu hhoi. Inay na hida hhakaꞌa goó hiikaasee hari khisla, ti amoolaa hiica⁄asiyay ⁄aamu gu hhou.”

Ilaꞌaaꞌaatisa da caaꞌasiya

(Maariko 4:21-25)

16Yeesu gi kara kaay sa inay tuba, “Hhaku heedi goó ooyisa caaꞌasiya, gigi ilakhupisi hari ⁄alu baku gigi qaasi hari sira da buburuu. Caaꞌasiyatee dagoóti qaasi garangaasiyage, hida gwaa hiiguumee waꞌay gu marage, ma aniri cencee. 17Hhaku gimba lensee daa yakwi, da maye hiitlaaꞌasa. Kara gimba sliimaa daa tumuqi, dugu hiitlaaꞌasi cenceege ha Iliitleemu. 18Inkoo, itatiimisa naraꞌa gimbaki koi sangoó kakaame. Heedikaꞌa gu kooma gimba gu Iliitleemu, ina sugumaa hiiroogisi hari khisla. Kara hikaꞌa goóba caahha gimbakee, giyoómati ilahudeesi see kona gimbakee, dugoóti afii⁄utli daqa dosaa.”

Hhiee gu Yeesu haa iyoo dosi

(Mataayo 12:46-50; Maariko 3:31-35)

19Teꞌesii iyoo da Yeesu haa hhiee kosi yaagi khayri sa arimaa ina. Inay gwaa hiidahhasiriiba iliisata ina, sa gimba gu raqa da hida da didiri. 20Heedi waku gi kaay sa ina tuba, “Yuꞌudiyaa, iyoo doogu haa hhiee koku khoorooge wanay hiĩ qadimidiri, slaiyay arimaa ugu.”

21Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Iyoo dooi haa hhiee koi, ti hida goõ goó akhamisee haa goó iliikoomee gimba gu Iliitleemu.”

Yeesu tlakhadisa dosi gondadee gu deni tlawage

(Mataayo 8:23-27; Maariko 4:35-41)

22Letu waka Yeesu yaa hiiday masuwaage sliimaa haa sirakoomiisee dosi. Ina gi kaay sa inay tuba, “Paaree, tlo⁄osanee tlawa da didiri hari bara da cadii.” Da hheꞌesi gi waaudiri. 23Qatlay giyaa ilii hhiyumaamidiyee hari masuwaa, Yeesu yaati qaati. Teꞌesii tlawage daagii ca⁄i ilafahhiya da didiri hari khisla. Masuwatee gi tlaatleesidi haca maꞌay, daati naahhi aloo hiihhanay tlawa da didirige.

24Sirakoomiisetee tosi gugi ilii hadakayri ina haa gugii leehhisiri. Inay gi maahhiri, kakaanay tuba, “Maarimuu, Maarimuu tlayii! Dandiray slaꞌana kaka⁄u!”

Ina yaagi tosaa hiitlay, gi tosaa ilii⁄oo⁄i ilafahhiyatee da dihhi haa gondadee hhakee gu deni. Cirakiray lenge ilafahhiyatee gi kaanahhasidi sumuku. 25Yeesu gi maasi sirakoomiisee dosi tuba, “Unkuray ⁄imba dooguna kaale wanta?”

Teꞌesii inay gi tlaꞌamuumuudiri haa gi bakairi hari khisla. Inay hingigi tlaatleesiri maamisu inay haa inay tuba, “Yuꞌudaa, hiĩ kara ti miyaa? Ina goó ilafahha ilafahhiya haã gondadee gu maꞌay see, gi akhasiyayi ina!”

Yeesu hhoeesa da heedi gwaa kooma gieeri

(Mataayo 8:28-34; Maariko 5:1-20)

26Yeesu haa sirakoomiisee dosi da mibi haa cada gi dayri hhapee da Wageraasige, daraa bara da cadii waara da tlawa da didiri da Galilaaya. 27Qatlay Yeesu giyaa ilii cacaaca⁄iye waꞌay gu masuwateesaa, hingigi slaslay haa heedi waku gu yaamu hhakee, daa ilii khaabaaꞌadi ha gieeri. Qatlay gu tleedu ina yaa daamaamisiyaaba qayro ma marage see yaa ibidiiba. Ina, maraoo daa khodaadiye sa iliiqamidu tuuꞌuna, ginaa ilii ibimaamidi. 28Heedikee giyaa ilii arimi Yeesu, yaati maahhi, gi keebeeidi pandaa dosii. Ina gi kaay hari afoo da didiri tuba, “Ye Yeesu, Nanku Iliitleemu gu Rawaa gu Idadu Sliimaage Waara, mala kooma haa ugu? Inkoo hagu tlaatlaqasa, hani hhanti labaꞌasida!” 29Ina yaati teesaaqay kaay, sa gimba Yeesu yaa ilafahhi gieerimokee, may ca⁄i daqa heedikeesaa. Maꞌaana gieerikee yaati nikiikina ilii khaabaaꞌamidu heedikee. Sirikaarii gwaa koimisiri ga⁄aw, tay gugi khiidiidiniri dabainge haã yeꞌeerooge see hari nyololoo. Teesaaqay see, ina giyaati nikiikina kereꞌemisu nyololotee, dugugi tosaa leehhisi ha gieerimokee kongoqomee naqatloo.

30Yeesu gi maasi gieerikee tuba, “Uma googu na miyaa?”

Gi ilaki⁄isi tuba, “Uma goy na ‘Qici.’ ” Ina yaa teesaaqay kaay, sa gimba inay ti raqa da didiri loi. 31Gieerikee gi tlaatleesiri tlaatlaqamisu Yeesu hari khisla, magi may ilafahha, gii guuma kayay bonda gu ilaseguge gu khonsleebaa.

32Teꞌesii raqa da didiri da biinoo yaa wanta, daa deꞌeeꞌema ciyoomooge slaaburaa gu onke. Gieeri hhakee gi tlaatlaqasiri Yeesu tuba, “Hhooa handi ilafahhade, ma iliiguuma kayni biinotaꞌa.” Ina gi teesaaqay laqi, 33gieeri hhakee yaagii ca⁄iri daqa heedikeesaa, gii guuma kayri daqa biinotiray. Raqatee da biinoo, gii gweegwe⁄eti hari ⁄uuru ilagweegwe⁄eda da dihhigo, gii gunti tlawa da didirige, gi tosaa kaka⁄adi goõ.

34Deꞌemiisetee da raqa da biinoo giyaa ilii anti gimbakee gwaay ca⁄u, gi lakiti tongagu koinay. Inay gi kaawa kayri gimbaki sa hida yaamuge haa qaymamuuge. 35Da hheꞌesi hida hhakee yaagi feꞌediri, ma aniri gimbakee gwaanii ca⁄u. Inay giyaa ilii dayri daqateesii daa iliiwane Yeesu, gi aniri heedikira daa afiica⁄asi gieeri. Ina hiĩ ibiidi ilaciyaa haa yeꞌeeroo gu Yeesu, tay hiĩ daamisi qayroo, kara kona waaway gu hhou! Inay gi tlaꞌamuumuudiri hari khisla.

36Teꞌesii, hhakee gwaa arimee gimbakee, idoo giyaa ilii ca⁄i, gi ilakeesiri sa deneꞌee koina gimbakee goõ gu heedikee daa ilii khaabaaꞌadi gieeri haã idoo dugwaa ilii hhoeesi. 37Hida hhakee gu hhapee da Geraasi giyaa ilii akhasiri teesaaqay, gi tlaꞌamuumuudiri hari khisla. Teesaaqay gi tlaatleesiri tlaatlaqamisu Yeesu, ma waaudi hhapee dooinaa! Yeesu gii day masuwaage sliimaa haa sirakoomiisee dosi, gi tosaa waaudi.

38Heedikira daa afiica⁄asi gieeri, gi tlaatlaqasi Yeesu, ma sliimaa waaudiri haa ina. Teꞌesii Yeesu gugi aareesi, sugugi kaay tuba, 39“Taa⁄a ki⁄e aya googuu, sigi kaawa kayde gimbaki gu didiru diĩ yondiidi ha Iliitleemu daqa dooguu.” Teesaaqay, heedikira gi waaudi, gi tlaatleesi kakaaru yaamu sliimaage gimbakee gu didiru daa yondiidi ha Yeesu daqa dosii.

Yeesu slafisaraa da sagameeriya haa hhoeesa da hadee

(Mataayo 9:18-26; Maariko 5:21-43)

40Qatlay Yeesu giyaa ilii ki⁄i ina dugwaa kwahhasuusi ha raqa da hida, maꞌaana gonkoinaa gwaati baqaaqamidiyayi ina. 41Yuꞌudiyaa, teꞌesii yaagi khay heedi waku, uma gosi naa Yayiroo, ina naa giyaadimiisay gu didiru gu sinagoogi. Qatlay giyaa ilii arimi Yeesu yaani day teꞌesii, gi keebeeidi pandaa dosii, tay gu tosaa tlaatlaqamisi, ma hadakay aya gosii. 42Ina yaa teesaaqay yondiidi, sa gimba hotosi da leẽ, daa kooma koraraa mibi haa cada, yaa slaꞌada gwaaꞌaraa!

Yeesu giyaa ilii hada kakaakaye, raqa da hida wa⁄a yaagi ilii raagiti ina. 43Inkoo, raqateꞌesii yaa wanta hadee waka, daa ilahufimaamidiye ha ga⁄ay gwii caca⁄uu ceedee slaqwa dosaa koraraa mibi haa cada.8:43 Ilakeesaraa waka yaa hiiroogisi gimbaki, Hadetee khooslay gosi goõ yaatii faaki daqa dareesimaiĩ, hhaku lensee gwaa hhoeesu ina. Hhaku lensee gwaati hhoeesu ina. 44Hadetee yaagi khaydi hari aluũ gu Yeesu haa gi nangusidi somborokimoo gu qayru gosi. Cirakiray lenge ceedetira daa hiicacaaca⁄a gi kereꞌeti sumuku.

45Yeesu gi maasi tuba, “Miyaa niĩ nangusi ana?”

Hida sliimaa gi kaayri tuba, “Dandiray guũ nangusaniiba.” Peetiro gi kaay tuba, “Looimoo gu Goõ, ugu haã anti, duguũ niini⁄idi haa duguũ iliiraagidi ilaciyaa looi ha hida bareemoo sliimaa.” 46Teꞌesii, Yeesu gi kaay tuba, “Ana haã caahhi diniĩ nangusi ha heedi, haã arimi ⁄uuru hiniĩ afiica⁄i.”

47Hadetee giyaa ilii baraslayidi tuba, hiidahhasidaaba nahhadaraa pandaa da Yeesuge, ina yaagi khaydi, tay tosaa dakhadakhada, gi keebeeiti pandaa dosii. Teꞌesii gi ilakeesidi pandaa da hidage, idoo saa nangusidi Yeesu haa idoo dagaa cira ilii hhoeesi. 48Yeesu gi kaay tuba, “De hotoyi, igi ⁄imba doogi daqa dooii nigiĩ hhoeesi. Taa⁄a ki⁄e hari qasaw.”

49Yeesu giyaa ilii kahhiye cocoꞌomooge haa hadetee, heedi waku yaagi khay mara gu Yayiroogo. Ina gi kaay sa Yayiroo tuba, “Hotoogu hhaka, hiĩ hhanti. Inkoo, maarimuu hagu hhanti labaꞌasana, handii kaaꞌani.”

50Teꞌesii Yeesu giyaa ilii akhasi gimbakee, gi kaay sa Yayiroo tuba, “Hhanti tlaꞌamuta, ugu ⁄uuru gu Iliitleemu na ⁄imbi, hotoogu daga hhoeesi.”

51Yeesu giyaa ilii day mara gu Yayirooge, yaa ⁄imbiiba heedi lensee, ma hiiday waꞌay gu marage sliimaa haa ina. Teꞌesii Peetiro, Yohaana haa Yakoobo, sliimaa haa taataa gu sagameeriyatee haa iyoo dosi kilesi nayii guniri waꞌay gu marage.

52Qatlaykeesii hida goõ yaati ⁄aa⁄ii⁄iminay haa tooinaa gaiidiyay sa sagameeriyatee. Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Maw ⁄aa⁄imu. Sagameeriyati hiĩ gwaꞌatiiba, hinti qati kilesi.”

53Inay gi qasayri Yeesu, sa gimba yaa caahhiri tuba, sagameeriyatee hiĩ hhanti. 54Yeesu giyaa ilii day waꞌayge, gi ooyi daba gu sagameeriyatee, gi kaay sa ina tuba, “Sagameeriya, tlayii!” 55Cirakiray lenge, sagameeriyatee gi slafidi, gi tosii hiitlaydi. Yeesu gi ilafahhi ma saga qay ⁄agoo. 56Taataa haa iyoo dosi giyaa ilii aniri hiĩ slafidi, gi bakairi hari khisla. Yeesu gigii gadimi inay tuba, hhanti kaawa kayay sa heedi lensee gimbakee.

9

Yeesu ya⁄aboo da sirakoomiisee dosi

(Mataayo 10:5-15; Maariko 6:7-13)

1Letu waka Yeesu gi ⁄oo⁄i sirakoomiisetee daqa lenge. Ina sigigi qay hiidahhasaraa haa sigigi pihhi ⁄uuru gu tawaaloo sarii ca⁄amisuu gieeri daqa hidago haa hiidahhasaraa da hhoeemisu ga⁄ay. 2Da hheꞌesi gigi ya⁄abi, ma kakaaru kayri gimba gu Tawaaloo da Iliitleemu, haa hhoeemisu gu ga⁄iidee. 3Slime ina gigi ilakaay inay tuba, “Hhanti hubitay idoo lensee hhiyuuma doogunay: hhadaa, curuquu, ⁄agoo, peesay ma jurungii da cadii see. 4Kara, mara lensee dangoo ilii kwahhasuusiye, laa teꞌesii lenge ibitay, maati amoo waautay yaamu hhakeesaa. 5Bere hida maa kwahhasuusiyaaiiba unkuray, gamaa ilii waautee teꞌesaa, lamaati gaagahhaday ceceiya yeꞌeeroo kokunaa. Hatee namaa ilatlawaraa dooguna daqa dooinay.”9:5 Hatee namaa ilatlawaraa dooguna daqa dooinay: Ti laqaru tuba, Iliitleemu hiĩ siꞌi hida gu yaamu hhakee, sa gimba yaa siꞌiri sirakoomiisee dosi.

6Teesaaqay, hida gu Yeesu gi waaudiri, gii catiri hari tongagu haa tongagu, tay tooinaa kakaaniri Gimba gu Hhou haa hhoeemisu ga⁄iidee daqeemoo sliimaa.

Heroode tlaꞌamee dosi sa Yeesu

(Mataayo 14:1-12; Maariko 6:14-29)

7Inkoo Heroode, mutemi gu hhapee da Galilaaya, gi akhasi gimbakee goõ, daa yondimaamidiye ha Yeesu. Ina saga gosi gi tlakwaakway, maꞌaana hida wakinay yaa kakaakanay tuba, “Yohaana Hiinunqudimiisay dugwaani slafisi yaagii ca⁄i ayisago!” 8Wakinay yaa kaayri tuba, “Eliyaa, tletimiisay gu Iliitleemu hindaani iliica⁄i!” Kara wakinay yaa kaayri tuba, “Leẽ tla⁄aã gu tletimiisee da wakaꞌalee, yaani slafi ayisago.”

9Heroode gi kaay tuba, “Yohaana, ana loi nugwaa afakereꞌesi saga! Inkoo, hikee ti miyaa, gimba gosi ga akhaakhamise?” Ina gi ilakoomi koisa arimaa Yeesu.

Yeesu idoo giyaa ilii ⁄agimisi hida elefu kooani

(Mataayo 14:13-21; Maariko 6:30-44; Yohaana 6:1-14)

10Qatlay ya⁄abimiisetee giyaa ilii ki⁄iri daqa Yeesuge hhiyuuma dooinaa, sugugi ilakeesiri ina gimba sliimaa giyaa yondiidiri. Da hheꞌesi, girigi waaudi inay kilakoina daqa daaba hida yaamu daa eteediidine Betisayda. 11Teꞌesii, raqa da hida giyaa ilii caahhadi daqa giyaa khuꞌusi, gugi sirakoniri. Yeesu gigi kwahhasuusi haa gigi tlaatleesi caacaahhamisu gimba gu Tawaaloo da Iliitleemu. Slime gi hhoeemisi hida gwaa slaee hhoaaꞌaw.

12Inkoo, letu giyaa ilii daadaauusidi hiihuua, sirakoomiisetee da mibi haa cada gi hadakayri daqa Yeesuge, sugugi kaayri tuba, “Tiꞌii ti kweerage wana. Aareesi hida hhanki, ma waaudiri tongagu gu ilaciyaa haa maraai gu qaymamuuge waaree, ma slawaraa kayri ⁄agoo haa daqa da ilii guꞌudee.”

13Teꞌesii Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Unkuray sigi qaydeei ⁄agoo!” Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Dandiray mukaatee kooani haa samaakii cada kilesi guni kona. Dandiray, bere hoo mayna kiriga kawa ⁄agoo, buꞌudisidaaba hida hhanki gonkoinaa.” 14Hhawatee gwaa waaree, faadoo dooina yaa elefu kooani.

Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Kaawa sa hida hhanki, ma ibiidiri raqoo gu hida mibeeri koakoani taqaaqay.” 15Inay gi teesaaqay laqiri, hida goõ gi ibiidiri.

16Yeesu gii oyi mukaatetira da kooani haa samaakikira gu cada, gi ganaꞌasi ilaa rawaa gu rawge, gi daareesi Iliitleemu sa ⁄agotee. Ina gigi fandakumisi mukaatetee haa samaakikira, gi haymisi sa sirakoomiisee dosi, inay ma hadimisiri sa hida hhakee.

17Gonkoinaa gi ⁄aginiri, gi akhaakhaniri. Qatlay giyaa ilii hheꞌesiri ⁄agoo, sirakoomiisee da Yeesu yaagii kurunkuriri ⁄agotira daa meti, gi hacimisiri kapapuu mibi haa cada.

Peetiro kaawaraa dosi tuba Yeesu na Kristu yaꞌaani Masiiya

(Mataayo 16:13-19; Maariko 8:27-29)

18Letu waka, Yeesu yaa firiirina Iliitleemu ina lenkosi. Sirakoomiisee dosi yaa ilaciyaa kosii wanay. Teꞌesii gi maasi hida hhakee kosi tuba, “Hida hinoóti kaayay tuba, ana na miyaa?” 19Inay gi ilaki⁄isiri sa ina tuba, “Hida wakinay yoóti kakaanay tuba, ugu na Yohaana Hiinunqudimiisay. Kara, wakinay yoóti kakaanay tuba, ugu na Eliyaa. Slime wakinay yoóti kaayay tuba, ugu ti leẽ gu tletimiisee da wakaꞌalee gu Iliitleemu, naani slafi yaagii ca⁄i ayisago.”

20Da hheꞌesi Yeesu gigi kara maasi inay tuba, “Hari unkuray, hanoóti ilahudeesiday tuba, ana na miyaa?” Peetiro gi tosaa ilaki⁄isi sa ina tuba, “Ugu na Kristu,9:20 Kristu: Tiꞌii umaki Kristu hari Yunaanaisoo na Masiiya, maꞌaana dosi na Daa maakhi du⁄iya. daa ya⁄abi ha Iliitleemu!”

Yeesu gimbuusi labaꞌasu haa gwaaꞌaraa dosi

(Mataayo 16:20-28; Maariko 8:30–9:1)

21Teꞌesii Yeesu gigi ilakaay hida kosi tuba, hhanti kaayay sa heedi lensee gimbakee! 22Ina gi ilakoomi kaawa sa inay tuba, “Kwanda Nanku Heedi, dugu labaꞌasiye hari khisla haa dugu siꞌi ha gaduũ gu Yahuudi, haa hhapalooee da deni haa maarimamaa da sariyaa. Ina kwanda dugu gaasiye, kara baloo da tamiige gi tosaa slafi yaagii ca⁄i ayisago.”

23Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa inay gonkoinaa tuba, “Bere heedi slai sirakooma ana, kwanda gi hiifookidiye gimba gosi giyoó slaiye sirakomamidu, haa geregediye musalaaba gosi,9:23 geregediye musalaaba gosi: Geregedaraa musalaaba maꞌaana dosi ti ⁄imbaraa slawa labaꞌasu haa hiikaasa labaꞌasukee, gwaaꞌaraa naqatloo see. labaꞌasu gosi pahha gu balalu sliimaa, gi asu sirakona ana. 24Heedikaꞌa gu slaꞌa ilabuꞌuru ibinaa dosi, higimaa hhamisi. Heedikaꞌa gu hhamisa ibinaa dosi sa ana, hikee ibinaa dosi gimaa ilabuꞌuna. 25Heedi faydaa mala slay, gimati slay hindaqaruumaa da khooroti sliimaa, tay tosii hhamisi ibinatee? 26Inkoo, bere heedi sini arina ilamuree ana haa gimba gooi, gu lou, Nanku Heedi arina ilamuree sa heedikee. Ina maa teesaaqay laqi, qatlaykiray gimaa ilii khaye hari wanqamee dosi, haa hari wanqamee da Taataa gosi haa malayika doóba tlakwaroo.”

27Teꞌesii Yeesu gi kaay sa raqatee da hida tuba, “Gu lou, wanay hida tla⁄aã googunay, guũ qadimidee tiꞌii, maa kaka⁄iyaaiiba, maati gesaa arinayi Tawaaloo da Iliitleemu!”

Yeesu hiifookida da kalay gosi

(Mataayo 17:1-8; Maariko 9:2-8)

28Balalu gweleti taqaaqay giyaa iliicatiri, Yeesu giyaa ilii kaay gimbakee, hirigi waaudi Peetiro, Yohaana haa Yakoobo. Inay sliimaa gi ilakhiinaaꞌadiri cina da onke sa firoo Iliitleemu. 29Qatlay giyaa ilii firiirine Iliitleemu taysi, kalay gu Yeesu gii fookidi. Qayroo kosi gi ⁄abaakwayri poy, gi tlaatleesiri wanqamee ti amoo celeceleiyay. 30-31Cirakiray, teꞌesii Eliyaa haa Musaa tletimiisetira da wakaꞌalee da Iliitleemu, yaagii ca⁄iri hari wanqamee da didiri da raw, tay tooinaa cocaiyay haa Yeesu. Inay yaati cocaacoiyay, idoo gi ilii gaasiye yondu gu Iliitleemu, hari amoo da gwaaꞌaraa dosi Yerusaleemuge.

32Peetiro haa deneꞌee kosi yaati qaaqaatiri, digiĩ ooyi ha guꞌudee day looi. Inay giyaa ilii tlayri guꞌudeego, gi aniri wanqamee da hhoinay gu didiru gu Yeesu, kara hhawatee hhakira cada, hiĩ qadimidiri sliimaa haa ina. 33Qatlay Musaa haa Eliyaa giyaa iliislaiyee waaudimoo daqa Yeesugo, Peetiro gi kaay sa ina tuba, “Ye, Looimoo Goori, ti hhoinay dandiray tiꞌii sliimaa wana. Inkoo tleehhane tiꞌii cuuraiĩ tami, leẽ sa ugu, gu caduu sa Musaa, kara gu tamii sa Eliyaa!” Gu lou, Peetiro yaa caahhiiba gimba giyaa cocaacoiye.

34Peetiro giyaa ilii cocaacoiye gimbakee, rawaa koinay dagii ca⁄i tlongiya, digigi ilaslaabi ha mahhatu gu tlongiyatee. Inay digaa ilii ilaslaabi ha tlongiyatee, gi tlaꞌamuumuudiri hari khisla. 35Afoo yaagii ca⁄adi tlongiyateesaa, kakaanta tuba, “Hiĩ na Nankoy gu leẽ ga slae, gunii leehhi!9:35 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 42:1. Akhamisakuna!”

36Qariqaaqari afotee giyaa ilii hheꞌesidi kaawaraa gimbakee, hida hhakee gu Yeesu, gi aniri Yeesu hinti meeti ina lenkosi. Qatlaykeesii gimbakee gwaa aniri teꞌesii, gwaa kaayriiba sa heedi lenseei.

Yeesu hhoeesaraa da khwaylimoo ⁄⁄ daa ilii khaabaaꞌadi ha gieeri

(Mataayo 17:14-18; Maariko 9:14-27)

37Heetlaalee dosii daa iliipisi, Yeesu haa sirakoomiisetee tosi da tami giyaa ilii ⁄eemaamidiye onko, raqa da didiri da hida hingigi slaslaydi haa ina. 38Teꞌesii heedi leẽ tla⁄aã gu raqateesii, gi maahhi hari afoo da didiri, gi kaay tuba, “Ye, Maarimuu hhooa! Haguũ tlaatlaqasi, yuꞌudii nankoy. Maꞌaana ina na nankoy kilesi gu leẽ. 39Yuꞌudiyaa, ina dugoóti niki ilii khaabaaꞌamidu ha gieeri haa gi ⁄isina ina, ma maahhami. Kara gieeri hhakee goóti ilii cakhadinay hhapeege, gi ⁄isina kwinkwiisii, dugoóti amoolaa iliica⁄i ha sluubariya afa gosii. Ina goóti ilakona labaꞌasu hari khisla, giyoóti geemay coko⁄o kilesi. 40Sirakoomiisee doogu hagaa tlaatlaqasi hari khisla, ma hiica⁄asiri gieeri hhakee, yaa hiidahhasiriiba.”

41Yeesu gi ilaki⁄isi raqatee tuba, “Eki, de laqwaloti doóba ⁄imba Iliitleemu haa daa hhamaahhanti! Hati ibiida haa unkuray malaalee naqatloo? Hangutii kaasa malaalee naqatloo? Aare satisaayuu nankoogu tiꞌii!”

42Qaraimokee, qatlay giyaa ilii hada kakaakaye daqa Yeesuge, gieeri gugi ilii cakhadi hhapeege pukhu, hiraagi khay kwinkwiisii daqa dosii. Teꞌesii Yeesu gii ca⁄asi gieeri, gugi hhoeesi qaraimokee gi hhoay, gugi ki⁄isi daqa taataa gosii.

43Hida sliimaa, gi bakairi hari khisla qatlay giyaa ilii aniri hiidahhasatee da didiri da Iliitleemu.

Yeesu kara gimbuusi gimba gu gwaaꞌaraa dosi

(Mataayo 17:22-23; Maariko 9:30-32)

Hida hhakee, giyaa ilii kahhiyee hinti bakairi sa gimbakee gu didiru, daa yondiidi ha Yeesu, ina gi kaay sa sirakoomiisee tuba, 44“Itatiisa naraꞌa, gimbaki sangu slae kaawaraa inkoo. Nanku Heedi dugu taatahhi dabaiĩ gu fa⁄ayaa dosii.” 45Teꞌesii, sirakoomiisee dosi yaa caahhadiiba maꞌaana da gimbakee gu Yeesu. Maꞌaanatee dagaa yakwi ha Iliitleemu daqa dooinay, ma mayri baraslawaraa. Kara inay gi tlaꞌamuudiri maasaraa maꞌaana dosi.

Miyaa na didiri Tawaaloo da Iliitleemuge

(Mataayo 18:1-5; Maariko 9:33-37)

46Sirakoomiisee da Yeesu, hingigi tlaatleesiri wariiki⁄imisu inay haa inay tuba, miyaa na heedi gu didiru tla⁄aã gooinay.

47Yeesu gi caahhi ilahudaa koina. Teesaaqay, ina yaagii satisi khwaylimoo gu coko⁄u, gugi qadidisi tluntlubaa dosii. 48Da hheꞌesi, gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Heedi gu kwahhasuusa khwaylimoki gu coko⁄u hari uma gooi, ana giniĩ kwahhasuusi. Kara heedi gu kwahhasuusa ana, Taataa goy guniĩ kwahhasuusi, gunaa ya⁄abu ana tiꞌii. Maꞌaana heedi gu coko⁄u tla⁄aã googunay, hikee na didiri tla⁄aã googunay unkuray gonkokunaa.”

Heedi goóba kanimisu unkuray hari bara dooguna wana

(Maariko 9:38-40)

49Yohaana gi kaay sa Yeesu tuba, “Ye, Maarimuu, dandiray haa arini heedi waku, hiica⁄aa⁄amisi gieeri daqa hidago hari ⁄uuru gu uma googu. Dandiray hagugi koisani tlaatlahhasa ina, sa gimba ina gu raqa dooriiba.” 50Teꞌesii Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Hagu hhanti tlaatlahhamisiday kara, maꞌaana heedi goóba kanimisu unkuray, hari bara dooguna wana.”

Yeesu siaraa dosi hhapee da Samariyaage

51Qatlay Yeesu giyaa ilii daadaauusi ki⁄eemoo rawge, ina hari muuna gosi, gi yade khuꞌusi yaamu gu Yerusaleemuge. 52Ina yaa ya⁄abi ya⁄abimiisee, ma giyaadiri sa ina. Inay gi hadakayri tongoo wakay da hhapee da Samariyaa, ma haraa ilakhuukhuꞌusiri gimba sliimaa sa ina. 53Teꞌesii, hida gu tongotee gi siꞌiri kwahhasuusa ina, sa gimba giyaa hada kakaakaye Yerusaleemuge.

54Qatlay sirakoomiisee dosi, Yakoobo haa Yohaana giyaa ilii aniri gimbakee, gugi maasiri ina tuba, “Ye, Looimoo goori, slaꞌadaa ma ya⁄abani aslaa, maa hii⁄eti rawgo, magi hhamisidi?”9:54 maa hii⁄eti rawgo, magi hhamisi: Handikaa waka da Yunaanaisoo yaa hiiroogisidi idoo Eliyaa gooay giyaa ilii laqi?

55Yeesu giyaa ilii akhasi gimbakee, gigi ilii fookidi haa gigi ilii⁄oo⁄i.9:55 gigi ilii⁄oo⁄i: Handikaa waka da Yunaanaisoo yaa hiiroogisidi gi kaadi tuba, “Unkuray hhidintaai ti hida gu muunaiĩ malee slanqasee, maꞌaana Nanku Heedi yaati khayiiba sa hhamisaraa da hida, ti sa ilabuꞌuruu.”56Da hheꞌesi, inay gi waaudiri tongoo wakayge.

Hida guraay boo⁄ee sirakooma Yeesu

(Mataayo 8:19-22)

57Qatlay Yeesu haa sirakoomiisee dosi giyaa ilii khociicinee amooge, heedi leẽ gi kaay sa Yeesu tuba, “Hagu sirakooma ugu daqeemoo sliimaa ga kayde!”

58Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Mondadee konay maraoo gu ilii ibinaa, cira⁄oo konta cuuraiĩ. Nanku Heedi konaaba ma daqa da ilii qaatisa see saga gosi.”

59Yeesu gi kaay sa heedi waku tuba, “Hanisirakonte!” Heedikee gi kaay sa ina tuba, “Ye, Looimoo gu Goõ, hani geemayde gesaa, maa qaasi taataa gooi.”9:59 Maa qaasi taataa gooi: Angamalee sirakoomiisayki gimba gu ⁄aa⁄iya da taataa gosi diniĩ ca⁄adi qatlaykeesii gini kaakaana. Angamalee ti kakaana tuba, ina kona yondu gu iliikooma taataa gosi gaduumaa dosii haa guti geesaa qaasi gimaa ilii hhane, gi ilii kahhiye waauda aya gosaa sa sirakooma da Yeesu.

60Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “May hhakee goó sisiee ana, muunainge ti tuueenaa pahha, ma qamidiri tuueenaa deneꞌee koina. Ba⁄ay ugu taa⁄a kakaami gimba gu Tawaaloo da Iliitleemu.”

61Kara heedi waku gi kaay sa Yeesu tuba, “Ye, Looimoo gu Goõ, hagu sirakooma. Inkoo, hani gesaa geemayde, maa aareesi hida gu aya gooi.”

62Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Heedi gu tlaatleesa doosla hari kooloo gu kuꞌunaanay, tay gii fookidi sa khuꞌuduũ alunge, hikee haraay boo⁄iiba, Tawaaloo da Iliitleemuge.”

10

Yeesu ya⁄abaraa hida mibeeri fanqu haa cada

1Qariqaaqari gimbakee giyaa ilii cati, Looimoo gu Goõ Yeesu yaay leehhi hida wakinay mibeeri fanqu haa cada.10:1 mibeeri fanqu haa cada: Daqa handikaa wakay da Yunaanaisoo, daati handikimi mibeeri fanqu. Ina gigi ya⁄abi cada cada, ma sugu giyaadiri yaamu haa daqeemoo sliimaage, giyaa ilii taarimi dawaraa ina.

2Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Baruũ gu buꞌuru ti wa⁄a, yondimiisee ti coko⁄o. Inkoo, firima Looay gu Qaymoo, ma ya⁄abi yondimiisee waka qaymoo dosii.” 3Ina gi kaay tuba, “Unkuray taa⁄amida, caahha tuba, hanguti ya⁄aba ⁄ambeenay pahha tla⁄aã gu takuraaꞌage! 4Unkuray hhanti hubitay bena gu peesay, curuqu ma ye⁄eetoo gu hiifooka see. Qatlay goo ilii amooge wantee, hhantii ooday qoomay wa⁄a sa cehheemisu heedi lenseei.

5Qatlay goo ilii guntee mara lenge see, looti cehheemisiday gesaa hida gu marakee, gi kaaday tuba, ‘Qasaw gu Iliitleemu wane marakii.’ 6Bere heedi gu kooma qasaw wana, qasaw gu Iliitleemu meeti haa ina. Bere hhaku heedi gu teesaaqay slanqasa, dangwaa ilii ki⁄i ha qasawkee. 7Kara ibiida marakeesii lenge, danguu ilii kwahhasuusi, ⁄agima haa kitahhama idadu sliimaa sangu hadimisiye. Maꞌaana yondimiisay haraatii boo⁄i slawaraa bueemaa kosi. Hhanti loloyintayi maraai wakinayge.

8Unkuray, qatlay ga ilii guntee yaamu wakinayge, kara hida gu teꞌesa gi ilii kwahhasuusiyee unkuray, ⁄agima ⁄agoo sangu hadimisiye. 9Ga⁄iidee da yaamu hhakeesii waara, laga hhoeemisiday. Kara inay sigi kaadee ubee, ‘Tawaaloo da Iliitleemu yaani khaydi daqa doogunay.’ 10Qatlay unkuray goo ilii guntee yaamu wakinayge, looee da teꞌesa gi mayda kwahhasuusa unkuray, lay ca⁄aday balabalaluu koinay, gi kaaday ubee, 11‘Ceceiya da yaamu kokuna see, dingii nakafidi yeꞌeeroo kotii, hagati buuslana, hatee namaa ilatlawaraa doori daqa dooinay. Teesaaqay see, caahha, Tawaaloo da Iliitleemu yaani khaydi daqa doogunay!’ 12Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, baloteesii Iliitleemu maa ⁄agitina loi hida gu yaamu hhakee ba⁄ay da ⁄agitiru gu yaamu gu Sodomaa see!”

Yeesu hukuruu gu hida gu yaamu sliimaa ⁄⁄ gwaa siee ⁄imbaraa ina

(Mataayo 11:20-24)

13Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Hoo antayi, hida gu yaamu gu Korasiini haa hida gu yaamu gu Betisayda! Yondu gu denu gwaa bakaꞌasu hida, daa yondiidi daqa doogunay, bere dugwaati aloo yondiidi yaamu gu Tiiroge haa Sidooni, hida gu yaamu hhakee yaa aloo hiifookidiyay daqa Iliitleemuge tlakwaroo dooinaa gu segi. Inay yaa aloo teesaaqay laqiyay, tay hiĩ tooinaa daamisiri guniyayuu haa gi ibiidiyay ⁄urage. 14Inkoo, Iliitleemu gimaa ilii hukune khooroo, unkuray ⁄agitiru googuna gumaa dihhu hari khisla ba⁄ay da hikee see gu hida gu Tiiro haa Sidooni. 15Ye, hida gu Kaperinauumu, goo ilatahhadee, dangutii tlaysiyaa raw naqatloo? Teesaaqay gooba! Unkuray dangutii ⁄eetisi khonsleebaa naqatloo.”10:15 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 14:13-15.

16Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Heedikaꞌa goó itatiimisa unkuray, ana ginoó itatiimisi. Kara heedikaꞌa goó sia unkuray, hikee ana ginoó siꞌi. Slime hikee goó sia ana, ina Iliitleemu ginoó siꞌi, gwaa ya⁄abu ana.”

Hida hhakira gu mibeeri fanqu haa cada ki⁄eemoo dooina

17Qariqaaqari, hida hhakira gu mibeeri fanqu haa cada yaagi ki⁄iri daqa Yeesuge hari hhaꞌaloo da didiri. Inay sugugi kaayri ina tuba, “Ye, Looimoo goori, gieeri see hindi itatiitimisiyay dandiray, qatlay gi iliica⁄aa⁄amisane hari uma googu.”

18Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Sataanimoo gwaa arimi yaay huui rawaa gu rawgo mankaraaiya pahha. 19Yuꞌudaa, sanguu hadisi unkuray ⁄uuru gu tawaaloo daqa Iliitleemugo gurii kala⁄araa deesu haa nyeraw,10:19 gurii kala⁄araa deesu haa nyeraw: Darii kala⁄araa deesu haa nyeraw, ti kaawaraa da koomaa maꞌaana da kaba⁄araa tlakwaroo da Sataanimoo. Deesu haa nyeraw ti gieeri pahha. Gimba gu deesu yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 3:1-5 haa Hiitlaaꞌasa 12:9. Gimba gu nyeraw yuꞌudii Hiitlaaꞌasa 9:3-11. haa guri kaba⁄araa fa⁄ayaa dooguna. Kara, hhaka idoo lensee dangu ilaqaꞌa.

20Teesaaqay see, hhanti hhaꞌaluumitay, sa gimba gieeri hhakee dangwaani itatiimisi. Unkuray hhaꞌaluumida, sa gimba umaiĩ kokuna digaa handikimi rawaa gu rawge.”

Yeesu hhaꞌaloo dosi

(Mataayo 11:25-27; 13:16-17)

21Nama qatlaykeesii lenge, Yeesu yaa hhaꞌaluudi hari khisla hari amoo da Muuna gu Iliitleemu. Ina gi kaay tuba, “Ye, Taataa hagu hhaꞌaleesa, ugu Looimoo gu raw haa khooroo! Gimbaki gwaa yakwidi sa hida gu koomee waaway haa gwaa somimee, gugii tlaaꞌasidi sa hida gu digidakwi. Naraꞌa, Taataa, sa gimba ugu dugwaa teesaaqay muunaboo⁄eesi.

22Taataa gooi siniĩ taatahhi idadu sliimaa. Hhaku heedi goó khua Naw naraꞌa, Taataa gosi kilesi nugoó khui. Kara, ma Taataa see hhaku heedi goó khua naraꞌa, Naw kilesi nugoó khui haa hida hhakaꞌa Naw giyoo iliislaiye hiitlaaꞌasa.”

23Da hheꞌesi, Yeesu gi ilii fookidi sirakoomiisee dosi, giyaa ilii inay kilakoina wanee, gi kaay sa inay tuba, “Danguu ⁄aafi unkuray, ilaa kokuna yoó arinayi gimbaki! 24Sangu kaay yaa wanay tletimiisee wa⁄a haa watemi, gwaa koomee kwayru gu arimaa gimbakee, ga ariirintee, inay giyaa aniriiba. Slime yaa konay kwayru gu akhamisu gimbaki ga akhaakhamiside unkuray, inay giyaa akhasiriiba.”

Ilaꞌaaꞌaatisa da Samarimoo gu muuna hhou

25Letu waka, maarimuu waku gu sariyaa da diini da Yahuudi gi qadidi, gi maasi Yeesu hari amoo da koisaraa tuba, “Ye, Maarimuu, hati malee laqa, ma aalimi slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo?”

26Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Sariyaage daa mala handikimi? Hagoó malee sominta?”

27Maarimukee gi ilaki⁄isi Yeesu tuba, “Daa handikimi tuba, ‘Slae Taataa Iliitleemu, Iliitleemu googu, hari ilahudaa koku goõ, hari slafimaa koku goõ, hari ⁄uuru googu goõ haa hari waaway googu goõ.’10:27 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 6:5. Kara, daa handikimi tuba, ‘Slae hida danaee koku, idoo hangu iliislaꞌade gooay ugu lenkoogu.’10:27 Yuꞌudii kitaabuu gu Gimba gu Walaawi 19:18.

28Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Ugu haã ilaki⁄isidi naraꞌa. Teesaaqay laqe balalu sliimaa, ugu ha ibita koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo haa Iliitleemu.”

29Inkoo, maarimukee yaa slai laqaruu tuba, ina kona ibinaa daa tafaꞌadi pandaa da Iliitleemuge, gi maasi Yeesu tuba, “Hari heedi danaꞌa gooi, na miyaa?”

30Yeesu gi ilaki⁄isi sa ina tuba, “Heedi waku yaay gweegwe⁄edi Yerusaleemugo, gwaa yaamu gu Yeeriko kakaakawa. Ina giyaa ilii amooge wane, dugugi iliitlai ha fiisiisee. Teꞌesii, gugi afababaciniri qayroo kosi haa gugi difiri, gugi mayri teꞌesii, slai gwaaꞌaraa. 31Inkoo, hhapalooay waku yaagii ca⁄i, yaa khoci hari amotee. Ina giyaa ilii arimi heedikee, yaatii cati hari bara waka da amotee. 32Nama teesaaqay, Laawimoo waku10:32 Laawimoo waku: Yaa heedi gwaa kabiraa da Laawi dahha. Kabirati da Laawi yaa yondimiisee da Iliitleemu, daa yondimaamida mara gosi gu didiruge. Yuꞌudii kitaabuu gu Faadoo 3:1-13. slime yaagii ta⁄adi teꞌesii, ina see giyaa ilii arimi heedikee, gii cati hari bara waka da amotee.

33Qariqaaqari daagii ta⁄adi dahaa waku hhapee da Samariyaago,10:33 dahaa waku hhapee da Samariyaago: Wayahuudi yaa qooqiiqimita hida gu hhapee da Samariyaa, sa gimba hari ilaa koina yaati dahaa gwaa Wayahuudi gooba, haa yaati hida gu Iliitleemu gooba. Yuꞌudii kitaabuu gu 2 Watemi 17:24. Teesaaqay inay digigi waki hari khisla ha Wayahuudi. gwaa kooma hhiyuuma dosi hari amotee. Qatlay gwaa ilii arimi heedikee, sugugi arimi slahhaaꞌamee. 34Ina gugi tosaa ilii hadakay, gi hhunci sletu gosi hari difaay haa du⁄iya, gigi khiidiidimi hari dahheemaa. Da hheꞌesi gugii daasi rawaa gu daqway gosii, gugi leehhisi mara gu dahaage, gugi mama⁄eedeesi teꞌesii. 35Heetlaalee dosii daa iliipisi, Samarimokee gii ca⁄asi bena gosaa dinaari cada,10:35 dinaari cada: Dinaari leẽ yaa peesay gu buaraa da yondimiisay, gwaa yondiidu letu leẽ. gigi hadisi sa heedi gu didiru gu marakee gu dahaa. Ina gi kaay sa ina tuba, ‘Mama⁄eedeesi heediki. Bere peesayki yoo buꞌudiyaaba sa ina, ana qatlay goo ilii ki⁄e hari tia, hagoo bua.’ ”

36Da hheꞌesi, Yeesu gi maasi maarimukee gu sariyaa tuba, “Ilahudaa kokuu, daqa heedikeesii, daa iliitlai haa fiisiisee, miyaa na yondiidi ubee, heedi danaꞌa gosi gu ilaciyaa gu lou, tla⁄aã gu hida hhankii gu tamige?”

37Ina gi ilaki⁄isi Yeesu tuba, “Heedikira gwaa ⁄awaarimu sa ina.”

Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Ugu see taa⁄a, la teesaaqay loi yondita.”

Yeesu mara guũ Maaritage haa Mariyaa

38Yeesu haa sirakoomiisee dosi qatlay giyaa ilii amooge wanee, gii guniri tongoo wakay. Teꞌesii hadee waka, daa eteediidine na Maarita, gigi kwahhaasuusidi mara gosii. 39Maarita yaa konta hotooina da coko⁄i, uma gosi naa Mariyaa. Qatlaykee Mariyaa yaati ibiti ilaciyaa haa yeꞌeeroo gu Yeesu, tay gu tosaa itatiimisida.

40Inkoo, Maarita yaa qunceeruti, tay tosaa bahhangaruusida sa yondu gu wa⁄a. Teesaaqay gi ilii hadakaydi Yeesu, sugugi kaadi tuba, “Ye, Looimoo Goorii gu Goõ, haguũ baslii iliiqaasa tuba, hhioo dooi niĩ ilii maydi yonduki sliimaa? Inkoo, saga kaade mani iliiaydi!”

41Looimoo gu Goõ gi ilaki⁄isi Maarita tuba, “De Maarita, Maarita. Igi konta makenkeuumaa hari khisla haa konta bahhangara sa idadu gu wa⁄a. 42Inkoo, wanta idoo leẽ kilesi da kaari. Mariyaa hindii leehhedi idoo da hhoi hari khisla, idotee daga afii⁄utliyaaba.”

11

Yeesu caacaahhamisu gu firoo da Iliitleemu

(Mataayo 6:9-13; 7:7-11)

1Letu waka, Yeesu yaa daqa wakay wana firiirina Iliitleemu. Qatlay giyaa ilii hheꞌesi firoo, leẽ tla⁄aã gu sirakoomiisee dosii gi kaay sa ina tuba, “Looimoo gu Goõ, handi caacaahhamiside, idoo ga ilii firiirine Iliitleemu, Yohaana Hiinunqudimiisay gooay, idoo giyaa ilii caacaahhamisi sirakoomiisee dosi.”

2Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Qatlay ga ilii firiirintee kakaama tuba,

‘Taataa,11:2 Handikaa waka da Yunaanaisoo yaa hiiroogisidi tiꞌii Taataa goori gu rawge waara. uma googu dugu muriidiye.

Tawaaloo doogu yaa khayde.11:2 Handikaa waka da Yunaanaisoo yaa hiiroogisidi tiꞌii Slaꞌamuu koku digii gaasiye, tiꞌii khoorooge taysi pahha rawge.

3Balalu sliimaa sandi hadiside ⁄agoo doori, da balotee.

4Handi ilamooyinte tlakwaroo doori,

dandiray see hoó ilamooyina, hhakira goõ goó dakumisee daqa doori.

Kara handi hhanti hiilu⁄uda koimisuge, ma dandi hhanti hiidafidi tlakwarooge.’ ”11:4 Handikaa waka da Yunaanaisoo yaa hiiroogisidi tiꞌii inkoo handi ilabuꞌunte haa Biriisimokira.

5Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Ilahudeesa, bere tla⁄aã googunay, leẽ hadakay daqa danaꞌa gosii hari amasidiira, gi kaay daqa dosii tuba, ‘Ye hhia! Aare sinaa qayde mukaatee tami da iinaa. 6Wana danaꞌa gooi gu hhiyumaamida yaanii slakhadi aya gooii. Inkoo ana koomaaba ⁄agoo da haysaraa sa ina.’ 7Danaꞌakee kosi gwaa mara gosii waara gwaagi ilaki⁄isi ina tuba, ‘Hani hhanti ilahufita! Afamaraa duguũ hheꞌesi, duguũ khiidimi! Ana haa yaꞌay koi haã qaaqaatani. Ana hayii dahhasaaba hiitlawaraa, sugugi hadisa idoo lensee!’ 8Sangu kaay, bere heedikee gimati may see hiitlawa, haa gi hadisi mukaatee maꞌaana ina ti danaꞌa gosi, sa gimba danaꞌa gosi gwaa ilakoomi firoo hari ⁄atlimaa, hiitlay haa gi hadisi idadu sliimaa gi slaiye.

9Teesaaqay, ana sangu kaawa ambee, ‘Unkuray firiirima Iliitleemu sangu qay ha ina, dabimida ha slayday, guutuumisa, sangu afiiooyina afamaraa.’ 10Ina goó firiirima, sugoó qay. Kara ina goó dabiida, yoó slay. Slime ina goó guutuusa afamaraage, sugoó afiiooyina.

11Gu lou, wanaa taataa lensee tla⁄aã googunay, hiĩ bere nankosi guũ firimi samaakimoo,11:11 Handikaa waka da Yunaanaisoo yaa hiiroogisidi tiꞌii nankosi bere hiĩ firimi mukaatimoo, sugu tlaa⁄u hadisi, baku nankosi bere guũ firimi samaakimoo. ina sugugi hadisi deesu? 12Baku, bere nankosi guũ firimi qanaiya, sugugi hadisi nyeraw? 13Inkoo, gimati unkuray ti hida gu koomee tlakwaroo, ha khuꞌuday hadimisu sa yaꞌay kokuna idadu gu hhoi. Teesaaqay, Taataa goó rawaa gu rawge waara, ilakona hari khisla hadimisu Muuna gosi sa hida hhakee goó firiirime ina.”

Yeesu sitaakiru gosi tuba ⁄uuru gu Sataanimoo girinoó yondiidi

(Mataayo 12:22-30; Maariko 3:22-27)

14Letu waka, Yeesu yaay ca⁄aa⁄amisi gieeri gu afana⁄ada, gwaa ⁄isimu heedi wakuu gi afana⁄adi. Gieeri hhakee giyaa ilii ca⁄iri daqa dosaa, gi tosaa tlaatleesi cocoꞌomoo. Raqatee da hida yaati bakaꞌadi.

15Teꞌesii, wakinay gi kaayri tuba, “Ina, gieeri giyoótii ca⁄amisi hari ⁄uuru gu Belisebuuli, hiĩ gu didiri sa gieeri goõ!” 16Hida wakinay gwaa slaiyay koisa Yeesu, gugi firiniri, ma sigi laqami gimba gu bakaꞌasa gwaa rawaa gu raw dahha.

17Inkoo, Yeesu yaa caahhi ilahudaa koina, gi kaay sa inay tuba, “Bere hida gu hhapee leẽ hingi deehhiniri raqoo haa raqoo, gi qwaqwatlinay, hhapee dooina gi hhamisiyay. Kara, bere hida gu mara leẽ hingii deehhiihhiniri raqoo haa raqoo, ⁄uuru gu hida gu marakee see hiikaaiyaaba, ti faaki goõ. 18Bere tawaaloo da Sataanimoo hingi deehhimi ina lenkosi, tawaaloo dosi malee qadita? Ana taqay kakaakama, sa gimba ha kakaakantay tuba, ana hoótii ca⁄amisa gieeri harii dahhasa da Belisebuuli! 19Inkoo, bere guti lou, ana hoótii ca⁄amisa gieeri harii dahhasa da Belisebuuli, hida kokuna see yoótii ca⁄amisiyay gieeri hari hiidahhasa dosi! Teesaaqay, inay loi himaa hukunay unkuray. 20Bere ana gieeri giyoótii ca⁄amisa hari ⁄uuru gu Iliitleemu, gimbaki ti laqaaqana tuba, unkuray dangwaani ilii khay ha Tawaaloo da Iliitleemu.”

21Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Heedi gu kooma ⁄uuru, giyoó ilii ga⁄aye aya gosi hari khasima, dugunoó ilii may afanangusa khooslaykee kosi. 22Qatlay heedi waku gu kooma ⁄uuru hari khisla ba⁄ay da ina, bere gwaa iliitlai haa gugi kaba⁄i, kwanda gu afii⁄utliye khasimakee kosi giyoó iliipaꞌane. Da hheꞌesi, gi fiisi khooslay goõ gu waara, haa gigi deehhina sa hida wakinay.

23Heedi gu hhaku hari bara dooi, hikee hinoóti kanimisi. Kara heedi goóba hiikurunkura hida daqa dooii, yoóti pasidimisi.

Gieerimoo ki⁄a dosi daqa hidage

(Mataayo 12:43-45)

24Qatlay gieeri giyoó ilii ca⁄iye daqa heedigo, yoóti niini⁄imidi hhapee da kaaruuge, dabiidi daqa da ilii fiifisa. Ina yoó slayaaba daqa, yoóti kaay tuba, ‘Inkoo, ha ki⁄a mara gooii, gaa ilii ibimaamide.’ 25Qatlay giyoó iliiki⁄iye teꞌesii, yoóti slay mara gosi duguũ fiici haa duguũ tlemi naraꞌa. 26Da hheꞌesi gieerimoo gi waaudi, hiraagi khay gieeri wakinay fanqu gu tlakwi hari khisla ba⁄ay da ina see. Gieeri hhakee goõ gugi iliigunay heedikee, gi ibiidiyay daqa dosii. Teesaaqay, heedikee ibinaa dosi yoóti tlakwaakwayda hari khisla ba⁄ay da tlaatleesoo see.”

⁄aafaraa da loi da itatiimisu gimba gu Iliitleemu

27Yeesu giyaa ilii giimaamisiye gimbakee, hadee leẽ tla⁄aã gu raqateesaa gi maahhadi, gi kaadi tuba, “Dagaa ⁄aafi hadetaꞌa daay daadi ugu haa gugi ruꞌumisidi!”

28Teꞌesii Yeesu gi ilaki⁄isi tuba, “Hari bara waka, digaa ⁄aafi hari khisla hida hhakaꞌa goó itatiimisee gimba gu Iliitleemu haa gugi iliikonay!”

Laqaru gu gimba gu bakaꞌasa gu Yoona

(Mataayo 12:38-42; Maariko 8:12)

29Qatlay raqoo gu hida giyaa ilii ilaqinciri ilii kurunkurida Yeesu, ina gi kaay tuba, “Laqwaloti ti laqwaloo da tlakwi hari khisla! Inay ti slaiyay, ma sigi laqami gimba gu kaaru. Inkoo, inay sigi laqanaaba gimba lensee gu kaaru, sigi hikira kilesi laqana gu tletimiisay Yoona.” 30Wakaꞌalee Yoona yaa laqami gimba gu kaaru, daa yondiidi daqa hida gu yaamu gu Ninaawige. Teesaaqay, Nanku Heedi see, laqaru gu gimba gu bakaꞌasa tleehhidi daqa laqwalotii.

31Baloo da hukumuu malikiyaa da hhapee da Seeba,11:31 malikiyaa da hhapee da Seeba: Malikiyaa da bara da wayee da hhapee da Seeba, ti laqaaqanta malikiyaa daa ilakhookhociicima mutemi gu Solomooni. Yuꞌudii kitaabuu gu 1 Watemi 10:1-13. maa qadita sliimaa haa hida gu laqwaloti, ina tay gi kaada tuba, laqwaloti daga ilawaamisiye sa dakoo dooina. Malikiyatee, yaa hhiyuti yadaa hhapee da segeẽ loaa, ma itatiisidi waaway gu Solomooni. Inkoo, tiꞌii wana heedi gu didiru ba⁄ay da Solomooni see, teesaaqay see unkuray goó itatiisidaaiiba!

32Slime balotee da hukumuu hida gu Ninaawi, maa qadidiyay sliimaa haa hida gu laqwaloti, gi kaayay tuba, hida gu laqwaloti digi ilawaasiye. Sa gimba hida hhanki gu Ninaawi, qatlay sigaa ilii kaay gimba gu Iliitleemu ha Yoona, gii fookidiri daqa Iliitleemuge tlakwaroo dooinaa! Inkoo, tiꞌii wana heedi gu didiru ba⁄ay da Yoona see!

Caaꞌasiya da slaqwa

(Mataayo 5:15; 6:22-23)

33Hhaku heedi goó ooyisa caaꞌasiya, da hheꞌesi gigi yakwi daqa wakay baku gigi ilakhupisi hari ⁄alu. Bere giĩ ooyisi, giyoóti qaasi rawaa gu kalagaa dosii, hida gwaa hiiguumee waꞌay gu marage, ma aniri cencee. 34Ilaa ti caaꞌasiya da slaqwa pahha. Bere ilaa koku guti hhoi, slaqwa doogu sliimaa ti hacida cencee. Bere ilaa koku guti tlakwi, slaqwa doogu gonkosaa ti hacida hhantee. 35Inkoo, hangu khuꞌunte naraꞌa tuba, cencee da daqa dooguu waara hhanti hhantee tleehhita! 36Bere slaqwa doogu goõ konta cencee, hhantee see hhaka, ti hacida cencee, qatlay gooay slaqwa goõ, dagoó ilii cencuudisiye ha cencee da caaꞌasiya.

Yeesu ilii⁄oo⁄araa Farisaayoo haa maarimamaa da sariyaa

(Mataayo 23:1-36; Maariko 12:38-40)

37Yeesu giyaa ilii hheꞌesi kaawaraa gimbakee, Farisaaymoo waku gugi kwahhasuusi aya gosii sa ⁄agoo. Yeesu gi hadakay haa gi ibiidi ilaciyaa haa meesa, ma ⁄agimi ⁄agoo haa ina. 38Farisaaymokee gi arimi tuba, Yeesu yaa hhunciiba dabaiĩ kosi ou gooinay, giyaa ilii kahhiye ibinaa meesaage, gi bakai hari khisla.

39Da hheꞌesi, Looimoo gu Goõ sugugi kaay ina tuba, “Unkuray Farisaayoo, hoótii hhunciday qulu⁄uu haa saanii hari khooroo kilesi. Teesaaqay see, unkuray waꞌay gu muunaiĩ kokunay haati hacidiri tlakwaroo haa slahhaahhaau idadu, afii⁄utlidu see ti slaꞌaday. 40Unkuray haa bawmitiri! Iliitleemu gwaa tleehhu idoo haa slaqwa hari khooroo, caba naa tleehhi waꞌay slime? 41Unkuray qaqaw hari muunaiĩ idadu gu waꞌayge waaree sa kwaeeli, yuꞌudiyaa, idadu kokuna goõ digi ilabuusli daqa doogunay.

42Hoo antayi, unkuray Farisaayoo! Sa gimba hoó hadimisiday sa Iliitleemu daqa leẽ da mibi da idadu daroó hhandahhandeesiye ⁄agooge haa naanu gu naa⁄a paslaapasloo. Teesaaqay see, hoó iliiqaasidaaiiba haaki haa slaꞌamuu gu Iliitleemu! Hiĩ na gimba gu kaaru gaã aloo yonditee, da hheꞌesi dangugi may afahhama yondiida hikee see waku gu digidaku.

43Hoo antayi unkuray Farisaayoo! Sa gimba sinagoogige hoóti slaꞌaday ibinaa kiteeri gu pandaage, haa danguma cehheemisi ha hida hari muree sokooniige. 44Hoo antayi, sa gimba unkuray ti ayisasu pahha, doóba arimaa ti ayisasu, doó kala⁄ane ha hida, caahharaa see guba.”

45Cirakiray, maarimuu waku gu sariyaa, gi kaay sa Yeesu tuba, “Maarimuu, ga ilii giimaamiside gimbakee, dandiray see handiiti wahanti slime.”

46Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Unkuray see maarimamaa da sariyaa, Laoo dooguna, sa gimba hida giyoóti ilii tleke⁄emisiday khooslay guy loou, goóba hiidahhasaraa geregedaraa. Kara unkuray loi, hagiyoó iliiaydaaiiba geregedaraa ma hari dinca see! 47Hoo antayi, sa gimba unkuray hoó tleehhiday ayisasu gu hhoi gu tletimiisetira, daa cu⁄i ha okookoiĩ kokuna! 48Teesaaqay, unkuray ha ilatlatlaatlayday haa haã ⁄imbidiri gimbakee, daa yondiidi ha okookoiĩ kokuna. Maꞌaana inay naa cu⁄iri tletimiisetee, kara unkuray tlehhaahhitay ayisasu koina.

49Sa gimbaki Iliitleemu hari waaway gosi siginaa kaay taqay tuba, ‘Sigi ya⁄aba tletimiisee haa ya⁄abimiisee, wakinay tla⁄aã gooinay gi cu⁄iyay haa wakinay gi labaꞌasiyay.’ 50Inkoo, hida gu laqwaloti, kwanda digi ilii ⁄aa⁄iye ceedeti da tletimiisee goõ, daa cu⁄i, yadaa loaa tlaatleesoo daa ilii tleehhi khooroo. 51Gimbakee, maati tlaatleesi ceedee da Abeeligo da Sakariyaa naqatloo, hiĩ daa gaasi tla⁄aã gu masabaahuge haa mara gu didiru gu Iliitleemu.11:51 tla⁄aã gu masabaahuge haa mara gu didiru gu Iliitleemu: Tla⁄aã gu masabaahuge haa mara gu didiru gu Iliitleemu tiꞌii ti daqa da tla⁄aã gu masabaahu haa daqa, daa tlintiꞌisi sa Iliitleemu daqa mara gu didiruge gu Iliitleemu. Gu lou, sangu kaay laqwaloti daga ilii⁄aa⁄i sa gimbakee goõ.

52Hoo antayi, unkuray maarimamaa da sariyaa! Sa gimba haa tlaatlahhasidiri hida, ma slayri gimba gu lou gu Iliitleemu. Unkuray ti hida hhakaꞌa pahha goó yakwee fungoo gu afamaraa gu caahharaa Iliitleemu. Kara unkuray see hay guntiriiba hari afamaraki. Hida hhakira gwaa hiiguumaguume, hagiyaa tlaatlahhasidiri, ma mayri hiiguuma.”

53Yeesu giyaa iliica⁄i khoorooge teꞌesaa, Farisaayoo haa maarimamaa da sariyaa gugi tlaatleesiri kanimisu hari dihhay. Slime inay gugi maamisiri gimba wa⁄a paslaapasloo, 54tay gugi koisiri hatliru, magu ooyiri hari gimba gosi.

12

Hiigadiruu gimba gu peereehhii

(Mataayo 10:26-27)

1Qatlaykeesii, raqa da didiri da hida yaay kurunkuriirimita daqa Yeesuge, haa yaay roogidiri yaati amoolaa dayri elefafaa. Inay see hingaati kala⁄aniri yeꞌeerooge inay haa inay.

Yeesu gi tlaatleesi cocoꞌomoo gesaa haa sirakoomiisee dosi tuba, “Hangu ga⁄aydee haa mahhaaꞌamee da hamiira pahha da Farisaayoo, haã ti peereehhii. 2Hhaku gimba lensee daa yakwi, da maye hiitlaaꞌasa ha Iliitleemu. Kara gimba sliimaa daa tumuqi, dugu hiitlaaꞌasi cenceege ha Iliitleemu.12:2 Yuꞌudii kitaabuu gu Maariko 4:22; Mataayo 10:26; Luuka 8:17.3Inkoo, gimba sliimaa gaa cocoꞌodiri hhanteege, dugumaa akhasi cenceege. Kara gimba sliimaa hangaay saasahhamitiri eaa kokunay, duguti kakaana hari afoo da didiri pembebu gu maraaigo.”

Iliitleemu kilesi guni gwaa⁄ane

(Mataayo 10:28-31)

4Yeesu gi kara kaay sa inay tuba, “Danaee koi, hhanti tlaꞌamutay hida goó cu⁄ee slaqoo kilesi. Qariqaaqari giyoó ilii cu⁄iyee unkuray, hhaka idoo lensee gii dahhasiyee laqaraa! 5Inkoo, unkuray sangu laqama, hikaꞌa guraa hiiboo⁄u magu tlaꞌamutiri. Iliitleemu kilesi na gwaa⁄a! Ina qariqaaqari giyoó ilii ⁄isine hida ma kaka⁄iri, kona ⁄uuru gu hiikwahharaa unkuray aslaa doóba hhamaraa Jehanaamuge! Gu lou, sangu kaay, hikee na gwaa⁄a!

6Cira⁄oo kooani da digidakwi, dagoóti naadinaabaslii hari goboree cada kilesi? Teesaaqay see, Iliitleemu dugoó afahhanaaba, ma cira⁄a lensee! 7Gu lou, quubu gu sagaiĩ kokuna see dugwaa faadi. Inkoo, hhanti tlaꞌamutay! Unkuray hanguti kaari ba⁄ay da cira⁄oo wa⁄a see!”

Pandaa da hidage ⁄imba iliipaꞌaru googuna

(Mataayo 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Heedi goó ⁄imba ana pandaa da hidage, Nanku Heedi see gu ⁄imbi pandaa da malayika da Iliitleemuge. 9Inkoo, heedi gumaa tlanka ana pandaa da hidage, ana see gumaati tlanka pandaa da malayika da Iliitleemuge. 10Kara, heedi gu kaawa gimba goó kanimisa Nanku Heedi, Iliitleemu gi ilamooyina ina. Inkoo, heedi gu belendeqesa Muuna gu Iliitleemu, ina dugu ilamooyinaaba.

11Qatlay dangu ilii leehhimisiye pandaa da sinagoogaguuge, hida gu denige haa hida gu tawaalooge, hhanti tlaꞌamutay, idoo ga ilii ilaki⁄imisidee baku idoo ga kaadee. 12Muuna gu Iliitleemu hangu caacaahhamisi unkuray qatlaykeesii loii gimba ga slaꞌade kaawa.”

Hindaqaru gwaa bawdu ilaꞌaaꞌaatisa dosi

13Heedi waku raqateesii da hidage, gi kaay sa Yeesu tuba, “Maarimuu, kaay sa hhia gooi gu didiru, manguu deehhani aalimee sandaa may ha taataa goori.”

14Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Hhia, ha miyaa ninaa qaasi, ma ilabuꞌumiisay googuna tleehhidi tla⁄aã googunay?” 15Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa raqatee da hida tuba, “Yuꞌudiyaa! Hangu ga⁄aydeei haa slahhaahhaau paslaapasloo gu idadu. Maꞌaana slafimaa gu heedi, yoó daqa idadu gu wa⁄a gi kone dahhiyaaiiba.”

16Kara, Yeesu sigigi kaay inay ilaꞌaaꞌaatisati tuba, “Hindaqaru waku yaa wana, qaymoo dosi, daa boo⁄odi baruũ hari khisla. 17Ina gi ilahudeesi muuna gosii tuba, ‘Hati malee laqaa? Ana koomaaba daqa da iliiqaasa baruki koyi!’ 18Da hheꞌesi hindaqarukee gi kaay tuba, ‘Ha taqay laqa! Hati tlakweemisa kuugiyoo koi gu deni gu qari, haa gi tleehha waka da didiri loi! Teꞌesii hagi qaasa baruũ goõ haa khooslay gooi waku.’ 19Da hheꞌesi ha kaawa muuna gooii ambee, ‘Haã qaasidi idadu wa⁄a gu hhoi gu buꞌudisee koraraa wa⁄a! Inkoo, ti fiifisii kilesi, ⁄agimi, kitahhami haa hhaꞌaluudi!’ 20Teꞌesii, Iliitleemu gi kaay sa ina tuba, ‘Ugu haa bawti! Amasi hhanki, ha gwaꞌata! Da hheꞌesi, idadu goõ giyaa ilakiiki⁄imisidi gu miyaa tleehhidiyay?’ ”

21Yeesu gii faakisi hari kaawaraa tuba, “Teesaaqay dagani ilii wana, daqa heedi goó ilakiiki⁄imisa idadu wa⁄a sa ina lenkosi, hikee gu hindaqaru gooba daqa gimba gu Iliitleemuge.”

Hhanti toodoriisiday

(Mataayo 6:25-34)

22Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Sa gimbakee hhanti khoslongoruusiday sa ibinaa dooguna tuba, ha mala ⁄agintay. Kara hhanti khoslongoruusiday sa slaqoo kokuna tuba, ha mala daamisiday. 23Ibinaa dati kaari ba⁄ay da ⁄agoo. Kara slaqwa dati kaari ba⁄ay da qayroo! 24Ilahudeesa gimba gu khwankhwaraara. Inay yoó daamisiyaaiiba pisagaroo ma buꞌuruu see, ma kuugiyoo gu deni see konaaiiba. Teesaaqay see, Iliitleemu giyoó tosaa ⁄agimisi inay. Unkuray hanguti kaari hari khisla ba⁄ay da cira⁄oo! 25Miyaa tla⁄aã googunay sa makenkeuumaa da didiri gu hiidahhasa hiiroogisa ibinaa dosi mati saa leẽ see? 26Inkoo, bere hay dahhasidaaiiba laqaraa gimba coko⁄u see da hikee gooay, sa soꞌoyi kontay makenkeuumaa sa gimba waku?

27Ilahudeesa humbalaalay, idoo giyoó ilii dinaraaraye. Yoó yondiidiyaaba yondu haa yoó boo⁄imisiyaaba qayroo. Teesaaqay see, sangu kaay unkuray ambee, mutemi Solomooni see wanqamee dosi goõ, qayroo kosi gwaa hhoiiba hari khisla da humbalaalaykee gooay! 28Inkoo, Iliitleemu yoó teesaaqay tlemi sluufa gu kweera, humbalaalaykee giyoómati waari see letuti haa heetlaalee dugu tosaa hiikwahhi aslaage. Gu lou, caba Iliitleemu hangu ila⁄utlidimisi hari khisla unkuray? Ye hida gu koomee ⁄imbaraa narabu!

29Teesaaqay, hhanti toodoritay, mala ⁄agintay baku mala kitahhantay. Unkuray hhanti kontay makenkeuumaa gimbakeesii. 30Hida gu hhidimee Iliitleemu noó toodoriidiyay idadu hhakeesii goõ. Kara, Taataa googuna gu rawaa gu raw khui tuba, idadu hhakee hagi slaꞌaday! 31Inkoo, dabiida geesaai Tawaaloo da Iliitleemu, ina sanguu roogisi idadu hhakee goõ.”

Hindaqaruumaa da rawaa gu raw

(Mataayo 6:19-21)

32Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Hhanti tlaꞌamutay, raqa da coko⁄i! Maꞌaana Taataa googuna gu rawaa gu raw, hiĩ arimi ti naraꞌa, qawaraa sa unkuray Tawaaloo dosi. 33Naadima idadu kokuna ga kontee, la hadimisiday peesaykee gaã slaydiri sa kwaeeli. La boo⁄imisiday curuqeeraa goóba faakaraa. Unkuray la qaasiday hindaqaruumaa da loi yade rawaa gu rawge doóba slakuda. Daqateesii fiisiisay yoó hiisatiyaaba ma sekeley see yoó tlakweesiyaaba. 34Sa gimba daqa da iliiwane hindaqaruumaa dooguna, slime na daqa damaa iliiwane muunaiĩ kokuna.

Hida hingi ilakhuukhuꞌusiyee sa ki⁄eemoo gu Yeesu

35Balalu sliimaa hangu ilakhuukhuꞌusidee, yondiida sa Iliitleemu. Kara caaꞌasoo dooguna ilakonee ooyimee. 36Unkuray ti yondimiisetaꞌa tleehhida doó baqamida looimoo gooina, maa ki⁄i losona gu khaboogo. Qatlay gimaa ilii khaye, gi kaay guutee, cirakiray sugumaa afiiooyinayi afamaraa. 37Dagaa ⁄aafi tongetaꞌa damaa slaye haa looimoo gooina kahhiyay gu baqamidiyayi. Teꞌesii looimoo dugu muunaboo⁄eesi ha inay. Ana sangu kaawa gimbaki gu lou, ina daasi qayroo kosi gu tongaiimaa haa gi ibiidisi hida sa ⁄agoo, gii satimisi ⁄agoo sa inay! 38Dagaa ⁄aafi tongetee, looimoo gimaati khaye see hari amasidiira, baku hari tumpaatumpu, bere giĩ slay inay hinti guuliri sa baqamidu gosi! 39Caahha naraꞌa gimbaki. Bere looimoo gu mara hiti caahhi qatlay daa ilii khaye fiisiisay, hiisee⁄iyaaba mara gosi duguma cihhi ha fiisiisee. 40Slime unkuray see kwanda hangu ilakhuukhuꞌusidee, sa gimba Nanku Heedi, himaati khay qatlay unkuray hangoóba iliipaꞌaru.”

Yondimiisay gu lou haa hiĩ gu louuba

(Mataayo 24:45-51)

41Peetiro gi maasi Yeesu tuba, “Looimoo gu Goõ ilaꞌaaꞌaatisati sandii kaadi, sati dandiray kilesii, baku sati hida goõ?”

42Looimoo gu Goõ gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Yondimiisay daa ⁄imbi haa gu kooma waaway, ti hiĩ daa qaasi ha looimoo gosi. Ina, yondimiisay gu didiru tleehhidiye, goó hadimisa ⁄agoo sa yondimiisee waka qatlay daa qaasige. 43Dugwaa ⁄aafi tongimokaꞌa, looimoo gosi gimaa iliiki⁄iye hhiyuumago, gugi slay ina yondiidi, yondukira sugwaa taatahhi. 44Gu lou, ana sangu kaawa unkuray ambee, looimoo gosi gu qaasi tongimokee, ma wariiqadimidi khooslay gosi goõ. 45Inkoo, ilatahha tongimokee ilahudeesi muuna gosii tuba, ‘Looimoo gooi hindii kaai ki⁄eemoo.’ Da hheꞌesi, ina gi tlaatleesi difoo tongee deneꞌee kosi, gu hhawatee haa gu tigay, tay tosaa ⁄agina haa gi kitahhana, ti amoolaa ooniidi. 46Looimoo gu tongimokee yaati khay, baloo gubasli iliipaꞌaru haa qatlay gi hhidine tongimokee. Teꞌesii, looimokee gutii kerekereꞌemisi tongimokee bareemoo haa bareemoo, haa gugi qaasi raqa lenge sliimaa haa hida goóba ⁄imba.

47Tongimokaꞌa goó khua slaꞌamuu gu looimoo gosi, tay hingigi may ilakhuukhuꞌusa, haa gi may yondiida, idoo da iliislaiye gooay ha looimoo gosi, dugu difi hari khisla. 48Inkoo, tongimoo goóba caahharaa slaꞌamuu gu looimoo gosi, giyoó ilii yondiidiye gimba guraay boo⁄u ⁄agitiru, ina duguti difi coko⁄u. Heedi saa hadisi idadu wa⁄a ha Iliitleemu, ina see maa hadisi wa⁄a. Kara heedi saa taatahhi idadu wa⁄a hari khisla, daqa dosaa damaa slai idadu wa⁄a hari khisla.”

Yeesu hari khawaraa deehhiihhiru daqa hidage

(Mataayo 10:34-36)

49Yeesu gi kaay tuba, “Ana haati khay tiꞌii khoorooge sa ooyisa da aslaa. Kara, ana hanti aloo slaꞌa arimaa, aslatee dagaã hheꞌesi ooyisaraa! 50Inkoo, ana kooma hiinunqudisa da labaꞌasu, gurinaay boo⁄u ana magu ooyi. Kara ibinaa dooi dati maana da didiri, maati amoolaa hiigaasa hiinunqudisatee! 51Unkuray goo ilatahhadeei, ana hanti khayii sa leehhisa da qasaw khoorotii? Teesaaqay gooba! Ti qasaw gooba, ti hiidehhidu hida. 52Qatlaykaa gu inkoogo, tla⁄aã gu hida kooani gu mara leẽ, hida tami hingi kanimisiyay haa hida cada. Kara hhakee see gu cada hingi kanimisiyay haa hhakee gu tami. 53Taataa hingi deehhina haa nankosi, kara nankosi see hingi deehhina haa taataa gosi. Yaayii hingi deehhinta haa hotosi, kara hotosi see hingi deehhinta haa yaayii dosi. Kumboꞌoo hingi deehhinta haa hadee da nankosi, kara hadee da nankosi see hingi deehhinta haa kumboꞌoo dosi.”

Caahharaa da diqimi

(Mataayo 16:2-3)

54Slime Yeesu gi kaay sa raqatira da hida tuba, “Qatlay goó ilii antee tlafoo, hindii ca⁄iri bara da ilacindoo gu biraage, gu lou hoóti kaaday tuba, ‘Tlubay tlubi,’ gu lou dagi tlubi. 55Kara, bere hoó antayi caaqwa da bara da wayee fahhanta, hoóti kaaday tuba, ‘Hameeriya yoo wanta,’ kara yoóti teesaaqay. 56Unkuray peereehhiiseti! Gu lou, unkuray khuꞌuday naraꞌa, idoo khooroo haa raw hingoó ilii laqanee. Inkoo, danguri malee slanqadi caahharaa diqimi gu balalu hhankii gu inkooge?

Hida karahhiyee mangu wariiakhasiri haa fa⁄ayaa dooina

(Mataayo 5:25-26)

57Unkuray kilakokuna soó soꞌoyi mayday hukuruu gimba gwaa tafau gu yondu? 58Qatlay ga ilii kahhade amooge haa fa⁄ayaa googu, hiĩ gu leehhisa ugu pandaa da hakiimuuge, karahhi mangu wariiakhasidiri haa ina. Bere malee, dugu leehhisi pandaa da hakiimuuge. Kara, hakiimukee gu taatahhi daqa sirikaarimooge, ina gugii lu⁄i jeerage. 59Ugu sunguũ kaay ambee, etaa hiica⁄adaaba jeerago, ti geesaa hheꞌesida bueemaa goboriya da hiifaakoo loi!”

13

Kwahha tlakwaroo dooguna bere malee dangu hhamisi

1Inkoo, qatlaykeesii lenge, hida wakinay yaa wanay, gwaa kaawee sa Yeesu, gimba gu Galilaaya wakinay Pilaatu giyaa cu⁄i. Qatlay giyaa ilii hadiidimisiyee sadaaka dooina sa Iliitleemu, hida hhakee digaa isooqutlidi, ceedee dooina dagaa hiiroogi haa sadaaka dooina. 2Teꞌesii, Yeesu gi ilaki⁄isi inay tuba, “Unkuray ga ilatahhadee, Galilaayatee daa labaꞌasi teesaaqay gwaaꞌaraa naqatloo, naa konaaii tlakwaroo hari khisla, ba⁄ay da Galilaaya wakinay? 3Suti! Gu lou, sangu kaay, unkuray see bere hanguba kwahharaa tlakwaroo dooguna, gonkokunaa danguti hhamisi da inay gooay. 4Kara hida hhakira gu mibi haa gweleti, daa ilii huui ha tlankoo yade Siloaamuge, gi kaka⁄iri. Unkuray ga ilatahhadee inay kilesi naa konaaii tlakwaroo hari khisla, ba⁄ay da hida sliimaa gwaa ibimaamidee Yerusaleemuge? 5Suti! Gu lou, sangu kaay, unkuray see bere hanguba kwahharaa tlakwaroo dooguna, gonkokunaa danguti hhamisi da inay gooay.”

Ilaꞌaaꞌaatisa da ⁄ancimoo goóba ⁄aamuuda ⁄aamu

6Da hheꞌesi Yeesu sigigi kaay inay ilaꞌaaꞌaatisati tuba, “Heedi waku yaa kona ⁄ancimoo qaymoo dosii da sabiibuge. Letu waka ina gi hadakay, ma wee⁄i ⁄aamu gu khaimokee. Teesaaqay see, yaa slayiiba ma lensee. 7Heedikee gi kaay sa yondimiisay gu qaymoo dosi tuba, ‘Yuꞌudiyaa! Qoomay gu koraraa tami ana haani khakhay, sa we⁄inay gu ⁄aamu ⁄ancimokaa, inkoo naqatloo haã slayiiba ma lensee. Inkoo, sa soꞌoyi ilakona tlakweemisu gu hhapee diitiray? Ba⁄ay hiti tlatlafaku sumuku.’

8Teꞌesii, yondimiisaykee gu qaymoo gugi ilaki⁄isi ina tuba, ‘Looimoo goy, hagu hhanti tlatlafana, mayku koriki kilesi, ana hagu iladoosla haa gu iliikuꞌumisa chuukuroo. 9Kori gwaa khawa bere maa boo⁄i ⁄aamu, naraꞌa! Bere gumaaba boo⁄araa, asu tlatlafaku sumuku.’ ”

Yeesu hhoeesaraa hadee baloo da Sabaato

10Inkoo, baloo da Sabaatoge Yeesu yaa caacaahhaahhamisi sinagoogi wakay. 11Yuꞌudiyaa, hadee leẽ yaa wanta teꞌesii daa ilii khaabaaꞌadi ha gieerimoo, qoomay gu koraraa mibi haa gweleti. Hadetee danda gosi yaatii khongoi, yaa hiidahhasidiiba tafaꞌa ma coko⁄o seei. 12Qatlay Yeesu giyaa ilii arimi hadetee, gigi eteedi, maa khaydi pandaa dosii, sagagi kaay tuba, “Igi digiĩ gweedi ga⁄ay googaa.” 13Da hheꞌesi, Yeesu gii qaasi dabaiĩ kosi daqa hadeteesii, cirakiray gi qaditi, gi tafaꞌadi cuti. Hadetee gi tlaatleesidi daareesa Iliitleemu.

14Teꞌesii, giyaadimiisay gu didiru gu sinagoogi, gi slahhaai, sa gimba Yeesu yaa hhoeesi hadetee baloo da Sabaato. Giyaadimiisaykee gi kaay sa raqa, daa hiikurunkuriti teꞌesii tuba, “Wanay balalu lahhoꞌo gu yondu. Inkoo bere slaꞌaday, khakhawaa balalu hhakeesii, ma dangu hhoeemisi ga⁄ay googuna. Haa hhanti khayday baloo da Sabaatoge.”

15Teꞌesii, Looimoo gu Goõ, gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ye peereehhiisee! Ti miyaa tla⁄aã googunay baloo da Sabaatoge, goó mawa gweedaraa slee dosi baku daqway gosi qwaamaago, gigi leehhisi wa⁄amuuge sa waw? 16Inkoo, hadeti da motoliya da Aburahaamu, Sataanimoo giyaa khiidimi hari ga⁄ay gu tlaku koraraa mibi haa gweleti. Ti naraꞌaabaslii gweedaraa ina khiidimoo gu ga⁄aykaa, gimati baloo da Sabaato?”

17Qatlay Yeesu giyaa ilii hheꞌesi cocoꞌomoo gimbakee, hhakira gwaa kaniinimisee ina, digigi ooyi ha ilamuree hari khisla. Hida wakinay goõ gi hhaꞌaluumidiri hari khisla, sa gimba sliimaa gu hhou giyaa yondimaamidiye.

Pisagariya da haradaali ilaꞌaaꞌaatisa dosi

(Mataayo 13:31-33; Maariko 4:30-32)

18Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay tuba, “Ilahudeesa, Tawaaloo da Iliitleemu malee slanqasida? Kara hagari mala ilaꞌaaꞌaatisa? 19Tawaalotee da Iliitleemu pisagariya da haradaali13:19 pisagariya da haradaali: Pisagariya da haradaali dati digiidakwi hari khisla, dama⁄aduu pahha slaqamisida. Pisagariyati bere dagaã daasi khaimoo gosi goó didiru, cira⁄oo see yoó hiidahhasiya tlehhinay cuuraiĩ teꞌesii. pahha, daayii oyi ha heedi waku haa gigi daasi qaymoo dosii. Pisagariyatee gi tiꞌiti, gi khaimoo gu didiru tleehhiti. Cira⁄oo gi tleehhedi cuuraiĩ koina daqa elemu kosii.”

Hamiira ilaꞌaaꞌaatisa dosi

(Mataayo 13:33)

20Yeesu gi kara kaay tuba, “Ilahuudeesa, Tawaaloo da Iliitleemu haguri mala ilaꞌaaꞌaatisa? 21Tawaalotee da Iliitleemu ti hamiira pahha slanqasi, daa hiioy ha hadee waka, gigii roogidi sliimaa haa debabuu tami gu gubaraa gu ganoo, da hheꞌesi gubarakee goõ gi tosaa sluufi.”

Afamaraa gu hiidigidaaku

(Mataayo 7:13-14, 21-23)

22Da hheꞌesi, Yeesu yaa ilakoomi hari hhiyuuma dosi da Yerusaleemu kawa. Ina yaa hiicacati hari yaamu haa tongagu paslaapasloo, tay tosaa caacaahhamisi hida gimba gu Iliitleemu. 23Heedi waku gugi maasi ina tuba, “Looimoo gu Goõ, ti hida coko⁄o kilesii damaailabuꞌune ha Iliitleemu?”

24Teꞌesii, Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Maguumida gonkokunaa hiiguumaraa, Tawaaloo da Iliitleemuge hari afamaraa gu hiidigidaaku. Sa gimba, sangu kaay unkuray ambee, hida wa⁄a maa koimisiyay hiiguma tawaaloteesii, maa hiidahhasiyaaiiba coko⁄o see. 25Qatlay looimoo gu mara gimaa ilii qadidiye haa gi khiidina afamaraa, unkuray hamaa khoorooge metay. Teꞌesii, hamaa tlaatleesiday kuukukhumisu afamaraa, tay kakantay tuba, ‘Ye looimoo gu mara, sandi afiiooyinte afamaraa.’

Ina sangumaa ilaki⁄isi tuba, ‘Ana hangu hhidima unkuray, haã daqa gaa dahhadee see.’

26Teꞌesii unkuray sugumaa tlaatleesiday kakaaru ina tuba, ‘Dandiray haa ⁄agini haa kitahhani sliimaa haa ugu, kara ugu haa caacaahhamisidi tongagu kotii.’

27Kara, ina maa ilaki⁄isi unkuray tuba, ‘Ana hangu hhidima haã daqa gaa dahhadee see. Waauda tiaa daqa dooaa unkuray goó yondiidee tlakwaroo!’13:27 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 6:8.

28Taysi unkuray hamaati ⁄aa⁄aday haa hamaati tluꞌuntay ⁄atloo kokuna hari slahhaaꞌamee da didiri. Maꞌaana qatlaykee hagumaa arintayi Aburahaamu, Isaaka, Yakoobo haa tletimiisee goõ da Iliitleemu, wanay Tawaaloo da Iliitleemuge, tay unkuray danguũ kwahhi ha Iliitleemu khoorooge! 29Da hheꞌesi, hida maa khayay ilacindoo gu rawaago haa ilacindoo gu biraago, goraago haa wayeego. Inay maa ibiidiyay meesaage sa ⁄agoo losona gu Tawaaloo da Iliitleemuge. 30Kara yuꞌudaa! Wanay hida gu hiifaakooge waaree himaa hida gu pandaa tleehhidiyay, kara hida gu pandaage waaree himaa hida gu hiifaakoo tleehhidiyay.”

Yeesu gaiidi sa yaamu gu Yerusaleemu

(Mataayo 23:37-39)

31Qatlaykeesii loi loii, Farisaayoo wakinay gi hadakayri daqa Yeesuge. Inay sugugi kaayri tuba, “Waaudi tiaa, taa⁄a daqa wakayge, sa gimba Heroode slai gaasaraa ugu.”

32Teꞌesii, Yeesu sigigi ilaki⁄isi tuba, “Taa⁄amida kaawa sa mondokee ubee, ‘Yuꞌudiyaa, letuti haa heetlaalee ana ha hiica⁄amisa gieeri daqa hida daa iliikhaabaꞌamidigo haa hoo hhoeemisa ga⁄iidee. Baloo da tamiige hoo asu hiifaakisa yondu goy.’ 33Teesaaqay see, ana kwanda ga ilakoome hari hhiyuuma doyi letuti, heetlaalee haa bolatiray. Ana kwanda ga teesaaqay laqe, sa gimba hiti naraꞌaaba tletimiisay duguma gaasi daqa wakay kenga gu Yerusaleemuge.

34De, Yerusaleemu, Yerusaleemu, doó cu⁄a tletimiisee da Iliitleemu, haa gi cakhadinta hari tle⁄eẽ hhakira daa ya⁄abi daqa doogii! Kara ti waa maka ana haa slaꞌa hiikurunkura yaꞌay koki, konkiya gooay idoo giyoó ilii kurunkuride concaa dosi biraa gu hhababeeraa kosii. Teesaaqay see, unkuray haa siꞌidiri! 35Yuꞌudaa! Unkuray sliimaa haa yaamu kokuna danguũ may makeebauumaage. Gu lou, sangu kaay, ana hanimaa antaaiiba kara, qatlaykaꞌa naqatloo gamaa ilii kaadee tuba, ‘Dugwaa ⁄aafi hikee gwaa khawa hari uma gu Looimoo gu Goõ.’13:35 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 118:25-26.

14

Yeesu hhoeesa heedi baloo da Sabaato

1Inkoo, baloo waka da Sabaato, Yeesu dugwaa kwahhasuusi sa ⁄agoo, mara gu giyaadimiisay lenge gu Farisaayoo. Qatlay Yeesu giyaa ilii teꞌesii wane, hida daa kwahhasuusi, gwaati khuꞌuuꞌunay hari diliqimaa. 2Yuꞌudaa, pandaa da Yeesuge yaa wana heedi leẽ, gwaa kooma ga⁄ay gu laafimidu slaqwa sliimaa. 3Yeesu gi maasi Farisaayoo haa maarimamaa da sariyaa tuba, “Ti kitlakuu sariyaage hhoeemisu hida baloo da Sabaatoge, baku ti kitlakuuba?” 4Inay gi qabiri diĩ. Da hheꞌesi Yeesu gii qaasi daba gosi daqa ga⁄iidaykeesii haa gugi hhoeesi, gugi may, ma waaudi.

5Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Inkoo, bere leẽ tla⁄aã googunay nankosi baku slee dosi hingii huuꞌudi wa⁄amuge, gii ca⁄asiyaabaslii ciraai gimati baloo da Sabaato?” 6Kara, inay yaa hiidahhasiriiba ilaki⁄isa gimbaki gu Yeesu.

Laqaru murumuꞌuumaa haa cabuuma

7Qatlay Yeesu giyaa ilii arimi dahaa, idoo giyaa ilii lehhaahhidiyee kiteeri gu koomee muree losonage, sigigi kaay ilaꞌaaꞌaatisati tuba, 8“Bere duguũ kwahhasuusi ha heedi waku losona gu khabooge, hhanti ibita kiteeri gu koomee muree. Angamalee ina hiĩ kwahhasuusi heedi gu muree hari khisla ba⁄ay da ugu see. 9Bere ha teesaaqay laqada, hikira guũ kwahhasuusu unkuray cada kokunaa, yaa khay daqa dooguu haa sugugi kaay tuba, ‘heediki may ma ibiidi kitiĩ googuu.’ Teꞌesii, ugu dugu ooyi ilamuree hari khisla. Hagi asu ibinaa kayda alunge daqa dabaslige muree. 10Ba⁄ay bere duguũ kwahhasuusi losonage, hiti ibiidi kiteeri gu alunge. Qatlay hikira guũ kwahhasuusu ugu giyoo ilii khaye, sugugi kaay tuba, ‘Ye danaꞌa goy, khoca tay pandaage, daqa da hhoige.’ Hari amotee ha slayda muree pandaa da dahaa gonge, gu waaree teꞌesii sliimaa haa ugu. 11Heedi gungoó hiitlaysa ina lenkosi, hikee dugu hii⁄eetisi ha Iliitleemu. Kara, hikaꞌa gungoó hii⁄eetisa, hikee dugu hiitlaysi ha Iliitleemu.”

12Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa heedikee gwaa kwahhasuusu ina tuba, “Bere ha ⁄isinta losona hari tleemaa baku hari khwayaiĩ, hhanti kwahhasuusida deneꞌee koku, hhiee koku, hiidayuuma doogu haa hindaqeeri goó ilaciyaa ibiidee haa ugu. Bere ha teesaaqay laqada, inay see hiidahhasiyay kwahhasuusa ugu ayeemaa koinay. Hari amotee ugu dugu bui gimbakira goõ sigaa yonditi inay. 13Bere ha ⁄isinta losona, hiti kwahhasuusi hida da hhankaa gooay gu kwaeeli, hida gu koomee sletu, hida gwaa tlakwaakwawee haa gwaa ilahhamaahhamee. 14Gu lou, hari amotee ugu dugu ⁄aafi, sa gimba hida da hhakee gooay konaaiiba idoo dari buaraa ugu. Teesaaqay, Iliitleemu maa bui ugu, qatlaykaꞌay hida gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi gwaa kaka⁄ee, gimaa iliislafiyee.”

Ilaꞌaaꞌaatisa da losona gu didiru

(Mataayo 22:1-10)

15Qatlay heedi leẽ tla⁄aã gu hhakiray gwaa waaree meesaage haa ina, giyaa ilii akhasi gimbakee, gi kaay sa Yeesu tuba, “Duguũ ⁄aafi heedikaꞌa gumaa ⁄agima losona gu Tawaaloo da Iliitleemuge.” 16Teꞌesii, Yeesu gugi ilaki⁄isi tuba, “Heedi waku yaa ⁄isimi losona gu didiru, gi kwahhasuusi hida wa⁄a. 17Qatlay gu losona giyaa ilii buꞌudi, gi ya⁄abi tongimoo gosi, ma kaawaraa kay sa hhakira daa kwahhasuusi tuba, ‘Kwahhasaa, gimba sliimaa gu losona duguũ buꞌudisi.’

18Inay gonkoinaa gi tlaatleesiri kakaaru gimba gooina, sa soꞌoyi mayay dawaraa losonage. Teesaaqay see, gimbakee yaati laqami tuba, yaa slaiyaaiiba dawaraa losonage. Heedi gu pandaa gi kaay sa tongimokee tuba, ‘Ana haã kirigi qaymoo, kwanda ga arimaa kawe, hhooa hani ilamooyinte.’

19Heedi waku gi kaay tuba, ‘Ana haã kirigi yakway mibi gu doosla. Inkoo, hagiri koisakaw doosla, hhooa hani ilamooyinte.’

20Heedi waku gi kaay tuba, ‘Ana haã khabimi, teesaaqay haay dahhasaaba khawaraa losonage.’

21Tongimokee yaagi ki⁄i, gi kaay sa looimoo gosi gimbakee sliimaa. Teꞌesii, looimokee gu mara gi slahhaai hari khisla. Ina gi kaay sa tongimoo gosi tuba, ‘Taa⁄a ciraai balabalaluuge haa amamu gu hiicohhige gu yaamu hhakee, laraa khayda tiꞌii kwaeeli, hida gu koomee sletu, gwaa ilahhamaahhamee haa gwaa tlakwaakwawee.’

22Qariqaaqari coko⁄o, tongimokee gi kaay sa looimoo gosi tuba, ‘Looimoo goy, gimba siniĩ kaadi haguũ yondiidi. Daqa kahhada wanta sa hida wakinay see.’

23Teꞌesii, looimokee gi kara kaay sa tongimoo gosi tuba, ‘Taa⁄a kara, balabalaluuge haa amamu gu digimi gu tongagu naqatloo. Hida goo slayde, ligaa hiitlahhasida maa khayri tiꞌii, mara goy ma haci dahaa. 24Gu lou, unkuray sangu kaay, wanaaba lensee tla⁄aã gu hhakiray daa kwahhasuusi, gumaa naafa losona goy.’ ”

Fadoo da karahhamuu gu sirakooma Yeesu

(Mataayo 10:37-38)

25Kara, raqa da didiri da hida yaa hhiyumaamita sliimaa haa Yeesu. Ina giyaa ilii fookidi inay, gi kaay tuba, 26“Heedi gwaa slaꞌa khawaraa daqa dooii, hiidahhasiyaaba sirakoomiisay goy tleehhida, bere ina guba wakaraa taataa gosi haa iyoo dosi, hadee dosi haa yaꞌay kosi, hhiee kosi gu hhawatee haa gu tigay, gimati ibinaa dosi ina loi.14:26 Hari amoo waka yuꞌudii kitaabuu gu Mataayo 10:37, maꞌaana dosi, heedi gu slaꞌa taataa gosi, iyoo dosi hari khisla ba⁄ay da ana, haa heedi gu slaꞌa naw, hotu hari khisla ba⁄ay da ana haraay boo⁄iiba sirakooma ana.27Kara, heedi goóba hiiowaraa musalaaba gosi14:27 hiiowaraa musalaaba gosi: Maꞌaana dosi ina yoóti ⁄imbi labaꞌasu gimati gwaaꞌaraa see sa Kristu. haa naagi sirakona ana, hikee hiidahhasiyaaba sirakoomiisay goy tleehhida.

28Maꞌaana, ti miyaa tla⁄aã googunay, qatlay gi iliislaiye tlehhinay kitaraa, goóba ibiida haa gi faadi bueemaa, ma arimi bere kona peesay gu buꞌudisa hiigaasa tlehhinay? 29Bere teesaaqay laqiyaaba, gimaa hheꞌesi tlehhinay musingi, haa dugurigi slanqadi hiigaasa tlehhinaykee. Teꞌesii hida goõ gumaa arimee, gumaati qasaasayay, 30tay kakaanay tuba, ‘Heediki yaa tlaatleesi tlehhinay, dugurigi slanqadi hiigaasa.’

31Inkoo, ilahudeesa mutemi gu waauda sa qwatla kawa gau haa mutemi waku. Ina ibiidiyaabaslii gesaa, gi ilatahhi hari maguuma, bere hiidahhasi qwatla gau haa hikira gu koomaa sirikaarii elefu mibeeri cada, qatlay ina ti kona sirikaarii elefu mibi? 32Bere hiidahhasiyaaba, cirakiray ina ya⁄abi ya⁄abimiisee, ma tlaatlaqasa kayri mutemikira gu caduu, gi ilii kahhiye segenge, mangu wariiakhasiri. 33Teesaaqay, hhaku heedi lensee tla⁄aã googunay, gu hiidahhasa sirakoomiisay goy tleehhida, bere guba mawaraa idadu sliimaa gi kone.

Cakhasaa daa hhamisidi cuuꞌu gosi

(Mataayo 5:13; Maariko 9:50)

34Cakhasaa ti idoo da hhoi hari khisla. Inkoo, bere cakhasaa hiĩ hhamisidi cuuꞌu gosi, miyaa nii dahhasi ki⁄isaraa cuuꞌukira kosi? 35Cakhasatee dati hhoiiba, gimati sa hhapee baku gimati sa upa gu cuukuroo see. Teesaaqay dagati kwahhi segenge loii. Heedi gu kooma eaa, akhasiye naraꞌa gimbaki.”

15

Bee⁄imoo gwaa hhamu ilaꞌaaꞌaatisa dosi

(Mataayo 18:12-14)

1Inkoo, karaanimaiĩ wa⁄a gu koodi haa hida wakinay wa⁄a gu koomee tlakwaroo, gonkoinaa yaa khakhaakhayay, ma itatiimisiri caacaahhamisu gu Yeesu. 2Teꞌesii, Farisaayoo haa maarimamaa da sariyaa da diini yaa tlaatleesiri quru⁄umoo, tay tooinaa kakaanay tuba, “Yuꞌudaa, heediki kwahhasuusumisi hida gu koomee tlakwaroo, kara sliimaa ⁄agiigina haa inay.”

3Da hheꞌesi, Yeesu sigigi kaay ilaꞌaaꞌaatisati tuba, 4“Ilahudeesa heedi leẽ tla⁄aã googunay kona bee⁄u miyaa leẽ. Bere ina hiĩ hhamisi leẽ tla⁄aã gooinaa, hiti malee laqi? Ina hiti may hhakee gu mibeeri gweleti haa gweleti hatlige, gi dabiidukay hikira gu leẽ, gwaati amoolaa slay. 5Qatlay goo iliislaye, ina gwaatii tleke⁄esi kwahhu kosii hari hhaꞌaloo, 6guraagi khay ayage. Teꞌesii, ina hiti eteedi deneꞌee kosi haa hida goó ibiidee ilaciyaa haa ina, sigigi kaay tuba, ‘Inkoo hhaꞌaluumida sliimaa haa ana, sa gimba bee⁄imokira koyi guũ hhamu hagwaani slay!’ 7Sangu kaay unkuray ambee, nama teesaaqay, Iliitleemu haa malayika dosi maa hhaꞌaluumidiyay sa heedi leẽ gu kooma tlakwaroo, gwaanii fookidu daqa Iliitleemuge. Hhaꞌalotee damaa didiri ba⁄ay da hatira da hida mibeeri gweleti haa gweleti, gungoó hiiarimee konay ibinaa daa tafaꞌadi. Teesaaqay yoóti ilahudeemisiyay tuba, konaaiiba gimba saa hiifookidiyee daqa Iliitleemuge.”15:7 Ilakeesa wakage, Hhaꞌalotee damaa didiri ba⁄ay da hatira da hida mibeeri gweleti haa gweleti gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi, gwaa hheꞌesee hiifookida daqa Iliitleemuge.

Goboriya daa hhanti ilaꞌaaꞌaatisa dosi

8Kara, Yeesu sigigi kaay ilaꞌaaꞌaatisa waka tuba, “Ilahudeesa hadee leẽ da kooma goboree mibi da peesay. Bere hiĩ hhamisidi leẽ, hiti malee laqada? Ina hiti ooyisida caaꞌasiya, gi fiicida mara gosi haa gi dabita hari maguuma giti amoolaa slayda. 9Qatlay giyoo ilii slayde, ina hiti eteta hhinanu kosi haa hida goó ibiidee ilaciyaa haa ina, sigigi kaada tuba, ‘Inkoo, hhaꞌaluumida sliimaa haa ana, sa gimba goboriyatira toyi diĩ hhanti, hagaã slay!’ 10Sangu kaay unkuray ambee, nama teesaaqay, Iliitleemu haa malayika dosi maa hhaꞌaluumidiyay sa heedi leẽ gu kooma tlakwaroo, gwaanii fookidu daqa Iliitleemuge tlakwaroo dosaa.”

Naw gwaa papa⁄u ilaꞌaaꞌaatisa dosi

11Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Yaa wana heedi waku gwaa kooma yaꞌay cada gu hhawatee. 12Letu waka, hikira gu coko⁄u gi kaay sa taataa gosi tuba, ‘Taataa, sini hadiside aalimee doyi.’ Ina gi deehhimi khooslay gosi sa yaꞌay kosi cada koinaa.

13Balalu angaamaka kilesi giyaa iliicatiri, nakira gu coko⁄u gii kurunkuri khooslay gosi goõ, gi tosaa waaudi hhapee da segenge. Yade ina gi palanquusi khooslay gosi hari ibinaa da slasla⁄iima. 14Qatlay giyaa ilii hheꞌesi palanquusa khooslay gosi goõ, qori gu didiru yaagii ca⁄i hhapetiray. Ina gi tlaatleesi meeta konaaba idoo lensee. 15Sa gimbakee, ina gi firoo kay yondu daqa yaamulooay wakuu gu hhapetee. Yaamulooaykee gugi tosaa leehhisi qaymoo dosii, sa ⁄agimisu gu biinoo dosi. 16Ina yaa arimi kwayru gu ⁄agoo qafeeraa daa ⁄agiiginee biinotee, maꞌaana wanaaba heedi lensee gwaa qaw idoo da ⁄agoo sa ina.

17Qariqaaqari, gi ilahudeesi muuna gosii gimba gu bawma dosi, hingigi maasi tuba, ‘Ti yondimiisee maka da taataa goy goó ⁄agimee ⁄agoo, giti amoolaa memesinay! Ana tiꞌii hati gwaaꞌa sa qori!’ 18Inkoo, ha ki⁄a daqa taataa gooii haa sugugi kaawa ambee, ‘Ye taataa, ana haã dakusi pandaa da Iliitleemuge haa pandaa dooguu see. 19Ana hariiboo⁄aaba kara dinima eteedi nankoogu. Inkoo, ana haniti ilafate leẽ gu yondimiisee doogu pahha.’ 20Da hheꞌesi, gi tosaa waaudi, gi ki⁄i daqa taataa gosii.

Giyaa ilii kahhiye segenge, taataa gosi gugi arimi ina yaa khoci, sugugi arimi slahhaaꞌamee. Cirakiray gi tu⁄udi daqa nankosii, ina gi khambacimi nankosi haa gugi humbaꞌadi.

21Teꞌesii, nakee gi kaay sa taataa gosi tuba, ‘Ye taataa, ana haã dakusi pandaa da Iliitleemuge haa pandaa dooguu see. Taataa, ana hariiboo⁄aaba dinima eteedi kara nankoogu.’

22Teꞌesii, taataa gosi gi kaay sa yondimiisee dosi tuba, ‘Taa⁄amida slehheesaw! Owaaruu ciraai qayriya da hhoi, sugu daasidee, sugu daasidee petee dinca dosii haa sugu daasidee ye⁄eetoo see. 23Kara, owaaruu damaa daa wahhati, laga gaasiday, ma ⁄isini losona. ⁄aginee haa hhaꞌaluumidanee sliimaa haa ina. 24Sa gimba naki koyi yaati gwaai pahha, inkoo slafi kara, yaa papa⁄i, inkoo yaanii ca⁄i.’ Teꞌesii, inay gi tlaatleesiri seehha tay, gi hhaꞌaluumidiri hari khisla.

25Qatlaykee nankosi gu badiisu yaa qaymooge wana, ina giyaa ilii wawaawatliye, giyaa ilii daadaausi ayage, gi akhasi hida raaiyay haa seehhuusiyay. 26Teꞌesii, ina gi eteedi yondimiisay leẽ haa gugi maasi tuba, ‘Mala na wanta letuti tiꞌii?’ 27Yondimiisaykee gi kaay sa ina tuba, ‘Nankooguna gu coko⁄u naani khay ayage. Inkoo taataa googu hiĩ gaasi damaa daa wahhati sa ina, sa gimba guũ slay kara wana saayuudi.’

28Nakee gu badiisu gi slahhaai hari khisla, gi siꞌi hiidawaraa waꞌay gu marage. Taataa gosi yaagii ca⁄i khoorooge, gugi tlaatlaqasi, maay day waꞌay gu marage. 29Ina gi ilaki⁄isi taataa gosi tuba, ‘Yuꞌudiyaa! Koraraa hhanki sliimaa ana haã yondiidi yondu sa ugu tongimoo pahha. Kara, baloo lensee haa mayiiba iliikooma gimba googu. Teesaaqay see, ugu sinaa hadisidiiba ana gimati dakhwada lensee, ana see ma ⁄isimi losona haa deneꞌee koi. 30Inkoo, naki koku gwaa palanquusu khooslay googu sliimaa haa slipalauusee, giyaani ilii ki⁄i, suguũ gaasidi damaa daa wahhati.’

31Taataa gosi gi kaay sa ina tuba, ‘Nankoy, ugu hoó sliimaa wana haa ana balalu sliimaa, kara idadu goõ ga koome ti koku. 32Dandiray hinti naraꞌa ⁄isiru losona hagi hhaꞌaluumidana, sa gimba nankooguna gu coko⁄u, yaati gwaai pahha, inkoo yuꞌudiyaa ti slafi. Ina yaa hhami, inkoo yaanii ca⁄i.’ ”

16

Ilaꞌaaꞌaatisa da yondimiisay gu didiru gwaa cirihhu

1Kara, Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi, ilaꞌaaꞌaatisati tuba, “Yaa wana hindaqaru waku haa yondimiisay gosi gu didiru. Yondimiisaykee, dugwaa sitaakimi tuba, yaa palanquuqumisi khooslay gu looimoo gosi. 2Teesaaqay, hindaqaru gi eteedi yondimiisaykee gu didiru haa gugi maasi tuba, ‘Ana haã akhasi ugu idoo ga yondimaamite hari khooslay goy! Inkoo, ca⁄asaayuu faadoo doogu, da wariiqadimiduu gu khooslay gooii. Maꞌaana, ugu hiidahhasidaaba yondimiisay goy tleehhida kara.’

3Da hheꞌesi, yondimiisaykee gu didiru gi ilahudeesi muuna gosii tuba, ‘Inkoo hati malee laqa? Looimoo goy hinigusina yondu gooaa gu yondimiisay gu didirugo. Ana doosla hiidahhasaaba, kara ti ilamuree firiiriru kawa. 4Inkoo, ha khua idoo ga laqe! Teꞌesii qatlay dinoo iliigusine yondu gooaa, hida mani kwahhasuumisiri maraai koinay.’

5Teesaaqay, gi eteedimi lelee lelee hida goõ, gwaa koomee iinanu gu looimoo gosi. Ina gi maasi hikira gu pandaa tuba, ‘Iinaa doogu daqa looimoo gooii qoomay mala?’ 6Heedikee gi ilaki⁄isi tuba, ‘Kideelimaiĩ miyaa gweleti gu du⁄iya da ⁄aamu gu miseyituuni.’ Karaanimokee gi kaay sa ina tuba, ‘Cheeti da iinaa doogu nahaã oyii, ibiidi ciraai, handakimi kideelimaiĩ miyaa cigahha.’ 7Da hheꞌesi gi maasi gu caduu tuba, ‘Ugu daqa dooguu iinaa dosi ti qoomay mala?’ Heedikee gi ilaki⁄isi tuba, ‘Guniyayuu miyaa leẽ gu ganoo.’ Ina gi kaay tuba, ‘Cheeti da iinaa doogu nahaã oyii, ibiidi ciraai, handakimi guniyayuu mibeeri gweleti!’

8Hindaqarukira gi hhaꞌaleesi yondimiisaykee gu tlaku, idoo giyaa ilii yondiidi hari qeeraa. Maꞌaana, cirihhimaa gu hida gu khooroo, idoo hingoó iliiaꞌayee haa deneꞌee koina, ti wa⁄a ba⁄ay da yaꞌay gu cencee.”16:8 yaꞌay gu cencee: Hhaã ti yaꞌay gu Iliitleemu gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi.

9Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Ana sangu kaay ambee, hangu daakaiimitee haa hida gu khooroti, hari khooslay gu khooroti ga kontee. Qatlay idadu hhakee gimaa ilii faakiyee karuumaa dooina, dangumaa kwahhasuusi rawge ma ibitiri koraraa goóba hiifaakoo.

10Heedi daa ⁄imbi gimba gu digidakuge, slime dugoó ⁄imbi gimba gu denuge see. Kara, heedikaꞌa doóba ⁄imba gimba gu digidakuge, slime dugoó ⁄imbiyaaba gimba gu denuge. 11Bere unkuray danguu ⁄imbiiba iliikoomaraage naraꞌa, khooslay gu khooroti, inkoo, ti miyaa sangumaa taatahhi khooslaykaꞌa gu lou? 12Kara, bere unkuray dangu ⁄imbiyaaba iliikoomage naraꞌa, khooslay gu hida wakinay, inkoo, ti miyaa sangumaa hadisi khooslay googuna unkuray? 13Wanaaba yondimiisay goó hiidahhasa yondiida yondu sa looee cada. Sa gimba, ina himaa slai looimoo leẽ haa himaa waki gu caduu, baku hingimaa ilaooyi haa looimoo leẽ haa himaa qooqiidi gu caduu. Unkuray hiidahhasidaaiiba yondiidaraa sa Iliitleemu sliimaa haa sa khooslay qatlaykeesii lenge.”

Gimba kasaakasi gu Yeesu

(Mataayo 11:12-13; 5:31-32; Maariko 10:11-12)

14Qatlay Farisaayoo giyaa ilii akhasiri gimbakee goõ gu Yeesu, inay gugi qasayri hari qooqiidaraa, maꞌaana inay yaa slaiyay peesay hari khisla. 15Teꞌesii, Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Unkuray hangoóti laqantay pandaa da hidage tuba, kontay haaki. Teesaaqay see, Iliitleemu khui muunaiĩ kokuna. Gu lou idotaꞌa doó arinee da kaari pandaa da hidage, hatee pandaa da Iliitleemuge ti khanslaaoo pahha.

16Kara, sariyaa da Iliitleemu haa handikaa da tletimiisee da Iliitleemu, dagaa kakaami qatlaykaꞌa naqatloo gu Yohaana Hiinunqudimiisay. Teꞌesaa qatlaykeesaa, Gimba gu Hhou gu Tawaaloo da Iliitleemu dugoóti kakaana. Kara kila heedi yoóti koisi hiidawaraa waꞌay gu tawaaloteesii hari ⁄uuru. 17Teesaaqay see, ti slahharuũ raw haa khooroo hiihhancooa, ba⁄ay da caqariya da coko⁄oniinii da sariyaa da Iliitleemu hhamaraa dosi.

18Hhawata gu kereꞌesa tarakaa sa hadee dosi, gi khabina hadee waka, hikee yoóti yondiidi slipalauuma. Kara hhawata gu khabima hadetee daa may ha hhawata gosi, sagagi kereꞌesi tarakaa, hikee see yoóti yondiidi slipalauuma.”

Hindaqaru haa Lasaaro

19Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Yaa wana heedi leẽ hindaqaru. Heediki yaa daamaamisi qayroo gu kaari gu kalay gu daahhiya haa qayroo daa boo⁄imisi hari puteeri gu hhoi waa lenge. Balalu sliimaa yaati ⁄agiigina ⁄agoo da tliirii⁄ii. 20Teꞌesii, afamaraa gu hindaqarukeesii, kwaꞌalimoo waku yaa wana daa qaatiitimisiye, uma gosi naa Lasaaro, gwaa kooma inkaahhaai slaqwa sliimaa. 21Kara, Lasaaro yaati ariirina kwayru, suguma hadisi ⁄agotaꞌa daa huhaahua meesaa da hindaqarukeesaa. Gwehheeri see yaa khakhaakhayay, haa gi naafinay inkahheerii kosi.

22Hiigaasooge, kwaꞌalimokee gi hhami, da hheꞌesi malayika gugii oyiri rawaa gu rawge, ma ibiidi ilaciyaa haa Aburahaamu. Kara hindaqarukira see gi hhami, dugugi qaasi. 23Hindaqarukira yadaa khonsleebaago, tay dugu labaꞌasi hari khisla, yaa waratlaysi ilaa kosi rawaage haa gi arimi Aburahaamu segenge loii. Slime Lasaaro, yaa wana ciyoomoo gosii. 24Teꞌesii, hindaqarukira gugi eteedi, kakaana tuba, ‘Ye Taataa Aburahaamu, sini ⁄awaarinte. Inkoo, Lasaaro naykee, ya⁄aba yaa hiitika⁄iye cina da dinca dosi maꞌayge, ma caaquudisi cufaraã goy, sa gimba dini labaꞌaaꞌamisi hari khisla aslaatiige.’

25Aburahaamu gugi ilaki⁄isi ina tuba, ‘Nankoy, inkoo slayii tuba, ugu haa slaydi gimba gu hhou khoorooge, Lasaaro yaa slay gimba gu tlaku. Inkoo ina tiꞌii dugu tlaatlaqaaqamisi, ugu taysi wanta labaꞌasu gu didiruge. 26Kara, ti teesaaqay kilesiiba, tla⁄antla⁄a gu unkuray haa dandiray saꞌama wanta daa qaasi, dooba tlo⁄osa. Teesaaqay, hhakira gu slaee tayaa daqa dooraa, hadakawa taysi daqa doogunay, hhanti hiidahhasiyay hiicataraa. Kara, hhakee yadaa daqa doogunaa, gwaa slaee khawaraa tay daqa doorii, slime hhanti hiidahhasiyay hiicataraa.’

27Da hheꞌesi, hindaqarukira gi kaay tuba, ‘Inkoo, taataa Aburahaamu haguũ tlaatlaqasi ambee, ya⁄abi Lasaaro mara gu taataa gooii. 28Ina, ma ilii⁄oo⁄a kay hhiee koi kooani, inay see maa ba⁄atii khayay daqatii da labaꞌasuge.’

29Aburahaamu gugi ilaki⁄isi ina tuba, ‘Hhiee koku, konay gimba gu Iliitleemu, daa handikimi ha Musaa, haa tletimiisee da Iliitleemu. Inay mayki akhamisiyee handikatee.’

30Teꞌesii, hindaqarukira gi kaay tuba, ‘Taataa Aburahaamu, teesaaqay gooba! Bere heedi gwaa gwaau hadakay daqa dooinay, inay yaa hiifookidiyay daqa Iliitleemuge tlakwaroo dooinaa.’ 31Aburahaamu gi kaay sa ina tuba, ‘Bere inay guba akhamisu, gimbakee daa handikimi ha Musaa haa tletimiisee da Iliitleemu, inay ilii qaasiyaaiiba, heedi giyaamati slafi see ayisago.’ ”

17

Hida goó iliipaꞌamee Yeesu hingi ilamooyinee

(Mataayo 18:6-7, 21-22; Maariko 9:42)

1Baloo waka, Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Koimisu goó ⁄isima hida ma yondiidiri tlakwaroo, maati wana balalu sliimaa. Teesaaqay see, hiti ana heedikaꞌa goó ⁄isima koimisukee! 2Heedi da hikee gooay, hiti ba⁄ay duguti ilii kufi tlaa⁄a da didiri da saadiruu isa dosii haa dugugii slakhi slagwiya da tlawa da didirige. Gu lou, ti naraꞌaaba ina ma ⁄isimi leẽ gu hhaã gu kahhee hii⁄atla ⁄imbage, ma yondiidiri tlakwaroo. 3Teesaaqay, hangu ga⁄aydee! Bere hhia googu hiĩ dakusi, ilii⁄oo⁄akuu, bere hiĩ kwahhi tlakwaroo dosi, ilamooyimaku. 4Bere hiĩ dakusi daqa dooguu waa fanqu baloo lenge, ina yaagi khakhay daqa dooguu waa fanqu baloteesii, gi kaay tuba, ‘Haã kwahhi tlakwaroo doyi.’ Ugu ilamooyimaku.”

⁄imba ⁄uuru gosi

5Da hheꞌesi, ya⁄abimiisee gi kaayri sa Looimoo gu Goõ tuba, “Sandii roogiside ⁄imba.” 6Looimoo gu Goõ gi kaay sa inay tuba, “Bere haã aloo kontay ⁄imba gimati coko⁄oniinii see, pisagariya da haradaali pahha, haã aloo hiidahhasiday kaawaraa sa khaimoki gu ⁄ancimoo ubee, ‘Hangi tu⁄ude tiaa, taa⁄a hangi hatlide tlawa da didirige.’ Gu lou, khaimoki hiĩ aloo hiidahhasi muriida unkuray.

Yondimiisay gu hhou yondu gosi

7Inkoo ilahudeesa, leẽ tla⁄aã googunay kona tongimoo goó doosla qaymoo, angamalee yoó deꞌena bee⁄u. Qatlay tongimokee giyoó ilii watliye ayage, sugoó kaayiyaa tuba, ‘Khoca tiꞌii ciraai, ⁄agimi fa⁄a sliimaa haa ana?’ 8Suti! Ina hiti kaay sa tongimokee kosi tuba, ‘Sini boo⁄iside ⁄agoo, ila⁄utle naraꞌa ma sini yonditi, qatlaykaꞌa naqatloo goo ilii hheꞌese ⁄agoo haa kitahhu. Ugu hoo asu ⁄aginta haa hoo asu kitahhada.’ 9Teꞌesii, heedikee kaayiyaa ⁄iisoo sa tongimokee, sa gimba giĩ yondiidi, gimba sliimaa duguũ ilafahhi? 10Namati teesaaqay unkuray see, qatlay gaã ilii gaasidiri yondu gimba sliimaa dangwaa ilafahhi, kaawa ubee, ‘Dandiray ti tongimaiĩ kilesi gubasli faydaa. Hanti yondiidani gimbakira kilesi, dandii slaiye magu yondiidani.’ ”

Yeesu ilabuusli hida mibi gu koomee buubaa

11Qatlay Yeesu giyaa ilii Yerusaleemu kakaakaye, yaa hiicati hari digimi gu hhapee da Samariyaa haa Galilaaya. 12Giyaa ilii day tongoo wakay, hingaa slaslay haa hida mibi, gwaa koomee ga⁄ay gu buubaa. Hida hhakee yaati qadimidiri segenge, 13gi maahhiri hari afoo da didiri kakaanay tuba, “Ye Yeesu, Looimoo gu Goõ, sandi ⁄awaarinte!”

14Qatlay giyaa ilii arimi inay, sigigi kaay tuba, “Unkuray, taa⁄amida hangu laqantee daqa hhapalooeege.” Inkoo, inay giyaa ilii khociicinee amooge, digigi ilabuusli buubaa dooina. 15Da hheꞌesi, leẽ tla⁄aã gooinay giyaa ilii arimi duguũ hhoeesi, cirakiray gi ki⁄i daqa Yeesuge, tay tosaa daareemisi Iliitleemu hari afoo da didiri. 16Ina gi keebeeꞌedi yeꞌeeroo gu Yeesuge, tay tosaa kakaana ⁄iisoo daqa dosii. Heedikee yaa yaamulooay gu hhapee da Samariyaa.17:16 yaamulooay gu hhapee da Samariyaa: Slayii tuba Yahuudi haa Samariyaa hingaa wakaawakiyay hari khisla.

17Teꞌesii, Yeesu gugi maasi ina tuba, “Hinti hida mibiibaslii diĩ ilabuusli? Hari hhakira wakinay gweleti kaanoki? 18Hhakuu waku tla⁄aã gooinaa diĩ arimi, gwaani ki⁄u sa daareesa Iliitleemu, ti hiĩ kilesii gu dahaa gu Yahuudimoo gooba?” 19Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa heedikee tuba, “⁄imba doogu hiĩ hhoeesidi ugu. Tlayii, taa⁄a waaudi.”

Tawaaloo da Iliitleemu khawaraa dosi

(Mataayo 24:23-28, 37-41)

20Letu waka, Farisaayoo yaa maasiri Yeesu tuba, “Tawaaloo da Iliitleemu yaa malaalee khayda?” Yeesu gi ilaki⁄isi inay tuba, “Tawaaloo da Iliitleemu yaa khaydaaba, hari amoo ga iliidahhaside cangicangimisu hari maguuma. 21Kara, hida himaa hiidahhasiyaiiba kaawa tuba, ‘Yuꞌudaa, wana tiꞌii!’ baku ‘Yuꞌudaa, wana yade!’ Maꞌaana, Tawaaloo da Iliitleemu tla⁄aã googunay wanta.”

22Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Balalu yaa khociyay, gamaa ilii arintee kwayru, gu arimaa gimati baloo leẽ see da Nanku Heedi. Gu lou, balotee hagamaa antaaiiba. 23Qatlaykee, hida maa kakaanay sa unkuray tuba, ‘Yuꞌudaa! Naykaꞌa yaqay!’ baku ‘Yuꞌudaa! Nahiĩ tiꞌii!’ Hagimaa hhanti sirakontay. 24Nanku Heedi baloo gimaa ilii khaye, maa mankaraaiya pahha, idoo giyoó ilii mankaꞌaside rawge, bara lengo, bara da cadii naqatloo. 25Teesaaqay see, ina kwanda dugu gesaa labaꞌasiye, labaꞌasu wa⁄a haa dugugi siꞌi ha laqwaloti da inkoo.

26Kara, idoo daa iliica⁄i gooay balalu hhakiray gu Nuuhuge, teesaaqay daganimaa iliica⁄i slime baloo da Nanku Heedi gimaa iliiki⁄iye. 27Qatlay gu Nuuhu, hida yaa ⁄agiiginay, yaa kitahhaahhanay, hingaa khabiibinay balotira naqatloo Nuuhu giyaa ilii day safiinage. Teꞌesii, ilawa⁄iya yaagi khaydi haa digigi hhamisi gonkoinaa.17:27 Yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 6:5-8; 7:6-24.

28Slime, naama teesaaqay balalu hhakira gu Looti. Hida yaa ⁄agiiginay haa yaa kitahhaahhanay, yaa kirigiiginay haa yaa naadiidinay, yaa dosliislinay haa yaa tlehhaahhidiyay. 29Teesaaqay see, Looti giyaa ilii waaudi Sodomaago, aslaa da dihhi yaagii tuutuquti teꞌesii, yadaa rawgo tlubay pahha. Aslatee gi hhamisidi inay gonkoinaa gwaa meetee teꞌesii.17:29 Yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 19:24-25.

30Teesaaqay, daganimaa iliica⁄i balotirayi, Nanku Heedi dugumaa iliitlaaꞌasiye. 31Baloteesii, heedi damaa slaye rawaa gu pembee da mara gosii, hhantii ⁄eeti sa hiiowaraa khooslay gosi waꞌay gu marago. Kara, heedi damaa slaye qaymooge, hhanti ki⁄i ayage sa hiiowaraa idoo lensee. 32Slawaw hadee da Looti, gimba gwaay ca⁄u daqa dosii!17:32 hadee da Looti, gimba gwaay ca⁄u daqa dosii: Hadee da Looti yaa yuꞌuti alunge yaamu gu Sodomaa, haa gi unguruiya da cakhasaa tleehhiti. Yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 19:26. 33Heedi gu koisa ga⁄aw ibinaa dosi, hikee higimaa hhamisi ibinaa dosi. Slime, heedi gu hadisa ibinaa dosi, hikee himaa slay ibinaa da loi. 34Sangu kaay unkuray, amasi hhakee hida cada maa buburuu lenge wanay, leẽ dugurimaa waaudi, gu caduu dugumaa may. 35Tigay cada maa saadiidinay sliimaa, leẽ dagarimaa waaudi, da cadii dagamaa may.”17:35 Hhayuũ gu 36: Hhawatee cada maa yondimaamidiyay sliimaa qaymooge, leẽ dugurimaa waaudi, gu caduu dugumaa may. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki.

37Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi gugi maasiri ina tuba, “Looimoo gu Goõ, gimbaki maa kaale hiica⁄i?” Ina gi ilaki⁄isi inay tuba, “Daqa da iliiwane sayni, teꞌesii gwadiisu ginoó ilii kurunkuridi.”

18

Kwaꞌalitoꞌoo doóba simbariigwaaꞌa ilaꞌaaꞌaatisa dosi

1Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi ilaꞌaaꞌaatisa, ma sigi laqami tuba, inay kwanda gi ilakonee firoo Iliitleemu balalu sliimaa, hari hhanti simbariigwaaiyay. 2Ina sigigi kaay tuba, “Yaa wana hakiimuu yaamu wakinayge, goóba gwaa⁄amee Iliitleemu, hida see giyoó muriidiyaaba. 3Slime yaamu hhakeesii, yaa wanta kwaꞌalitoꞌoo waka, daa khakhaakhawa daqa hakiimukeesii tiaatia, gi kakanta tuba, ‘Sini hadiside haaki doyi, tla⁄aã gooii haa fa⁄aymoo goy.’ 4Balalu wa⁄a, hakiimukee yaa siꞌi itatiisa gimba gu kwaꞌalitoꞌotee. Hiigaasooge gi ilahudeesi muuna gosii tuba, ‘Ana goómati tlaꞌamuudaaba see Iliitleemu, kara hoó muriidaaba hida. 5Inkoo, sa gimba kwaꞌalitoꞌoti hini ilahufimaamita ana, saga hadisi haaki dosi, mani maydi ba⁄aa⁄aadisa hari ilii khakhawuu ana tiaatia.’ ”

6Looimoo gu Goõ gi kaay tuba, “Akhasa, idoo hakiimukee gu tlaku giĩ ilii kaay. 7Inkoo, Iliitleemu hadisiyaabaaslii haaki sa hida kosi giyaay leehhi, hhakee goó firiirimee ina tleemaa haa amasi? Ina hiikaaiyaa iliiawaraa inay? 8Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, Iliitleemu sigi hadisi haaki dooina ciraai. Teesaaqay see, qatlay Nanku Heedi gimaa ilii khaye khoorooge, maaslayaa hida kahhiyay goó ⁄imbee Iliitleemu?”

Farisaaymoo haa karaanimoo gu koodi ilaꞌaaꞌaatisa dooina

9Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay ilaꞌaaꞌaatisati sa hhakaꞌa gungoóyi arimee tuba, konay ibinaa daa tafaꞌadi haa gi qooqiidiyay wakinay. 10Ina gi kaay tuba, “Hida wakinay cada yaa hadakayri mara gu didiruge gu Iliitleemu sa firoo Iliitleemu. Leẽ yaa Farisaaymoo gu caduu yaa karaanimoo gu koodi. 11Farisaaymokee gi qadidi ina lenkosi haa gi firimi tuba, ‘Ye Iliitleemu, ha kaawa ⁄iisoo daqa dooguu, sa gimba ana ti hida wakinay pahhaaba gu koomee tlakwaroo, inay goó yondiidee tlakwaroo, slipalauusee haa goó hii⁄utlidee. Kara ana ti karaanimoki pahhaaba gu koodi. 12Ana hoó maw ⁄agoo haa kitahhu waa cada jumaage, kara hoó hadimisa leẽ da mibi da idadu goõ goó slawe.’

13Teꞌesii, karaanimokee gu koodi gi qadidi segenge. Ina yaa koisiiba gimati waratlaysa pandaa dosi rawge. Ina hingaati puupukhuukhumisi muunainge hari slahhaaꞌamee, tay tosaa kakaana tuba, ‘Ye Iliitleemu, sini ⁄awaarinte ana gu kooma tlakwaroo.’18:13 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 51:1.

14Gu lou, sangu kaay, karaanimokee gu koodi, yaa ki⁄i ayage, duguũ faadi kona ibinaa daa tafaꞌadi pandaa da Iliitleemuge. Farisaaymokee dugwaa faadiiba teesaaqay. Sa gimba heedi gungoó hiitlaysa ina lenkosi, dugu hii⁄eetisi ha Iliitleemu, kara hikaꞌa gungoó hii⁄eetisa, dugu hiitlaysi ha Iliitleemu.”

Yeesu ⁄aafi daaqay gu digidakwi

(Mataayo 19:13-15; Maariko 10:13-16)

15Letu waka, hida yaa leehhiihhimisiyay daa⁄a⁄ee koina daqa Yeesuge, magi iliiqamidi dabaiĩ kosi. Qatlay sirakoomiisee dosi giyaa ilii aniri teesaaqay, gi ilii maahhiri hida hhakee. 16Teꞌesii, Yeesu gigi eteedi daaqay hhakee maa khayri daqa dosii, gi kaay tuba, “Daaqay mawakina, yaa khayee daqa dooii, hagi hhanti tlaatlahhasiday. Tawaaloo da Iliitleemu dati hida da hhakee gooay. 17Gu lou, sangu kaay unkuray, heedi goóba oowaraa Tawaaloo da Iliitleemu daaqay pahha, etaa hikee hiidayaaba tawaaloteesii.”

Giyaadimiisay waku hindaqaru

(Mataayo 19:16-30; Maariko 10:17-31)

18Da hheꞌesi, giyaadimiisay waku gu Yahuudi gi maasi Yeesu tuba, “Maarimuu gu muuna hhou, hati malee laqa, ma aalimi slafimaa gu koraraa goóba hiifaakoo?”

19Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Hani soꞌoyi eteedinta ana gu muuna hhou? Wanaaba heedi lensee gu muuna hhou, ti Iliitleemu kilesi. 20Inkoo, ugu ha khuꞌuda ilakaawa da Iliitleemu tuba, ‘Hhanti slipalauta, hhanti gaasida, hhanti fiisida, hhanti ilatlatlayda afaꞌafuuma, muriidi taataa googu haa iyoo doogu.’18:20 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 20:12; Hiislaslaw gu Sariyaa 5:16-20.

21Heedikee gi ilaki⁄isi tuba, “Ilakaawatee goõ hagaa iliikoomi yadaa tlaatleesoo da qarauumaa dooaa.”

22Qatlay Yeesu giyaa ilii akhasi gimbakee, gi kaay sa ina tuba, “Kahhada wanta idoo leẽ gaã afariislaꞌati. Taa⁄a naadimi idadu goõ ga konte, goo hheꞌeside la qaqayda peesaykee goo slayde sa kwaeeli, hari amotee ugu maa asu slayda hindaqaruumaa da loi yade rawaa gu rawge. Goo ilii hheꞌeside teesaaqay laqaraa, laa asu khayda, ma sirakoomiisay goy tleehhiti.”

23Heedikee giyaa ilii akhasi gimbakee, yaa li⁄i hari khisla, sa gimba ina yaa hindaqaru hari khisla.

24Qatlay Yeesu gwaa ilii arimi heedikee hiĩ li⁄i, gi kaay tuba, “Yuꞌudiyaa idoo daa ilii karahhi, hindaqeeri hiiguuma Tawaaloo da Iliitleemuge! 25Gu lou, ti slahharuũ hari khisla, gamiyaa hiicataraa hari pooa da singanoo, ba⁄ay hindaqaru hiidawaraa Tawaaloo da Iliitleemuge.”

26Hida hhakira gwaa akhasee gimbaki, gi maasiri tuba, “Bere daa karahhi teesaaqay, inkoo ti miyaa dugunimaa hiidahhasi ilabuꞌuru?”

27Yeesu gi kaay tuba, “Hari bara da hida gimbaki dugwii dahhasiyaaba, daqa Iliitleemuge gimba goõ dugwii dahhasi.”

28Teꞌesii, Peetiro gi kaay tuba, “Yuꞌudiyaa, dandiray haani mayni idadu sliimaa gaa kone, hagugi sirakoni ugu!”

29Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Gu lou, sangu kaay, hhaku heedi lensee gwaani maw mara gosi baku hadee dosi, hhia gosi, hhioo dosi, taataa gosi, iyoo dosi, yaꞌay kosi sa Tawaaloo da Iliitleemu, 30hikee slay wa⁄a hari khisla, qatlaykii gu inkooge. Kara, qatlaykiray gwaa khocage maa slay slafimaa gu koraraa goóba hiifaakoo.”

Yeesu tletiru gu gwaaꞌaraa dosi kara

(Mataayo 20:17-19; Maariko 10:32-34)

31Da hheꞌesi, Yeesu hirigi waaudi afayige sirakoomiisee dosi da mibi haa cada, sigigi kaay tuba, “Yuꞌudiyaa, inkoo Yerusaleemu kakaakayna. Gimba sliimaa daa handikimi ha tletimiisee da Iliitleemu sa Nanku Heedi, dugu hiigaasi. 32Ina dugumaa taatahhi dabaiĩ gu hida gu hhapapu wakinay.18:32 hida gu hhapapu wakinay: Tiꞌii ti hida gu Ruumi. Inay gumaa yaqaayinay, gumaa wahaahanay haa gumaa ilii cubuqunay cubuqari. 33Kara gumaa difiyay hari jeleedimaiĩ18:33 jeleedimaiĩ: Hiĩ yaa khooslay guri difoo gu hida, daa boo⁄imisi hari catoo gu fala, catoo hhakee cinaanau koinay digaa ilii kufimi pencerehhemay gu fararu haã gu sikhimi see. haa gugi gaasiyay. Baloo da tamige maa slafi ayisago.”

34Sirakoomiisee dosi yaa caahhiriiba gimbakee, sa gimba maꞌaana dosi dagaa yakwi daqa dooinaa, kara inay yaa baraslayiriiba Yeesu yaa mala giimaamisi.

Yeesu hhoeesi heedi gwaa ilahhamu

(Mataayo 20:29-34; Maariko 10:46-52)

35Qatlay Yeesu giyaa ilii daadaauusi yaamu gu Yeerikoge, yaa slay heedi waku gwaa ilahhamu, hiĩ ibiidi kenga gu amooge, tay tosaa firiirina peesay. 36Heedikee giyaa ilii akhasi raqa da hida hiicatida hari teꞌesa, gi maasi hida gwaa ilaciyaa gosii waaree tuba, “Yeraa! Mala naanii ca⁄adi?” 37Inay sugugi kaay tuba, “Yeesu gu tongoo da Nasareeti na hiicacaacati.”

38Teꞌesii, ina gi maahhi hari ⁄uuru, kakaana tuba, “Yeesu, Nanku Dawdi, sini ⁄awaarinte!”

39Hida gwaa giyaadee pandaa da raqateesii, gugi ilii ⁄oo⁄iri, ma qabi diĩ. Teesaaqay see, ina gi asu ilakoomi maahhoo hari khisla tuba, “Nanku Dawdi, sini ⁄awaarinte!”

40Yeesu giyaa ili akhasi, gi qadidi haa gi ilafahhi heedikee duguraa khaye daqa dosii. Heedikee giyaa iliisati ciyoomooge, Yeesu gugi maasi tuba, 41“Ugu mala slaꞌada, ana ma sugu laqi?”

Ina gi ilaki⁄isi tuba, “Looimoo gu Goõ, ana hati slaꞌa ma arimi kara.”

42Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Arimi kara! ⁄imba doogu hiĩ hhoeesidi ugu.” 43Nama qatlaykeesii lenge gi karaai slay ⁄uuru guri khuꞌuduũ, gi tosaa sirakoomi Yeesu, tay tosaa daareemisi Iliitleemu. Hida sliimaa giyaa ilii aniri gimbaki, inay see gi daareesiri Iliitleemu.

19

Yeesu slaslaw gosi haa Sakaayo

1Qatlay Yeesu giyaa ilii guumi yaamu gu Yeerikoge, ina yaa hiicacaacati hari tla⁄aã gu yaamu hhakee. 2Yuꞌudiyaa, teꞌesii heedi waku yaa wana, uma gosi na Sakaayo. Ina naa didiri sa karaanimaiĩ gu koodi, slime yaa hindaqaru. 3Ina yaa slai arimaa Yeesu, ina ti miyaa. Inkoo, yaa hiidahhasiiba sa raqa da didiri da hida, sa gimba ina gwaa qunqumaadu. 4Teesaaqay, gi taa⁄adi haa gi giyaadi pandaa da raqateesii. Da hheꞌesi, gii day rawaa gu ⁄ancimooge, ma arimi Yeesu naraꞌa, sa gimba hari amotee hiicati.

5Qatlay Yeesu giyaa ilii day ⁄ancimokeesii, gi yuꞌudi rawaage, sugugi kaay tuba, “Sakaayo, ⁄eetaayuu ciraai hhapeege, maꞌaana letuti ana kwanda ga cimpime mara googuu!” 6Teꞌesii, Sakaayo yaagii ⁄eeti ciraai hhapeege, gi kwahhasuusi Yeesu mara gosii hari hhaꞌaloo da didiri.

7Qatlay hida giyaa ilii ariniri gimbakee, gonkoinaa gi tlaatleesiri quru⁄umoo, tay tooinaa kakaanay tuba, “Yuꞌudaa! Hingii dawa kay mara gu heedi gu kooma tlakwaroo, ma dahaa gosi tleehhidi.”

8Teꞌesii, Sakaayo gi qadidi haa gi kaay sa Yeesu tuba, “Looimoo gu Goõ, yuꞌudiyaa! Inkootuutuu nusuu gu khooslay goy hagu hadimisa sa kwaeeli. Kara, bere haay oyi idoo lensee da heedi harii coraraa, hikee sugu ilaki⁄isa waa cigahha da idotee gaa hiioy.”

9Da hheꞌesi, Yeesu sugugi kaay ina tuba, “Letuti, ilabuꞌuruu yaani khay sa hida gu maraki, sa gimba heediki kona ⁄imba daqa Iliitleemuge, kookoo gosi pahha Aburahaamu. 10Inkoo, Nanku Heedi yaati khay tiꞌii khoorooge, sa dabiidu haa ilabuꞌuru hida guũ hhamee tlakwarooge.”

Yondimiisee saa taatahhi peesay ilaꞌaaꞌaatisa dooina

(Mataayo 25:14-30)

11Qatlay hida giyaa ilii itatiitimisiyee gimbakee gu Yeesu, ina gii roogisi kaawaraa ilaꞌaaꞌaatisa waka. Ina yaa teesaaqay laqi, sa gimba yaa daadaauusiri Yerusaleemuge,19:11 Yerusaleemuge: Yerusaleemu yaa yaamu gu kaari gu watemi haa gu tawaaloo da Yahuudi. slime inay yaati ilatahhiri tuba, Tawaaloo da Iliitleemu yaatii ca⁄ada ciraai ina giyoo ilii day yade. 12Teesaaqay, ina sigigi kaay inay tuba, “Heedi waku yaa wana gu motoliya da mutemiꞌisoo. Heedikee yaa hhiyuudi yaamu gu segenge, maa ooyi hiidahhasa da mutemi tleehhida haa yaagi ki⁄i hhapee dosii. 13Ina giyaa ilii kahhiye waauda, gi eteedi yondimiisee dosi mibi, sigigi hadimisi gonkoinaa peesay wa⁄a. Ina sigigi kaay tuba, ‘Peesaykee haguri kirigintee haa guri naadiidintee, ma slaydiri faydaa, qatlay gamaa ilii ki⁄e naqatloo.’

14Inkoo heedikee, hida gu hhapee dosi gwaa wakiyay. Inay gi tooinaa ya⁄abiri hida alunkosaa, ma kaawa kayri yade tuba, ‘Dandiray slaꞌanaaba heedikee ma mutemi goori tleehhidi.’

15Teesaaqay see, sugwaagi hadisi tawaaloo da hhapetee. Qatlay giyaa ilii ki⁄i, mutemi gi eteedi yondimiisetira saa hadisi peesay, ma caahhi ti faydaa qoomay mala, yondimiisee giyaa slayri kirigiruu gooinaa.

16Yondimiisay gu pandaa yaagi khay haa gi kaay tuba, ‘Looimoo goy, peesay googu sinaa maydi, hiĩ slay faydaa waa mibi.’ 17Mutemi gi kaay tuba, ‘Yondimiisay daa ⁄imbi, haã yonditi naraꞌa. Sa gimba gaã laqanti ⁄imbaraa gimba gu coko⁄uge, inkoo ugu tawaalimi yaamu mibi.’

18Yondimiisay gu cada yaagi khay haa gi kaay tuba, ‘Looimoo goy, peesay googu sinaa maydi, haã slay faydaa waa kooani.’ 19Mutemi gi kaay tuba, ‘Naraꞌa, inkoo ugu tawaalimi yaamu kooani.’

20Yondimiisay waku yaagi khay haa gi kaay tuba, ‘Looimoo goy, peesay googu sinaa hadisidi nahiĩ tiꞌii owakuu. Ana hagwaati iliikoomi naraꞌa dahhamuge, ba⁄atii hhana. 21Maꞌaana, ana hagwaa tlaꞌamuudi ugu, sa gimba ugu ti heedi gwaa karahhu. Ugu hoótii oyiminta idadu daqa goóba iliiqaasa, kara hoóti buꞌunta daqa goóba ilii daamisu.’

22Mutemi gi kaay sa ina hari slahhaaꞌamee tuba, ‘Inkoo, ana haguti hukuma hari gimba googu gaã gimbuusidi, ugu ye yondimiisay gu tlaku! Ugu haa khuꞌuda tuba, ana ti heedi gwaa karahhu, goó hiioyima idadu daqa noóba iliiqaasa, kara hoóti buꞌuma baruũ daqa noóba ilii daamisuu. 23Inkoo, ugu haa soꞌoyi maaydi qaasaraa peesay goy benkige? Qatlay gaani ilii ki⁄i hanti aloo hiiowu peesay goy haa faydaa dosi.’

24Da hheꞌesi, mutemi gi kaay sa hhakira gwaa qadimidee ciyoomoo gosii tuba, ‘Afii⁄utlakunayi goboriyatee da leẽ gi kone, hadisakana sa hikee gu kooma talanta mibi.’

25Inay sugugi kaayri tuba, ‘Looimoo goori, hiĩ kona faydaa waa mibi!’ 26Ina sigigi ilaki⁄isi tuba, ‘Ana sangu kaay, heedikaꞌa gu kooma gimba gu Iliitleemu, ina sugumaa hiiroogisi hari khisla. Kara hikaꞌa goóba gimbakee, gimati koomi see caahhatee da coko⁄o, dugoóti afii⁄utli. 27Inkoo, fa⁄ayatira toyi gwaaba slaꞌa ana, ma mutemi gooina tleehhidi, hari khawankina tiꞌii, ligi cu⁄uday pandaa dooii.’ ”

Yeesu hiiguumaraa dosi Yerusaleemuge hari kaba⁄amuu

(Mataayo 21:1-11; Maariko 11:1-11; Yohaana 12:12-19)

28Qariqaaqari, Yeesu giyaa ilii hheꞌesi cocoꞌomoo gimbakee, yaa giyaadi pandaa dooinay, gi ilakoomi Yerusaleemu khuꞌusa. 29Qatlay giyaa ilii daadaauusi tongagu gu Betifaage haa Betaniyaa, ilaciyaa haa oõ doó eteedine Miseyituuni,19:29 oõ doó eteedine Miseyituuni: Qatlaykira oki yaa kona khai wa⁄a gu miseyituuni. ina yaa ya⁄abi sirakoomiisee dosi cada, sigigi kaay tuba, 30“Taa⁄amida tongotiray naqatloo da pandaa doogunay waara. Qatlay goo ilii daadee tongoteesii, hoo slayday daqumoo duguũ kufi, daqumokee da kahhiye iliidawa ha heedi lensee. Unkuray lugwaa gwetay, luguraa khayday tiꞌii. 31Bere unkuray dangoo maasi ha heedi tuba, ‘Yeraa, daqumokee hagu soꞌoyi gweediidintay?’ Unkuray sugu kaadee ubee, ‘Looimoo gu Goõ gu slai.’ ”

32Da hheꞌesi, hhakee daa ya⁄abi, gi waaudiri. Inay giyaa ilii dayri, gi slayri gimba sliimaa, idoo sigaa ilii kaay gooay ha Yeesu. 33Qatlay gwaa ilii gweediidinee daqumokee, looee da daqumokee gigi maasiri inay tuba, “Daqumokee hagu soꞌoyi gweediidintay?”

34Inay gigi ilaki⁄isiri tuba, “Looimoo gu Goõ gu slai.” 35Inay guraagi khayri daqumokee daqa Yeesuge, gi hhafiifiniri qayroo koina danda gu daqumokeesii. Da hheꞌesi gii daasiri Yeesu rawaa kosii. 36Ina giyaa ilii khociicine, hida gi hhafiifiniri qayroo koina amooge pandaa dosii, ma laqaniri muree daqa Yeesuge.

37Yeesu gi day tlaatleesoo da hiigweegwe⁄eda da oõ gu Miseyituunige. Teꞌesii, raqa goõ da sirakoomiisee dosi gi hhaꞌaluumidiri haa gi daareesiri Iliitleemu hari afoo da didiri, sa laqaru gimba gu denu goó bakaꞌasa hida, giyaa aniri.

38Inay gi kaayri tuba,

“Dugwaa ⁄aafi mutemi gwaa khociicima,

hari uma gu Taataa Iliitleemu.19:38 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 118:25-26.

Qasaw rawaa gu rawge,

hhoinay gu wanqamee da didiri daqa dosii.”

39Teꞌesii, Farisaayoo wakinay tla⁄aã gu raqateesaa, gi kaayri sa Yeesu tuba, “Maarimuu ilii⁄oo⁄ii sirakoomiisee doogu, ma mayri kakaaru gimba da hikee gooay.”

40Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Sangu kaay unkuray, bere hida hhanki qabiyay, tle⁄eẽ hhanki yoo maahiiyay.”

Yeesu ilii ⁄aa⁄imina yaamu gu Yerusaleemu

41Yeesu gi daadaauusi yaamu gu Yerusaleemuge. Qatlay giyaa ilii arimi yaamu hhakee, gigi tlaatleesi ilii⁄aa⁄imu. 42Ina gi kaay tuba, “De Yerusaleemu, bere hanti aloo caahhada letuti, gimba guroó khawa qasaw haa Iliitleemu, eki, inkoo duguũ yakwi ilaa kokaa. 43Gu lou, balalu yaa khociyay, fa⁄ayaa doogi maa tleehhiyay qwaama digi niini⁄ida. Inay maa niini⁄idiyay igi haa gigi iliitlaiyay waꞌayge khooroogo bareemoo sliimaa. 44Hiigaasooge, inay maa slakhiyay hhapeege, de Yerusaleemu, haa hida koki, goó ibiidee waꞌay gu bi⁄eenaa kokii. Kara, maa mayaaiiba tlaa⁄a lensee rawaa gu tlaa⁄a wakayge, sa gimba haa baraslaydiiba, qatlay Iliitleemu giyaa ilii khay daqa doogii, magi ilabuꞌumi.”

Yeesu mara gu didiruge gu Iliitleemu

(Mataayo 21:12-17; Maariko 11:15-19; Yohaana 2:13-22)

45Da hheꞌesi, Yeesu gii day efeenaa da mara gu didiruge gu Iliitleemu. Ina gi tlaatleesi gusiisiru hida gwaa naadiidimee idadu gu tambikoo teꞌesii, 46kakaana tuba, “Daa handikimi Handikaa da Iliitleemuge tuba, ‘Mara goy maati mara gu ilii firoo Iliitleemu tleehhidi.’19:46 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 56:7. Inkoo unkuray gwaatii fookidiri ‘maraiya da fiisiisee!’19:46 Yuꞌudii kitaabuu gu Yeremiyaa 7:11.

47Balalu sliimaa Yeesu yaa caacaahhaahhamisi mara gu didiruge. Hhapalooee da deni, maarimamaa da sariyaa da diini haa giyaadimiisee da Wayahuudi, yaa damaamidiyay amoo, magu gaasiri. 48Teesaaqay see, inay yaa slayriiba mucu guri gaasaraa ina, sa gimba hida goõ yaa itatiimisiri gimba gosi hari maguuma da didiri.

20

Yeesu dugu maamisi ⁄uuru gosi gu tawaaloo

(Mataayo 21:23-27; Maariko 11:27-33)

1Letu waka, qatlay Yeesu giyaa ilii caacaahhaahhamisiye hida mara gu didiruge haa kakaaru Gimba gu Hhou gu Iliitleemu, hhapalooee da deni, maarimamaa da sariyaa da diini haa gaduũ gu Yahuudi, yaagi khayri daqa dosii. 2Inay gugi maasiri ina tuba, “Sandi kaade, hari ⁄uuru gu tawaaloo mala yondimaamita gimbaki? Baku ha miyaa suguũ hadisi ugu ⁄uurukee?”

3Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ana see hangu maasa unkuray gimba leẽ. Sini kaadee, 4hiinunqudimisu gu Yohaana yaa daqa Iliitleemu dahhi, baku yaa daqa hida dahhi?”

5Teꞌesii, gi idaruusiri inay haa inay tuba, “Bere hoo kaawana tuba, yaa rawaa gu raw dahhi daqa Iliitleemugo, ina hindoo maasi tuba, ‘Asu unkuray magwaa ⁄imbidiriiba ina?’ 6Kara, bere hoo kaawana tuba, ‘Yaa daqa hida dahhi,’ hida sliimaa hindoo cakhadinay hari tle⁄eẽ, sa gimba hiĩ iliipaꞌaniri tuba, Yohaana yaa tletimiisay gu Iliitleemu.”

7Teesaaqay, inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Dandiray ha hhidina hiidahhasa dosi, daqa giyaa dahhade.”

8Teꞌesii, Yeesu sigigi kaay tuba, “Ana see sangu kaawaaba, ti hari ⁄uuru gu tawaaloo mala yondimaamida gimbaki.”

Dooslimiisee da tlakwi ilaꞌaaꞌaatisa dooina

(Mataayo 21:33-46; Maariko 12:1-12)

9Inkoo, Yeesu gi ilakoomi kakaaru sa hida ilaꞌaaꞌaatisati tuba, “Heedi waku yaa daamisi sabiibu qaymoo dosii. Qaymotee gigi dubisi sa dooslimiisee wakinay. Da hheꞌesi, ina gi hhiyuudi segenge, gi ibiidi yade balalu wa⁄a. 10Qatlay gu we⁄inay giyaa ilii day, ina yaa ya⁄abi tongimoo gosi daqa dooslimiisetiray, ma sugwaa hadisi bara da ⁄aamu gosi. Teesaaqay see, dooslimiisetira gugi difiri tongimokee haa gugi ki⁄isiri ina hari dabaiĩ kilesi. 11Teesaaqay, looimoo gu qaymotee gi ya⁄abi kara tongimoo waku daqa dooinay. Hikee see gugi difiri haa gugi muriidisiri hari khisla. Inay gugi ki⁄isiri ina hari dabaiĩ kilesi. 12Ina gii roogisi kara ya⁄abaraa tongimoo gu tami. Hikee see gugi difiri haa gugii slaamuudisiri, inay gugii kwahhiri kenga gu qaymooge.

13Da hheꞌesi, looimoo gu qaymoo da sabiibu hingigi maasi tuba, ‘Hati malee laqa? Inkoo hati ya⁄aba nankoy ga slae, angamalee inay gu muriidiyay ina.’

14Qatlay dooslimiisetee gwaa ilii aniri ina yaa khoci, gi gimbuusiri inay haa inay tuba, ‘Yeraa, hiĩ na asu aalimiisayi gu qaymoti. Inkoo, hagu gaasanee, aalimeeti ma toori tleehhiti.’ 15Teesaaqay, giyaa ilii day inay gugi duukhiri kenga gu qaymoo da sabiibuge haa gugi gaasiri. Inkoo, looimoo gu qaymoo da sabiibu, dooslimiisetee giti malee laqi? 16Gu lou, ina yaati khay haa gi hhamisi dooslimiisetee. Kara qaymotee da sabiibu gigi hadisi sa dooslimiisee wakinay!”

Hida giyaa ilii akhasiri gimbaki gu Yeesu, gi kaayri tuba, “Gimbaki maa hhantii ca⁄i coko⁄o seei!”

17Teꞌesii, Yeesu gi ilii kaasi ilaa kosi daqa dooinay, gi kaay tuba, “Inkoo, ilatahha maꞌaana da Handikati da Iliitleemu, doó kaawa tuba,

‘Tlaa⁄ukira giyaa siꞌiri tlehhidiisee,

hikee hiĩ tlaa⁄u gu didiru tleehhidi gu musingi!’20:17 tlaa⁄u gu didiru tleehhidi gu musingi: Gimbaki yaa kitaabuu gu Daareesoo 118:22-23 dahhi. Tiꞌii Yeesu hingiti ilakhuukhuꞌuuꞌumisi haa tlaa⁄u gu didiru gu musingi doó sisiꞌiye ha tlehhidiisee, maꞌaana dosi idoo dugu ilii labaꞌasiye, dugu ilii siꞌiye ha dugu ilii gaasiye ha Wayahuudi.

18Heedi gwii huua rawaa gu tlaa⁄ukii hitii kereꞌemidi pencerehhemay haa pencerehhemay. Kara heedi da iliihuuiye dugutii saadisi sumuku.”

19Teꞌesii, maarimamaa da sariyaa da diini haa hhapalooee da deni, gi dabiidiri amoo dari oowaraa ina ciraai, sa gimba yaa baraslayiri tuba, inay diginiĩ ilaꞌaaꞌaatisi haa dooslimiisetee da tlakwi. Teesaaqay see, inay yaa tlaꞌamuudiri raqa da hida.

Buꞌuduu gu koodi sa Kaysaari

(Mataayo 22:15-22; Maariko 12:13-17)

20Da hheꞌesi, maarimamaa da sariyaa haa hhapalooetee gi gigidiniri Yeesu haa gi ya⁄abiri cangincangimisee, gungwaa laqamee tuba ti hida gu hhoi. Inay yaati slaiyay ooyiru ina hari gimba gosi, magu taatahhiri dabaiĩ gu gafanage. 21Cangicangimisetee gi maasiri Yeesu tuba, “Maarimuu, dandiray ha khuana tuba, ugu hoóti gimbuusida haa hoóti caacaahhamisida gimba gu lou, kara hoó hiilehhitaaba hida. Ugu hoóti caacaahhamisida gimba gu Iliitleemu hari amoo da loi. 22Inkoo sandi kaade, dandiray ti naraꞌaa buꞌuduu koodi sa Kaysaari baku ti naraꞌaaba?”

23Yeesu gi baraslayi inay guti koiiꞌimisiyay hatliru, sigigi kaay tuba, 24“Sini laqantee goboriya da dinaari.20:24 dinaari: Dinaari yaa goboriya ya feesa da hhapee da Ruumi. Hingaatii qoqominti haa bueemaa gu yondu gu heedi gu baloo leẽ. Goboriyati da dinaari naa konta kalay haa uma gu Tibeeriyuusi Kaysaari, mutemi gu didiru gu hhapee da Ruumi. Kalay haa uma gu miyaa na wana goboriyatii?”

25Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Gu mutemi Kaysaari.”

Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Inkoo! Idadu gu Kaysaari hadisa sa Kaysaari, kara idadu gu Iliitleemu hadisa sa Iliitleemu.”

26Inay yaa hiidahhasiriiba ooyiru ina, hari gimba lensee giyaa gimbuusi pandaa da hidage. Inay digaati bakaꞌasi hari khisla hari ilaki⁄isa dosi, gi qabiri diĩ.

Gimba gu slafimaa ayisago haa gimba gu khaboo

(Mataayo 22:23-33; Maariko 12:18-27)

27Da hheꞌesi, Sadukaayimaiĩ goó tlatlankimee tuba, hida gwaa kaka⁄ee, maa slafiyaaiiba, yaagi khayri daqa Yeesuge haa gugi maasiri tuba, 28“Maarimuu, Musaa yaa handikimi sariyaage tuba, bere heedi hhia gosi hiĩ hhami, hiĩ may hadee dosi kontaaba yaꞌay, heedikee kwanda gi aaline kwaꞌalitoꞌotee, ma laqwali yaꞌay sa hhia gosi.20:28 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 25:5-6.29Inkoo, yaa wanay hhiee fanqu. Hhia gooina gu badiisu gi khabimi hadee, qariqaaqari gi tosii hhami, guba slawaraa yaꞌay. 30Hhia gosi gu cada gi khabimi kwaꞌalitoꞌotee, ina see gi hhami guba slawaraa yaꞌay. 31Hhia gu tamii see gigi khabimi, gi hhami. Namati teesaaqay leẽ, hhiee hhakee goõ fanqu gigi khabiibiniri hadetee, goõ gi hhamaahhaniri, guba slawaraa yaꞌay haa hadetee. 32Asunkuilee, hadetee see gi hhanti. 33Inkoo, baloo hida gwaa kaka⁄ee digimaa iliislafisiye yaagii ca⁄iyay ayisasugo, hadetee maa hadee da miyaa? Sa gimba inay gonkoinaa giyaa khabiibiniri hadetee.”

34Teꞌesii, Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Hida gu qatlayki yoó khabiibinay haa digoó khabiibina. 35Hhakira daa faadi ha Iliitleemu tuba, hiraa hiiboo⁄iri slawaraa slafimaa yaagii ca⁄iyay ayisasugo gimaa dayee rawaa gu rawge, maa khabiibinaaiiba haa digimaa khabiibinaaba. 36Gu lou, inay maa kaka⁄iyaaiiba kara, sa gimba inay maati malayika pahha. Inay ti yaꞌay gu Iliitleemu, sa gimba digaa slafisi ha ina. 37Kara, gimbaki gu slafaraa hida gwaa kaka⁄ee yaagii ca⁄iyay ayisasugo, Musaa see giyaa laqami gu lou, daqa da gimba gu Iliitleemuge da rukutiyatira daa ooyiiyima aslaa. Ina yaa eteedi Looimoo gu Goõ, ‘Iliitleemu gu Aburahaamu, Iliitleemu gu Isaaka haa Iliitleemu gu Yakoobo.’20:37 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 3:2, 6.38Ina ti Iliitleemu gu hida gwaa kaka⁄ee gooba. Ina, ti Iliitleemu gu hida gu slafee, maꞌaana daqa dosii goõ konay slafimaa.”

39Teꞌesii, maarimamaa waka da sariyaa da diini, gi ilaki⁄isiri Yeesu tuba, “Maarimuu haã gimbuusidi naraꞌa!” 40Inay yaa teesaaqay kaayri, sa gimba qatlaykeesaa yaa tlaꞌamuudiri kara maasaraa ina gimba waku.

Kristu Nanku miyaa

(Mataayo 22:41-46; Maariko 12:35-37)

41Da hheꞌesi, Yeesu gi maasi maarimamatee tuba, “Hida yoó malee kakaanay tuba, Kristu20:41 Kristu: Tiꞌii umaki Kristu hari Yunaanaisoo na Masiiya, maꞌaana dosi na Daa maakhi du⁄iya. ti Nanku Dawdi? 42Maꞌaana, Dawdi ina loi yaa kaay kitaabuu gu Daareesooge tuba,

Taataa Iliitleemu yaa kaay sa Looimoo goy gu Goõ tuba,

‘Ibiidi hari bara doyi da ⁄uya,

43qatlaykaꞌa naqatloo gamaa ilii qaase fa⁄ayaa doogu,

biraa gu yeꞌeeroo kokuu.’20:43 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 110:1.

44Inkoo, bere Dawdi, Masiiya gwaati eteediidina, ‘Looimoo gu Goõ.’ Inkoo Masiiya malee kara nankosi tleehhidi?”

Yeesu ilii⁄oo⁄i hida gimba gu maarimamaa da sariyaa

(Mataayo 23:1-36; Maariko 12:38-40)

45Qatlay hida goõ gwaa ilii itatiitimisiyee, Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, 46“Hangu ga⁄aydee haa maarimamaa da sariyaa da diini. Inay yoóti slaiyay khookhocu hiĩ daamisiri jurungaguu gu tledi haa digima cehheemisi ha hida hari muree sokooniige. Kara sinagoogige yoóti slaiyay ibinaa kiteeri gu pandaage, haa qatlay gu losonage, yoó slaiyay ibinaa kiteeri doó ilii ibiidiye dahaa gu muree. 47Kara nama inay hhakee leẽ yoó afii⁄utlidiyayi idadu maraai gu tigay hhakeesaa gu kwaeeli. Kara nama qatlaykeesii lenge, yoóti firiirinay Iliitleemu hari firoo da tleedi, mangu laqaniri pandaa da hidage tuba, guti hhoi. Gu lou, hida gu teesaaqay slaqamisee digimaa ⁄agitina ha Iliitleemu.”

21

Kwaꞌalitoꞌoo haa sadaaka dosi

(Maariko 12:41-44)

1Teꞌesii mara gu didiruge gu Iliitleemu, Yeesu yaa arimi hindaqeeri hiislaslakhiyay sadaaka dooina daqa khoosliya da iliislaslakhu sadaaka. 2Slime ina yaa arimi mogombitoꞌoo waka kwaꞌalitoꞌoo, gi hiislakhadi teꞌesii goboree cada kilesi.21:2 goboree cada kilesi: Kaaruu gu goboreti gwaati coko⁄o hari khisla, ba⁄ay da peesay goõ gu qatlaykira hhapee da Yahuudige.3Teꞌesii, Yeesu gi kaay tuba, “Gu lou, sangu kaay unkuray, kwaꞌalitoꞌoti dabasli idoo, hiĩ hadisidi hari khisla ba⁄ay da hida wakinay goõ. 4Hida hhanki goõ, hinti hadisiri sadaaka hindaqaruumaa dooinaa. Inkoo, kwaꞌalitoꞌoti hari kwaꞌaluumaa dosi, hinti hadisidi idadu goõ, giyaa konte sari ibinaa dosi.”

Yeesu tletina tlakweemisu gu mara gu didiru gu Iliitleemu

(Mataayo 24:1-2; Maariko 13:1-2)

5Sirakoomiisee dosi wakinay yaa giimaamisiyay, idoo mara gu didiru gu Iliitleemu dugwaa ilii tlemi hari tle⁄eẽ gu kaari, sliimaa haa idadu gu kaari hida giyaa hadimisiri sadaaka pahha sa Iliitleemu. Yeesu sigigi kaay tuba, 6“Gimbaki goõ ga khuꞌuuꞌuntee tiꞌii, balalu maa khayay, maa wantaaba tlaa⁄a lensee damaa meeta rawaa gu tlaa⁄a wakay. Tle⁄eẽ goõ digimaati muumu⁄una.”

Ilahufidu haa labaꞌasu

(Mataayo 24:3-14; Maariko 13:3-13)

7Da hheꞌesi, inay gugi maasiri tuba, “Maarimuu, gimbaki maa malaalee hiica⁄i? Kara, ti laqaru mala gumaa laqama tuba, yaani daadaauusi hiica⁄araa?”

8Yeesu sigigi ilaki⁄isi inay tuba, “Hangu ga⁄aydee, dangumaa hhanti hiicori. Maꞌaana hida wa⁄a maa khakhayay hari uma goy, tay kakaanay tuba, ‘Ana na ina,’ kara maa kakaanay tuba, ‘Qatlay gu hiifaakoo yaani daadaausi.’ Unkuray hagimaa hhanti sirakontay inay. 9Qatlay unkuray gamaa ilii akhasidee gimba gu gau haa darabimaa tla⁄aã gu hidage, hhanti tlaꞌamutay. Gimbakee kwanda gii ca⁄iye gesaa. Teesaaqay see, hiifaakoo da gimba sliimaa maa cira khaydaaba.”

10Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Qatlaykeesii hhapee leẽ maa qwaatlida haa hhapee waka, kara tawaaloo leẽ maa qwaatli haa tawaaloo waku. 11Damaa wana kintleemoo gu deni, qori gu dihhu haa ga⁄ay gu iliilooyimisu daqeemoo paslaapasloo. Kara, damaa hiicaca⁄i gimba gu hiitlaꞌamuudisa haa laqaru gimba gu denu rawgo.

12Teꞌesii, gimbaki goõ gimaa ilii kahhiye hiica⁄araa, hida himaa ooyinayi unkuray dangugi labaꞌasi. Kara unkuray dangumaa leehhimisi pandaa da giyaadimiisee da denige gu Sinagoogaguu haa dangugi ilapingina jeerage. Kara, unkuray dangumaa leehhimisi pandaa da watemige haa hida goó tawaalimee sa uma goy. 13Gimbaki maa qay mucu sa unkuray, gu ilatlawaraa ana pandaa dooinay. 14Teesaaqay, ilakhuukhuꞌusa muunaiĩ kokunay hhanti ilahudeemisiday, idoo ga ilii ilaki⁄isidee sitaakaa dooguna. 15Maꞌaana, ana sangumaa hadisa waaway haa gimba gamaa gimbuusidee. Gimbaki wanaaba lensee gu fa⁄ayaa dooguna gumaa hiidahhasa hiikaasa gimati kanisaraa dosi. 16Unkuray dangumaa hiifookidi ha ayiĩ haa amu kokuna, hhiee kokuna, hiidayuuma dooguna haa deneꞌee kokuna see. Slime inay maa cu⁄iyay wakinay tla⁄aã googunaa. 17Kara, unkuray dangumaa waki ha hida sliimaa, sa gimba gu uma goy. 18Teesaaqay see, wantaaba gimati quubiya lensee da sagaiĩ kokuna damaa hhamisiye. 19Hari hiikaasa dooguna labaꞌasuki goõ, ha ilabuꞌuntay muunaiĩ kokuna.”

Tletiru gu tlakweemisu gu Yerusaleemu

(Mataayo 24:15-21; Maariko 13:14-19)

20“Qatlay gamaa ilii antee yaamu gu Yerusaleemu digiĩ niini⁄idi ha sirikaarii da fa⁄ayaa, caahha tuba, qatlay gu tlakweemisuu gosi yaani daadaauusi. 21Teꞌesii, hida gumaa Yudaayage waaree, lakidiyee omeerige. Hhakira gumaa tla⁄aã gu yaamuge waaree, hiica⁄iyee kenga gu yaamuge. Kara hhakira gumaa qaymamuge waaree, hhanti hiigunay yaamuge. 22Maꞌaana balalu hhakee maa balalu gu ⁄agitiru, gimaa ilii buꞌudiye gimba goõ daa handikimi Handikaa da Iliitleemuge. 23Gu lou, hamaa antayi balalu hhakee gumaa tlakwi hari khisla daqa tigay gumaa koomee hubay haa gumaa ruꞌumisee! Qatlaykeesii damaa wana labaꞌasu gu didiru khoorooge, kara qupidaa gu Iliitleemu maa ilii khay hida hhanki. 24Hida wakinay digimaati cu⁄i hari pangaaee, wakinay digimaati leehhisi khiidimooge hhapapu sliimaage. Kara yaamu gu Yerusaleemu digimaa hiikala⁄i tlakwaroo ha hida gu hhapapu, qatlaykaꞌa naqatloo qatlay gu hida hhakee gu hhapapu gu tawaaliru gimaa ilii faakiyee.”21:24 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiitlaaꞌasa 11:2.

Nanku Heedi khawaraa dosi

(Mataayo 24:29-31; Maariko 13:24-27)

25Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Kara, damaa wana laqaru gu gimba gu bakaꞌasa letuge, slehhenge haa tica⁄eeriige. Tiꞌii khoorooge, hhapapu maa khoslongora gu didiruge wanay haa digimaa ooyi ha tlaꞌamee da didiri, sa kukukhumoo haa gondadee gu deni gumaa hiica⁄ee tlawa da didirige.21:25 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiitlaaꞌasa 6:12-13.26Hida maa kwihhimidiyay sa gimba gu tlaꞌamee da didiri, haa arimaa gimbakee gu hiica⁄a khoorooge. Maꞌaana ⁄uuru gu idadu gu rawge waaree, dugumaa rinqirinqisi. 27Qatlaykee, hida gumaa arinayi Nanku Heedi, yaa khoci tlongage hari ⁄uuru haa wanqamee da hhoinay gu didiru.21:27 Yuꞌudii kitaabuu gu Danieeli 7:13; Hiitlaaꞌasa 1:7.28Qatlay gimbakee gimaa ilii tlaatleesiye hiicaca⁄uu, qadimida naraꞌa haa gi waratlaysiday sagaiĩ kokuna rawaage, sa gimba ilabuꞌuruu googuna yaani daadaauusi.”

Khaimoo gu ⁄ancimoo ilaꞌaaꞌaatisa dosi

(Mataayo 24:32-35; Maariko 13:28-31)

29Da hheꞌesi, Yeesu sigigi kaay inay ilaꞌaaꞌaatisati tuba, “Ilatahha khaimoo gu ⁄ancimoo haa khai wakinay goõ. 30Qatlay giyoó ilii tlaatleesiyee kucufaraa loo⁄oo dooina, unkuray hoó antayi haa gi baraslayidayi tuba, inkoo madeẽ yaani daadaauusi. 31Namati teesaaqay, qatlay unkuray gamaa ilii antee gimbaki goõ sanguũ kaay hiicaca⁄i, caahha tuba, Tawaaloo da Iliitleemu yaani daadaauusidi. 32Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, laqwaloti da inkoo hiicatidaaba, qatlaykaꞌa naqatloo gimbaki goõ gimaa iliica⁄iye. 33Raw haa hhapee maa hiihhancooiyay. Teesaaqay see, gimba goy maa hiihhancooiyaaba coko⁄o see.

Hangu ilakhuukhuꞌusidee sa ki⁄araa da Yeesu

34Hangu ga⁄aydee naraꞌa, muunaiĩ kokuna digi ba⁄atii ilii loay ha oona haa yondu gosi gu tlaku, haa khoslongora gu ibinati. Teesaaqay laqa balotira da hiifaakoo dangumaa ba⁄atii ilii khay ciraai. 35Maꞌaana, balotee maati khayda hatliroo pahha, daqa hida gonge goó ibiidee khooroo sliimaage. 36Inkoo, diliqa naraꞌa. Qatlay sliimaa firiirima Iliitleemu, ma hiidahhasidiri ba⁄aru haa gimbaki sliimaa gumaa hiica⁄a. Teesaaqay unkuray maa hiidahhasiday qadimidu pandaa da Nanku Heedige.”

37Balalu hhakeesii hari qatlay gu tleemaa, Yeesu yaa caacaahhaahhamisi hida mara gu didiruge gu Iliitleemu. Hari qatlay gu khwayaiĩ ina yaati waauuꞌumidi sa guꞌudee oõ gu Miseyituunige. 38Qatlaykee, hida goõ yaatii tlatlaatlayay hari tumpaatumpu. Inay yaati hadakakaakayay daqa Yeesuge, yade mara gu didiruge gu Iliitleemu, magu itatiimisiri ina.

22

Yuuda ⁄imba dosi hiifookida Yeesu

(Mataayo 26:1-5, 14-16; Maariko 14:1-2, 10-11; Yohaana 11:45-53)

1Inkoo, losona gu mukaate doóba iliiqaasa hamiira, doó eteedine na Pasaaka, yaa daadaauusi. 2Qatlaykee, hhapalooee da deni haa maarimamaa da sariyaa da diini, yaa damaamidiyay amoo da gaasaraa Yeesu. Inay yaa laqiri teesaaqay hari hhaaboo, sa gimba yaa tlaꞌamuudiri gau haa hida. 3Da hheꞌesi, Sataanimoo gi ilii guumi Yuuda, daa eteediidine Isikariyooti, leẽ gu sirakoomiisee mibi haa cada da Yeesu. 4Yuuda gi waaudi, gi gimbakay haa hhapalooee da deni sliimaa haa sirikaarii da deni da mara gu didiru gu Iliitleemu, idoo gi ilii fookidiye Yeesu. 5Inay gi hhaꞌaluumidiri hari khisla, gi ⁄imbiri buaraa peesay sa ina. 6Teꞌesii, Yuuda gi ⁄imbi, gi tlaatleesi dabiidu mucu gu hhou gu hiinawaraa Yeesu, qatlay da ilii hhaka raqa da hida sliimaa haa inay.

Losona gu Pasaaka ilaꞌaaꞌaatisa dosi

(Mataayo 26:17-25; Maariko 14:12-21; Yohaana 13:21-30)

7Inkoo, baloo da mukaatee doóba iliiqaasa hamiira yaagi daadi. Hatee na baloo ⁄ambeenimoo gu Pasaaka dugoó ilii isahiiquutliye.22:7 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 12:18-20.8Teesaaqay, Yeesu gi ya⁄abi Peetiro haa Yohaana, sigigi kaay tuba, “Taa⁄amida ilakhuukhuꞌusa ⁄agoo da losona gu Pasaaka, ma ⁄agini sliimaa.”

9Inay gugi maasiri ina tuba, “Ugu kaale slaꞌada, dandiray ma haraa ilakhuukhuꞌusani ⁄agotee?”

10Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Yuꞌudaa! Qatlay goo ilii guntee yaamuge, hangoo slaslayday haa heedi waku yaani geregedi sibida da maꞌay kwaahha dosii. Unkuray lugoo sirakontay ina, mara giyoo ilii daye naqatloo. 11Unkuray looti kaaday sa looimoo gu marakee ubee, ‘Maarimuu maamaamisi ugu tuba, waauu gu dahaa na kaloo tiꞌii, gi ilii ⁄agine ⁄agoo da losona gu Pasaaka sliimaa haa sirakoomiisee dosi.’ 12Ina sangoo laqana waauu gu didiru rawaa gu gorofaage, daa ilakhuukhuꞌusi gu koomaa khooslay goõ. Teꞌesii la haraa ilakhuukhuꞌusiday ⁄agoo da Pasaaka.”

13Inay gi waaudiri, gi slayri idadu sliimaa, idoo Yeesu sigaani ilii kaay gooay gi ilakhuukhuꞌusiri losona gu Pasaaka.

Meesaa da Looimoo gu Goõ

(Mataayo 26:26-30; Maariko 14:22-26; 1 Wakorinto 11:23-25)

14Saa giyaa ilii buꞌuti, Yeesu gi ibiidi sliimaa haa ya⁄abimiisee dosi sa ⁄agoo. 15Kara, ina gi kaay sa inay tuba, “Hari kwayru gu didiru, ana haã kwayruudi ⁄agoo losona gu Pasaakaki sliimaa haa unkuray, qatlay labaꞌasu goy gi ilii kahhiye. 16Maꞌaana, sangu kaay unkuray ambee, ana hamaa ⁄agimaaba kara Pasaaka, qatlaykaꞌa naqatloo dugumaa iliibuꞌudisiye Tawaaloo da Iliitleemuge.”

17Da hheꞌesi, ina gii oyi qulu⁄uu, gi kaay ⁄iisoo sa Iliitleemu, gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Owaa qulu⁄uki kitahhama sliimaa gonkokunaa. 18Maꞌaana, sangu kaay ambee, qatlaykaa gu inkoogo, ana ha kitahhaaba kara difaay, qatlaykaꞌa naqatloo damaa ilii khaye Tawaaloo da Iliitleemu.”

19Teꞌesii, ina gii oyi mukaatimoo, gi kaay ⁄iisoo daqa Iliitleemuge, gugi fandakumisi, haa gi tosaa hadisi sa inay, tay kakaana tuba, “Haã na slaqwa doyi, da hadisiye sa unkuray. Taqay lalaqa sa hiislaslaw goy.”

20Nama teesaaqay leẽ, qariqaaqari gii oyi qulu⁄uu giyaa ilii hheꞌesiri ⁄agoo, gii oyi qulu⁄uu, tay kakaana tuba, “Qulu⁄uki na ila⁄imbidu gu ⁄abu hari ceedee doyi, da tuutuquda sa unkuray. 21Inkoo, yuꞌudaa! Hikee guniifookida ana, wana tiꞌii meesaage sliimaa ha ana. 22Nanku Heedi, gu lou dugu gaasa kay, idoo daa ilii ilakhuukhuꞌusi gooay. Inkoo, yoo ana heedikaꞌa goo hiifookida ina.” 23Teꞌesii, sirakoomiisee hingigi tlaatleesiri maamisu inay haa inay tuba, ti miyaa tla⁄aã gooinay na hiidahhasi yondu gimbaki.

Miyaa na didiri Tawaaloo da Iliitleemuge

24Slime daagii ca⁄i kabaaba⁄u tla⁄aã gu sirakoomiiseege tuba, miyaa tla⁄aã gooinay da ilatahhaahhadiye na didiri sa inay goõ. 25Teꞌesii, Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Watemi da hhapapu yoóti tawaalinay hida koina hari ⁄uuru. Kara hhaã gu koomee hiidahhasa da tawaaloti rawaa koinay, hingoóti eteedinay iliiaymiisee da hida. 26Teesaaqay gooba daqa doogunay, ba⁄ay hikaꞌa gu didiru tla⁄aã googunay, ina hiti gu coko⁄u tleehhidiye tla⁄aã gu gonge. Kara hikaꞌa gu giyaadimiisay, ina hiti yondimiisaykaꞌa pahha tleehhidiye goó yondiida. 27Ilahudeesa, miyaa na didiri tla⁄aã gu hhankii. Ti hikaꞌaa goó ibiida sa ⁄agoo meesaage, baku ti hikaꞌa goó yondiida? Hikaꞌaabaslii goó ibiida sa ⁄agoo meesaage? Inkoo, ana hati waara tla⁄aã googunay, hikaꞌa pahha goó yondiida. 28Unkuray naa metiri sliimaa haa ana, qatlay gu koimisu goy. 29Teesaaqay, idoo ana sinaa ilii hadisi gooay ha Taataa goy tawaaloo, ana see sangu hadisa unkuray tawaaloo, 30ma ⁄agintiri haa ma kitahhantiri meesaa dooii Tawaaloo dooiige. Kara, gi ibitay kiteeri gu tawaalooge, tay gi hukuntay motoliya mibi haa cada da Israeeli.”

Yeesu tletina tlankaraa dosi ha Peetiro

(Mataayo 26:31-35; Maariko 14:27-31; Yohaana 13:36-38)

31Yeesu gi kaay tuba, “Simooni, Simooni! Yuꞌudiyaa! Sataanimoo hiĩ firimi, ma koimisi unkuray goõ, taqay dooslimiisay gooay giyoó ilii heeleꞌemisiye baruũ. 32Teesaaqay see, ana haã firimi Iliitleemu sa ugu Simooni ambee, ⁄imba doogu daqa dooii ba⁄atii slakuta. Kara qatlay goo ilii fookite daqa dooii, muuna⁄atlisii hhiee koku.”

33Peetiro22:33 Peetiro: Slayii tuba, Peetiro dugwaati eteediidina hari umaiĩ cada, gu Simooni haa gu Peetiro. gi kaay sa ina tuba, “Looimoo gu Goõ, ana haã ⁄imbi waauda sliimaa haa ugu jeerage, gimati gwaaꞌaraage see.”

34Yeesu gi kaay tuba, “Peetiro, sugu kaay ugu ambee, konkaku gi ilii kahhiye ceearaa amasi gu letuti, ugu hanooti tlankida waa tami tuba, ana hani hhidinta.”

35Da hheꞌesi, Yeesu gi maasi sirakoomiisee dosi tuba, “Qatlay hangwaa ilii ya⁄abi, hanguba bena gu peesay, curuqu guri hhiyuuma, ye⁄eetoo see, haa afariislaꞌatirii idoo lensee?”

Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Haa afariislaꞌaniiba idoo lensee.”

36Ina gi kaay sa inay tuba, “Inkoo, heedi gu kooma bena gii oye, gu kooma curuqu guri hhiyuuma namati teesaaqay. Kara ina guba pangaa, naadine jurungii dosi, ma kirigi pangaa leẽ. 37Maꞌaana, sangu kaay unkuray ambee, gimbaki daa handikimi tuba, ‘Dugwaa ilafaadi sliimaa haa fitlaalootiisee,’22:37 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 53:12. kwanda dugu buꞌudisiye daqa dooii. Gu lou, gimbakee koyi daa handikimi, inkoo hiĩ daadaauusi hiigaasa.”

38Sirakoomiisee dosi sugugi kaayri tuba, “Looimoo gu Goõ, yuꞌudiyaa tiꞌii wanay pangaaee cada.”

Ina sigigi ilaki⁄isi tuba, “Diĩ buꞌudi.”

Yeesu firiirina oõ gu Miseyituunige

(Mataayo 26:36-46; Maariko 14:32-42)

39Da hheꞌesi, Yeesu yaagii ca⁄i Yerusaleemugo, gi waaudi oõ gu Miseyituunige, idoo daa iliiwane gooay ou gosi. Kara, slime sirakoomiisee dosi gugi sirakoniri. 40Giyaa ilii dayri yade, ina gi kaay sa inay tuba, “Firima Iliitleemu ha ba⁄atii gii guntay koimisuge.” 41Da hheꞌesi, ina hingigi paslisi daqa dooinaa, segaruũ gu hiilihharaa da tlaa⁄u gooay. Ina gi keebeeidi, gi firimi Iliitleemu, 42gi kaay tuba, “Ye Taataa, bere ugu ga iliislaꞌade, sini surukuside qulu⁄uki gu labaꞌasu daqa dooaa. Teesaaqay see, hhanti yondita idoo ga iliislae ana, yondiidi idoo ga iliislaꞌade ugu.” 43Teꞌesii, malayika gu Iliitleemu rawgo yaagi iliica⁄i Yeesu haa gugii ⁄atlisi. 44Yeesu gi ilii slahhaaꞌamee da didirige wane, yaa ilakoomi firoo hari maguuma. Qatlay giyaa ilii firiirine cufa dosi gi tlaatleesidi tihhiru hhapeege ceedee pahha.

45Qatlay ina giyaa iliitlay firoogo, gi ki⁄i daqa sirakoomiisee dosii. Ina gigi slay inay hiĩ guiri, sa gimba yaa ba⁄aa⁄aadiri sa li⁄eemoo giyaa konee. 46Ina gigi maasi inay tuba, “Unkuray soꞌoyi guꞌuuꞌumintay? Tlawuu, firima Iliitleemu, ha ba⁄atii gii guntay koimisuge.”

Yeesu idoo dugwaa iliifookidi haa oowaraa dosi

(Mataayo 26:47-56; Maariko 14:43-50; Yohaana 18:3-11)

47Qatlay Yeesu giyaa ilii kahhiye gimbage, yuꞌudiyaa raqa da hida yaagi khaydi teꞌesii. Hida hhanki digiraa giyaadi ha Yuuda, leẽ gu sirakoomiisetira mibi haa cada da Yeesu. Yuuda gi iliisati Yeesu, magu cehheemisi hari humbaꞌada. 48Teꞌesii Yeesu sugugi kaay ina tuba, “Yuuda, gu louu, hatiifookita Nanku Heedi hari humbaꞌada?”

49Qatlay sirakoomiisee da Yeesu giyaa ilii aniri gimba gu slaꞌa hiica⁄a teꞌesii, gi kaayri tuba, “Looimoo gu Goõ, hida hhanki hagi tlaaqanaa hari pangaaee koti?” 50Cirakiray, leẽ tla⁄aã gooinaa, gii maahhasi yondimiisay gu hhapalooay gu didiru hari pangaa, gugi afakereꞌesi eea dosi da ⁄uya.

51Teꞌesii, Yeesu gi kaay tuba, “Maw teesaaqay laqa!” Yeesu gi nangusi eea da heedikee haa gugi hhoeesi.

52Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa hhapalooee da deni, sirikaarii da deni da mara gu didiru gu Iliitleemu haa gaduũ gu Yahuudi gwaa khawee sa oowaraa ina tuba, “Unkuray hanti khaydiri hari pangaaee haa hhadimeerii, ubee ana ti fiisiisay pahha? 53Balalu sliimaa ana haa waara sliimaa haa unkuray mara gu didiruge gu Iliitleemu, unkuray hanaa oodiriiba ana. Inkoo, hiĩ ti qatlay googuna, qatlay gu ⁄uuru gu tawaaloo da ⁄oona.”

Peetiro tlanki Yeesu

(Mataayo 26:57-58, 69-75; Maariko 14:53-54, 66-72; Yohaana 18:12-18, 25-27)

54Inkoo, gi ooyiri Yeesu, gugi leehhesiri mara gu hhapalooay gu didiruge. Peetiro gigi sirakoomi alungo hari seesegeẽ. 55Inay giyaa ilii hheꞌesiri hamisa aslaa tla⁄aã gu efeenaage, gi ibiidiri sliimaa. Da hheꞌesi Peetiro gi ibiidi tla⁄aã gooinay. 56Teꞌesii, yondimiisoꞌoo waka sagameeriya gugi arinti Peetiro hiĩ ibiidi ilaciyaa haa cencee da aslaa. Ina gugi iliikaasidi ilaa haa gi kaadi tuba, “Gu lou, heediki see hiĩ sliimaa wana haa Yeesu.”

57Teꞌesii, Peetiro gi tlanki, tay kakaana tuba, “Igi de sagameeriya, ana haguti hhidima ina.”

58Qariqaaqari coko⁄o, heedi waku gi arimi Peetiro, gi kaay tuba, “Ugu see ti leẽ tla⁄aã gooinay!”

Peetiro gi ilaki⁄isi tuba, “Hiiye, ana gooba!”

59Kara, daa ilii cati qatlay gu saa leẽ, heedi waku gi ilakwikwihhi tuba, “Gu lou, heediki yaa sliimaa wana haa Yeesu, maꞌaana ina slime ti Galilaaymoo.”

60Inkoo, Peetiro gi ilaki⁄isi tuba, “Ugu hiiye, ana ti hhidima idoo ga giimaamiside.” Qatlaykeesii loi loi, tay ina hiti kahhi gimbage, konkaku gi ceei. 61Da hheꞌesi, Looimoo gu Goõ, gii fookidi, gi yuꞌudi Peetiro. Peetiro giislay gimbakira gu Looimoo suguũ kaay tuba, “Letuti konkaku giyoo ilii kahhiye ceearaa, ugu hanooti tlankida waa tami.” 62Teꞌesii, Peetiro gii ca⁄i khoorooge, gi ⁄aa⁄i hari slahhaaꞌamee.

Yeesu dugu belendeqemisi haa dugu difi

(Mataayo 26:67-68; Maariko 14:65)

63Da hheꞌesi, hida hhakira gwaa ga⁄aa⁄awee Yeesu, gwaa belendeqemisiri haa gugi difiri. 64Inay gugi khiidiniri ilaa kosi hari dahhamiya haa gugi maamisiri ina tuba, “Aare tletimi! Sandi kaade ha miyaa nugungii maahhasi!” 65Kara gi ilakoniri gimbuumisu gimba wa⁄a gu wahaaharu ina.

Yeesu pandaa da balasaa da didirige

(Mataayo 26:59-66; Maariko 14:55-64; Yohaana 18:19-24)

66Qatlay daa iliipisi, balasaa da didiri da gaduũ gu Yahuudi gii kurunkuridiri daqa lenge. Tla⁄aã gooinay yaa wanay hhapalooee da deni haa maarimamaa da sariyaa. Da hheꞌesi, Yeesu duguraagi khay pandaa da balasateesii da didirige. 67Inay sugugi kaayri tuba, “Bere ugu na Kristu, aare sandi kaade.”

Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Bere sanguma kaay see gimbaki, ha ⁄imbidaaiiba. 68Bere ana see hangu maasa unkuray gimba, hani ilaki⁄isidaaiiba. 69Teesaaqay see, qatlaykaa gu inkoogo, Nanku Heedi ibiidi hari daba gu ⁄uya gu Iliitleemu, gu kooma ⁄uuru goõ.”22:69 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 110:1.

70Teꞌesii hida goõ gi kaayri tuba, “Inkoo, ugu na Nanku Iliitleemugo?” Ina sigigi ilaki⁄isi tuba, “Unkuray niĩ kaadiri tuba, ana na ina.”

71Da hheꞌesi, inay gi kaayri tuba, “Inkoo, ti ilatlawa mala waka kara ga slaꞌane? Maꞌaana, dandiray loi hanti akhasani gimbaki afa gosaa loaa.”

23

Yeesu dugu leehhisi daqa Pilaatuge

(Mataayo 27:1-2, 11-14; Maariko 15:1-5; Yohaana 18:28-38)

1Da hheꞌesi, balasatee da didiri goõ gii tlaydi, gi leehhisiri Yeesu daqa Pilaatuge. 2Inay gugi tlaatleesiri sitaakiru ina, kakaanay tuba, “Heediki haguũ slayni hiicoridi hida gu hhapee doori. Tlaatlahhaahhamisi hida, ma mayri buꞌuduu koodi sa Kaysaari, kara hingi eteediidina tuba, ina na Kristu, mutemi.”

3Teesaaqay, Pilaatu gi maasi Yeesu tuba, “Ugu na inaa mutemi gu Wayahuudi?”

Yeesu gi ilaki⁄isi ina tuba, “Ugu niĩ teesaaqay kaadi!”

4Pilaatu gi kaay sa hhapalooee da deni haa sa raqatee da hida tuba, “Ana haã arimiiba gimba lensee gu hukuruu heediki!”

5Teꞌesii, inay gi ilakwikwihhiri tuba, “Heediki hiifaafahhaahhana hida hari caacaahhamisu gosi hhapee sliimaa da Yahuudi. Ina yaa Galilaayago tlaatleesi inkoo yaani day tiꞌii Yerusaleemuge!”

Yeesu dugu leehhisi daqa mutemi Heroodege

6Qatlay Pilaatu giyaa ilii akhasi gimbakee, gi maasi inay bere Yeesu ti Galilaaymoo. 7Ina giyaa ilii baraslayi tuba, Yeesu tawaaloo da Heroodege wana, gugi leehhisi daqa Heroodege, slime balalu hhakeesii Heroode yaa wana Yerusaleemuge.

8Qatlay Heroode giyaa ilii arimi Yeesu, ina yaa hhaꞌaluudi hari khisla. Balalu wa⁄a yaa slai arimaa ina, sa gimba ina yaa akhaakhamisi gimba gu Yeesu. Kara yaa kona kwayru gu arimaa Yeesu, laqane gimba goó bakaꞌasa hida. 9Heroode gi maamisi Yeesu gimba wa⁄a. Teesaaqay see, Yeesu gwaa ilaki⁄isiiba ina gimba lensee. 10Hhapalooee da deni haa maarimamaa da sariyaa da diini, gi qadimiti, gi sitaakiniri Yeesu hari ⁄uuru. 11Da hheꞌesi, Heroode haa sirikaarii dosi, gi belendeqesiri Yeesu haa gugi qooqiidiri. Kara, sugugi daasiri qayriya da hhoi hari khisla, gugi ki⁄isiri daqa Pilaatuge. 12Letutee loi, cada koinaa Heroode haa Pilaatu hingigi ilagaamisiri. Maꞌaana wakaꞌalee yaa konay kiiraa tla⁄aã gooinay.

Yeesu hukuruu gosi ha Pilaatu Gafana gu Ruumi

(Mataayo 27:15-26; Maariko 15:6-15; Yohaana 18:39–19:16)

13Da hheꞌesi, Pilaatu gi eteedi hhapalooee da deni, giyaadimiisee da Yahuudi haa hida gwaa waaree, 14gi kaay sa inay tuba, “Unkuray haguraani khaydiri heediki daqa dooii kakantay tuba, papa⁄eedeedemisi hida. Inkoo yuꞌudaa, ana haguũ laala⁄asi ina tiꞌii pandaa doogunay goõ. Ana haã slayiiba gimba lensee gu sitaakaa dooguna daqa heedikii. 15Slime, Heroode see yaani arimiiba gimba lensee gu hukuruu heediki, hatee na idoo sugwaani ki⁄isi ina daqa doorii. Inkoo yuꞌudaa, hhaku gimba lensee giyaa yondiidi ina, guraa hiiboo⁄u hukuruu gwaaꞌaraa. 16Inkoo, ana ha ilafahha, ina duguma difi, doo hheꞌesiye ana hagu geemaw ina, ma waaudi.”23:16 Hhayuũ gu 17: Losona gu Pasaakage, Pilaatu dugwaati slai ma hiica⁄asi sa hida, heedi leẽ khiidimoogo. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki.

18Teꞌesii, hida goõ gi maahhiri sliimaa tuba, “Heedikee ti gaasaku! Sandaa gwete Baraaba khiidimoogo!” 19(Baraaba dugwaati khiidimi jeerage, sa gimba yaa ⁄isimi khoslongora yaamuge, haa sa gimba gu cu⁄uduũ.)

20Kara, Pilaatu gi gimbuusi haa inay, sa gimba, ina yaa slai geemawaraa Yeesu. 21Teesaaqay see, inay gi ilakoniri maahhoo kakaanay tuba, “Tluhhumisakuu musalaabage, tluhhumisakuu ina!”

22Pilaatu sigigi kaay inay waa da tami tuba, “Sa soꞌoyi? Heediki hinti mala dakusi? Ana haã slayiiba gimba lensee daqa dosii, guringii boo⁄u ina duguma hukumi gwaaꞌaraa. Teesaaqay, ina dugu difi hari jeleedimaiĩ, doo hheꞌesiye ana hagu geemaw ina.”

23Inkoo, inay gi ilakoniri maahhoo hari afoo da didiri tuba, Yeesu kwanda dugu hiitluhhumisiye. Teesaaqay maahhoo da afoo dooina gi kaba⁄adi. 24Teꞌesii, Pilaatu gi ⁄imbi, gi kereꞌesi gimba gooina, idoo giyaa iliislaiyee gooay inay. 25Pilaatu yaagii ca⁄asi heedikira daa khiidimi jeerage, sa gimba gu khoslongora haa sa cu⁄uduũ, inay giyaa firiirinee. Ina gi taatahhi Yeesu daqa dooinay, idoo gi iliislaiyee gooay.

Hiitluhhumisu gu Yeesu musalaabage

(Mataayo 27:32-44; Maariko 15:21-32; Yohaana 19:17-27)

26Qatlay sirikaarii giyaa ilii leehhiihhimisiyee Yeesu, yaa ooyiri Simooni yaamulooay gu Kireene, gwaa qaymoo dahha. Inay sugugii tleke⁄esiri musalaaba, magu geregedi aluũ gu Yeesugo. 27Raqa da didiri da hida yaa sirakomaamita Yeesu. Tla⁄aã gu hida hhakeesii tigay yaa wanay, gwaa ⁄aa⁄ii⁄imee haa gwaa gaimaamidee sa Yeesu. 28Teꞌesii, Yeesu gigi ilii fookidi, sigigi kaay tuba, “Ye tigayi gu yaamu gu Yerusaleemu, hhanti ⁄aa⁄aday sa ana. Ba⁄ay hiti ⁄aa⁄a sa unkuray haa sa yaꞌay kokuna. 29Maꞌaana, yuꞌudaa balalu yaa khociyay, hida gimaa iliikaayiyee tuba, ‘Digaa ⁄aafi hhakaꞌa gu mogombiisee, guraiĩ goóba laqwaloo haa isaꞌami goóba ruꞌumisu!’ 30Kara qatlaykee, hida maa tlaatleesiyay kakaaru sa omeeri tuba, ‘Omeeri handaa iliihuhuꞌudee, kara tioo handi ilakhupitee!’23:30 Yuꞌudii kitaabuu gu Hoseeya 10:8; Hiitlaaꞌasa 6:16.31Maꞌaana ilahudeesa, bere hida hiĩ yondiidiri taqay qatlay khaimoo gi ilii naa⁄iye, maa malaaꞌay khaimoo gwaa kawge?”

32Slime fitlaalootiisee cada digaa leehhisi, digima cu⁄uduũ kay sliimaa haa Yeesu. 33Inay giyaa ilii dayri tiia wakay, doó eteedine na “Faraa da Saga,”23:33 Faraa da Saga: Haã yaati tiia daa faraa da saga gu heedi slanqasa. Kara angamalee dagaati eteediidina taqay, sa gimba sirikariinii da Ruumi yaa cu⁄uu⁄unay hida wa⁄a teꞌesii. Uma gu daqati hari gimba gu Araamaisoo dagaati eteediidina na Goligoota. Yuꞌudii kitaabuu gu Mataayo 27:33; Maariko 15:22. Hari gimba gu Kilaatiini, uma waku gu daqati na Kalifaari, maꞌaana dosi na faraa da saga. teꞌesii gii tluhhumisiri Yeesu musalaabage, sliimaa haa fitlaalootuusetee cada musalaababuu koinay. Leẽ gugi qaasiri hari bara da ⁄uya da Yeesu gu caduu hari bara dosi da basa. 34Yeesu gi kaay tuba, “Ye Taataa, ilamooyimi hida hhanki, sa gimba hiti hhidinay, idoo gi yondimaamidiyee.” Da hheꞌesi, inay hingigi deehhiniri qayroo kosi, harii slakharaa kuura.23:34 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 22:18.

35Hida gi qadimidiri gu tooinaa khuꞌunay ina. Slime giyaadimiisee da Yahuudi gugi belendeqemisiri ina hari kakaaru tuba, “Ina yaa ilabuꞌuuꞌumi wakinay. Inkoo, ina see hingi ilabuꞌune ina lenkosi, bere gu lou ina na Kristu, daay leehhi ha Iliitleemu.”

36Slime sirikaarii see, gugi belendeqemisiri ina, yaagii satiri ciyoomoo gosii, sugugi hadisiri difaay da mahhaaꞌa,23:36 difaay da mahhaaꞌa: Difaay da taqay yaa kitahhu gu hida gu kwaeeli haa sirikaarii. Inay giyaati kitahhaahhanay sari gwaagwaasa da wakhaa dooina, kara kiriga gosi gwaa coko⁄o. Hadisaraa sa Yeesu difaayti daa mahhaaꞌadi, yaati amoo dari laqaru qooqiidaraa daqa dosii. ma kitahhi.23:36 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 69:21.37Inay sugugi kaayri tuba, “Bere gu lou, ugu na mutemi gu Wayahuudi, hangu ilabuꞌunte ugu lenkoogu.”

38Kara handikaa yaa wanta daa kufi musalaabage rawaa gu saga gosii tuba, “HIĨ NA MUTEMI GU WAYAHUUDI.”

39Da hheꞌesi, leẽ gu fitlaalootuusetira, daa hiitluhhumisi sliimaa haa ina, gugi belendeqesi, gi kaay tuba, “Ugu caba na Kristu? Hangu ilabuꞌunte ugu haã dandiray see.”

40Teꞌesii, hikira gu caduu gugi ilaki⁄isi haa gugi ilii⁄oo⁄i, gi kaay tuba, “Ugu hoó tlaꞌamutaabaslii Iliitleemu, qatlay ugu see, hukumukeesii wanta? 41Kara gu lou, dandiray dandinti hukumi hari haaki, maꞌaana hanti slayni hukumuu guraa hiiboo⁄u yondu goori gaa yondiidani. Yuꞌudiyaa, heediki yaa laqiiba gimba lensee gu tlaku.”

42Da hheꞌesi, ina gi kaay tuba, “Ye Yeesu, hanii slayde qatlay goo ilii daade daqa Tawaaloo dooguu.”

43Yeesu sugugi ilaki⁄isi ina tuba, “Gu lou, sugu kaay ugu, letuti loi hoo sliimaa wanta haa ana Paradiisoge.”23:43 Paradiisoge: Paradiiso maꞌaana dosi ti daqa da hhoi doó ilii ibinaa kay muunaiĩ gu hida goó hhaꞌaleesee Iliitleemu, qatlay giyoó ilii kaka⁄iyee.

Yeesu gwaaꞌaraa dosi musalaabage

(Mataayo 27:45-56; Maariko 15:33-41; Yohaana 19:28-30)

44Inkoo, daa ilii buꞌudi saa lahhoꞌo da tleemaa, hhantee yaa ilaslaabidi hhapee goõ saa gweleti naqatloo.23:44 Yuꞌudii kitaabuu gu Aamoosi 8:9.45Cencee da letu gi maydi hiida⁄araa, kara pasiyaa da mara gu didiru gu Iliitleemu gii feehhiti kaeeri cada.

46Da hheꞌesi, Yeesu gii ⁄aa⁄isi hari afoo da didiri, gi kaay tuba, “Ye Taataa, dabaiĩ kokuu haã qaasi muuna goy.”23:46 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 31:5. Giyaa ilii hheꞌesi kaawaraa gimbaki, gi tosaa hhami.

47Teꞌesii, sirikaarimoo gu didiru giyaa ilii arimi gimbakee gungii ca⁄u, gi daareesi Iliitleemu, kakaana tuba, “Gu lou, heediki yaa kona ibinaa daa tafaꞌadi.” 48Raqa da hida yaa hiikurunkuriti sliimaa sa arimaa da gimbaki. Inay goõ giyaa ilii aniri gimbaki gungii ca⁄u, gi ki⁄iri ayeemaa koinay, tay inay tooinaa puupukhumisiyay muunaiĩ koina hari slahhaaꞌamee. 49Hhakira goõ gwaa khuee Yeesu naraꞌa, sliimaa haa tigay hhakira gwaa sirakomaamidee ina Galilaayago, gi qadimidiri segenge, tay tooinaa khuꞌunay gimbakee.

Yeesu qaasaraa dosi

(Mataayo 27:57-61; Maariko 15:42-47; Yohaana 19:38-42)

50-51Inkoo, heedi leẽ yaa wana uma gosi na Yoseefu, yaamulooay gu yaamu gu Arimataaya, hhapee da Yudaayage. Ina yaa heedi gu hhou haa gwaa kooma ibinaa daa tafaꞌadi pandaa da Iliitleemuge. Kara yaa leẽ tla⁄aã gu giyaadimiisee da balasaa da didiri da Wayahuudi. Ina hingaa ila⁄imbidiiba haa balasatee da didiri haa yondu gooina gu gaasaraa Yeesu, ina yaa baqaaqamidi, khawaraa da Tawaaloo da Iliitleemu hari kwayru gu didiru. 52Yoseefu gi hadakay daqa Pilaatuge, gi firimi suguma hadisi tuuꞌuna da Yeesu, magi qaasa kay. 53Yoseefu yaagii ⁄eetisi tuuꞌunatee hhapeege. Ina gigi khiidimi hari qayru gu ⁄abaaku, gigi qaasa kay ayisa daa hiikhuri hhafidage. Ayisati dagaa kahhi iliiqaasa heedi lensee. 54Balotee yaa baloo da ilakhuukhuꞌumisu, maꞌaana, Sabaato yaa daadaauusidi tlaatleesaraa.23:54 Sabaato yaa daadaauusidi tlaatleesaraa: Yaati kitlaku sariyaa da diini da Yahuudige yondiida yondu lensee baloo da Sabaatoge. Bere heedi baloo da Sabaatoge kiriga kay idoo, qaasaraa da tuuꞌuna, duguti faadi hinti yondiidi yondu. Teesaaqay, Sirakoomiisee da Yeesu yaa slaiyay hiigaasa gimba sliimaa giyaa slaiyee yondu sa qaasaraa da Yeesu, Sabaato giyaa ilii kahhade tlaatleesa letutee hari khwayaiĩ.

55Tigay hhakira gwaa hhiyuudee sliimaa haa Yeesu Galilaayago, gi sirakoniri Yoseefu, gi aniri ayisa haa idoo tuuꞌuna da Yeesu dagaã ilii qaatisi teꞌesii waꞌayge. 56Da hheꞌesi, yaagi ki⁄iri ayage, gi ilakhuukhuꞌusiri du⁄iya da hhoi haa du⁄iya da tafu hhoi. Baloo da Sabaatoge gii fiifisiri, idoo daa ilii handikimi gooay sariyaa da Musaage.23:56 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 12:16; 20:10.

24

Yeesu slafaraa dosi ayisago

(Mataayo 28:1-10; Maariko 16:1-8; Yohaana 20:1-10)

1Inkoo, baloo da Jumaapiiri hari tumpaatumpu, tigay hhakira gii oyiri du⁄iyatira da tafu hhoi, giyaa ilakhuukhuꞌusiri haa gi hadakayri ayisage. 2Inay giyaa ilii dayri, gi slayri tlaa⁄atira, dagaã gwangwaraai ayisago. 3Giyaa ilii guniri waꞌay gu ayisage, inay yaa aniriiba slaqwa da Looimoo gu Goõ Yeesu. 4Qatlay giyaa ilii kahhiyee hiĩ bakaakairi sa gimbakee, cirakiray hida cada hingagii ca⁄asiri, gi qadimidiri ilaciyaa koinay, gwaa daamisee qayroo gu wanqawanqee mankaraaiya pahha. 5Tigay hhakee digigi ilii guumi ha dahhiya, gii gupu⁄umisiri pandadu koina hhapeege naqatloo. Hida hhakira gi kaayri sa tigay hhakee tuba, “Soꞌoyi damaamitay heedi gu slafa tla⁄aã gu tuueenaage? 6Wanaaba tiꞌii, Iliitleemu gungii tlaysi! Slawuu idoo sangwaa ilii kaay, giyaa iliiwane sliimaa haa unkuray yade Galilaayage tuba, 7‘Kwanda Nanku Heedi dugu hiilu⁄iye dabaiĩ gu hida gu koomeege tlakwaroo. Dugu hiitluhhumisi musalaabage, kara, baloo da tamiige yaa slafi.’ ” 8Da hheꞌesi, tigay hhakee gii slayri gimbakee gu Yeesu giyaa kaay.

9Qatlay tigay hhakee giyaa ilii ki⁄iri ayisago, gi ilakeesiri gimbakee goõ, sa sirakoomiisetira da mibi haa leẽ sliimaa haa wakinay goõ. 10Tigay hhakee, umaiĩ koina niĩ Mariyaa Magidaleena, Yoaana, Mariyaa iyoo da Yakoobo, haa tigay wakinay gwaa waaree sliimaa haa inay. 11Ya⁄abimiisee, tigay hhakee giyaa ⁄imbiriiba, kara gimbaki gwaati aniri konaaba maꞌaana see. 12Teesaaqay see, Peetiro gii tlay haa gi taa⁄adi ayisa naqatloo. Qatlay giyaa ilii day, gii condoi, gii juurisi waꞌay gu ayisage, gi arimi qayrukira kilesi gu ⁄abaaku. Da hheꞌesi, ina gi ki⁄i, tay hiĩ tosaa bakai sa gimbakee gungii ca⁄u.

Yeesu iliica⁄a sirakoomiisee dosi cada

(Maariko 16:12-13)

13Yuꞌudiyaa balotee loi da Jumaapiiri, sirakoomiisee cada da Yeesu yaa hhiyumaamita tongoo waka khuꞌusa, daa eteediidine na Emaaw. Tongotee segaruũ kosi yaa khocu gu saa cada Yerusaleemugo. 14Inay haa inay yaa giimaamisiyay gimbakee goõ gungii ca⁄u. 15Qatlay giyaa ilii cocaacoiyee haa hingi maamisiyay gimbakee, Yeesu ina loi giyaagi iliisati, gi khoci sliimaa haa inay. 16Teesaaqay see, ilaa koina digaa hiibo⁄eesi ha Iliitleemu, magu mayri baraslawaraa ina.

17Yeesu gigi maasi inay tuba, “Ti gimba mala hiĩ ga giimaamisidee unkuray haa unkuray, ga ilii khociicintee?” Inay gi qadimidiri, tay pandadu koina konay slahhaaꞌamee. 18Leẽ tla⁄aã gooinay, uma gosi daa eteediidine na Kileyoopa, gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Ugu kilesi na dahaagoo Yerusaleemuge, gu hhidima gimba gungii ca⁄u teꞌesii baalahhanki?”

19Yeesu gigi maasi inay tuba, “Ti gimba mala hikee?”

Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Gimba gu Yeesu gu Nasareeti. Ina yaa tletimiisay, kara gwaa kooma hiidahhasa da didiri gimba gosiige haa yondu gosii pandaa da Iliitleemuge haa pandaa da hida gonge. 20Hhapalooee da deni haa giyaadimiisee da tawaaloo doori, gwaa hiilu⁄iri ina hukumuu gu gwaaꞌaraage. Inay gugii tluhhumisiri musalaabage. 21Dandiray haa kona iliipaꞌaru tuba, ina niĩ aloo ilabuꞌuna Israeeli daqa fa⁄ayaago. Kara, letuti ti balalu tami hingii catiri, qatlay gimbaki sliimaa giĩ iliica⁄i. 22Slime, tigay wakinay gu raqa doori hindii bakaꞌasiri dandiray. Inay hiĩ hadakayri ayisage letuti tumpaatumpu, 23slaqwa dosi giĩ slayriiba. Inay yaagi ki⁄iri, gi kaayri tuba slime digaani iliica⁄i ha malayika yade ayisage, sigaani kaawee tuba, Yeesu ti slafi. 24Da hheꞌesi, deneꞌee koti wakinay hiĩ hadakayri ayisage, gi slayri ayisa namati tiraaqay, tigay hhakira gooay idoo giĩ ilii kaayri. Teesaaqay, ina guũ aniriiba.”

25Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Ye unkuray gu hhidimee, gwaa muunaiĩ hiiloaaꞌawee ⁄imbaraage gimba goõ, daa kakaami ha tletimiisee da Iliitleemu! 26Caba yaati kwanda, Kristu24:26 Kristu: Tiꞌii umaki Kristu hari Yunaanaisoo na Masiiya, maꞌaana dosi na Daa maakhi du⁄iya. dugu labaꞌasiye hari amotee. Da hheꞌesi ma hiiday wanqamee dosii da didirige?” 27Da hheꞌesi, Yeesu sigigi ilakeesi, idoo Handikaa da Iliitleemu giyaa ilii kaadi daqa dosii, gi tlaatleesi handikaa da Musaago haa handikaa da tletimiisee goõ da Iliitleemu.

28Inay giyaa ilii daadaauusiri tongotiray giyaa kakaakayee, Yeesu gi laqi ubee, hitii cacaacati pahha pandaage. 29Teꞌesii, inay gugi tlaatlaqasiri hari khisla, kakaanay tuba, “Ibiidi tiꞌii sliimaa haa dandiray, sa gimba inkoo hiti khwayaiĩ, kara amasi see yaani dayri.” Teesaaqay, ina gii day marage, gi ibiidi sliimaa haa inay.

30Qatlay Yeesu giyaa ilii ibiidi sliimaa haa inay meesaage, ina gii oyi mukaatimoo, gi daareesi Iliitleemu. Da hheꞌesi gugi fendehhemisi haa sigigi hadimisi inay. 31Yuꞌudiyaa! Ilaa koina digigi pooisi, inay gugi asu baraslayiri tuba, ti Yeesu. Cirakiray, ina gii hhancooi ilaa koinaa. 32Inay hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Muunaiĩ koti hiĩ ooyiiyinaaiibaslii waꞌay kotii, ina giĩ ilii giimaamisiye haa dandiray amooge, tay ilakesidi sa dandiray Handikaa da Iliitleemu?”

33Namati qatlaykeesii, cirakiray inay yaagi ki⁄iri Yerusaleemuge. Inay gi slayri sirakoomiisetira da mibi haa leẽ, hingii kurunkuridiri daqa lenge sliimaa haa hhakira gwaa waaree haa inay. 34Teꞌesii gigi akhasiri, kakaanay tuba, “Gu lou, Looimoo gu Goõ yaani slafi, kara yaani iliica⁄i Simooni.” 35Da hheꞌesi, hhakira gu cada gi ilakeesiri sa deneꞌee koina, gimba gwaanii ca⁄u daqa dooinay amooge, haa idoo giĩ ilii baraslayiri Yeesu, giĩ ilii fandakusi mukaatimoo.

Yeesu iliica⁄araa da sirakoomiisee dosi

(Mataayo 28:16-20; Maariko 16:14-18; Yohaana 20:19-23; Yondu gu Ya⁄abimiisee 1:6-8)

36Qatlay inay giyaa ilii giimaamisiyee gimbakee, Yeesu gi qadidi tla⁄aã gooinay, gi kaay sa inay tuba, “Qasaw wane sliimaa haa unkuray.” 37Teꞌesii, inay hirigii tlairi haa gi tlaꞌamuudiri, tay ilahudeemisiyay tuba, hiĩ iliitleemimoo aniri. 38Yeesu gi kaay tuba, “Haã soꞌoyi tlaꞌamutiri? Kara soꞌoyi kontay qiigiꞌimoo muunaiĩ kokunay? 39Inkoo, unkuray arima dabaiĩ koi haa yeꞌeeroo koi, ma antiri tuba ti ana loi. Hani slaapaaꞌamisidee, ma caahhadiri gu lou. Maꞌaana iliitleemimoo konaaba slaqwa, konaaba fararu, idoo ana gooay ganiĩ ilii antiri ha kooma.”

40Qatlay Yeesu giyaa ilii hheꞌesi kaawaraa gimbaki, sigigi laqami inay dabaiĩ kosi haa yeꞌeeroo kosi. 41Inay yaa kahhiyay ⁄imbaraa haa hiĩ bakairi sa hhaꞌaloo giyaa koneei. Teꞌesii ina gigi maasi inay tuba, “Kontaai ⁄agoo tiꞌii?” 42Inay sugugi hadisiri ina, samaakimoo daa deequmi. 43Ina gigii oyi, gigi ⁄agimi pandaa dooinay.

44Da hheꞌesi, ina gi kaay sa inay tuba, “Hiĩ na gimbakira koyi sangwaa kaay unkuray. Qatlay gaa iliiwaare sliimaa haa unkuray, haa kaay ambee, kwanda gimba goõ dugu hiigaasiye, daa handikimi daqa dooi sariyaa da Musaage, handikaa da tletimiiseege haa Daareesooge.”

45Teꞌesii, Yeesu gi pooisi caahhamuu koina, ma caahhiri maꞌaana da Handikaa da Iliitleemu. 46Ina sigigi kaay inay tuba, “Teesaaqay daganaa ilii handikimi tuba, Kristu dugu labaꞌasi, kara baloo da tamiige yaa slafi. 47Kara, hari uma gosi, kwahharaa da tlakwaroo haa ilamooyiru gu tlakwaroo dugu kakaana sa hhapapu goõ, tiaa tlaatleesi Yerusaleemugo. 48Unkuray na masaydii da gimbaki. 49Yuꞌudaa! Ana sangwaa ya⁄aba Muuna gu Iliitleemu, hiĩ daa hiifadidi ha Taataa goy tuba, sangu hadisi. Inkoo, unkuray ibiida Yerusaleemuge, qatlaykaꞌa naqatloo sangumaa ilii hadisiye hiidahhasa rawaa gu rawgo.”

Yeesu idoo duguraa ilii waaudi rawge

(Maariko 16:19-20; Yondu gu Ya⁄abimiisee 1:9-11)

50Da hheꞌesi, Yeesu girigi giyaadi inay teꞌesaa kenga gu yaamuge tongoo da Betaniyaa naqatloo. Ina gi waratlaysi dabaiĩ kosi, gigi ⁄aafi inay. 51Qatlay ina giyaa ilii ⁄aafaafidiye inay, ina dugugii oyi daqa dooinaa, dugurigi tosaa waaudi rawaa gu rawge ha Iliitleemu. 52Da hheꞌesi, inay gugi hhaꞌaleesiri ina, yaagi ki⁄iri Yerusaleemuge hari hhaꞌaloo da didiri. 53Balalu sliimaa inay gi ibiidiri mara gu didiruge gu Iliitleemu, tooinaa daareemisiya Iliitleemu.