Gimba gu Hhou daa handikimi ha
Yohaana
Gimba guri giyaada
Yohaana yaa leẽ gu ya⁄abimiisee mibi haa cada da Yeesu. Ina yaa handikimi kitaabuki, ma iliiay Wayahuudi sliimaa haa hida wakinay, ma ⁄imbiri Yeesu. Ina loi ti ilakesaasidiyaaba ibinaa da Yeesu. Ina piimaa dosi da didiri ti ilakeesa gimba wa⁄a gu denu gu bakaꞌasa daa yondiidi ha Yeesu haa caacaahhamisu giyaa hadisi sa hida. Gimbakee hiti laqaaqana pandataa tuba, Yeesu yaati heedi gu lou hari amoo da slaqwa, slime ina ti Iliitleemu.
Tlaatleesa da kitaabukii Yohaana hiti laqaaqana tuba, Yeesu ti Gimba gu Iliitleemu, ya⁄aboo da Iliitleemu khoorotii. Kara, gwaaꞌaraa dosi hinti sadaaka tleehhiti doó hiiowa sumuku tlakwaroo da hida gu khooroo. Slime, ina ti Masiiya khawaraa dosi daa tletimi Ila⁄imbidu gu Seguge. Yohaana ilakesaasidi slaꞌamuu gu Yeesu daqa sirakoomiisee dosii haa gimba gosi gu hii⁄atlisa inay afamaraa gu 13-17 naqatloo, qatlay gu khwayaiĩ sugwaa kahhiye oowaraa. Hiifaakoo da kitaabukii ti ilakesaasidi, idoo Yeesu dugwaa ilii hukumi haa dugwaa ilii tluhhumisi musalaabage. Slime, hiti ilakesaasidi idoo giyaa ilii slafi haa yaagii ca⁄i ayisago, haa asunkuilee idoo giyaa ilii caca⁄i sirakoomiisee dosi daqeemoo haa qatlay paslaapasloo.
1Gimba yaa heedi tleehhidi
1Tlaatleesoogo khooroo sagaa kahhiye tlehhinay, Gimba yaa wana.1:1 Gimba yaa wana: Hiĩ ti uma Yohaana gi giimaamisiye gu Nanku Iliitleemu, Yeesu Kristu. Hari amoti da Kristu, Iliitleemu hingay tlaaꞌasi daqa doorii. Gimbakee yaa sliimaa wana haa Iliitleemu. Kara, Gimbakee yaa Iliitleemu. 2Tlaatleesoogo Gimba yaa sliimaa wana haa Iliitleemu. 3Hari amoo dosi idadu goõ digaati tleehhi. Kara, wantaaba idoo lensee daaba tlehhinay hari amoo dosi. 4Ina na tlaatleesoo da slafimaa, kara slafimaa hhakee hiraa khayri cencee sa hida. 5Slime cencetee wanqada hhanteege, kara hhantee giyaa hiidahhasidiiba kaba⁄a cencetee.
6Heedi waku yaa khay daa ya⁄abi ha Iliitleemu, uma gosi na Yohaana.1:6 Yohaana: Hiĩ daa ya⁄abi ha Iliitleemu, yaati Yohaana Hiinunqudimiisay.7Ina yaati khay sa ilatlawa cencetee sa hida, haa hari amoo dosi hida goõ ⁄imbiyee cencetee. 8Yohaana yaa cencetee gooba. Ina yaati khay, ma ilatlay cencetee sa hida. 9Haã na cencee da loi daa khoca khoorooge haa gii cencuusida kila heedi.
10Gimbakee yaa wana khoorooge, kara hari amoo dosi khooroo dagaa tleehhi. Teesaaqay see, khooroo gwaa baraslaydiiba ina. 11Ina yaati khay daqa hida kosii, teesaaqay see, hida kosi gwaa ⁄imbiriiba ina. 12Hida goõ gwaa oowee ina, sigaa hadisi haaki da yaꞌay gu Iliitleemu tleehhida, hhakee na hida hhakaꞌa gwaa ⁄imbee uma gosi. 13Yaꞌay hhakee ti hhakaꞌaaba daa laqwali hari amoo da slaslaw hhawata haa hadee, baku hari slahhaahhaau gu slaqwa, baku hari slaꞌamuu gu hhawata, ti Iliitleemu nigaa tleehhi.
14Inkoo, Gimbakee gi heedi tleehhidi, gi ibiidi sliimaa haa dandiray. Dandiray haã arini wanqamee dosi, wanqamee da Naw gu leẽ gwaa daqa Taataa dahha, yaani haci hhoinay gu didiru haa gu lou.
15Yohaana yaa ilatlatlay sa hida gimba gosi, sigigi kaay hari afoo da didiri tuba, “Hiĩ na hikira gaa kaay gimba gosi ambee, ‘Ina gwaa khoca aluũ koaa hikee gu didiri ba⁄ay da ana, sa gimba ina yaa wana ana dinaa ilii kahhiye see laqwaloo.’ ” 16Slayii tuba hari buꞌudisaraa dosi, dandiray goõ haã oowani hari khisla hhoinay gu didiru gu Iliitleemu. 17Sa gimba, sariyaa dagaati hadisi ha Iliitleemu hari amoo da Musaa. Hhoinay gu didiru haa gimba gu lou, yaati khay hari amoo da Yeesu Kristu. 18Hhaku heedi lensee gwaa arimu Iliitleemu qatlay lensee. Ti Naw gu leẽ kilesi ina gu Iliitleemu gu sliimaa waara haa Taataa, hikee naa hiitlaaꞌasi Iliitleemu daqa doorii.
Ilatlawaraa da Yohaana Hiinunqudimiisay
(Mataayo 3:1-12; Maariko 1:1-8; Luuka 3:1-18)
19Baloo waka giyaadimiisee da Wayahuudi yaa ya⁄abiri hhapalooee haa Walaawi daqa Yohaanage, Yerusaleemugo. Haã na ilatlawa da Yohaana, gwaa ilii maasiri tuba, “Ugu na miyaa?” 20Yohaana yaati gimbuusi pandataa yakwaraa see guba tuba, “Ana Kristu1:20 Kristu: Tiꞌii umaki Kristu hari Yunaanaisoo na Masiiya, maꞌaana dosi na Daa maakhi du⁄iya. gooba.”
21Teꞌesii, inay gugi maasiri tuba, “Inkoo, ugu ti miyaa? Ugu na inaa tletimiisay Eliyaa?”
Yohaana gi ilaki⁄isi tuba, “Suti, ana na inaaba.”
Gugi maasiri tuba, “Inkoo, ugu na tletimiisaykiraa?”1:21 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 18:15, 18; Malaaki 4:5-6.
Yohaana gigi ilaki⁄isi tuba, “Suti, ana na inaaba.”
22Inay gugi maasiri kara tuba, “Inkoo, ugu ti miyaa? Kara ugu hati mala oiiꞌinta daqa dooguu ugu loi? Sandi kaade, ma slayni gimba ga leehhisane sa hhakira gundaani ya⁄abee.”
23Yohaana gigi ilaki⁄isi inay hari gimba gu tletimiisay Isaaya tuba, “Ana na afoo da heedi gu kakaakama kongoqomeege tuba, ‘Tafaꞌasa amoo da Looimoo gu Goõ.’ ”1:23 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 40:3.
24Inkoo, hida hhakee daa ya⁄abi, yaa daqa Farisaayoo dahhiyay. 25Inay gugi maasiri ina tuba, “Bere ugu Kristu gooba, Eliyaa gooba, kara tletimiisaykiraaba, inkoo ugu sa soꞌoyi hiinunqudiidimisida?”
26Yohaana gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Gu lou, ana hanguri maꞌay kilesi hiinunqudimisa. Wana leẽ guũ qadidu tla⁄aã googunay, unkuray hagu kahhaday caahha. 27Hikee gwaa khoca aluũ koaa, ana haraa hiiboo⁄iiba tongimoo gosi tleehhida, gimati gweedaraa dincaaraa da ye⁄eetoo kosi.”
28Gimbakee yaa yade hiicaca⁄i tongoo da Betaniyaage, hari tlo⁄osaa gu duudu gu Yoridaani, yade Yohaana daqa giyaa ilii nunqudiidimisiye.
Yeesu ⁄ambeenimoo gu Iliitleemu
29Heetlaalee dosii, Yohaana yaa arimi Yeesu yaa khoci daqa dosii, gi kaay tuba, “Yuꞌudaa! Hiĩ na ⁄ambeenimoo gu Iliitleemu gu hiiowa tlakwaroo da khooroo. 30Hiĩ na hikira sangwaa kaay gimba gosi ambee, ‘Ina gwaa khoca aluũ koaa, ina na didiri ba⁄ay da ana, sa gimba ina yaa wana ana dinaa ilii kahhiye see laqwaloo.’ 31Gu lou, ana loi haguũ caahhiiba ina. Teesaaqay see, ana hanti khay haa hiinunqudimisa hari maꞌay, ina duguma hiitlaaꞌasi daqa hida gu Israeelige.” 32Da hheꞌesi, Yohaana gi ilatlay, kakaana tuba, “Ana haã arimi Muuna gu Iliitleemu yaa hii⁄eeti tlabiya pahha rawaa gu rawgo haa gii ibiidi daqa dosii. 33Gu lou, ana loi hagwaa caahhiiba ina. Teesaaqay see, ina gwaa ya⁄abu ana, ma hiinunqudimisi hida hari maꞌay, sinaa kaay tuba, ‘Heedikaꞌa gamaa ante Muuna gu Iliitleemu yaa hii⁄eeti rawaa gu rawgo haa gii ibiidi rawaa kosii, hikee namaa hiinunqudimisi hida hari Muuna gu Iliitleemu.’ 34Ana loi haã arimi gimbaki, haa hagu ilatlatlaatlaw ambee, hiĩ ti Nanku Iliitleemu.”
Sirakoomiisee da tlaatleesoo
35Heetlaalee dosii, Yohaana yaa qadidi kara nama daqatiray sliimaa haa sirakoomiisee dosi cada. 36Qatlay Yohaana giyaa ilii arimi Yeesu hiicati hari teꞌesa, gi kaay tuba, “Yuꞌudaa! Hiĩ na ⁄ambeenimoo gu Iliitleemu!”
37Qatlay sirakoomiisetee cada da Yohaana giyaa ilii akhasiri ina gimbuusi gimbaki, inay gi sirakoniri Yeesu. 38Yeesu gii fookidi alunge, gi arimi sirakoomiisetee cada gwaa sirakonay, ina gigi maasi inay tuba, “Unkuray mala damaamitay?”
Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Maarimuu, ugu kaale ibimaamita?” 39Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Khocaa, unkuray ha arintayi daqa goó ilii ibiide!”
Teesaaqay, inay gi hadakayri haa gi ariniri, ina daqa giyaa ilii ibimaamidiye. Qatlaykee daa daadaauusi saa mibi da khwayaiĩ. Inay gi ibiidiri haa ina balotee.
40Andareyaa, hhia gu Simooni Peetiro, yaa leẽ gu hhakira gu cada gwaa akhasee Yohaana gimbuusi teesaaqay, haa gi sirakoomi Yeesu. 41Andareyaa gi hadakay gesaa gi dabiidukay hhia gosi Simooni haa sugugi kaay tuba, “Dandiray haã arini Masiiya.” Hiĩ slime doó eteedine na Kristu. 42Da hheꞌesi, Andareyaa gugi leehhisi Simooni daqa Yeesuge.
Yeesu gi khuꞌumi Simooni haa gi kaay tuba, “Ugu na Simooni nanku Yohaana, inkoo duguti eteedina na Keefa.” Hari Yunaanaisoo umaki gu Peetiro, maꞌaana dosi na hhafida.
Filiipo haa Natanaeeli eteedaraa dooina
43Heetlaalee dosii Yeesu yaa hadakay hhapee da Galilaayage. Ina gi arimi Filiipo, sugugi kaay tuba, “Hanisirakonte.” 44Filiipo yaa yaamulooay gu yaamu gu Betisayda, slime ti yaamu guũ Andareyaa haa Peetiro. 45Ina see Filiipo gi slay Natanaeeli haa sugugi kaay tuba, “Dandiray haã arini ina gimba gosi daa handakimi ha Musaa kitaabuu gu sariyaage, slime tletimiisee da Iliitleemu yaa handikiniri gimba gosi. Ina ti Yeesu gu Nasareeti, Nanku Yoseefu.”
46Natanaeeli gi maasi Filiipo tuba, “Gu louu, idoo da hhoi yaa hiidahhasida hiica⁄a Nasareetigo?” Filiipo gi kaay sa Natanaeeli tuba, “Khoca arimi.”
47Yeesu giyaa ilii arimi Natanaeeli yaa khoci daqa dosii, gi kaay gimba gosi tuba, “Yuꞌudaa! Hikee na Israeelimoo loi loi, waꞌay kosii wantaaba afaꞌafuuma.” 48Teꞌesii, Natanaeeli gi maasi Yeesu tuba, “Ugu haniĩ malee caahhadi ana?”
Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Ana haguũ arimi ugu, qatlay gaã iliiwante yaqay biraa gu ⁄ancimooge, Filiipo giĩ ilii kahhiye see eteedaraa ugu.”
49Teꞌesii, Natanaeeli sugugi kaay Yeesu tuba, “Maarimuu, ugu ti Nanku Iliitleemu! Ugu ti Mutemi gu Israeeli!”
50Yeesu gi ilaki⁄isi, sugugi kaay tuba, “Ugu hanti ⁄imbidii, sa gimba sugunti kaay kilesi ambee, ana haguũ arimi ugu, qatlay gaã iliiwante biraa gu ⁄ancimooge? Yuꞌudiyaa, ha arinta gimba gu denu ba⁄ay da hiĩ.” 51Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Gu lou, sangu kaay ambee, unkuray ha arintayi raw hiitlaaꞌadi haa malayika da Iliitleemu hiidadayay haa hii⁄eemidiyay daqa Nanku Heedige.”
2Losona gu khaboo Kanaage
1Baloo da tamiige daa wana losona gu khaboo yaamu gu Kanaa da hhapee da Galilaayage. Iyoo da Yeesu yaa wana teꞌesii, 2slime Yeesu sliimaa haa sirakoomiisee dosi digaa kwahhasuusi losonakeesii gu khabooge. 3Qatlay difaay2:3 difaay: Buraa da ⁄aamu waku daa tinqimi, uma gosi naa sabiibu. giyaa iliifaakidi, iyoo dosi Yeesu gi kaadi sa ina tuba, “Hida hhanki digiĩ afiifaaki difaay.”
4Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Iyoo, ha soꞌoyi gimbuusida gimbakee daqa dooii? Qatlay goy gu yondu kahhi dawaraa.”
5Iyoo dosi Yeesu gi kaadi sa yondimiisee tuba, “Idoo sangoo kaayiye ha ina, unkuray yondiida.”
6Inkoo, teꞌesii yaa wanay sibeedoo lahhoꞌo gu deni daa boo⁄imisi hari tle⁄eẽ, sa iliiqamiduu maꞌay. Sibeedoo hhakee digaati qaasi teꞌesii, sa ou gu Wayahuudi gu ilabuslidu. Kila sibida yaa hiidahhasidi hiiowa duumaaee kooani baku fanqu gu maꞌay.
7Yeesu gi kaay sa yondimiisetee tuba, “Hacimisa maꞌay sibeedoo hhakeesii.” Inay gi hacimisiri sibeedoo hhakee maꞌay rawaa naqatloo.
8Da hheꞌesi, Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Inkoo, slagwaw coko⁄o, leehhisa sa nankuay.”
Teesaaqay, inay gii slagwiri haa gi leehhisiri sa nankuay. 9Nankuay gi slipa⁄adi maꞌay hhakee dingii fooki gi difaay tleehhidiri. Ina yaa caahhiiba difaaytee daqa giyaa dahhade, yondimiisee gwaa hiislagwee maꞌay hhakee daay fooki yaa caahhiri tlaatleesoo dooina. Teꞌesii gi eteedi looimoo gu khaboo, 10sugugi kaay tuba, “Kila heedi goó ⁄isima losona, yoóti giyaadisi gesaa hadisa difaay da hhoi. Da hheꞌesi, qatlay hida giĩ ilii kitahhaniri khisla, ina yaa asu hiioy difaaytaꞌa daa hhacaꞌadi. Ugu hanti meesidi difaay da hhoi inkoo naqatloo!”
11Hiĩ naa gimba gu pandaa gu bakaꞌasa Yeesu giyaa yondiidi, yade yaamu gu Kanaa da Galilaayage. Ina yaa hiitlaaꞌasi wanqamee dosi, sirakoomiisee dosi gugi ⁄imbiri.
Yeesu ilabuusli mara gu didiru gu Iliitleemu
(Mataayo 21:12-13; Maariko 11:15-17; Luuka 19:45-46)
12Qariqaaqari gimbaki giyaa ilii cati, Yeesu yaa hiigweegwe⁄edi tongoo da Kaperinauumuge sliimaa haa iyoo dosi, hhiee kosi haa sirakoomiisee dosi. Inay gi ibiidiri taysi balalu angaamaka.
13Qatlay daa ilii daadaauusi losona gu Pasaaka gu Wayahuudi, Yeesu gi hadakay Yerusaleemuge. 14Yade mara gu didiruge gu Iliitleemu, Yeesu gi slay hida naadiidinay yakway, bee⁄u haa kundee. Kara gi slay hida hiĩ ibiidiri meesasuu koinay, alaalaanayi peesay daa slaiye mara gu didiruge gu Iliitleemu. 15Ina gi boo⁄imisi jeleedimoo hari welaa, gi gusiisimi hida goõ mara gu didirugo gu Iliitleemu sliimaa haa bee⁄u haa yakway koina. Kara, gi slaslakhi meesasuu gu hida gwaa alaalaamee peesay haa gi wincalaakhami peesay gooina hhapeege. 16Ina gi kaay sa hhakira gwaa naadiidimee kundee tuba, “Surukusa idadu kokuna tiaa! Mawu gimbaki! Hhantii fookiday mara gu taataa goy daqa da iliikirigiru haa naadiidiru idadu.”
17Teꞌesii, sirakoomiisee dosi gii slayri gimba daa handikimi Handikaa da Iliitleemuge tuba, “Slaꞌamuu ga koome sa mara gu Iliitleemu, hini ⁄agiyay.”2:17 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 69:9.
18Da hheꞌesi, giyaadimiisee da Wayahuudi gi maasiri Yeesu tuba, “Ti gimba mala gu bakaꞌasa ga laqade, gu maꞌasa tuba, ugu ha konta haaki da yondu gimbaki?”
19Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ilacata maraki gu didiru gu Iliitleemu, ana hagu tleehha balalu tamige!”
20Teꞌesii, giyaadimiisee da Wayahuudi gugi ilaki⁄isiri ina tuba, “Maraki gu didiru gu Iliitleemu dugwaati tleehhi koraraa mibeeri cigahha haa lahhoꞌo. Inkoo ugu ha malee kakanta tuba, hagu tleehheda balalu tamige?” 21Teꞌesii, Yeesu giyaa ilii gimbuusi marakee gu didiru, yaati gimbuusi gimba gu slaqwa dosi. 22Teesaaqay, ina qatlay giyaa ilii slafi ayisago, sirakoomiisee dosi yaa hiislayri gimbakira giyaa kaay. Teꞌesii, inay gi ⁄imbiri Handikaa da Iliitleemu haa gimbakira Yeesu giyaa kaay sa inay.
23Qatlay Yeesu giyaa ilii Yerusaleemuge wane losona gu Pasaakage, hida wa⁄a yaa ariniri, gimba gu bakaꞌasa giyaa yondiidi. Teꞌesii hida wa⁄a gi ⁄imbiri hari uma gosi. 24Teesaaqay see, Yeesu ina loi hingaa taatahhiiba daqa dooinay, sa gimba ina giyaa khui inay goõ, idoo giyaa iliiwanee. 25Ina yaa slaiyaaba hida, ma ilatlayri gimba gu hida, sa gimba ina yaati khui sumuku gimba goõ gwaa muunaiĩ gu hidage waara.
3Nikodeemo ilakhookhocukay Yeesu
1Inkoo, yaa wana giyaadimiisay leẽ Yahuudimoo gu raqa da Farisaayoo, uma gosi na Nikodeemo. 2Baloo waka hari amasi, ina yaa hadakay daqa Yeesuge haa sugugi kaay tuba, “Maarimuu, dandiray khuana tuba, ugu ti maarimuu daa ya⁄abi ha Iliitleemu. Hhaku heedi gu hiidahhasa yondu gimba gu bakaꞌasa da hikee gooay ga yondimaamite ugu, bere Iliitleemu wanaaba sliimaa haa ina.”
3Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Gu lou, gu lou, sugu kaay ugu ambee, heedi hiidahhasiyaaba arimaa Tawaaloo da Iliitleemu, bere duguba laqwaloo waa da cada.”3:3 bere duguba laqwaloo waa da cada: Gimba gu Yunaanaisoo hiidahhasi kooma maꞌaana cada tiꞌii, laqwalaraa kara baku laqwalaraa rawgo. Nikodeemo yaa caahhiiba tiꞌii, sa gimba hintii oyi maꞌaana da laqwalaraa waa da cada slaqwage.
4Nikodeemo gi maasi Yeesu tuba, “Heedi dugu malee hiidahhasi laqwaloo kara tay ina ti gaduwaa? Gu lou, ina hiidahhasiyaaba hiidawa guraꞌa gu iyoo dosii haa dugugi laqwali waa da cada!”
5Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Gu lou, sugu kaay ugu ambee, bere heedi duguba laqwaloo hari maꞌay haa hari Muuna gu Iliitleemu, hiidahhasiyaaba hiidawaraa Tawaaloo da Iliitleemuge. 6Heedi dugoóti laqwali slaqwage hari amoo da taataa gosi haa iyoo dosi. Teesaaqay see, heedi dugoóti laqwali muunage hari amoo da Muuna gu Iliitleemu. 7Ugu hhanti bakaꞌada, sa gimba suguũ kaay ambee, ‘Kwanda dugu laqwaliye waa da cada.’ 8Caaqwa3:8 Caaqwa: Gimbaki hari Yunaanaisoo kona maꞌaana cada, Caaqwa, baku Muuna. yoóti fahhanta bara gi iliislaꞌade khuꞌusa, haa pupukhumoo gosi hagugi akhamisida. Teesaaqay see, hiidahhasidaaba caahha bara giyaa dahhade haã bara gi kakaakayde. Teesaaqay dagani ilii wana kila heedi daa laqwali hari Muuna gu Iliitleemu.”
9Nikodeemo gi maasi Yeesu tuba, “Gimbaki malee gii dahhasi hiica⁄a?”
10Yeesu gi ilaki⁄isi Nikodeemo tuba, “Ugu ti maarimuu gu didiru gu hida gu Israeeli. Teesaaqay see, gimbaki guti hhidintaa? 11Gu lou, sugu kaay ugu ambee, dandiray hati giimaamisana gimba ga khuane, haa hati ilatlatlaatlayna gimba gaã arini. Teesaaqay see, unkuray haã ⁄imbidiriiba gimbaki sangu ilatlatlaatlayne. 12Ana sanguũ kakaami unkuray gimba gu khooroti, unkuray haã ⁄imbidiriiba. Inkoo, ha malee gii dahhasiday ⁄imbaraa, bere sangu kaawa gimba gu rawaa gu raw? 13Wanaaba heedi gwaa hadakaw rawaa gu rawge, ti ina kilesi gwaa hii⁄eetu rawaa gu rawgo, hikee na Nanku Heedi. 14Musaa gooay idoo giyaa ilii waratlaysi deesukira gu ⁄aray yade kongoqomeege,3:14 Yuꞌudii kitaabuu gu Faadoo 21:8-9. namati teesaaqay Nanku Heedi kwanda dugu waratlaysiye rawaage,3:14 waratlaysiye rawaage: Maꞌaana da gimbaki, Yohaana hiti laqaaqana hiitluhhumisu gu Yeesu musalaabage.15kila heedi goó ⁄imba ina, ma slay slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo.
16Iliitleemu yaa slai hida gu khooroo, ina yaati amoolaa hadisi Nankosi gu leẽ, kila heedi goó ⁄imba ina, ma may hhama, ina hiti slaye slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. 17Iliitleemu yaati ya⁄abiiba Nankosi khoorooge, ma hukumi khooroo. Ina gwaati ya⁄abi, hari amoo dosi khooroo dagama ilabuꞌumi. 18Inkoo, heedi goó ⁄imba ina dugu hukunaaba. Heedi goóba ⁄imba ina, hikee dugwaa hheꞌesi dugwaa hukumi, sa gimba ina yaa ⁄imbiiba uma gu Nanku leẽ gu Iliitleemu. 19Hiĩ na hukumuu tuba, cencee yaa khaydi khoorooge, teesaaqay see, hida gi slairi hhantee ba⁄ay da cencee, sa gimba yondu gooina gwaati tlaku. 20Kila heedi goó yondiida tlakwaroo, ina hiti waki cencee, kara yaa khayaaba cenceege, yondu gosi gu tlaku duguma may hiitlaaꞌasa pandataa. 21Hikaꞌa goó yondiida gimba gu lou, ina yoóti khay cenceege, yondu gosi duguma arimi tuba, dugoóti yondiidi hari akhamisu Iliitleemu.”
Yohaana Hiinunqudimiisay ilatlay Yeesu
22Gimbakee giyaa ilii cati, Yeesu haa sirakoomiisee dosi yaa waaudiri Yerusaleemugo haa gi hadakayri hhapee da Yudaayage. Ina gi ibiidi yade sliimaa haa inay balalu angaamaka, haa gii nunqudimisi. 23Qatlaykee, Yohaana yaatii nunqudiidimisi slime yade daqa daa eteediidine Ayinooni, ciyoomoo haa daqa daa eteediidine Saleemu, sa gimba yade maꞌay yaa wa⁄a. Taysi hida gwaa ilii hadakakayri, ina giyaa hiinunqudimisi. 24Qatlaykee, Yohaana dugwaa kahhi khiidiru jeerage. 25Inkoo, daagii ca⁄i naanaqamoo tla⁄aã gu sirakoomiisee da Yohaana haa Yahuudimoo leẽ sa ou gu Wayahuudi gu ilabuslidu. 26Sirakoomiisetee gi iliihadakayri Yohaana, haa sugugi kaayri tuba, “Maarimuu, heedikira guũ sliimaa waara haa ugu hari tlo⁄osaa gu duudu gu Yoridaani, gaa ilatlaydi gimba gosi, yuꞌudiyaa, inkoo ina hiinunqudiidimisi. Kara hida goõ gu ilii hadakakaakayay ina.”
27Yohaana gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Kila idoo ga kone sandaati hadisi daqa Iliitleemugo. Hhaku heedi gu hiidahhasa slawaraa idoo lensee waka. 28Unkuray loi ti masaydii doyi sangwaa kaay ambee, ‘Ana Kristu gooba. Ana dinaati ya⁄abi kilesi ma sugu haraa giyaadi.’ 29Ina gu koomaa khabiisoꞌoo na looimoo gu khaboo. Amooleehhisimoo gu looimoo gu khaboo, ina goó qadida haa ina haa gugi akhamisi, ina hhaꞌaluudi akhasaraa afoo da looimoo gu khaboo. Teesaaqay, hhaꞌaloo doyi hiĩ buꞌuti. 30Inkoo, ina kwanda gi ilaqinciye heedi gu didiru tleehhida hari khisla, ana gi ilaqinca heedi gu coko⁄u tleehhida.”
Ina gwaa khoca rawaa gu rawgo
31Yeesu gwaa rawaa gu raw dahha, ina guti didiru ba⁄ay da hida goõ. Heedi gwaa khooroo dahha ina guti khooroo, ina hiti cocoi gimba gu khooroo. Kara, ina gwaa khoca rawaa gu rawgo, hiti kona ⁄uuru ba⁄ay da hida goõ. 32Ina hiti ilatlatlaatlay gimbakira giyaa arimi haa giyaa akhasi daqa Iliitleemugo. Teesaaqay see, ilatlatlaw gosi hhaku heedi lensee guũ ⁄imbu. 33Kila heedi gu ⁄imba ilatlawa da Yeesu, ina hiti laqaaqana pandataa tuba, Iliitleemu guti lou. 34Caahhi tuba, heedi daa ya⁄abi ha Iliitleemu, ina hiti gimbuumisi gimba gu Iliitleemu, sa gimba Iliitleemu hiĩ hadisi sa ina Muuna gosi ilakhua see hhaka. 35Taataa slai Nankosi, haa suguũ taatahhi idadu goõ daba gosii. 36Teesaaqay, kila heedi gu ⁄imba Nanku Iliitleemu, ina kona slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Heedi goó sia Nanku Iliitleemu konaaba slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo, hikee qupidaa gu Iliitleemu rawaa kosii wanay.
4Yeesu gimbuusi haa hadee waka Samaritoꞌoo
1Inkoo, Farisaayoo yaa akhasiri tuba, Yeesu hiinunqudiidimisi haa slaslaaslay sirakoomiisee wa⁄a ba⁄ay da Yohaana. 2Teesaaqay see, Yeesu ina loi yaa hiinunqudimisiiba, ti sirakoomiisee dosi naa hiinunqudimisiri. 3Yeesu giyaa ilii akhasi gimbakee, yaa waaudi hhapee da Yudaayago, gi ki⁄i kara hhapee da Galilaayage.
4Qatlay giyaa ilii Galilaaya kakaakayee, yaati kwanda ina gii catiye hari hhapee da Samariyaa. 5Teesaaqay, ina gi day yaamu wakinayge gu hhapee da Samariyaa doó eteedine na Sikaarii, ilaciyaa haa qaymotira Yakoobo giyaa hadisi sa nankosi Yoseefu. 6Daqateesii daganaa ilii wana wa⁄amu, Yakoobo giyaa ⁄aagwi koraraa wa⁄a gwaa hiicatee. Inkoo, Yeesu yaa ba⁄aa⁄aadi, sa gimba gu hhiyuuma da tleedi, teesaaqay gi ibiidi kenga gu wa⁄amukeesii. Qatlaykee daa daadaausi saa lahhoꞌo da tleemaa.
7Teꞌesii, hadee waka leẽ Samaritoꞌoo yaagi khaydi sa hheku gu maꞌay. Yeesu gi kaay sa hadetee tuba, “Siniqayde maꞌay na kitahhi.” 8Qatlaykee sirakoomiisee dosi yaa kiriga kayri ⁄agoo yaamuge.
9Hadetee gi ilaki⁄isidi Yeesu tuba, “Ugu ti Yahuudimoo ana Samaritoꞌoo. Hani malee iliifirinta maꞌay gu kitahhu ana?” Hadetee yaati maasidi teesaaqay, sa gimba Wayahuudi hingaa ilagaamaamisiyaaiiba haa Wasamariyaa idoo lenge see. 10Yeesu gi ilaki⁄isi, gi kaay sa hadetee tuba, “Bere hanti caahhada, sawaadii sigi hadisiye ha Iliitleemu, haa ti miyaa sigi kakaakama tuba, siniqayde maꞌay na kitahhi, igi hanti aloo firinta ina, ina sigiĩ hadisi maꞌay gu slafimaa.”
11Hadetee gi kaadi sa ina tuba, “Looimoo, ugu kontaaba khoosliya darii slagwa maꞌay, kara wa⁄amuki gu ilasegu. Inkoo, maꞌay hhakee gu slafimaa hagiyaani kaalaa slaydi? 12Taataa goori Yakoobo sindaa hadisi dandiray wa⁄amuki. Kara ina, yaꞌay kosi haa kuꞌunaanay gosi yaa kitahhaahhanay maꞌay gu wa⁄amuki. Inkoo, ugu guti didiruu ba⁄ay da Yakoobo?”
13Yeesu gi ilaki⁄isi hadetee tuba, “Heedi gu kitahha maꞌay gu wa⁄amuki, hiti arina wakhaa kara. 14Teesaaqay see, heedi gu kitahha maꞌay sugu hadise ana, etaa ina maa arinaaba wakhaa koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Kara maꞌay sugu hadise ana, hhaahhiyoo tleehhidiyay waꞌay kosii, yaagi bontlogomidiyay slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo.”
15Hadetee gi kaadi sa Yeesu tuba, “Looimoo, kalaamay sini qayde maꞌay hhakee, ma may arimaa wakhaa kara, haa maa may khawa kara tiꞌii sa hheku gu maꞌay.”
16Yeesu gi ilaki⁄isi hadetee tuba, “Taa⁄a eteeda hhawata googi, luguraa khayda tiꞌii.”
17Hadetee gi ilaki⁄isidi Yeesu tuba, “Ana koomaaba hhawata.”
Yeesu sagagi kaay tuba, “Igi haã kaadi gu lou ubee, kontaaba hhawata. 18Igi haa konta hhawatee kooani, hhawatakee see ga konte inkoo ti hhawata googiiba. Teꞌesii haã kaadi gu lou.”
19Teꞌesii, hadetee gi kaadi sa Yeesu tuba, “Looimoo, ana haã arimi ugu ti tletimiisay gu Iliitleemu. 20Ayiĩ koti gu Wasamariyaa yaa okii firiirinay Iliitleemu. Teesaaqay see, unkuray Wayahuudi hati kakaakantay tuba, yade Yerusaleemuge na daqa da loi da ilii firoo Iliitleemu.”
21Yeesu gi kaay sa hadetee tuba, “De hadee, hani⁄imbide ana. Gu lou, qatlay yaa khoci, hamaa firiirintaaiiba Taataa okii gimati yade Yerusaleemuge. 22Unkuray Wasamariyaa hoóti firiirintay idoo ga hhidintee. Dandiray Wayahuudi hoóti firiirina Iliitleemu ga khuane, sa gimba ilabuꞌuru yaati khay hari amoo da Wayahuudi. 23Teesaaqay see, qatlay yaa khoci, kara yaani hheꞌesi yaani khay, qatlay firimiisee da loi, gimaa ilii firiirinee Taataa Iliitleemu hari muuna haa hari amoo da loi. Gu lou, Taataa Iliitleemu hiti slai hida da hhakee gooay magu firiiriniri. 24Iliitleemu ti Muuna, hida goõ goó firiirimee ina, kwanda gu firiirinee ina hari muuna haa hari amoo da loi.”
25Hadetee gi kaadi sa Yeesu tuba, “Ana khua tuba Masiiya, doó eteedine Kristu, yaa khoci. Ina gimaa ilii khaye, sandimaa hiitlaaꞌasi dandiray gimba goõ.”
26Yeesu sagagi kaay hadetee tuba, “Ana gu giimaamisa haa igi, na ina.”
27Qatlaykee, sirakoomiisee dosi yaagi ki⁄iri, kiriga da ⁄agoogo. Qatlay giyaa ilii dayri, inay gi bakairi hari khisla arimaa Yeesu wana ina lenkosi, cocoi haa hadee. Teesaaqay see, hhaku lensee gwaa maasu hadetee tuba, “Igi ti miyaa ha mala slaꞌada tiꞌii?” Slime yaa maasiriiba Yeesu tuba, “Soꞌoyi giimaamisida haa hadetee?”
28Da hheꞌesi, hadetee gi maydi sibida dosi da maꞌay teꞌesii, gi hadakaydi yaamuge haa gi kaadi sa hida tuba, 29“Khocaa arima heedi siniĩ gimbuusu ana gimba goy goõ gaa yondiidi! Gu lou, hiĩ Kristu goo?” 30Teesaaqay, hida wa⁄a yaagii ca⁄iri yaamugo, gi ilii hadakayri Yeesu.
31Qatlaykee sirakoomiisee dosi gwaa tlaatlaqaaqamisiyay ina tuba, “Maarimuu, ⁄agimi ⁄agoo.”
32Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ana kooma ⁄agoo da ⁄agiru unkuray ga hhindintee.”
33Teesaaqay, sirakoomiisee dosi hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Gu louu wana heedi sugwaani leehhisu ⁄agoo?”
34Yeesu gi kaay sa inay tuba, “⁄agoo doyi ana ti yondu idoo da slaiye ha Iliitleemu gunaa ya⁄abu haa hiigaasa yondu gosi. 35Unkuray caba hati kakaakantay tuba, ‘Kahhiyay slehheeri cigahha kilesi, qatlay gu buꞌuru yaani day?’ Inkoo, ana sangu kaawa ambee, waratlaysa ilaa kokuna haa yuꞌuda qaymamu, idoo giĩ ilii hamaadiri haa hiĩ buꞌudiri sa buꞌuru! 36Ina gu buꞌuuꞌuma slaslaaslay bueemaa kosi, haa hiikurunkuriirina ⁄aamu sa slafimaa gu koraraa goóba hiifaakoo. Teesaaqay, ina gu daamaamisa haa ina gu buꞌuuꞌuma, hiti hhaꞌaluumidiyay sliimaa. 37Sa gimbakee, kaawati dati loi tuba, ‘Leẽ hiti daamaamisi haa waku hiti buꞌuuꞌuna.’ 38Ana hangwaa ya⁄abi unkuray, maa buꞌuntiri baruũ hangwaaba daamisu, ti hida wakinay naa yondiidiri yondu gwaa karahhu. Teesaaqay, unkuray hanti slaydiri faydaa hari cufa dooina.”
Wasamariyaa wa⁄a gi ⁄imbiri Yeesu
39Wasamariyaa wa⁄a gu yaamu hhakee gu Sikaarii gi ⁄imbiri Yeesu, sa ilatlawa da hadetee. Ina sigaa kaadi inay tuba, “Ina siniĩ gimbuusi ana gimba goy goõ gaa yondiidi!” 40Teesaaqay, Wasamariyaa giyaa ilii dayri daqa Yeesuge, gugi tlaatlaqasiri ina ma ibiidi haa inay. Ina gi ibiidi teꞌesii haa inay balalu cada. 41Kara, hida wa⁄a hari khisla gi ⁄imbiri Yeesu, sa gimba giyaa gimbuusi.
42Hida hhakee gi kaayri sa hadetee tuba, “Inkoo, dandiray hanti ⁄imbaniiba sa gimbaa googi kilesi. Dandiray hanti ⁄imbani sa gimba haguũ akhasani dandiray loi, haa haã caahhani gu lou tuba, hiĩ na Ilabuꞌumiisay gu khooroo.”
Yeesu hhoeesi nanku karaanimoo
43Qatlay daa ilii cati balalu hhakee cada, Yeesu yaa waaudi teꞌesaa, gi hadakay Galilaayage. 44Wakaꞌalee, Yeesu ina loi yaa kaay pandataa tuba, “Tletimiisay dugoó muriidiyaaba ha hida gu hhapee dosi.” 45Teesaaqay, qatlay Yeesu giyaa ilii day Galilaayage, Wagalilaaya gwaa kwahhasuusiri. Inay yaa aniri gimba goõ Yeesu giyaa yondiidi yade Yerusaleemuge qatlay gu losona gu Pasaaka. Inay see slime yaa wanay losonakeesii.
46Yeesu gi kara ki⁄i yaamu gu Kanaage gu hhapee da Galilaaya, daqa giyaa ilii fooki maꞌay gi difaay tleehhidiri. Yade yaa wana heedi waku karaanimoo gu mutemi. Ina nankosi yaa mama⁄i yade yaamu gu Kaperinauumuge. 47Heediki gi akhasi tuba, Yeesu yaani khay Galilaayage yadaa Yudaayago. Ina gugi ilii hadakay haa gugi tlaatlaqasi, ma hhoeesa kay nankosi gwaa daadaauusu gwaaꞌa.
48Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa heedikee tuba, “Bere hanguba arimaa gimba gu bakaꞌasa haa gimba gu kaaru, etaa unkuray hani ⁄imbidaaiiba.”
49Karaanimokee gu mutemi gi kaay tuba, “Looimoo, hanguũ firimi poo aya gooii nankoy gi ilii kahhiye gwaaꞌa.”
50Yeesu sugugi kaay tuba, “Taa⁄a, nankoogu slafi.” Karaanimokee gi ⁄imbi gimba suguũ kaay ha Yeesu, ina gi tosaa waaudi. 51Qatlay ina giyaa ilii kikaaki⁄iye kahhi amooge, hingigi slaslayri haa tongee dosi, inay sugugi kaayri tuba, nankosi hiĩ hhoay. 52Teꞌesii, ina gigi maasi inay qatlay haloo nankosi giĩ ilii hhoay. Inay sugugi kaayri tuba, “Ina hiĩ may ga⁄ay sa⁄alee saa fanqu da tleemaa.”
53Teꞌesii, taataa gu khwaylimokee giislay tuba, hikee na qatlaykira suguũ ilii kaay ha Yeesu tuba, “Taa⁄a, nankoogu slafi.” Teesaaqay, ina haa hida goõ gu mara gosi gi ⁄imbiri Yeesu.
54Hiĩ yaa gimba gu bakaꞌasa gu cada Yeesu giyaa yondiidi, giyaa ilii ki⁄i Galilaayage yadaa Yudaayago.
5Yeesu hhoeesi heedi tlawa da Betisaydaage
1Gimbakee giyaa ilii cati, Yeesu gi hadakay Yerusaleemuge, qatlay gu losona gu Wayahuudi. 2Inkoo, yade Yerusaleemuge, ilaciyaa haa kaꞌafu doó eteedine Kaꞌafu gu Bee⁄u, yaa wanta tlawa daa niini⁄idi ha balasasuu kooani. Tlawatee dagoóti eteedina hari Eburaanaisoo Betisaydaa. 3Balasasuu hhakeesii ga⁄iidee wa⁄a yaa qaaqaatiri teꞌesii, tla⁄aã gooinay yaa wanay gwaa ilahhamaahhamee, sletuusee haa gwaa tingara⁄uumidee.5:3 Hhayuũ gu 3 - 4: Inay yaa baqamidiri maꞌay digima tlorontloreesi, sa gimba, yaa wana qatlay malayika gu Iliitleemu yaa hii⁄eemaamidi waꞌay gu tlawateesii, haa gi tlorontloreesi maꞌay hhakee. Teꞌesii, ga⁄iiday gu pandaa gwaa giyaadu hiidawa maꞌay hhakeesii diĩ tlorontloreesi, yaati hhoay ga⁄ay gosi goõ giyaa kone. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayeeri hhanki.5Teꞌesii yaa wana heedi waku gwaa mama⁄a koraraa mibeeri tami haa gweleti. 6Yeesu gwaa ilii arimi heedikee hiĩ qaati teꞌesii, tay ina khui tuba, heedikee yaa wana teꞌesii balalu wa⁄a, gugi maasi ina tuba, “Slaꞌadaa ma hhoaydi?”
7Ga⁄iidaykira gi ilaki⁄isi Yeesu tuba, “Looimoo, ana koomaaba heedi gunii ⁄eetisa waꞌay gu tlawage, qatlay maꞌay digoó ilii tlorontloreesiye. Qatlay ana goó ilii koise hii⁄eeta, goo khawe heedi waku hingii ⁄eeti pandaa dooii.”
8Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Tlayii, oyii fala doogu, la waauta.” 9Cirakiray heedikee gi hhoay, gii oyi fala dosi haa gi waaudi.
Inkoo, gimbakee yaay ca⁄i baloo da Sabaatoge. 10Teesaaqay, giyaadimiisee da Wayahuudi gi kaayri sa heedikira diĩ hhoeesi tuba, “Letuti ti baloo da Sabaato, sariyaa doorii ti kitlaku ugu geregeda fala doogu.”
11Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Heedikira guũ hhoeesu ana, ina siniĩ kaay tuba ‘Oyii fala doogu haa la waauta.’ ”
12Inay gugi maasiri tuba, “Heedi miyaa suguũ kaawu ugu tuba, ‘Oyii fala doogu la waauta?’ ”
13Heedikee diĩ hhoeesi, yaa caahhiiba ti miyaa nuguũ hhoeesi, sa gimba Yeesu yaa hheꞌesi yaa waaudi raqateesaa da hidago daa waara teꞌesii.
14Qariqaaqari, Yeesu gugi slay heedikira giĩ hhoeesi waꞌay gu mara gu didiruge gu Iliitleemu, sugugi kaay ina tuba, “Yuꞌudiyaa ugu duguũ hhoeesi. Inkoo, hhanti yondita kara tlakwaroo, ba⁄atii slayda gimba gu tlaku hari khisla.” 15Heedikee gi waaudi, gi kaawa kay sa giyaadimiisee da Wayahuudi tuba, ti Yeesu niĩ hhoeesi ana.
Hida hiti slayay slafimaa hari amoo da Nanku Iliitleemu
16Inkoo, sa gimba Yeesu yaa yondiidi gimbaki baloo da Sabaatoge, giyaadimiisee da Wayahuudi gugi labaꞌasiri ina pandataa. 17Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Taataa goy yoóti yondiidi balalu sliimaa inkoo see. Ana see slime ha yondimaamida.” 18Teesaaqay, giyaadimiisee da Wayahuudi yaa ilakoniri dabimidu amoo dari gaasa Yeesu. Inay yaa laqiri teesaaqay, sa gimba giyaa yondiidi kilesiiba baloo da Sabaatoge. Slime ina yaa kaay tuba, Iliitleemu ti Taataa gosi, haa hingigi ilakhuukhuꞌusi ina ti leẽ haa Iliitleemu.
Hiidahhasa haa ⁄uuru gu Nanku Iliitleemu
19Yeesu gi ilaki⁄isi giyaadimiisee da Wayahuudi tuba, “Gu lou, sangu kaay, Naw hiidahhasiyaaba yondu gimba lensee ina lenkosi. Ina hiti yondiidi gimbakaꞌa kilesi gi ariirine Taataa gosi gi yondiidiye. Gimba da yondiidiye ha Taataa, Naw see slime guni yondiidi namati teesaaqay. 20Caahhi tuba, Taataa hiti slai Naw, haa sugu laqaaqana gimba goõ hikaꞌa ina Taataa giyoó yondiidiye. Kara ina sugu laqana gimba gu denu ba⁄ay da hiĩ see, unkuray ma bakaꞌadiri. 21Taqay Taataa gooay giyoó iliislafimisiye hida gwaa kaka⁄ee haa sigigi qay slafimaa, namati teesaaqay, ana see Nankosi hadimisa slafimaa sa hhakaꞌa ga slae. 22Kara, Taataa hukunaaba heedi lensee, ina hiĩ taatahhi sa Naw ⁄uuru goõ gu hukumuu, 23hida goõ ma muriidiri Naw, idoo giyoó ilii muriidiyee gooay Taataa. Heedi guba muriida Naw, slime muriidiyaaba Taataa gwaa ya⁄abu Naw.
24Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, heedi gu akhamisa gimba goy, haa gugi ⁄imbi ina gunaa ya⁄abu ana, hikee kona slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo, kara ina dugu hukunaaba. Ina hingiicati gwaaꞌaraago haa hingii day slafimaage. 25Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, qatlay yaa khoci, kara yaani hheꞌesi yaani day, hida gwaa kaka⁄ee akhasiyayi afoo da Nanku Iliitleemu. Kara, inay gumaa akhasee, maa slayay slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. 26Caahhi tuba, Taataa gooay gi ilii kone slafimaa waꞌay kosii, namati teesaaqay hiĩ hadisi slime sa Naw, ma koomi slafimaa hhakee waꞌay kosii. 27Kara, ina hiĩ hadisi sa Naw ⁄uuru gu hukuruu, sa gimba ina ti Nanku Heedi.
28Unkuray hhanti bakaꞌadayi sa gimbaki. Qatlay yaa khoci hida goõ gu waꞌay gu ayisasuge waaree, maa akhasiyayi afoo dosi. 29Inay maa hiica⁄iyay ayisasugo, hhakira gwaa yondiidee gimba gu hhou, maa slafiyay ma slayri slafimaa goóba hiifaakoo. Kara hhakira gwaa yondiidee gimba gu tlaku, maa slafiyay haa digimaa hukuna. 30Ana hiidahhasaaba yondu gimba lensee ana lenkoyi. Ana ti hukuma idoo ga iliiakhase gooay daqa Taataago. Kara hukumuu goy guti haaki, sa gimba ana yondiidaaba, idoo ga iliislae gooay ana. Ana ti yondiida idoo gi iliislaiye gooay ina gunaa ya⁄abu ana.
Ilatlatlawu waku daqa Yeesuge
31Bere ana hangi ilatlawu ana lenkoyi, ilatlawa doyi daga ila⁄imbiyaaba. 32Wana waku gunoó ilatlatlawa, kara ana khua ambee, ilatlatlawu gosi guti lou.
33Unkuray haa ya⁄abidiri hida daqa Yohaana Hiinunqudimiisage, Yohaana gi ilatlay sa unkuray gimba gu lou. 34Ana ha ⁄imbaaba ilatlatlawu gu hida, coko⁄o seei. Ana sanguti giimaamisa gimbaki, unkuray danguma ilabuꞌumi. 35Yohaana yaati taa pahha daa ooyiiyima, haa gii cencuudisida cencee. Unkuray haay leehhediri hhaꞌaluumidu cenceteesii da ya⁄aboo dosii hari qatlay coko⁄o.
36Inkoo, ilatlatlaw ga koome ana kona ⁄uuru ba⁄ay da hikira gu Yohaana see. Caahhi tuba, yondu sinaa hadisi ana ha Taataa, magu hiigaasi, ilatlatlaatlay tuba, Taataa naa ya⁄abi ana. 37Taataa gunaa ya⁄abu ana, ina loi hiĩ ilatlay ana. Unkuray kahhaday akhasa afoo dosi, gimati arimaa see kalay gosi. 38Kara, gimba gosi wanaaba muunaiĩ kokunay, sa gimba unkuray hani ⁄imbidaaiiba ana daa ya⁄abi ha ina. 39Unkuray kwaꞌaaꞌatay Handikaa da Iliitleemu, sa gimba hati ilahudeedemisiday tuba, waꞌay kosii ha slayday slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Keslenkoo Handikati hiti ilatlatlaatlayda ana. 40Teesaaqay see, unkuray slaꞌadaaiiba khawa daqa dooii, ma slaydiri slafimaa hhakee.
41Ana oowaaba dumbeesa daqa hidago. 42Kara, ana khua unkuray kontaaiiba slaꞌamuu gu Iliitleemu muunaiĩ kokunay. 43Ana hanti khay hari uma gu Taataa goy, unkuray hani slaꞌadaaiiba ⁄imba ana. Bere heedi waku yaa khay hari uma gosi ina loi, unkuray haguti cira ⁄imbiday. 44Unkuray hati ooyintay daareesa unkuray haa unkuray, kara daareesa daa daqa Iliitleemu dahha, hagoó dabitaaiiba. Teesaaqay malee hiidahhasiday ⁄imbaraa ana?
45Unkuray hhanti ilahudeesiday tuba, ana hangu sitaakima pandaa da Taataage. Musaa, ina ga iliipaꞌaaꞌantee, ina nangumaa sitaakina unkuray. 46Bere unkuray haa aloo ⁄imbiday gimba gu Musaa, ana see haniĩ aloo ⁄imbiday, sa gimba ina naa handikimi gimba goy. 47Inkoo, bere unkuray haã ⁄imbidiriiba gimba daa handikimi ha Musaa, malee hiidahhasiday ⁄imbaraa gimba goy?”
6Yeesu ⁄agimisi hida elefu kooani
(Mataayo 14:13-21; Maariko 6:30-44; Luuka 9:10-17)
1Qariqaaqari gimbakee giyaa ilii cati, Yeesu yaa waaudi, gi tlo⁄osi hari bara waka da tlawa da didiri da Galilaaya, doó eteedine tlawa da Tiberiyaa. 2Raqa da didiri da hida gi sirakonti Yeesu, sa gimba inay yaa aniri gimba gu bakaꞌasa wa⁄a, giyaa yondiidi hari hhoeemisu ga⁄iidee. 3Da hheꞌesi, Yeesu gi ilakhiinaaꞌadi onke, gi ibiidi taysi sliimaa haa sirakoomiisee dosi. 4Qatlaykee losona gu Pasaaka gu Wayahuudi yaa daadaauusi.
5Yade onke, Yeesu giyaa ilii waratlaysi ilaa kosi, gi arimi raqa da didiri da hida yaa khocida daqa dosii. Ina gi maasi Filiipo tuba, “Kaale kiriga kayna mukaatee, ma ⁄agimisani hida hhanki?” 6Yeesu yaati maasi Filiipo teesaaqay magu ilatahhi ina, sa gimba Yeesu ina loi yaa caahhi idoo gi laqiye.
7Filiipo gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Gamati kirigani mukaatee da dinaari miyaa cada6:7 dinaari miyaa cada: Dinaari leẽ yaa musaalaa gu baloo leẽ gu yondimiisay. Dinaari miyaa cada (200) yaati qoomay gu musaalaa gu slehheeri gweleti gu yondimiisay. see, buꞌudisiyaaba hida hhanki, gamati hadisani sa kila heedi fandakumiya da coko⁄i kilesi.”
8Leẽ gu sirakoomiisee dosi, doó eteedine Andareyaa, hhia gosi Simooni Peetiro, sugugi kaay ina tuba, 9“Tiꞌii wana khwaylimoo leẽ gu kooma mukaatee kooani gu wee⁄oo haa samaakii cada gu digidaku. Gu lou, ⁄agotee ti idoo mala daqa raqa da didirige taqaaqay!”
10Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Ibiidisa hida hhapeege.” Inkoo, daqatee yaa konta sluufaa wa⁄a. Teesaaqay, hida gi ibiidiri hhapeege, hhawatee goõ yaa elefu kooani. 11Da hheꞌesi, Yeesu gii oyi mukaatetira, gi kaay ⁄iisoo sa Iliitleemu, haa gi deehhimi sa hida goõ gwaa ibiidee. Kara, gi laqi namati tiraaqay hari samaakikira. Hida goõ gi slayri idoo giyaa iliislaiye.
12Inkoo, qatlay hida giyaa ilii akhaakhaniri, Yeesu gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Kurunkuraw ⁄agoo diĩ meti, lensee ba⁄atii hhanta.” 13Teesaaqay, inay yaagii kurunkuriri haa gi hacimisiri kapapuu mibi haa cada gu meetu gu mukaatetira kooani da wee⁄oo, daa meesi ha hida hhakira gwaa ⁄agimee.
14Hida giyaa ilii aniri gimba gu bakaꞌasa Yeesu giyaa yondiidi, gi tlaatleesiri cocoꞌomoo tuba, “Gu lou, hiĩ na Tletimiisaykira daa tletimi tuba, yaa khay khoorooge!” 15Qatlay Yeesu giyaa ilii caahhi tuba, hida yaa slaiyay oowakawa ina hari ⁄uuru, ma mutemi gooina tleehhidi, ina hingigi pasli haa inay gi waaudi onke ina lenkosi.
Yeesu khoci hari rawaa gu maꞌay
(Mataayo 14:22-33; Maariko 6:45-52)
16Qatlay daa ilii day khwayaiĩ, sirakoomiisee dosi gii gweegwe⁄ediri tlawa da didirige da Galilaayage. 17Inay gii guniri masuwaage, gi tlaatleesiri tlo⁄osa tlawa yaamu gu Kaperinauumu khuꞌusa. Qatlaykee daa hheꞌesi daa hiihhantuudi, kara Yeesu yaa kahhi dawaraa daqa dooinay. 18Tlawa gi tlaatleesidi ⁄uru⁄utlimidu, sa gimba pupuiya da dihhi yaa fahhaahhanta. 19Sirakoomiisee dosi gi khociri hari masuwaa maꞌayge kilomiita kooani baku lahhoꞌo. Inay gi aniri Yeesu, yaa khoci hari rawaa gu maꞌay, yaani daadaauusi masuwaa dooinay. Teꞌesii, inay gi tlaꞌamuumuudiri hari khisla. 20Yeesu sigigi kaay tuba, “Ti ana, hhanti tlaꞌamutay!” 21Teesaaqay, inay gwaa slaiyay hiidaasa Yeesu waꞌay gu masuwaage. Cirakiray masuwaa gi daadi kenga gu tlawage hhapee da kaarunge, daqa giyaa kakaakayee.
Hida dabiidiyay Yeesu
22Heetlaalee dosii hida gwaa meetee hari kenga gu caduu gu tlawa, yaa baraslayiri tuba, sa⁄alee masuwaa leẽ kilesi niĩ wanta. Kara, inay yaa caahhiri Yeesu yaa hiidayiiba waꞌay gu masuwaage sliimaa haa sirakoomiisee dosi. Sirakoomiisee dosi yaati waaudiri inay kilakoina. 23Masuwawuu wakinay gwaa Tiberiyaa dahhee yaagi khayri ilaciyaa haa daqatira, raqa da hida giyaa ilii ⁄aginiri mukaatee, qariqaaqari Yeesu giyaa ilii kaay ⁄iisoo sa Iliitleemu. 24Teꞌesii hida hhakee gi baraslayiri tuba, Yeesu haa sirakoomiisee dosi yaa wanaaiiba teꞌesii. Teesaaqay, inay gii guniri masuwawuu hhakeesii, gi waaudiri Kaperinauumuge, ma dabiidu kayri Yeesu.
Yeesu na mukaatimoo gu slafimaa
25Hida hhakee gwaa ilii slayri Yeesu hari tlo⁄osaa gu tlawa da didiri, inay gugi maasiri tuba, “Maarimuu, ugu haani malaalee khaydi tiꞌii?”
26Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Gu lou, sangu kaay ambee, unkuray haniti damaamitaaiiba ana, sa gimba gaã antiri gimba gu bakaꞌasa gaã yondiidi, ti sa gimba gaã ⁄agintiri mukaatetira hagi akhakhantiri. 27Unkuray hhanti yonditay sa ⁄agoo doó tlakwaakwawa, ba⁄ay hiti yondiida sa ⁄agoo doó hiikaasa slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Nanku Heedi sangu hadisi unkuray ⁄agoti. Caahha tuba, ina dugunaa ilii qaasi chapaa ha Iliitleemu Taataa.”
28Teesaaqay, inay gugi maasiri ina tuba, “Inkoo, hati malee laqana, ma yondiidani yondu da slaiye ha Iliitleemu?”
29Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Yondu gu Iliitleemu na nahiĩ, ⁄imba hikaꞌa giyaa ya⁄abi.”
30Teꞌesii, inay gugi maasiri gi kaayri tuba, “Ti gimba mala gu bakaꞌasa ga yondite, dandiray magu arini, magu ⁄imbani ugu? Ti gimba mala ga yondite? 31Ayiĩ koti yaa ⁄aginiri ⁄agoo doó eteedine maana yade kongoqomeege, idoo daa ilii handikimi gooay Handikaa da Iliitleemuge tuba, ‘Ina sigaa hadisi mukaatee rawaa gu rawgo ma ⁄aginiri.’6:31 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 16:4; Nehemiyaa 9:15; Daareesoo 78:24-25. ”
32Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, Musaa gooba sangwaa hadisi unkuray mukaatee rawaa gu rawgo. Ti Taataa goy sangoó hadimisi mukaatimoo gu lou rawgo. 33Mukaatimoo gu Iliitleemu na hikaꞌa goó hii⁄eeta rawaa gu rawgo, haa gi hadisi slafimaa sa hida gu khooroti.”
34Teesaaqay, inay sugugi kaayri tuba, “Looimoo, balalu sliimaa sandi hadimiside mukaatimokee.”
35Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Ana na mukaatimoo goó hadisa slafimaa sa hida. Ina gwaa khawa daqa dooii etaa arinaaba qori. Kara ina gu ⁄imba ana etaa arinaaba wakhaa. 36Inkoo, ana sangwaa kaay unkuray ambee, unkuray haniimati arintiri see ana, kahhaday haniĩ ⁄imbidiriiba. 37Hida goõ sini hadisiye ha Taataa yaa khayay daqa dooii. Kara kila heedi gwaa khawa daqa dooii, etaa ana hagu kwahhaaba. 38Caahha tuba, ana haatii ⁄eetiiba rawaa gu rawgo, ma yondiidi gimba ga slae ana, ti sa yondu idoo da iliislaiye ha ina gunaa ya⁄abu. 39Inkoo, hiĩ na gimba gi slaiye ina gunaa ya⁄abu na nahiĩ tuba, hhanti hhamisa lensee gu hhakira sinaa taatahhi ha ina. Kara, inay hagimaa slafisa balotirayi da hiifaakooge. 40Gimba da slaiye ha Taataa goy na nahiĩ tuba, kila heedi gu khuꞌuma Naw haa gugi ⁄imbi, slay slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Kara ana hagumaa slafisa ina baloo da hiifaakooge.”
41Teesaaqay, Wayahuudi gi tlaatleesiri iliiquru⁄umoo Yeesu, sa gimba yaa kaay tuba, “Ana na mukaatimoo gwaa hii⁄eetu rawaa gu rawgo.” 42Inay gi kaayri tuba, “Heediki Yeesu goóbaslii nanku Yoseefu, hiĩ taataa gosi haa iyoo dosi hagi khuana? Inkoo ina malee hiidahhasi kaawa tuba, ‘Haanii ⁄eeti rawaa gu rawgo?’ ”
43Teesaaqay, Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Hangu hhanti ilii quru⁄uday unkuray haa unkuray. 44Hhaku heedi lensee gwaa hiidahhasa khawa daqa dooii, bere duguraaba giyaada ha Taataa goy gunaa ya⁄abu. Kara heedikee ana hagumaa slafisa baloo da hiifaakooge. 45Tletimiisee da Iliitleemu yaa handikiniri tuba, ‘Hhaã goõ digi caacaahhamisi ha Iliitleemu.’6:45 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 54:13. Kila heedi gu akhamisa Taataa goy haa hingigi caacaahhamisi daqa dosaa, hikee yaa khay daqa dooii.
46Hhaku heedi lensee guũ arimu Taataa. Ti ina kilesi gwaa daqa Iliitleemu dahha, ina kilesi niĩ arimi Taataa. 47Gu lou, sangu kaay, heedi guni ⁄imba ana, hikee kona slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. 48Ana na mukaatimoo goó hadisa slafimaa sa hida. 49Ayiĩ kokuna yaa ⁄aginiri ⁄agoo doó eteedine maana yade kongoqomeege, teesaaqay see, inay gi kaka⁄iri. 50Inkoo, tiꞌii wana mukaatimoo gwaa daqa Iliitleemu dahha. Kila heedi gu ⁄agima mukaatimoki, etaa ina gwaaiyaaba. 51Ana na mukaatimoo gu slafimaa, gwaa hii⁄eetu rawaa gu rawgo. Kila heedi gu ⁄agima mukaatimoki, ina ibiidi koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Kara gu lou, mukaatimoki ga hadise sa slafimaa gu hida gu khooroo ti slaqwa doyi loi ana.”
52Teꞌesii, Wayahuudi hingigi tlaatleesiri kabaaba⁄u inay haa inay kakaanay tuba, “Heediki malee hiidahhasi hadisa slaqwa dosi sa dandiray maga ⁄agini?”
53Teesaaqay, Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Gu lou, sangu kaay, bere hanguba ⁄agoo slaqwa da Nanku Heedi haa gi kitahhantay ceedee dosi, hakontaaiiba slafimaa waꞌay kokunay. 54Kila heedi gu ⁄agima slaqwa doyi haa gi kitahhana ceedee doyi, hikee kona slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Kara hikee ana hagumaa slafisa baloo da hiifaakooge. 55Caahha tuba, slaqwa doyi ti ⁄agoo da loi, haa ceedee doyi ti kitahhu gu lou. 56Kila heedi gu ⁄agima slaqwa doyi haa gi kitahhana ceedee doyi, hikee ibiidi ilagaasage haa ana, ana see ha ibiida ilagaasage haa ina. 57Taataa goy ina gu tlaatleesoo da slafimaa, naa ya⁄abi ana, kara ana hoóti ibiida sa gimba gosi. Namati teesaaqay, heedi guni ⁄imba ana, ina hiti ibiidi sa gimba goy. 58Hiĩ ti mukaatimoo gwaa hii⁄eeta hhapeege rawaa gu rawgo, ti hikira pahhaaba ayiĩ kokuna giyaa ⁄aginiri kongoqomeege gi kaka⁄iri. Ina gu ⁄agima mukaatimoki hiti ibiidi koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo.” 59Yeesu yaa gimbuusi gimbaki, giyaa ilii caacaahhaahhamisiye sinagoogige yaamu gu Kaperinauumuge.
Sirakoomiisee wa⁄a gi mayri ⁄imba Yeesu
60Qatlay sirakoomiisee dosi wa⁄a giyaa ilii akhasiri gimbakee, gi kaayri tuba, “Caacaahhamisuki yaa karahhi! Ti miyaa gu hiidahhasa oowaraa?”
61Yeesu gi caahhi tuba, sirakoomiisee dosi quraaru⁄iyay sa caacaahhamisu gosi, gigi maasi inay tuba, “Inkoo, dangunti muuna tlakweesii ha caacaahhamisuki? 62Inkoo ilahudeesa, hiti malaaꞌay bere hagu arintayi Nanku Heedi hiiday yade rawaa gu rawge, giyaa iliiwane tlaatleesogo? 63Muuna gu Iliitleemu na hadisi sa hida slafimaa goóba hiifaakoo. Heedi hiidahhasiyaaba yondu idoo lensee hari ⁄uuru gosi. Gimbaki sanguũ gimbuusi unkuray, yaa daqa Muuna gu Iliitleemu dahhi, kara guti slafimaa. 64Teesaaqay see, wanay wakinay tla⁄aã googunay goóba ⁄imbaraa ana.” Yeesu yaa kaay teesaaqay, sa gimba ina yaa caahhi yadaa tlaatleesoogo hhakira goóba ⁄imba haa hikira gumaa hiifookida ina. 65Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Haã na idoo sangwaa ilii kaay ambee, hhaku heedi gwaa hiidahhasa khawa daqa dooii, ti hikaꞌa kilesi daroó giyaadiye ha Taataa goy, maa khay daqa dooii.”
66Qatlaykeesaa sirakoomiisee dosi wa⁄a, gi waaudiri, gugi mayri sirakomamidu.
67Da hheꞌesi, Yeesu gi maasi sirakoomiisetira tosi mibi haa cada tuba, “Unkuray see haniti slaꞌadaaii mawaraa ana?”
68Simooni Peetiro gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Looimoo gu Goõ, ha daqa miyaa kayna? Ugu kilesi na konta gimba gu slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. 69Dandiray haã ⁄imbani haa haã caahhani tuba, ugu na Kristu, Daa tlintiꞌisi gu Iliitleemu.”
70Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ti ana nangwaa hiileehhi unkuray mibi haa cada. Teesaaqay see, leẽ tla⁄aã googunay ti Biriisimoo!” 71Tiꞌii, Yeesu yaati giimaamisi gimba gu Yuuda, nanku Simooni Isikariyooti. Yuuda giyaamati leẽ gu sirakoomiisetira mibi haa cada, qariqaaqari hiĩ na hiifookidi Yeesu.
7Hhiee kosi Yeesu gwaa ⁄imbiriiba ina
1Qariqaaqari gimbakee giyaa ilii cati, Yeesu yaa ilakhookhocimi hhapee da Galilaaya. Ina yaa slaiyaaba hadakawa hhapee da Yudaayage, sa gimba giyaadimiisee da Wayahuudi gwaa slaiyay gaasaraa. 2Inkoo, losona gu Wayahuudi daa eteediidine losona gu cuuraiĩ7:2 losona gu cuuraiĩ: Losona gu cuuraiĩ yaa losona gu balalu fanqu gu Wayahuudi, balalu hhakee fanquge, yaa ibimaamidiyay cuuraiĩ giyaa boo⁄imisiri hari elemu gu khai gu koomee loo⁄oo. Inay yaati laqiri teesaaqay sa hiislaslaw okookoiĩ koina gwaa hhiyuudee haa gi ibiidiri kongoqomeege koraraa mibeeri cigahha. Slime yaa losonuusiri sa we⁄inay gu Sabiibu haa Seyituuni. Yuꞌudii kitaabuu gu Gimba gu Walaawi 23:33-36, 39-43; Hiislaslaw gu Sariyaa 16:13-16. Qatlay gu losonakii hida wa⁄a yaa hhiyuudiri Yerusaleemuge ma losonuusiri sliimaa. giyaa ilii daadaauusi, 3hhiee kosi Yeesu sugugi kaayri ina tuba, “Waaudi tiaa, taa⁄a yade hhapee da Yudaayage, sirakoomiisee doogu ma ariniri gimba gu bakaꞌasa ga yondimaamite. 4Heedi gu slaꞌa duguma caahhi ha hida, yondiidiyaaba gimba gosi hari hhaaboo. Inkoo, bere ugu ha yondimaamita gimbaki, hangii ca⁄aside pandaa da hidage.” 5Hhiee kosi yaati gimbuusiri teesaaqay, sa gimba inay see yaa ⁄imbiriiba Yeesu.
6Yeesu gi ilaki⁄isi inay tuba, “Qatlay goy guraa hiiboo⁄u kahhi buꞌuda. Daqa doogunay qatlay sliimaa hiraatiiboo⁄i. 7Hida gu khooroo hiidahhasiyaaiiba wakaraa unkuray. Ana hini wakiyay, sa gimba ana sigi ilatlatlaatlaw inay ambee, ibinaa dooina da tlakwi. 8Unkuray taa⁄amida hadakaw Yerusaleemuge sa losonakee. Ana hadakawaaba, sa gimba qatlay goy guraa hiiboo⁄u kahhi buꞌuda.” 9Yeesu giyaa ilii hheꞌesi cocoꞌomoo gimbakee sa inay, ina gi meeti Galilaayage.
10Qatlay hhiee kosi giyaa ilii waaudiri losonage yade Yerusaleemuge, slime Yeesu see yaa hadakay yade hari hhaaboo. Ina yaa hadakayba pandataa. 11Inkoo, giyaadimiisee da Wayahuudi gwaa damaamidiyay ina yade losonage, haa gi ilakoniri maamisu tuba, “Kaale wana heedikee?” 12Slime daa wana saasahhamoo wa⁄a tla⁄aã gu raqoo gu hidage, sa gimba gu Yeesu. Hida wakinay yaa kakaakanay tuba, “Hiĩ ti heedi gu hhou.” Kara wakinay yaa kakaakanay tuba, “Suti! Ina hiicoraaridi hida.” 13Teesaaqay see, hhaku heedi lensee gwaa gimbuusu gimba gosi pandataa, sa gimba yaa tlaꞌamuudiri giyaadimiisee da Wayahuudi.
Yeesu caacaahhamisi losona gu cuurainge
14Qatlay losona giyaa ilii day tla⁄antla⁄a, Yeesu yaa hadakay mara gu didiruge gu Iliitleemu, haa gi tlaatleesi caacaahhamisu. 15Giyaadimiisee da Wayahuudi gi bakairi sa caacaahhamisu gosi, gi kaayri tuba, “Heediki hiĩ malee caahhi gimbaki, ina duguba caacaahhamisu see ha maarimamaa da sariyaa?”
16Teꞌesii, Yeesu gi ilaki⁄isi inay tuba, “Caacaahhamisuki ga caacaahhaahhamise ti kooiiba ana loi, ti caacaahhamisu gu hikira gunaa ya⁄abu ana. 17Bere heedi slai yondu gimbakaꞌa da slaiye Iliitleemu, ina caahhi bere caacaahhamisu goy yaa daqa Iliitleemu dahhi baku hati giimaamisa gimba goy ana loi. 18Heedi gu gimbuusa hari hiidahhasa dosi, ina ti dabiidi muree dosi ina loi. Heedi gu dabiida daareesa da hikira gwaa ya⁄abu ina, hikee ti gimbuusi gimba gu lou, kara waꞌay kosii afaꞌafuuma wantaaba. 19Musaa sangwaa hadisiibaslii unkuray sariyaa da Iliitleemu? Teesaaqay see, wanaaba heedi lensee tla⁄aã googunay gu iliikomaamida sariyaa. Inkoo, unkuray hani soꞌoyi slaꞌaday gaasaraa ana?”
20Teꞌesii, hida hhakee gugi ilaki⁄isiri ina tuba, “Ugu ha konta gieeri gu tlakwi! Ti miyaa nugu slai gaasaraa ugu?”
21Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ana haa yondiidi gimba leẽ gu bakaꞌasa baloo da Sabaatoge, inkoo unkuray goõ haringii tlaꞌadiri. 22Teesaaqay see, sa gimba Musaa sangwaa hadisi unkuray oukira gu daba⁄u, unkuray daba⁄aday khwaylimoo gimati baloo da Sabaato see. Oukee giyaamati daqa Musaa dahhiyaaba, yaati daqa okookoiĩ kokuna dahhi. 23Unkuray gimati baloo da Sabaato see, hiidahhasiday daba⁄u nanku hhawata, sariyaa da Musaa dagama may tlakweesa daqa khwaylimokeesii. Inkoo haã soꞌoyi slahhaaꞌadiri, sa gimba gaã hhoeesi heedi ma slafi baloo da Sabaatoge? 24Unkuray hhanti hukuntay hari arimaa kilesi hari khooroo, ba⁄ay hiti hukuma hari amoo da haaki.”
Hiĩ na Kristu goo?
25Teesaaqay, hida wakinay gu Yerusaleemu, hingaa tlaatleesiri maamisu inay haa inay tuba, “Hiĩ heedikiraabaslii gi damaamidiyee magu gaasiri? 26Inkoo yuꞌudaa, ina hiti gi maamisi pandataa cenceege, kara wanaaba gimba lensee inay sugu kakaakaneei ina. Baku angamalee giyaadimiisee hiti khuiyay tuba, gu lou hiĩ na Kristu?7:26 Kristu: Tiꞌii umaki Kristu hari Yunaanaisoo na Masiiya, maꞌaana dosi na Daa maakhi du⁄iya.27Inkoo, dandiray khuana heediki daqa giyaa dahhiye. Kristu, qatlay gimaa ilii khaye, haã ⁄imbani hhaku heedi lensee gumaa caahha ina daqa gimaa dahhiye.”
28Da hheꞌesi, Yeesu gi ilakoomi caacaahhamisu mara gu didiruge gu Iliitleemu hari afoo da didiri, kakaana tuba, “Unkuray goõ hani khuꞌuday ana, daqa gaa dahhe see haga khuꞌuday. Ana haati khayiiba harii dahhasa doyi. Teesaaqay see, ina gunaa ya⁄abu ana guti lou. Hikee unkuray hagumati hhidintiri, 29ana hagu khua, sa gimba ana haa daqa dosi dahha, kara ina naa ana ya⁄abi.”
30Teesaaqay inay gi slairi magu ooyiri. Teesaaqay see, hhaku heedi gwaa waratlaysu daba gosi magu ooyi ina, sa gimba qatlay gosi yaa kahhi buꞌudaraa. 31Hida wa⁄a gwaa raqateesii waaree gugi ⁄imbiri ina, kakaanay tuba, “Qatlay Kristu gimaa ilii khaye, maa laqaaqanaa gimba gu bakaꞌasa hari khisla, ba⁄ay da heediki?”
Sirikaarii dagaani ya⁄abi sa oowaraa Yeesu
32Farisaayoo gi akhasiri raqatee da hida cocoiyay gimba gu Yeesu. Da hheꞌesi, inay haa hhapalooee da deni gi ya⁄abiri sirikaarii da mara gu didiru gu Iliitleemu, magwaa ooyiri ina.
33Yeesu gi kaay sa raqa da hida tuba, “Ana hati waara ha unkuray hari qatlay gu coko⁄u kilesi, ha ki⁄a kara daqa dosii ina gunaa ya⁄abu ana. 34Unkuray hanimaa dabitay ana, etaa hanimaa antaaiiba, slime daqa gamaa iliiwaare ana, unkuray hamaa hiidahhasidaaiiba dawaraa.”
35Teesaaqay, giyaadimiisee da Wayahuudi hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Heediki kaale waaudi, dandiray haguiliimayne slawaraa? Gu louu ina hiti waaudiyaa daqa Wayahuudi gwaa pasidee yaamu gu Wayunaanige haa gi caacaahhamisi Wayunaani? 36Hiĩ ti gimba mala ina giĩ gimbuusi? Hiĩ soꞌoyi kaay tuba, ‘Unkuray hanimaa dabitay ana, etaa hanimaa antaaiiba, kara yade daqa gamaa iliiwaare ana, unkuray hiidahhasidaaiiba dawaraa?’ ”
Duudadaa da maꞌay gu slafimaa
37Inkoo, baloo da hiifaakoo da losonakee gu cuuraiĩ yaa baloo da didiri. Teꞌesii Yeesu gi qadidi, gi kaay hari afoo da didiri tuba, “Heedi gu kooma wakhaa yaa khaye daqa dooii,7:37 Heedi gu kooma wakhaa yaa khaye daqa dooii: Wakhaa da giimaamisiye tiꞌii, ti hari bara da muuna tuba, heedi gu slaꞌa gu lou caahharaa Iliitleemu. ma kitahhi maꞌay gu slafimaa. 38Handikaa da Iliitleemu gooay giyoó ilii kaade tuba, ‘Heedi guni ⁄imba ana, duudadaa gu maꞌay gu slafimaa yaa gunay muuna gosaa.’7:38 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 44:3; 55:1; 58:11. ” 39Yeesu giyaa ilii gimbuusi gimbaki, yaati gimbuusi gimba gu Muuna gu Iliitleemu, hiĩ hhakaꞌa gwaa ⁄imbee ina gumaa ooyiyayi qariqaaqari. Qatlaykee Muuna gu Iliitleemu yaa kahhi khawa, sa gimba Yeesu dugwaa kahhi daareesa ha Iliitleemu.
Deehhiihhiru tla⁄aã gu hidage
40Qatlay hida wakinay tla⁄aã gu raqago giyaa ilii akhasiri gimbakee, gi kaayri tuba, “Gu lou, heediki na Tletimiisay gu Iliitleemu.”
41Wakinay gi kaayri tuba, “Hiĩ na Kristu!” Wakinay gi kaayri tuba, “Kristu yaa hiidahhasiyaa hiica⁄a Galilaayago? 42Handikaa da Iliitleemu yaa kaadi tuba, Kristu maa afamaraa gu Dawdigo hiica⁄i, haa dugumaati laqwali yaamu gu Beteleheemuge, yaamu giyaa ilii ibimaamidiye Dawdi.” 43Teesaaqay, raqatee da hida hingigi deehhiihhiniri sa gimba gu Yeesu. 44Hida wakinay tla⁄aã gooinay gwaa slaiyay oowaraa Yeesu. Teesaaqay see, hhaku heedi gwaa waratlaysu dabaiĩ kosi, magu ooyi ina.
Giyaadimiisee da Wayahuudi gu ⁄imbiyaaiiba Yeesu
45Da hheꞌesi, sirikaaritira yaagi ki⁄iri daqa hhapalooee da denige haa daqa Farisaayooge. Inay gigi maasiri tuba, “Hagwaani soꞌoyi maydiri oowaraa?”
46Sirikaaritee gi ilaki⁄isiri inay tuba, “Hagwaani oowaniiba, sa gimba wanaaba heedi gu giimaamisa hari hiidahhasa, heediki gooay!”
47Da hheꞌesi, Farisaayoo gigi maasiri inay tuba, “Gu lou, unkuray see danguntii corii ha hikee? 48Gu lou, wanaa giyaadimiisay lensee, baku leẽ gu Farisaayoo gwaa ⁄imbu Yeesu? 49Teesaaqay see, hida hhanki goó ⁄imbee heedikaꞌa, hhidinay sariyaa da Musaa. Inay digaa ilawaasi!”
50Nikodeemo yaa leẽ gu giyaadimiisee da Farisaayoo, gwaa hadakawu daqa Yeesuge baloo waka hari amasi. Ina gi maasi deneꞌee kosi tuba, 51“Inkoo, sariyaa doori hukuntaa heedi, dugu kahhi akhasa gesaa, haa dagi caahhi idoo giĩ yondiidi?”
52Inay gi ilaki⁄isiri Nikodeemo tuba, “Ugu see haa Galilaaya dahhadaa? Taa⁄a somimi Handikaa da Iliitleemuge, asu caahhada tuba, wanaaba tletimiisay gwaa hiidahhasa hiica⁄a, hhapee da Galilaayago!” [53Da hheꞌesi, hida goõ gi waaudiri, kila heedi gi ki⁄i yaamu koinay.
8Hadee daa ilaslaslay slipalauumage
1Inkoo, Yeesu yaagii ca⁄i mara gu didirugo gu Iliitleemu, gi waaudi oõ gu Miseyituunige. 2Heetlaalee dosii hari heetlawaa, Yeesu yaagi khay kara mara gu didiruge gu Iliitleemu. Hida goõ yaagi khayri daqa dosii, ina gi ibiidi, gi tlaatleesi caacaahhamisu inay. 3Teꞌesii, maarimamaa da sariyaa da diini haa Farisaayoo suguraagi khayri hadee daa ilaslaslay slipalauumage. Inay gigi qadidisiri tla⁄aã gu hidage. 4Inay gi kaayri sa Yeesu tuba, “Maarimuu, hadeti dagaã ilaslaslay slipalauumage. 5Sariyaa doorii, Musaa hindaati ilafahhi cakhadiru hari tle⁄eẽ hadee da hankaa gooay hiti amoolaa gwaꞌata.8:5 Yuꞌudii kitaabuu gu Gimba gu Walaawi 20:10; Hiislaslaw gu Sariyaa 22:22-24. Inkoo, ugu hati mala oiiꞌinta?” 6Inay yaati maasiri Yeesu teesaaqay, magu hatliniri haa ma slayri amoo dari sitaakiru ina.
Teꞌesii, Yeesu gii condoi haa gi tlaatleesi handikiru hhapeege hari dinca dosi. 7Qatlay inay gwaa ilii ilakoniri maamisu ina, ina gi qadidi haa sigigi kaay inay tuba, “Heedi gubasli tlakwaroo tla⁄aã googunay, ina giyaadiye cakhada hadeti hari tlaa⁄u.” 8Da hheꞌesi, Yeesu gii condoi kara haa gi handikimi hhapeege.
9Qatlay inay giyaa ilii akhasiri gimbaki, gi tlaatleesiri waaumidu lelee lelee, gaduũ gunaa pandaa waaumidu. Inay gi mayri Yeesu teꞌesii ina lenkosi, haa hadetee hiĩ qaditi teꞌesii pandaa dosii. 10Da hheꞌesi, Yeesu gi qadidi haa gi maasi hadetee tuba, “Igi de iyoo, hida hhakira kaanoki? Hhakuu lensee gu hukuma igi tuba konta tlakwaroo?”
11Hadetee gi ilaki⁄isidi tuba, “Ye Looimoo, wanaaba lensee.”
Da hheꞌesi, Yeesu sagagi kaay tuba, “Ana see hagi hukumaaba igi. Taa⁄a ayigoogii, tlaatleesa da qatlaykaa hanti yondita kara tlakwaroo.”]8:11 Hhayeeri gu afamaraa gu 7:53-8:11 hhaki handikaa da wakaꞌalee loiige.
Yeesu cencee da khooroo
12Da hheꞌesi, Yeesu gi ilakoomi gimba sa hida hhakee, sigigi kaay tuba, “Ana ti cencee da hida gu khoorotii waaree. Kila heedi gu sirakooma ana, etaa ina khokhocinaaba hhanteege. Ina yooti kona cencee daroó khawa slafimaa.”
13Teesaaqay, Farisaayoo sugugi kaayri ina tuba, “Ugu hangiti ilatlatlaatlayda ugu lenkoogu. Sa gimbakee ilatlatlaw googu guti louuba.”
14Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ana hangimati ilatlatlay see ana lenkoyi, ilatlatlawu goy guti lou. Ana ha khua daqa gaa dahhe, kara ha khua daqa ga kakaakawe. Unkuray ha hhidintay daqa gaa dahhe, kara hhidintay daqa ga kakaakawe see. 15Unkuray hati hukuukuntay hari ilahudaa kokuna gu slaqoo kilesi. Ana hukumaaba heedi. 16Ana hagamati hukumi see, hukumuu goy guti lou, sa gimba ana lenkoyi waaraaba. Taataa gunaa ya⁄abu ana sliimaa wana haa ana. 17Sariyaa doogunayge daa handikimi tuba, ‘Ilatlatlaw gu hida cada dugu ⁄imbi tuba, guti loi.’8:17 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 17:6; 19:15.18Ana hangu ilatlatlawu ana lenkoyi, slime Taataa, ina gunaa ya⁄abu, hini ilatlatlay ana.”
19Da hheꞌesi, Farisaayoo gi maasiri Yeesu tuba, “Inkoo, Taataa googu kaale wana?”
Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Unkuray hani hhidintay ana, gimati Taataa goy see hagu hhidintay. Bere ana hanaa caahhaday tuba ti miyaa, slime Taataa goy see hagwaa caahhaday.” 20Yeesu yaa gimbuusi gimbaki, qatlay giyaa ilii caacaahhaahhamisiye daqa daa iliiqamaamidiye sandikoo da sadaaka, mara gu didiruge gu Iliitleemu. Teesaaqay see, wanaaba heedi gwaa oow ina, sa gimba qatlay gosi yaa kahhi buꞌuda.
Yeesu tletina gwaaꞌaraa dosi
21Yeesu sigigi kaay kara tuba, “Ana ha waauuꞌumida, haa da hheꞌesi unkuray hanidabitay. Teesaaqay see, unkuray hati kaka⁄aday tlakwaroo doogunay. Daqa ga kakaakawe ana, unkuray hiidahhasidaaiiba dawaraa.”
22Teesaaqay, Wayahuudi hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Inkoo, hingiti gaasa kayaa ina lenkosi? Soꞌoyi kakaana tuba, ‘Ana daqa ga iliiwaaude unkuray hiidahhasidaaiiba dawaraa?’ ”
23Yeesu sigigi ilaki⁄isi inay tuba, “Unkuray haa tia dahhaday hhapeego, ana haa rawaa gu raw dahha. Unkuray guti khooroti, ana guti khoorotiiba. 24Hatee na idoo ana sangwaa ilii kaay unkuray ambee, kaka⁄aday tlakwaroo doogunay. Bere hanguba ⁄imbaraa tuba, ana na ina, hati kaka⁄aday tlakwaroo doogunay.”
25Inay gi maasiri Yeesu tuba, “Sandi kaade ugu ti miyaa?”
Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ana na hikira sangu giimaamise unkuray tlaatleesoogo. 26Ana kooma gimba wa⁄a gu cocoꞌomoo haa gu hukuruu daqa doogunay. Kara, ana hati kakaakama sa hida gu khooroti, gimbakira gaa akhasi daqa Taataago. Ina hinaani ya⁄abi ana, kara ina guti lou.”
27Inay yaa baraslayiriiba tuba, Yeesu yaati gimbuusi haa inay gimba gu Taataa gosi gu rawaa gu raw. 28Teesaaqay, Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Unkuray gamaa hheꞌesidee waratlaysa rawaage Nanku Heedi, teꞌesii unkuray ganimaa ilii caahhaday tuba, ana na ina. Slime maa caahhaday tuba, ana yondiidaaba gimba lensee ana lenkoy. Ana ti gimbuusa gimbakira kilesi, dinaa caacaahhamisi ha Taataa goy. 29Kara, ina gunaa ya⁄abu sliimaa wana haa ana. Ina hinaa mayiiba ana lenkoyi, sa gimba balalu sliimaa ana hati yondiida gimba gu muunaboo⁄eesa ina.” 30Qatlay Yeesu giyaa ilii gimaamisiye gimbaki, hida wa⁄a gugi ⁄imbiri ina.
Sirakoomiisee da loi
31Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa Wayahuuditira gwaa ⁄imbee ina tuba, “Bere ha iliikontay gimba goy hangu caacaahhaahhamise, unkuray ti sirakoomiisee doyi da loi. 32Kara, unkuray ha caahhaday gimba gu lou gu Iliitleemu, hiĩ gu hiica⁄asa unkuray tongaiimaago.”
33Inay gugi ilaki⁄isiri ina tuba, “Dandiray ti laqwaloo da Aburahaamu. Kara, dandiray etaa haa tongee da heedi lensee tleehhidaniiba. Inkoo, ugu ha malee kaada tuba, dandi hiica⁄asi tongaiimaago?”
34Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, kila heedi goó yondiida tlakwaroo, hikee ti tongimoo gu tlakwaroo. 35Tongimoo ibiidiyaaba mara gu looimoo gosii balalu sliimaa. Nanku looimokee na ibiidi marakeesii balalu sliimaa. 36Teesaaqay, bere Nanku Iliitleemu hangu hiica⁄asi tongaiimaa da tlakwaroogo, gu lou, unkuray tongee tleehhitaaiiba kara. 37Ana ha khua ambee, unkuray ti okookoiĩ gu laqwaloo da Aburahaamu. Teesaaqay see, unkuray hani slaꞌaday gaasa ana, sa gimba, ha sisaasiꞌiday ⁄imba caacaahhamisu goy. 38Ana sanguti giimaamisa gimbakira gaa arimi daqa Taataa gooaa. Namati Teesaaqay, unkuray hati yondimaamitay gimbakira gaa akhasidiri daqa taataa googunaa.”
39Inay gugi ilaki⁄isiri ina tuba, “Dandiray taataa goori na Aburahaamu!”
Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Bere gu lou unkuray ti laqwaloo da Aburahaamu, haã aloo yondimaamitay gimbakira Aburahaamu giyaa yondiidi. 40Inkoo, unkuray hani slaꞌaday gaasa ana, sa gimba ana sanguti kakaakama unkuray, gimba gu lou gaa akhasi daqa Iliitleemugo. Gu lou, Aburahaamu yaa yondiidiiba teesaaqay. 41Unkuray hati yondimaamitay gimbakaꞌa taataa googuna gi yondimaamidiye.”
Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Dandiray yaꞌay gu slipalauuma gooba. Dandiray ha kona Taataa leẽ, ina na Iliitleemu.”
42Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Bere Iliitleemu hiĩ aloo Taataa googuna, haniĩ aloo slaꞌaday ana, sa gimba ana haa daqa Iliitleemu dahha, inkoo tiꞌii waara. Ana haati khayiiba hari muuna goy, ti Iliitleemu naa ana ya⁄abi. 43Inkoo, unkuray hangu soꞌoyiba baraslawa gimba sangu giimaamise? Ti sa gimba unkuray slaꞌadaaiiba akhamisu gimba goy sangu giimaamise. 44Unkuray ti yaꞌay gu taataa googuna Biriisimoo, kara slahhaahhaau gu taataa googuna guni yondimaamitay. Biriisimoo ti cu⁄udiisay yadaa tlaatleesoogo, kara qadidiyaaba gimba gu louge, sa gimba, gimba gu lou wanaaba waꞌay kosii. Qatlay Biriisimoo giyoó ilii gimbuusiye afaꞌafuuma, hikee na ou gosi, sa gimba ina ti afaꞌafuusay haa ti taataa gu afaꞌafuuma goõ. 45Inkoo, sa gimba ana sangu giimaamisa unkuray gimba gu lou gu Iliitleemu, unkuray haniĩ ⁄imbidiriiba ana. 46Wanaa leẽ tla⁄aã googunay gu hiidahhasa maꞌasa tuba, ana kooma tlakwaroo? Bere ana sanguti giimaamisa gimba gu lou gu Iliitleemu, hangu soꞌoyiba ⁄imbaraa ana? 47Heedi gu Iliitleemu, akhamisi gimba gu Iliitleemu. Unkuray akhamisidaaiiba gimba gosi, sa gimba unkuray hida gu Iliitleemu gooba.”
Ilatlawa da Yeesu daqa dosii ina loi
48Wayahuudi gi ilaki⁄isiri Yeesu tuba, “Dandiray kaawanaabaslii gimba gu lou tuba, ugu ti Samarimoo, haa ti konta gieeri?”
49Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ana koomaaba gieeri, ana hati muriida Taataa goy. Unkuray hanoó muritaaiiba ana. 50Ana damaamidaaba muree doyi ana loi. Wana leẽ gu slaꞌa, ana sinima hadimisi muree, kara ina na hakiimuu gu lou. 51Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, bere heedi iliikona gimba goy, etaa ina himaa arinaaba gwaaꞌaraa koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo.”
52Da hheꞌesi, Wayahuudi gi kaayri sa Yeesu tuba, “Inkoo gu lou haã caahhani tuba, ugu konta gieeri gu tlakwi! Aburahaamu yaa gwaai, kara tletimiisee da Iliitleemu see yaa kaka⁄iri. Teesaaqay see, ugu kakaakanta tuba, ‘Bere heedi iliikona gimba goy, arinaaba gwaaꞌaraa koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo.’ 53Inkoo, ugu guti didiruu ba⁄ay da taataa goori Aburahaamu? Ina yaa gwaai, tletimiisee da Iliitleemu slime yaa kaka⁄iri. Inkoo, ugu goo ilatahhade, ugu na miyaa?”
54Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Bere ana sangi dabiida muree ana lenkoyi, muretee toyi hiti diitiray. Taataa goy, hikee unkuray ga kakaakantee tuba, na Iliitleemu googuna, ina na daareesi ana. 55Unkuray, Iliitleemu hagumati hhidintiri, ana hagu khua. Bere ana haã aloo kaawa ambee, Iliitleemu hagu hhidima, ana see hanti aloo kaawa afaꞌafuuma unkuray gooay. Ana hagu khua, kara gimba gosi goó iliikooma. 56Taataa googuna Aburahaamu yaa hhaꞌaluudi, hari ilahudeesa tuba, arina baloo doyi da khawaraa khoorotii. Ina giyaa ilii arimi balotee, gi hhaꞌaluudi.”
57Da hheꞌesi, Wayahuudi sugugi kaayri ina tuba, “Ugu kahhada buꞌudisa see koraraa mibeeri kooani! Inkoo, malee kakanta tuba, Aburahaamu hagwaa arinti?”
58Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Gu lou sangu kaay unkuray ambee, Aburahaamu dugwaa ilii kahhiye laqwaloo see, ana haa waara.” 59Wayahuudi giyaa ilii akhasiri gimbaki, gi hufidiri tle⁄eẽ magu cakhadiniri haa magu gaasiri. Teesaaqay see, Yeesu gi nahhadi, gii ca⁄i mara gu didirugo gu Iliitleemu.
9Yeesu hhoeesi heedi gwaa ilahhamu laqwaloo dosaago
1Letu waka, Yeesu haa sirakoomiisee dosi, giyaa ilii khociicinee, yaa arimi heedi waku gwaa ilahhamu laqwaloo dosaago. 2Sirakoomiisee dosi gugi maasiri ina tuba, “Maarimuu, ti miyaa naa yondiidi tlakwaroo, ti heediki baku taataa haa iyoo dosi, ina dugugi laqwali yaa ilahhami?”
3Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Heediki dugwaati laqwaliiba yaa ilahhami, sa gimba gu tlakwaroo dosi, gimati tlakwaroo da taataa haa iyoo dosi. Ina dugwaati laqwali yaa ilahhami, ⁄uuru gu Iliitleemu duguma arimi daqa dosii. 4Dandiray kwanda ga yondiidane yondu gu hikira gunaa ya⁄abu ana, qatlay da ilii kahhiye tleemaa. Amasi yaa khociyay, qatlaykee wanaaba heedi lensee gu hiidahhasa yondiida yondu. 5Qatlay ga iliiwaare khoorooge, ana ti cencee sa hida gu khoorotii waaree.”
6Yeesu giyaa ilii hheꞌesi cocoꞌomoo gimbaki, gi cubuqi cubuqari hhapeege, haa gi boo⁄imisi tipa hari cubuqari hhakee. Ina gigi maakhi hari tipa ilaa gu heedikee gwaa ilahhamu. 7Da hheꞌesi, sugugi kaay tuba, “Taa⁄a slirooqisii ilaa koku wa⁄amu gu Siloaamuge.” (Siloaamu maꞌaana dosi na daa ya⁄abi.) Teesaaqay heedikee gi waaudi, gii slirooqisi ilaa kosi, yaagi ki⁄i yaa khuꞌuna.
8Teesaaqay, raqa da didiri da hida gwaa ibimaamidee coomooge haa ina haa wakinay angaamaka gwaa arimee ina wakaꞌalee firifiriirina, hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Heediki ti hikiraabaslii gwaa ibimaamida haa gi firifiriirina?” 9Hida angaamaka gu raqatee gi kaayri tuba, “Heediki na ina.” Wakinay raqateesii gi kaayri tuba, “Hiĩ na inaaba, hingaati slaaslaaqasi haa ina.”
Teꞌesii ina loi daa hhoeesi, gi ilakoomi kakaaru sa inay tuba, “Ana na ina gwaa ibimaamida haa gi firifiriirima.”
10Da hheꞌesi, inay gugi maasiri ina tuba, “Inkoo, ilaa koku hiĩ malee hiidahhasiri khuꞌuduũ?”
11Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Heedikaꞌa doó eteedine Yeesu hiĩ boo⁄imisi tipa, hinigi maakhi ilaa koi, haa hinigi kaay tuba, ‘Taa⁄a slirooqisii ilaa koku wa⁄amu gu Siloaamuge.’ Teesaaqay ana gi waaudi, gii slirooqisi, hagi tlaatleesi khuꞌuduũ.”
12Da hheꞌesi, inay gugi maasiri tuba, “Inkoo heedikee kaale wana?”
Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ana hhidima ina daqa gi iliiwane.”
Farisaayoo cangicangimisiyay hhoeesa da heedi gwaa ilahhamu
13Da hheꞌesi, hida hhakee gugi leehhisiri daqa Farisaayooge heedikee gwaa ilahhamu wakaꞌalee. 14Inkoo, hatee yaa baloo da Sabaato, Yeesu giyaa ilii boo⁄imisi tipa haa gi hhoeesi ilaa gu heedikee. 15Teesaaqay, Farisaayoo gugi maasiri heedikee, idoo ilaa kosi giyaa ilii dahhasiri khuꞌuduũ. Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ina hiniĩ maakhi tipa ilaa koii, ana hagii slirooqisi ilaa koi, inkoo ana ha khuꞌuuꞌuma.”
16Teesaaqay, Farisaayoo angaamaka gi kaayri tuba, “Heediki yaa daqa Iliitleemu dahhiyaaba, sa gimba ina iliikomaamidiyaaba baloo da Sabaato.”
Teesaaqay see, wakinay gi kaayri tuba, “Heedi gu kooma tlakwaroo malee gii dahhasi yondu gimba gu bakaꞌasa da hinkaa gooay?” Teꞌesii, hingigi deehhiihhiniri inay haa inay. 17Da hheꞌesi, Farisaayoo gugi maasiri kara heedikee tuba, “Ina niĩ hhoeesii ilaa koku. Inkoo, ugu mala oiiꞌinta sa gimba gu heedikee?” Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ina ti tletimiisay gu Iliitleemu.”
18Giyaadimiisee da Wayahuudi yaa ⁄imbiriiba tuba, gu lou heediki yaa ilahhami wakaꞌalee, inkoo khuꞌuuꞌuna, giyaa iliieteediri naqatloo taataa haa iyoo dosi. 19Da hheꞌesi, gi maasiri inay tuba, “Heediki ti nakooguna, unkuray ga kakaakantee tuba, dugwaa laqwali yaa ilahhami? Inkoo, ina hiĩ malee gii dahhasi khuꞌuduũ?”
20Teꞌesii, Taataa haa iyoo dosi gigi ilaki⁄isiri inay tuba, “Dandiray ha khuana tuba, heediki ti nankoori haa dugwaati laqwali yaa ilahhami. 21Teesaaqay see, idoo gi ilii khuꞌuuꞌune inkoo, dandiray ha hhidina. Kara dandiray ha hhidina miyaa niĩ hhoeesi ilaa kosi. Unkuray maasakuna ina loi. Ina ti heedi gu didiru haa hiidahhasi ilakeesa gimbakee ina loi.” 22Taataa haa iyoo dosi yaa teesaaqay gimbuusiri, sa gimba inay yaa tlaꞌamuudiri giyaadimiisee da Wayahuudi. Inay yaa caahhiri tuba, giyaadimiisetee hingaa ila⁄imbidiri gusinta sinagoogigo heedi gu ⁄imba tuba, Yeesu na Kristu. 23Hatee na idoo, taataa haa iyoo dosi saganaa kaayri tuba, “Ina ti heedi gu didiru, maasakuna ina.”
24Da hheꞌesi, giyaadimiisetee gugi eteediri waa da cada heedikee gwaa ilahhamu, haa sugugi kaayri ina tuba, “Gimbuusi gu lou pandaa da Iliitleemuge! Dandiray ha khuana tuba, heedikee guũ hhoeesu ugu ti kona tlakwaroo.”
25Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Bere ina ti kona tlakwaroo, ana hhidima. Gimba leẽ ga khue na nahiĩ tuba, wakaꞌalee ana haati ilahhami, inkoo ha khuꞌuuꞌuma.”
26Inay gugi maasiri kara ina tuba, “Inkoo, heedikee yaati malee laqi daqa dooguu? Ina yaati malee laqi gi tlaaꞌasi ilaa koku?”
27Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ana sanguu hheꞌesi sanguu kaay gimbakee, unkuray kahhaday toogunaa slaꞌadaaiiba ⁄imbaraa gimba sanguũ kaay. Kara slaꞌadaaii sangu kaay? Inkoo, unkuray see hati slaꞌadaaii sirakoomiisee dosi tleehhida?”
28Inay gugi wahaahaniri kakaanay tuba, “Ugu loi na sirakoomiisay gu heedikee! Dandiray ti sirakoomiisee da Musaa! 29Dandiray ha khuana tuba, Iliitleemu yaa gimbuusi haa Musaa. Heediki, dandiray ha hhidina daqa giyaa dahhiye!”
30Heedikee gigi ilaki⁄isi inay haa gi kaay tuba, “Hiĩ ti gimba gu bakaꞌasa! Unkuray ha hhidintay daqa giyaa dahhiye. Teesaaqay see, ina niĩ hhoeesi ilaa koi! 31Dandiray ha khuana tuba, Iliitleemu itatiisiyaaba firoo da hida gu koomee tlakwaroo. Iliitleemu hiti itatiisi heedi goó firiirima ina haa gi yondiidi idoo gi slaiye ina. 32Yadaa tlaatleesoogo Iliitleemu giyaa ilii tleehhi khooroo, hakahhana akhasa heedi hiĩ hhoeesi ilaa gu heedi daa laqwali yaa ilahhamu. 33Bere heediki yaa aloo daqa Iliitleemu dahhiyaaba, hiĩ aloo hiidahhasiyaaba yondu idoo lensee.”
34Inay gugi ilaki⁄isiri ina tuba, “Ugu dugwaati laqwali haa dugugi omi tlakwarooge. Inkoo, ugu malee gii dahhasida caacaahhamisu dandiray?” Da hheꞌesi, inay gugi gusiniri Sinagoogigo.
Ilahhama da muuna
35Yeesu gi akhasi tuba, heedikira giyaa hhoeesi ilaa kosi, Wayahuudi guũ gusiniri sinagoogigo. Da hheꞌesi, Yeesu gugi slay haa gugi maasi ina tuba, “Ugu haã ⁄imbidii Nanku Heedi?”
36Heedikee gugi ilaki⁄isi gi kaay tuba, “Looimoo, Nanku Heedi na miyaa, ana see magu ⁄imbi?”
37Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Ugu haguũ arinti. Kara ina gu giimaamisa haa ugu inkoo, hikee na ina.”
38Heedikee gi kaay tuba, “Looimoo, ana haguũ ⁄imbi.” Ina gi keebeeidi gi firimi Yeesu.
39Yeesu gi kaay tuba, “Ana haati khay khoorotii sa hukuru, hhakaꞌa gwaa ilahhamaahhamee ma khuꞌuniri, kara hhakaꞌa gu khuꞌuuꞌumee, ma ilahhamaahhaniri.”
40Farisaayoo angaamaka gwaa ilaciyaage waaree haa Yeesu gi akhasiri gimbakee, gugi maasiri ina tuba, “Gu louu, dandiray slime haati ilahhamaahhanii?”
41Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Bere unkuray haati aloo ilahhamaahhantay, haã aloo kontaaiiba dakoo. Inkoo, sa gimba ha kakaakantay tuba, ‘Ha khuꞌuuꞌuntay,’ teesaaqay unkuray ha kontay dakoo.”
10Ilaꞌaaꞌaatisa da deꞌemiisay gu hhou
1Yeesu yaa ilakoomi gimba tuba, “Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, heedi gubasli hiidawa hari kaꞌafu gu qwaama da bee⁄u, ina gii day qwaamage hari daqa waka, hikee ti fiisiisay haa ti afii⁄utlidiisayi. 2Heedi gu hiidawa hari kaꞌafu gu qwaama, hikee na deꞌemiisay gu bee⁄u. 3Ina sugu afiiooyina afamaraa ha heedi goó ga⁄awa qwaama, slime bee⁄u akhasiyayi afoo dosi. Ina gi eteedina bee⁄u gosi hari umaiĩ koina haa gigii ca⁄asi khoorooge. 4Qatlay giĩ iliica⁄asi bee⁄u gosi goõ khoorooge, ina gi giyaadi pandaa da bee⁄uge, bee⁄u gugi sirakonay ina, sa gimba inay khuiyay afoo dosi. 5Bee⁄ukee etaa sirakonaaba dahaa. Inay guti lakidiyay, sa gimba hhidinay afoo da dahaa.” 6Yeesu sigaa kaay inay ilaꞌaaꞌaatisati. Teesaaqay see, inay yaa caahhiriiba, ti gimba mala ina giyaa giimaamisiye sa inay.
Yeesu na deꞌemiisay gu hhou
7Da hheꞌesi, Yeesu sigigi kaay kara tuba, “Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, ana ti kaꞌafu gu bee⁄u, gurii guuma qwaamage. 8Goõ gwaa giyaadee khawaraa, ana gaa ilii kahhe, hhakee yaati fiisiisee haa afii⁄utlidiisee, bee⁄u giyaa itatiisiriiba inay. 9Ana ti kaꞌafu gu bee⁄u pahha. Heedi gu hiidawa hari amoo doyi, ina dugu ilabuꞌuna. Kara, ina hiiday haa yaa hiica⁄i, haa slay deꞌeẽ gu hhou. 10Fiisiisay yaati khay qwaamage sa fiisi da bee⁄u, sa cu⁄uduũ haa sa tlakweemisu. Ana haati khay ma slayri slafimaa, kara ma slayri slafimaa hhakee wa⁄a.
11Ana na deꞌemiisay gu hhou. Deꞌemiisay gu hhou yoó hadisi slafimaa kosi sa ilabuꞌuru gu bee⁄u gosi. 12Yondimiisay hiĩ doó buiye musaalaa, hikee deꞌemiisay gu bee⁄u gooba, kara bee⁄u ti kosiiba. Ina giyoó iliiarine takuraaimoo yaa khoci, ina yoóti may bee⁄u haa gi lakidi. Da hheꞌesi, takuraaimoo yoóti iliitlai bee⁄u haa gigii pasidisi. 13Ina hiti lakidi, sa gimba ti yondimiisay gu musaalaa kilesi, bee⁄u idoo gooba daqa dosii.
14Ana na deꞌemiisay gu hhou. Ana ha khua hhakaꞌa gu koi, kara hhakaꞌa gu koi hini khuiyay ana. 15Namati teesaaqay Taataa hini khui ana, slime ana hagu khua ina. Ana ha hadisa ibinaa doyi sa ilabuꞌuru bee⁄u goy. 16Slime ana ha kooma bee⁄u wakinay hhaã gu qwaamatiiba. Hhakee see kwanda hagiraa khawe, slime inay akhasiyayi afoo doyi. Da hheꞌesi, damaa wana raqa leẽ haa deꞌemiisay leẽ. 17Taataa goy hini slai ana, sa gimba ana hadisa slafimaa koi sa hida, ana magi slay kara. 18Wanaaba heedi guni afii⁄utla slafimaa koi, ana hagiti hadisa hari muuna goy. Ana kooma hiidahhasa da hadisa slafimaa koi, slime ha kooma hiidahhasa da hiiowa kara slafimaa koi. Ilakaawati hagaati ooyi daqa Taataa gooaa, ana ma yondiidi teesaaqay.”
19Sa gimbaki gu Yeesu, daagii ca⁄i kara deehhoo tla⁄aã gu Wayahuudige. 20Hida wa⁄a tla⁄aã gooinay yaa kakaakanay tuba, “Heediki kona gieeri, kara kona khansu! Inkoo, hagu hhanti akhamisidayi ina!”
21Wakinay gi kaayri tuba, “Heedi gu kooma gieeri, hiidahhasiyaaba cocoꞌomoo gimba da hikee gooay. Kara, gieeri hiidahhasiyaaiiba hhoeesa ilaa gu heedi gwaa ilahhamu.”
Yeesu sia dosi ha Wayahuudi
22Inkoo, yade Yerusaleemuge yaa wana losona gu hiislawaraa gu kwahharaa da slasla⁄iima mara gu didirugo gu Iliitleemu. Kara, qatlaykee yaa qatlay gu kijaajimoo. 23Teꞌesii, Yeesu yaa khokhociicina mara gu didiruge gu Iliitleemu, balasaa daa eteediidinege na balasaa da Solomooni. 24Da hheꞌesi, Wayahuudi gi ilii kurunkuridiri Yeesu, gugi maasiri tuba, “Inkoo, ugu hati ilakonta ilahufita muunaiĩ koti malaalee naqatloo? Bere ugu na Kristu, sandi kaade pandataa.”
25Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Ana sanguũ kaay, unkuray slaꞌadaaiiba ⁄imba. Yondu ga yondimaamide goó bakaꞌasa hida hari uma gu Taataa goy, yondukee hini ilatlatlaatlay. 26Teesaaqay see, unkuray haã ⁄imbidiriiba, sa gimba unkuray guti raqa da bee⁄u gooiiba. 27Bee⁄u gooi yoó akhamisi afoo dooi, ana hagi khua inay, kara inay hinoó sirakonay ana. 28Ana sigi hadisa inay slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Inay maa hhanaaiiba coko⁄o see, kara wanaaba heedi gumaa hiidahhasa hii⁄utla inay dabaiĩ koaa. 29Taataa goy guũ hadisu inay sa ana, ina guti didiru ba⁄ay da goõ. Kara, wanaaba heedi gu hiidahhasa hii⁄utla inay dabaiĩ gu Taataago. 30Ana haa Taataa goy kona ilagaasa.”
31Teꞌesii Wayahuudi gi hufidiri kara tle⁄eẽ, magu cakhadiniri ina. 32Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Ana sunguũ laqaaqami unkuray yondu wa⁄a gu bakaꞌasa hida daqa Taataago. Tla⁄aã gu hhakeesii ti sa yondu haloo sagani cakhadintay ana hari tle⁄eẽ?”
33Wayahuudi gugi ilaki⁄isiri ina tuba, “Dandiray hagu cakhadinaaba ugu hari tle⁄eẽ sa yondu gu hhou gaã yonditi, ti sa gimba ugu haã belendeqesidi Iliitleemu. Kara ugu gimati heedi kilesi, hangi eteediidinta tuba, ugu ti Iliitleemu.”
34Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Daa handakimiibaslii sariyaa doogunayge tuba, ‘Ana haã kaay ambee, unkuray ti iliitleemamee?’10:34 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 82:6.35Iliitleemu giyaa eteedi iliitleemamee, hida hhakira saa hadisi gimba gosi. Kara, khuana tuba, Handikaa da Iliitleemu daga hiidahhasiyaaba hiifooka. 36Taataa hinaa tlintiꞌisi ana haa naagi ya⁄abi khoorooge. Inkoo, unkuray malee kaaday, ana haã belendeqesi Iliitleemu, sa gimba gaã kaay ambee, ‘Ana ti Nanku Iliitleemu?’ 37Bere ana yondimaamidaaba yondu gu Taataa goy, hani hhanti ⁄imbiday ana. 38Bere ana hati yondimaamida yondu gu Iliitleemu, unkuray gamati maydiri see ⁄imba ana, ⁄imba yondukee ga yondimaamide. Laqa teesaaqay ma caahhadiri haa ma baraslayidiri tuba, Taataa goy sliimaa wana haa ana, ana see sliimaa waara haa Taataa goy.” 39Qatlay Wayahuudi giyaa ilii akhasiri gimbakee, gi koisiri kara oowa ina, teesaaqay see, ina gi ba⁄ami dabaiĩ koinaa.
40Da hheꞌesi, Yeesu gi waaudi kara hari kenga gu caduu gu duudu gu Yoridaani. Ina, gi day daqatiray Yohaana giyaa ilii nunqudiidimisiye wakaꞌalee, gi ibiidi yade balalu angaamaka. 41Yade, hida wa⁄a gugi ilii hadakayri ina, haa kakaanay tuba, “Yohaana giyaamati yondiidiiba gimba gu bakaꞌasa, gimba goõ gu Yeesu, giyaa gimbuusi guti lou.” 42Yade hida wa⁄a gi ⁄imbiri Yeesu.
11Gwaaꞌaraa da Lasaaro
1Inkoo, yaa wana heedi waku uma gosi na Lasaaro, ina yaa mama⁄i. Ina yaa yaamulooay gu tongoo da Betaniyaa, tongoo daa ilii ibimaamidiye Mariyaa haa Maarita hhiee kosi. 2Mariyaa na hatira daa maakhadi Looimoo gu Goõ hari du⁄iya da tafu hhoi haa gi busliti yeꞌeeroo kosi hari quubu gosi. Haã hhia gosi Lasaaro naa mama⁄i. 3Teesaaqay, hhiee hhanki gu cada gi ya⁄abiri ya⁄aboo daqa Yeesuge tuba, “Looimoo gu Goõ, daagoogu ga slaꞌade mama⁄i khisla.”
4Qatlay Yeesu giyaa ilii akhasi gimbaki gi kaay tuba, “Ga⁄ayki haraa khayaaba gwaaꞌaraa, yantii ca⁄i sa daareesa Iliitleemu, haa hari amotee Nanku Iliitleemu duguma daareesi.” 5Inkoo, Yeesu yaa slai Maarita haa hhioo dosi Mariyaa haa hhia gooina Lasaaro. 6Teesaaqay see, qatlay Yeesu giyaa ilii akhasi tuba, Lasaaro mama⁄i, Yeesu yaa meeti yade daqa giyaa iliiwane balalu cada.
7Da hheꞌesi, gi kaay sa sirakoomiisee dosi tuba, “Paaree ki⁄anee hhapee da Yudaayage.”
8Sirakoomiisee dosi gi kaayri sa ina tuba, “Maarimuu, ti qatlay coko⁄u kilesi gungii catu, Wayahuudi hiĩ slaiyay cakhadiru ugu hari tle⁄eẽ. Inkoo ugu kara slaꞌadaa ki⁄araa yade?”
9Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Inkoo, qatlay gu tleemaa ti mibiibaslii haa cada? Bere heedi khoci hari qatlay gu tleemaa hiitatafidiyaaba, sa gimba ina ariirina cencee da khooroti. 10Bere heedi khoci hari qatlay gu amasi hiitatafidi, sa gimba cencee wantaaba waꞌay kosii.”
11Yeesu giyaa ilii hheꞌesi cocoꞌomoo gimbakee, gi ilakoomi gimba sa inay tuba, “Daagoori Lasaaro hiĩ qaati,11:11 Daagoori Lasaaro hiĩ qaati: Tiꞌii sirakoomiisee da Yeesu diginti bambeei, sa gimba Yeesu hiĩ yakwi gimba gu gwaaꞌaraa da Lasaaro hari guꞌudee. teesaaqay see, ana hagu hiitlaysakaw.”
12Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi gi kaayri sa ina tuba, “Looimoo gu Goõ, bere ina hinti qaati dugu hhoeesi.” 13Teꞌesii, Yeesu yaati giimaamisi gimba gu gwaaꞌaraa da Lasaaro. Sirakoomiisee dosi yaa caahhiriiba, inay yaati ilatahhiri tuba, ina hiti giimaamisi tuba, Lasaaro hiti gui kilesi.
14Teesaaqay, Yeesu sigigi kaay inay pandataa tuba, “Lasaaro hiĩ hhami. 15Ana haã hhaꞌaluudi sa unkuray ambee ana haã waaraaba yade ina giĩ ilii hhami. Sa gimbakee, unkuray hiidahhasiday ⁄imbaraa. Inkoo paaree daqa dosii.”
16Da hheꞌesi, Toomaasi daa eteediidine Irangimoo, gi kaay sa sirakoomiisee deneꞌee kosi tuba, “Dandiray see paaree, ma kaka⁄ukayni sliimaa haa ina.”
Yeesu slafimisi haa hadimisi slafimaa
17Qatlay Yeesu haa sirakoomiisee dosi giyaa ilii day yade, gi slayri Lasaaro yaa hheꞌesi yaa ibiidi balalu cigahha ayisage. 18Inkoo, tongoo da Betaniyaa yaa ciyoomoo wanta haa yaamu gu Yerusaleemu, segaruũ gu kilomiita tami. 19Wayahuudi wa⁄a yaa khayri, ma tlaatlaqasiri Maarita haa Mariyaa, sa gwaaꞌaraa da hhia gooina Lasaaro. 20Qatlay Maarita giyaa ilii akhasidi tuba, Yeesu yaa khoci, gugi amoodabaawa kaydi. Mariyaa gi meti ayage.
21Maarita gi kaadi sa Yeesu tuba, “Looimoo gu Goõ, bere hanti wanta tiꞌii, hhia goy hiĩ gwaaiyaaba. 22Inkoo see ana khua ambee, idoo ga firinte daqa Iliitleemuge, Iliitleemu sugu hadisi ugu.”
23Yeesu gi kaay sa Maarita tuba, “Hhia googi yaa slafi ayisago.”
24Maarita gugi ilaki⁄isidi ina tuba, “Ana khua ina maa slafi yaagii ca⁄i ayisago sliimaa haa hida gwaa kaka⁄ee baloo da hiifaakooge.”
25Yeesu sagagi kaay ina tuba, “Ana noó slafimisa hida haa sigigi hadimisa slafimaa. Heedi goó ⁄imba ana, gimati gwaai see, ina hiti ibiidi. 26Kara, heedi gu koomaa slafimaa, slime hinoó ⁄imba ana, ina gwaaiyaaba koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Haã ⁄imbidii gimbaki?”
27Maarita gi kaadi sa Yeesu tuba, “Ee Looimoo gu Goõ, haã ⁄imbi ambee, ugu na Kristu, Nanku Iliitleemu, gwaa khawa tiꞌii khoorooge.”
Yeesu ⁄aa⁄i sa Lasaaro
28Maarita giyaa ilii hheꞌesidi cocoꞌomoo gimbaki, gi eteeda kaydi hhioo dosi Mariyaa, sagagi kaadi tuba, “Maarimuu wana tiꞌii, digi eteedina.” 29Mariyaa giyaa ilii akhasidi gimbakee, gii tlaydi ciraai, gi hadakaydi daqa Yeesuge. 30Inkoo, Yeesu yaa kahhi dawaraa tongoteesiige, ina yaa kahhi daqatiray hingaa ilii slaslayri haa Maarita. 31Wayahuudi gwaa waaree sliimaa haa Mariyaa waꞌay gu marage gi tlaatlaqamisiyay, gi aniri Mariyaa hingii tlaydi ciraai haa gii ca⁄adi khoorooge. Inay gigi sirakoniri tay ilahudeemisiyay tuba, ina hiti ⁄aa⁄imu kayda ayisage.
32Mariyaa giyaa ilii daadi daqatiray Yeesu giyaa iliiwane haa gugi anti, gii huuꞌudi yeꞌeeroo kosii. Sugugi kaadi tuba, “Looimoo gu Goõ, bere hanti wanta tiꞌii, hhia goy hiĩ hhanaaba.”
33Qatlay Yeesu giyaa ilii arimi Mariyaa ⁄aa⁄ada, slime Wayahuudi gwaa waaree sliimaa haa ina ⁄aa⁄iyay, Yeesu gi arimi slahhaaꞌamee da didiri muuna gosii haa gi li⁄i. 34Da hheꞌesi, gigi maasi tuba, “Haguũ kaale qaasidiri?” Inay sugugi kaayri ina tuba, “Looimoo gu Goõ, khoca arimi.”
35Yeesu gi ⁄aa⁄i.
36Teesaaqay, Wayahuudi gwaa waaree teꞌesii, gi kaayri tuba, “Yuꞌudiyaa idoo gwaa iliislaiye Lasaaro!” 37Teesaaqay see, wakinay gi kaayri tuba, “Ina gwaa hhoeesu ilaa gu heedi gwaa ilahhamu, yaa hiidahhasiibaslii tlaatlahhasa Lasaaro, ma may gwaaꞌaraa?”
Yeesu slafisi Lasaaro
38Yeesu tay hiĩ kara arimi slahhaaꞌamee da didiri muuna gosii, gi day ayisage. Ayisatee dagaatii khuri maraiyage, dagagi ilakhupisi hari tlaa⁄a da didiri. 39Yeesu gi kaay tuba, “Surukusa tlaa⁄atee.” Maarita hhioo dosi hikira gwaa hhamu gi kaadi tuba, “Looimoo gu Goõ, inkoo hiĩ tlaatleesi tli⁄araa, sa gimba kona balalu cigahha ayisage!” 40Yeesu sagagi kaay tuba, “Inkoo, ana sigiĩ kaaybaslii ambee, bere ha ⁄imbida ha anta wanqamee da Iliitleemu?”
41Teesaaqay, inay gi surukusiri tlaa⁄atira ayisago. Teꞌesii, Yeesu gi waratlaysi ilaa kosi rawaage gi kaay tuba, “Taataa, ⁄iisoo sa gimba haniĩ akhasidi. 42Ana haa caahhi ambee, ugu hanoó akhamisida ana balalu sliimaa. Inkoo ana hanti kaay gimbaki, sa raqati da hida diĩ qadimiti tiꞌii, inay ma ⁄imbiri tuba, ugu naa ana ya⁄abidi.”
43Yeesu giyaa ilii hheꞌesi cocoꞌomoo gimbaki, gi eteedi hari afoo da didiri tuba, “Lasaaro, ca⁄aayu tay khoorooge!” 44Lasaaro, hiĩ gwaa gwaau yaagii ca⁄i khoorooge, tay dabaiĩ haa yeꞌeeroo kosi digiĩ khiidimi hari qayru gu hhou gu ⁄abaaku. Kara pandaa dosi dagaã khiidimi hari dahhamu gu ⁄abaaku.
Yeesu sigigi kaay inay tuba, “Gweedakuna ma waaudi.”
Ilakhuukhuꞌusa da gaasaraa Yeesu
45Teesaaqay, Wayahuudi wa⁄a tla⁄aã gu hhakiray gwaa khawee sa tlaatlaqamisu Mariyaa, giyaa ilii aniri gimba Yeesu giyaa yondiidi, inay gugi ⁄imbiri. 46Teesaaqay see, wakinay tla⁄aã gooinaa gi hadakayri daqa Farisaayooge, haa sigigi kaayri gimba diĩ yondiidi ha Yeesu. 47Da hheꞌesi, hhapalooee da deni haa Farisaayoo gi eteediri hiikurunkurida da balasaa da didiri. Teꞌesii, hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Inkoo hati malee laqana? Heediki yondimaamidi gimba wa⁄a gu bakaꞌasa. 48Bere hagu mayna ina ma ilakoomi yondu taqay, hida goõ gu ⁄imbiyay ina. Da hheꞌesi, Waruumi yaa khayay gi hhamisiyay mara goori gu didiru gu Iliitleemu haa hhapee doori.”
49Teꞌesii, leẽ tla⁄aã gooinay daa eteediidine na Kayaafa, gwaa hhapalooay gu didiru korikee, gi kaay tuba, “Unkuray ha hhidintay idoo lensee! 50Unkuray hhidintaaii tuba, daraatii boo⁄i daqa doogunay heedi leẽ gwaaꞌaraa sa hida, ba⁄ay da hhamisaraa hhapee goõ?”
51Inkoo, Kayaafa yaati gimbuusiiba gimbaki hari ilahudaa kosi ina loi. Ina hhapalooay gu didiru gooay korikee, yaa tletimi tuba, Yeesu hiti gwaai sa hhapee da Wayahuudi. 52Kara ina hiti gwaaiyaaba sa Wayahuudi kilesi, slime ti sa yaꞌay goõ gu Iliitleemu gwaa pasidee, ma higiraa khay goõ daqa lenge.
53Teesaaqay, tlaatleesoo da baloteesaago, giyaadimiisee da Wayahuudi yaa tlaatleesiri ilakhuukhuꞌumisu, ma gaasiri Yeesu. 54Sa gimbakee, Yeesu yaa khookhocimiiba kara pandataa tla⁄aã gu Wayahuudige. Ina hingaati pasli haa inay haa gi waaudi daqa wakay daa ilaciyaa haa kongoqomee, tongoo doó eteedine na Efurayiimu. Ina gi ibiidi taysi sliimaa haa sirakoomiisee dosi.
55Inkoo, losona gu Pasaaka gu Wayahuudi yaa daadaauusi. Hida wa⁄a tongagugo gii laabiri hadakawa Yerusaleemuge baloo da losona giyaa ilii kahhade, ma hingi ilabuusliri ou gooinay. 56Inay yaa damaamidiyay Yeesu. Qatlay giyaa ilii qadimidiri mara gu didiruge gu Iliitleemu, hingaa maamisiri tuba, “Haã malee antiri? Gu lou, heediki yaa khayaabaslii losonage?” 57Inkoo, hhapalooee da deni da Wayahuudi haa Farisaayoo yaa hadisiri ilakaawa tuba, bere heedi baraslayi Yeesu daqa gi iliiwane, kwanda gi kaayiye, magu ooyiri.
12Yeesu dugu maakhi du⁄iya Betaniyaage
(Mataayo 26:6-13; Maariko 14:3-9)
1Balalu lahhoꞌo giyaa ilii kahhiyee sa dawaraa losona gu Pasaaka, Yeesu gi day tongoo da Betaniyaage, daqa daa ilii ibimaamidiye Lasaaro gwaa gwaau, hiĩ daa slafisi ha Yeesu. 2Taysi hida wakinay gii tihhisiri ⁄agoo da khwayaiĩ sa Yeesu, Maarita gii satimisidi sa ina. Leẽ gu heedi gwaa ibiidu sliimaa haa Yeesu sa ⁄agoo yaati Lasaaro. 3Da hheꞌesi, Mariyaa gii oodi nusuu gu liita da du⁄iya da beyii dihhi. Ina gi maakhadi yeꞌeeroo gu Yeesu haa gi buuslidi hari quubu gu saga gosi. Du⁄iyatee dagaati boo⁄imisi hari humbalaalay doó narido eteedine da kooma tafu gu hhou. Mara goõ gii qoomi tafu gu du⁄iyatee.
4Inkoo, Yuuda Isikariyooti, leẽ gu sirakoomiisee dosi, hiĩ namaa hiifookidi Yeesu gugii lu⁄i dabaiĩ gu fa⁄ayaage, gi kaay tuba, 5“Du⁄iyati dagaã soꞌoyi may naadiru hari peesay dinaari miyaa tami,12:5 dinaari miyaa tami: Dinaari leẽ yaa peesay gu buaraa da yondimiisay, gwaa yondiidu letu leẽ. Dinaari miyaa tami yaati peesay gu bueemaa yondimiisay, gwaa yondiidu kori goõ. peesaykee dugugi hadimisi sa iliiawaraa kwaeeli?” 6Yuuda yaati teesaaqay kaayiiba, sa gimba yaati ⁄awaarimi sa kwaeeli. Ina yaati kaay teesaaqay, sa gimba ina yaati fiisiisay. Ina naa qamaamidi peesay, haa yaatii oyimiimina waa wa⁄a peesay daa hiislaslaaslakhiye kitangeeriyateesii.
7Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Maw ilahufidu hadeti. Ina hintii tuutuqudi du⁄iyatee da kooma tafu gu hhou sa baloo da qaasaraa tuuꞌuna dooi. 8Yuꞌudaa, kwaeeli yoó sliimaa wanay haa unkuray balalu sliimaa. Teesaaqay see, ana waaraaba sliimaa haa unkuray balalu sliimaa.”
Ilakhuukhuꞌusa da gaasaraa da Lasaaro
9Inkoo, raqa da didiri da Wayahuudi gi caahhadi tuba, Yeesu tongoo da Betaniyaage wana. Raqatee yaati hadakaydi taysi, ti sa arimaa da Yeesu kilesiiba, slime ti sa arimaa da Lasaaro, daa slafisi ha Yeesu gwaaꞌaraago. 10Teesaaqay, hhapalooee da deni gi ilakhuukhuꞌusiri gaasa Lasaaro see slime. 11Sa gimba gu Lasaaro, Wayahuudi wa⁄a hingaa tlintiꞌisidi haa giyaadimiisee dooina, gi ⁄imbiri Yeesu.
Yeesu hiiguuma dosi Yerusaleemuge hari kaba⁄amuu
(Mataayo 21:1-11; Maariko 11:1-11; Luuka 19:28-40)
12Heetlaalee dosi, raqa da didiri da hida daa khaydi losona gu Pasaakage, gi akhasidi tuba, Yeesu amooge wana, yaa khakhaakhay yaamu gu Yerusaleemuge. 13Da hheꞌesi, inay gii oyiri elemu gu khai doó tende oine,12:13 Yuꞌudii kitaabuu gu Gimba gu Walaawi 23:40. gii ca⁄iri sa amoodabaawa kawa Yeesu. Inay gi maahhiri kakaanay tuba,
“Iliitleemu dugu hhaꞌaleesiye!
Duguũ ⁄aafi ina gwaa khawa hari uma gu Taataa Iliitleemu!12:13 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 118:25-26.
Dugu ⁄aafiye, Mutemi gu Israeeli!”
14Yeesu yaa slay daqumoo leẽ, gugi ilii day, idoo daa ilii handikimi gooay tuba,
15“Hhanti tlaꞌamutay, ye hida gu yaamu gu Sayuuni.
Yuꞌudiyaa! Mutemi googuna yaa khoci,
yaanii day rawaa gu daqumooge!”12:15 Yuꞌudii kitaabuu gu Sakariyaa 9:9.
16Sirakoomiisee dosi Yeesu tlaatleesoogo yaa caahhiriiba gimbaki. Qariqaaqari giyaati caahhiri, Yeesu giyaa ilii waaudi rawaa gu rawge. Teꞌesii, inay yaa hiislayri tuba, gimbaki dugwaati handikimi sa ina, haa hida yaa teesaaqay yondiidiri daqa dosii.
17Inkoo, raqa da hida hhakira gwaa sliimaa waaree haa Yeesu, qatlay giyaa ilii eteedi Lasaaro waꞌay gu ayisago haa gwaagi slafisi, inay yaa ilatlawa kayri gimbakee. 18Sa gimbakee, hida wa⁄a gugi amoo dabaawakayri. Inay yaa akhasiri tuba, Yeesu yaa yondiidi gimbakee gu kaaru gu bakaꞌasa. 19Teesaaqay, Farisaayoo hingigi wariikaayri inay haa inay tuba, “Yuꞌudaa! Dandiray hiidahhasanaaba idoo lensee. Hida sliimaa guti sirakomaamidiyay Ina!”
Yeesu tletiru gu gwaaꞌaraa dosi
20Teꞌesii yaa wanay Wayunaani angaamaka tla⁄aã gu hida gwaa dawee Yerusaleemuge sa firoo qatlay gu losonakeesii. 21Inay yaa ilii hadakayri Filiipo, yaamulooay gu yaamu gu Betisayda da hhapee da Galilaayage waara, gi kaayri tuba, “Hiiye, dandiray slaꞌana arimaa Yeesu.” 22Filiipo gi kaawa kay sa Andareyaa. Da hheꞌesi, inay cada koinaa gi kaawa kayri sa Yeesu idoo daa kaay ha Wayunaanitee.
23Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Qatlay gu daareesaraa Nanku Heedi hiĩ buꞌudi. 24Gu lou, sangu kaay unkuray ambee, pisagariya da ganoo, bere dabasli huua hhapeege haa gi gwaꞌata, meta nama pisagariya da ganoo kilesi. Bere pisagariya hiĩ gwaꞌati laqwalida ⁄aamu wa⁄a. 25Gu lou, heedikaꞌa gu slaꞌa ibinaa dosi, hikee higimaa hhamisi. Kara, heedikaꞌa gu waka ibinaa dosi sa ana khoorotii, higimaa ilabuꞌuna ibinaa dosi da koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. 26Bere heedi hiti slai yondiida sa ana, kwanda hini sirakone. Daqa ga iliiwaare ana, yondimiisay goy see ginimaa ilii wana. Heedi gu yondimaamida sa ana, sugumaa hadisi muree ha Taataa goy.
27Inkoo, muuna goy hinti bahhangaruusi. Ana taysa hati mala kaawaa see. Firima Taataa, hinima ilabuꞌumi daqa gimbakaꞌa gwaa khoca qatlaykii? Suti! Ana hanti khay sa gimbakee da yondiidiye qatlaykii. 28Taataa, daareesi uma googu!”
Teꞌesii, daagii ca⁄i afoo rawaa gu rawgo, kakanta tuba, “Haguũ daareesi, haa hagu kara daareesa.” 29Inkoo, raqa da hida daa qaditi teꞌesii haa gwaa akhasee afotee, gi kaadi tuba, “Hatee ti afoo da gwaasla⁄aa!” Hida angaamaka raqateesaa gi kaayri tuba, “Ti malayika niĩ cocaacoi haa ina!”
30Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Afotee yantii ca⁄adiiba sa faydaa dooi, ti sa faydaa dooguna. 31Inkoo, ti qatlay gu hukumuu gu khooroti. Iliitleemu gu hiilihhi segenge Sataanimoki gu tawaaliilima khooroti. 32Ana dinimaa ilii tlaysiye rawaage, hida sliimaa hagimaa hiidafida, maa khayri daqa dooii.” 33Yeesu yaa kaay teesaaqay, ma laqami, idoo dugumaa ilii gaasiye.
34Raqatee da hida gi ilaki⁄isidi Yeesu tuba, “Dandiray hanti akhasani sariyaa dooraa tuba, Kristu12:34 Kristu: Tiꞌii umaki Kristu hari Yunaanaisoo na Masiiya, maꞌaana dosi na Daa maakhi du⁄iya. ti ibiidi koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Inkoo, ugu malee hiidahhasida kaawa tuba, Nanku Heedi kwanda dugu hiitlaysiye rawaage? ‘Nakee gu Heedi’ ti miyaa?”
35Da hheꞌesi, Yeesu gi kaay sa raqatee tuba, “Cencee kahhada sliimaa wanta haa unkuray qatlay coko⁄u. Unkuray khookhocima, tay toogunaa kontay cencetee, danguma may kaba⁄a ha hhantee. Heedi goó khookhocima hhanteege, hhidina daqa gi kakaakaye. 36Inkoo, ⁄imba qatlay ga iliiwante haa cencetee, ma hida gu cencee tleehhitiri.” Qatlay giyaa ilii hheꞌesi kaawa gimbakee, Yeesu gi waaudi, hingigi yakwakay segenge, duguma may arimaa ha raqatee.
Wayahuudi konaaiiba ⁄imbaraa daqa Yeesuge
37Yeesu yaa yondiidi gimba wa⁄a gu bakaꞌasa hari ⁄uuru gu Iliitleemu pandaa dooinay, inay gwaa ⁄imbiriiba. 38Teesaaqay, daatii gaasi gimba daa kaay tletimiisay Isaaya tuba,
“Taataa Iliitleemu, miyaa naa ⁄imbi ya⁄aboo doori?
Kara, miyaa sugunaay tlaaꞌasi ⁄uuru googu?”12:38 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 53:1.
39Teesaaqay, raqatee yaa hiidahhasidiiba ⁄imbaraa, sa gimba Isaaya bere kaay tuba,
40“Iliitleemu hiĩ guumuuꞌudisi ilaa koina, ma mayri arimaa,
kara, hiĩ ⁄isimi muunaiĩ koina, ma karaarahhiri.
Haã teesaaqay yondiidi, ma mayri hiifookida daqa dooii, magi hhoeesi.”12:40 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 6:10.
41Isaaya yaa kaay gimbaki, sa gimba yaa arimi wanqamee da Yeesu, kara gi gimbuusi gimba gosi Yeesu.
42Teesaaqay see, giyaadimiisee wa⁄a da Wayahuudi yaa ⁄imbidi Yeesu. Inkoo, sa gimba gu Farisaayoo, inay yaa ⁄imbiriiba Yeesu pandaa da hidage. Inay yaa tlaꞌamuumuudiri tuba, digi gusina sinagoogigo. 43Caahha tuba, inay yaa slaiyay digima hhaꞌaleesi ha hida ba⁄ay da slawaraa hhaꞌaleesa da daqa Iliitleemu dahha.
44Da hheꞌesi, Yeesu gi maahhi hari afoo da didiri tuba, “Heedi gunoó ⁄imba, slime yoóti ⁄imbi hikira gunaa ya⁄abu ana. 45Heedi gunoó arima ana, slime goóti arina hikira gunaa ya⁄abu ana. 46Ana hanti khay khoorotii cencee pahha, kila heedi gu ⁄imba ana, ma hhanti meeti hhanteege.
47Heedi gu akhaakhamisa gimba gooi, gugi may oowaraa, ana hagu hukumaaba. Ana haati khayiiba khoorotii sa hukuruu hida, haati khay sa ilabuꞌuru inay. 48Hakimuu wana sa heedi guni sisaasia haa gooba ⁄imba gimba gooi. Gimba loi ga gimaamise, namaa hukuna ina baloo da hiifaakooge. 49Sa gimba, ana haati kakaakamaaba gimbaki ana lenkway, ti Taataa gunaa ya⁄abu ana, ninaa ilafahhi, mala gani kaawa haa idoo ga ilii kaawe. 50Ana khua tuba, ilakaawa dosi ti slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Inkoo, gimba ga kakaakame ana, ti hikaꞌa kilesi sinaa kaay ha Taataa, magu kakaami.”
13Yeesu hhunci yeꞌeeroo gu sirakoomiisee dosi
1Inkoo, baloo leẽ giyaa ilii meti sa buꞌudaraa da losona gu Pasaaka, Yeesu yaa khui tuba, qatlay gosi gu waaudimoo daqa Taataa gosi tiaa khoorotaa hiĩ day. Ina giyaa slai hida kosi gu khoorotii waaree, haa sigigi laqami slaꞌamuu kosi hiifaakoo naqatloo.
2Qatlay Yeesu haa sirakoomiisee dosi giyaa ilii ⁄agiiginee ⁄agoo da khwayaiĩ, Biriisimoo yaa hheꞌesi yaa hiifaafahhi Yuuda, nanku Simooni Isikariyooti, muuna gu hiifookida Yeesu. 3Yeesu yaa khui tuba, Taataa gosi yaa taatahhi idadu goõ dabaiĩ kosii. Slime, ina yaa khui tuba, yaa daqa Iliitleemu dahhi haa yaati kikaaki⁄i daqa Iliitleemuge. 4Teesaaqay, Yeesu yaay tlay ⁄agoogo, gi baci kooti dosi haa hingigi tosaa ilakhiidi khiringe dahhamu guri buslidu. 5Da hheꞌesi, gii eesi maꞌay dahhange, gi tlaatleesi hhuncindaa yeꞌeeroo gu sirakoomiisee dosi, haa gigi buslidi hari dahhamukira giyaa ilakhiidi khiringe.
6Inkoo, Yeesu gi day daqa Simooni Peetiro, Peetiro gugi maasi ina tuba, “Looimoo gu Goõ, ugu hati hhuncidaa yeꞌeeroo koi?”
7Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Inkoo, ugu hhidinta idoo ga yondimaamide, teesaaqay see, qariqaaqari hacaahhada.”
8Peetiro gi kaay sa ina tuba, “Suti, ugu hhuncidaaba yeꞌeeroo koi coko⁄o see!” Yeesu gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Bere ana hhuncaaba yeꞌeeroo koku, ugu kontaaba ilagaasa haa ana.”
9Da hheꞌesi Simooni Peetiro gi kaay tuba, “Looimoo gu Goõ, hhanti hhuncida yeꞌeeroo koi kilesi, slime hhunci dabaiĩ koi haa saga gooi!”
10Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Heedi guũ hheꞌesu hhuncidaa slaqwa sliimaa, yoóti slai kilesi hhuncidaa yeꞌeeroo, sa gimba slaqwa dosi goõ hiĩ ilabuꞌuti. Unkuray see haã ilabuꞌutiri muunainge, gimati gonkokunaa gooba.” 11Caahha tuba, Yeesu gwaa khui heedi gu hiifookida ina, saganaa kaay tuba, “Unkuray haã ilabuꞌutiri, gimati gonkokunaa gooba.”
12Yeesu giyaa ilii hheꞌesi hhuncidaa yeꞌeeroo gu sirakoomiisee dosi, gi daasi kooti dosi, gi ibiidi daqa giyaa iliiwane. Da hheꞌesi, gigi maasi tuba, “Haã caahhadiri gimbakee gaã yondiidi sa unkuray? 13Unkuray naeteedintay ana ‘Maarimuu’ haa ‘Looimoo gu Goõ.’ Gimbaki guti louu, sa gimba teesaaqay hagani iliiwaara. 14Inkoo, bere ana, Looimoo googuna haa Maarimuu googuna, hanguu hhunci unkuray yeꞌeeroo kokuna, slime unkuray see hanguraa hiiboo⁄odiri hhuncidaa yeꞌeeroo unkuray haa unkuray. 15Ana sanguu laqami unkuray ilaꞌaaꞌaatisa, yondiida nama teesaaqay gooay gaã ilii yondiidi sa unkuray. 16Gu lou, sangu kaay, tongimoo guti didiruuba ba⁄ay da looimoo gosi. Kara, ma ya⁄abimiisay see guti didiruuba daqa hikee gwaa ya⁄abu ina. 17Inkoo, sa gimba unkuray khuꞌuday gimbakee guti lou haa hagugi yonditay, dangu ⁄aafi ha Iliitleemu.
18Gimbaki gaã kaay, gunti kaayiiba sa unkuray gonkokunaa. Ana hagi khua hida hhakaꞌa gaa hiileehhi. Teesaaqay see, kwanda dagay gaasiye Handikaa da Iliitleemu, doó kaawa tuba, ‘Hikaꞌa guũ ⁄agimu sliimaa haa ana, ningii fookidi ana.’13:18 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 41:9.19Inkoo, ana sangu kaawa unkuray gimbaki gi ilii kahhiye hiica⁄a, gimaa iliica⁄iye, unkuray ma ⁄imbidiri tuba, ana na ina hikira daa hiileehhi. 20Gu lou, gu lou sangu kaay, heedikaꞌa gu kwahhasuusa hikee gwaani ya⁄abi, hikee ana gini kwahhasuusi. Kara hikee gu kwahhasuusa ana, ina hiti kwahhasuusi Iliitleemu, gwaa ya⁄abu ana.”
Yeesu tletiruu gosi idoo dugu iliifookidiye
(Mataayo 26:20-25; Maariko 14:17-21; Luuka 22:21-23)
21Yeesu giyaa ilii hheꞌesi kaawaraa gimbakee, yaa bahhangaruusi hari khisla muuna gosi, gi kaay pandataa tuba, “Gu lou, gu lou, sangu kaay leẽ tla⁄aã googunay hiniĩ fookidi ana!”
22Sirakoomiisee dosi hingigi yuꞌudiri inay haa inay, tay konay tlaꞌamee, caahharaa see guba, Yeesu miyaa guniĩ kaay. 23Leẽ gu sirakoomiisee dosi, hiĩ daa slaiye hari khisla ha Yeesu, yaati ibiidi ilaciyaa gu Yeesuge. 24Simooni Peetiro gi waratlay daba gosi sa sirakoomiisaykee, ma maasi Yeesu, ti miyaa guni giimaamisi.
25Sirakoomiisaykee tay hiĩ iladici daqa Yeesuge, gugi maasi tuba, “Looimoo gu Goõ, ti miyaa?”
26Yeesu gi kaay tuba, “Ti hikaꞌa soo hadise fandakumiyati da mukaatimoo goo hiitika⁄e dabacuge, na ina.” Da hheꞌesi, gii oyi fandakumiya da mukaatimoo, gigii tika⁄i dabacuge, gigi hadisi sa Yuuda, nanku Simooni Isikariyooti. 27Yuuda giyaa ilii ooyi fandakumiyatee da mukaatimoo, cirakiray Sataanimoo gugi ilii guumi. Yeesu gi kaay sa Yuuda tuba, “Idoo ga slaꞌade laqa, laqaka ciraai!” 28Teꞌesii tla⁄aã gu sirakoomiisee daa ⁄agiigima, hhaku lensee gwaa caahhu Yeesu yaa soꞌoyi kaay sa Yuuda teesaaqay. 29Caahha tuba, Yuuda yaa qamaamidi peesay, teesaaqay sirakoomiisee wakinay yaati ilahudeesiri tuba, Yeesu yaati kaay sa Yuuda kirigiye idadu daa slaiye sa losona, baku dugwaati ya⁄abi hadisakaye idadu sa kwaeeli. 30Yuuda giyaa ilii ooyi fandakumiyatee da mukaatee, cirakiray gii ca⁄i khoorooge. Qatlaykee yaati amasi.
Ilakaawa da slaꞌaaslau
31Qariqaaqari, Yuuda giyaa ilii waaudi, Yeesu gi kaay tuba, “Inkoo, Nanku Heedi duguũ daareesi, slime Iliitleemu duguũ daareesi hari amoo dosi. 32Bere Iliitleemu duguũ daareesi hari amoo da Nanku Heedi, slime Iliitleemu see daareesi Nankosi waꞌay kosii ina lenkosi, kara ina gu hiikaaiyaaba daareesaraa.”
33Yeesu gi kaay tuba, “Yaꞌay koi, ana hati kahha waara sliimaa haa unkuray qatlay coko⁄oniinii kilesi. Qariqaaqari hanimaa dabitay. Idoo gaa ilii kaay gooay sa Wayahuudi, unkuray see sangu kaawa ambee, ‘Daqa ga kakaakawe ana, unkuray hiidahhasidaaiiba dawaraa.’
34Ana sangu hadisa ilakaawa da ⁄abi. Hangu slaꞌaaslaꞌadee unkuray haa unkuray, idoo hangwaa ilii slai gooay, nama teesaaqay unkuray see hangu slaꞌaaslaꞌadee. 35Bere unkuray hangu slaꞌaaslaꞌaday, hida sliimaa caahhiyay tuba, unkuray ti sirakoomiisee doyi, bere unkuray hangu slaꞌaaslaꞌaday.”
Yeesu tletina tlankaraa dosi ha Peetiro
(Mataayo 26:31-35; Maariko 14:27-31; Luuka 22:31-34)
36Simooni Peetiro gi maasi Yeesu tuba, “Looimoo gu Goõ, hati kaakaakayda?”
Yeesu gugi ilaki⁄isi tuba, “Daqa ga kakaakawe inkoo, hanii dahhasidaaba sirakooma ugu. Teesaaqay see, qariqaaqari hanimaa sirakonta.”
37Peetiro gugi maasi Yeesu tuba, “Looimoo gu Goõ, hagu soꞌoyi hiidahhasaaba sirakooma inkoo? Ana gwaaꞌaraa see ha gwaaꞌa sa ugu!”
38Yeesu gi ilaki⁄isi tuba, “Gu lou, ugu hanguu ilakhuukhuꞌusidi gwaaꞌaraa sa ana? Ana sugu kaawa, konkaku gi ilii kahhiye ceearaa, hanoo hiifookita waa tami.”
14Yeesu na amoo da daqa Taataa kawa
1Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Hhanti bahhangaruusidayi muunaiĩ kokunay. Unkuray ⁄imba Iliitleemu, slime hani ⁄imbidee ana. 2Ana hati waauda, sangu ilakhuukhuꞌusakaw daqa sa unkuray. Mara gu Taataa gooii ibinaa ti wa⁄a. Bere ibinatee yaa aloo hhaka, sangwaa kaawa. 3Ana goo ilii waauude haa sangugi ilakhuukhuꞌusa daqa, hamaa ki⁄a kara manguri waaudi unkuray, daqa goó ilii ibiide ana, unkuray see ibitay. 4Unkuray ha khuꞌuday amoo dari dawaraa daqa ga kawe.”
5Toomaasi gi maasi Yeesu tuba, “Looimoo gu Goõ, dandiray hhidina daqa ga kayde, amotee haga malee hiidahhasa caahharaa?”
6Yeesu sugugi kaay tuba, “Ana na amoo, ana na gu lou, haa ana na slafimaa. Heedi hiidahhasiyaa dawaraa daqa Taataage, bere hiicatiyaaba hari daqa dooi. 7Bere gu lou hanii aloo caahhaday ana, slime haguũ aloo caahhaday Taataa goy see. Tlaatleesa da inkoo, Taataa goy gu khuꞌuday, kara guũ arintiri.”
8Filiipo gi kaay tuba, “Looimoo gu Goõ, sandi laqante Taataa, dandiray buꞌudisana.”
9Yeesu gi kaay tuba, “Filiipo, ana haã ibiidi sliimaa haa unkuray balalu hhanki goõ, ugu kahhadaa haniti hhidintaa? Heedi gwaa arimu ana, Taataa giniĩ arimi. Inkoo, malee kaada ubee, ‘Sandi laqante Taataa?’ 10Ugu haã ⁄imbidaabaslii tuba, ana sliimaa waara haa Taataa, Taataa see sliimaa wana haa ana? Gimba sangu kakaakaame ti kooiiba, ti gimba gu Taataa goó ibiida sliimaa haa ana. Ina yondimaamidi yonduki kosi hari amoo dooi. 11Unkuray hani ⁄imbidee ana qatlay ga ilii kakaakame tuba, ana sliimaa waara haa Taataa, Taataa see sliimaa wana haa ana. Bere hani ⁄imbidaaiiba ana, ⁄imba sa gimba gu yondu gu bakaꞌasa gaa yondiidi. 12Gu lou, sangu kaay, heedi gunoó ⁄imba ana, ina see yondiidi yondu ga yondimaamide ana. Kara, ina hiti yondiidi yondu gu didiru ba⁄ay da hiĩ see, sa gimba hati waauda daqa Taataage. 13Unkuray idoo lensee ga firintee hari uma gooi, haga yondiida, Taataa duguma daareesi hari amoo da Nankosi. 14Firima idoo lensee hari uma goy, haga yondiida.”
Yeesu firina Iliitleemu maa ya⁄abi Muuna gosi
15Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Bere hani slaꞌaday ana, iliikontay ilakaawa doyi. 16Ana firima Taataa, ina sangwaa ya⁄abi Iliiaymiisay waku gu ibiida haa unkuray koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. 17Hikee na Muuna gu lou gu laqaaqama sa hida idoo Iliitleemu gi iliiwane. Hida gu khooroti gwii dahhasiyaaiiba ⁄imba, sa gimba etaa gu arinaaiiba kara guti hhidinay. Unkuray gu khuꞌuday, sa gimba ina sliimaa wana haa unkuray haa ti kooguna tleehhidi muunainge. 18Ana hangu mawaaba unkuray kilakokuna makeebee pahha, haa khaw daqa doogunay. 19Kahhi qatlay coko⁄oniinii, hida gu khooroti hinimaa kara anaaiiba, teesaaqay see unkuray hanimaa antayi. Ana ti slafa, haa sa gimbakee unkuray see slafiday. 20Qatlaykee, hamaa caahhaday tuba, ana sliimaa waara haa Taataa, kara unkuray sliimaa wantay haa ana, slime ana sliimaa waara haa unkuray. 21Heedi gu ⁄imba ilakaawa doyi haa gigi ooyi, hikee na slai ana. Hikee gu slaꞌa ana, dugu slai ha Taataa goy, slime ana see hagu slaꞌa, kara hangutii ca⁄asa daqa dosii.”
22Yuuda (Isikariyooti gooba) gi maasi Yeesu tuba, “Looimoo gu Goõ, ugu hangu soꞌoyi laqanta daqa doorii kilesii, hangugi mayda laqaru daqa hida gu khoorotii?”
23Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Bere heedi hini slai ana, ina ooyi gimba gooi. Taataa gooi gu slai ina, kara dandiray haa khayna daqa dosii gi ibiidana haa ina. 24Heedi goóba slaꞌamuu ana, ooyiyaaba gimba gooi. Kara, gimba gaa akhasidiri ti kooiiba, guti Taataa gwaa ya⁄abu ana.
25Ana sanguti kaay unkuray gimbaki, ana ga ilii kahhe sliimaa waara haa unkuray. 26Iliitleemu himaa ya⁄abi hari uma goy Iliiaymiisay daqa doogunay, ti Muuna gosi. Muunakee kosi hangu caacaahhamisi gimba sliimaa, haa sanguu slay gimba sliimaa sangwaa kaay ana. 27Ana sangu maw qasaw, qasaw gooi sangu hadisa unkuray. Qasawkee ti hikaꞌa pahhaaba da hadiidimisiye ha hida gu khooroti. Teesaaqay, hhanti bahhangaruusidayi ma tlaꞌamee see hhanti kontay.
28Unkuray haa akhasidiri, idoo sangwaa ilii kaay ambee, ‘Ana waauda, da hheꞌesi haa kara ki⁄a daqa doogunay.’ Bere gu lou, hanaati aloo slaꞌaday, hanti aloo hhaꞌaluumitay tuba, ana ti daqa Taataa kakaakaw, sa gimba hiĩ gunaa ya⁄abu gu didiri ba⁄ay da ana. 29Ana sanguti kakaakama gimbaki inkoo, giyaa ilii kahhiye hiica⁄a, gimaa iliica⁄iye unkuray, magu ⁄imbidiri. 30Ana gimbuusaaba kara gimba wa⁄a haa unkuray, sa gimba Sataanimoo gu tawaalima khooroti yaa khoci. Ina konaaba ⁄uuru daqa dooii. 31Ana yondiida, idoo dinaa ilii ya⁄abi gooay haa ina, hida gu khooroti caahhiyee tuba, Taataa hagu slaꞌa. Inkoo, qadimida, waaudanee tiaa.”
15Yeesu na musabiibu gu lou
1Yeesu gi ilakoomi gimba sa sirakoomiisee dosi tuba, “Ana na musabiibu gu lou, Taataa goy na dooslimiisay. 2Kila eleema waꞌay koii doóba ⁄aamuuda ⁄aamu, Taataa goy giyoóti tlatlafi. Kila eleema doó ⁄aamuuda, giyoóti ilanai, ma ⁄aamuti hari khisla. 3Unkuray elemu pahha, dangwaa ilanai ha caacaahhamisu hangwaa caacaahhamisi. 4Unkuray ibiida ilagaasaraage haa ana, ana see ibiida ilagaasaraage haa unkuray. Eleema ⁄aamutaaba ina lenkosi, bere hingaa ilanuunuꞌusidiiba haa musabiibu. Unkuray see, nama teesaaqay ha ⁄aamutaaiiba bere hanguba ilagaasa haa ana.
5Inkoo, ana ti musabiibu, unkuray ti elemu. Heedi gungu ilagaasa haa ana, slime ana see hangugi ilagaasa haa ina, hikee ⁄aamuudi ⁄aamu wa⁄a. Bere ana hhaku sliimaa haa unkuray hiidahhasidaaiiba yondu lensee. 6Heedi gungubasli ilagaasa haa ana, ina ti eleema daa tlaaqi pahha gi kaadi. Elemu da hhakee gooay, digitii kurunkuri haa digigii kwahhi aslaage. 7Bere unkuray hangu ilagaasiday haa ana, haa gimba gooi gi ibiidi muunaiĩ kokunay, firima idoo ga slaꞌadee, sangu yondiidi ha Iliitleemu. 8Hari amoti, Taataa goy dugu daareesi, unkuray goó ilii ⁄aamutee ⁄aamu wa⁄a, gi laqantay tuba, unkuray ti sirakoomiisee doyi.
9Idoo Taataa goy gooay hinaa ilii slai, ana see hangunaa ilii slai unkuray. Ilakooma ibinaa slaꞌamuu hhakeesii koi. 10Bere iliikontay ilakaawa doyi, ha ibitay slaꞌamuu gooii, ana gooay idoo gaa ilii ilakoomi ilakaawa da Taataa goy haa gi ibiidi slaꞌamuu kosii.
11Ana sanguuti kaay gimbaki, hhaꞌaloo doyi ma ibiti waꞌay kokunay, haa hhaꞌaloo dooguna ma buꞌuti. 12Ilakaawa dooi na nahaã, hangu slaꞌaaslaꞌadee unkuray haa unkuray, idoo ana gooay hangwaa ilii slai unkuray. 13Slaꞌamuu gu didiru ba⁄ay da slaꞌamuu goõ na nahiĩ gooay, heedi hadisa ibinaa dosi sa daakeeri kosi. 14Inkoo, bere unkuray hoó iliikontay ilakaawa doyi, daakeeri koi tleehhitay. 15Unkuray hangu kara eteedaaba tongee, sa gimba tongimoo hhidina yondu doó yondiidiye ha looay gosi. Inkoo, unkuray hanguti eteedima daakeeri, sa gimba sanguu kaay gimba goõ gaa akhasi daqa Taataa gooaa. 16Unkuray hanay leehhediriiba ana, ti ana nangwaa hiileehhi unkuray. Ana hangugii leehhi, ma ⁄aamuuda kaydiri ⁄aamu goóba qatla. Inkoo, idoo ga firintee daqa Taataage hari uma goy, ina sangu hadisi idotee. 17Haã na ilakaawa doyi, hangu slaꞌaaslaꞌadee unkuray haa unkuray.”
Khooroti wakida Yeesu haa sirakoomiisee dosi
18Yeesu yaa ilakoomi gimba sa sirakoomiisee dosi tuba, “Bere hida gu khooroti wakiyay unkuray, caahha tuba, ana ginaa tlaatleesiri wakimaa gesaa, gi ilii kahhiyee wakimaa unkuray. 19Bere unkuray hinti aloo hida gu khooroti, khooroti hanguu aloo slaꞌada unkuray hida kosi pahha. Inkoo, hida gu khooroti hanguti wakiyay unkuray, sa gimba unkuray ti hida gu khoorotee gooba, kara ana nangwaa hiileehhi khoorotaa. 20Slawaw gimbakira sangwaa kaay tuba, ‘Tongimoo guti didiruuba ba⁄ay da looimoo gosi.’15:20 Yuꞌudii kitaabuu gu Yohaana 13:16. Bere hinaa labaꞌasiri ana, slime unkuray see dangu labaꞌasi. Kara, bere yaa ooyiri caacaahhamisu gooi, slime ooyiyayi caacaahhamisu googuna.
21Inay gimbakee goõ gi yondiidiyay daqa doogunay sa uma gooi, sa gimba unkuray ti sirakoomiisee doyi, haa inay hhidinay ina gwaa ya⁄abu ana. 22Bere hanti aloo khawaaba gi gimbuusa haa inay, hiĩ aloo konaaiiba dakoo. Inkoo, hanguu dahhasiyaaiiba ⁄iisa, gi kaayay tuba, inay konaaba dakoo. 23Heedi guni waka ana, slime hiti waki Taataa gooi see. 24Bere haati aloo yondiidaaba tla⁄aã gooinay yondu daaba aloo hiidahhasa ha heedi lensee, yaa aloo konaaiiba tlakwaroo. Inkoo, yondukee gu bakaꞌasa guũ antiri, tay kahhiyay hindi tooinaa wakiyay ana haa Taataa goy. 25Hari amoti, hintii gaasiri, gimba daa handikimi sariyaa dooinay, doó kaawa tuba, ‘Hininti wakiri diitiray.’15:25 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 35:19; 69:4.
26Qatlay damaa ilii khaye Iliiaymiisaykee gamaa ya⁄abe daqa doogunay daqa Taataago, ina hinimaa ilatlay ana. Ina na Muuna gu lou, haa yaati daqa Taataa dahhi. 27Slime, unkuray see kwanda hani ilatlaydee daqa hida wakinayge, sa gimba haa sliimaa wantay haa ana tlaatleesoo da yondu gooaa.”
161Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Ana sanguu kaay unkuray gimbaki, ma hhanti maydiri ⁄imbaraa dooguna. 2Hida hangu gusinay unkuray sinagoogaguu koinaa. Kara, qatlay yaa khoci, hida gumaa cu⁄ee unkuray, himaati ilahudeesiyay tuba, ti yondimaamidiyay sa Iliitleemu. 3Inay maa yondiidiyay gimbakee goõ, sa gimba Taataa gu hhidinay ma ana see hini hhidinay. 4Inkoo, unkuray sanguti kaay gimbaki, qatlay gimaa ilii daye, may slaydiri tuba, ana sangwaa kaay. Tlaatleesoogo ana sangwaa kaayiiba gimbaki, sa gimba haa sliimaa waara haa unkuray.
Yondu gu Muuna gu Iliitleemu
5Ana ki⁄a daqa hikiray hinaa ya⁄abu, ma hhaku lensee tla⁄aã googunay guni maamaamisa tuba, ‘Hati kaakaakayda?’ 6Inkoo, sa gimba sanguu kaay gimbaki, muunaiĩ kokunay hanti hacidiri li⁄eemoo. 7Teesaaqay see, sanguti kakaakama gimba gu lou, waaudimoo gooi ti faydaa daqa doogunay, sa gimba bere ana haniba waaudimoo, Iliiaymiisaykee yaa khayaaba daqa doogunay. Inkoo, bere ana waauda, hagwaa ya⁄aba daqa doogunay. 8Ina gimaa ilii khaye, himaa ilii⁄oo⁄i pandataa hida gu khooroti tlakwaroo dooina, haaki da Iliitleemu, haa hukumuu gwaa khawa. 9Gimba gu tlakwarooge, hida hiĩ dakusiri, sa gimba hinoó ⁄imbiyaaiiba ana. 10Gimba gu haakige, haaki doyi dagoó arina, sa gimba hati daqa Taataa kaw, unkuray hani kara antaaiiba. 11Gimba gu hukumuuge, hida hiĩ dakusiri, sa gimba Sataanimoo gu tawaaliilima khooroti, dugwaa hheꞌesi dugwaa hukumi ha Iliitleemu.
12Ana kahha kooma gimba wa⁄a, sangu slae kaawa, da inkooge haguu dahhasidaaiiba hiikaasa. 13Inkoo, Muunakee gu Iliitleemu gimaa ilii khaye, hangurimaa giyaadi, ma caahhadiri gimba sliimaa gu lou. Ina himaa gimbuusiyaaba ina lenkosi hari ⁄uuru gosi gu tawaaliru, ina sangumaati gimbuusi gimba sliimaa giyoó akhasiye haa sigimaa kaay gimba gumaa khawa. 14Ina hinimaati daareesi ana, sa gimba sanguti kakaana gimba, gwaa daqa dooi dahha. 15Idadu sliimaa da kone haa Taataa slime ti koi. Haã na idoo siĩ kaay ambee, Muuna gu Iliitleemu sangu kakaana ya⁄abotira gimaa slaye daqa dooaa.”
Li⁄eemoo gu sirakoomiisee maay fookidi hhaꞌaloo
16Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Da kahhi qatlay coko⁄u, hani antaaiiba, kara da kahhi qatlay coko⁄u hani antayi.” 17Inkoo, sirakoomiisee waka da Yeesu hingigi maamisiri tuba, “Hiĩ ti gimba mala sandi kakaakane tuba, ‘Da kahhi qatlay coko⁄u hani antaaiiba, kara da kahhi qatlay coko⁄u unkuray hani antayi?’ Kara maꞌaana mala kona gi ilii kakaakane tuba, ‘Sa gimba hati daqa Taataa kaw?’ ” 18Inay hingigi ilakoniri maamisu tuba, “Maꞌaana da ‘qatlay coko⁄u’ na mala? Dandiray hhidina gimba mala gini kakaakana.”
19Yeesu yaa caahhi tuba, inay gwaati slaiyay maasa maꞌaana da gimbakee. Da hheꞌesi gigi maasi tuba, “Hanguti maamaamisiday maꞌaana da gimbakee gaã kaay tuba, qatlay coko⁄u hani antaaiiba, haa qatlay coko⁄u kara hani antayi? 20Ana sangu kaawa gu lou, unkuray hamaa ⁄aa⁄aday haa gaitay, tay hida gu khooroti gi hhaꞌaluumidiyay. Unkuray hamaa kontay li⁄eemoo teesaaqay see li⁄eemoo googuna, himaa hiifookidi gi hhaꞌaloo tleehhidi. 21Hadee giyoó ilii ba⁄adaa, yoóti arinta slahhaaꞌamee, sa gimba qatlay gosi gu hiidawa hiĩ day. Teesaaqay see, qatlay giĩ ilii daadi, hiislaydaaba kara slahhaaꞌametee, sa gimba gu hhaꞌaloo da slawaraa daa⁄u khoorotii. 22Teesaaqay, inkoo unkuray see ti kontay li⁄eemoo. Qatlay, hangumaa kara ilii arime, hamaa hhaꞌaluumitay, haa hhaꞌalotee hhaku heedi gumaa hiidahhasa bacaraa daqa doogunaa. 23Qatlaykee gimaa ilii buꞌudiye, hanimaa firintaaiiba idoo lensee. Gu lou, sangu kaay, idoo ga firintee daqa Taataage hari uma goy, ina sangu hadisi idotee. 24Inkoo naqatloo haã firintiriiba idoo lensee hari uma goy. Unkuray firima Iliitleemu ha slayday, hhaꞌaloo dooguna buꞌuta.”
Yeesu ti kaba⁄amiisay gu khooroti
25“Unkuray sanguti kaay gimbakee hari amoo day hhantlisa. Qatlay yaa khoci, hamaa gimbuusaaba kara haa unkuray hari amoo da hiihhantlimisu, sangumaati kakaama pandataa gimba gu Taataa. 26Balotee gimaa ilii buꞌute, Taataa hangumaa firintay hari uma goy. Caahha ana kaawaaba ambee, sangu firima unkuray daqa Taataage. 27Ina loi Taataa hangu slai unkuray, sa gimba unkuray hanii slaꞌadiri ana, haa haã ⁄imbidiri tuba, ana haa daqa Iliitleemu dahha. 28Ana haati daqa Taataa dahha, haagi khay khoorotii. Inkoo, khooroti haga maw, ki⁄a daqa Taataage.”
29Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi sugugi kaadi tuba, “Yuꞌudiyaa, inkoo asu gimaamisida pandataa harii hhantlimisu gooba. 30Inkoo, haã asu caahhani tuba, ugu hati khuꞌuda gimba goõ, kara ugu kontaaba piimaa duguma maasi gimba ha heedi lensee. Sa gimbaki, dandiray haã ⁄imbana tuba, ugu haa daqa Iliitleemu dahhada.”
31Yeesu gigi maasi tuba, “Gu lou, inkoo haã ⁄imbidirii? 32Qatlay yaa khoci, kara yaani hheꞌesi yaani day, unkuray gonkokunaa ha ciyaakhatay, kila heedi waaudi aya gosii, haniti mayday ana lenkway. Teesaaqay see, hati ana lenkway waaraaba, Taataa sliimaa wana haa ana.
33Ana sanguti kaay gimbaki, ma slaydiri qasaw muunaiĩ kokunay ilagaasage haa ana. Khooroti slayday labaꞌasu. Teesaaqay see, hangu muunaiĩ hii⁄atlisidee, sa gimba ana haã slay kaba⁄amuu gimba gu khoorotii.”
17Firoo da Yeesu
1Qatlay Yeesu giyaa ilii hheꞌesi gimba gimbaki, gi ganaꞌasi ilaa kosi rawaa gu rawge, gi kaay tuba, “Taataa, qatlay hiĩ buꞌudi! Daareesi Nankoogu, magu daareesi ugu. 2Ugu sugwaa hadisidi ⁄uuru gu tawaaliru hida goõ, ma sigi hadisi slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo, hida hhakira goõ sugwaa hadisidi. 3Slafimaa hhakee na nahhaã. Ti caahharaa ugu, Iliitleemu gu ugu lenkoogu gu lou haa Yeesu Kristu, hiĩ gwaa ya⁄abidi khoorotii. 4Ana haguũ daareesi ugu khoorotii, hari amoo da hiigaasa yondu sinaa qaydi, magu yondiidi. 5Inkoo, Taataa hani daareeside pandaa dooguu, hari wanqametira gaa koome gaa ilii sliimaa wane, daa ilii kahhiye tlehhinay khooroo.”
Yeesu firiirina sa sirakoomiisee dosi
6Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Taataa, ana hagwaa hiitlaaꞌasi duguma caahhi ugu na miyaa daqa hida sinaa hadisidi khoorotii. Inay yaati hida koku, ugu sinigi hadisidi ana. Inay yaa ooyiri caacaahhamisu googu. 7Inkoo, inay khuiyay tuba, gimba sliimaa sinaa hadisi, yaati daqa doogu dahhi, 8sa gimba ana sigaa qay ya⁄abotira sinaa hadisidi, inay giĩ ooyiri. Gu lou, inay yaa khuiyay tuba, ana haati daqa doogu dahha, haa gi ⁄imbiri tuba, ugu naa ya⁄abidi ana. 9Ana sangu firiirima. Ana firiirimaaba sa hida goõ gu khooroti. Ana ti firiirima sa hida hhakee kilesi sinaa hadisidi, sa gimba ti hida koku. 10Hida goõ ga koome ana ti koku, haa goõ ga konte ugu ti koi. Ana dininti daareesi ilagaasa dooinay. Inay hiĩ laqaniri, idoo na ilii didiri.
11Inkoo, ana ha waauda khoorotaa, haa khaw daqa dooguu. Hida koku kahhiyay wanay khoorotii. Taataa, ugu gooba dakoo, ga⁄awaki hari ⁄uuru gu uma googu, umakira sinaa hadisidi. Ga⁄awaki mangu ilagaasiri sliimaa, dandiray gooay ga iliiwane. 12Qatlay ana gaa ilii sliimaa waaree haa inay, giyaati ga⁄ay haa gigi iliikoomi hari ⁄uuru gu uma googu, sinaa hadisidi. Ana hagiyaa ilakoomi naraꞌa, hhaku heedi gwaa hhamu. Ti hikira kilesi gu hhama, Handikaa da Iliitleemu ma buꞌuti.17:12 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 41:9.
13Taataa, inkoo ana haati khakhaakhaw daqa doogu. Ana hati gimaamisa gimbaki qatlay ga ilii kahhe khoorotii, inay ma slayri hhaꞌaloo doyi goõ muunaiĩ koinay. 14Ana sigiĩ kaay inay gimba googu, inay digigi waki ha hida gu khooroo, sa gimba inay ti hida gu khooroo gooba, da ana gooay, ti heedi gu khooroo gooba. 15Ana hati firiirimaaba ambee, surukusaki khoorotaa. Ana haguti firiirima ambee, ga⁄awaki daqa Biriisimoogo. 16Inay ti hida gu khoorotiiba, ana gooay ga ilii heedi gu khoorotiiba. 17Inay tlintiꞌisaki daqa dooguu hari gimba googu gu lou. Gimba googu guni lou. 18Idoo hanaa ilii ya⁄abidi gooay ana khoorotii, slime ana see giĩ ya⁄abi inay khoorooge. 19Ana hanguu tlintiꞌisi sa inay, inay see mangu tlintiꞌisiri sa ugu gu lou.
Yeesu firoo dosi sa hida goó ⁄imbee ina
20Taataa, ana hati firiirimaaba sa sirakoomiiseti kilesi. Slime hati firiirima sa hida sliimaa gumaa ⁄imbee hari caacaahhamisu gooina. 21Taataa, ana hati firiirima ambee, hida hhakee goõ idoo leẽ tleehhidiyee, idoo hangaa ilii ilagaasani gooay ugu haa ana. Ana hati firiirima, ma idoo leẽ tleehhidiri sliimaa haa dandiray, hida wakinay, ma ⁄imbiri tuba, ugu naa ana ya⁄abidi khoorotii. 22Wanqametira sinaa hadisidi ana, ana see hagaa hadisi sa inay, ma idoo leẽ tleehhidiri, ga iliiwane gooay ana haa ugu, 23ana hangwaa ilagaasi haa inay, slime ugu see hangwaa ilagaasidi haa ana. Inay idoo leẽ tleehhidiyee, hida wakinay gu khooroti ma caahhiri tuba, ugu naa ya⁄abidi ana. Kara, caahhiyee tuba, ugu hagi slaꞌada idoo hani iliislaꞌadee gooay ana.
24Taataa, ana ti slaꞌa hida hhakee sinaa hadisidi sliimaa wanee haa ana daqa ga iliiwaare, ma aniri wanqamee dooi. Wanqametee sinaati hadisidi, sa gimba hanaati slaꞌadi, daa ilii kahhiye tlehhinay khooroti.
25Taataa gu kooma haaki, hida gu khooroti gimati khuiyaaiiba ugu, ana gu khua ugu. Slime sirakoomiisee doyi see khuꞌuda tuba, ugu naa ya⁄abidi ana. 26Ana gungii tlaaꞌasi ugu daqa dooinay, idoo ga iliiwante, haa hati ilakoomaa teesaaqay laqaraa, inay see ma slaꞌaaslairi hida wakinay, idoo hani iliislaꞌade gooay. Kara ana ma ibiidi waꞌay koinay.”
18Yeesu idoo dugwaa iliifookidi haa oowaraa dosi
(Mataayo 26:47-56; Maariko 14:43-50; Luuka 22:47-53)
1Yeesu giyaa ilii hheꞌesi firoo gimbakee, gi waaudi haa sirakoomiisee dosi. Inay gi tlo⁄osiri hari bara waka da hiihuuꞌuma gu Kedirooni, gii guuma kayri qaymoo da ⁄aamuge. 2Yuuda, gwaa taatahhu Yeesu dabaiĩ gu fa⁄ayaage, ina yaa khui qaymotee, sa gimba Yeesu hingaa slaslaaslay taysi waa wa⁄a sliimaa haa sirakoomiisee dosi. 3Teesaaqay, Yuuda yaagi khay qaymoteesii, tay hingaani giyaadisi ha raqa da sirikaarii da Ruumi sliimaa haa yondimiisee da deni, daa ya⁄abi haa hhapalooee da deni haa Farisaayoo. Inay yaa konay taa, mumbaalaiĩ haa khasima.
4Inkoo, Yeesu tay khui gimba sliimaa gumaa hiica⁄a daqa dosii, gigi ilii hadakay haa gigi maasi tuba, “Miyaa guni dabimaamitay?”
5Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Yeesu gu Nasareeti!”
Yeesu gi kaay tuba, “Ana na ina.” Yuuda gwaa hiifookidu ina, yaa qadidi teꞌesii sliimaa haa inay. 6Yeesu giyaa ilii kaay tuba, “Ana na ina,” inay gi ki⁄iri alunge haa gi huuiri. 7Ina gigi kara maasi tuba, “Miyaa guni dabimaamitay?”
Inay gi kaayri tuba, “Yeesu gu Nasareeti!”
8Ina sigigi kara kaay tuba, “Sanguu kaay ambee, ana na ina. Bere ana guni dabimaamitay, inkoo maw hhawatee hhanki, ma waaudiri.” 9Gimbaki yaatii ca⁄i, dama buꞌudi gimbakira gaa kaay tuba, “Taataa, hida sliimaa sinaa hadisidi, haa hhamisiiba lensee.”18:9 Yuꞌudii kitaabuu gu Yohaana 6:39.
10Da hheꞌesi, Simooni Peetiro hiĩ gwaa kooma pangaa, gigi slootisi looboogo, gii maahhasi tongimoo gu hhapalooay gu didiru, gugi afakereꞌesi eea dosi da ⁄uya. Tongimokee dugwaati eteediidina na Maaliko.
11Teesaaqay, Yeesu gi kaay sa Peetiro tuba, “Ki⁄isii pangaa googu looboo dosii! Gu lou, kitahha qulu⁄uki gu labaꞌasu, sinaa ilakhuukhuꞌusi ha Taataa goy.”
Yeesu pandaa da Anaasige
12Da hheꞌesi, sirikaaritira da Ruumi haa giyaadimiisay gooina, sliimaa haa yondimiisee da deni da Wayahuudi, Yeesu gugi ooyiri haa gugi khiidiniri. 13Yeesu gugi gesaa leehhisiri daqa Anaasige, kumbaꞌa gu Kayaafa. Kayaafa naa hhapalooay gu didiru korikeesii. 14Kayaafa naa kaay sa giyaadimiisee da Wayahuudi tuba, ti naraꞌa heedi leẽ gwaaꞌaraa sa hida goõ.
Tlanka da pandaa da Peetiro
(Mataayo 26:69-70; Maariko 14:66-68; Luuka 22:55-57)
15Simooni Peetiro sliimaa haa sirakoomiisay waku yaa sirakomaamidiyay Yeesu. Sirakoomiisayki waku dugwaa khui ha hhapalooay gu didiruge. Teesaaqay, ina gii day efeenaa da hhapalooay gu didiru sliimaa haa Yeesu. 16Peetiro gi meeti afamaraage. Sirakoomiisaykee waku daa khuiye ha hhapalooay gu didiru, gii ca⁄i khoorooge, gi cocoi haa sagameeriya daa wariiqadiidimida afamaraa, gii daasidi Peetiro waꞌayge.
17Sagameeriyatee daa afamaraage waara gi maasidi Peetiro tuba, “Ugu see caba ti leẽ gu sirakoomiisee da heediki, diĩ ooyi?”
Teꞌesii, Peetiro gi tlanki, tay kakaana tuba, “Suti! Ana na inaaba!”
18Tongetee da hhapalooay gu didiru haa hida gwaa ga⁄aa⁄awee yaa hamisiri aslaa tooinaa miciyay, sa gimba caaqwa yaa wanta. Peetiro see yaa wana hiĩ qadidi teꞌesii mici aslaa.
Hhapalooay gu didiru maamisi Yeesu
(Mataayo 26:59-66; Maariko 14:55-64; Luuka 22:66-71)
19Teꞌesii, waꞌay gu marage, hhapalooay gu didiru yaa maamaamisi Yeesu gimba gu sirakoomiisee dosi haa caacaahhamisu gosi. 20Yeesu gugi ilaki⁄isi tuba, “Balalu sliimaa ana haati caacaahhaahhamisa hida pandataa, sinagoogaguuge haa mara gu didiruge gu Iliitleemu, daqa da ilii kurunkurimidu Wayahuudi goõ. Ana haa kaayiiba gimba lensee hari hhaaboo. 21Ana sini soꞌoyi maamaamisida? Maamisi hida hhakee gwaa akhasee ana, gu lou hhakee khuiyay naraꞌa gimba gaa kaay.”
22Yeesu giyaa ilii hheꞌesi kaawa gimbakee, yondimiisay gwaa qadidu ilaciyaa gosii, gugii maahhasi koofii pandaage, haa sugugi kaay tuba, “Gu louu, teesaaqay gani ilii ilaki⁄isidaa hhapalooay gu didiru?”
23Yeesu gi kaay sa heedikee tuba, “Bere haã kaay dakoo, aare kaay pandaa da hidage dakoo doyi. Bere haã kaay naraꞌa, siniĩ soꞌoyi gii maahhasidi?” 24Da hheꞌesi, Anaasi gi ya⁄abi sirikaarii dosi, ma leehhisidi Yeesu daqa Kayaafage, hhapalooay gu didiru, tay kahhi duguũ khiidimi.
Peetiro tlanki kara Yeesu
(Mataayo 26:71-75; Maariko 14:69-72; Luuka 22:58-62)
25Qatlay Simooni Peetiro giyaa ilii qadidi teꞌesii mici aslaa, wakinay gwaa waaree teꞌesii gugi maasiri tuba, “Ugu see caba ti leẽ gu sirakoomiisee dosi heedikee diĩ ooyi?” Teꞌesii, Peetiro gi tlanki haa gi kaay tuba, “Suti! Ana na inaaba!” 26Yondimiisay leẽ gu hhapalooay gu didiru, hhia gosi heedikira, daa afakereꞌesi eea ha Peetiro, gi maasi Peetiro tuba, “Gu lou, ana hagwaa arimiibaslii ugu tindigaage sliimaa haa Yeesu?” 27Peetiro gugi kara tlanki Yeesu, nama qatlaykeesii lenge, konkaku gi ceei.
Yeesu dugu leehhisi pandaa da Pilaatuge
(Mataayo 27:1-2, 11-14; Maariko 15:1-5; Luuka 23:1-5)
28Qatlay daa ilii daadaausi pisaraa, teꞌesaa daqa Kayaafago Yeesu dugugi leehhisi mara gu Pilaatuge, Gafana gu hhapee da Ruumi, hiĩ gwaa tawaaliilima hhapee da Yudaaya. Giyaadimiisee da Wayahuudi, yaa hiiguniriiba marakeesii, sa gimba hingaa aloo slasla⁄eediisiyay haa gi mayay ⁄agoo losona gu Pasaaka. 29Teesaaqay, Pilaatu yaagii ca⁄i khoorooge, mangi slaslayri haa inay haa gigi maasi tuba, “Heediki guri dakoo mala sitaakikintay?”
30Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Bere heediki hiĩ aloo konaaba dakoo, haguraani aloo khaynaaba daqa dooguu.”
31Pilaatu gi kaay tuba, “Unkuray hari waaudakuna, lugu hukuruu kayda unkuray kilakokuna hari amoo da sariyaa dooguna.”
Wayahuudi gugi ilaki⁄isiri ina tuba, “Sariyaa da Ruumige, dandiray sandaa qayiiba ⁄uuru gu gaasaraa heedi.” 32Gimbaki yaa hiilaqadi teesaaqay, dama buꞌudi gimba gu Yeesu giyaa kaay, idoo gi ilii gwaaiye.
33Da hheꞌesi, Pilaatu gi kara hiiday waꞌay gu marage, gi ilafahhi sirikaarii dosi, Yeesu maduguraa khay pandaa dosii. Teꞌesii, Pilaatu gugi maasi tuba, “Ugu na inaa Mutemi gu Wayahuudi?”
34Yeesu gi ilaki⁄isi ina tuba, “Gimbakee gaã kaadi ti ilahudaa koku louu baku sugunti kaay ha hida wakinay gimba gooi?”
35Pilaatu gugi ilaki⁄isi tuba, “Ayi! Ana ti Yahuudimoogoo? Hida koku loi haa hhapalooee da deni nuguraani khayri ugu daqa dooii. Inkoo, ugu hanti malee laqadi?”
36Yeesu gi kaay tuba, “Tawaaloo doyi dati khoorotiiba. Bere tawaaloo doyi dinti aloo da khooroti, yondimiisee doyi yaa aloo qwaatlida, ana dinima may hiilu⁄a dabaiĩ gu Wayahuudige. Teesaaqay see, tawaaloo doyi dati khoorotiiba.” 37Da hheꞌesi, Pilaatu gi kaay tuba, “Teesaaqay, ugu ti mutemigo?”
Yeesu gi ilaki⁄isi tuba, “Ugu haã kaadi naraꞌa tuba, ana ti mutemi. Ana dinaati laqwali, sa gimbakee haati khay khoorotii, ana ma ilatlatlay sa hida gimba gu lou. Hida goõ guri bara da gimba gu lou waaree, hiniti akhaakhamisiyayi ana.” 38Pilaatu gugi maasi tuba, “Gimba gu lou na mala?”
Yeesu duguũ hukumi hiitluhhumisu musalaabage
(Mataayo 27:15-31; Maariko 15:6-20; Luuka 23:13-25)
Teꞌesii ina kara gii ca⁄i khoorooge, gi kaay sa Wayahuudi tuba, “Ana haã arimiiba gimba lensee gu hukuruu heediki! 39Inkoo, qatlay gu Pasaaka, kontay ou tuba, sangu afiiooyima khiidimoogo heedi leẽ sa unkuray. Unkuray slaꞌadaaii sangu afiiooyimi mutemi gu Wayahuudi?” 40Teꞌesii, hida goõ gi maahhiri sliimaa tuba, “Heedikee gu hhanti gweta, sandaati gwete Baraaba!” Baraaba yaa afii⁄utlidiisayi.
191Da hheꞌesi, Pilaatu gi ilafahhi sirikaarii dosi, Yeesu duguma leehhisi, duguma difoo kay hari jeleedimaiĩ. 2Sirikaaritee gi boo⁄imisidi hhamaa gu leqeewaa haa sugugi daasiri saga gosii. Da hheꞌesi, sugugi daasiri qayriya da mutemi pahha, kalay gosi gu daahhiya. 3Sirikaaritee yaa hadakakaakayda pandaa da Yeesuge, tay gu tooinaa difiyay pandaage hari dabaiĩ haa gi kaadi tuba, “Hagu hhouu, ye Mutemi gu Wayahuudi!”
4Pilaatu gi kara hiica⁄i khoorooge, gi kaay tuba, “Yuꞌudaa, sanguraa khaw heediki daqa doogunay, unkuray ma caahhadiri tuba, ana haã arimiiba dakoo lensee daqa dosii.” 5Da hheꞌesi, Yeesu duguraagii ca⁄i khoorooge, tay hiĩ daasi hhamaa gu leqeewaa haa qayriya da koomaa kalay gu daahhiya. Pilaatu gi kaay sa hida hhakee tuba, “Yuꞌudaa! Heedi googuna nahiĩ!”
6Giyaadimiisetee da hhapalooee da deni haa yondimiisee da deni giyaa ilii aniri Yeesu gi maahhiri tuba, “Heedikee dugutii tluhhumisiye musalaabage! Dugutii tluhhumisiye musalaabage!”
Pilaatu gi kaay sa inay tuba, “Unkuray owakunay, lugu hiitluhhumisu kayday unkuray kilakokuna. Ana haã arimiiba dakoo lensee daqa heedikii.”
7Wayahuudi gugi ilaki⁄isiri tuba, “Dandiray kona sariyaa leẽ yoóti kaada tuba, heediki kwanda dugu gaasiye, sa gimba ina hingiti eteedi Nanku Iliitleemu.”
8Pilaatu giyaa ilii akhasi gimbakee, gi ilaqinci tlaꞌamuuda hari khisla. 9Ina gii day kara waꞌay gu marakeesii kosi, gi maasi Yeesu tuba, “Ugu haa kaadahhada?” Teesaaqay see, Yeesu gwaa ilaki⁄isiiba gimba lensee. 10Da hheꞌesi, Pilaatu gi kaay sa ina tuba, “Ugu slaꞌadaabaslii cocoꞌomoo haa ana? Ugu hhidinta, ana kooma ⁄uuru gu tawaaloo gu geemawaraa haa gu hiitluhhumisu ugu musalaabage?”
11Yeesu gugi ilaki⁄isi tuba, “Bere ugu sugwaa aloo qayaaba ⁄uuru gu tawaaliru daqa Iliitleemugo, haã aloo kontaaba ⁄uuru lensee daqa dooii. Inkoo, hiĩ guunii lu⁄u ana dabaiĩ kokuu kona tlakwaroo da didiri ba⁄ay da toogu see.”
12Sa gimbakee, Pilaatu gi dabiidi amoo dari geemawaraa Yeesu. Teesaaqay see, giyaadimiisee da Wayahuudi gi ilaqincidi maahhoo kakaanay tuba, “Bere heediki hagoo geemayda, ugu fa⁄ayaa gu Kaysaari tleehhita, mutemi gu Ruumi. Heedi gungu hiitlaymaamisa ina mutemi pahha, hiti kaniinimisi Kaysaari!”
13Pilaatu giyaa ilii akhasi gimbakee, yaa ilafahhi sirikaarii dosi, maay ca⁄asidi Yeesu khoorooge. Ina gi ibinaa kay kitiĩ gu hukumuuge, daqa daa eteediidine na, “Efeenaa da Tle⁄eẽ,” hari gimba gu Eburaanaisoo na “Gabaata.” 14Letutee yaati baloo da ilakhuukhuꞌusa da losona gu Pasaaka, letu yaati asu daadaausidi tana⁄iyage. Pilaatu gi kaay sa Wayahuuditee tuba, “Yuꞌudaa! Mutemi googuna nahiĩ!”
15Da hheꞌesi, inay gi maahhiri tuba, “Gaasaku! Gaasaku! Tluhhusakuu musalaabage!”
Pilaatu gigi kara maasi inay tuba, “Gu lou, mutemi googuna gutii tluhhusaa musalaabage?”
Hhapalooee da deni gi ilaki⁄isiri tuba, “Dandiray konaaba mutemi waku ti Kaysaari na mutemi goori!” 16Da hheꞌesi, Pilaatu gugi tosaa taataahhi Yeesu dabaiĩ gu sirikaariteesii, ma dugu hiitluhhumisi musalaabage.
Hiitluhhumisu gu Yeesu musalaabage
(Mataayo 27:32-44; Maariko 15:21-32; Luuka 23:26-43)
Inkoo, gurigi tosaa waaudiri Yeesu. 17Yeesu tay hiĩ geregedi musalaaba gosi, gii ca⁄i, gi yade khuꞌusi daqa daa eteediidine na “Faraa da Saga,” hari gimba gu Eburaanaisoo na “Goligoota.” 18Teꞌesii na daqa dugwaa ilii tluhhumisi musalaabage sliimaa haa hida wakinay cada, leẽ hari bara da ⁄uya haa gu caduu hari bara da basa, Yeesu tla⁄ange.
19Pilaatu gi ilafahhi dama handikimi handikaa bangasiyage, dagagii tluhhusi rawaa gu musalaaba gu Yeesuge. Bangasiyatee dagaati ilii handikimi tuba, “YEESU GU NASAREETI, MUTEMI GU WAYAHUUDI.” 20Teesaaqay, Wayahuudi wa⁄a yaa sominti handikatee, sa gimba daqatee daa ilii tluhhumisi Yeesu musalaabage, yaati ilaciyaa haa yaamu. Kara, handikatee dagaati handikimi hari gimba gu Eburaanaisoo, Latiiniꞌisoo haa Yunaanaisoo. 21Hhapalooee da deni gi kaadi sa Pilaatu tuba, “Hhanti handikinta tuba, ‘Hiĩ na Mutemi gu Wayahuudi.’ Ti handikimi taqay ubee, ‘Heediki yaati kaay tuba, ana na Mutemi gu Wayahuudi!’ ”
22Pilaatu gi ilaki⁄isi tuba, “Gimba gaa handikimi, haguũ handikimi, haguu fookaaba.”
23Sirikaaritee gii tluhhumisidi Yeesu musalaabage, gii oyiri qayroo kosi, gigi deehhiniri upaiĩ cigahhage, kila sirikaarimoo ma slay upa gosi. Inay yaa mayri hiiowa qayru gosi, daa hhutli rawaago biraa naqatloo, hirimaamidu see guba.
24Teesaaqay, sirikaaritee hingigi warii kaayri tuba, “Jurungiti haga hhanti feehhimisana, kuura ganii slakhanee, ma caahhani jurungiti miyaa naga hiioy.” Inay yaa teesaaqay laqiri, dama buꞌudi Handikaa da Iliitleemu, daa kaadi tuba,
“Hingaa deehhiniri qayroo koi,
haa gii slaslakhiri kuura sa jurungii dooi.”19:24 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 22:18.
25Tigay gwaa qadimidee teꞌesii ilaciyaa gu musalaabage yaati iyoo da Yeesu, hhioo da iyoo da Yeesu, sliimaa haa Mariyaa hadee da Kileyoopa, haa Mariyaa Magidaleena. 26Yeesu giyaa ilii arimi iyoo dosi teꞌesii haa sirakoomiisaykira giyaa slaiye, hiĩ qadidi ilaciyaage, gi kaay sa iyoo dosi tuba, “Iyoo! Yuꞌudiyaa, hikee na nankoogi.” 27Da hheꞌesi, gi kaay sa sirakoomiisaykira tuba, “Yuꞌudiyaa! Hatee na iyoo doogu!” Tlaatleesoo gu qatlaykeesaa, sirakoomiisaykee haraa waaudi iyotee tosi, ma ibinaa kaydi aya gosii.
Yeesu gwaaꞌaraa dosi
(Mataayo 27:45-56; Maariko 15:33-41; Luuka 23:44-49)
28Da hheꞌesi, Yeesu yaa caahhi tuba, yondu gosi sliimaa hindii faaki. Slime ina ma hiigaasi Handikaa da Iliitleemu, gi kaay tuba, “Haã wakhiidi.”19:28 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 22:15; 69:21.29Teꞌesii yaa wana dahhaã gwaa hacu difaay daa mahhaaꞌadi. Hida wakinay gii ooyiri dahhamu, gugii khiidiri cina da khwacaa da khaimoo doó eteedine hisoopo, gigii tulu⁄iri waꞌay gu difaayteesii, gigi taatahhiri rawaage sa Yeesu, ma hiicunqi. 30Yeesu giyaa ilii hheꞌesi hiicunqa difaaytee, gi kaay tuba, “Gimba sliimaa hiĩ buꞌudi.” Da hheꞌesi, gii gupu⁄usi saga, gi tosaa dafidi dandaꞌaaliya.
31Balotira yaa baloo da Jumaa, baloo da ilakhuukhuꞌusa da baloo da Sabaato. Wayahuudi yaa slaiyaaiiba slaqoo gu tuuꞌuna, ma meetiri musalaababuuge baloo da Sabaato. Kara, Sabaatotee daati kaari hari khisla. Teesaaqay, gi firiniri Pilaatu tuba, yeꞌeeroo gu hida hhakee daa hiitluhhumisi, ma digi qeetimisi, ma kaka⁄iri cira, slaqoo koina, ma digi baci musalaababuugo. 32Da hheꞌesi, sirikaaritee gi hadakaydi, gi qeetimisidi yeꞌeeroo gu heedikira gu pandaa haa heedikira gu caduu daa hiitluhhumisi sliimaa haa Yeesu. 33Inkoo, inay giyaa ilii dayri daqa Yeesuge, gugi ariniri tuba, yaa hheꞌesi yaa dafidi dandaꞌaaliya. Teesaaqay, gwaa afaqeetimisiriiba yeꞌeeroo. 34Sirikaarimoo leẽ gi muti Yeesu tluntlubaage hari labaala. Cirakiray lenge ceedee haa maꞌay yaagii ca⁄iri. 35Heedi gwaa arimu gimbakee noó ilatlay, kara ilatlawa dosi dati loi. Ina khui tuba, gimba giyoó kaaye guti lou, haa yoóti ilatlay unkuray see slime ma ⁄imbidiri. 36Gimbaki yaatii ca⁄i, Handikaa da Iliitleemu ma buꞌuti, doó kaawa tuba, “Hhaka faraa dosi lensee damaa qeeta.”19:36 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 12:46; Faadoo 9:12; Daareesoo 34:20.37Kara, Handikaa waka da Iliitleemu yoóti kaada tuba, “Hida hhanki gumaa khuꞌunay hikee gwaa mutiri hari labaala.”19:37 Yuꞌudii kitaabuu gu Sakariyaa 12:10.
Qaasaraa da Yeesu
(Mataayo 27:57-61; Maariko 15:42-47; Luuka 23:50-56)
38Inkoo, yaa wana heedi leẽ, yaamulooay gu yaamu gu Arimataaya, uma gosi na Yoseefu. Ina yaa sirakoomiisay gu Yeesu hari amoo da hhaaboo, sa gimba yaa tlaꞌamuudi Wayahuudi. Qariqaaqari ina gi hadakay daqa Pilaatuge, gi firimi suguma hadisi tuuꞌuna da Yeesu, magi qaasa kay. Pilaatu gi ⁄imbi, Yoseefu gii oyi tuuꞌunatee. 39Nikodeemo, hiĩ qatlay waku gwaa hadakaw daqa Yeesuge hari amasi, slime yaagi khay. Ina haraagi khay hiirooga da manemaane,19:39 manemaane: Manemaane ti du⁄iya da hhoi da makhanay slanqasida, da kooma tafu gu hhou, kara ti umaasay doó maakhiye slaqwa da tuuꞌuna, dagoó ilii kahhiye qaasaraa. haa ubaanii, daa kooma hiiloaruũ gu kiloo mibeeri tami taqaaqay. 40Inay cada koinaa gii oyiri tuuꞌunatee da Yeesu, gigi khiidiniri hari kaeeri gu qayru gu ⁄abaaku poy, tay gigi maakhiri hari du⁄iya da kooma tafu gu hhou, doó eteedine na manemaane haa ubaanii. Inay yaati teesaaqay laqiri, idoo da iliiwane gooay ou gu Wayahuudi qaasaraa da tuuꞌunage. 41Ilaciyaa haa daqateesii daa ilii tluhhumisi Yeesu musalaabage, yaa wanta tindigaa. Qaymoteesii yaa wanta ayisa da ⁄abi daa hiikhuri maraiyage, daa kahhiye ilii qaasaraa tuuꞌuna. 42Inkoo, balotee yaati baloo da ilakhuukhuꞌumisu gu Sabaato da Wayahuudi. Teesaaqay, sa gimba ayisatee yaa ilaciyaage wanta, hida hhakee gi qasaa kayri tuuꞌunatee da Yeesu teꞌesii.
20Slafaraa da Yeesu ayisago
(Mataayo 28:1-8; Maariko 16:1-8; Luuka 24:1-12)
1Baloo da Jumaapiiri, dati kahhi taaboo⁄a⁄aa, Mariyaa Magidaleena,20:1 Magidaleena: Magidaleena ti uma gu daqa daa eteediidine na Magidaala. gi hadakaydi ayisage. Ina giyaa ilii daadi taysi, yaa anti tlaa⁄atira, daa hiigwangwaraai afa gu ayisage dagaã baci. 2Teesaaqay, ina gi taa⁄ati daqa Simooni Peetiroge haa daqa sirakoomiisaykira waku daa slaiye ha Yeesu, sigigi kaadi inay tuba, “Hida hiĩ baciri tuuꞌuna da Looimoo gu Goõ ayisago, haa hhidina daqa giĩ iliiqaasiri!”
3Inkoo, Peetiro sliimaa haa sirakoomiisaykira gi waaudiri, gi yade khuiri ayisage. 4Inay cada koinaa gi tu⁄umidiri, sirakoomiisaykira gi tu⁄udi hari khisla, gii cati Peetiro, gi giyaadi dawaraa ayisage. 5Qatlay giyaa ilii day teꞌesii, gii condoi haa gi biraayuꞌudi ayisatee, gi arimi kaeeri gu qayru gu ⁄abaaku waꞌay gu ayisage. Teesaaqay see, ina yaa hiidayiiba waꞌayge. 6Da hheꞌesi, Peetiro yaagi khay aluũ kosaa, ina gi tosaa hiiday waꞌay gu ayisage, gi arimi kaeeri hhakee gu ⁄abakwi teꞌesii. 7Slime gi arimi kaꞌaã daraa khiidimi saga gu Yeesu. Kaꞌakee dugwaati qwasa⁄i haa dugugi qaasi daqa da inalenkosii segenge haa kaeeri hhakee gu ⁄abakwi. 8Da hheꞌesi, sirakoomiisaykira see gwaa giyaadu dawaraa teꞌesii ayisage, slime gii day waꞌay gu ayisage. Ina see, gi arimi haa gi ⁄imbi gimbakee gungii ca⁄u. 9Qatlaykee sirakoomiisee da Yeesu yaa kahhada caahharaa Handikaa da Iliitleemu, doó kaawa tuba, Yeesu kwanda giyaa slafiye ayisago. 10Da hheꞌesi, sirakoomiisetee da cada, gi ki⁄idi ayeemaa koinay.
Yeesu iliica⁄i Mariyaa Magidaleena
(Mataayo 28:9-10; Maariko 16:9-11)
11Mariyaa yaati asu daadi kara ayisage, gi qaditi khoorooge, tay tosaa ⁄aa⁄ada. Qatlay giyaa ilii ⁄aa⁄ii⁄iminte, gii condoꞌodi haa gi birayuꞌuti waꞌay gu ayisage, 12gi anti malayika cada, hindaamisiri qayroo gu ⁄abakwi. Malayikatee hiĩ ibiti daqa daa iliiwane tuuꞌuna da Yeesu, leẽ hari bara da saga haa waku bara da yeꞌeerooge.
13Malayikatee gi maasidi Mariyaa tuba, “De iyoo, soꞌoyi ⁄aa⁄ii⁄iminta?”
Ina gigi ilaki⁄isidi tuba, “Hida hiĩ baciri tuuꞌuna da Looimoo gu Goõ, ana hhidima daqa giĩ iliiqaasiri!” 14Ina giyaa ilii hheꞌesidi kaawa gimbakee, gii fookiti alunge, gi anti Yeesu hiĩ qadidi teꞌesii. Teesaaqay see, yaa baraslaydiiba tuba, ti ina.
15Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Iyoo, soꞌoyi ⁄aa⁄ii⁄iminta? Miyaa guni dabimaamita?”
Mariyaa, yaati ilahudeesidi tuba, yaati cocaacoꞌoda haa heedi goó yondiida tindigateesii. Teꞌesii gi kaadi tuba, “Looimoo, bere ugu niĩ bacidi tuuꞌuna da Yeesu, sini kaade daqa gaã ilii qaasidi, ana hagay ow.”
16Yeesu gi eteedi tuba, “Mariyaa.”
Ina gii fookiti, gi iti hari gimba gu Eburaanaisoo tuba, “Rabooni!” (Umaki maꞌaana dosi na “Maarimuu.”)
17Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Hani hhanti nangusida, sa gimba kahha waauda rawaage daqa Taataage. Inkoo, taa⁄a daqa hhiee koii, sigi kaadee ubee ana ti waauuꞌumida rawaage daqa Taataage, hiĩ slime gu Taataa googuna. Ina ti Iliitleemu goy, slime unkuray see ti Iliitleemu googuna.”
18Da hheꞌesi, Mariyaa Magidaleena, yaa waauti gi kaawa kaydi sa sirakoomiisetee tuba, “Ana haguũ arimi Looimoo gu Goõ!” Slime ina gi kaadi sa inay gimbakee sliimaa dagaa ya⁄abi.
Yeesu hiica⁄araa dosi daqa sirakoomiisee dosii
(Mataayo 28:16-20; Maariko 16:14-18; Luuka 24:36-49)
19Hari khwayaiĩ kosi gu balotee da Jumaapiiri, sirakoomiisee hingaa slaslaydi daqa lenge waꞌay gu marage. Teꞌesii, inay gi khiidiniri afamaraaee, sa gimba yaa tlaꞌamuudiri Wayahuudi. Yeesu gigi iliica⁄i, gi qadidi tla⁄aã gooinay, gi kaay sa inay tuba, “Qasaw wane sliimaa haa unkuray.” 20Qatlay Yeesu giyaa ilii hheꞌesi kaawaraa gimbaki, sigigi laqami inay dabaiĩ kosi haa tluntlubaa dosi. Sirakoomiisee dosi gi hhaꞌaluumiti hari khisla, giyaa ilii aniri Looimoo gu Goõ.
21Yeesu sigigi kara kaay tuba, “Qasaw sliimaa wane haa unkuray. Idoo dinaa ilii ya⁄abi gooay ha Taataa, ana see hangu ya⁄aba unkuray.” 22Ina giyaa ilii hheꞌesi kaawa gimbakee, gigi ilii hinpisi, haa gi kaay tuba, “Oowa Muuna gu Iliitleemu. 23Unkuray bere ilamooyintay tlakwaroo da hida, Iliitleemu slime giti ilamooyina, bere ga ilamooyintaaiiba, Iliitleemu slime gi ilamooyinaaba.”
24Inkoo, Toomaasi doó eteedine Irangimoo, leẽ gu sirakoomiisetira da mibi haa cada, yaa wanaaba haa danaee kosi, qatlay Yeesu giyaa ilii khay. 25Teesaaqay, sirakoomiisetira waka, sugugi kaayri tuba, “Dandiray guũ arini Looimoo gu Goõ.” Toomaasi gi kaay sa inay tuba, “Etaa ⁄imbaaba, hati gesaa arima sletu gu sumaari dabaiĩ kosii, kara hati nangusa sletukee gu sumaari hari dinca doyi! Bere haniba hiilu⁄a dinca doyi waꞌay gu tluntlubaa dosii, ⁄imbaaba.”
26Qariqaaqari daa ilii buꞌudi balalu gweleti, sirakoomiisee da Yeesu, yaa hiikurunkuriti sliimaa kara waꞌay gu marakeesii, Toomaasi see yaa teꞌesii wana. Afamaraaee goõ digaamati khiidimi see, Yeesu gigi iliica⁄i kara, gi qadidi tla⁄aã gooinay, gi kaay tuba, “Qasaw wane sliimaa haa unkuray.” 27Da hheꞌesi gi kaay sa Toomaasi tuba, “Hinto dinca doogu nangusi tiꞌii haa arimi dabaiĩ koi. Slime tafaꞌasi daba googu lu⁄ii waꞌay gu tluntlubaa dooii. Ugu hhanti konta qiigiꞌimoo, ⁄imbi.”
28Toomaasi gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Ye! Looimoo goy haa Iliitleemu goy!”
29Yeesu sugugi kaay tuba, “Hanti ⁄imbidii, sa gimba haã anti. Digi ⁄aafi hida hhakaꞌa guniĩ ⁄imbee kahhiyay arimaa!”
30Yeesu yaa yondiidi gimba waku wa⁄a gu bakaꞌasa pandaa da sirakoomiisee dosii, daaba handikiru kitaabukii. 31Gimbaki duguũ handikimi sa unkuray, ma ⁄imbidiri tuba, Yeesu na Kristu, Nanku Iliitleemu. Slime, hari amoo da ⁄imbaraa Yeesu, ma slaydiri slafimaa uma gosii.
21Yeesu yaa iliica⁄i sirakoomiisee
1Qariqaaqari gimbakee giyaa ilii cati, Yeesu gi iliica⁄i kara sirakoomiisee dosi kenga gu tlawa da didiri da Galilaayage, slime doó eteedine “Tlawa da Tiberiyaa.” Ina giyaa taqay iliica⁄i, 2Simooni Peetiro, Toomaasi doó eteedine Irangimoo, Natanaeeli yaamulooay gu yaamu gu Kanaa da Galilaaya, haa yaꞌay cada gu Sebedaayo sliimaa haa sirakoomiisee waka cada da Yeesu, gonkoinaa yaa sliimaa wanay. 3Simooni Peetiro, gi kaay sa danaee kosi tuba, “Ana ooyiru kaw samaakii.” Inay sugugi kaayri tuba, “Dandiray see hadakayna haa ugu.” Da hheꞌesi gii guniri masuwaage, gi waaudiri, tay tooinaa ooyinay samaakii tlawage. Teesaaqay see, amasi piray yaa slayriiba idoo lensee.
4Qatlay daa ilii tlaatleesi pisaraa, Yeesu gi qadidi kenga gu tlawateesii. Teesaaqay see, sirakoomiisetee gwaa baraslayiriiba tuba, ti ina. 5Yeesu gigi maasi inay tuba, “Hhiee koi, haã slaydiriibaslii samaakii ma lensee?” Inay gi ilaki⁄isiri tuba, “Haã slayniiba.”
6Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Lihhaw makumbaa dooguna hari bara da ⁄uya da masuwaa, ha slayday samaakii.” Inay gi teesaaqay laqiri, gi slayri samaakii wa⁄a hari khisla, digiraati amoolaa slanqadi hiiduukha makumbaa waꞌay gu masuwaage, sa gimba gu hacimaa gu samaakii.
7Teꞌesii sirakoomiisaykira daa slaiye ha Yeesu, gi kaay sa Peetiro tuba, “Hiĩ ti Looimoo gu Goõ!” Simooni Peetiro giyaa ilii akhasi gimbakee tuba, ti Looimoo gu Goõ, gi ila⁄utli qayru gosi, hingigi tosaa hiikwahhi tlawateesii. (Qatlay giyaa ilii masuwateesii wane, ina yaati baci jurungii dosi.) 8Sirakoomiisetira waka gi sirakonti kenga gu tlawa naqatloo hari masuwaa, tay tooinaa dafimidiyay makumbatee, daa hacidi samaakii. Inay yaa segenge wanaaiiba haa kenga gu tlawa, tledaruũ kosi yaati hiiwanqudimisu gu yeꞌeeroo mibeeri mibi taqaaqay. 9Inay giyaa ilii dayri kenga gu tlawage, gi aniri aslaa da makara, rawaa kosii diĩ da⁄ami samaakii haa mukaatee.
10Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Hintaa tiꞌii samaakii angaamaka gaani ooyintiri inkootuutuu.” 11Da hheꞌesi, Simooni Peetiro gii day waꞌay gu masuwaage, yaagii duukhi makumbatee kenga gu tlawa naqatloo. Makumbatee yaa hacidi samaakii gu denu mibeeri mibi haa mibeeri kooani haa tami, gimati konti see samaakii wa⁄a teesaaqay, yaa feehhitiiba. 12Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Khocaa haamisaw guraiĩ.” Hhaku sirakoomiisee lensee gwaa hiidahhasu maasaraa ina tuba, “Ugu ti miyaa?” Sa gimba, yaa caahhiri gu lou tuba, yaati Looimoo gu Goõ. 13Yeesu gii oyi mukaatimokira, gi hadisi sa sirakoomiisee dosi. Slime, gii oyi samaakii, gi teesaaqay laqi. 14Haã yaati waa da tami, Yeesu iliicaca⁄uu gu sirakoomiisee dosi, qariqaaqari giyaa ilii slafi haa giyaa iliica⁄i ayisago.
Yeesu haa Peetiro
15Qatlay inay giyaa ilii hheꞌesiri ⁄agoo, Yeesu gi maasi Simooni Peetiro tuba, “Simooni, nanku Yohaana, hani slaꞌadaa, ba⁄ay da danaee hhanki koku?”
Peetiro gi kaay tuba, “Ye, Looimoo gu Goõ, ugu khuꞌuda tuba, hagu slaꞌa.” Yeesu sugugi kaay tuba, “⁄agimisi bee⁄u goy.”
16Yeesu gugi kara maasi waa da cadii, kakaana tuba, “Simooni, nanku Yohaana, hani slaꞌadaa?”
Peetiro gugi ilaki⁄isi tuba, “Ye, Looimoo gu Goõ, ugu khuꞌuda tuba, hagu slaꞌa.” Yeesu sugugi kaay tuba, “Deꞌemi bee⁄u goy.”
17Ina gugi kara maasi waa da tamii, kakaana tuba, “Simooni, nanku Yohaana, hani slaꞌadaa?”
Peetiro gi slahhaai, sa gimba dugwaa maasi waa tami tuba, “Ye, Looimoo gu Goõ, ugu khuꞌuda tuba, hagu slaꞌa.” Yeesu sugugi kaay tuba, “⁄agimisi bee⁄u goy.” 18Yeesu gi kaay sa ina tuba, “Gu lou, qatlay gaa ili kahhade qaraimoo, haa daamisidi qayroo haa gi waauti daqa ga ugu slaꞌade. Inkoo, qatlay gamaa ilii gadute, hamaa tafaꞌasida dabaiĩ koku, heedi waku gumaa ila⁄utlidisi qayroo, haa gugi leehhisi ugu daqa ga ilii slaꞌadaaba hadakawa ugu.” 19Yeesu yaati kaay gimbaki daqa Peetiroge, ma sugu laqami ti hari gwaaꞌaraa da malee slanqasa, ginirimaa daareesi Iliitleemu. Da hheꞌesi, gi kaay sa Peetiro tuba, “Na sirakonte!”
20Teꞌesii, Peetiro gii fookidi, gi arimi sirakoomiisaykira, daa slaiye hari khisla ha Yeesu, yaa khoci alunkoinaa. Sirakoomiisaykee naa ibiidi ilaciyaa loii haa Yeesu, qatlay gu ⁄agoo da khwayaiĩ, haa naa maasi Yeesu tuba, “Looimoo gu Goõ, ti miyaa nugu hiifookidi?” 21Inkoo, Peetiro giyaa ilii arimi sirakoomiisaykee, gi maasi Yeesu tuba, “Inkoo, Looimoo gu Goõ, hari hiĩ himaa malee gwaai?”
22Yeesu gugi ilaki⁄isi tuba, “Bere ana slaꞌa, ina ibiidi qatlaykaꞌa naqatloo gamaa ilii ki⁄e ana, ugu gu mala ilii slaꞌada? Ugu, hanisirakonte ana!” 23Teesaaqay, gimbakee gii qoomi tla⁄aã gu hhiee hhakira goó ⁄imbee Yeesu tuba, sirakoomiisaykee gwaaiyaaba. Yeesu yaa kaayiiba teesaaqay, yaati kaay tuba, “Bere ana slaꞌa, ina ibiidi qatlaykaꞌa naqatloo gamaa ilii ki⁄e, ugu gu mala ilii slaꞌada?”
24Hiĩ naa sirakoomiisay gwaa arimu gimbaki haa gugi handikimi. Dandiray hati khuana tuba, ilatlawa dosi dati loi. 25Yeesu yaa yondiidi slime gimba waku wa⁄a haa dugwaa handikimiiba. Bere gimbakee sliimaa dugwaati handikina, goó ilatahhe khooroo sliimaa yaa aloo kontaaba daqa, da iliiqaasa kitaababaa daa aloo handikine.