Yondu gu Ya⁄abimiisee
Gimba guri giyaada
Kitaabuki Luuka nugwaa handikimi, hiĩ slime gwaa handikimu Gimba gu Hhou daa handikimi ha Luuka. Kara, ina yaa leeleehhiihhimisi Pawlo hhiyumidu gosii gu hiiqoomeesa Gimba gu Hhou gu Yeesu. Kitaabukii ina sinditi ilakesaasidi dandiray, Yeesu giyaa ilii ki⁄i rawaa gu rawge. Kara, ina sinditi ilakesaasidi, idoo sirakoomiisee da Yeesu giyaa ilii kakanti Gimba gu Hhou gu Yeesu gesaai hhapee dooinay loi daqa Wayahuudige. Da hheꞌesi, gi asu kakaaniri daqa hida gu hhapapu wakinay. Slime, ina yaa ilakeesi Muuna gu Iliitleemu, idoo giyaa gesaa ilii khay sirakoomiisee da Yeesu. Da hheꞌesi yaa ilakeesi, idoo balalu sliimaa Muuna gu Iliitleemu giroó ilii giyaadiye haa gii ⁄atlisi inay haa giyaadimiisee dooina.
Luuka afamaraa gu 1-12 naqatloo, sindoóti ilakeesi yondu daa yondiidi ha ya⁄abimiisay Peetiro haa gimba gwaa hiica⁄u daqa hida goó ⁄imbee Yeesu gu yaamu gu Yerusaleemu. Hari ilakeesa loi, gimba paslaapasloo gwaa hiicaca⁄u, Muuna gu Iliitleemu yaa iliiay inay. Hari amotee, inay gi caahhiyay tuba, Iliitleemu yaati slai Gimba gu Hhou gu Yeesu duguma hiiqoomeesi daqa hida gu hhapapu goõ. Ti daqa Wayahuudi kilesiiba. Da hheꞌesi, afamaraa gu 13-28 naqatloo, Luuka yaa ilakeesi, idoo Muuna gu Iliitleemu giraa ilii giyaadi ya⁄abimiisay Pawlo, ma hiiqoomeesi Gimba gu Hhou daqeemoo wa⁄a hhapee da Aasiyage haa Ulaayage, haa asunkuilee yaamu gu Ruumige. Slaahhadaraa da catimisuki, Luuka yaa hiiroogisi kakaaru waku daa kakaami ha Pawlo haa ya⁄abimiisee wakinay. Kakaaruki yoó iliiaꞌay dandiray, ma arini idoo giyaa ilii kakaaniri Gimba gu Hhou gu Yeesu daqa hida paslaapasloo haa daqeemoo paslaapasloo.
1Hiifadidu gu Muuna gu Iliitleemu
1Hhia Teyofiilo,1:1 Teyofiilo: Umaki gu Yunaanaisoo maꞌaana dosi Burungaisooge na hiĩ goó slaꞌa Iliitleemu. kitaabuu gooii gu pandaa hikira gwaa handikimi sa ugu, sugwaa handikimi gimba sliimaa, Yeesu giyaa yondiidi haa giyaa caacaahhamisi tlaatleesoo gu yondu gosaa, 2balotira naqatloo duguraa ilii waaudi rawaa gu rawge ha Iliitleemu. Ina qatlay duguraa ilii kahhiye waaudimoo rawge, yaati gesaa hheꞌesi hadisi ilakaawa dosi hari amoo da Muuna gu Iliitleemu, daqa ya⁄abimiisee dosii giyaa hiileehhi.
3Kara, qariqaaqari labaꞌasu gosi giyaa ilii cati, hingaati niki laqaaqaru ina lenkosi daqa dooinay, hari amamu paslaapasloo, gwaa laqamee gu lou tuba, ina hiti slafi. Balalu mibeeri cigahhage gii caca⁄i daqa dooinay, gi kakaami sa inay gimba gu Tawaaloo da Iliitleemu. 4Kara da hheꞌesi, Yeesu qatlay giyaa ilii ⁄agiigine sliimaa haa ya⁄abimiisee dosi, giyaa ilakaay tuba, “Hhanti cira waautay tiaa yaamu gu Yerusaleemugo. Kara sigigi kaay tuba, tiꞌii baqada hiifadidu gu Taataa goy, giyaa ya⁄abi ma gesaa buꞌudi daqa doogunay, gaa ilii akhasidiri gooay gimbaki daqa dooaa. 5Yohaana haraa maꞌay kilesi hiinunqudiidimisi hida. Inkoo, kahhiyay balalu angaamaka Iliitleemu hiinunqudimisi unkuray hari Muuna gosi haa hari aslaa.”
Yeesu idoo duguraa ilii waaudi rawaa gu rawge
6Kara, Yeesu haa ya⁄abimiisee dosi giyaa ilii kurunkuridiri daqa lenge, gigi maasiri tuba, “Looimoo goori gu Goõ, qatlaykii gana ilii slaꞌadaa ilabuꞌuru dandiray tawaaloo gu Ruumigo, haa ma sandaa ki⁄isidi tawaalotira toori da hhapee doorii da Israeeli?” 7Yeesu gi ilaki⁄isi sa inay tuba, “Yondukee ti koogunaaba gu caahha qatlay haa baloo, daa qaasi ha Taataa goy hari ⁄uuru gosi. 8Gimati teesaaqay see, qatlay Muuna gu Iliitleemu gimaa ilii ⁄eetiye daqa doogunay, unkuray maa slayday ⁄uuru. Kara maa kakantay gimba gooi Yerusaleemuge, daqeemoo sliimaa gu Yudaaya, Samariyaa haa khooroti sliimaa.”
9Qariqaaqari giyaa ilii hheꞌesi kaawa gimbaki, tay gi tooinaa khuꞌunay, dugurigi tosaa waaudi rawaa gu rawge ha Iliitleemu. Tlongiya gugi ilaslaabidi, gwaa hiidahhasiriiba kara arimaa. 10Qatlay giyaa ilii karahhasiri ilaa koina sa khuꞌuduũ naraꞌa rawaa gu rawge, duguraa ilii waauuꞌumidiye, cirakiray hhawatee cada1:10 hhawatee cada: Hhawatee hhanki gu cada yaa malayika da Iliitleemu. gwaa daamisee qayroo gu ⁄abakwi, gi qadimidiri ilaciyaa koinay, 11gi kaayri tuba, “Unkuray hida hhanki gu Galilaaya, siĩ soꞌoyi qadimitiri tiꞌii toogunaa khuꞌuntay rawaa gu rawge? Nama Yeesuki leẽ, dariĩ waaudi rawaa gu rawge daqa doogunaa, maa kara ki⁄i khoorotii, nama teesaaqay guũ ilii antiri gooay, giĩ ilii waaudi rawaa gu rawge.”
Hiileehha da Matiyaasi sa hiinaaca daqa Yuuda
12Inkoo, qatlay Yeesu duguraa ilii waaudi rawge, ya⁄abimiisee yaa rawaa gu oõ wakuu wanay, uma gosi na Miseyituuni.1:12 uma gosi na Miseyituuni: Qatlaykira oki yaa kona khai wa⁄a gu miseyituuni. Da hheꞌesi gi ki⁄iri yade Yerusaleemuge, gi khociri khocu gu baloo da Sabaato.1:12 khocu gu baloo da Sabaato: Ya khocu gu tlederuũ gu hiiwanqudimisu gu yeꞌeeroo elefu leẽ haa miyaa leẽ (1,100), ilaciyaa gu daadaauusee mayli leẽ.13Qatlay giyaa ilii dayri yade Yerusaleemuge, gii guuma kayri waauu gwaa rawaa gu marage waara,1:13 waauu gwaa rawaa gu marage waara: Waauki yaa pembee da marage wana. daqa daa ilii ibimaamidiye Peetiro, Yohaana, Yakoobo haa Andareyaa, Filiipo haa Toomaasi, Batolimaayo haa Mataayo, Yakoobo nanku Alifaayo, Simooni daa Seloote eteediidine haa Yuuda nanku Yakoobo. 14Balalu sliimaa ya⁄abimiisetee goõ gi ilakoniri firoo da Iliitleemu saga lenge. Inay yaa sliimaa wanay haa tigay wakinay, Mariyaa iyoo dosi Yeesu haa hhiee kosi.
15Balalu hhakeesii Peetiro gi qadidi tla⁄aã gu hida gwaa ⁄imbee Kristu, sliimaa dooinaa yaa wanay hida miyaa leẽ haa mibeeri cada taqaaqay. 16Da hheꞌesi gi kaay tuba, “Hhiee koi, kwanda gi buꞌute, handikaa daa tletimi wakaꞌalee ha Muuna gu Iliitleemu hari afa gu mutemi Dawdi, yondukee gu Yuuda Isikariyooti, gwaa giyaadisu hida hhakira gwaa owee Yeesu. 17Yuuda yaa danaꞌa goori, daa faadi sliimaa haa dandiray. Ina see yaa yondiidi yonduki gu hiiqoomeesa gimba gu Yeesu.”
18(Yuudaki yaa kirigi qaymoo hari peesaykira giyaa slay hari amoo da tlakwi. Inkoo, qatlay giyaa ilii taysi wane qaymoteesii, gi tosaa huui, guraꞌa gosi gii feehhidi tla⁄antla⁄a, waqanqatatee goõ yaatii ca⁄iri khoorooge. 19Hida sliimaa gwaa ibimaamidee yaamu gu Yerusaleemuge, gi akhasiri gimbakee gu Yuuda gwaa hiica⁄u. Da hheꞌesi qaymotee girigi tooinaa ayiri uma hari gimba gooina na “Akelidaama,” maꞌaana dosi na “qaymoo da ceedee.”1:19 Akelidaama: Ti uma gu Araamaisoo. Qatlaykee Wayahuudi Araamaisoo ginaa cocaacoiyay ubee, naa gimba gooina pahha.)
20Peetiro gi ilakoomi kakaaru tuba, “Mutemi Dawdi yaa handikimi kitaabuu gu Daareesooge tuba,
‘Mara gosi dugu hhanti ilii qaasi idoo lensee,
kara teꞌesii, marakeesii heedi lensee hhanti ibiidi.’1:20 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 69:25.
Kara,
‘Heedi waku hiioye,
yondu gosi giyaa yondimaamidiye.’1:20 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 109:8.
21Inkoo, kwanda ga hiileehhane heedi leẽ, ma qadidi daqa da Yuudage. Gwii leehhane, tla⁄aã gu hhakiraa goó sliimaa waaree ha dandiray. Qatlay sliimaa Looimoo gu Goõ Yeesu giyaa iliiwane haa giyaa ilii hhiyumaamidiye haa dandiray 22yadaa loaa tlaatleesoogo. Kara, qatlay Yeesu dugwaa ilii nunqudisi ha Yohaana maꞌayge, balotira naqatloo ina duguraa ilii waaudi rawaa gu rawge daqa dooraa. Inkoo, tla⁄aã gooinay leẽ kwanda hingi ilagaasiye haa dandiray, masaydii pahha gwaa arimu, idoo Yeesu giyaa ilii slafi ayisago.”
23Teꞌesii ya⁄abimiisetee gii leehhidi hida cada, Yoseefu, uma gosi gu deneꞌee na Barsaaba (kara daa eteediidine ha wakinay na Yuusto), haa Matiyaasi. 24Da hheꞌesi gi firiniri tuba, “Looimoo goori gu Goõ, gu lou, ugu khuꞌuda muunaiĩ gu hida goõ, idoo gi iliiwanee. Inkoo, sandi laqante, heedi gaã ugu hiileehhedi tla⁄aã gu hida hhankii gu cadage, 25ma hiioy daqa da yonduki haa ya⁄aboti daa may ha Yuuda, gi tosaa hiifookidi ⁄imbaraa da Yeesugo, gi waaudi daqa daraa hiiboo⁄odi ina.” 26Da hheꞌesi gii slaslakhiri kuura, giyaa ilii faadiri, kuura gi tosaa hiihuuꞌudi daqa Matiyaasige, dugugi tosaa ilafaadi sliimaa haa ya⁄abimiisetira wakinay da mibi haa leẽ.
2Hii⁄eeta da Muuna gu Iliitleemu baloo da Pentekoositi
1Qatlay daa ilii day baloo da losona gu Pentekoositi2:1 Pentekoositi: Pentekoositi yaa baloo da didiri da Wayahuudi, balalu mibeeri kooani qariqaaqari daa ilii cati losona gu Pasaaka. Kara yaati baloo da didiri da Wayahuudi giyaa ilii losonuusiri losona gu buꞌuru ganoo. hida gwaa ⁄imbee Yeesu, hingaa slaslayri daqa lenge yaamu gu Yerusaleemuge sa losonakee.2:1 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 23:16; 34:22; Gimba gu Walaawi 23:15-21; Hiislaslaw gu Sariyaa 16:9-12.2Qatlay giyaa ilii kurunkuridiri teꞌesii, cirakiray gi akhasiri afoo ubee, da pupukhumoo gu caaqwa da didiri. Afotee yaagii⁄eti rawaa gu rawgo, gii gunti hari khisla marakeesii giyaa ilii ibiidiri. 3Teꞌesii, daagii ca⁄i daqa dooinay idadu gwaa hiiqoomee ubee, cufeeri gu buruburiya da aslaa pahha.2:3 Cufeeri gu buruburiya da aslaa pahha: Tiꞌii aslaa yaati laqanti tuba, Iliitleemu yaa teꞌesii wana hari ⁄uuru gosi da wakaꞌalee gooay. Cufeeri hhakee hingigi deehhiniri, gii ibinaa kayri rawaa gu sagaiĩ koinay. 4Da hheꞌesi, gonkoinaa digigi hacisi Muuna gu Iliitleemu, gi tlaatleesiri cocoꞌomoo gimba waku gu ⁄abu, idoo sigaa ilii qay gooay ⁄uuru ha ina.
5Inkoo qatlaykeesii, yaa wanay Yerusaleemuge Wayahuudi daa ibimaamida teꞌesii, hida gwaa firiirimee Iliitleemu, gwaa hhapapu wa⁄a dahhee. 6Qatlay giyaa ilii akhasiri afotee, raqatee da hida yaagii kurunkuriti, ma ariniri idoo daa hiica⁄adi. Teꞌesii gonkoinaa yaati bakairi, digirigi slanqadi caahharaa, idoo giyaa ilii akhasiri hida hhakee goó ⁄imbee Iliitleemu cocoiyay hari gimba gooina loi. 7Gonkoinaa yaati bakairi sumuku, hirigii tlairi, hingigi maamisiri inay haa inay tuba,
“Ayi yuꞌudaa! Hida hhanki goõ gu cocaacoee gimba goori, pasliyaaii caba ti looee da Galilaaya loi? 8Inkoo, hida hhanki dandiray gonkotaa hagi malee akhaakhamisana inay hari gimba goori dandiraa laqwali? 9Kara, tiꞌii ti wanay hida gu hhapapu paslaapasloo, Partii, Medii haa Elamiyaa, kara looee daa Mesopotaamiyago dahha, Yudaaya, Kapadookiya, Pontoo, Aasiya, 10Firigiiya, Pamfiliyaa, Misiri haa daqeemoo gu hhapee da Liibiya gu ilaciyaa waaree haa hhapee da Kireene, daa niini⁄idi ha tlawa da didiri, kara haa dahaa gwaa yada dahhee yaamu gu Ruumi, 11(Wayahuudi haa hida gwaa hiiguumee diini da Wayahuudige). Hida wakinay yaa Kireete dahhiyay tlawa da didirigo, wakinay yaa hhapee da Araabiya dahhiyay. Kaslenkwaa, dandiray gonkotaa kahhana inay hagitooraa akhaakhamisana cocoiyay hari gimba goori loi, idoo Iliitleemu giyaa ilii yondiidi gimba gu didiru gwaa bakaꞌasu!”
12Hida hhanki gonkoinaa gi ilakoniri bakaꞌaraa, hirigi slanqadiri caahharaa gimbaki, tay hingi tooinaa maamisiyay inay haa inay tuba, “Inkoo maꞌaana da gimbaki na mala?” 13Teꞌesii wakinay gi tlaatleesiri yaqaayiru sirakoomisetira da Yeesu tuba, “Hida hhanki hinti ooniimidiri sa difaayti da ⁄abi giĩ kitahhaniri!”
Kakaaru gu Peetiro baloo da Pentekoositi
14Da hheꞌesi Peetiro ginaa ilii qadidi sliimaa haa ya⁄abimiisetira daa mibi haa leẽ. Hari afoo da didiri gi tlaatleesi kakaaru sa raqati da hida gi kaay tuba, “Ye deneꞌee koi Wayahuudi haa unkuray gonkokunaa goó tiꞌii ibiidee yaamu gu Yerusaleemuge, itatiisa naraꞌa, ma sangu kaay gimbaki gwaanii ca⁄u.” 15Hida hhanki hinti ooniimidiriiba, unkuray gooay idoo gaã ilii ilahudeesidiri! Inkoo ma dati kahhi heetlawaa. 16Gu lou, gimbaki gwaanii ca⁄u daqa doorii, na gimba daa kaay wakaꞌalee ha Iliitleemu hari amoo da tletimiisay gosi Yoeeli tuba, 17“Balalu gu hiifaakooge, Iliitleemu yaati kaay tuba,
‘Sangumaa hiituutuqa Muuna gooi daqa hida sliimaage.
Yaꞌay kokuna gu hhawatee haa gu tigay tletinay haa gi kakaanay gimba gooi,
kara qaraiya dooguna maa arinta ilahudaa daqa dooaa,
haa gaduũ kokuna see, maa tletinay tletaa gwaa daqa dooi dahhee.
18Gu lou, gimati daqa tongee dooi see,
sliimaa da hhawatee haã da tigay see,
balalu hhakeesii, sigimaa hiituutuqa Muuna gooi,
inay see maa tletinay, gi kaayay gimbaki koi.
19Kara maa ⁄isima gimba gu denu gumaa bakaꞌasa hida rawge,
haa hamaa laqama gimba gu bakaꞌasa tiꞌii khoorotii,
damaa wana ceedee, aslaa haa tlonga da kooma eehha guyii loou.
20Letu maatii fookita, maati ⁄oona tleehhita daqa dooinay,
kara slehheẽ see, maati daa⁄aday ceedee pahha,
damaa ilii kahhiye dawaraa balotee da kaari,
da kooma hhoinay gu Looimoo gu Goõ.
21Kara, damaa ilii kahhiye dawaraa baloti,
kila heedi gumaa ilii⁄aa⁄aa uma gu Taataa Iliitleemu, dugumaati ilabuꞌuna ha ina.’2:21 Yuꞌudii kitaabuu gu Yoeeli 3:5. ”
22Peetiro gi ilakoomi gimba tuba, “Ye hida gu Israeeli, itatiisa gimbaki! Yeesu gu Nasareeti yaati heedi daa hiitlaaꞌasi pandataa daqa doogunay ha Iliitleemu hari amoo da hiitlaaꞌasa ⁄uuru gu yondu gu denu haa hari amoo daa bakaꞌasidi hida, idoo unkuray ga ilii khuꞌudee gooay, guti lou. 23Heediki, Yeesu daa hadisi dabaiĩ kokunay ha Iliitleemu hari ilakhuukhuꞌusaraa haa taariru gosi giyaa ina khuiye wakaꞌalee. Kara unkuray hari iliiawaraa da hida gu tlakwi, gugi toogunaa tluhhusidiri musalaabage, gugi gaasidiri. 24Inkoo, Iliitleemu giyaagi tosaa slafisi ina tuuꞌunago, dugwaagii ca⁄asi slahhaaꞌamee da ilahufidukeesaa gu didirugo gu gwaaꞌaraa. Sa gimba gwaaꞌaratee see yaa aloo hiidahhasidaaba oowaraa ina ayisage.
25Mutemi Dawdi yaa kaay wakaꞌalee loi gimba gu Masiiya tuba,
‘Balalu sliimaa Looimoo gu Goõ hagwaati arimi pandaa dooii wana,
sa gimba hari bara da daba gooi wana gu ⁄uya,
ana ma may dakhadakhamoo.
26Muuna gooi hhaꞌaluudi sa gimbakee,
kara afa gooi kona hhaꞌaloo da didiri,
slaqwa dooi see maa ibita iliipaꞌaruuge,
27sa gimba ugu muuna gooi gu maydaaba khonsleebaage,
kara Heedi Googu Gwaa tlintiꞌisidi, hagu maydaaba, ma gubi ayisage.
28Ugu siniĩ laqanti amoo da ibinaa da loi,
kara sini qayda hhaꞌaloo da didiri sliimaa haa ugu daqa ga iliiwante.’2:28 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 16:8-11. ”
29Peetiro gi kara kaay tuba, “Ye hhiee koi, ana sangu slaꞌa kaawaraa unkuray hari ⁄atlimaa gimba gu okookoo goori mutemi Dawdi. Ina yaati gwaai, dugugi qaasi, sa gimba ayisa dosi tosaa kahhada ti wanta yaamu kotii letuti naqatloo. 30Inkoo, ha khuana mutemi Dawdi yaati tletimiisay gu Iliitleemu. Kara yaati khui Iliitleemu yaatii fadidi, gi seelimi tuba, ‘Maa qaasi heedi leẽ tla⁄aã gu laqwaloo dosii, ma ibiidi kitiĩ gosii gu mutemiꞌisooge.’ ” 31Iliitleemu yaa iliiay mutemi Dawdi, ma arimi gimba gumaa hiica⁄a pandaage, gi kaay gimba gu slafaraa da Kristu ayisago tuba, gwaa aloo mayaaba ina ayisage, slaqwa dosi see giyaa mayaaba, ma gubidi ayisage. 32Heediki Yeesu, daa slafisi ha Iliitleemu yaagii ca⁄i ayisago, kara dandiray gonkotaa ti masaydii da gimbaki gu lou sangu cocaacoe.
33Inkoo, Yeesu dugwaa ilii tlaysi rawaa gu rawge ha Iliitleemu, dugugi daareesi hari khisla, hari ibiidisaraa hari bara da daba gosi gu ⁄uya kitiĩ gosii. Yeesu gi slay Muuna gu Taataa gosi giyaa hiifadidi taai, sugumaa hadisi. Muunakee gu Iliitleemu naa hiikuꞌusi gimbaki ga khuꞌuuꞌuntee, haa ga akhaakhamisideei letuti. 34Mutemi Dawdi yaati tlayiiba rawaa gu rawge da Yeesu gooay, kaslenkwaa, yaati kaay tuba,
“Taataa Iliitleemu yaati kaay daqa Looimoo gooii gu Goõ tuba,
‘Ibiidi hari bara doyi da ⁄uya,
35qatlaykaꞌa naqatloo gamaa ilii qaase fa⁄ayaa doogu,
biraa gu yeꞌeeroo kokuu.’ ”2:35 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 110:1.
36Peetiro gi ilakoomi gimba tuba, “Inkoo, hida goõ gu hhapee da Israeeli, unkuray kwanda ga caahhadeei gimbaki gu Yeesu gaa tluhhusidiri musalaabage. Namati inakee leẽ dugunaa hiileehhi ha Iliitleemu, ma Looimoo goori gu Goõ tleehhidi haa ma Kristu tleehhidi.”
37Qatlay hida hhakee giyaa ilii akhasiri gimbaki gu Peetiro, digigi da⁄i muunaiĩ koinay hari khisla. Da hheꞌesi gi maasiri Peetiro haa ya⁄abimiisee wakinay tuba, “Ye hhiee koti, inkoo ti malee laqana?”
38Peetiro gi ilaki⁄isi sa inay tuba, “Fookidaaruu daqa Iliitleemuge amamu kokunaa goõ gu tlakwigo. Kara hida sliimaa digii nunqudimisiye maꞌayge hari uma gu Yeesu Kristu, ma sangu ilamooyimi ha Iliitleemu tlakwaroo dooguna. Unkuray ma slaydiri hiifadidukira gu Muuna gu Iliitleemu. 39Hiifadiduki dugwaati qay ha Iliitleemu sa unkuray haa yaꞌay kokuna, hida hhakira goõ goó hhapapu gu segenge waaree, haa hida sliimaa damaa ⁄oo⁄iye ha Taataa Iliitleemu, Iliitleemu goori.”
40Peetiro gigii gadimi inay hari gimba waku wa⁄a, kara gigi tlaatlaqasi tuba, “Hangu ilabuꞌuntee unkuray kilakokuna haa laqwaloti da tlakwi.” 41Inkoo, hhakee gwaa ⁄imbee gimbakee kosi, digigii nunqudimisi maꞌayge. Letutee leẽ yaa hida elefu tami daa hiirogisi daqa raqa da hida gwaa ⁄imbee Yeesu.
Ilagaasa da hida gwaa ⁄imbee Yeesu daqa lenge
42Da hheꞌesi hida hhakee gwaa ⁄imbee Yeesu, gi hadisiri qatlay gooina hari maguuma, ma digi caacaahhamisi ha ya⁄abimiisetee gimba gu Yeesu. Kara ibiidiye daqa lenge, fandakumisiye mukaate, gi ⁄aginay daqa lenge sa hiislawaraa da gwaaꞌaraa dosi, kara firiirinee Iliitleemu.
43Hida wakinay gu Yerusaleemu gugi muriidiri Iliitleemu hari khisla. Hari amoo da ⁄uuru gosi ya⁄abimiisee da Yeesu yaa laqaaqanti gimba wa⁄a gwaa bakaꞌasu hida.
44Hida hhakee goõ gwaa ⁄imbee Yeesu, yaa sliimaa ibiidiri daqa lenge sa firoo da Iliitleemu. Kara hingaati wariiqaqaaqayay idadu koina goõ giyaa koneei inay haa inay. 45Kara, inay gi tlaatleesiri kirigiruu khooslay gooina waku giyaa konee, hingigi deehhiniri peesay giyaa slayri, hida sliimaa gi slayri, idoo giyaa ilii slaiyeei gooay. 46Balalu sliimaa gi ilakoniri hiikurunkurimidu sa firoo mara gu didiruge gu Iliitleemu. Inay gi fandakumisiri mukaate maraai koinay, gi ⁄aginiri ⁄agoo dooina daqa lenge hari muunaiĩ gu qasaw haa cabuuma, 47gi hhaꞌaleesiri Iliitleemu, gi muunaiĩ boo⁄eesiri hari khisla hida sliimaa gu yaamu gu Yerusaleemu. Kara balalu sliimaa daqateesii lenge Iliitleemu yaa tosaa hiiroogiigimisi raqa dooinay hida wakinay giyaa ilabuꞌuuꞌune.
3Hhoeesa da heedi gwaa yeꞌeeroo tlakwaakwaw
1Letu waka Peetiro haa Yohaana yaa hadakakaakayay mara gu didiruge gu Iliitleemu, daa iliifuuruuꞌudi letu, hikee na qatlay Wayahuudi giyaa ilii daareeremisiyee Iliitleemu. 2Inkoo, yaa wana heedi waku gwaa yeꞌeeroo tlakwaakwaw taysaa loaa qatlay dugwaa ilii laqwali. Balalu sliimaa dugwaati geregediidina ha hida kosi, gugi tooinaa ibiidisiyay ilaciyaa gu kaꞌafu wakuu uma gosi na “Kaꞌafu guraa hiiboo⁄u,” sa firoo da peesay daqa hida gwaa hiigumagaaguumee mara gu didiruge gu Iliitleemu. 3Qatlay giyaa ilii arimi Peetiro haa Yohaana yaa daadaauusiri hiiguuma waꞌay gu mara gu didiruge gu Iliitleemu, gigi firimi inay, ma sugu qayri peesay. 4Teꞌesii Peetiro haa Yohaana gugi ilii kaasiri ilaa koina. Da hheꞌesi Peetiro gi kaay sa ina tuba, “Handaa yuꞌute!” 5Ina gi tosaa ilii kaasi inay, ina beela slay idoo waka daqa dooinaa.
6Da hheꞌesi Peetiro gi kaay sa ina tuba, “Dandiray konaaba peesay ma sahaabu see da qawaraa sa ugu, inkoo, idotaꞌa ga koomee suguni qaw. Hari uma gu Yeesu Kristu gu Nasareeti, tlayii, khoce!” 7Peetiro gigi tosaa ooyi heedikee daba gu ⁄uyage, gigii tlaysi, gi qadidi hari yeꞌeeroo kosi ina lenkosi. Cirakiray yeꞌeeroo haa emberekay gosi gwaa kufimidee, digigi hhoeesi, gi slayri ⁄uuru. 8Heedikee gi tlo⁄osi rawaage hari yeꞌeeroo kosi, gi qadidi haa gi tlaatleesi khocu. Da hheꞌesi, gi tosaa gii day waꞌay gu efeenaa da mara gu didiruge gu Iliitleemu sliimaa haa Peetiro haa Yohaana tay tosaa tlo⁄otlo⁄omisi, kara tosaa hhaꞌaleemisi Iliitleemu.
9Hida sliimaa gwaa ilii aniri khoci tay tosaa hhaꞌaleemisi Iliitleemu, 10gi caahhiri tuba, yaati heedikira gwaa ibimaamida kenga gu “kaꞌafu guraa hiiboo⁄uge” gu mara gu didiru sa firoo peesay. Teꞌesii hida goõ digigi iliihaci ha amaaoo, yaati bakairi hari khisla, sa gimbakee gwaa hiica⁄u daqa dosii.
Kakaaru gu Peetiro mara gu didiruge gu Iliitleemu
11Inkoo qatlay heedikee daa hhoeesi giyaa ilii kahhiye hiĩ tosaa gii nakafi daqa diĩ Peetiroge haa Yohaana, teꞌesii hida goõ yaati bakairi. Inay yaagi tlaatleesiri siragusiru inay, mara gu didiruge gu Iliitleemu daa eteediidine “Waauu gu Solomooni.” 12Qatlay Peetiro giyaa ilii arimi raqatee da hida daa hiikurunkuriti, gi kaay sa inay tuba, “Ye hida gu Israeeli, hariĩ soꞌoyi hiitlaꞌadiri sa gimbaki? Haã soꞌoyi bakaꞌadiri handaagi ilii kaasidiri ilaa ubee, heediki hintii dahhasi pahha khocu, sa gimba gu ⁄uuru goori haa muree doori pandaa da Iliitleemuge? 13Teesaaqay gooba! Iliitleemu gu Aburahaamu, Iliitleemu gu Isaaka, Iliitleemu gu Yakoobo haa okookoiĩ koti, niĩ daareesi yondimiisay gosi Yeesu, hari amoo da hhoeesa heedikee. Unkuray Yeesuki gwaa taatahhadiri dabaiĩ gu tawaaloo da Ruumige, duguma gaasi. Slime, gugi tlankidiri pandaa da Gafana Pilaatu, gimati qatlay giyaa iliislaiye kereꞌesa gimba, magu geemay ina.
14Teꞌesii unkuray hagugi tlankidiri heedikira guba tlakwaroo haa gwaa kooma ibinaa daa tafaꞌadi. Unkuray hagi firintiri sangumay ca⁄asi heedi gwaa cu⁄u hida hari qwaa⁄ii. 15Kara, unkuray hagugi gaasidiri heedi gu kooma tlaatleesoo da hhaahhiyoo gu slafimaa. Teesaaqay, Iliitleemu gwaa slafisi gwaagii ca⁄asi ayisago. Gu lou, dandiray ti masaydii gu gimbaki sangu kakaakane. 16⁄imbaraa da heediki daqa uma gu Yeesuge, niĩ qaydi ⁄uuru sa heediki guũ antiri tiꞌii ga khuꞌudee. Gu lou, ti hari ⁄uuru gu uma gu Yeesu haa hari ⁄imbaraa doó khawa hari amoo da Yeesu, niĩ heediki hhoeesidi sumuku, idoo gaã ilii antiri gooay pandaa doogunay unkuray gonkokunaa.
17Inkoo, hhiee koi, ana khua unkuray haa hida kokuna gu deni gu tawaalooge waaree, Yeesu gwaati gaasidiri bawma da hhidima doogunay. 18Kara, hari amoti Iliitleemu yaatii gaasi kaawaratira tosi da wakaꞌalee hari amoo da tletimiisee dosi goõ tuba, ‘Kristu kwanda dugu labaꞌasiye.’ 19Inkoo, fookidaaruu amamu kokunaa gu tlakwigo, iliipaꞌamu Iliitleemu, ma sanguyii ca⁄asi sukumu tlakwaroo dooguna. 20Teesaaqay laqa, ma slaydiri ⁄uuru gu hii⁄abeesa muunaiĩ kokuna daqa Taataa Iliitleemugo goó sliimaa waara haa dandiray. Kara ma sandaa ya⁄abi Kristu daa hiileehhi wakaꞌalee sa ilabuꞌuruu haa sa tawaaliru dandiray, hinti Yeesu. 21Ina kwanda gi ibiidiye rawaa gu rawge, qatlay Iliitleemu gimaa ilii hheꞌesiye naqatloo hii⁄abeesa idadu sliimaa, giyaa ilii kaay gooay wakaꞌalee hari amoo da tletimiisee dosi giyaa tlintiꞌisi ina sa yondu gosi.
22Musaa tletimiisay yaati kaay tuba, ‘Taataa Iliitleemu, Iliitleemu googuna maa hiitlaysi sa unkuray tletimiisay da ana gooay tla⁄aã gu hhiee kokunaa loaa. Kara, kwanda gamaa itatiimisidee gimba gosi goõ gimaa kaaye sa unkuray. 23Heedi gumaaba itatiisa gimba gu tletimiisayki, dugumaati hhamisi sumuku haa dugumaati tlintiꞌisi daqa raqa da hida kosaa koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo, dugugi toosaa hhamisi sumuku ha Iliitleemu.’3:23 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 18:15, 18-19.
24Peetiro gi ilakoomi gimba tuba, ‘Tletimiisee goõ da Iliitleemu, tlaatleesi qatlay gu Samweeligo haa wakinay gwaa sirakoomee ina, gonkoinaa yaa kakaaniri sa hida gimbaki gu hiicacaaca⁄a balalu hhankii.’ 25Unkuray ti yaꞌay gu tletimiisetee haa gu ila⁄imbidu gu Iliitleemu daa boo⁄imisi haa okookoiĩ koti, gi kaay sa Aburahaamu tuba, ‘Hari amoo da laqwaloo doogu, kabiraa goõ da khooroti, dagamaati ⁄aafi.’3:25 Yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 22:18; 26:4.26Qatlay Iliitleemu giyaa ilii slafisi haa giyaagii ca⁄asi ayisago yondimiisay gosi Yeesu, giyaati geesaa ya⁄abi daqa doogunay hida gu Yahuudi, ma danguma ⁄aafi hari amoo day fookaraa unkuray gonkokunaa amamu kokunaa gu tlakwigo.”
4Peetiro haa Yohaana pandaa da balasaa da didirige
1Qatlay Peetiro haa Yohaana giyaa ilii kahhiyeei kakaaruge sa hida, hhapalooee da Iliitleemu haa heedi gu didiru gu sirikaarii doó ga⁄awa mara gu didiru gu Iliitleemu haa raqa waka da diini da Yahuudi, uma gosi na Sadukaayoo4:1 Sadukaayoo: Yaa raqa da hindaqeeri loi gu Wayahuudi gwaa somimee. Wakinay yaa hhapalooee da Iliitleemu diini da Yahuudige, gwaa koomee ⁄uuru hari khisla sirikariiniige. Inay yaa siꞌiri caacaahhamisu gu slafaraa haa hiica⁄a ayisago ha ibinaa damaa iliicatiye gwaaꞌaraa. yaagi ilii tlairi inay. 2Hida hhanki yaa slahhaahhaairi hari khisla sa Peetiro haa Yohaana, sa gimba giyaa caacaahhaahhamisiyee hida. Kara yaa kakaakanay sa inay tuba, daqa Yeesuge hida gwaa kaka⁄ee maa slafiyay yaagii ca⁄iyay ayisasugo. 3Da hheꞌesi gigi tooinaa ooyiniri, gigi ilapinginiri jeerage heetlaalee dosi naqatloo hari heetlawaa, sa gimba yaa khwayaiĩ.4:3 yaa khwayaiĩ: Sariyaa da Wayahuudige yaati kitlaku hukuruu heedi hari amasi.4Kara, tay hida wa⁄a tla⁄aã gu hhakiray gwaa itatiitimisee gimba gu Iliitleemu daa kakaakane Peetiro haa Yohaana, gi tooinaa ⁄imbiri gimbakee, faadoo da hida gwaa ⁄imbee Yeesu gi daadi elefu kooani.
5Heetlaalee dosii, hida gu deni gu Yahuudi, gaduũ haa maarimamaa da sariyaa da diini, gii kurunkuridiri sliimaa yaamu gu Yerusaleemuge. 6Tla⁄aã gu hida hhakeesii gu deni, Anaasi hhapalooay gu didiru gu Iliitleemu yaa wana. Slime haa hhapalooee wakinay da deni da Kayaafa gooay, Yohaana, Alekisanda haa hida wakinay gwaa koomee hiidayuuma haa hhapalooay gu didiru. 7Teꞌesii, hida hhakee gu deni gi kaayri sa sirikaarii daa ga⁄aa⁄awa Peetiro haa Yohaana, ma giraa khayri pandaa dooinay, giyaa ilii qadimidiri teꞌesii, gi tlaatleesiri cangicangimisu tuba, “Unkuray ha miyaa sangwaa qay ⁄uuru haa hari uma gu miyaa gurinaa hhoeesidiri heediki?”
8Da hheꞌesi Peetiro dugugi hacisi Muuna gu Iliitleemu, gi ilaki⁄isi sa inay tuba, “Unkuray hida gu deni haa gaduũ gu hida gu Israeeli!
9Letuti dandiray bere handi cangicangimisiday, sa gimbaki gu hhou gwaa yondiidani daqa heedikii gwaa yeꞌeeroo tlakwaakwaw, kara handi cangicangimisiday idoo dugwaa ilii hhoeesi, 10inkoo ha slaꞌana unkuray haa hida goõ gu hhapee da Israeeli, ma caahhadiri gimbaki tuba, ‘Heediki guũ qadidu tiꞌii pandaa doogunay, haraati uma gu Yeesu Kristu gu Nasareeti hhoay sumuku. Hiĩ gwaa hiitluhhusidiri musalaabage, kara Iliitleemu gwaagi tosaa slafisi haa gwaagii ca⁄asi ayisago!’ 11Yeesuki na ina daa ilakhuukhuꞌusi Handikaa da Iliitleemuge tuba,
‘Ina na tlaa⁄atira gaa siꞌidiri4:11 tlaa⁄atira gaa siꞌidiri: Heediki gwaa handikimu Daareesoo 118:22-23yaati tletimi gimba gu pandaa gu ibinaa da Yeesu, daa ilakhuukhuꞌusi haa tlaa⁄a da tlehhinay. Hida gu deni gu diini da Israeeli digoóti ilakhuukhuꞌusi haa hida hhakaꞌa goó tleehhee maraai. Hida hhanki gwaa siee Yeesu daa ilakhuukhuꞌusi haa tlaa⁄u gu didiru gu kaaru ba⁄ay daa tle⁄eẽ goõ. unkuray hida goó tleehhee maraai,
kara gi tlaa⁄a da didiri tleehhidi da sooma doó kaari hari khisla.’4:11 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 118:22.
12Inkoo, hhaku heedi waku gu hiidahhasa ilabuꞌuru hida tlakwaroogo. Yeesu kilesi nii dahhasi, sa gimba hhaku uma waku tiꞌii khoorotii, daa qay sa ilabuꞌuru hida, kara hariti umakee kilesi, dandirii dahhasi ilabuꞌuru.”
⁄atlimaa gu Peetiro haa Yohaana yaati bakaꞌasiri hida
13Qatlay hida hhakee gu deni giyaa ilii aniri ⁄atlimaa gu Peetiro haa Yohaana, gi baraslayiri tuba, inay yaati hida gu taqaaqay kilesi, yaa sominiriiba. Kara, inay yaati bakaakairi hari khisla, gi caahhiri tuba, hida hhanki yaa sliimaa wanay haa Yeesu. 14Slime giyaa ilii aniri heedikee daa hhoeesi hiĩ qadidi teꞌesii haa inay, hida hhakee gu deni yaa konaaiiba ilaki⁄isaraa lensee daqa diĩ Peetiroge haa Yohaana. 15Sa gimbakee hida hhakee gu deni gi kaayri sa hida koina goó ga⁄awee, maa hiica⁄asiri Peetiro haa Yohaana waaukeesaa hingaa ilii slaslaaslayee balasateesii da didiri da Wayahuudi. Inay gi meetiri teꞌesii gi tlaatleesiri idara inay haa inay, 16Hingigi maamisiri tuba, “Inkoo, hida hhanki hagiti malee laqana? Yuꞌudiyaa, hida sliimaa goó tiꞌii ibiidee Yerusaleemuge ti khuiyay inay hiĩ laqaniri yondu gu didiru guũ bakaꞌasu hida, kara dandiray haguu dahhasanaaba tlanka. 17Inkoo, ba⁄ay giti tlaatlahhasanee, ma mayri hiiqoomeesa gimbaki daqa hidage, kwanda hagi tlaatlahhasane hida hhanki, ma mayri kara kakaaru gimbaki sa heedi lensee hari umaki.”
18Da hheꞌesi hida hhakee gu deni, gi kara eteediri Peetiro haa Yohaana waꞌay gu waauuge, gigii gadiniri tuba, “Kara maa hhanti kakantay sumuku ma caacaahhamisu see hida hari uma gu Yeesu.”
19Inkoo, teꞌesii Peetiro haa Yohaana gi ilaki⁄isiri sa inay tuba, “Hangu ilatahhadee unkuray kilakokuna. Gimba kaloo naraa hiiboo⁄i pandaa da Iliitleemuge, itatiimisu unkuray baku ti itatiimisu Iliitleemu. 20Dandiray hiidahhasanaaba mawaraa kakaaru sa hida gimbaki gu didiru gwaa arini haa gwaa akhasani daqa Yeesugo.”
21Da hheꞌesi hida hhakee gu deni gu Yahuudi gigi tlaatlaꞌasiri kara khisla Peetiro haa Yohaana, gi tooinaa geemayri ma waaudiri. Teꞌesii inay yaa baraslayiriiba idoo sigi ⁄agitine, sa gimba hida goõ teꞌesii Iliitleemu ginaa daareeremisiyay sa yonduki gwaa hiica⁄u. 22Heedikee da hhoeesi hari amoo da bakaꞌasa, yaa kona koraraa gwaa hiicatee mibeeri cigahha seei.
Firoo da hida gu koomee ⁄imba
23Qariqaaqari Peetiro haa Yohaana digaa ilii geemay, gi ki⁄iri daqa deneꞌee koinay gu koomee ⁄imba, sigigi ilatlayri gimba goõ sigaani kaay ha hhapalooee da deni da Iliitleemu haa gaduũ. 24Qatlay hida hhakee giyaa ilii akhasiri gimbakee, gi firiniri Iliitleemu daqa lenge, gi kaayri tuba, “Ye Looimoo goori gu kooma ⁄uuru goõ, gwaa tleehhu raw haa hhapee, tlawoo gu deni haa idadu sliimaa gu waꞌay koinay waaree, 25ugu haa kaadi gimbaki hari amoo da Muuna gu Iliitleemu daqa taataa goorii Dawdi, hiĩ gwaa yondimiisay googu, gi kaay tuba,
‘Hida gu hhapapu wakinay siĩ soꞌoy slahhaairi,
kara hida tooinaa ilahudeemisiyay gimba gu bawma?
26Watemi da khooroti hingii ilakhuukhuꞌusiri sa qwatla,
kara hida gu deni goó tawaalimee hingii kurunkuridiri daqa lenge,
ma tlankiri Looimoo goori gu Goõ haa Kristu gosi.’4:26 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 2:1-2.
27Gimbaki guti lou! Mutemi Heroode haa Gafana Pontiyo Pilaatu, hida gu hhapapu wakinay haa hida gu hhapee da Israeeli naa hiikurunkuridiri sliimaa tiꞌii yaamu gu Yerusaleemuge. Yaa teesaaqay laqiri, ma ilakhuukhuꞌusiri gaasaraa da yondimiisay googu Yeesu gwaa hiileehhedi, gugi maakhadi du⁄iya, ma Masiiya tleehhidi. 28Inay gi yondiidiri yondukee sliimaa hari slaꞌamuu koku gaa taarinti wakaꞌalee, gi ilakhuukhuꞌusidi hari ⁄uuru googu gimbaki miyaa hiica⁄i.
29Inkoo, Ye Looimoo goori gu Goõ, yuꞌudiyaa, idoo hindi ilii tlaatlaꞌamisiyee dandiray. Ugu sandi qayde ⁄uuru dandiray tongee doogu, ma kakaani gimba googu sa hida hari ⁄atlimaa gu didiri. 30Tlaaꞌasii ⁄uuru googu, ma hhoeesi hida haa laqami gimba gu denu goó bakaꞌasa hida hari khisla hari uma gu yondimiisay googu Yeesu, gaa tlintiꞌisidi guba tlakwaroo.”
31Qatlay Peetiro, Yohaana haa raqa daa teꞌesii waara giyaa ilii hheꞌesiri firoo, mara giyaa ilii kurunkuridiri dugwaati rinqirinqisi ha ⁄uuru gu Iliitleemu. Teꞌesii, gonkoinaa digigi hacisi Muuna gosi, gi tlaatleesiri kakaaru gimba gosi sa hida hari ⁄atlimaa gu didiri.
Hida gwaa koomee ⁄imba wariiqaqaw idadu koina
32Kara, hari bara waka hida goõ gwaa ⁄imbee Yeesu Kristu, yaati ibiidiri daqa lenge muunainge haa waaway gooinay. Hhaku heedi lensee gwaati kaaw tuba, khooslayki ga koome ti kooi ana lenkway, gonkoinaa hingaati wariiqaqaaqayay khooslay gooina daqa lenge. 33Hari ⁄uuru gu didiru ya⁄abimiisee daa Yeesu, gi ilakoniri kakaaru tuba, gu lou Iliitleemu yaa slafisi haa gwaagii ca⁄asi Yeesu Kristu ayisago. Kara Iliitleemu gi qay sa hida wa⁄a hhoinay gosi gu didiru. 34Hhaku heedi lensee tla⁄aã gooinay daa afiifaaki idoo giyaa ina slaiye. Sa gimba looee daa kooma qaymamuu haa maraai, khooslay gooina giyaati kirigiri, yaagi leehhisiri peesay giyaa slayri, 35gigi hadisiri sa ya⁄abimiisee da Yeesu. Da hheꞌesi peesaykee dugwaati deehhimi sa hida qatlay giyaa ilii slaiyeei gooay idadu giyaa dakusiri.
36Teꞌesii yaa wana Laawimoo leẽ, uma gosi naa Yoseefu, yaamulooay gu hhapee da Kipiroo. Ya⁄abimiisee da Yeesu guri ayiri uma na Barinaaba.4:36 Barinaaba: Umaki gu Yunaanaisoo maꞌaana dosi Burungaisooge na Naw goó hii⁄atlisa muuna.37Ina yaa naadimi qaymoo dosi leẽ giyaa kone, yaagi tosaa leehhisi peesay giyaa slay daqa ya⁄abimiiseege.
5Ananiyaa haa Safiira
1Inkoo yaa wana heedi waku karaai, uma gosi naa Ananiyaa haa hadee dosi Safiira, yaa naadiniri daqa waka da qaymoo dooina. 2Da hheꞌesi ina hari ila⁄imbidu gu hadee dosi gi tosaa yakwi peesay waku giyaa slay kiriga da qaymoteesaa. Peesaykee gwaa meetu, gugi tosaa leehhisi daqa ya⁄abimiiseege, magu deehhiniri sa hida gwaa slaee.
3Kara, Peetiro gi kaay sa ina tuba, “Ananiyaa, Sataanimoo hiĩ malee tawaalimi muuna googuu, hagi toogwaa ⁄imbidi koisa hiicora Muuna gu Iliitleemu, kara hagi meesidi peesay waku gaa slaydi kiriga gu qaymoogo? 4Qatlay gaa ilii kahhade naadiru qaymotee, gu lou lou yaa toogu! Kara qariqaaqari gaa ilii naadinti, peesay gwaa slaydi kahhi yaa koogu. Gu lou! Inkoo, haa malee ilahudeesidi muuna googuu teesaaqay laqaraa gimba da hinkaa gooay? Caahhi hida giningii coridiiba, ti Iliitleemu loi guniĩ koisidi hiicora.”
5Qatlay Ananiyaa giyaa ilii akhasi gimbaki gu Peetiro, cirakiray gi tosaa huui hhapeege pukhu! Gi gwaai. Kara hida hhakee goõ gwaa akhaseei gimbakee gwaa hiica⁄u, digigi ooyi ha tlaꞌamee da didiri. 6Da hheꞌesi qaraiya yaagi khaydi, gi ilataagiri tuuꞌuna dosi hari qayru gu ⁄abaaku, gugi geregediri khoorooge, gugi qaasiri.
7Qariqaaqari daa ilii cati saa tami, hadee dosi Safiira yaagii daadi marakeesii daa iliiwane Peetiro, ina yaa akhasidiiba gimbakee gwaa hiica⁄u. 8Peetiro gigi maasi tuba, “Sini kaade, hiĩ na peesay gongoo gaa slaydiri igi haa hhawata googi, qatlay gaa ilii naadintiri qaymoo dooguna?”
Da hheꞌesi gi ilaki⁄isidi sa ina tuba, “Ee, na hikee kilesi.”
9Teꞌesii Peetiro gi kaay sa ina tuba, “Igi haa hhawata googi hangwaa malee ila⁄imbitiri sliimaa, ma koisidiri Muuna gu Looimoo goori gu Goõ? Yuꞌudiyaa! Qaraiya diĩ qaasidi hhawata googi ilaciyaa gu afamaraage wanta, kara igi see digi geregedi khoorooge.”
10Cirakiray Safiira gi huuꞌudi hhapeege pandaa da Peetiroge, gi tosaa gwaꞌati. Qaraiyatira giyaa ilii daadi marage, gi aniri ina see hiĩ gwaꞌati, gi geregediri tuuꞌuna dosi khoorooge, gigi qaasa kayri tluntlubaa da hhawata gosii. 11Da hheꞌesi hida goõ gwaa ⁄imbee Yeesu haa hida gwaa akhaseei gimbakee gwaa hiica⁄u daqa Ananiyaage haa hadee dosi Safiira, digigi ooyi ha tlaꞌamee da didiri loi.
Ya⁄abimiisee da Yeesu hhoeemisu gu hida wa⁄a
12Inkoo, Iliitleemu gi iliiay ya⁄abimiisee dosi, gi laqaaqaniri tla⁄aã gu hidage gimba wa⁄a gwaa bakaꞌasu inay. Hida goõ gwaa ⁄imbee Yeesu, hingaati slaslaaslayay daqa lenge mara gu didiruge gu Yahuudi, daqa wakay uma gosi na “Waauu gu Solomooni.” 13Hhaku heedi lenseei gwaa koisu ⁄imbaraa ilagaasa haa inay. Teesaaqay see, inay digaati muriidi hari khisla ha hida taysi Yerusaleemuge. 14Gimati teesaaqay see, hida wa⁄a, hhawatee haã tigay seei faadoo dooina yaagii roogiti raqateesii da hida gwaa ⁄imbee Looimoo goori gu Goõ. 15Sa gimbakee, hida yaagi geregediniri hari faloo ga⁄iidee dooina tongagugo, gigi tooinaa qaatimisiri falooge haa janfafuuge balabalaluuge. Qatlay Peetiro giyaa ilii cacaacatiye hari teꞌesa, mahhatu gosi ma hiicati hari daqa ga⁄iidee waka, ma hhoaaꞌayri. 16Kara raqoo wa⁄a gu hida yaagi khayri daqa ya⁄abimiiseege yadaa tongagu gwaa ilaciyaa waaree haa yaamu gu Yerusaleemu, yaagi leehhimisiri ga⁄iidee haa hida koina daa labaꞌasi ha gieeri, gonkoinaa digaati hhoeemisi ha Iliitleemu.
Labaꞌasu gu ya⁄abimiisee
17Inkoo hhapalooay gu didiru gu Iliitleemu haa deneꞌee kosi goõ gwaa sliimaa waaree ha ina, gi aniri tloomu sa ya⁄abimiisetee. (Hida hhanki gonkoinaa yaa raqa da diini da Yahuudi, uma gosi na Sadukaayoo). 18Da hheꞌesi gi ya⁄abiri sirikaarii dooina, ma ooyiniri ya⁄abimiisee da Yeesu, gigi ilapinginiri jeerage. 19Inkoo yuꞌudiyaa, hari amasi hhakee malayika gu Taataa Iliitleemu yaagi khay teꞌesii, gi tosaa afiiooyimi afamaraaee gu jeeratee, yaagii ca⁄asi ya⁄abimiisetee khoorooge, gi kaay sa inay tuba, 20“Taa⁄amida qadimida mara gu didiruge gu Iliitleemu, la kakantay teꞌesii sa hida gimbaki sliimaa gu ibinati da ⁄abi.” 21Inay giyaa ilii akhasiri teesaaqay, gi hadakayri mara gu didiruge gu Iliitleemu dati kahhi tumpaatumpu, gii guniri, kara gi tlaatleesiri caacaahhamisu hida.
Inkoo hhapalooay gu didiru gu Iliitleemu haa deneꞌee kosi giyaa ilii khayri, gi tooinaa eteediri balasaa da didiri da Wayahuudi haa gaduũ goõ gu Israeeli, gi ya⁄abiri sirikaarii dooina harimaa khaydi ya⁄abimiisetee pandaa dooinay jeerago. 22Teꞌesii sirikaaritee da deni qatlay giyaa ilii dayri jeerage, giyaa aniriiba ya⁄abimiisaytira waꞌay gu jeerateesii. Inay gi ki⁄iri, gi kaawa kayri gimbakee daqa hida hhakeesii gu balasaage, 23gi kayri sa inay tuba, “Dandiray haã slayni afamaraaee goõ gu jeera digiĩ khiidiidimi naraꞌa, kara sirikaarii see hinqadimiti afamaraaeege ga⁄ayda. Inkoo qatlay gaã ilii afiiooyini afamaraaee haã slayniiba heedi lenseei waꞌayge.”
24Inkoo, sirikaarimoo gu didiru gu raqa doó ga⁄awa mara gu didiruge gu Iliitleemu haa hhapalooee da deni da Iliitleemu, giyaa ilii akhasiri gimbakee yaati bakaakairi hari khisla, hirigi slanqadiri baraslawa gimbaki yaa aloo malee kereꞌedi. 25Teꞌesii heedi waku yaagii ta⁄adi gi kaay sa inay tuba, “Yuꞌudaa! Hhawatee hhakira giyaa khiidintiri jeerage, mara gu didiruge wanay caacaahhaahhamisiyay hida.”
26Da hheꞌesi sirikaarimokee gu didiru haa sirikaarii dosi, gi hadakayri marakeesii gu didiruge, giyaagi ooyiniri aslaaꞌamee, giraagi tooinaa khayri ya⁄abimiisetee pandaa da balasaage, sa gimba yaa tlaꞌamuumuudiri digaa aloo cakhadina ha hida hari tle⁄eẽ. 27Qatlay giraa ilii khayri ya⁄abimiisetee, gigi qadidimisiri pandaa da balasaa da didiri da hida gu Yahuudige. Da hheꞌesi hhapalooay gu didiru gu Iliitleemu, gigi tlaatleesi cangicangimisu, 28gi kaay tuba, “Dandiray hangwaa hiigadini unkuray gi kaawani tuba, ‘Maa hhanti koisiday kara caacaahhamisu hida hari uma gu heedikee!’ Inkoo yuꞌuda bere, unkuray hagi toogunaa ilakontiri caacaahhamisu hida gimba gosi daqeemoo sliimaa Yerusaleemuge. Kara slaꞌaday mandi muriidisidiri dandiray, ma slayni dakoo sa gwaaꞌaraa da heedikee.”
29Teꞌesii Peetiro haa ya⁄abimiisetira wakinay gi ilaki⁄isiri tuba, “Ba⁄ay Iliitleemu guni itatiimisana, ti gimba gu hida gooba. 30Iliitleemu gu okookoiĩ koti yaa slafisi haa yaagii ca⁄asi Yeesu ayisago, hikee unkuray gwaa gaasidiri gugii tluhhumisidiri musalaabage. 31Iliitleemu gugi qaasi ina daqa da kooma muree hari khisla, gigi ibiidisi hari bara dosi da daba gu ⁄uya. Ina ma Mutemi haa ma Ilabuꞌumiisay gu hida tleehhidi, ma iliiay laqwaloo da Waisraeeli. Slime, inay maa hiidahhasiri mawaraa tlakwaroo dooina haa gii fookidiyay daqa Iliitleemuge, haa ma sigi ilamooyimi tlakwaroo ha ina. 32Gu lou, dandiray ti masaydii gu gimbaki gwaa hiica⁄u, sliimaa ha Muuna gu Iliitleemu daa hadisi ha Iliitleemu sa hida goõ, goó akhamisee ina.”
33Qatlay hida hhakee gu deni gu balasaa giyaa ilii akhasiri gimbakee daa kaay ha Peetiro, gi slahhaahhaairi hari khisla, tay tooinaa slaiyay cu⁄uduũ ya⁄abimiisetee. 34Teꞌesii yaa wana Farisaaymoo leẽ, uma gosi naa Gamalieeli, maarimuu gu sariyaa da diini da Yahuudi, daa muriidi hari khisla ha hida sliimaa. Ina gi qadidi balasateesii da didirige, gi kaay sa sirikaarii doó ga⁄awa ya⁄abimiisetee, madagay ca⁄asi khoorooge coko⁄oniinii. 35Da hheꞌesi, Gamalieeli gi kaay sa hida hhakee gu balasaa da didiri tuba, “Ye! Hida koi gu Israeeli, ilahudeesa naraꞌa idoo ga slaꞌadee laqa hida hhanki!
36Slawaw ti koraraa angaamaka gwaa hiicatee, daa iliica⁄i heedi waku uma gosi naa Teuuda, hingaa hiiduubu pandaa da hidage tuba, ina yaati heedi gu didiru. Teꞌesii yaa wanay hhawatee miyaa cigahha gungaa ilagaasee haa ina. Dugugi gaasi, teꞌesii hida kosi goõ gwaa sirakomaamidee ina, gi pasidiri, yondu gosi yaati diitiray kilesi. 37Qariqaaqari Teuuda dugwaa ilii gaasi, kara heedi waku uma gosi naa Yuuda Galilaaymoo, yaagi khay qatlay sirikariinii da Ruumi giyaa ilii handikiikinte umaiĩ gu hida. Ina gii faafahhi hida wa⁄a mangu ilagaasiri ha ina, ma qwaatliri haa sirikaarii da Ruumi. Ina see dugugi gaasi, raqatee tosi goõ gi tosaa pasiti.
38Inkoo, gimbakii unkuray sanguti slaꞌa kaawa ambee, mawakini hida hhanki gu Yeesu hagi hhanti laqaday idoo lensee, maw waaudiyee. Bere ilakhuukhuꞌusa dooina haa yondu gooina ti gimba gu hida kilesi, dayaaiiba daqa lenge seei. 39Bere caacaahhamisukee gu hida yaati daqa Iliitleemu dahhi, hay dahhasidaaiiba tlaatlahhasa hhawatee hhanki. Khuꞌuma naraꞌa angamalee hangooti slayday haa Iliitleemu na qwaqwatlintlitay!”
40Da hheꞌesi gaduũ gu balasatee da didiri hingigi ila⁄imbidiri haa gimba gu Gamalieeli, gi eteediri ya⁄abimiisee waꞌay gu marage. Qatlay digaa ilii hheꞌesi difoo ha sirikaarii hari khwacaa,5:40 khwacaa: Dagaraa fala boo⁄imisi sari ⁄agitiru hida. gigi afakaayiri inay tuba, hhanti caacaahhamisiyay hari uma gu Yeesu. Teꞌesaa gigi geemayri, ma waaudiri. 41Teꞌesaa ya⁄abimiisetee gi waauti pandaa da balasateesaa da didirigo, tay hiĩ tooinaa hhaꞌaluumidiri hari khisla, sa gimba haraa hiiboo⁄iri slawaraa ilamuree da didiri sa uma gu Yeesu. 42Balalu sliimaa mara gu didiruge haa ayeemaa gu hidage, ya⁄abimiisetee gi ilakonti kakaaru haa caacaahhamisu Gimba gu Hhou gu Iliitleemu qadida see guba tuba, Yeesu na Kristu.
6Hiileehharaa da ya⁄abimiisee fanqu
1Balalu hhakiray, qatlay faadoo da sirakoomiisee da Yeesu giyaa ilii roogiigimitee hari khisla, daagii ca⁄i quru⁄umoo tla⁄aã gu Wayahuudi gwaa giimaamisee Yunaanaisoo loi ha Wayahuudi hhaã gwaa looee gu hhapee da Israeeli. Hhakira gwaa giimaamisee Yunaanaisoo gi muunaafidiri tuba, balalu sliimaa tigay koina daa afahhamaahhami hhawatee, digaa hiislayiiba deehhiru gu ⁄agooge. 2Da hheꞌesi ya⁄abimiisetee da mibi ha cada giyaa ilii akhasidi quru⁄umokee, higi tooinaa gii kurunkuriri daqa lenge hida sliimaa gwaa ⁄imbee Yeesu, gi kaayri sa inay tuba, “Ti naraꞌaaba dandiray mawaraa yondu gu kakaaru haa gu caacaahhamisu gimba gu Iliitleemu, ma deehhini ⁄agoo sa hida. 3Inkoo hhiee koi, leehhaw hida fanqu tla⁄aã googunaa, hida daa muriidi hari khisla daa hacisi Muuna gu Iliitleemu haa gu koomee waaway, ma sigi taatahhani yonduki. 4Kara tay dandiray hagitooraa hiikarahhana firoo, kakaaru haa caacaahhamisu hida gimba gu Iliitleemu.”
5Gimbaki daa kaay ya⁄abimiisetee gi muunaboo⁄eesi raqa goõ. Inay gii leehhiri Sitefaano, heedi gwaa kooma ⁄imba hari khisla haa gwaa hacu Muuna gu Iliitleemu. Kara gii leehhiri Filiipo, Purokooro, Nikanoori, Timooni, Parimeena haa Nikolaao gwaa yaamu gu Antiyookiya dahha, gi ⁄imbi diini da Yahuudi. 6Raqatee hiraagi tosaa khaydi hida hhakee gu fanqu giyaay leehhiri pandaa da ya⁄abimiiseege. Da hheꞌesi ya⁄abimiisetee gii qamiti dabaiĩ koina daqa dooinay, gi tooinaa firiniri Iliitleemu.
7Gimba gu Iliitleemu gii qoomi, faadoo da hida gwaa ⁄imbee Kristu gii roogiti hari khisla yaamu gu Yerusaleemuge. Kara hhapalooee wa⁄a da Iliitleemu gu Yahuudi gi akhasiri gimba gu Yeesu, gugi ⁄imbiri.
Oowaraa da Sitefaano
8Inkoo Sitefaano, heedi daa ⁄aafi ha Iliitleemu gu kooma slaꞌamuu kosi gu didiri haa ⁄uuru gosi, gi yondiidi gimba gu denu gwaa bakaꞌasu hida. 9Teꞌesii yaa wanay hida wakinay gwaa tlankee ina, gwaa sinagoogi6:9 sinagoogi: Mara doó ilii kurunkurimidiye Wayahuudi sa caacaahhamisu gu gimba gu Iliitleemu haa sa firoo. waka dahhee, uma gosi naa “Hida daa afiigweedi ibinaa da tongaiimaago.” Kara wakinay yaa hhapee da Kireene haa Alekisandariyaa dahhiyay, sliimaa haa wakinay gwaa hhapee da Kilikiyaa haa Aasiya dahhee. Hida hhanki gonkoinaa hingi tlaatleesiri ilaki⁄imisu gimba haa Sitefaano. 10Kara, inay hingaay dahhasiriiba kabaaba⁄u haa waaway gosi, sa gimba Muuna gu Iliitleemu nugwaa iliiaꞌaay cocoꞌomooge.
11Da hheꞌesi hida hhakee ginaa ilii faafahhiri hida wakinay hari peesay, ma iliitloohhiri Sitefaano tuba, “Dandiray hagwaa akhasani heediki, kakaana gimba gu belendeqesaraa da Iliitleemu haa Musaa.” 12Kara inay gii faafahhiri hida gu Yahuudi, gaduũ haa maarimamaa da sariyaa da Musaa. Inay seei gugi ooyiri Sitefaano, gugi tooinaa leehhisiri pandaa da balasaa da didirige da Wayahuudi. 13Da hheꞌesi hiraagi khayri masaydii da afaꞌafuumaa, gwaa kaawee tuba, “Heediki balalu sliimaa yoó mayaaba kakaaru gimba gu belendeqesaraa marakii gu didiru gu Yahuudi, daa tlintiꞌisi sa Iliitleemu ha sariyaa da Musaa.” 14Dandiray haã akhasani kakaana tuba, Yeesuki gu Nasareeti maa ilacati maraki gu didiru, kara ina maa hiifooki ou goori sandaa qay daqa Musaago. 15Inkoo, hida hhakira sliimaa gwaa ibiidee balasateesii da didirige, gi ilii kaasiri ilaa Sitefaano, gi aniri pandaa dosi wanqada ubee pandaa da malayika gu Iliitleemu pahha.
7Ilaki⁄isa da Sitefaano sa hida gu balasaa
1Da hheꞌesi hhapalooay gu didiru gu Iliitleemu gi maasi Sitefaano tuba, “Sitaakaa sliimaa da cocaacoiye daqa dooguu guti louu?”
2Sitefaano gi ilaki⁄isi tuba, “Eki ye ayiĩ koi haa hhiee koi hani itatiisidee naraꞌa! Iliitleemu goori doó iliiwane wanqamee da hhoi, gwaa hiica⁄u daqa taataa goorii Aburahaamu qatlay giyaa ilii hhapee da Mesopotaamiyage wane, giyaa ilii kahhiye looaraa hhapee da Kharaanige. 3Iliitleemu gi kaay sa ina tuba, ‘Looyi teꞌesaa hhapee doogwaa haa daqa hiidayuuma doogwaa. Taa⁄a waaudi yade, hhapee wakay sugu laqame.’7:3 Yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 12:1.
4Da hheꞌesi Aburaamu gi looyi teꞌesaa hhapee da Uurugo daa ilii ibimaamidiye hida wakinay daa eteediidine Kalidaayo, gi ibinaa kay hhapee da Kharaanige. Taataa gosi Teera giyaa ilii hhami hhapeteesii, Iliitleemu giyaagi looyisi ina yadaa Kharaanigo tiꞌii hhapetii goó ilii ibitee inkoo. 5Qatlaykeesii Iliitleemu yaa qayiiba aalimee lensee sa Aburahaamu hhapetii, sugwaa qayiiba daqa damati coko⁄oniinii see. Teꞌesii Iliitleemu gii fadidi sa ina tuba, ‘Qariqaaqari sugwaa aloo qay ina haa laqwaloo dosi hhapeti goõ, ma tooina tleehhiti. Qatlaykeesii Aburahaamu giyaamati kahhi see slawaraa naw.’ 6Iliitleemu gi kaay sa ina gimbaki tuba, ‘Laqwaloo doogu himaa ibita dahaa pahha koraraa miyaa cigahha hhapee da hida wakinayge, himaa tongee tleehhidiyay yade, kara digimaa labaꞌasi hari khisla.’ 7Kara Iliitleemu gi kaay tuba, ‘Inkoo, hagamaati ⁄agitima hhapetee, gimaa ilii ibiidiyee tongee pahha. Qariqaaqari laqwaloo doogu ginimaa iliica⁄ada hhapeteesaa, maa khayri, mani hhaꞌaleesiri ana daqatii.’7:7 Yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 15:13, 14.
8Da hheꞌesi Iliitleemu gi hadisi sa Aburahaamu ila⁄imbidu gu daba⁄u. Aburahaamu gi laqwali nankosi Isaaka, gugi daba⁄i Isaaka daa ilii day baloo da dagati dugwaa ilii laqwaligo. Qariqaaqari Isaaka gi laqwali Yakoobo, Yakoobo gi laqwali okookoiĩ koti gu mibi haa cada. 9Okookoiĩ hhanki koti gu mibi haa leẽ yaa konay tloomu sa hhia gooina Yoseefu,7:9 Yoseefu: Yakoobo yaa kona yaꞌay mibi haa cada gu hhawatee, Yoseefu gugi slai hari khisla, sa gimba ina naa nanku badiisu gu hadee dosi Raheeli, slime giyaa slaiye hari khisla. Na idoo Yoseefu sugwaa waki ha hhiee kosi. Yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 38–50. gigi tooinaa naadiniri tongimoo pahha daqa hida gu Misirige. Gimati teesaaqay see, Iliitleemu kahhi yaa sliimaa wana haa Yoseefu, 10gugi ilabuꞌumi ina labaꞌasu gosaa sliimaa giyaa slay. Iliitleemu gi pihhi hhoinay haa waaway sa ina, gi ⁄isimi Faraaw, mutemi gu Misiri, ma hiileehhi Yoseefu. Da hheꞌesi Faraaw gugi tosaa hiileehhi ina, ma heedi gu didiri tleehhidi gu hhapee goõ da Misiri haa gu mara gosi.
11Qariqaaqari qori gu didiru yaagii ca⁄i hhapee sliimaa da Misirige haa Kanaanige, haraagi khay labaꞌasu gu didiri daqa hidage. Qatlaykeesii Yakoobo haa yaꞌay kosi yaay dahhasiriiba slawaraa ⁄agoo. 12Qatlay Yakoobo giyaa ilii akhasi tuba, yade hhapee da Misirige baruũ wana, gi tosaa ya⁄abi yaꞌay kosi, gi hhiyuudiri taysi Misirige naa asu dawaraa dooina da tlaatleesoo. 13Hhiyuuma dooinay da cadiige, Yoseefu hingigi tosaa hiica⁄asi ina lenkosi daqa hhiee kosii, sigigi kaay tuba, ‘Ana ti hhia googuna Yoseefu.’ Kara gii ca⁄asi daqa Faraawge hiidayuuma dosi. 14Da hheꞌesi Yoseefu gi ya⁄abi hhiee kosi tuba, taa⁄amida kaawa sa taataa gooi Yakoobo haa hiidayuuma doyi goõ, ma yaa khayri Misirige. Gonkoinaa faadoo dooina yaa hida mibeeri fanqu haa kooani. 15Yakoobo giyaa ilii akhasi teesaaqay, ina haa hiidayuuma dosi goõ gi tooinaa hadakayri Misirige. Qariqaaqari ina ginaa ilii hhami taysi, yaꞌay kosi see hhaã gwaa okookoiĩ koti gi tooinaa kaka⁄iri taysi. 16Tuueenaa koina gonkoinaa digigi leehhisi yaamu gu Sekeemuge, digigi qaasi ayisa daa hiikhuri maraiyage, daa kirigi ha Aburahaamu hari peesay daqa yaꞌay gu Hamoorigo.
17Inkoo, qatlay gu Iliitleemu yaa daadaauusi hiigaasa da hiifadidu gosi giyaa kaay daqa Aburahaamuge. Iliitleemu gi iliiay hida koti gii tlakhwayri hari khisla hhapee da Misirige. 18Da hheꞌesi mutemi waku gu ⁄abu yaagii ca⁄i, ma tawaalimi hhapee da Misiri, gwaa hhidima gimba lenseei gu Yoseefu.7:18 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 1:7-8.19Hiĩ na mutemi gwaa hiicoru hari cirihhimaa hida koti, gi labaꞌasi okookoiĩ koti hari khisla, hari amoo da ⁄uureesa ma mayri yaꞌay koina gu digiidakwi, ma kaka⁄iri.
20Musaa dugwaa qatlaykeesii hiiday, yaa naw gu hhou hari khisla pandaa da Iliitleemuge. Dugugi tosaa omi slehheeri tami hari siiri mara gu taataa gosii. 21Qatlay Musaa dugwaa iliica⁄asi khoorooge, sagameeriya da Faraaw gigi tosaa slaydi nakee teꞌesii, gugi leehhisidi ayigooinayi, gugi omidoo kaydi nankosi loi pahha. 22Musaa dugugi caacaahhamisi waaway goõ gu hida gu Misiri, gi heedi gwaa kooma ⁄uuru tleehhidi gimba gosii giyaa giimaamisiye haa yondu gosii.
23Qatlay Musaa giyaa ilii kone koraraa mibeeri cigahha, letu waka giislay muuna gosii arimaa kawaraa hhiee kosi Waisraeeli. 24Qatlay giyaa ilii arimaa kay taysi, gi arimi Misirimoo leẽ ilahufidi hari khisla Israeelimoo. Musaa gi ilabuꞌuru kay Israeelimoo, gii slarakhasi ilahufidukee daqa Misirimokeesii, gugi tosaa gaasi. 25Musaa yaati ilahudeesi ina beelaa, Waisraeeli, hhiee kosi caahhiyay tuba, Iliitleemu giyaati ya⁄abi ina sa ilabuꞌuru gooina hari ⁄uuru gosi. Kara tay inay yaa caahhiriiba gimbakee.
26Heetlaalee dosii Musaa gi arimi hhawatee cada gu Waisraeeli gwaa qwaqwatliitlimee, gi koisi ilagaasaraa inay, sigigi kaay tuba, ‘Yeraa, unkuray cada kokunaa, caba ti Waisraeeli. Inkoo hangu soꞌoyi slaꞌaday ilaqaꞌadu unkuray haa unkuray?’ 27Heedikira gwaa ilaqau danaꞌa gosi, gi tafisi Musaa kengage, gigi tlanki, tay tosaa kaay sa ina tuba, ‘Ugu! Ha miyaa nugwaa hiileehhi, ma heedi goori tleehhiti gu tawaaloo haa ilabuꞌumiisay goori? 28Inkoo gu lou, ugu hati slaꞌadaa mani gaasidi, idoo gaã ilii gaasidi gooay Misirimokira sa⁄alee?’7:28 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 2:13-14.29Qatlay Musaa giyaa ilii akhasi gimbakee, yaa tlaꞌamuudi, gi tosaa lakidi teꞌesaa hhapee da Misirigo, gi ibinaa kay hhapee da Midiyaanige7:29 hhapee da Midiyaani: Haraa bara da ilacindoo gu rawaa wanta gu tlawa da daa⁄adi, Misirigo yaa khocu gu balalu cada (mayli 100 baku kilomiita 160). dahaa pahha. Teꞌesii gi khabimi, gi slay yaꞌay cada gu hhawatee.
30Qariqaaqari, koraraa mibeeri cigahha giyaa ilii buꞌudiri, malayika gu Taataa Iliitleemu yaagi iliica⁄i Musaa hatlige ilaciyaa haa oõ gu Sinaay,7:30 oõ gu Sinaay: Gimbaki yaatii ca⁄i ilaciyaa haa oõ gu Horeebuge, uma gu caduu gu oki na asu Sinaay. Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 3:1. rukutimoo gwaa ooyiiyimage buruburiya da aslaa, guba ci⁄araa see. 31Qatlay giyaa ilii arimi gimbakee Musaa yaati bakai hari khisla. Da hheꞌesi gi tosaa hiisati ciyoomooge ma arimi naraꞌa, gi akhasi afoo da Looimoo goori gu Goõ hiĩ kaadi tuba, 32‘Ana na Iliitleemu daa firiirine ha okookoiĩ koku, Iliitleemu gu Aburahaamu, Isaaka haa Yakoobo.’7:32 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 3:6. Da hheꞌesi Musaa gi tlaatleesi dakhadakhamee hari tlaꞌamee da didiri, yaa kara hiidahhasiiba khuꞌuduũ rukutimokee.
33Da hheꞌesi Taataa Iliitleemu gi kaay sa ina tuba, ‘Bace ye⁄etoo koku, maꞌaana daqati gaã ilii qadidi, dagaati tlintiꞌisi sa ana. 34Ana haã arimi labaꞌasu gu hida koi gu Misirige waaree, kara haã akhasi ⁄aa⁄imuu gooina. Ana hantii ⁄eeti, magi ilabuꞌumi inay dabaiĩ gu hida gu Misirigo. Inkoo ugu khoca, magu ya⁄abi Misirige, magi iliiawaraa kaydi ilabuꞌuru.’7:34 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 3:5, 7, 8, 10. ”
35Sitefaano gi ilakoomi gimba tuba, “Musaaki na ina giyaa siꞌiri hida gu Israeeli gi kaayri tuba, ‘Ugu! Ha miyaa nugwaa hiileehhi, ma heedi goori tleehhiti gu tawaaloo haa ilabuꞌumiisay goori?’ Iliitleemu giyaati ya⁄abi ina ubee, heedi gu didiru pahha gu tawaaloo haa ilabuꞌumiisay gooina pahha, hari amoo da malayikakira gwaa ilii ca⁄u ina rukutimokiray. 36Musaa haraa giyaadi hida gu Israeeli yadaa hhapee da Misirigo, gi laqami gimba gwaa bakaꞌasu hida taysi Misirige, kenga gu tlawa da didirige da Saamuge haa koraraa mibeeri cigahhage giyaa ilii hatlige wanee.
37Musaaki naa kaay sa Waisraeeli tuba, ‘Iliitleemu sangu hiileehhi tletimiisay da ana gooay tla⁄aã gu hhiee kokunaa loaa.’7:37 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 18:15.38Musaa yaa sliimaa wana haa raqatira da hida gu Israeeli, qatlay giyaa ilii kurunkuridiri yade hatlige, sliimaa haa malayika gwaa cocou haa ina oõ gu Sinaayige, haa yaa sliimaa wana haa okookoiĩ koti. Kara gi ooyi gimba gu slafimaa daqa Iliitleemugo, magu kakaami sa dandiray.
39Teꞌesii ayiĩ koti gwaa itatiisiriiba Musaa. Inay gugi siꞌiri muunaiĩ koina, gi tlaatleesiri hiifookida yade khuꞌusa Misirige. 40Kara, inay gi kaayri sa hhapalooay gooina Haruuni tuba, ‘Sandi boo⁄imiside sanaamuu iliitleemamee gu laqamee amoo sa dandiray. Musaaki hindiray ca⁄u hhapee da Misirigo ha hhidina idoo daayii ca⁄adi daqa dosii.’7:40 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 32:1.41Balalu hhakeesii ginaa ilii boo⁄imisiri hari sahaabu idoo waka da damaa slanqasa. Teꞌesii gi cu⁄iri kuꞌunaanay, idotee sagagi hadimisiri idadu. Kara gi ⁄isiniri losona, gi seehhuusiri tay tooinaa raaiyay sa idotee giyaa boo⁄imisiri hari dabaiĩ koina loi. 42Sa gimbakee Iliitleemu gigi taatahhi inay tlakwarooge, tay tooinaa firiirinay letu, tica⁄eerii haa slehheẽ goó rawaa gu rawge waaree, idoo daa ilii handikimi gooay kitaabuu gu tletimiisee da Iliitleemuge7:42 kitaabuu gu tletimiisee da Iliitleemuge: Ti raqa da kitaababaa mibi haa cada, daa handikimi ha tletimiisee da digidakwi, yaani Hoseeya daqa Malaaki naqatloo Ila⁄imbidu gu Seguge. tuba,
‘Unkuray! Ye hida gu Israeeli, ana sugunaa cu⁄uu⁄untaaii kuꞌunaanay, haa sinigi hadimisidiri idadu wakinay,
qatlay gu koraraa mibeeri cigahha gaa ilii ibiidi hatlige? Suti sa ana gooba!
43Ilatahha unkuray haa geregetiri hemaa gaa boo⁄imisidiri sa iliitleemu gu Moleeki7:43 Moleeki: Ti uma gu iliitleemu daa daareesi ha hida gu Amooni. Yuꞌudii kitaabuu gu 1 Watemi 11:17. Ina na iliitleemu gooina gu raw haa letu. Hida hhakee Amooni haa hida gu Israeeli see yaati cu⁄uu⁄una yaꞌay koina sa iliitleemukee. daa boo⁄imisi ha hida,
haa sanaamuu da iliitleemu waku giyaa boo⁄imisidiri, uma gosi naa tica⁄u gu Refaani,7:43 Refaani: Ti uma gu iliitleemu daa daareeremisiye ha hida gu Misiri, na iliitleemu gooina gu tica⁄u doó Satuuni oine.
Inkoo hangu ya⁄aba segenge, hiicataraa da yaamu gu Babilooni seei, dabaiĩ gu fa⁄ayaage.’7:43 Yuꞌudii kitaabuu gu Aamoosi 5:25-27. ”
44Sitefaano gi kara kaay tuba, “Qatlay okookoiĩ koti giyaa ilii hatlige wanee, yaa konay hemaa daa laqanti tuba, ina Iliitleemu yaa sliimaa wana haa inay. Hematee dagaati boo⁄imisi ha Musaa nama teesaaqay loi, idoo Iliitleemu giyaa ilii kaay gooay dagama boo⁄imisi. 45Qariqaaqari okookoiĩ koti daraa giyaadi ha Yosuuwa, hiraagi khayri hematee, giyaa ilii⁄utliri hhapee da Kanaani dabaiĩ gu hida gu hhapapu hhakiraa, daa gusimi ha Iliitleemu pandaa dooinaa. Hematee yaati meti hhapeteesii koraraa gu tawaaloo da mutemi Dawdi naqatloo. 46Mutemi Dawdi slay hhoinay gu didiru pandaa da Iliitleemuge, gi firimi daqa dosii, ina see ma tleehhi mara gu didiru sa Iliitleemu gu Yakoobo. 47Mutemi Solomooni nankosi gu Dawdi, naa tleehhi marakee gu didiru gu Iliitleemu. 48Gimati teesaaqay see, ha khuana Iliitleemu gu Rawaa gu Idadu Sliimaage Waara, yoó ibiidiyaaba mara doó tleehhiye hari dabaiĩ gu hida, qatlay daa ilii kaay gooay ha tletimiisay gu Iliitleemu tuba,
49‘Iliitleemu gi kaay,
Rawaa gu raw ti kitiĩ goy gu tawaaloo,
Kara khooroo ti daqa goó ilii qaase yeꞌeeroo koi,
inkoo mara gu malee slanqasa guni tleehheday sa ana?
Daqa dooi da ilii fiifisa ti kaale wanta?
50Ti ana goobaslii,
gwaa boo⁄imisu idadu hhanki sliimaa gu rawaa gu rawge waaree haã khoorotii?’7:50 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 66:1-2. ”
51Sitefaano gi karaai kaay tuba, “Unkuray hida gu koomee sagaiĩ gwaa karaarahhee haa muunaiĩ goóba akhamisu Iliitleemu, hoó ba⁄aa⁄ataaiiba kanimisu Muuna gu Iliitleemu, idoo daa ilii lalaalaqiye gooay ayiĩ kokuna! 52Wanaa tletimiisay gu Iliitleemu lensee daa may labaꞌasaraa ha okookoiĩ kokuna? Inay yaati amoolee cu⁄iri tletimiisetira daa tletinti khawaraa dosi, Hikee goó Yondiida Hhoinay. 53Kara, unkuray gwaa taatahhadiri, hagugi gaasidiri taariruge. Unkuray gwaa oowee sariyaa da Iliitleemu, daraa khay daqa doogunay ha malayika da Iliitleemu, kara tay unkuray hagaa itatiisidiriiba.”
Gaasaraa da Sitefaano hari cakhadiru gu tle⁄eẽ
54Qatlay hida gu balasaa da didiri da Wayahuudi giyaa ilii akhasiri teesaaqay gimbakee daqa Sitefaanogo, gi slahhaahhaairi, muunaiĩ koina ti amoo dakhadakhiyay sa ina. 55Teꞌesii Sitefaano dugugi iliihaci Muuna gu Iliitleemu, gi yuꞌudi rawaa gu rawge, gi arimi wanqamee da Iliitleemu daa ceelaalea hari khisla. Kara gi arimi Yeesu hiĩ qadidi hari bara da daba gu ⁄uya gu Iliitleemu. 56Sitefaano gi kaay tuba, “Yuꞌudiyaa raw duguũ pooisi ha Iliitleemu. Kara Yeesu, Nanku Heedi, hiĩ qadidi daqa da mureege hari khisla, hari bara da daba gu ⁄uya gu Iliitleemu.”
57Qatlay hida gu balasaa da didiri giyaa ilii akhasiri teesaaqay, gi tuntukiri eaa koina hari dabaiĩ, gi maahhiri hari afoo da didiri, magu mayri akhasaraa gimba gosi. Cirakiray gonkoinaa gugi ilii tlairi, 58teꞌesaa gugi duukhiri khoorooge kuutakeesaa daa hiikhangaꞌasi gu yaamu gu Yerusaleemu, gugi tlaatleesiri cakhadiruu hari tle⁄eẽ. Qatlaykeesii lenge, masaydii daa hiileehhi, gi babaciniri jurungaguu koina, gigi tooinaa qaasiri teꞌesii hhapeege ilaciyaa haa yeꞌeeroo gu heedi waku, uma gosi naa Sawlo.7:58 Sawlo: Umaki nama hikira slime daa khuiye na Pawlo, slime qariqaaqari naa ya⁄abimiisay gu didiru tleehhidi gu Yeesu. Yuꞌudii kitaabukii afamaraa gu 13:9. 59Hida hhanki gi ilakoniri cakhadiru Sitefaano hari tle⁄eẽ, ina tay tosaa firiirina Iliitleemu tuba, “Ye Looimoo gooi Yeesu, ooyi muuna gooi!” 60Da hheꞌesi gi keebeeidi, gi firimi hari afoo da didiri, gi kaay tuba, “Ye Looimoo gooi Yeesu, hida hhanki sigi hhanti fata tlakwaroti.” Qariqaaqari giyaa ilii hheꞌesi kaawaraa teesaaqay, gi tosaa gwaai.
81Kara Sawlo yaa teꞌesii wana, gi ⁄imbi Sitefaano duguma gaasi ha hida hhakee gu deni gu balasaa da didiri.
Sawlo labaꞌasi kanisaa da Yeesu
Baloteesii hida goõ gwaa ⁄imbee Yeesu kanisaa da Yerusaleemuge, digigi tlaatleesi labaꞌasu hari khisla. Hida hhakee gonkoinaa gi pasidiri, gi lakidiri hhapee da Yudaayage haa Samariyaage, ya⁄abimiisee kilesi naati meti teꞌesii. 2Qatlay Sitefaano dugwaa ilii gaasi, hida gwaa muriidee Iliitleemu yaagi khayri, gugi tooinaa qaasiri, gi ⁄aa⁄iri hari khisla sa ina. 3Qatlaykeesii loi, Sawlo gi tlaatleesi hhamisaraa kanisaa. Ina gi ilakhookhocimi maraai goõ, gi dukhudukhumi hhawatee haa tigay gwaa ⁄imbee Yeesu, gigi ilapingimi jeerage.
Filiipo gi kakaami gimba gu Iliitleemu Samariyaage
4Inkoo hida hhakira gwaa pasidee, gi tlaatleesiri kakaaru gimba gu Iliitleemu daqeemoo sliimaa giyaa ilii hadakayri. 5Filiipo see gi hadakay yaamu gu Samariyaage, teꞌesii gi kakaami sa hida gimba gu Kristu. 6Qatlay raqoo gu hida giyaa ilii akhasiri gimbakee kosi, haa gi aniri gimba gwaa bakaꞌasu hida daa yondimaamidiye hari ⁄uuru gu Iliitleemu, gonkoinaa gugi itatiisiri ina naraꞌa. 7Filiipo yaay ca⁄amisi gieeri daqa hida wa⁄ago, tay tooinaa maahhaminay hari ⁄uuru. Kara hida wa⁄a gwaa slaqoo tingara⁄uumidee haa wakinay gwaa yeꞌeeroo tlakwaakwawee, digaa hhoeesi. 8Sa hhoeemisukee, hida gu yaamu hhakee gi hhaꞌaluumidiri hari khisla.
Simooni Miisliisay
9Teꞌesii yaamu hhakeesii gu Samariyaage yaa wana heedi waku, uma gosi naa Simooni, ina gimba gu miislay ginaa yondimaamidi. Kara yaati laqaaqana gimba gwaa bakaꞌaaꞌamisa hida gu teꞌesa koraraa wa⁄a, hingaatii duubaabidi pandaa da hidage tuba, ina na heedi gu didiru. 10Hida sliimaa gu deni haã gu digiidakwi seei, digaa hiidafidi ha gimba gosi gugi akhamisiri naraꞌa, yaa kaayri tuba, “Gu lou, heediki ti kona ⁄uurukira gu Iliitleemu, doó oine na ‘⁄uuru gu Didiru.’ ” 11Kara inay gugi ilakoniri itatiimisu naraꞌa, sa gimba inay giyaa bakaꞌasi hari khisla koraraa wa⁄a, hari gimbakee kosi gu miislay giyaa yondimaamidiye. 12Yuꞌudiyaa, hida yaa ⁄imbiri Filiipo, qatlay giyaa ilii kakaakane Gimba gu Hhou gu Tawaaloo da Iliitleemu haa uma gu Yeesu Kristu, digigii nunqudimisi, gonkoinaa hhawatee haã tigay see. 13Simooni see gi ⁄imbi Yeesu, dugwaa ilii hheꞌesi hiinunqudisa, hingigi sirakomamidiri haa Filiipo. Kara dugwaa bakaꞌasi ha gimba gu denu gu bakaꞌasa gwaa hiicacaaca⁄a, daa yondimaamidiye.
14Inkoo qatlay ya⁄abimiisee daa yade waara Yerusaleemuge, giyaa ilii akhasiri tuba, hida wa⁄a gu hhapee da Samariyaa hiĩ ⁄imbiri gimba gu Iliitleemu, gi tooinaa ya⁄abiri Peetiro haa Yohaana yade. 15Qatlay giyaa ilii dayri yade, gi firiniri sa hida hhakee, ma slayri Muuna gu Iliitleemu. 16Qatlaykeesii Muuna gu Iliitleemu yaa kahhi hii⁄eeta daqa heedi lenseege tla⁄aã gooinay, inay digaatii nunqudimisi hari uma gu Looimoo goori Yeesu kilesi. 17Da hheꞌesi Peetiro haa Yohaana gii qamidiri dabaiĩ koina daqa hida hhakeesii, inay gi slayri Muuna gu Iliitleemu.
18Qatlay Simooni giyaa ilii arimi hida gu Samariyaa, hiĩ slayri Muuna gu Iliitleemu, hari amoo da iliiqamidu dabaiĩ ha ya⁄abimiisee, gi hadisi peesay sa inay, 19gi kaay daqa dooinay tuba, “Ana seei sini qaydeei ⁄uuruki slime, ana bere kila heedi guũ ilii qaasi dabaiĩ koi, slaye Muuna gu Iliitleemu.”
20Da hheꞌesi, Peetiro gi ilaki⁄isi Simooni tuba, “Hhame taysi haa peesaykee koku, maꞌaana haã ilahudeesidi ubeelaa, hiidahhasida kirigaraa hari peesay idoo doó hadisiye ha Iliitleemu! 21Gu lou, ugu kontaaba daqa tiꞌii ma idoo lensee yondukii koorii gu Iliitleemuge, sa gimba muuna googu yaa tafaiiba pandaa da Iliitleemuge. 22Inkoo, fookidaayuu tlakwaroteesaa toogwaa, kara firimi Looimoo goori gu Goõ, angamalee dugu ilamooyina ilahudaa hhakee gu tlakwi ga konte muuna googuu. 23Ana haã arimi pandataa ugu duguũ iliihaci ha qada hari khisla, kara ugu ti tongimoo gu tlakwaroo pahha.”
24Simooni gi ilaki⁄isi tuba, “Hhooa sini firintee daqa Iliitleemuge, gimbakee sliimaa gaã cocoꞌodiri, hhantii ca⁄i daqa dooii.”
25Inkoo, Peetiro haa Yohaana giyaa ilii hheꞌesiri ilatlawa Kristu haa gi kakaaniri sa hida gimba gu Looimoo goori gu Goõ, inay gi tlaatleesiri ki⁄eemoo yaamu gu Yerusaleemuge. Amooge yaa kakaaniri Gimba gu Hhou gu Yeesu tongagu wa⁄age gu hida gu Samariyaa.
Filiipo haa heedi gu didiru gu hhapee da Esoopiya
26Inkoo, letu waka malayika gu Taataa Iliitleemu yaagi ilii khay Filiipo, gi kaay tuba, “Tlayii, taa⁄a bara da wayee khuꞌusi balabalataꞌayi daa yaamu gu Yerusaleemu dahha, daa yaamu gu Gaasa khuꞌusidi.” (Balabalati haraa kongoqomee hiicatidi) 27Inkoo, Filiipo gii tlay, gi tlaatleesi waaudimoo hari balabalatee. Qatlay giyaa ilii khociicine, hingigi slaslayri amooge haa Esoopimoo waku afisa.8:27 afisa: Hari ilakeesaraa waka, heedi daa hiibui. Kara maꞌaana dosi da cadii na heedi gu kooma ⁄uuru tawaalooge. Ina naa heedi gu didiru gwaa qamaamida khooslay sliimaa gu Kandaake,8:27 Kandaake: Hiĩ yaa uma gu tawaaloo, hari gimba gu hida gu Esoopiya hadee daa tawaalinti dagaati eteediidina na Kandaake. hadee daa tawaalinti hida gu Esoopiya. Heedikee yaati hadakay yaamu gu Yerusaleemuge sa firoo da Iliitleemu, 28yaati kikaaki⁄i Esoopiyage, tay hiĩ ibiidi kokoteeni gosii, tay somina hari afoo da didiri, kitaabuu daa handikimi ha tletimiisay Isaaya. 29Teꞌesii Muuna gu Iliitleemu gi kaay sa Filiipo tuba, “Ta⁄aa satii ilaciyaa gu kokoteenikaꞌay.”
30Da hheꞌesi, Filiipo gi tu⁄udi, maa hiisati kokoteenikiray. Qatlay giyaa ilii day ciyoomooge, gi akhasi heedikee somina kitaabuu gu tletimiisay Isaaya, gugi maasi tuba, “Haã caahhadii gimbakee ga somiiminte?”
31Heedikee gugi ilaki⁄isi ina tuba, “Ha malee caahha, bere heedi hhaku gu ilakeesa sa ana?” Ina gi tosaa kwahhasuusi Filiipo kokoteenikeesii, ma ibiidi sliimaa ha ina. 32Inkoo, poohhu gu gimba giyaa somiimine heedikee naa nahiĩ,
“Ina duguraati giyaadi ha hida ubee,
bee⁄imokaꞌa pahha, daa gaasakakaakaye,
kara ubee ⁄ambeenimokaꞌa pahha goó tlakhada diĩ,
pandaa da heedi goó sika quubu gosi,
nama teesaaqay ina yaa kaayiiba gimba lensee.
33Gugi muriidisiri hari khisla,
kara dugugi afii⁄iti haaki dosi,
Miyaa nii dahhasi ilakeesa gimba gu laqwaloo dosi?
Ibinaa dosi dagaati ilaquutli khoorotaa.”8:33 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 53:7-8.
34Afisa gi maasi Filiipo tuba, “Hhooa sini kaade, tletimiisay Isaaya gimba gu miyaa gini ilakesaasidi, gimbaki ti kosi kilesii ina lenkosi, baku guti heedi waku?” 35Da hheꞌesi Filiipo gi tlaatleesi caacaahhamisu afisa poohhukeesaa loi loi gu gimba gu Iliitleemu, sugugi kaay Gimba gu Hhou gu Yeesu Kristu.
36Inkoo, qatlay giyaa ilii khociicinee hari kokoteenikee, gi dayri daqa daa iliiwane maꞌay, afisakee gi kaay sa Filiipo tuba, “Yuꞌudiyaa tiꞌii maꞌay wanay! Idoo mala nini tlaatlaahhasida, ana dinima hhantii nunqudisi?”8:36 Hhayuũ gu 37: Filiipo gi ilaki⁄isi sa afisa tuba, “Bere gu lou, haã ⁄imbidi hari muuna googu goõ, dugwii nunqudisi.” Teꞌesii afisa gi ilaki⁄isi tuba, “Gu lou, haã ⁄imbidii tuba, Yeesu Kristu na Nanku Iliitleemu!” Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki.38Da hheꞌesi, afisa gi kaay sa heedi gwaa madaadida kokoteeni, ma qadidisi faraasi. Filiipo haa afisa gii guniri maꞌay hhakeesii, dugugii nunqudisi ha Filiipo.
39Qatlay giyaa ilii cacaaca⁄iyeei maꞌay hhakeesaa, cirakiray Muuna gu Looimoo goori gu Goõ harigi waaudi Filiipo daqa wakayge, afisa yaa kara arimiiba Filiipo. Teꞌesii afisa gi ilakoomi haa hhiyuuma dosi, tay duguũ tosaa iliihaci ha hhaꞌaloo da ilabuꞌuru. 40Qatlaykeesii Filiipo hingaati slay ina lenkosi, duguraani day ha Muuna gu Looimoo goori yaamu gu Asootoge. Ina gi hhiyuudi tay tosaa kakaana Gimba gu Hhou gu Yeesu Kristu amooge yaamu sliimaage, yaati day yaamu gu Kaysaariya naqatloo.
9Tlaatleesaraa da Sawlo ⁄imba da Yeesu Kristu
(Yondu gu Ya⁄abimiisee 22:6-16; 26:12-18)
1Qatlaykee Sawlo yaa kahhi hari tlaatlaꞌamisu gosi gu hhamisaraa sumuku hida gwaa sirakomaamidee Looimoo gu Goõ. Gi hadakay daqa hhapalooay gu didiruge, 2gugi firimi, ma sugu handikimi cheetatu gwaa laqamee tuba, Sawlo na miyaa daqa giyaadimiisee da sinagoogaguu gu yaamu gu Dameesikoge. Ina yaa teesaaqay laqi, bere gi slay hhawatee haa tigay gwaa sirakomaamidee amotee da Yeesu, ma giyaa ooyimi hari ⁄uuru haa gigi leehhisi khiidimooge yaamu gu Yerusaleemuge. 3Sawlo gi waaudi Yerusaleemugo. Ina giyaa ilii daadaauusi yaamu gu Dameesikoge, cirakiray wanqamee da dihhi loi yadaa rawaa gu rawgo, yaagii wanqasidi Sawlo bareemoo sliimaa. 4Sawlo gi huui hhapeege, “Pukhu!” Da hheꞌesi, gi akhasi afoo waka kakanta tuba, “Sawlo, Sawlo, sina soꞌoyi labaꞌaaꞌamisida ana?”
5Sawlo gi ilaki⁄isi sa ina tuba, “Ugu na miyaa, Looimoo gooi?” Afotira gi kaadi tuba, “Ana na Yeesu. Ana guni labaꞌaaꞌamisida. 6Inkoo, tlayii taa⁄a lay gunta yaamu hhakeesii, taysi sugoo kaay ugu ha heedi waku idoo ga yondite.”
7Hida hhakira gwaa sliimaa hhiyumaamidee haa Sawlo gi tooinaa qadimidiri diĩ, yaa hiidahhasiriiba kaawaraa ma gimba lensee. Giyamaati akhasiri see afotira, gwaa aniriiba hikira gwaa gimaamisa. 8Sawlo gii tlay. Teꞌesii qatlay giyaa ilii diliqisi ilaa kosi, yaa hiidahhasiiba arimaa idoo lenseei. Da hheꞌesi, inay gugi ooyiri dabage, gurigi giyaadiri Dameesiko naqatloo. 9Balalu tami Sawlo yaa hiidahhasiiba khuꞌuduũ sumuku, kara yaa ⁄agimiiba ma kitahhuu gu idoo lensee.
10Inkoo, Dameesikoge yaa wana heedi gwaa sirakomaamida Yeesu, uma gosi naa Ananiyaa. Taataa Iliitleemu gugi eteedi ina tletaage tuba, “Ananiyaa!” Ina gi iidi tuba, “Yee! Looimoo gooi ha tiꞌii waara.” 11Da hheꞌesi, Looimoo gu Goõ gi kaay tuba, “Cira tlayii taa⁄a la hada kayda balabalaa wakay doó eteedine ‘Daa tafaꞌadi,’ mara gu Yuudage la maasida teꞌesii heedi waku uma gosi na Sawlo gu yaamu gu Taariso. Qatlaykii ina firiirina, 12ina dugwaani ilii khay ha Muuna gu Iliitleemu, gi arimi heedi doó eteedine uma gosi na Ananiyaa, yaa khoci, haa hiiqaasi dabaiĩ kosi daqa dosii, ma hiidahhasi khuꞌuduũ karaai.”
13Ananiyaa gi ilaki⁄isi tuba, “Looimoo gooi, ana haã akhasi daqa hida wa⁄ago gimba sliimaa gu tlaku gu heediki giyaa yondiidi daqa hida kokuu gwaa ⁄imbee ugu yade yaamu gu Yerusaleemuge. 14Kara ina yaani khay tiꞌii Dameesikoge, yaa kona cheeti daani qaydi ⁄uuru sa ina daqa hhapalooay gu didirugo, ma ooyimi hida goõ goó firiirimee ugu.”
15Teesaaqay see, Looimoo gu Goõ gi kaay sa Ananiyaa tuba, “Taa⁄a! Heedikee ti khooslimoo gooi gu kaaru ganii leehhi, sa kakaaru uma gooi pandaa da hida gu hhapapu wakinayge, sa watemi haa sa hida gu Israeeli. 16Ana sugu laqama ina, idoo gi iliislaye labaꞌasu hari khisla, sa gimba gu uma gooi.” 17Inkoo, Ananiyaa gi hadakay, marakeesii daa iliiwane ha Sawlo. Teꞌesii gii qaasi dabaiĩ kosi daqa dosii, gi kaay tuba, “Hhia Sawlo, Yeesu, Looimoo goori gu Goõ, hikira gunii ca⁄u daqa dooguu amooge qatlay gaani ilii tay kakaakayde, ina naani ana ya⁄abi daqa dooguu, ma slaydi ⁄uuru guri khuꞌuduũ karaai haa ma dugu hacisi Muuna gu Iliitleemu.” 18Cirakiray idadu wakinay khankhafaa pahha, yaagi huhuiri ilaa gu Sawlogo, ilaa kosi gi kara slayri ⁄uuru gu khuꞌuduũ. Da hheꞌesi, gi qadidi, dugugii nunqudisi. 19Da hheꞌesi, gi ⁄agimi ⁄agoo, gi karaai slay ⁄uuru.
Sawlo kakaana gimba gu Iliitleemu Dameesikoge
Sawlo gi ibiidi yade Dameesikoge balalu angaamaka sliimaa haa sirakoomiisee da Yeesu, gwaa yade waaree. 20Cirakiray Sawlo gi tlaatleesi kakaaru Yeesu Sinagoogaguu gu Yahuudige tuba, “Gu lou, Yeesu ti Nanku Iliitleemu.”
21Hida goõ gwaa akhasee Sawlo yaati bakairi hari khisla, gi kaayri tuba, “Heediki, caba na ina, hikira gwaa hhamisu hida gwaa firiirime uma gu Yeesu yade Yerusaleemuge. Kara yaani khay tiꞌii sa ooyiru gu hida goõ goó ⁄imbee Yeesu, magi leehhisi tay digiĩ tooinaa khiidiidimi daqa hhapalooee da denige.” 22Sawlo gi ilaqinci kakaaru gu gimba gu Iliitleemu hari ⁄uuru gu didiru, gi laqaaqami sa inay Handikaa da Iliitleemugo tuba, “Yeesu na Kristu, kara Wayahuudi daa ibimaamida Dameesikoge, yaa hiidahhasiriiba tlanka gimba gosi.”
Lakidimoo gu Sawlo Dameesikogo
23Qatlay daa ilii cati balalu wa⁄a, Wayahuudi waka hingigi slaslayri daqa lenge, gi tlaatleesiri ilakhuukhuꞌumisuu gu gaasaraa Sawlo. 24Teesaaqay see, Sawlo gi cira baraslayi ilakhuukhuꞌumisu gooina. Qatlay sliimaa gu tleemaa haã gu amasii see, inay yaati ga⁄ayri kaꞌafeerii gonge gurii ca⁄araa yaamu gu Dameesiko, magu ooyiri. 25Sa gimbakee, hari amasi sirakoomiisee dosi, gugii slakhiri waꞌay gu kapuuge, gugii ⁄eetisiri hari daqa waka daa kooma mucu bi⁄inaa gu yaamuge, gi tosaa lakidi.
Sawlo Yerusaleemuge
26Qatlay Sawlo giyaa ilii day Yerusaleemuge, hingaa koisi ilagaasa haa sirakoomiisee da Yeesu. Teꞌesii hida hhakee gonkoinaa gugi tlaꞌamuudiri, sa gimba yaa ⁄imbiriiba, bere gu lou ina yaa sirakoomiisay gu Yeesu. 27Da hheꞌesi Barinaaba gurigi waaudi Sawlo, gugi leehhisi daqa ya⁄abimiisetiray da Yeesuge. Ina gi kaay sa inay, idoo Sawlo dugwaa iliica⁄i Yeesu amooge, giyaa ilii Dameesiko kakaakaye, Yeesu gi cocoi haa ina. Kara sigigi kaay, idoo Sawlo giyaa ilii kakaami hari ⁄atlimaa uma gu Yeesu yade Dameesikoge. 28Inkoo, sirakoomiisetee gi ⁄imbidi gimba gu Barinaaba. Sawlo hingigi ilagaasi haa inay, gi ilakhookhocimi daqeemoo paslaapasloo gu yaamu gu Yerusaleemu tay tosaa kakaana gimba gu Yeesu hari ⁄atlimaa gu didiri. 29Sawlo slime gi cocoi, kara hingigi ilaki⁄imisiri haa Wayahuudi daa cocaacoa gimba gu Yunaanaisoo. Inkoo, inay gi dabiidiri amoo da gaasaraa ina. 30Teꞌesii hida gwaa ⁄imbee Yeesu giyaa ilii akhasiri gimbakee, Sawlo gugi leehhisiri yaamu gu Kaysaariyage. Kara teꞌesaa gugii daasiri meelige, ma waaudi yaamu kosii Taarisoge.
31Da hheꞌesi kanisaa da daqeemoo sliimaa gu Yudaaya, Galilaaya haa Samariyaa gi slaydi ibinaa da qasaw daaba labaꞌasu. Kanisaa gi slaydi ⁄uuru, kara gi ilakonti gwaa⁄amee da Iliitleemu haa dagagi muunay⁄atlisi ha Muuna gu Iliitleemu. Kara, faadoo da hida gwaa ⁄imbee Yeesu, gii roogiti hari khisla.
Peetiro idoo giyaa ilii hhoeesi Ayineeya
32Peetiro qatlay giyaa ilii ilakhookhociicine hida gwaa ⁄imbee Yeesu daqeemoo paslaapaslooge, gi day daqa hida gu Iliitleemuge gwaa ibimaamidee yade tongoo da Liidage. 33Teꞌesii gi slay heedi waku uma gosi na Ayineeya, gwaa slaqwa tingara⁄uudu, qatlay gu koraraa dagati yaati qaati, hiitlawaraasee yaa hiitlatlaatlayaaba buburuugo. 34Peetiro gi kaay sa ina tuba, “Ayineeya, inkootuutuu tiꞌii duguũ hhoeesi ha Yeesu Kristu, tlayii hhafimi fala da buburuu googu.” Cirakiray Ayineeya gii tlay. 35Hida goõ gwaa ibimaamidee tongoo da Liidage haa raqamaauu gu Saroonige, giyaa ilii aniri Ayineeya duguũ hhoeesi, yaagii fookidiri amamu koinaa, gi ⁄imbiri Yeesu Looimoo gu Goõ.
Peetiro idoo giyaa ilii slafisi Dorikaasi gwaaꞌaraago
36Inkoo, yade tongoo da Yoopage yaa wanta hadee waka, sirakomiisoꞌoo da Yeesu, uma gosi hari Araamaisoo naa Tabiita, hari Yunaanaisoo na Dorikaasi.9:36 Dorikaasi: Maꞌaana dooina na tlaaqitiya. Hadeti balalu sliimaa yaati yondimaamita gimba gu hhou, kara yaati iliiaꞌaaꞌayda kwaeeli. 37Balalu hhakeesii ina gi mama⁄adi, gi tosaa hhanti. Tigay wakinay gi hhunciri tuuꞌuna dosi, gigi qaatisa kayri waauu gwaa pembee da marage waara. 38Inkoo, tongoo da Liida yaa ilaciyaa wanta haa yaamu gu Yoopa. Teꞌesii qatlay sirakoomiisee da Yeesu giyaa ilii akhasiri tuba, Peetiro kahhi wana teꞌesii Liidage, gi ya⁄abiri hida cada daqa dosii, ma sugu kaawa kayri tuba, “Hhooa khawa ciraai daqa doori tay Yoopage, haa hhantii kaaꞌada.”
39Cirakiray Peetiro gi waaudi haa inay yade Yoopage. Qatlay giyaa ilii dayri marakeesii, gurigii dayri pembeege, waauu daa ilii qaatisi tuuꞌuna da Dorikaasi. Tigay goõ daa afahhamaahhami hhawatee gwaa ibiidee teꞌesii, gi qadimidiri, gi niini⁄idiri Peetiro, tay tooinaa ⁄aa⁄iyay, kara tooinaa laqaaqanay sa ina qayroo koina daa hirimaamidi ha Dorikaasi, qatlay giyaa ilii kahhade haa inay. 40Teꞌesii Peetiro gigi tosaa hiica⁄asi khoorooge gonkoinaa. Da hheꞌesi gi keebeeidi, gi firimi Iliitleemu, gii fookidi daqa tuuꞌunateesi, gi kaay tuba, “Tabiita, tlayii!” Cirakiray gi pooisidi ilaa kosi, qatlay giyaa ilii anti Peetiro, gi tosaa ibiti. 41Peetiro gi ooyi daba gosi, gigi iliiay ma qaditi hari yeꞌeeroo kosi. Da hheꞌesi gi eteedi hida hhakee gwaa koomee ⁄imba daqa Yeesuge haa tigay hhakee daa afahhamaahhami hhawatee, gigi tosaa laqami slafida daqa dooinay.
42Gimbaki gu didiru gwaa hiica⁄u, gi tosaa hiiqoomi daqeemoo sliimaage gu Yoopa. Teꞌesii hida wa⁄a gi ⁄imbiri Looimoo gu Goõ. 43Inkoo, Peetiro gi ibiidi Yoopage balalu wa⁄a, haa heedi waku uma gosi na Simooni, gwaa boo⁄ii⁄imisa idadu hari faloo.
10Eteedaraa da Peetiro sa iliiawa Korineliyoo
1Inkoo yaa wana heedi waku gwaa ibimaamida tongoo da Kaysaariyage, uma gosi naa Korineliyoo, ina yaa sirikaarimoo gu didiru gu raqa da sirikaarii daa hhapee da Itaaliya dahha. 2Ina haa hida gu mara gosi gonkoinaa muunaiĩ koinay Iliitleemu ginaa gwaa⁄iyay. Ina yaati iliiaꞌaaꞌay hari muuna gu cabuuma Wayahuudi daa kwaeeli. Kara balalu sliimaa yaa hiidedeliilinaaba firoo Iliitleemu. 3Letu waka tleemaa giyaa iliifuuruꞌuti, ina yaa arimi pandataa tletaage, malayika gu Iliitleemu gwaagi ilii khay, gugi eteedi tuba, “Ye Korineliyoo!”
4Korineliyoo gi yuꞌudi aslaaꞌamee daqa dosii hari tlaꞌamee khisla, gi kaay tuba, “Looimoo goy, mala na wanta?”
Malayikakee gi ilaki⁄isi tuba, “Firoo doogu haa yondu googu gu slaꞌamuu gu iliiaꞌawuu kwaeeli, hiĩ dayri rawaa gu rawge pandaa da Iliitleemuge. Kara ina dugu afahhanaaba hhoinay gooina. 5Inkoo, ya⁄abi hida yaamu gu Yoopage, maraa khayri heedi doó eteedine uma gosi na Simooni, kara uma gosi gu caduu na Peetiro. 6Heedikee yoóti ibiidi dahaa pahha mara gu Simoonige, goó faloo boo⁄imisa, mara gosi kenga gu tlawa da didirige wana.”
7Qatlay malayikakee gwaa gimbuusu haa ina, giyaa ilii waaudi, Korineliyoo gi eteedi yondimiisee dosi cada haa sirikaarimoo gosi leẽ, goó firiirima Iliitleemu haa goó yondiida sa ina. 8Qatlay giyaa ilii hheꞌesi catimisu sa inay gimba sliimaa gwa hiica⁄u, gigi tosaa ya⁄abi yaamu gu Yoopage.
Ilii khawaraa da Peetiro ha Muuna gu Iliitleemu
9Heetlaalee dosii tleemaa giyaa ilii daadi tana⁄iyage, hida hhakee gu tami qatlay giyaa ilii khociicinee amooge, tay hiĩ daadaauusiri Yoopage, Peetiro gii day rawaa gu pembee da mara gu Simoonige sa firoo Iliitleemu. 10Qatlaykii yaa qoriidi, yaa slai mati ⁄agimi ⁄agoo. Qatlay ⁄agotee dagaa ilii boo⁄ii⁄imisiye, ina dugwaagi ilii khay ha Muuna gu Iliitleemu. 11Ina gi arimi raw hiĩ tlaaꞌadi, kara idoo da goroorimoo gu didiru pahha gu ⁄abaaku, dugunaa hii⁄eetiitimisi hhapeege yadaa rawgo hari hhagumeerii daa khiidiidimi somborokimaiĩ kosi cigahha. 12Waꞌay gu goroorimokeesii yaa wanay makay haa kuꞌunaanay paslaapasloo, gwaa koomee yeꞌeeroo cigacigahha, kara makay goó hhumbaadee hari guraiĩ khoorotii haa cira⁄oo. 13Da hheꞌesi, gi akhasi afoo kakanta sa ina tuba, “Peetiro tlayii, cu⁄e la ⁄aginta.”
14Teꞌesii Peetiro gi ilaki⁄isi tuba, “Looimoo goy, suti! Hiidahhasaaba, kahha ⁄agoo idoo lenseei daa tlufaafuꞌudi baku da slasla⁄iima sariyaa doorii.”
15Kara afotee gi kaadi sa ina tuba, “Hhanti kaada idoo lensee slasla⁄iima, daa ilabuusli ha Iliitleemu.” 16Inkoo gimbakee gi kara hiica⁄i da cadii haa da tamii. Da hheꞌesi, goroorimokee gu didiru dugugi ki⁄isi rawaa gu rawge.
17Inkoo, Peetiro hingaa ilii maamaamisiye ina lenkosi maꞌaana da ilii khawaraa dosi ha Muuna gu Iliitleemu, nama qatlaykeesii lenge, hida hhakira daa ya⁄abi ha Korineliyoo, gi slayri mara gu Simooni goó boo⁄imisa faloo, gi tooinaa qadimidiri kaꞌafuge hari khooroo. 18Inay gi guutusiri, gi maasiri tuba, wanaa dahaa goó ibiida tiꞌii na Simooni, uma gosi gu caduu na Peetiro. 19Qatlaykeesii Peetiro giyaa ilii kahhiye ilahudaa gu ilii khawaraa dosi, Muuna gu Iliitleemu gi kaay sa ina tuba, “Yuꞌudiyaa, wanay hida tami gwaani dabiidu kawee ugu. 20Inkoo tlayii, ⁄eetii biraage, hangu ariirinteei haa hhawatee hhakee. Hhanti qiigiꞌida waauda haa inay, ana nigaani ya⁄abi daqa dooguu.”
21Peetiro gii ⁄eeti biraage daqa hhawatee hhakiray, sigigi kaay tuba, “Ana na heedi ga dabimaamitee. Idoo saani khaydiri tiꞌii na mala?”
22Inay gi ilaki⁄isiri Peetiro tuba, “Dandiray Korineliyoo nandaani ya⁄abi, ina gu sirikaarimoo gu didiru, goó yondiida hhoinay, goó firiirima Iliitleemu haa doó muriidiye ha hida goõ gu Wayahuudi. Ina sugwaa kaay ha malayika gu Iliitleemu, ma dugu kwahhasuusi mara gosii, ma itatiisi gimba sugu kaade.” 23Da hheꞌesi, Peetiro gigi kwahhasuusi hida hhakee waꞌay gu marage, ma guiri dahaa kosi pahha.
Peetiro mara gu Korineliyooge
Heetlaalee dosii daa iliipisi, Peetiro gi waaudi haa hida hhakee gu tami. Hhiee wakinay gu Yoopa goó ⁄imbee Yeesu, higigi sirakomamidiri sliimaa haa inay. 24Baloo daa sirakonti, Peetiro haa inay gii guniri yaamu gu Kaysaariyage. Qatlaykeesii Korineliyoo giyaati baqaaqamidi inay hari kwayru gu didiru. Ina yaa hheꞌesi yaa kwahhasuusi aya gosii hida kosi haa deneꞌee kosi gu ciyoomoo, ma itatiisiri gimba gu Peetiro. 25Qatlay Peetiro giyaa ilii dadaadaye waꞌay gu marage, Korineliyoo hingigi slaslay ha ina. Da hheꞌesi, gi keebeeidi pandaa da Peetiroge, gii gupu⁄usi saga gosi daqa dosii. 26Teꞌesii Peetiro gugii tlaysi, gi kaay sa ina tuba, “Qadidi! Ana see ti heedi ugu pahha.” 27Korineliyoo gi qadidi, Peetiro gi ilakoomi cocoꞌomoo haa ina. Qatlay giyaa ilii dadayri waꞌay gu marage, gi slayri teꞌesii hida wa⁄a hingii kurunkuridiri.
28Da hheꞌesi, Peetiro gi kaay sa inay tuba, “Unkuray ha khuꞌuday tuba, daa kitlakuusi sariyaa da Wayahuudige, Yahuudimoo mangu ilagaasi haa hida gu hhapapu wakinay, kara gu hhanti ilii khookhocu kayay. Inkoo, Iliitleemu siniĩ laqami tuba, ‘Hhanti eteeda heedi lensee tuba, ina ti slasla⁄iisay baku guti hhouuba.’ 29Inkoo haã na idoo saani qiigiꞌiiba khaymuu dinii ilii eteedi ha Korineliyoo. Inkoo, aare sini kaade, idoo sinaani eteti ana tiꞌii.”
30Korineliyoo gi kaay tuba, “Balalu cigahha gunii catee, ana haa firiirima Iliitleemu aya gooii, yaa mati qatlayki loi, letu giyoó ilii fuuruuꞌute. Cirakiray hhawata waku gi qadidi pandaa dooii, hiĩ daamisi qayroo gu ⁄abakwi poy ti amoo wanqiyay. 31Hhawatakee gi kaay tuba, ‘Korineliyoo, Iliitleemu hiĩ akhasi firoo doogu, kara hindii slay yondu googu gu slaꞌamuu gu iliiaꞌawuu kwaeeli. 32Inkoo, ya⁄abi hida Yoopage, ma kaawa kayri sa Simooni, maa khay daqa dooguu, uma gosi gu caduu na Peetiro. Ina ti dahaa, yoó teꞌesii ibiidi daqa Simoonige, goó faloo boo⁄imisa, mara gosi gu kenga gu tlawa da didirige waara.’ 33Ana saganaani cira ya⁄abi hida daqa dooguu, ma sugu kaay, maa khaydi tiꞌii. ⁄iisoo, ugu haani boo⁄isidi khawaraa. Inkoo gonkotaa nahaã ha tiꞌii wana pandaa da Iliitleemuge, ma akhasani gimba goõ, sugwaa kaay ha ina, ma sandi kaadi.”
Hida gu hhapapu wakinay akhasiyay Gimba gu Hhou gu Yeesu
34Da hheꞌesi Peetiro gi tlaatleesi cocoꞌomoo tuba, “Inkoo haã caahhi gu lou, Iliitleemu konaaba hiilehhidu, 35ina giyoóti ⁄imbi hida gu hhapapu sliimaa, goó gwaa⁄ee ina haa goó yondiidee hhoinay pandaa dosii. 36Gu lou, unkuray khuꞌuday gimba daa ya⁄abi ha Iliitleemu sa hida gu Israeeli, Gimba gu Hhou guroó khawa ibinaa da qasaw daqa Iliitleemuge, hari amoo da Yeesu Kristu, Looimoo gu Goõ. 37Unkuray ha khuꞌuday gimba gwaa hiica⁄u daqeemoo sliimaa gu Yudaaya, gwaa tlaatleesu Galilaayago, hiinunqudimisukiraa loaa giyaa kakaami Yohaana. 38Unkuray ha khuꞌuday, idoo Iliitleemu giyaa ilii qay sa Yeesu gu Nasareeti Muuna gosi haa ⁄uuru gosi. Kara Yeesu, idoo giyaa ilii khookhocimi daqeemoo sliimaa, tay yondiidi yondu gu hhou haa hhoeemisu hida goõ daa labaꞌaaꞌamisiye ha Biriisimoo, sa gimba Iliitleemu yaa sliimaa wana haa ina.
39Dandiray ti masaydii da gimbakee sliimaa giyaa yondiidi Yeesu Yerusaleemuge haa hhapee sliimaa da Wayahuudi. Ti inay nugwaa gaasiri, hari amoo da hiitluhhumisu musalaabage. 40Inkoo, baloo da tamiige, Iliitleemu gwaagi slafisi hari amoo da slafisa ayisago, haa dugugi arimi ha hida. 41Ti hida sliimaa gooba gwaa arimee. Ti masaydii daa hiileehhi kilesi ha Iliitleemu. Masayditee ti dandiray gwaa sliimaa ⁄agimee haa gwaa kitahhamee haa ina, qariqaaqari giyaa ilii slafi yaagii ca⁄i ayisago. 42Ina hindaa ilafahhi, ma kakaani gimba gu Iliitleemu sa hida goõ haa ma sigi ilatlayni tuba, ina na leẽ daa hiileehhi ha Iliitleemu, ma hukumi hida goõ, hhaã gu slafee haa gwaa kaka⁄ee. 43Tletimiisee goõ da Iliitleemu yoó ilatlatlayda gimba gu Yeesu tuba, hida sliimaa goó ⁄imbee ina, tlakwaroo dooina dagoó ilamooyina hari uma gosi.”
Hida gu Hhapapu wakinay ooyiyay Muuna gu Iliitleemu
44Qatlay Peetiro giyaa ilii kahhiye kakaaru gu gimbakeesii, Muuna gu Iliitleemu yaagii ⁄eeti daqa hida gonge, gwaa itatiitimisee teꞌesii gimbakee. 45Wayahuudi doó ⁄imba Yeesu,10:45 Wayahuudi doó ⁄imba Yeesu: Qatlaykiray, hida hhakee digaati eteediidina Hida doó daba⁄iye goó ⁄imbee Yeesu. daa khaydi haa Peetiro yadaa Yoopago, yaati bakaakairi hari khisla, arimaa idoo Iliitleemu giyaa ilii tuutuqi Muuna gosi sa hida gu hhapapu wakinay see. 46Teesaaqay, yaati akhasiri inay gimbuusiyay hari gimba paslaapasloo tay tooinaa daareemisiyay Iliitleemu.
Da hheꞌesi, Peetiro gi kaay sa inay tuba, 47“Hhaku heedi gu hiidahhasa tlaatlahhasa hida hhanki digima may hiinunqudimisu. Inay hiĩ slayri Muuna gu Iliitleemu, dandiray gooay idoo gaa ilii slayni.” 48Teꞌesii Peetiro gi ilafahhi hida hhakee, ma digii nunqudimisi hari uma gu Yeesu Kristu. Da hheꞌesi, Korineliyoo haa deneꞌee hhakee kosi gi tlaatlaqasiri Peetiro, ma ibiidi haa inay balalu angaamaka.
11Peetiro ilakeesi yondu gosii
1Inkoo, ya⁄abimiisee da Yeesu haa hida gwaa ⁄imbee ina gu Yudaayage waaree, gi akhasiri gimba tuba, hida gu hhapapu wakinay seei hiĩ ⁄imbiri gimba gu Iliitleemu. 2Qatlay Peetiro giyaa ilii hadakay yaamu gu Yerusaleemuge, Wayahuudi gwaa ⁄imbee Yeesu, gi belendeqesiri Peetiro, 3gi kaayri tuba, “Ugu haa hadakaydi daqa hida da kahhiye daba⁄u,11:3 hida da kahhiye daba⁄u: Ti hida gu Wayahuudi gooba, daa kitlakuusi ha Wayahuudi ⁄agoo haa inay. gi ⁄aginti sliimaa haa inay.”
4Kara teꞌesii, Peetiro gi tlaatleesi ilakeesaraa naraꞌa sa inay gimba sliimaa gwaa hiica⁄u tlaatleesooge. Ina gi kaay tuba, 5“Qatlay gaa ilii firiirime Iliitleemu yade yaamu gu Yoopage, dinaagi ilii khay ha Muuna gu Iliitleemu, tletaage gi arimi idoo goroorimoo gu didiru pahha, dugunaa hii⁄eetiitimisi hhapeege yadaa rawgo hari hhagumeerii daa khiidiidimi somborokimaiĩ kosi cigahha, dugugii ⁄eetisi ilaciyaa koii. 6Qatlay gaa ilii yuꞌudi naraꞌa waꞌay gu goroorimokeesii, gi arimi kuꞌunaanay haa makay gu kweera, gwaa koomee yeꞌeeroo cigacigahha, makay goó hhumbaadee hari guraiĩ haa cira⁄oo. 7Da hheꞌesi, gi akhasi afoo kakanta sa ana tuba, ‘Peetiro tlayii, cu⁄e la ⁄aginta!’
8Teꞌesii ana gi kaay ambee, ‘Looimoo goy, suti! Haga kahha ⁄agoo idoo lenseei daa tlufaafuꞌudi haa da slasla⁄iima sariyaa doori.’
9Teꞌesii kara afotira yaagi kaadi yadaa rawgo tuba, ‘Hhanti kaada idoo lensee slasla⁄iima, daa ilabuusli ha Iliitleemu.’ 10Gimbaki gi kara hiica⁄i da cadii haa da tamii. Da hheꞌesi goroorimokee dugugi hiiduukhi rawaa gu rawge. 11Nama qatlaykeesii lenge, hida tami daa ya⁄abi Kaysaariyago daqa dooii, yaagi khayri mara gaa ilii ibimaamide. 12Muuna gu Iliitleemu sinigi kaay tuba, hhanti qiigiꞌida waaudi haa inay. Da hheꞌesi, hhiee hhanki gu lahhoꞌo gwaa Yoopa dahhee, slime hingigi sirakomamidiri haa ana Kaysaariyage, gii guuma kayni mara gu heedikeesii. 13Da hheꞌesi, gi kaay sa dandiray, idoo giyaa ilii arimi malayika gu Iliitleemu hiĩ qadidi mara gosii, sugugi kaay tuba, ‘Ya⁄abi hida yaamu gu Yoopage, ma eteeda kayri Simooni doó eteedine na Peetiro. 14Ina sugoo kaay gimba, idoo Iliitleemu gi ilii ilabuꞌune ugu haa hida goõ gu aya googu!’
15Qatlay ana gaati asu ilii tlaatleesi cocoꞌomoo haa inay, Muuna gu Iliitleemu yaagii ⁄eeti daqa dooinay, qatlaykira pahha hindaa ilii⁄eeti dandiray tlaatleesoogo.11:15 Yuꞌudii kitaabukii afamaraa gu 1:8; 2:1-13.16Da hheꞌesi, ana gii slay gimbakira gu Yeesu,11:16 Yuꞌudii kitaabukii afamaraa gu 1:5. giyaa kaay tuba, ‘Yohaana yaatii nunqudimisi hida maꞌayge, inkoo, Iliitleemu hiinunqudimisi unkuray hari Muuna gosi.’ 17Bere Iliitleemu naa qay Muuna gosi sa hida hhanki gu hhapapu wakinay, kara nama Muunakee leẽ sandaa qay dandiray, qatlay gaa ilii ⁄imbani Looimoo goori gu Goõ Yeesu Kristu, ana na miyaa gwaa aloo koisa kanisa Iliitleemu?”
18Qatlay inay giyaa ilii akhasiri gimbaki gu Peetiro, yaa konaaiiba kara gimba gu ilaki⁄isa. Inay gi daareesiri Iliitleemu, gi kaayri tuba, “Inkoo Iliitleemu hiĩ qay hiidahhasa sa hida gu hhapapu wakinay, ma mayri tlakwaroo dooina haa gii fookidiri daqa dosii, ma slayri slafimaa gu koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo.”
Hiiqoomaraa da kanisaa Antiyookiyage
19Inkoo, hida gi pasidiri Yerusaleemugo, sa gimba gu labaꞌasukira gwaa hiica⁄u, Sitefaano dugwaa ilii gaasi, gi dayri hhapee da Foyiniikege, hhapee da Kipirooge haa yaamu gu Antiyookiya naqatloo. Inay yaati kakaaniri Gimba gu Hhou gu Yeesu sa Wayahuudi kilesi. 20Slime tla⁄aã gooinay yaa wanay hhawatee wakinay gwaa hhapee da Kipiroo haa Kireene dahhee, gi yada khuꞌusiri Antiyookiyage. Teꞌesii gi tlaatleesiri kakaaru sa Yunaani see Gimba gu Hhou gu Looimoo gu Goõ Yeesu. 21⁄uuru gu Looimoo gu Goõ yaa sliimaa wana haa inay, hida wa⁄a gi ⁄imbiri gimbakee haa gii fookidiri daqa dosii amamu koinaa gu tlakwigo.
22Inkoo, gimbaki dugugi akhasi kanisaa da Yerusaleemuge, inay gi ya⁄abiri Barinaaba,11:22 Barinaaba: Ina yaati giyaadimiisay gu kaaru kanisaa da tlaatleesooge, kara yaa hhapee da Kipiroo dahhi. Ina naa danaꞌa gu Pawlo. Antiyookiyage. 23Qatlay giyaa ilii day Antiyookiyage, gi arimi hhoinay gu didiru gu Iliitleemu, gi hhaꞌaluudi hari khisla. Teꞌesii Barinaaba gii ⁄atlisi hida sliimaa, ma ilakoniri ⁄imba Looimoo gu Goõ Yeesu Kristu. 24Barinaaba yaa heedi gu hhou, daa iliihaci Muuna gu Iliitleemu haa ⁄imba. Kara raqa da hida wa⁄a gii roogiti, gi iliipaꞌanti Looimoo gu Goõ.
25Da hheꞌesi, Barinaaba gi waaudi yaamu gu Taarisoge, gi dabiiduu kay Sawlo. 26Qatlay gwaa ilii slay, guraagi khay Antiyookiyage. Cada koinaa gi ibiidiri teꞌesii kori goõ, gi caacaahhamisiri hida wa⁄a gu kanisaa. Teꞌesii Antiyookiyage hida gwaa sirakoomee Yeesu diginaa ilii tlaatleesi eteeda na “Hida gu Kristu.”
27Balalu hhankii loi loii tletimiisee da Iliitleemu wakinay yaagii gweegwe⁄ediri Yerusaleemugo teꞌesii Antiyookiyage. 28Inkoo leẽ tla⁄aã gooinaa, uma gosi na Agaabo, gi qadidi pandaa da hidage, gi tletimi hari ⁄uuru gu Muuna gu Iliitleemu tuba, “Qori gu didiru loi yaa khoci khoorotii.” (Qorikee yaa hiica⁄i qatlay gu tawaaloo da Kilawdiyoo, mutemi gu Waruumi.) 29Hida gu Antiyookiya gwaa sirakoomee Yeesu Kristu, giyaa ilii akhasiri teesaaqay, hingigi ila⁄imbidiri, hadisaraa iliiawaraa sa hhiee koina gwaa ibimaamidee Yudaayage. 30Kara inay gi teesaaqay laqiri, gi taatahhiri sa Barinaaba haa Sawlo, ma leehhisiri iliiawaratee daqa gaduũ gu kanisaa da Yerusaleemuge.
12Gaasa da Yakoobo haa ilapingiru gu Peetiro jeerage
1Inkoo, yaa mati barii qatlaykeesii Mutemi Heroode Agiriipa,12:1 Mutemi Heroode Agiriipa: Yaa okookoo gu Heroode gu didiru. kara ginaa ilii tlaatleesi ooyiru hida wakinay gu kanisaa, gigi labaꞌasi. 2Ina gi ilafahhi sirikaarimoo gosi, magu gaasi hari pangaa Yakoobo, hhia gosi gu Yohaana. 3Qatlay giyaa ilii arimi tuba, yondukee yaa hhaꞌaleesi Wayahuudi, gi ilakoomi oowaraa slime Peetiro. (Gimbaki yaatii ca⁄i qatlay gu losona gu mukaatee doóba iliiqaasa hamiira.) 4Qatlay giyaa ilii ooyi Peetiro, gugi ilapingimi jeerage, tay tosaa qaasi raqoo cigahha gu sirikaarii, ma ga⁄ayri ina. Kila raqa yaa konta sirikaarii cigahha.12:4 sirikaarii cigahha: Kila raqa yaa ga⁄aydi saa tami. Heroode yaa taarimi hiica⁄asaraa Peetiro pandaa da hidage, damaa iliicatiye losona gu Pasaaka. 5Inkoo Peetiro dugugi ilakoomi ga⁄aw jeerage. Tay kanisaa tosaa firiirinta Iliitleemu sa ina hari maguuma.
Hiica⁄asa da Peetiro ha Malayika jeerago
6Qatlay gu amasi, daa ilii kahhiye dawaraa balotira, Heroode giyaa ilii taarimi hiica⁄asaraa Peetiro daqa hidage, Peetiro yaati qaati tla⁄aã gu sirikaarii cadage, tay duguũ khiidiidimi hari nyololoo cada. Nyololoo leẽ daqa kila sirikaarimooge. Sirikaarii waka haraa khooroo wanta yaa ga⁄aa⁄ayay kaꞌafu gu jeera. 7Cirakiray malayika gu Taataa Iliitleemu yaagii ca⁄i, kara wanqamee gii caaꞌasidi waaukeesii. Malayikakee gi slinkisi Peetiro tluntlubaage, gugii tlaysi, gi kaay tuba, “Cira tlayii!” Cirakiray nyololotee daa khiidiidimi, gi huhuꞌudi dabaiĩ gu Peetirogo.
8Kara malayikakee gi kaay sa ina tuba, “Khiidimi coo⁄ay googu haa ye⁄eetoo koku.” Peetiro gi teesaaqay laqi. Da hheꞌesi, sugugi kaay tuba, “Daasi kooti doogu hanisirakonte.” 9Peetiro yaagii ca⁄i, gi sirakoomi malayikakee. Qatlaykeesii ina yaa caahhiiba gimbakee gwaa hiica⁄u bere gwaati louu see. Ina yaati ilahudeesi tuba, dugwaati iliikhakhaakhay ha Muuna gu Iliitleemu. 10Da hheꞌesi, gii catiri afamaraa gu pandaa haa gu caduu gu sirikaarii doó ga⁄awa. Teꞌesii ginaa ilii dayri kaꞌafu gu sikhimage gurii ca⁄araa yade khuꞌusa yaamuge. Kaꞌafukee gi afiiooyidi ina lenkosi sa inay, gii ca⁄iri, gi tooinaa khociri balabalaa wakay, cirakiray malayikakee gi may Peetiro ina lenkosi.
11Teꞌesii Peetiro ginaa ilii caahhi naraꞌa idoo dingii ca⁄adi daqa dosii. Ina gi kaay tuba, “Inkoo gu lou, haã asu caahhi, Iliitleemu yaani ya⁄abi malayika gosi, hinigi ilabuꞌumi ana dabaiĩ gu Heroodego haa gimba sliimaago gu Wayahuudi, giyaa ilatahhiri daqa dooii.”
12Qatlay Peetiro giyaa ilii caahhi naraꞌa gimbaki, gi hadakay mara gu Mariyaage, iyoo dosi Yohaana, hiĩ slime daa eteediidine Maariko. Daqateesii hida wa⁄a yaa wanay yaay kurunkuridiri, tay tooinaa firiirinay Iliitleemu. 13Peetiro gi guutuusi afamaraa gu khoorooge. Da hheꞌesi, sagameeriya waka yondimiisoꞌoo, uma gosi na Rooda, yaagi khaydi kaꞌafukeesii, gi iti. 14Qatlay giyaa ilii caahhadi afoo da Peetiro, gi hhaꞌaluti hari khisla. Kahhada afiiooyiru see afamaraa, gi tu⁄uti waꞌay gu marage, gi kaadi sa hida hhakira tuba, “Peetiro hiĩ qadidi afamaraage!”
15Teꞌesii inay gi kaayri sa sagameeriyatee tuba, “Kontaa bi⁄a!” Teesaaqay see, ina gi ilakonti ilakwikwihhu tuba, “Gu lou, Peetiro yaqay wana afamaraage.” Da hheꞌesi inay gi kaayri tuba, “Hikee ti malayika gosi.”
16Qatlayki sliimaa, Peetiro gi ilakoomi kooko⁄omisu afamaraage. Qatlay inay giyaa ilii afiiooyiniri, gugi aniri ina, yaati bakairi hari khisla. 17Da hheꞌesi, ina gi waratlaysi daba gosi, ma qabiri diĩ, sigigi ilakeesi, idoo Looimoo gu Goõ giyaani iliica⁄asi ina jeerago, gi kaay sa inay tuba, “Taa⁄amida kaawa sa Yakoobo haa hhiee wakinay gimbaki.” Da hheꞌesi, Peetiro gi waaudi daqa wakayge.
18Qatlay daa iliipisi, hari heetlawaa dagii ca⁄i tlaꞌamee da didiri tla⁄aã gu sirikaaritiray daa ga⁄aa⁄awa Peetiro, hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Mala nuguũ iliica⁄i Peetiro?” 19Heroode gi ilafahhi sirikaarii dosi, magu dabiidiri ina, teesaaqay see inay gwaa slayriiba. Teꞌesii ina gi maasi hari dihhay sirikaaritee, gi ilafahhi, ma daga cu⁄i.
Da hheꞌesi, Heroode gi looyi teꞌesaa Yudaayago, gi ibinaa kay Kaysaariyage.
Gwaaꞌaraa da Heroode
20Inkoo, Heroode dugwaa slahhaaꞌasi hari khisla ha hida gu yaamu gu Tiiro haa yaamu gu Sidooni. Hida gu yaamu hhakee gu cada hingigi ilagaasiri sliimaa, gi ya⁄abiri hida, mangu ariiriru kayri haa Heroode. Hida hhakee gii dahhasiri tlaatlaqasa Bulaasito, yondimiisay gu didiru daa iliipaꞌami ha Heroode, mangu ariiriniri haa mutemi. Inay yaa slaiyay magu firiniri mutemi ibinaa da qasaw, sa gimba ⁄agoo da hhapee dooina yoó daqa hhapee da mutemi dahhada.
21Inkoo, baloteesii daa hiileehhi, Heroode gi daamisi qayroo kosi gu mutemimiꞌisoo, gi ibiidi kitiĩ gosii gu tawaalooge, gi tlaatleesi cocoꞌomoo sa inay. 22Da hheꞌesi, hida hhakee gi maahhiri kakaanay tuba, “Haã ti afoo da iliitleemu, da heedi gooba!” 23Cirakiray malayika gu Taataa Iliitleemu gi sagadahhi Heroode hari ga⁄ay gu dihhu, sa gimba yaa muriidiiba Iliitleemu. Ina dugugi ⁄agimi ha dilihhu, gi tosaa gwaai.
24Gimba gu Iliitleemu gi ilakoomi hiiqooma, kara faadoo da hida gwaa ⁄imbee gimbakee, gii roogiti hari khisla.
25Qatlay Barinaaba haa Sawlo giyaa ilii hheꞌesiri yondu gooina12:25 yondu gooina: Yaati yondu gu leehhisa peesay Antiyookiyago sa hida goó ⁄imbee Yeesu yade Yerusaleemuge qatlay gu qori. Yuꞌudii kitaabukii afamaraa gu 11:30. Yerusaleemuge, gi hubidiri Yohaana daa eteediidine Maariko, gi ki⁄iri Antiyookiyage.
13Barinaaba haa Sawlo hiileehha dooina sa yondu gu kaaru
1Inkoo, Kanisaa da Antiyookiyage yaa wanay tletimiisee haa maarimamaa, tla⁄aã gooinay niĩ, Barinaaba, Simi⁄ooni slime daa eteediidine “Heedi gu boo⁄u,”13:1 Heedi gu boo⁄u: Angamalee Simi⁄ooni sugwaati qay umakee, sa gimba slaqwa dosi daa boo⁄i. Kara angamalee hiĩ naa Simi⁄oonikira gu hhapee da Kireene gwaa iliiaw Yeesu geregedaraa da musalaaba. Luukiyo yaa hhapee da Kireene dahhi, Manaeeni (danaꞌa gu mutemi Heroode yadaa daaqauumaa dooinaa) haa Sawlo. 2Qatlay giyaa ilii daareeremisiyee Looimoo gu Goõ haa mawaraa ⁄agoo haa kitahhuu, Muuna gu Iliitleemu gi kaay sa inay tuba, “Sini tlintiꞌisidee Sawlo haa Barinaaba sa yondu sigaa eteedi.” 3Qatlay giyaa ilii hheꞌesiri mawaraa ⁄agoo haa kitahhuu, gii qamidiri dabaiĩ koina rawaa koinay, tay tooinaa firiirinay Iliitleemu sa inay, gigi aareesiri, ma waaudiri.
Barinaaba haa Sawlo gi waaudiri yade Kipirooge
4Inkoo, Barinaaba haa Sawlo digirigi giyaadi haa Muuna gu Iliitleemu, gi hadakayri yaamu gu Seleukiyaage naqatloo. Kara teꞌesaa gii guniri meelige, gi yade khuꞌusiri hhapee da Kipirooge.
Tlaatleesoo da hhiyuuma da Pandaa da Pawlo
5Qatlay giyaa ilii dayri yaamu gu Salaamige, gi tlaatleesiri kakaaru gimba gu Iliitleemu sinagoogaguu gu Wayahuudige. Qatlaykii Yohaana, daa eteediidine Maariko, yaa sliimaa wana haa inay giyaa iliiaꞌaaꞌay inay.
6Inay gii catiri hari daqeemoo sliimaa gu hhapee da Kipiroo, gi dayri yaamu gu Paafoge. Teꞌesii gi slayri Yahuudimoo waku gwaa miisluudu haa tletimiisay gu afaꞌafuumaa, uma gosi naa Bari-Yeesu, 7hiĩ yaa danaꞌa gu Muruumimoo gwaa tawaalimu Kipiroo, uma gosi naa Serigiiyo Pawlo. Heediki yaa kona waaway hari khisla. Ina gi ya⁄abi heedi, ma eteeda kay Sawlo haa Barinaaba, maa khayri daqa dosii, sa gimba yaa slai akhasa gimba gu Iliitleemu. 8Teesaaqay see Eliima, miisliisaykira (maꞌaana da uma gosi hari Yunaanaisoo na hatee), yaa koisi tlankaraa inay, kara yaa dabimaamidi amoo darii fookaraa mutemiki, ma may ⁄imba Yeesu.
9Da hheꞌesi Sawlo, slime daa eteediidine na Pawlo, dugugi hacisi Muuna gu Iliitleemu, gugi ilii kaasi ilaa miisliisaykira, 10gi kaay sa ina tuba, “Ye ugu nanku Biriisimoo! Ugu ti fa⁄aymoo gu gimba sliimaa gu hhou! Ugu haa hacidi hiicoridu goõ haa tlakwaroo. Maa maydaaba etaa, hiifokidu amamu gu loi, gwaa tafaee gu Looimoo gu Goõ, ma amamu gu afaꞌafuumaa tleehhidiri! 11Inkoo, arimi ⁄uuru gu Looimoo gu Goõ ti wana sa ⁄agitiru googu, ugu ha ilahhanta, hiidahhasidaaba khuꞌuduũ qatlaykaꞌa naqatloo daa hiileehhi ha Iliitleemu.” Cirakiray daagii ca⁄i guuliyoo haa ⁄oona ilaa gu Eliimage, gi tlaatleesi palapalaꞌamiduu, tay tosaa dabiidi hida, magu ooyiri dabage, ma sugu laqami amoo. 12Qatlay mutemikee gwaa tawaalimu, giyaa ilii arimi gimbakee gwaa hiica⁄u daqa Elimaage, gi ⁄imbi Kristu, sa gimba dugwaa bakaꞌasi hari khisla ha caacaahhamisu gu gimba gu Looimoo gu Goõ.
Barinaaba haa Sawlo yaamu gu Antiyookiya da Pisidiyaa
13Inkoo Pawlo haa deneꞌee kosi gwaa sliimaa waaree haa ina, teꞌesaa Paafogo gii guniri meelige, gi yada khuꞌusiri yaamu gu Perigaa, hhapee da Pamfiliyaage. Yohaana daa eteediidine Maariko, giyaagi may inay taysi, gi ki⁄i Yerusaleemuge. 14Da hheꞌesi teꞌesaa Perigaago, Barinaaba haa Pawlo gi waaudiri, gi dayri Antiyookiya naqatloo, daa hhapee da Pisidiyaage waara. Baloo da Sabaato gii guniri sinagoogige, gi tooinaa ibiidiri teꞌesii. 15Qatlay giyaa ilii sominiri sariyaa da Musaa haa handikaa da tletimiisee da Iliitleemu, giyaadimiisee da sinagoogitee gi ya⁄abidi ya⁄aboo daqa dooinay tuba, “Hhiee koti! Bere kontay gimba gu hii⁄atlisa muunaiĩ gu hida, khocaa kaawakuna.”
16Pawlo gi qadidi, gi waratlaysi daba gosi, magi qabiqabisi inay, gi kaay tuba, “Hida gu Israeeli, haã unkuray see hida gu hhapapu wakinay goó gwaa⁄ee Iliitleemu, hani itatiisidee ana! 17Iliitleemu gu hida gu Israeeli yaa hiileehhi ayiĩ koti, gigii tlaysi inay, ma hhapee da didiri tleehhidiri. Qatlay giyaa ilii ibiidiri looee pahhaaba hhapee da Misirige, giyaagii ca⁄asi inay tongaiimaa da Misirigo hari ⁄uuru gosi gu didiru. 18Kara Iliitleemu gii kaasi omidoo inay koraraa mibeeri cigahha taqaaqay, giyaa ilii hatlige wanee.13:18 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiislaslaw gu Sariyaa 1:31; Hiica⁄araa 16:35; Faadoo 14:34.
19Da hheꞌesi Iliitleemu gi hhamisi kabiraa fanqu hhapee da Kanaanige, gi tosaa hadisi hhapee dooina sa hida kosi gu Israeeli, magi aaliniri hhapee dooina pahha. 20Gimbaki yaa hiioy koraraa miyaa cigahha haa mibeeri kooani taqaaqay. Da hheꞌesi, sigigi hadisi ilabuꞌumiisee13:20 ilabuꞌumiisee: Qatlaykii naa hida gwaa tawaalimee. qatlay gu tletimiisay gu Iliitleemu Samweeli naqatloo. 21Da hheꞌesi, hida hhakee yaa firiniri ma sigi qay mutemi. Iliitleemu gii leehhi sa inay Sawlo nanku Kiisi, gu motoliya da Benyamiini, gwaa tawaalimu koraraa mibeeri cigahha. 22Qariqaaqari Iliitleemu gii ca⁄asi Sawlo tawaaloo da mutemigo, gii tlaysi Dawdi nanku Yeese, ma mutemi gooina tleehhidi. Iliitleemu gi ilatlay, tay tosaa kaay tuba, ‘Gu lou, Dawdi nanku Yeese, heedi goó muuna gooii waara, ina yondiidi gimba gooi goõ, ga slae ina magu yondiidi.’13:22 Yuꞌudii kitaabuu gu 1 Samweeli 13:14.
23Daqa laqwaloo da Dawdigo, Iliitleemu haraani khay sa Waisraeeli Ilabuꞌumiisay na Yeesu, idoo giyaa ilii fadidi gooay. 24Yeesu giyaa ilii kahhiye khawaraa, Yohaana yaa kakaami sa Waisraeeli goõ gimba gu hiinunqudimisu tuba, hiifookidiyee amamu gu tlakwigo. 25Inkoo, Yohaana giyaa ilii gaamaamisiye yondu gosi, gi kaay tuba, ‘Ana sangu kaawa, ana ti hikee gooba ga baqaaqamitee! Yuꞌudiyaa! Wana leẽ gwaa khoca aluũ koaa, ana hiicondoa see haraa hiiboo⁄iiba gweedaraa da dincaaraa da ye⁄eetoo kosi.’
26Hhiee koi, laqwaloo da motoliya da Aburahaamu haa unkuray hida gu hhapapu wakinay gu gwaa⁄ee Iliitleemu, gimbaki gu ilabuꞌuru dugwaani daqa doorii ya⁄abi ha Iliitleemu. 27Hida gwaa ibimaamidee Yerusaleemuge haa giyaadimiisee dooina yaa caahhiriiba Yeesu tuba, ti Ilabuꞌumiisay. Yuꞌudiyaa, hari amoo da hukuru ina duguma gaasi, inay yaatii gaasiri gimba gu tletimiisee da Iliitleemu, doó somine balalu sliimaa gu Sabaato. 28Inay giyaamati slayriiba see dakoo lenseei da hukuruu ina gwaaꞌaraa, gi tooinaa firiniri Pilaatu, ma dugu gaasi.
29Qatlay giyaa ilii faakisiri gimba gosi sliimaa daa handikimi ha tletimiisee da Iliitleemu, gwaagii ⁄eetisiri musalaabago, gugi qaasa kayri ayisa daay khuri maraiyage. 30Inkoo, Iliitleemu gwaagii tlaysi Yeesu gwaaꞌaraago! 31Kara, balalu wa⁄a gii caca⁄i daqa hida hhakiray, gwaa khocee sliimaa haa ina yaamu gu Galilaayago, Yerusaleemu naqatloo. Inkoo inay yaa masaydii dosi tleehhidiri pandaa da hida gu Israeelige.
32Inkoo dandiray hati kakaakana daqa doogunay Gimba gu Hhou, daa hiifadidi ha Iliitleemu sa ayiĩ koti 33tuba, inkoo hiifadiduki, Iliitleemu gingii gaasi daqa doori, dandiray gu laqwaloo dooina, hari amoo da slafisaraa haa hiica⁄asa Yeesu ayisago. Idoo daa ilii handikimi gooay ha Dawdi Daareesoo da cadage tuba,
‘Ugu ti nankoy,
letuti ana hanti taataa googu tleehhidi.’13:33 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 2:7.
34Iliitleemu gimba gosii yaa ilakeesi, idoo giyaa ilii slafisi tuuꞌunago, etaa maa gubiyaaba, yaa kaay tuba,
‘Ana sugu hadisa ugu, ⁄aafa daa tlintiꞌisi da loi, idoo gaa ilii fadidi gooay sa Dawdi.’13:34 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 55:3.
35Kara, handikaa yoó kaada daqeemoo wakinay Daareesooge tuba,
‘Ugu hagu maydaaba Heedi Googu Gwaa tlintiꞌisidi, ma gubi ayisage.’13:35 Yuꞌudii kitaabuu gu Daareesoo 16:10.
36Dawdi giyaa ilii gaasi yondu daa slaiye ha Iliitleemu, daqa laqwaloo dosii, gi tosaa hhami, dugugi tosaa qaasi sliimaa haa ayiĩ kosi, slaqwa dosi gi gubidi. 37Yuꞌudiyaa, ina daa slafisi haa dugwaagii ca⁄asi ayisago ha Iliitleemu, slaqwa dosi yaa gubidiiba.
38Inkoo, hhiee koi hati slaꞌa ma caahhadiri tuba, hari amoo da heediki Yeesu, hati kakaakana daqa doogunay ilamooyiru gu tlakwaroo. 39Kara hari amoo dosi, hida sliimaa goó ⁄imbee ina, digaa faadi konay ibinaa daa tafaꞌadi gimba sliimaage, hiĩ hari sariyaa da Musaa sigaa aloo hiidahhasiyaaba faadoo konay ibinaa daa tafaꞌadi gimba sliimaage. 40Inkoo, hangu ga⁄aydeei, gimbakira daa kaay ha tletimiisee da Iliitleemu, yaa hhantii ca⁄i daqa doogunay:
41‘Yuꞌudaa, unkuray gooba ⁄imba gimba gu Iliitleemu,
dangu bakaꞌasiye haa dangu hhamisiye!
Yondimaamida yondu qatlay gu balalu kokunay,
etaa idotee hagamaa ⁄imbidaaiiba,
bere sangumaa kaay see ha heedi.’13:41 Yuꞌudii kitaabuu gu Khabakuuki 1:5. ”
42Barinaaba haa Pawlo giyaa ilii cacaaca⁄iyeei khoorooge sinagoogiteesaa, hida gi kwahhasuusiri inay, maa kara ki⁄iri baloo da Sabaato daa khoca, ma cocoiri hari khisla gimbakee. 43Qatlay hida hhakee gwaay kurunkuridee sinagoogige giyaa ilii pasidiri, Wayahuudi wa⁄a haa hida gu hhapapu wakinay, gwaa ⁄imbee diini da Yahuudi, gi sirakoniri Pawlo haa Barinaaba, gwaa cocoee haa inay, gigi ilakwikwihhiri, ma ilakoniri ibinaa hhoinay gu didiruge gu Iliitleemu.
44Sabaato da cadiige daa sirakonti, barii hida goõ gu yaamu gu Antiyookiya yaagii kurunkuridiri sliimaa sinagoogige, sa itatiimisu gu gimba gu Looimoo gu Goõ. 45Wayahuudi giyaa ilii aniri raqatee da didiri da hida daa hiikurunkuriti, gi aniri tloomu haa gi tlankiri gimba daa kakaakane ha Pawlo, tay gu tooinaa wahaahanay.
46Da hheꞌesi, Pawlo haa Barinaaba gi ilaki⁄isiri hari ⁄atlimaa gu didiri tuba, “Yaati kwanda gaa kakaane gimba gu Iliitleemu gesaa daqa doogunay unkuray Wayahuudi. Sa gimba unkuray gimbaki guũ siꞌidiri, kara hangugi ilahudeesidiri unkuray kilakokuna tuba, haraa hiiboo⁄odiriiba slawaraa ibinaa da koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo. Inkoo, yuꞌudiyaa dandiray hayii fookidana daqa hida gu hhapapu wakinayge. 47Hiĩ na gimba hindaa ilafahhi Looimoo gu Goõ, gi kaay tuba,
‘Hagwaa hiileehhi ugu, ma cencee tleehhiti, daqa hida gu hhapapu wakinay,
maraa khaydi ilabuꞌuru, digimi gu khooroti naqatloo.’13:47 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 42:6; 49:6. ”
48Qatlay hida gu hhapapu wakinay giyaa ilii akhasiri gimbaki, gi hhaꞌaluumidiri hari khisla, gi hhaꞌaleesiri gimba gu Looimoo gu Goõ. Kara hida hhakira see goõ daayii leehhi ha Iliitleemu sa slawaraa ibinaa da koraraa haa koraraa goóba hiifaakoo, gi ⁄imbiri.
49Gimba gu Looimoo gu Goõ gii qoomi daqeemoo sliimaage hhapetiray. 50Sa gimbakee, Wayahuudi gii faafahhiri tigay daa muriidi, gwaa gwaa⁄ee Iliitleemu sliimaa haa giyaadimiisee da deni gu yaamu gu Antiyookiya. Inay gii faafahhiri hida, ma labaꞌasiri Pawlo haa Barinaaba, kara gigi tooinaa gusiniri hhapeteesaa. 51Teꞌesii inay gi gaagahhiri ceceiya daa yeꞌeeroo koinay waara,13:51 Teꞌesii inay gi gaagahhiri ceceiya daa yeꞌeeroo koinay waara: Bere heedi hiĩ gaagahhi ceceiya da yeꞌeeroo kosii waara, hinti laqami tuba, hinti tlanki raqa da hida gu daqa waka, sa gimba hiĩ siꞌiri mawaraa tlakwaroo dooina, kara laqaaqana tuba, konaaba dakoo lensee daqa dooinay digimaa ilii ⁄agitine. Slime gimbaki Yuꞌudii kitaabuu gu Mataayo 10:14; Maariko 6:11; Luuka 9:5. tlankaraa dooina pahha. Teꞌesaa gi tooinaa waaudiri yade yaamu gu Ikoniyaage. 52Asunkuilee hida gwaa sirakomaamidee Yeesu, digigi iliihaci ha hhaꞌaloo haa Muuna gu Iliitleemu.
14Pawlo haa Barinaaba Ikoniyaage
1Yade Ikoniyaage Pawlo haa Barinaaba yaay guniri sliimaa sinagoogi da Wayahuudige. Teꞌesii gi kakaaniri hari ⁄uuru, teesaaqay raqa da didiri da Wayahuudi haa hida gu hhapapu wakinay gi ⁄imbiri Yeesu. 2Inkoo, Wayahuudi gwaa siee ⁄imba gimbakee gu Yeesu, gii faafahhiri hida hhakee gu hhapapu wakinay, ma hiilooyisiri muunaiĩ gu tlakwi daqa hhiee hhakeesii. 3Teesaaqay see, Pawlo haa Barinaaba gi ibiidiri taysi balalu wa⁄a, tay tooinaa gimbuusiyay hari ⁄atlimaa gu didiri gimba gu Looimoo gu Goõ, hiĩ gwaa ilatlaw tuba, kakaaru gooina yaati gimba gu hhoinay gosi gu didiru. Inay sigigi hadisi ha Iliitleemu ⁄uuru guri laqaaqaru gimba gu denu gwaa bakaꞌasu.
4Teꞌesii hida gu yaamu hhakee hingaati deehhiihhiniri ilahudaa koinay. Wakinay haraa bara da Wayahuudi wanay, kara wakinay haraa bara da ya⁄abimiisee da Yeesu wanay. 5Hida gu hhapapu wakinay haa Wayahuudi hingaa ilagaasiri sliimaa haa giyaadimiisee dooina, gi ilakhuukhuꞌusiri laqaraa gimba gu tlaku haa magi cakhadiniri hari tle⁄eẽ.14:5 cakhadiniri hari tle⁄eẽ: Sariyaa da Wayahuudige, heedi gwaa belendeqeeqemisa Iliitleemu, dugwaati cakhadiidina hari tle⁄eẽ ti amoolee gwaai. Yuꞌudii kitaabuu gu Gimba gu Walaawi 24:13-16; Hiislaslaw gu Sariyaa 13:6-11. 6Qatlay Pawlo haa Barinaaba giyaa ilii akhasiri gimbaki, gi lakidiri yaamu gu Lisitiraage haa Deribeege, gwaa hhapee da Likaoniyaage waaree, slime haa daqeemoo gwaa niini⁄idee yaamu hhakee. 7Kara taysi, gi ilakoniri kakaaru Gimba gu Hhou gu Yeesu.
Pawlo haa Barinaaba yade Lisitiraage haa Deribeege
8Taysi Lisitiraage, yaa wana heedi waku, gwaa yeꞌeeroo tlakwaakwaw, yadaa loaa qatlay dugwaa ilii laqwali, yaa kahhi khocu coko⁄o see. 9Heediki gi itatiisi naraꞌa Pawlo, tay tosaa kakaana gimba gu Iliitleemu. Pawlo giyaa ilii kaasi ilaa kosi daqa dosii, gi arimi kona ⁄imba da hhoawa, 10gi kaay hari afoo da didiri tuba, “Tlayii, qadidi hari yeꞌeeroo koku!” Cirakiray gi tosaa tlo⁄osi rawaage hari yeꞌeeroo kosi, gi tlaatleesi khocu. 11Qatlay raqatira da hida giyaa ilii anti idoo daa yondiidi ha Pawlo, gi maahhiri hari gimba gooina gu Likaoniiyaisoo14:11 gimba gooina gu Likaoniiyaisoo: Gimbaki daa cocaacoiye ha hida gu Likaoniiya, dugwaa hhidina Pawlo haa Barinaaba. tuba, “Iliitleemamee naani ⁄eetiri daqa doorii rawaa gu rawgo, hida slaqamisiyay!” 12Barinaaba sugugi qay uma na Seeu,14:12 Seeu: Hari Yunaanaisoo umaki gunaa iliitleemu gooina gu didiru, kara yaa iliitleemu gu raw haa gwaasla⁄aa. kara Pawlo sugugi qay uma na Herimee,14:12 Herimee: Dugunaa ya⁄abiibina ha Seeu haa iliitleemamee waka. Ina yaa omidiisay daa firiirine ha hida goó somimee, makungaguu gu gimba gu raaꞌamee, hhiyumiisee, deꞌemiisee, fiisiisee, gwaa somimee haa kirigiisee. sa gimba ina naa heedi gu didiru gwaa gimaamisa. 13Mara gu didiru gu Seeu, yaa kenga gu yaamu gu Lisitiraage wana, hhapalooay gu marakee hiraagi khay karamu haa upaiĩ gu humbalaalay14:13 upaiĩ gu humbalaalay: Digaatii kufimi sagaiĩ gu karamuge baku hhadooge sa daareemisu iliitleemamee gu hhapapu wakinay. kaꞌafu gu yaamu gu Lisitiraage. Ina sliimaa haa raqatee da hida yaa slaiyay hadisaraa idadu hhakee sa inay.
14Qatlay Barinaaba haa Pawlo giyaa ilii akhasiri gimbaki, gi feehhimisiri qayroo koina, gi tlo⁄osiri daqa raqateesii, tay tooinaa maahhaminay tuba, 15“Yeraa, ye hhawatee, sa soꞌoyi teesaaqay lalaalaqaday gimbaki? Dandiray see ti hida unkuray pahha! Hanti khayni sa kakaaru gu Gimba gu Hhou gu Iliitleemu, maay fookitiri tlakwaroo doogunaa, ma ⁄imbidiri Iliitleemu gu slafa, gwaa tleehhu raw haa hhapee, tlawoo gu deni haa idadu sliimaa gu waꞌay koinay waaree. 16Wakaꞌalee Iliitleemu yaay geemay hida gu hhapapu sliimaa, ma sirakomamidiri amamu koina giyaa slaiyeei. 17Kara tay, Iliitleemu hingoó mayaaba ilatlawa pandaa da hidage, hari amoo da gimba gu hhou giyoó yondiidiye. Ina sanguroo khay tlubay rawaa gu rawgo haa sangoó qay baruũ hari qatlay gosi. Kara sangoó qay unkuray ⁄agoo wa⁄a haa gi hacisi muunaiĩ kokuna hhaꞌaloo!” 18Giyaamati kaayri see teesaaqay, yaati maana tlaatlahhasaraa hida hhakira, ma mayri hiikaꞌamisu sa inay.
19Inkoo yaagi khayri Wayahuudi wakinay Antiyookiyago haa Ikoniyaago, gii faafahhiri hida hhakira gu Lisitiraa, gi cakhadiniri Pawlo hari tle⁄eẽ. Da hheꞌesi gugi duukhiri kenga gu yaamuge, inay beelaa hinti gwaai. 20Teꞌesii hida gwaa sirakomaamidee Yeesu, yaagii kurunkuridiri, tay gi niini⁄idiri Pawlo, ina gi tosaa gii tlay, gi ki⁄i yaamu hhakeesii. Heetlaalee dosii ina haa Barinaaba gi waaudiri Deribeege.
Ki⁄araa da Pawlo haa Barinaaba Antiyookiyage, hhapee da Siiriyage
21Pawlo haa Barinaaba gi kakaaniri Gimba gu Hhou gu Iliitleemu yaamu gu Deribeege. Hida wa⁄a, gi ⁄imbiri, gi hida goó sirakomamidee Yeesu tleehhidiri. Da hheꞌesi gi ki⁄iri yaamu gu Lisitiraage, Ikoniyaage haa Antiyookiyage, 22gi qayri ⁄uuru sa hida goó sirakomamidee Yeesu haa gigi muunaiĩ ⁄atlisiri, ma meetiri ⁄imba da louge. Inay gi kaayri tuba, “Dandiray kwanda ga hiicatane hari amamu gu labaꞌasu wa⁄a sa hiiguma doori Tawaaloo da Iliitleemuge.” 23Pawlo haa Barinaaba gii leehhiri gaduũ kila kanisaa sa kanisasuu hhakee. Kara hari amoo da firoo sliimaa haa mawaraa ⁄agoo haa kitahhuu, gigi mayri dabaiĩ gu Looimoo gu Gonge giyaa ⁄imbiri.
24Da hheꞌesi, slime gii catiri hari Pisidiyaa, gi dayri hhapee da Pamfiliyaage. 25Qatlay giyaa ilii hheꞌesiri kakaaru gimba gu Iliitleemu Perigaage, teꞌesaa gii ⁄eetiri yaamu gu Ataaliyage.14:25 Ataaliya: Yaamu goó kenga gu tlawa da didirige waaree.
26Taysaa Ataaliyago yaagi ki⁄iri hari meelitee Antiyookiyage. Teꞌesii na daqa digaa ilii may dabaiĩ gu hhoinay gu didirige gu Iliitleemu sa yondukee inkoo inay giyaa hiigaasiri. 27Qatlay giyaa ilii dayri taysi, gii kurunkuriri kanisaa daqa lenge, sigigi kaayri gimbakira goõ daa yondiidi ha Iliitleemu hari daqa dooina, haã idoo giyaa ilii qay ⁄uuru sa hida gu hhapapu wakinay ma ⁄imbiri Yeesu. 28Da hheꞌesi gi ibiidiri taysi sliimaa haa hida gwaa sirakoomee Yeesu slehheeri angaamaka.
15Balasaa da gaduũ gu kanisaa da Yerusaleemu
1Inkoo, hida wakinay yaagi khayri Antiyookiyage yadaa Yudaayago, gi tlaatleesiri caacaahhamisu hhiee gwaa ⁄imbee Yeesu tuba, “Bere danguba daba⁄u, idoo ou gu caacaahhamisu gu Musaa giyoó ilii kaaye gooay, danguu dahhasiyaaba ilabuꞌuru.” 2Gimbaki haraagi khay daqa Pawloge haa Barinaaba kabaaba⁄u gu dihhu haa idara gu didiru haa hida hhakee. Asunkuilee, kanisaa gii leehhedi Pawlo haa Barinaaba sliimaa haa hida wakinay gwaa iliipaꞌamee Yeesu, ma hadakayri Yerusaleemuge sa maasa kawa ya⁄abimiisee haa gaduũ gimbaki gu kanisaa.
3Da hheꞌesi inay digigi ya⁄abi ha kanisaa. Qatlay giyaa ilii amooge wanee, gii catiri hari hhapee da Foyiniike haa Samariyaa, gi kakaaniri, idoo hida gu hhapapu wakinay giyaa ilii fookidiri daqa Iliitleemuge. Ya⁄aboti gi hhaꞌaleesidi hari khisla hhiee hhakee goõ. 4Qatlay giyaa ilii dayri Yerusaleemuge, digigi tooinaa kwahhasuusi ha kanisaa, ya⁄abimiisee haa gaduũ. Inay gi ilakeesiri gimba goõ daa yondiidi ha Iliitleemu hari amoo dooina. 5Inkoo, hida wakinay gwaa ⁄imbee Yeesu gu raqa da Farisaayoo, gi qadimidiri, gi kaayri tuba, “Hida gu hhapapu wakinay kwanda digi daba⁄iye haa digigi ilafahhi, ma ilakoniri oowaraa sariyaa da Musaa.”
6Ya⁄abimiisee haa gaduũ gu kanisaa gii kurunkuridiri daqa lenge, magu ilahudeemisiri gimbakee. 7Da hheꞌesi idarakeesii koinay gwaa tleedu, Peetiro gi qadidi, gi kaay daqa dooinay tuba, “Hhiee koi, unkuray ha khuꞌuday tuba, yadaa balalu gu wakaꞌaleego, Iliitleemu naa hiileehhi ana tla⁄aã googunaa, hari afa gooi hida gu hhapapu wakinay, ma akhasiri Gimba gu Hhou haa gi ⁄imbiyay. 8Kara Iliitleemu gu khua naraꞌa muunaiĩ gu hida, yaa ilatlay tuba, slime giyaa ⁄imbi hida gu hhapapu wakinay hari amoo da qawaraa Muuna gosi sa inay, idoo giyaa ilii qay gooay sa dandiray. 9Iliitleemu hindaa paslisiiba tla⁄aã goorii haa inay, yaa ilabuusli muunaiĩ koina hari amoo da ⁄imba Yeesu. 10Inkoo, unkuray sa soꞌoyi slaꞌaday koisaraa Iliitleemu, hari amoo darii tleke⁄esaraa gimbadiira hida hhanki gwaa sirakomaamidee Yeesu, daraa slanqadi geregedaraa ha ayiĩ koti ma dandiray seei? 11Yuꞌudiyaa! Dandiray hoóti ⁄imbana tuba, dandoóti ilabuꞌuna hari hhoinay gu didiru gu Looimoo goori Yeesu, nama amotee leẽ gooay hida gu hhapapu wakinay, digoó ilii ilabuꞌune.”
12Da hheꞌesi raqatee goõ daa hiikurunkuriti, yaati qabidi diĩ, tay tooinaa itatiimisiyay Barinaaba haa Pawlo qatlay giyaa ilii ilakesaasidiyee, gimba gu denu gwaa bakaꞌasu, daa yondiidi ha Iliitleemu hari amoo dooina tla⁄aã gu hida gu hhapapu wakinayge.
13Qatlay giyaa ilii hheꞌesiri cocoꞌomoo, Yakoobo gi kaay tuba, “Hhiee koi, hani itatiisidee.” 14Simooni15:14 Simooni: Uma gosi gu caduu doó eteedine Peetiro. hiĩ ilakeesi daqa doorii, idoo Iliitleemu giyaa gesaa ilii slai hida gu hhapapu wakinay, hari amoo daa hiileehha wakinay, ma hida kosi tleehhidiri. 15Gimba gu tletimiisee da Iliitleemu see hingoóti ila⁄imbidi haa gimbaki, idoo daa ilii handikimi gooay tuba,
16“Qariqaaqari gimbaki gimaa ilii faakiye, hamaa ki⁄a,
maa kara tleehha hemaa da mutemi Dawdi, daa huuꞌudi.
Kara hamaa tleehha mara gosi daa tlakweemisi,
hagumaa hiiki⁄isa naraꞌa,
17hari taariruki, hida wakinay goõ gwaa meetee, ma dabiidiri Looimoo gu Goõ,
sliimaa ha hida gu hhapapu wakinay goõ, doó eteedine hari uma goy,
18hiĩ na gimba daa kaay ha Looimoo gu Goõ, hiĩ gwaa yondiidu gimbaki sliimaa,
duguma caahhi yadaa loaa.”15:18 Yuꞌudii kitaabuu gu Aamoosi 9:11-12; Isaaya 45:21.
19Inkoo ana Yakoobo hukumuu gooi na nahiĩ tuba, “Hhanti ilahufidana hida gu hhapapu wakinay, hhaã goó hiifookidee daqa Iliitleemuge. 20Ba⁄ay hati handikine cheeti daqa dooinay, ma sigi kaawani, ma mayri ⁄agoo fuꞌumay gu slasla⁄iima doó haymisiye sa iliitleemamee, gimba gu slipalauuma, ⁄agoo fuꞌumay gu kuꞌunaanay haa makay goó kaka⁄a goóba tuutuqaraa ceedee, haa kitahhu ceedee. 21Taysaa wakaꞌalee loaa sariyaa da Musaa dagaa kakaami yaamu sliimaage gu Yahuudi, kara dagoóti somina sinagoogaguuge balalu sliimaa gu Sabaato.”
Cheeti sa hida gu hhapapu wakinay gwaa ⁄imbee Yeesu
22Da hheꞌesi ya⁄abimiisee, gaduũ haa kanisaa goõ, hingigi ila⁄imbidiri, gii leehhiri hida koina wakinay, magi ya⁄abiri Antiyookiyage sliimaa haa Pawlo haa Barinaaba. Teꞌesii gii leehhiri Yuuda, uma gosi gu caduu na Barsaaba, haa Siila. Hhawatee hhanki gu cada yaati giyaadimiisee daa muriidi tla⁄aã gu hhiee sliimaage, 23inay gi hubidiri cheeti daa handikimi tuba,
“Dandiray ya⁄abimiisee, gaduũ haa hhiee kokuna, hangwaani cehheemisani
unkuray hhiee koti gu hhapapu wakinay goó yaamu gu Antiyookiyage waaree, haa gu waaree hhapee da Siiriyage haa Kilikiyaage.”
24Haã akhasani tuba, hida wakinay raqa dooraa yaa khayri taysi, dandiray handiba ya⁄abaraa see inay. Kara hida hhanki yaa ilahufidiri unkuray, gi ⁄isiniri muunaiĩ kokuna digima hiikwaasli ha gimba gooina. 25Inkoo, dandiray haã arini ti naraꞌa, haã ⁄imbani hari afoo leẽ, hiileehharaa hida wakinay, giyaagi ya⁄abana inay taysi sliimaa haa deneꞌee koti gi slaꞌane hari khisla. Pawlo haa Barinaaba, 26hhaã gwaa hiica⁄asee ibinaa dooina dama waari see gimba guroó slaꞌa khawaraa gwaaꞌaraa sa uma gu Looimoo goori gu Goõ Yeesu Kristu. 27Dandiray haa ya⁄abiibina Yuuda haa Siila, sanguma kaay hari afaiĩ koina, nama gimbaki leẽ gaani handikini.
28Muuna gu Iliitleemu hiĩ arimi ti naraꞌa, kara dandiray see hanguũ ila⁄imbidani, unkuray hangu hhantii tiiꞌisana yondu waku guyii cata hikee gu sirakomamidu gimbaki gu kaaru. 29Tlintiaw, maw ⁄agoo fuꞌumay gu tambikoo doó hadimisiye sa iliitleemamee, maw kitahhuu ceedee, hhanti ⁄agintay fuꞌumay gu kuꞌunaanay haa makay goóba tuutuqaraa ceedee, kara maw gimba gu slipalauumaa. Bere hanguti tlintiꞌisiday haa gimbaki sliimaa ha boo⁄isiday naraꞌa. La saayu daaday.
30Inkoo, kanisaa da Yerusaleemu gi aareesidi hhawatee hhakee, gi waaudiri, gii ⁄eetiri Antiyookiyage, gii kurunkuriri hida goõ gwaa ⁄imbee Yeesu, sigigi tooinaa hadisiri cheetitira. 31Qatlay hida giyaa ilii sominiri, gi hhaꞌaluumidiri hari khisla, sa gimba cheetitee yaa hii⁄atlisidi muunaiĩ koina. 32Kara, Yuuda haa Siila, hhaã loi gwaa tletimiisee da Iliitleemu gi cocoiri sa hhiee hhakee koina gimba wa⁄a, gwaa hii⁄atlisu muunaiĩ haa gwaa qaw ⁄uuru ⁄imba dooinay. 33Inay gi ibiidiri Antiyookiyage balalu angaamaka. Da hheꞌesi digigi ⁄aafi ha hhiee gwaa ⁄imbee Yeesu, ma slayri ibinaa da qasaw, gigi aareesiri, gi ki⁄iri Yerusaleemuge daqa hida gwaa ya⁄abee inay.15:33 Hhayuũ gu 34: Inkoo teꞌesii Siila gi arimi hhoinay ibinaa taysi. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki.35Qatlaykeesii Pawlo haa Barinaaba gi meetiri Antiyookiyage sa caacaahhamisu haa kakaaru gu gimba gu Looimoo gu Goõ. Inay yaa teesaaqay laqiri sliimaa haa hida wakinay wa⁄a.
Tlaatleesoo da Hhiyuuma da cadii da Pawlo
36Qatlay giyaa iliicatiri balalu angaamaka, Pawlo gi kaay sa Barinaaba tuba, “Inkoo poo ki⁄ane, ma ilakhookhocuukayni hhiee goõ yaamu sliimaage gaa ilii kakaani gimba gu Looimoo gu Goõ. Dandiray arimaa kayne, idoo giyoó ilii ilakonee ⁄imba dooina.” 37Barinaaba yaa slai, ma hubidiri Yohaana daa eteediidine Maariko, maguri waaudiri. 38Teesaaqay see, Pawlo gi ilakwikwihhi tuba, naraꞌaaba hubida Yohaana, sa gimba giyaa lakidi inay Pamfiliyaago, yaa meetiiba haa inay hiifaakoo da yondu naqatloo. 39Inkoo, teꞌesii dagii ca⁄i naanaqamoo gu dihhu tla⁄aã gu Pawlo haa Barinaaba sa gimbakee, hingaati amoolee deehhiniri. Barinaaba gii oyi Maariko, gi waaudiri hari meeli Kipiroo naqatloo. 40Pawlo gii leehhi Siila, haa hhiee gu kanisaa gigi may dabaiĩ gu hhoinay gu didiruge gu Looimoo gu Goõ, gi waaudiri teꞌesaa Antiyookiyago. 41Inay gii catiri hari hhapee da Siiriya haa Kilikiyaa, gii ⁄atlisiri kanisasuu taysi.
16Ilagaasaraa da Timoteeyo haani Pawlo haa Siila
1Inkoo, Pawlo haa Siila gi hhiyuudiri yaamu gu Deribee haa Lisitiraa naqatloo, daqa daa ilii ibimaamidiye heedi leẽ gwaa sirakomaamida Yeesu, uma gosi naa Timoteeyo. Iyoo dosi yaa Yahuuditoꞌoo daa ⁄imbidi Yeesu, taataa gosi yaa Yahuudimoo gooba.16:1 taataa gosi yaa Yahuudimoo gooba: Hari gimba waku, taataa gosi Timoteeyo dugwaati eteediidina Yunaanimoo, sa gimba yaa sirakomaamidiyaaba diini da Wayahuudi.2Timoteeyo yaati heedi daa muriidi hari khisla ha hhiee goõ gu yaamu gu Lisitiraa haa Ikoniyaa. 3Pawlo yaa slai Timoteeyo ma hhiyuumidi sliimaa haa ina, teesaaqay gugi daba⁄i. Yaati teesaaqay laqi, sa gimba gu Wayahuudi gwaa ibimaamidee daqeemoo hhakeesii, maꞌaana gonkoinaa yaa khuiyay tuba, taataa gosi yaa Yahuudimoo gooba. 4Qatlay inay giyaa ilii cacaacatiyee hari yaamu paslaapasloo, gi taatahhiri ilakaawa daa slaiye ha ya⁄abimiisee haa gaduũ gu Yerusaleemu, hida ma iliikoniri ilakaawati. 5Sa gimbakee kanisasuu digigi ilaqinci hii⁄atlisaraa ⁄imbage, kara faadoo da hida gwaa ⁄imbee Yeesu gii roogiti balalu sliimaa.
Eteedaraa da Pawlo Makedooniyage
6Pawlo haa deneꞌee kosi gii catiri hari hhapee da Firigiiya haa Galatiyaa, sa gimba inay digaa tlaatlahhasi ha Muuna gu Iliitleemu kakaaru Gimba gu Hhou gu Yeesu hhapee da Aasiyage. 7Qatlay giyaa ilii dayri digimaa gu hhapee da Miisiyage, yaa koisiri hiiguuma hhapee da Bitiniiyage. Kara, Muuna gu Yeesu gi tlaatlahhasi inay. 8Teesaaqay gii catiri hari Miisiya, gii ⁄eetiri yaamu gu Tiroowa naqatloo. 9Hari amasi Pawlo dugwaagi ilii khay ha Muuna gu Iliitleemu, gi arimi heedi gu Makedooniya hiĩ qadidi, tay gu tlaatlaqamisi ina tuba, “Tlo⁄osa, khawa Makedooniyage, handi iliiayde dandiray.” 10Qatlay Pawlo giyaa ilii hheꞌesi arimaa da ilii khawaraa ha Muuna gu Iliitleemu, cirakiray hangugi ilakhuukhuꞌusani waaudimoo yade Makedooniyage, sa gimba haa arini gu lou tuba, Iliitleemu hindii ⁄oo⁄i dandiray,16:10 dandiray: Afamarakii gu 16:10 gu 16:16 naqatloo, Luuka gwaa handikimu cheetiti, umaki gu dandiray ti Pawlo sliimaa haa hida gwaa leeleehhisee ina hhiyuuma dosii. Slayii tuba, Luuka yaati handikimi cheetiti daqa danaꞌa gosii Teyofiilo. Yuꞌudii kitaabukii afamaraa gu 1:1. ma kakaaru kayni Gimba gu Hhou gu Yeesu sa inay.
Liidiya ⁄imba dosi Yeesu
11Yaamu gu Tiroowago gii guni meelige, hagi waaudani haati fucukusani hhapee da Samootirake16:11 Samootirake: Hhapee daa niini⁄idi ha tlawa da didiri. Tiroowago ti tlederuũ gu mayli 38 Samootirake naqatloo. naqatloo. Kara heetlaalee dosii gi daani yaamu gu Neyapoolige. 12Teꞌesaa gi hhiyuudani yaamu gu Filiipi naqatloo, yaamu gu didiri gu daqatee da hhapee da Makedooniya, daa ilii looyi hida gu Ruumi. Teꞌesii gi ibiidani balalu angaamaka.
13Baloo da Sabaato gii ca⁄ani khooroo da kaꞌafu gu yaamuge, kenga gu duuduge, daqa gaa ilatahhani dandi beelaa dani ilii firoo da Iliitleemu. Da hheꞌesi gi ibiidani hhapeege, gi tlaatleesani cocoꞌomoo haa tigay gwa hiikurunkuridee teꞌesii. 14Tla⁄aã gu tigay hhakeesii gwaa itatiisee dandiray, yaa wanta hadee waka, daa eteediidine naa Liidiya. Ina yaa hadee da yaamu gu Tiyatiira, qayroo gu kalay gu daahhiya ginaa kirigiiginta sa naadiru. Ina Iliitleemu gunaa gwaa⁄ada. Inkoo Looimoo gu Goõ gi pooisi muuna gosi, ma ⁄imbidi gimbakee daa kakaakane ha Pawlo. 15Qatlay ina haa hida gu aya gosi digaa ilii hheꞌesi hiinunqudimisu, hindigi tlaatlaqasidi dandiray, gi kaadi tuba, “Bere hanii ilatahhadiri ana haã ⁄imbi Looimoo gu Goõ, kwahhasaa aya gooii la ibitay.” Kara hindigi tlaatlaqasidi haati amoolee ⁄imbani waaudimoo haa ina.
Pawlo haa Siila Jeerage
16Inkoo, letu waka, qatlay gaa ilii hadakakaakayne daqa da ilii firooge, hangwaa slaslayni haa sagameeriya waka tongitoꞌoo, daa kooma gieeri gwaa iliiaꞌaaꞌawa, ma cocoꞌodi gimba gwaa khoca. Ina yaa qaqaaqayda sa looee dosi peesay wa⁄a, hari amoo da kuꞌumisu sa hida gimba gwaa khoca. 17Sagameeriyati gi sirakonti Pawlo haa dandiray, tay tosaa maahhaminta tuba, “Gu lou, hida hhanki ti tongee da Iliitleemu gu Rawaa gu Idadu Sliimaage Waara. Inay hiti kakaakanay daqa doogunay amoo da ilabuꞌuru.” 18Kara gi ilakonti kakaaru gimbakee balalu wa⁄a. Baloo waka Pawlo yaati amoolaa ba⁄aa⁄aadi itatiimisu gimbakee, gigi ilii fookidi, gi kaay sa gieerimokee tuba, “Haguũ ilafahhi hari uma gu Yeesu Kristu, ca⁄aayu daqa dosaa!” Qatlaykeesii lenge gieeri gii ca⁄i.
19Qatlay looee dosi giyaa ilii caahhiri tuba, iliipaꞌaru gooina gu slaslaw peesay hingii faaki, gi ooyiri Pawlo haa Siila, gigi dukhudukhuniri sokoonii naqatloo pandaa da hida gu denige gu yaamu. 20Kara gigi leehhisiri pandaa da hakiimamaa da Ruumige, gi kaayri tuba, “Hida hhanki ti Wayahuudi, inay haraani khayri gau yaamu kotii, 21kara caacaahhaahhamisiyay ou gooina, hiĩ daa tlaatlahhasi sariyaa doorii da Ruumige tuba, hhanti ⁄imbana baku hhanti yondiidana gimbakee.”
22Raqa da hida hingigi ilagaasidi haa hindaqeeri hhakee, iliitlaꞌaraa da Pawlo haa Siilage. Da hheꞌesi hakiimamatira gi feehhimisidi qayroo koina, gi ilafahhiri inay, ma digi difi hari hhadoo. 23Qatlay digaa ilii hheꞌesi difoo hari khisla ha sirikaarii, digigi ilapingimi jeerage, sirikaarimoo gu jeera dugugi ilafahhi, magi ga⁄ay inay naraꞌa. 24Sirikaarimokee qatlay giyaa ilii slay ilakaawarati, gigi ilapingimi waauu gu waꞌayge, gigi khiidimi yeꞌeeroo koina unguruꞌu gu hiilouge hari nyololoo.
25Daa ilii daadaausi saa lahhoꞌo da amasi Pawlo haa Siila yaa firiirinay, kara yaa raaꞌaaꞌaminay raaꞌamee da hhaꞌaleesa Iliitleemu, tay hida wakinay daa khiidimi tooinaa akhamisiyayi inay. 26Cirakiray daagii ca⁄i kintla gu didiru, musingi gu jeera see yaati amoolee rinqirinqidi. Qatlaykeesii lenge afamaraaee goõ gu jeera gi afiiooyidiri, kara nyololoo dooina see gi gweedimiti. 27Sirikaarimokira gwaa ga⁄aa⁄awa jeera gii tlay, qatlay giyaa ilii arimi afamaraaee gu jeera hiĩ afiiooyidiri, gii duukhi pangaa gosi looboogo, hingi slai gaasa hari pangakee, sa gimba yaa ilahudeesi ina beelaa, hida goõ daa khiidimi hiĩ lakidiri. 28Pawlo gi maahhi hari afoo da didiri tuba, “Hangu hhanti ilaqaꞌada ugu lenkoogu! Dandiray gonkotaa tiꞌii wana.”
29Sirikaarimokee gi ⁄oo⁄i heedi, miyaa leehhisi caaꞌasiya, gi tu⁄udi waꞌay gu jeerage, gi keebeeꞌedi hhapeege tay tosaa dakhidakhi pandaa da Pawloge haa Siila. 30Da hheꞌesi giraagii ca⁄i inay khoorooge, gi kaay tuba, “Looee dooi, hati malee laqa, ma ba⁄ami?”
31Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “⁄imbi Looimoo gu Goõ Yeesu, dugu ilabuꞌuna ugu sliimaa haa hida gu aya googu.” 32Da hheꞌesi sugugi kaayri Gimba gu Looimoo gu Goõ, ina haa hida wakinay goõ gwaa aya gosii waaree. 33Saateesii lenge da amasii, sirikaarimokee girigi waaudi inay, gi hhunci inkaahhaai koina. Da hheꞌesi ina haa hida goõ gu aya gosi digigii nunqudimisi qatlaykeesii lenge. 34Sirikaarimokee hirigi waaudi Pawlo haa Siila aya gosii, gii satisi ⁄agoo sa inay, ina gi hhaꞌaluudi hari khisla, sa gimba yaa ⁄imbi Iliitleemu sliimaa haa hida goõ gu aya gosi.
35Heetlaalee dosii daa iliipisi, hakiimamatira gi ya⁄abidi poliisi dooina da deni daqa sirikaarimokiray gu jeera, ma kaawa kayri tuba, “Geemaw hida hhakira.” 36Sirikaarimokira gu jeera gi kaay sa Pawlo tuba, “Hakiimamaa yaani kaadi tuba, ugu haa Siila hangu geemaw. Inkoo ca⁄aw, taa⁄amida. Waauda hari qasaw.”
37Teꞌesii Pawlo gi kaay sa poliisitee da deni tuba, “Hindaa difiri pandaa da hidage, dandaamati hukumiiba see, gimati dandiray ti hida gu Ruumi, hindigi ilapinginiri jeerage. Inkoo slaiyaaii, mandi cira hiica⁄asiri hari hhaaboo?” Suti! Kwanda sigi kaade inay loi miyaa khayri, mandii ca⁄asiri.
38Poliisitee da deni gi ki⁄idi daqa hakiimamatiray, gi ilakeesiri gimbaki. Inay gi tlaꞌamuumuudiri hari khisla, qatlay giyaa ilii akhasiri tuba, Pawlo haa Siila yaa hida gu Ruumi. 39Sa gimbakee yaagi khayri, gi firiniri pandaa dooinay tuba, “Handi ilamooyinte gimbakii.” Da hheꞌesi gigii ca⁄asiri jeerago, gigi tlaatlaqasiri, ma waaudiri yaamu hhakeesaa. 40Qatlay Pawlo haa Siila giyaa ilii ca⁄iri jeerago, gi hadakayri mara gu Liidiyage. Teꞌesii hingigi slaslayri haa hhiee gu koomee ⁄imba, digigi muuna hii⁄atlisi. Da hheꞌesi gi waaudiri.
17Pawlo gi Kakaami Tesaloniikege
1Inkoo gi hhiyuudiri, gii catiri hari yaamu gu Amifipooli haa Apoloniiya, gi dayri yaamu gu Tesaloniikege daqa daa iliiwane Sinagoogi da Wayahuudi. 2Pawlo nama ou gosi gooay, gesaa gii day waꞌay gu sinagoogige, kara Sabaato tami gi idaruusi haa Wayahuudi Handikaa da Iliitleemugo. 3Teꞌesii sigigi ilakeesi haa sigigi laqami tuba, Kristu17:3 Kristu: Tiꞌii umaki Kristu hari Yunaanaisoo na Masiiya, maꞌaana dosi na Daa maakhi du⁄iya. kwanda dugu labaꞌasiye haa gi gwaai. Qariqaaqari kwanda giyaa slafiye haa yaagii ca⁄i ayisago. Ina gi kaay tuba, “Yeesuki sangu kakaakaame unkuray na Masiiya.” 4Wayahuudi wakinay gi ⁄imbiri gimbakee, hingigi ilagaasiri haa Pawlo haa Siila. Slime raqa da didiri da hida gu hhapapu wakinay gwaa gwagwa⁄aa⁄amee Iliitleemu sliimaa haa tigay wa⁄a daa muriidi, hingigi ilagaasiri haa inay.
5Kara, Wayahuudi gi aniri tloomu. Inay gii kurunkuriri hida gwaa koomee ibinaa da tlakwi sokooniigo, gigii faafahhiri, kara gii kurunkuriri raqage, gi tlaatleesiri gau yaamuge. Da hheꞌesi gi ilii tlairi mara gu Yasooni, inay beelaa Pawlo haa Siila gi slayay teꞌesii, ma giyaa hiica⁄asiri khoorooge daqa raqateesii. 6Qatlay giyaa ilii dakusiri slawaraa inay, yaagi dukhudukhuniri Yasooni haa hhiee wakinay gwaa ⁄imbee Yeesu pandaa da giyaadimiisee da yaamuge, tay tooina maahhaminay tuba, “Hida hhanki gwaa ⁄isimee ilahufiduu khooroo sliimaa, inkoo yaani khayri tiꞌii see. 7Kara Yasooni giĩ kwahhasuusi inay aya gosii. Inay gonkoinaa ti yondimaamidiyay gimba gu tlatlankiikima sariyaa da Kaysaari, kakaanay tuba, wana mutemi waku uma gosi na Yeesu.” 8Wayahuuditira hari sitaakatee, gi ⁄isiniri khoslongora gu didiru daqa raqateesii haa daqa giyaadimiisee da yaamu. 9Teꞌesii giyaadimiisetee gi ⁄uureesidi Yasooni haa deneꞌee kosi, ma haysiri peesay gu bueemaa. Qatlay giyaa ilii ooyiri peesaykee, gigi geemayri, ma waaudiri.
Pawlo haa Siila yaamu gu Berooyage
10Cirakiray daa ilii hhayahhayuudi, hhiee gwaa ⁄imbee Yeesu, gi ya⁄abiri Pawlo haa Siila yaamu gu Berooyage. Qatlay giyaa ilii dayri, gii guniri sinagoogi da Wayahuudige. 11Hida gu Berooya hingaa slaiyay caacaahhamisu hari khisla hhakira see ba⁄ay gu Tesaloniike. Inay yaa itatiisiri gimba gu Iliitleemu hari kwayru gu didiru. Kara, balalu sliimaa yaa sominiri haa yaa ilahudeesiri naraꞌa handikatee, ma aniri, bere gimbakee sigaa kaay haa Pawlo gwaati lou. 12Wayahuudi wa⁄a gi ⁄imbiri Yeesu, sliimaa haa tigay gu Wayunaani daa muriidi haa hhawatee wa⁄a.
13Inkoo, Wayahuudi daa Tesaloniikege ibimaamida, yaa akhasiri tuba, Pawlo kakaakana gimba gu Iliitleemu yade Berooyage. Sa gimbakee inay see gi hadakayri taysi, gii faafahhiri raqoo gu hida, gi ⁄isiniri gau. 14Cirakiray hhiee gwaa ⁄imbee Yeesu, gii slehheesiri leehhisaraa Pawlo kenga gu tlawa da didirige. Siila haa Timoteeyo gi meetiri Berooyage. 15Hhiee hhakira gwaa leelehhisee Pawlo, gugi leehhisiri ina yaamu gu Ateene naqatloo. Da hheꞌesi yaagi ki⁄iri Berooyage, yaa konay ilakaawa daqa Pawlogo sa Siila haa Timoteeyo yaa cira khayee daqa dosii.
Kakaaru gu Pawlo Ateenege
16Qatlay Pawlo giyaa ilii baqaaqamidiye inay taysi Ateenege, muuna gosi dugwaa slahhaaꞌasi hari khisla, sa gimba giyaa arimi yaamu hhakee yaa konay sanaamuu da iliitleemamee wa⁄a, daa boo⁄imisi ha hida. 17Teꞌesii ina yaa hadakay sinagoogige, gi tlaatleesi idara haa Wayahuudi haa hida gu hhapapu wakinay gwaa gwagwa⁄aa⁄amee Iliitleemu. Slime yaa hadakay daqeemoo gu sokooniige, balalu sliimaa yaa kona idara haa hida giyaa slay teꞌesii. 18Teꞌesii Pawlo yaa kona idara haa maarimamaa waka da Waepikuuro haa Wasitoyiiki.17:18 Waepikuuro haa Wasitoyiiki: Maarimamaa daa sominti hari khisla gimba gu ibinaa haa diini. Waepikuuro yaati iliipaꞌaniri tuba, Iliitleemu hhaku hida ti wanay kilesi sa hhaꞌaloo dooina haa hiitlintia gimba gu tlaku. Inay yaa aniri diini paslaapasloo hari tlakwaroo, kara yaay dahhasiriiba gimba gu Pawlo gu slafimaa haa hiica⁄a da Yeesu ayisago. Wasitoyiiki yaa ilakwikwakwihhiyay amoo da ibinaa doó iliipaꞌama waaway, ba⁄ay da hhaꞌaloo. Kara yaati ⁄imbiri iliitleemamee gimba gu tlehhiduge haa waara da khooroo, raw haa gimba waku. Hhaã see yaa hiidahhasiriiba ⁄imba ya⁄aboo da Pawlo. Tla⁄aã gooinay wakinay gi kaayri tuba, “Heediki goó boboa gu hhidima idoo, mala slai kaawaraa?” Wakinay gi kaayri tuba, “Ina goo ilatahhane ti caacaahhaahhamisi gimba gu iliitleemamee da hhidine.” Inay yaa teesaaqay kaayri, sa gimba Pawlo Gimba gu Hhou gu Yeesu haa gimba gu slafaraa haa hiica⁄a ayisago ginaa caacaahhaahhamisi.
19Da hheꞌesi gurigi waaudiri, gugi leehhisiri pandaa da balasaa da Aareyopaago17:19 Aareyopaago: Ti daqa da didiri da oõ gu waara yaamu gu Ateenege. Umaki ti uma gu balasaa da hida gwaa tlaatlaqamisee yaamu gu Ateene gimba gu somaage, ouge, diinige haa gimba paslaapaslooge. sugugi kaayri tuba, “Dandiray haã slaꞌana caahharaa caacaahhamisuki gu ⁄abu ga kakaakante. 20Ugu haraani khaydi gimba waku gu ⁄abu, ga kahhane akhasa eaa kotii. Inkoo dandiray ha slaꞌana ma caahhani maꞌaana da gimbakee.” 21(Hida daa laqwali Ateenege haa hhaã gwaa khawee sa ibinaa teꞌesii, inay qatlay sliimaa yaati idaruurumisiyay haa akhaakhamisiyayi ilahudaa gu ⁄abi.)
22Pawlo gi asu qadidi tla⁄aã gu balasaa da Aareyopaagoge, gi kaay tuba, “Ye hida gu Ateene! Ana haã arimi gimba sliimaage, unkuray ti hida gu diini hari khisla. 23Qatlay gaã ilii khookhociicime yaamu hhankii, tay tooaa khuꞌuma naraꞌa daqa unkuray goó ilii firiirintee, gi arimi masabaahu daa handikimi tuba, ‘Daqa Iliitleemu da hhidine.’ Inkoo idotee goó firiirinte unkuray caahharaa see hanguba, na inta gani kakaakaamaa daqa doogunay.
24Iliitleemu gwaa tleehhu khooroti haa idadu sliimaa gu waaree, ti Looimoo gu Goõ gu raw haa hhapee. Ina yoó ibiidiyaaba maraai gu denige daa tleehhi hari dabaiĩ gu hida. 25Kara sugoó yondiidiyaaba hari dabaiĩ gu hida, heedi goó dakusa pahha idoo waka, sa gimba ina lenkosi noó qaqay sa hida goõ slafimaa, himpoo haa idadu sliimaa. 26Ina yaa tleehhi hida gu hhapapu goõ, hari amoo da heedi leẽ,17:26 heedi leẽ: Heedi daa kaay tiꞌii ha Pawlo ti Adaamu. Yuꞌudii kitaabuu gu Tlaatleesoo 2:4-25; 5:1-32. ma ibiidiri khoorotii. Kara yaa ilakhuukhuꞌusi qatlay gu ibinaa da hida goõ, gi qaasi digimi gu daqeemoo gi ilii ibiidiyeei.
27Iliitleemu yaa teesaaqay laqi, hida magu dabiidiri ina, barii hari amoo da slaapaaꞌamisu pahha, magu slayri. Ina giyoómati segenge wanaaba see haa dandiray gonkotaa. 28Hari ilagaasaraa haa ina, dandiray hoó ibiidana, khookhocina haa gi slayna slafimaa koti, idoo daa ilii handikimi gooay ha raaꞌamisee doogu wakinay tuba, ‘Dandiray see ti laqwaloo da Iliitleemu.’
29Inkoo, sa gimba dandiray ti laqwaloo da Iliitleemu, hhanti ilahuudeesana tuba, ina ti sanaamutira pahha daa boo⁄imisi hari sahaabu baku feesa baku tlaa⁄u hari cirihhimaa haa ilahudaa gu hida. 30Qatlay gu wakaꞌaleege Iliitleemu hingaati laqi ubee, giyaati ariirinaaba bawmatee. Inkoo, hiĩ ilakaay hida goõ daqeemoo sliimaa, magu ilii fookidiri ina amamu koinaa gu tlakwigo. 31Iliitleemu yaa qaasi baloo gimaa ilii hukune khooroti hari amoo daa tafaꞌadi, kara hari amoo da heedi leẽ giyaa hiileehhi. Ina yaa laqami naraꞌa daqa hida sliimaage tuba, teesaaqay laqi hari amoo da slafisaraa haa hiica⁄asa Yeesu ayisago.”
32Qatlay hida gu balasaa da Aareyopaago giyaa ilii akhasiri gimba gu slafaraa haa hiica⁄a ayisago, wakinay gi tlaatleesiri yaqaayiru daqa Pawloge. Kara, wakinay yaa kaayri tuba, “Dandiray ha slaꞌana magu akhasani kara ugu gimbakii.” 33Da hheꞌesi Pawlo gi waaudi tla⁄aã gu balasateesaa. 34Hida wakinay gi sirakoniri Pawlo gi ⁄imbiri Yeesu. Tla⁄aã gooinay yaa wana Diyonisiiyo, heedi gu balasaa da Aareyopaago haa hadee leẽ uma gosi naa Damaari haa wakinay gwaa sliimaa waaree haa inay.
18Pawlo yaamu gu Korintoge
1Qatlay gimbaki giyaa ilii cati, Pawlo gi tosaa waaudi teꞌesaa Ateenego, gi yade khuꞌusi yaamu gu Korinto. 2Taysi gi slay Yahuudimoo waku, uma gosi naa Akiila, daa laqwali yaamu gu Pontoge. Ina yaati asu khay hhapee da Itaaliyago haa hadee dosi Pirisiila, sa gimba mutemi Kilawdiyoo yaa ilafahhi Wayahuudi goõ, ma waaudiri Ruumigo. Pawlo gigi arimaa kay, 3haa sa gimba yondu gooina yaa leẽ gu hirimaamidu hemamuu ina pahha, gi ibiidi haa inay, gi yondiidi. 4Balalu sliimaa gu Sabaato Pawlo gi idara kay sinagoogaguuge, ma koisi hiidafida Wayahuudi haa Wayunaani, ma ⁄imbiri Yeesu.
5Inkoo, qatlay Siila haa Timoteeyo giyaa ilii khayri Makedooniyago, Pawlo gi maguudi kakaaru gu gimba gu Iliitleemu haa ilatlatlaw sa Wayahuudi tuba, Yeesu na Kristu. 6Qatlay giyaa ilii kanisiri ina hari wahaaharu, ina gigi tlanki hari amoo da huslisa qayroo kosi pandaa dooinay,18:6 huslisa qayroo kosi pandaa dooinay: Heedi hinti laqami tuba, ina hinti tlanki hida wakinay, sa gimba hiĩ siꞌiri mawaraa tlakwaroo dooina, kara konaaba ilaawasa qatlay digimaa ilii ⁄agitine. gi kaay sa inay tuba, “Ana koomaaba ilawaasa, gwaaꞌaraa baku ceedee dooguna daqa doogunay wante.18:6 Yuꞌudii kitaabuu gu 2 Samweeli 1:16; Esekeeli 33:1-6; Mataayo 23:35; 27:25. Qatlaykaa gu inkoo hati hadakaw daqa hida gu hhapapu wakinay.”
7Da hheꞌesi Pawlo gi waaudi sinagoogigo, gii dawa kay mara gu Titiiyo Yuusto, heedi gu hhapapu gwaa gwagwa⁄aa⁄ama Iliitleemu. Mara gosi gwaa digimaa leẽ haa sinagoogi. 8Kiriisipo, giyaadimiisay gu didiru gu sinagoogitee, ina sliimaa haa hida goõ gu aya gosi yaa ⁄imbiri Looimoo gu Goõ. Kara hida wa⁄a gu Korinto gwaa akhasee ya⁄aboti da Pawlo, yaa ⁄imbiri Yeesu haa digaa hiinunqudimisi.
9Baloo waka hari amasi, Looimoo gu Goõ gi cocoi haa Pawlo, hari amoo da ilii khawaraa ha Muuna gosi, gi kaay tuba, “Hhanti tlaꞌamuta, ilakoomi kakaaru, hhanti qabida. 10Sa gimba ana sliimaa waara haa ugu, hhaku heedi gu iliitlaꞌa haa gu ilaqaꞌa ugu, sa gimba ana kooma hida wa⁄a yaamu hhankii.” 11Pawlo gi ibiidi Korintoge kori leẽ haa slehheeri lahhoꞌo, gi caacaahhamisi tla⁄aã gooinay gimba gu Iliitleemu.
Pawlo pandaa da Galiyooge
12Inkoo, qatlay Galiyoo heedi gu Ruumi giyaa ilii tawaalimi hhapee da Akaayage, Wayahuudi hingigi ilagaasiri, gi ilii tlairi Pawlo, guraagi khayri ina pandaa da kitiĩ gu hukumuuge, 13gi kaayri daqa Galiyooge tuba, “Heediki, hiifaafahhaahhana hida, ma firiiriniri Iliitleemu hari amoo doó tlatlankima sariyaa doori.” 14Da hheꞌesi, Pawlo giyaa iliislaiye ilaki⁄isa gimbakee, Galiyoo gi kaay sa Wayahuudi tuba, “Itatiisa! Unkuray Wayahuudi, bere guti lou, haã muuna afitiri tuba, heediki ti fitlaalootuusay baku yoóti yondiidi gimba gu tlaku hari khisla, ana hangu itatiisa. 15Inkoo, sa gimba hanguti ilaki⁄ii⁄imisiday gimbage, umainge haa sariyaa doogunay, gimbakee kwanda gu kereꞌesidee unkuray kilakokuna. Ana haã siꞌi hakiimuu gu gimbakee tleehhida.” 16Da hheꞌesi Galiyoo gi ilafahhi inay ma digi gusimi pandaa da kitiĩ gu hukumuugo. 17Hida hhakee goõ gi ooyiri Sositeene, giyaadimiisay gu sinagoogi, gugi difiri ina pandaa da kitiĩ gu hukumuuge. Galiyoo giyaa iliiqaasiiba gimbakee coko⁄oniinii see.
Pawlo gi ki⁄i Antiyookiyage
18Inkoo, Pawlo gi ibiidi taysi Korintoge balalu wa⁄a. Da hheꞌesi gigi aareesi hhiee gwaa ⁄imbee Yeesu, gii day meelige, gi yade khuꞌusi hhapee da Siiriyage sliimaa ha Pirisiila haa Akiila. Qatlay giyaa ilii kahhiye hiidawa meelige, yaamu gu Kenkereeyage,18:18 yaamu gu Kenkereeyage: Kenga gu tlawa da didiri da Meditereeniyaani wanay, daqa doó ilii ⁄eetimisiye haa doó ilii hufiye khooslay meelige. yaa hhaadi saga gosi, sa gimba yaa seelimi pandaa da Iliitleemuge. 19Qatlay giyaa ilii dayri Efeesoge, Pawlo gi may Pirisiila haa Akiila teꞌesii. Da hheꞌesi, gi hadakay sinagoogige, gi idaruusi haa Wayahuudi. 20Qatlay giyaa ilii firiniri ina, ma ibiidi haa inay balalu wa⁄a, yaa ⁄imbiiba. 21Ina giyaa ilii waauuꞌumidiye, gi kaay tuba, “Bere Iliitleemu slai hamaa kara khaw daqa doogunay.” Da hheꞌesi, gi hhiyuudi hari meeli teꞌesaa Efeesogo. 22Qatlay giyaa ilii day Kaysaariyage, gi hadakay Yerusaleemuge, gi cehheemisi hida gu kanisaa. Da hheꞌesi, gii gweegwe⁄edi Antiyookiyage.
Tlaatleesoo da hhiyuuma da tami da Pawlo
23Qariqaaqari giyaa ilii ibiidi Antiyookiyage balalu angaamaka, Pawlo gi waaudi teꞌesaa, gii cati hari daqeemoo paslaapasloo gu hhapee da Galatiyaa haa Firigiiya, tay gi tosaa gii ⁄atlisi muunaiĩ gu hida goõ gwaa sirakomaamidee Yeesu.
Apoolo kakaana Gimba gu Hhou Efeesoge haa Akaayage
24Inkoo, Yahuudimoo waku, uma gosi naa Apoolo, yaagi khay Efeesoge. Ina dugwaa yaamu gu Alekisandariyage laqwali. Slime yaati heedi gwaa somimu, kara yaa khui hari khisla gimba gu Iliitleemu. 25Heediki dugwaa caacaahhamisi amoo da Looimoo gu Goõ, kara hari kwayru gu didiru yaa cocoi haa gi caacaahhamisi naraꞌa gimba gu Yeesu, giyaamati khui kilesi hiinunqudimisu gu Yohaana. 26Apoolo gi tlaatleesi kakaaru hari ⁄atlimaa sinagoogige. Qatlay Pirisiila haa Akiila giyaa ilii akhasiri ina, gugi tooinaa kwahhasuusiri mara gooinay, gugi caacaahhamisiri naraꞌa amoo da Iliitleemu.
27Qatlay Apoolo giyaa iliislaiye tlo⁄osaraa tlawa da didiri, ma day hhapee da Akaayage, hhiee gu Efeeso gugii ⁄atlisiri ina muuna, gi handikiniri cheeti sa hida gu Akaaya gwaa sirakomaamidee Yeesu, ma kwahhasuusiri ina. Qatlay giyaa ilii day, yaa iliiay hari khisla hida, hhaã hari amoo da hhoinay gu didiru gu Iliitleemu gwaa ⁄imbee Yeesu. 28Hari ⁄uuru gu didiru gi kaba⁄i sumuku Wayahuudi idarage pandaa da hidage, tay sigigi laqaaqami Handikaa da Iliitleemugo tuba, Yeesu na Kristu.
19Pawlo Efeesoge
1Qatlay Apoolo giyaa ilii Korintoge wane, Pawlo gii cati hari daqeemoo guraa bara da rawaa waaree, gi day Efeesoge. Teꞌesii gi slay sirakoomiisee da Yeesu, 2gigi maasi inay tuba, “Haa slaydirii Muuna gu Iliitleemu, qatlay gaa ilii ⁄imbidiri Yeesu?” Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Handiba slawa, ma akhasa see kahhana tuba, Muuna gu Iliitleemu wana.”
3Da hheꞌesi Pawlo gigi maasi tuba, “Inkoo hiinunqudimisu gu malee slanqasa gunaa slaydiri?” Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Hiinunqudimisu gu Yohaana.” 4Pawlo gi kaay sa inay tuba, “Hiinunqudimisu gu Yohaana yaati hiinunqudimisu gu mawaraa tlakwaroo haa gii fookidiyay daqa Iliitleemuge. Yohaana gi kaay sa hida tuba, ⁄imba ina, hikira gwaa khakhaakhawa alunkosaa, ti Yeesu.”
5Qatlay giyaa ilii akhasiri gimbaki, digigii nunqudimisi uma gu Looimoo gu gonge Yeesu. 6Kara, qatlay Pawlo giyaa iliiqamidi dabaiĩ kosi daqa dooinay, Muuna gu Iliitleemu yaagii ⁄eeti daqa dooinay, gi tlaatleesiri cocoꞌomoo hari cufeeri gimba waku gu ⁄abu, kara gi tletiniri gimba gu Iliitleemu. 7Teꞌesii yaa wanay hhawatee mibi haa cada taqaaqay.
8Pawlo gii day sinagoogige, slehheeri tami gi kakaami teꞌesii hari ⁄atlimaa, gi idaruusi tay tosaa hiifaafahhana hida hari gimba gu Tawaaloo da Iliitleemu. 9Qatlay wakinay muunaiĩ koina giyaa ilii karaarahhiri, gi siꞌiri ⁄imba, gi tlaatleesiri wahaaharu Amotee da Yeesu pandaa da hidage. Pawlo gigi mamay teꞌesii, ina harigi waaudi sirakoomiisee da Yeesu, balalu sliimaa gi idara kay haa inay suuree da heedi doo eteedine Tiraanoge. 10Yonduki gi ilakoomi koraraa cada. Wayahuudi haa Wayunaani gonkoinaa gwaa ibimaamidee hhapee da Aasiyage, gi akhasiri gimba gu Looimoo gu Goõ.
Yaꞌay gu Sikeewa koisaraa da hiica⁄asa gieeri
11Hari amoo da Pawlo, Iliitleemu gi laqami gimba wa⁄a gu denu gwaa bakaꞌasu hida. 12Slime hida gii oyiri dahheemaa see haa qayroo wakinay gwaa nangumisee slaqwa dosi, gigi leehhisiri daqa ga⁄iideege, gi hhoeesiri ga⁄ay gooina, kara gieeri gii caca⁄iri daqa dooinaa.
13Inkoo, Wayahuudi waka daa hhiyumaamida daqeemoo haa daqeemoo, tay tooinaa hiica⁄amisiyay gieeri daqa hidago. Hhaã gi koisiri teesaaqay laqa hari kaawaraa uma gu Looimoo gu Goõ Yeesu, daqa hida hhakiray daa ilii khaabaaꞌamidi ha gieeri. Yaati kakaakanay tuba, “Haguũ ilafahhi ca⁄aayu, hari uma gu Yeesu, doó kakaane ha Pawlo.” 14Yaꞌay fanqu gu Sikeewa, hhapalooay gu didiru gu Yahuudi, yaa teesaaqay lalaalaqiyay. 15Yuꞌudiyaa! Letu waka gieeri waku gi ilaki⁄isi inay tuba, “Yeesu gu khua, kara Pawlo see gu khua. Inkoo, unkuray niĩ miyaa?” 16Da hheꞌesi heedikira daa ilii khaabaaꞌadi gieeri, gi ilii tlo⁄osi inay, gigi kaba⁄i inay gonkoinaa. Ina gigi difi inay gonkoinaa, yaati amoolee lakidiri waꞌay gu marakeesaa kosaa hari slaꞌay, kara konay ilaqaꞌadu.
17Gimbaki dugwaa caahhi ha hida gwaa ibimaamidee Efeesoge, Wayahuudi goõ slime haa Wayunaani. Teꞌesii gonkoinaa digigi ooyi ha tlaꞌamee da didiri, kara uma gu Looimoo gu Goõ Yeesu dugugi muriidi hari khisla. 18Hida wa⁄a gwaa ⁄imbee Yeesu, yaagi khayri haa gi ⁄imbiri pandaa da hidage tlakwaroo dooina giyaa yondiidiri. 19Hida wa⁄a gwaa yondimaamidee yondu gu miislay wakaꞌalee, yaagii kurunkuriri kitaababaa dooina, gigi da⁄iri pandaa da hida sliimaage. Inay giyaa ilii faadiri kiriga da kitaababatee, gi slayri cahhamee da peesay elefu mibeeri kooani gu feesa taqaaqay.19:19 cahhamee da peesay elefu mibeeri kooani gu feesa taqaaqay: Yaati naraꞌa haa ilakhuukhuꞌusa da bee⁄u elefu mibeeri kooani.20Hari amoti gimba gu Looimoo gu Goõ gii qoomi hari khisla, kara gi slay ⁄uuru hari khisla.
Gau Efeesoge
21Qatlay gimbaki giyaa ilii buꞌudi, Pawlo hari muuna gosi gi waaudi Yerusaleemuge, gii cati hari daqeemoo gu Makedooniya haa Akaaya. Pawlo gi kaay tuba, “Goo ilii taysi waaree, kwanda goo ilakhookhocu kawe Ruumi see.” 22Ina gi ya⁄abi Timoteeyo haa Eraasto yade Makedooniyage, hida cada gwaa yondimaamidee haa ina, tay ina gi tosaa meeti slehheeri angaamaka hhapee da Aasiyage.
23Qatlaykeesii daagii ca⁄i gau gu didiru taysi Efeesoge sa Amotee da Yeesu. 24Heedi waku yaa wana sapidiisay gu idadu gu feesa, uma gosi naa Demetiriyoo, gwaa tleehhu sanamamuu gu feesa sa iliitleemitoꞌoo waka, uma gosi na Ariteemi. Yondukee haraa khakhaakhay faydaa da didiri daqa sapidiiseege. 25Ina gii kurunkuri daqa lenge sapidiisetee, sliimaa haa hida wakinay gwaa koomee yondu da hikee gooay, gi kaay sa inay tuba:
“Yeraa! Ye hhawatee, ha khuꞌudaaii hindaqaruumaa doori yoó yondukaa kooraa dahhada!” 26Kara haã antiri haa gi akhasidiri, idoo Pawloki giĩ ilii faafahhi tlakwaroo, gii fooki muunaiĩ gu hida wa⁄a, tiꞌii Efeesoge haa hhapee goõ da Aasiya. Ina ti kakaakana tuba, iliitleemamee daa boo⁄imisi hari dabaiĩ gu hida ti iliitleemamee da loiiba. 27Inkoo, kona tlaꞌamee tuba, yondu goori dugooti qooqiidi. Ti teesaaqay kilesiiba, mara gu didiru gu iliitleemitoꞌoo doori see Ariteemi, maa kara konaaba maꞌaana gu lou, kara diira dosi ina haã doó firiirine Aasiya goõ haa khooroti goõ, tii faaki.
28Qatlay giyaa ilii akhasiri gimbaki, gi slahhaahhaairi hari khisla, gi tlaatleesiri maahhoo tuba, “Ariteemi da Waefeeso na didiri.” 29Cirakiray yaamu sliimaage dagii qoomi gau. Hida gi ooyiri Gaayo haa Arisitaako, hida gu Makedooniya gwaa sliimaa hhiyumaamidee haa Pawlo, gi lakidiri waauu gu neetooge.
30Qatlay Pawlo giyaa iliislaiye hiidawa tla⁄aã gu raqateesii, hida gugi sirakoniri Yeesu gugi tlaatlahhasiri ina. 31Kara hida wakinay see gu deni gu hhapee da Aasiya, gwaa deneꞌee gu Pawlo gi ya⁄abiri hida daqa doosii, magu tlaatlaqasiri, mangu may handiru daqateesii da neetooge. 32Inkoo, hiikurunkuridateesii wariiakhasoo yaa hhaka, hida wakinay gimbaki gunaa maahhaahhaminay, kara wakinay gimba waku, khoslongora kilesi. Hida wa⁄a caahha see guba, saa soꞌoyi hiikurunkuridiri daqa lenge.
33Wayahuudi gii tafisiri Alekisanda pandaage, haa wakinay raqateesaa sugugi kaayri ilakaawa hari afoo da didiri. Ina gi waratlaysi daba gosi, gi qabaqabisi hida, mangu koisi ⁄iisaraa ina lenkosi pandaa da hida hhakeesii. 34Qatlay inay giyaa ilii caahhiri tuba, ina yaa Yahuudimoo, gonkoinaa hari afoo leẽ gi maahhiri saa cada taqaaqay, kakaanay tuba, “Ariteemi da Waefeeso na didiri.”
35Asunkuilee, karaanii gu yaamu gi qabaqabisi raqatee, gi kaay tuba, “Yeraa hida gu Efeeso, hida sliimaa khoorotii khuiyay tuba, yaamu gu Efeeso noó ga⁄ayay mara gu iliitleemitoꞌoo da didiri Ariteemi haa tlaa⁄a dosi daayii huuꞌudi rawgo.” 36Inkoo, sa gimba gimbaki hhaku gu hiidahhasa tlankaraa, kwanda ga kaanahhasidee, kara hhantii slehheesiday idoo waka laqa, ilahudeesa see hanguba. 37Unkuray haraani khaydiri hhawatee hhanki gu cada tiꞌii, gwaamatiba see fiisaraa idadu gu mara gu Ariteemi, kara wahaaharu see guba iliitleemitoꞌoo doori. 38Inkoo, bere Demetiriyoo haa sapidiisee deneꞌee kosi konay sitaakaa daqa heedi wakuu, balasasuu gu hukumuu pooiyay haa hida gu deni wanay gu yaamu, leehhimisiyee sitaakaa dooina taysi. 39Bere wana gimba waku ga dabimaamitee, kwanda dugu hiifaakisakaye pandaa daa hiikurunkuridateesii da sariyaa. 40Dandiray hanguu handini, dandima sitaakimi pandaa da sirikariiniige sa gau, ilakhua gimbaki guniĩ ca⁄u letuti. Kara aloo hiidahhasanaaba ilakeesa gimba gu gauki, gauki konaaba taariru gu hhou. 41Qariqaaqari giyaa ilii kaay gimbaki, gi aareesi raqatee daa hiikurunkuriti.
20Hadakawa da Pawlo kara Makedooniyage haa Yunaanige
1Qatlay gau giyaa ilii faaki taysi Efeesoge, Pawlo gi eteedi sirakoomiisee da Yeesu, gigi muuna hii⁄atlisi haa gigi aareesi. Da hheꞌesi ina gi waaudi yaamu gu Makedooniyage. 2Pawlo gii cati hari daqeemoo gu hhapetee, gi cocoi gimba wa⁄a gwaa hii⁄atlisu muunaiĩ gu hida, ma ilakoniri ⁄imba Yeesu. Da hheꞌesi, gi asu day hhapee da Yunaanige, 3gi ibiidi teꞌesii slehheeri tami. Qatlay giyaa ilii daadaausi waaudimoo hhapee da Siiriyage hari meeli, yaa baraslayi tuba, Wayahuudi gwaa slaiyay gaasaraa. Sa gimbakee ina gi tosaa ki⁄i hari amoo da Makedooniya. 4Hida hingaa sirakomamidee haa ina niĩ Sopaatiro, nanku Piiro gwaa yaamu gu Berooya dahha, Arisitaako haa Sekundoo gwaa yaamu gu Tesaloniike dahhee, Gaayo gu yaamu gu Deribee, Timoteeyo, Tikiiko haa Tirofiimo gwaa hhapee da Aasiya dahhee. 5Hida hhanki sindigi giyaadiri, hindigi baqada kayri dandiray yaamu gu Tiroowage. 6Dandiray20:6 dandiray: Afamarakii gu 20:6 gu 21:18 naqatloo, Luuka gwaa handikimu cheetiti, umaki gu dandiray ti Pawlo sliimaa haa hida gwaa leeleehhisee ina hhiyuuma dosii. Slayii tuba, Luuka yaati handikimi cheetiti daqa danaꞌa gosii Teyofiilo. Yuꞌudii kitaabukii afamaraa gu 1:1. gi waaudani hari meeli yaamu gu Filiipigo, losona gu mukaatee doóba iliiqaasa hamiira giyaa ilii cati. Qariqaaqari baloo da kooanige hangugi ilagaasani haa inay Tiroowage. Teꞌesii gi ibiidani balalu fanqu.
Pawlo hingi slaslay haa hida gwaa ⁄imbee Yeesu Tiroowage
7Baloo da Jumaapiiri, hangwaa slaslayni sliimaa, gi fandakumisani mukaate, gi ⁄agini. Pawlo gi kakaami gimba gu Iliitleemu sa hida, sa gimba yaa taarimi waaudimoo heetlaalee dosi, kara gi ilakoomi cocoꞌomoo amasidiira naqatloo. 8Teꞌesii waauu gu gorofaage20:8 gorofaage: Gorofaa ti mara doó tleehhiye rawaa gu mara wakuu. daqa hangwaa ilii slaslaaslayne, caaꞌasoo yaa wanta wa⁄a daa ooyiiyima. 9Inkoo, qaraimoo waku, daa eteediidine na Eutiiko, yaa ibiidi dirisaage. Qatlay Pawlo giyaa ilii ilakoomi kakaaru gimba wa⁄a gu Iliitleemu, qaraimokee gi tlaatleesi gufimisu, asunkuilee dugugi ooyi ha guꞌudee sumuku, yaagii huui hhapeege biqi! Yadaa rawaa gu gorofaa da tamiigo, dugugii tlaysi, hiĩ gwaai. 10Teꞌesii Pawlo yaagii ⁄eeti hhapeege, hingigii kwahhi rawaa gu qaraimokiray, gugi khambacimi tay gi kaay tuba, “Yeraa, hhanti kontay tlaꞌamee, kahhi slafi!” 11Da hheꞌesi Pawlo gi ki⁄i kara waauu gu gorofaage, gi fandakusi mukaate, gi ⁄aginiri. Qatlay giyaa ilii hheꞌesi ⁄agoo, gi ilakoomi kakaaru heetlaalee dosi naqatloo daa iliipisi, gi asu waaudi. 12Hida hhakee gurigi waaudiri qaraimokee ayage slafi sumuku, kara inay gi muunaiĩ bobo⁄iniri hari khisla.
Waaudimoo gu Pawlo Tiroowago yade Mileetoge
13Dandiray gi giyaadani hiiguma kawa meelige, gi waaudani yaamu gu Aasoge, daqa gaa ilii taarini hiiowa Pawlo. Ina yaa teesaaqay ilakhuukhuꞌusi, maꞌaana ina yaa taarimi hhiyuuma Aaso naqatloo hari yeꞌeeroo. 14Qatlay hangwaa ilii slaslayni haa ina taysi Aasoge, hagugii daasani meeli gaa iliiwane, gi waaudani yaamu gu Mitileenege. 15Teꞌesaa Mitileenego gi kara waaudani hari meeli, heetlaalee dosii gii catani ilaciyaa haa hhapee da Kiyoo, daa niini⁄idi ha tlawa da didiri. Bolitiray dosii gi daani hhapee da Saamoge, slime daa niini⁄idi ha tlawa da didiri, kara hatiiray dosii gi daani yaamu gu Mileetoge. 16Pawlo yaa slai ilakooma hhiyuuma hari meeli, hhantii catiyay hari Efeeso, ma may hhamisaraa qatlay gosi hhapee da Aasiyage. Ina yaa ilamu⁄uu⁄umisi, bere hiidahhasi, ma day Yerusaleemuge da ilii kahhiye dawaraa baloo da Pentekoositi.
Pawlo aareemisu gu gaduũ gu Efeeso
17Teꞌesaa Mileetogo Pawlo gi ya⁄abi heedi waku Efeesoge, ma kaawa kay sa gaduũ gu kanisaa, mangu slaslayri haa ina. 18Qatlay giyaa ilii khayri daqa dosii, gi kaay sa inay tuba, “Unkuray khuꞌuday, idoo gaa ilii ibiidi balalu gaa iliiwaare sliimaa haa unkuray, balotira loaa da tlaatleesoogo gaa ilii kala⁄i tiꞌii hhapee da Aasiyage. 19Ana haa yondiidi sa Looimoo gu Goõ hari murumuꞌuumaa goõ haa hherehheraa, gimati koimisu gu didiru see, gwaayii ca⁄u daqa dooii hari hatliitliru gu Wayahuudi. 20Unkuray ha khuꞌuday tuba, ana haa qiigiꞌiiba kakaaru gimba lensee gwaa kooma faydaa daqa doogunay. Kara, hangwaa caacaahhamisi unkuray gimba gu Kristu pandaa da hidage haa maraai kokunay. 21Ana sigaa ilatlay inay gonkoinaa, Wayahuudi haa Wayunaani see, may fookidiri daqa Iliitleemuge hari amoo da mawaraa tlakwaroo dooina haa gi ⁄imbiyay Looimoo goori gu Goõ Yeesu Kristu.
22Inkoo, yuꞌudaa! Ana diniĩ ⁄uureesi ha Muuna gu Iliitleemu, ma waaudi Yerusaleemuge, caahharaa see niba gimba goo hiica⁄a daqa dooii taysi. 23Ana hati khua kilesi tuba, kila yaamu garoo hiicate, Muuna gu Iliitleemu sinoó ilatlatlay ana tuba, khiidimoo haa labaꞌasu hiniti baqaaqamidiyayi ana. 24Gimati teesaaqay see, ana ha faadaaba ibinaa dooi ubee, ti idoo da kaari daqa dooii. Ana hati teesaaqay laqa, ma hiifaakisi kilesi ya⁄abotira toi haa yondukira sinaa hadisi ha Looimoo gu Goõ Yeesu gu ilatlatlaw Gimba gu Hhou gu hhoinay gu didiru gu Iliitleemu.
25Inkoo, ana haã kakaami gimba gu Tawaaloo da Iliitleemu tla⁄aã googunay goõ. Yuꞌudaa, khua tuba, hhaku heedi lensee tla⁄aã googunay gumaa arima kara ana. 26Inkoo, ana ilatlatlaw pandaa doogunay letuti tuba, ana koomaaba ilawaasa daqa ceedee da heedi lensee tla⁄aã googunay. 27Ana haa qiigiꞌiiba kakaaru sa unkuray ilakhuukhuꞌumisu sliimaa gu Iliitleemu.
28Hangu ga⁄aydee unkuray kilakokuna haa hida goõ daa qaasi biraa kokunay ha Muuna gu Iliitleemu lawaalee pahha. Deꞌema kanisaa da Iliitleemu, giyaa kirigi hari ceedee da nankosi loi. 29Ana khua qatlay gamaa iliiwaaude, hida gu dihhi da takuraaee gooay, maa khayay tla⁄aã googunay, kara maa konaaiiba ⁄awaariru lensee sa kanisaa. 30Tla⁄aã googunay see maa hiica⁄iyay hida gumaa kakaamee gimba gu afaꞌafuuma, ma hiidafidiri hida wakinay goó sirakomamidee Yeesu, magi sirakoniri inay. 31Inkoo, unkuray hangu ga⁄aydee! Slawuu tuba, koraraa tami, amasi haa tleemaa haa mayiiba ilii⁄oo⁄a unkuray gonkokunaa hari hherehheraa.
32Inkoo, hangu slaꞌa mangu taatahhi daqa Iliitleemuge haa daqa gimba gu hhoinay gosii gu didiru. Gimbaki kona ⁄uuru gu hii⁄atlisa naraꞌa iliipaꞌaru googuna haa qawaraa sa unkuray aaliru tla⁄aã gu hida sliimaa daa tlintiꞌisi sa Iliitleemu. 33Ana haa slahhaaiiba feesa, sahaabu baku ma qayroo gu heedi lensee. 34Unkuray hhakee ha khuꞌuday tuba, ana haati yondiidi hari dabaiĩ koi, ma slay idadu koi giyaa slae balalu sliimaa haa hhakira daa slaiye deneꞌee koi, gwaa ibiidee sliimaa haa ana. 35Gimba sliimaage, sangwaa laqami unkuray tuba, hari amoti da yondu maguumage, kwanda ga iliiayne hida guba ⁄uuru. Kara hayslaynee gimba gu Looimoo gu Goõ Yeesu, giyaa kaay ina loi tuba, ‘Dugoó ⁄aafi loi heedikaꞌa goó hadimisa, ba⁄ay da hikaꞌa goó slaslawa.’20:35 Yuꞌudii kitaabuu gu Mataayo 10:8. ”
36Qatlay Pawlo giyaa ilii hheꞌesi cocoꞌomoo gimbaki goõ, gi keebeeidi, gi firimi Iliitleemu sliimaa haa inay gonkoinaa. 37Da hheꞌesi, gonkoinaa gi tlaatleesiri ⁄aa⁄imu hari afoo da didiri, tay gu tooinaa khambaciniri Pawlo haa gu tooinaa humbaꞌamidiyay ina. 38Inay yaa slahhaahhaairi hari khisla, sa gimba giyaa kaay sa inay tuba, etaa gumaa kara anaaiiba. Da hheꞌesi gugi leeleehhisiri ina daqa meeli naqatloo, hingigi aareemisiri haa ina.
21Hhiyuuma da Pawlo Yerusaleemuge
1Qatlay hangwaa ilii hheꞌesani aareemisu haa giyaadimiisee da Efeeso, hagi waaudani hari meeli haati fucuqusani hhapee da coko⁄i naqatloo da Koosi, daa niini⁄idi ha tlawa da didiri. Heetlaalee dosii gi daani hhapee da Roodoge slime daa niini⁄idi ha tlawa da didiri. Kara teꞌesaa gi daani yaamu gu Pataarage. 2Teꞌesii gi slayni meeli daa yade khuꞌuuꞌumisa hhapee da Foyiniike, gii guni meeliteesii, garigi hhiyuudani.
3Qatlay gaa ilii daadaausani hhapee da Kipirooge, hagii catani hari bara dosi da wayee, gi hhiyuudani hhapee da Siiriya naqatloo. Teꞌesaa hagi daani Tiiroge, yaamu gwaa kenga gu tlawage waaree. Teꞌesii hida gu meeli doori yaa slaiyay hii⁄eetimisu khooslay gooina. 4Teꞌesii hagi dabiidani sirakoomiisee da Yeesu, hagigi slayni, hagi ibiidani haa inay balalu fanqu. Hida hhakee hari ⁄uuru gu Muuna gu Iliitleemu gi kaayri sa Pawlo tuba, hhanti hadakay Yerusaleemuge. 5Qatlay goori gu ibinaa haa inay giyaa ilii faaki, gi waaudani teꞌesaa, hagi ilakoni haa hhiyuuma doori. Hhawatee goõ sliimaa haa tigay koina haa yaꞌay koina hindigi leeleehhisiri dandiray kenga gu yaamu naqatloo. Qatlay gaa ilii daani kenga gu tlawa da didirige gi keebeꞌemidani, tay tooraa firiirina Iliitleemu. 6Da hheꞌesi hangugi aareemisani haa inay, dandiray gii guni meelige. Inay gi tooinaa ki⁄iri ayeema koinay.
7Teꞌesaa Tiirogo dandiray gi ilakoni hhiyuuma doori, gi daani yaamu gu Tolemaayige. Teꞌesii gi cehheemisani hhiee gwaa ⁄imbee Yeesu, gi ibiidani haa inay letu leẽ. 8Heetlaalee dosii gi waaudani, gi daani yaamu gu Kaysaariyage, gii guuma kayni mara gu Filiipoge, hiiqoomiisay gu Gimba gu Hhou. Hiĩ gwaa leẽ tla⁄aã gu hhakiray gu fanqu daa hiileehhi yade Yerusaleemuge, gi ibiidani sliimaa haa ina aya gosii. 9Ina yaa kona sagameeru cigahha. Hhaã gonkoinaa yaa kahhiyay kikitaa, kara yaa konay ⁄uuru gu tletiruu gimba gwaa daqa Iliitleemu dahha.
10Qatlay gaa ilii taysi wane balalu angaamaka, daagi khay tletimiisay waku gu Iliitleemu, uma gosi na Agaabo21:10 Agaabo: Nama Agaaboki leẽ gwaa tletimu tuba, qori maa hiica⁄i yaamu gu Yerusaleemuge. Yuꞌudii kitaabukii afamaraa gu 11:27-29. yadaa hhapee da Yudaayago. 11Ina yaagi khay daqa doorii, gii oyi coo⁄ay gu Pawlo, gi khiidimi yeꞌeeroo haa dabaiĩ kosi hari coo⁄aykee, gi kaay tuba, “Muuna gu Iliitleemu hiĩ kaay tuba, ‘Wayahuudi da Yerusaleemu, maa taqay khiidinay heedi gu coo⁄ayki. Da hheꞌesi inay gugi taatahhiyay dabaiĩ gu hida gu hhapapu wakinayge.’ ” 12Qatlay gaa ilii akhasani gimbaki dandiray haa hida wakinay gu teꞌesa, gi tlaatlaqasani Pawlo, ma may hadakawa Yerusaleemuge. 13Da hheꞌesi Pawlo gi ilaki⁄isi inay tuba, “Hani soꞌoyi slaꞌaday muuna gaasa hari ⁄aa⁄imu googuna? Ana haã ⁄imbi ma dini khiidimi haa ma gwaaꞌaraa see taysi Yerusaleemuge sa uma gu Looimoo goori Yeesu.” 14Qatlay Pawlo giyaa iliisiꞌi duguma hiifaafahhi, hagugi mayni tlaatlaqasaraa, gi kaawani tuba, “Slaꞌamuu gu Looimoo gu Goõ yaay ca⁄iyee.”
15Qariqaaqari gi ilakhuukhuꞌusani khooslay goori, gi tlaatleesani waaudimoo yade Yerusaleemuge. 16Hida wakinay gwaa ⁄imbee Yeesu yadaa Kaysaariyago, yaa sliimaa hadakayri haa dandiray, hindigi leehhisiri aya gu Mnasoonige.21:16 Mnasooni: Heedi angamalee gwaa ⁄imbu Yeesu baloo da Pentekoositi, qatlay Yeesu giyaa ilii slafi yaagii ca⁄asi ayisago. Kara angamalee qatlay gosii ina see yaa sirakoomiisay gu Yeesu. Ina yaa heedi gu Kipiroo, kara leẽ gu sirakoomiisee da Yeesu yadaa tlaatleesoogo, ma ibinaa kayni aya gosii.
Dawaraa da Pawlo Yerusaleemuge
17Qatlay gaa ilii daani Yerusaleemuge, hhiee gwaa ⁄imbee Yeesu hindaa kwahhasuusiri dandiray hari hhaꞌaloo da didiri. 18Heetlaalee dosii Pawlo sliimaa haa dandiray, gi arimaa kayni Yakoobo, kara gaduũ goõ gu kanisaa da Yerusaleemu yaa wanay. 19Qatlay Pawlo giyaa ilii hheꞌesi cehheemisu inay, gi ilakeesi naraꞌa lelee gimba goõ, daa yondiidi ha Iliitleemu tla⁄aã gu hida gu hhapapu wakinayge hari amoo da yondu gosi.
20Qatlay giyaa ilii akhasiri gimbaki, gi hhaꞌaleesiri Iliitleemu. Da hheꞌesi gi kaayri sa Pawlo tuba, “Hhia, yuꞌudiyaa! Wayahuudi elefafaa wa⁄a wanay guũ ⁄imbee Yeesu, kara inay gonkoinaa yoóti iliikonay hari maguuma sariyaa da Iliitleemu, daraa khay ha Musaa. 21Inay sigiĩ kaay tuba, ugu hoó caacaahhamisida Wayahuudi goõ goó ibiidee tla⁄aã gu hida gu hhapapu wakinay, ma mayri oowaraa sariyaa da Musaa, hhanti daba⁄iyay yaꞌay koina, kara hhanti sirakomamidiyay ou gu Wayahuudi. 22Inkoo, hati malee laqana? Gu lou, kwanda gi akhasiyee tuba, ugu haani khaydi Yerusaleemuge.
23Teesaaqay laqe, idoo sugu ilii giimaamisane gooay. Wanay tiꞌii hida cigahha sliimaa haa dandiray. Hhaã hinseeliniri pandaa da Iliitleemuge. 24Pawlo hariwaaudi hida hhanki, hangu ilabuusla kayde sliimaa haa inay. Kara labuꞌuda peesay gooina goõ, sagaiĩ koina ma digi hhaadi.21:24 sagaiĩ koina ma digi hhaadi: Gimbaki gu hhadinay gu sagaiĩ, yaati gimba gu ilabuusla. Yuꞌudii kitaabuu gu Faadoo 6:1-21. Teꞌesii hida sliimaa yoo caahhiyay tuba, gimbakira giyaa akhasiri guti louuba. Slime, yoo caahhiyay tuba, ugu hoó iliikonta sariyaa da Musaa. 25Inkoo, sa hida hhakira gu hhapapu wakinay gwaa ⁄imbee Yeesu, sigaa handikini cheeti daqa dooinay,21:25 Yuꞌudii kitaabukii afamaraa gu 15:22-29. idoo hanguũ ila⁄imbidani tuba, mayee ⁄agoo doó hadimisiye sa iliitleemamee, kitahharu gu ceedee, ⁄agoo da fuꞌumay gu kuꞌunaanay haa makay goó kaka⁄a goóba tuutuqaraa ceedee haa gimba gu slipalauuma.” 26Heetlaalee dosii Pawlo hirigi waaudi hida hhakira gu cigahha, hingigi ilabuusli sliimaa haa inay. Da hheꞌesi gii day mara gu didiruge gu Iliitleemu, gi kaay sa yaamulooee baloo damaa ilii faakiye balalu koina gu ilabuslidu haa idadu damaa hadimisiye sa kila heedi tla⁄aã gooinay.
Oowaraa da Pawlo
27Qatlay balalu hhakira gu fanqu giyaa ilii daadaauusiri hiifaaka, Wayahuudi wakinay gwaa hhapee da Aasiya dahhee, gi aniri Pawlo waꞌay gu mara gu didiruge gu Iliitleemuge. Inay gii faafahhiri raqa goõ da hida, da hheꞌesi gugi ooyiri Pawlo, 28tay tooinaa maahhaminay tuba, “Hida gu Israeeli, handi iliiaydee! Hiĩ ti heedikira goó caacaahhamisa hida daqeemoo sliimaa, gimba goó kanimisa hida koti gu Israeeli, sariyaa doori haa maraki gu didiru. Kara ti teesaaqay kilesiiba, haraani khay hida gu hhapapu wakinay mara gu didiruge gu Iliitleemu, gi slasla⁄uudisiri maraki gu didiru daa tlintiꞌisi sa Iliitleemu.” 29(Inay gwaa teesaaqay sitaakiniri Pawlo, sa gimba wakaꞌalee gwaa aniri sliimaa haa heedi daa eteediidine na Tirofiimo yaamu hhakeesii. Tirofiimo yaa Yahuudimoo gu Efeeso gooba. Inay gi ilahudeesiri tuba, Pawlo nuguraa khay ina mara gu didiruge gu Iliitleemu.)
30Hida goõ gu yaamu hhakee gi tlaatleesiri gau, yaagi cira tu⁄umidiri daqeemoo sliimaago daqa lenge, gi ooyiri Pawlo, gwaagi duukhiri khoorooge mara gu didirugo gu Iliitleemu. Cirakiray hida gi pingiiginiri afamaraaee gu marakee. 31Qatlay giyaa ilii koisiri gaasa ina, gimbakee gi day pandaa da sirikaarimoo gu didiruge21:31 sirikaarimoo gu didiruge: Uma gosi dugwaati eteediidina na Kilaudiiya Lisiyaa. Yuꞌudii kitaabukii afamaraa gu 23:26. gu raqa goõ da sirikaarii da Ruumi tuba, gau hingii kaꞌadi yaamu goõ gu Yerusaleemu. 32Cirakiray sirikaarimokira gu didiru gii oyi sirikaarii waka da deni sliimaa haa sirikaarii, gi tu⁄umidiri daqa raqatiray daa hiikurunkuriti.
Qatlay hida hhakee giyaa ilii aniri ina haa sirikaarii dosi, gi mayri difoo Pawlo. 33Sirikaarimokee gu didiru gii sati ilaciyaa gu Pawloge, gugi ooyi, gi ilafahhi sirikaarii dosi, magu khiidiniri hari nyololoo cada. Da hheꞌesi gi maasi tuba, “Hiĩ na miyaa, haa hinti malee laqi?” 34Hida wakinay raqateesii gi tlaatleesiri maahhoo, kakaanay idoo waka, kara wakinay see idoo waka da pasla. Sirikaarimokira gu didiru giyaa ilii arimi yaa hiidahhasiiba slawaraa gimba gu lou, sa maahhotee da gau, gi ilafahhi sirikaarii dosi, ma leehhisiri Pawlo booma da didirige da sirikaarii. 35Qatlay Pawlo giyaa ilii day kitariidaamoo gu booma da didirige, sirikaarii gwaati geregediri ina rawairee, sa gimba gu gaukee gu raqatee daa didiri hari khisla. 36Raqatira da hida yaa maahhaahhaminta tuba, “Gaasakuna!”
Ilakeesa da Pawlo pandaa da raqage
37Qatlay sirikaarii giyaa ilii daadaauusiri leehhisaraa Pawlo booma da didiri da sirikaariige, Pawlo gi kaay sa sirikaarimokira gu didiru tuba, “Naraꞌaa, ana kaawaraa idoo leẽ daqa dooguu?” Sirikaarimokee gi ilaki⁄isi tuba, “Kaslenkwaa khuꞌudaa Yunaanaisoo? 38Caba ugu ti Misirimokira baalahhanki gwaa tlaatleesu gau, hikira guraa giyaadu hida elefu cigahha, goó cu⁄ee hida hari taariru, kongoqomee naqatloo?”
39Pawlo gi ilaki⁄isi tuba, “Teesaaqay gooba! Ana ti Yahuudimoo, heedi gu yaamu gu Taariso gu hhapee da Kilikiyaage waaree, kara ana ti heedi gu yaamu gu kaari. Hani mayde, ma gimbuusi haa hida hhanki.” 40Sirikarimokira gu didiru gi ⁄imbi. Pawlo gi qadidi rawaa gu kitariidaamooge, gi waratlaysi daba gosi daqa raqatiray, magi qabaqabisi. Qatlay giyaa ilii qabiri diĩ, gi tlaatleesi cocoꞌomoo haa inay hari gimba gooina gu Eburaanaisoo.
22Ilatlawa da Pawlo pandaa da Wayahuudi da Yerusaleemu
1Pawlo gi kaay tuba, “Hhiee koi haa ayiĩ koi, inkoo hani itatiisidee, ilakeesa dooi na nahaã pandaa doogunay.” 2Qatlay giyaa ilii akhasiri Pawlo cocoi haa inay hari Eburaanaisoo, gi qabiri diĩ. Da hheꞌesi ina gi kaay tuba, 3“Ana ti Yahuudimoo, dinaa yaamu gu Taarisoge laqwali gu hhapee da Kilikiyaage waaree. Kara ana haa tiꞌii diiray Yerusaleemuge. Gamalieeli naa maarimuu gooi, dinigi caacaahhamisi, ma sirakomamidi naraꞌa sariyaa da ayiĩ koti. Ana hari muuna goõ hangigii ca⁄asi daqa Iliitleemuge da unkuray gooay gonkokunaa ga iliiwantee inkotii. 4Ana hagi labaꞌasi raqa da hida doó sirakomamida amotee da Yeesu, wakinay yaati amoolee kaka⁄iri. Slime hagi ooyimi hhawatee haa tigay gwaa ⁄imbee Yeesu, gigi ilapingimi jeerage. 5Gimati hhapalooay gu didiru gu Iliitleemu haa gaduũ goõ hiidahhasiyay ilatlawa gimbaki koi. Ana slime ha inay sinaa hadisiri cheetatu, magi leehhisi daqa hhiee koinay gu Wayahuudi yade yaamu gu Dameesikoge. Ana hagi hadakay taysi, magi ooyiru kay hida goó sirakoomee amotee da Yeesu, ma giraa khay Yerusaleemuge, hida hhakaꞌa pahha daa khiidimi, ma digi ⁄agitimi.
Pawlo gimbuusi idoo giyaa ilii⁄imbi Yeesu Kristu
(Yondu gu Ya⁄abimiisee 9:1-19; 26:12-18)
6Qatlay gaa ilii daadaausi Dameesikoge, letu yaati asu barii daadi tana⁄iyage. Cirakiray daagii ca⁄i wanqamee da dihhi rawgo, hinigii wanqasidi bareemoo sliimaa gunaa niini⁄idee. 7Da hheꞌesi ana hagi huui hhapeege, ‘Pukhu!’ Hagi akhasi afoo sini kakanta tuba, ‘Sawlo! Sawlo! Sina soꞌoyi labaꞌasida ana?’ 8Ana hagi ilaki⁄isi ambee, ‘Ugu ti miyaa, Looimoo gu Goõ?’ Ina sinigi kaay tuba, ‘Ana ti Yeesu gu tongoo da Nasareeti, guni labaꞌaaꞌamisida.’ 9Qatlaykii hida hhakira gwaa sliimaa waaree haa ana, yaa aniri wanqametee. Yuꞌudiyaa! Inay yaa caahhiriiba afoo da heedi, gwaa cocou haa ana.
10Da hheꞌesi hagi maasi ambee, ‘Ana hati malee laqa, Looimoo gu Goõ?’ Ina sinigi kaay tuba, ‘Tlayii, taa⁄a Dameesikoge, taysi sugoo kaay gimba sliimaa, sugwaa ilakhuukhuꞌusi, magu yonditi.’ 11Ana haa hiidahhasiiba khuꞌuduũ, sa gimba gu wanqametira da dihhi daa ilahhamisidi ana. Teꞌesii deneꞌee koi nagi ooyiri ana dabage, narigi giyaadiri haati amoolee daani Dameesikoge.
12Teꞌesii yaa wana heedi leẽ, uma gosi naa Ananiyaa, heedi gu diini, gwaa oow hari khisla sariyaa doori. Ina dugwaa muriidi hari khisla ha Wayahuudi goõ, gwaa ibimaamidee teꞌesii. 13Ina yaagi khay daqa dooii, gi qadidi ilaciyaa koii, gi kaay tuba, ‘Hhia Sawlo, slay ⁄uuru googu guri khuꞌuduũ!’ Qatlaykeesii lenge gii dahhasi khuꞌuduũ, gugi arimi ina. 14Da hheꞌesi Ananiyaa gi kaay daqa dooii tuba, ‘Iliitleemu gu ayiĩ koti, hindii leehhi ugu, ma caahhadi slaꞌamuu kosi, magu arinti hikira gu Kooma Ibinaa daa Tafaꞌadi, haa ma akhasidi gimba gwaa afa gosi dahha. 15Sa gimba masaydii gosi tleehhita daqa hida sliimaage, ma sigi kaadi gimbakee sliimaa guũ anti haa guũ akhasidi. 16Inkoo, ha soꞌoyi hiikaaꞌada? Qadidi, duguu nunqudisiye, dugu ilabuusliye tlakwaroo doogu ha Iliitleemu, hari firoo da Looimoo gu Goõ.’ ”
⁄oo⁄araa da Pawlo kakaaru gu Gimba gu Hhouge sa hhapapu wakinay
17“Qatlay gaa ilii ki⁄i Yerusaleemuge, gi hadakay mara gu didiruge gu Iliitleemu sa firoo. Qatlay gaa ilii firiirime Iliitleemu, dinaagi ilii khay ha Muuna gosi, 18gi arimi Looimoo gu Goõ tletiruge, kakaana sa ana tuba, ‘Slehheesii! Waaudi cira tiaa Yerusaleemugo, sa gimba hida gu yaamu hhanki ⁄imbiyaaiiba ilatlatlaw googu daqa dooii.’ 19Ana hagi kaay ambee, ‘Looimoo gu Goõ, hida hhanki khuiyay tuba, ana haati hadakakaakaw sinagoogaguuge, hagi khiidiidimi hida jeerage, kara hagi difi hida hhakira gwaa ⁄imbee ugu. 20Kara Sitefaano yaa masaydii googu. Qatlay dugwaa ilii gaasi, ana haati qadidi kengage, tay ana hangugi ila⁄imbidi haa inay yondukeesii. Kara, haa ga⁄ay qayroo gu hida hhakira gwaa gaasee ina.’ 21Da hheꞌesi Looimoo gu Goõ gi kaay sa ana tuba, ‘Taa⁄a, hagu slaꞌa ya⁄aboo segenge daqa hida gu hhapapu wakinayge.’ ”
Pawlo yaamulooay gu hhapee da Ruumi
22Hida hhakira gi itatiisiri Pawlo tia naqatloo. Da hheꞌesi gi tlaatleesiri maahhoo hari afoo da didiri kakaakanay tuba, “Gaasakuna! Heedi da hiĩ gooay haraa hiiboo⁄iiba ibinaa khoorotii.” 23Hida hhanki gi ilakoniri maahhoo, tay tooinaa kwakwahhiyay qayroo koina rawairee, kara tooinaa kuꞌumisiyay tipa rawaage. 24Teꞌesii sirikaarimokee gu didiru gi ilafahhi sirikaaritee tosi, ma hiidaasiri Pawlo jeerage. Kara gi kaay tuba, gu cangicangimisiye, tay gugi difiyay hari khwacoo gu cohhi, ma hiidahhasi caahharaa Wayahuudi, gu soꞌoyi ilii maahhaahhaminay ina taqaaqay. 25Qatlay gwaa ilii khiidiniri ina hari catoo, magu difiri, Pawlo gi maasi sirikaarimoo leẽ gwaa qadidu ilaciyaa kosii tuba, “Gu lou, ti naraꞌaa sariyaa da Ruumige, difoo yaamulooay gu Ruumi, tay dugu kahhi hukuruu ha dakoo lensee?”
26Qatlay sirikaarimokee giyaa ilii akhasi gimbaki, gi hadakay daqa sirikaarimokiray gu didiruge, gi kaay tuba, “Hati slaꞌada malee laqa? Heediki ti yaamulooay gu Ruumi.”
27Da hheꞌesi, sirikaarimokira gu didiru gi hadakay daqa Pawloge, gugi maasi tuba, “Sini kaade, ugu ti heedi gu Ruumigo?” Pawlo gi ilaki⁄isi tuba, “Ee.” 28Sirikaarimokira gu didiru gi kaay tuba, “Ana haati hadisi peesay wa⁄a, ma yaamulooay gu Ruumi tleehhidi.” Pawlo gi kaay tuba, “Ana see dinaa tiꞌii laqwali, ti yaamulooay gu Ruumi.” 29Hida hhakira goõ gungwaa hheꞌesee ilakhuukhuꞌusa maamisu Pawlo, cira gugi mayri maamisu. Sirikaarimokira gu didiru see gi tlaꞌamuudi, qatlay giyaa ilii caahhi tuba, gwaa khiidimi Pawlo yaamulooay gu Ruumi.
Pawlo pandaa da balasaa da didirige da Wayahuudi
30Heetlaalee dosi, sirikaarimokira gu didiru yaa slai caahharaa gu lou, Pawlo dugwaa soꞌoyi sitaakimi ha Wayahuudi. Teꞌesii gugi gweedimi, kara gi ilafahhi hhapalooee da deni haa balasaa goõ da didiri, ma hiikurunkuridiri daqa lenge. Da hheꞌesi, haraagi khay Pawlo, gugi qadidisi pandaa dooinay.
23Pawlo idoo giyaa ilii deehhimi Farisaayoo haa Sadukaayoo
1Da hheꞌesi, Pawlo gigi ilii kaasi ilaa hida hhakee gu balasaa, gi kaay tuba, “Hhiee koi, ana baloti naqatloo haa ibiidi hari muuna gu ⁄abaaku loi pandaa da Iliitleemuge.” 2Cirakiray, hhapalooaykira gu didiru Ananiyaa gi ilafahhi hida hhakira gwaa qadimidee ilaciyaa kosii, magu slokhosiri afa gosii. 3Da hheꞌesi, Pawlo gi kaay daqa dosii tuba, “Dugu slokhosi ha Iliitleemu, ugu ti bi⁄inakaꞌa pahha daa maakhi chakalaa!23:3 ugu ti bi⁄inakaꞌa pahha daa maakhi chakalaa: Pawlo wahaahana Ananiyaa hari kaawaraa tuba, ina heedikaꞌa pahha doó arine gu pandaa hhou, kaslenkwaa ti heedi gu tlaku hari waꞌay. Haã malee hiidahhasidi ibinaa tiꞌii, hanigi hukunti ana hari sariyaa da Iliitleemu, kara tay nama ugukee leẽ sariyaa gaã muritiiba inkoo, sa gimba ugu haã ilafahhadi tuba, dini slokhosiye.”
4Hida hhakira gwaa qadimidee ilaciyaa kosii, gi kaayri sa Pawlo tuba, “Malee hiidahhasida waaru hhapalooay gu didiru gu Iliitleemu?”
5Pawlo gi ilaki⁄isi inay tuba, “Hhiee koi, haã caahhiiba ina ti hhapalooay gu didiruu see gu Iliitleemu. Handikaa da Iliitleemu yoó kaada tuba, ‘Hhanti kaada gimba gu tlaku daqa looimoo gu hida kokuu.’23:5 Yuꞌudii kitaabuu gu Hiica⁄araa 22:28. ”
6Da hheꞌesi, Pawlo yaa arimi tuba, tla⁄aã gu hida hhakeesii gu balasaage wakinay yaa Sadukaayoo, kara wakinay yaa Farisaayoo. Teꞌesii gi maahhi hari afoo da didiri tuba, “Hhiee koi, ana ti Farisaaymoo, nanku Farisaaymoo. Ana naranti khay pandaa da balasaage, sa gimba ana kooma iliipaꞌaru tuba, hida gwaa kaka⁄ee, maa slafiyay yaagii ca⁄iyay ayisasugo.” 7Qatlay giyaa ilii kaay teesaaqay, naanaqamoo gu dihhu gii kaꞌadi tla⁄aã gu Farisaayoo haa Sadukaayoo, balasaa goõ hingigi deehhinti. 8Sadukaayoo yoó ⁄imbida tuba, slafaraa haa hiica⁄a ayisasugo hhaka, malayika hhaka ma gieeri see hhaki. Farisaayoo, yaa ⁄imbidi gimbaki sliimaa. 9Da hheꞌesi, maahhoo da didiri gi ilaqincidi, kara maarimamaa waka da sariyaa da raqa da Farisaayoo, gi qadimiti, tay hiĩ karankaahhuumidiri hari khisla tuba, “Dandiray haã aniiba dakoo lensee daqa heedikii. Angamalee malayika gina Muuna gu Iliitleemu goo niĩ cocoꞌoi haa ina!” 10Naanaqamoo gi ilaqinci hari khisla, sirikaarimoo gu didiru see gi tlaꞌamuudi tuba, Pawlo gu feehhimisiyay tlakwaroo. Ina gi ilafahhi sirikaarii dosi, maguu ca⁄asa kayri hari ⁄uuru tla⁄aã gooinaa, maguu ki⁄isiri ina waꞌay gu boomage.
11Amasi gwaa sirakoomee Looimoo gu Goõ Yeesu gi qadidi ilaciyaa gu Pawloge, gi kaay tuba, “⁄atlisii muuna! Qatlay haniĩ ilii ilatlaydi gooay yade Yerusaleemuge, ugu kwanda gani ilatlawa kayde ana slime yade Ruumige.”
Ilakhuukhuꞌusa da gaasaraa da Pawlo ha Wayahuudi
12Qatlay daa iliipisi Wayahuudi hingigi ila⁄imbidiri hari siiri, kara gi seeliniri tuba, “⁄aginaaba ma kitahhuu see idoo lensee, hati gesaa gaasana Pawlo.” 13Teꞌesii yaa wanay hida gwaa hiicatee faadoo da mibeeri cigahha, gungaa ilakhuukhuꞌusee laqaraa teesaaqay. 14Inay gi hadakayri daqa hhapalooay gu didiruge gu Iliitleemu haa daqa gadunge, gi kaayri tuba, “Hanguu ilawaasani dandiray kilakoti, haã seelini, ha koisanaaba idoo lensee, hati gesaa gaasana Pawlo. 15Inkoo, unkuray haa balasaa kaawa sa sirikaarimoo gu didiru, Pawlo duguraa khaye pandaa da balasaage, unkuray mangahhatotoo looti kaaday tuba, dandiray hati slaꞌana caahharaa naraꞌa gimba gu hukumuu gosi. Dandiray haã hheꞌesani hanguu ilakhuukhuꞌusani giyoomati kahhi see dawaraa tiꞌii.”
16Qatlay nanku hhioo dosi Pawlo giyaa ilii akhasi ilakhuukhuꞌusatee, gi hadakay booma da sirikaarii da Ruumige, gi ilakeesi sa Pawlo gimbakee. 17Da hheꞌesi, Pawlo gi ⁄oo⁄i sirikaarimoo leẽ, sugugi kaay tuba, “Leehhisi qaraimoki daqa sirikaarimoo gu didiruge, kona gimba gi kaawakaye daqa dosii.” 18Sirikaarimokee gi leehhisi qaraimokira daqa sirikaarimoo gu didiruge, gi kaay tuba, “Heedikira Pawlo diĩ khiidimi, hiniĩ eteedi, hinigi firimi, maa leehhisi qaraimoki daqa dooguu, kona gimba gu kaawaraa sa ugu.” 19Da hheꞌesi, sirikaarimokira gu didiru gi ooyi dabaca⁄ay gu qaraimokira, gurigi waaudi kengage, gugi maasi tuba, “Sina mala slaꞌada kaawaraa?”
20Ina gi kaay tuba, “Wayahuudi hingii ila⁄imbidiri heetlaalee gu firinay ugu, Pawlo magu leehhisidi pandaa da balasaage, magu iliitloohhiri tuba, slaiyay ilatahharaa naraꞌa hukumuu gosi. 21Inkoo, hhanti ⁄imbida firoo dooina, wanay hida gungii catee faadoo da mibeeri cigahha, gu baqaaqamidee Pawlo, magu iliitlairi. Inay hiĩ seeliniri tuba, ⁄aginaaiiba ma kitahhuu see idoo lensee, hiti gesaa gaasiyay ina. Inkoo, inay hingii hheꞌesiri ilakhuukhuꞌusa, ti baqaaqamidiyayi kilesi, ma sigi ⁄imbidi firoo dooina.”
22Da hheꞌesi, sirikaarimokira gu didiru gi geemay qaraimokee, ma waaudi, tay gugii gadimi tuba, “Hhanti kaada sa heedi lensee tuba, siniĩ kaadi gimbaki.”
Pawlo dugu leehhisi yaamu gu Kaysaariyage
23Da hheꞌesi, sirikaarimokira gu didiru gi eteedi sirikaarii cada, gigi ilafahhi tuba, “Ilakhuukhuꞌusa sirikaarii miyaa cada, sirikaarii mibeeri fanqu goó hiidadawee faraasi haa sirikaarii miyaa cada da khua qwatla hari tlaamaiĩ, la waautay Kaysaariyage qatlay doo ilii daye saa tami da amasi. 24Kara layii ca⁄asiday faraasi wakinay sa Pawlo, ma dugu ubaabi haa ma dugu leehhisi qasaw daqa Gafana Feliikisige.” 25Da hheꞌesi, gi handikimi cheeti daqa Gafana Feliikisige daa kooma gimbaki.
26Ana Kilawdiyoo Luusiya, ha handikiikima sa ugu, Gafana Feliikisi, goó muriidane, slay cehheemisu daqa dooaa!
27Heediki dugwaa ooyi ha Wayahuudi, kara inay gu aloo gaasiyay ina. Yuꞌudiyaa, ana haa sliimaa khay haa raqa da sirikaarii, hagugi ilabuꞌumi, sa gimba haa akhasi tuba, ina ti yaamulooay gu Ruumi. 28Da hheꞌesi, ana haati slaꞌa caahharaa, inay gwaa soꞌoyi sitaakiniri ina, gugi leehhisi pandaa da balasaa dooinay da didirige. 29Teꞌesii hagi baraslayi tuba, dugwaati sitaakimi sa maamisu goó sariyaa da Wayahuudi dahha. Kara, hhaka dakoo lensee, daraay boo⁄odi ina duguma gaasi ma khiidiru see. 30Qatlay gaa ilii akhasi tuba, Wayahuudi hingii ila⁄imbidiri, gaasaraa ina, cirakiray ana hanti ilafahhi siriikaarii, ma dugwaa leehhisi daqa dooguu. Kara ana haani ilafahhi hida hhakira gwaa sitaakimee ina, maraa khayri sitaakaa dooina pandaa dooguu.
31Inkoo, sirikaaritira idoo digaa ilii ilafahhi gooay, gurigi waaudiri Pawlo Yerusaleemugo, hari amasi hhakee gugi leehhisiri segenge yaamu gu Antipaatiri naqatloo. 32Heetlaalee dosii sirikaaritira daa khocidi hari yeꞌeeroo, gi ki⁄iri kambii gu sirikaariige, gi mayri sirikaaritira doó hiidadawa faraasige, ma ilakoniri hhiyuuma sliimaa haa Pawlo. 33Qatlay giyaa ilii dayri Kaysaariyage, gi hadisiri cheetitira sa Gafana Feliikisi, kara Pawlo gugi mayri dabaiĩ kosii. 34Feliikisi giyaa ilii hheꞌesi somaa cheetitee, gi maasi Pawlo tuba, ina yaa hhapee kaloo dahhi. Ina giyaa ilii caahhi tuba, yaa yaamu gu Kilikiyaa dahhi, 35ina gi kaay sa Pawlo tuba, “Haitatiisa gimba googu, qatlay giyoo ilii khayee tiꞌii hida gwaa sitaakimee ugu.” Da hheꞌesi gi ilafahhi sirikaarii, Pawlo duguma ga⁄ay waꞌay gu mara gu mutemi Heroodege.
24Pawlo dugugi sitaakimi pandaa da Gafana Feliikisige
1Qariqaaqari balalu kooani giyaa iliicatiri, hhapalooay gu didiru Ananiyaa yaagi khay Kaysaariyage sliimaa haa gaduũ wakinay haa heedi leẽ goó yondiida gimba gu sariyaa, uma gosi na Terituulo. Inay gi ilakeesiri sitaakaa da Pawlo pandaa da Gafanage. 2Qatlay Pawlo dugwaa ilii eteedi hakamaage, Terituulo gi tlaatleesi sitaakiru ina pandaa da Gafana Feliikisige.
Teꞌesii gi kaay tuba, “Gafana Feliikisi, ugu goó muriidane, koraraa wa⁄a dandiray haã slayni ibinaa da qasaw tawaaloo dooguu. Kara ha khuana tuba, harii dahhasa doogu da arimaa pandaage haraa khaydi gimba wa⁄a gu hhou tiꞌii hhapee doorii. 3Gafana Feliikisi, balalu sliimaa daqeemoo sliimaage haa amamu sliimaage dandiray gimbaki goóti ⁄imbana, kara ugu hagoóti daareesana hari khisla. 4Inkoo, slaꞌaaba magu ilahufidi hari khisla, hagu slaꞌa tlaatlaqasa hhoinay googuu, mandi itatiisidi dandiray qoomay coko⁄o.
5Gu lou, haã baraslayini tuba, heediki ti hiiguusiisay gu gimba gu tlaku daqa hidage, ina noó hiifaafahhana gau tla⁄aã gu Wayahuudige khoorotii sliimaa. Ina na giyaadimiisay gu raqataꞌa da diini da hida gu Nasareeti. 6Kara yaa slai slasla⁄uudisa mara gu didiru gu Iliitleemu, da hheꞌesi gugi oowani ina.24:6 Hhayuũ gu 6 - 8: Hagi slaꞌani hukuruu ina ilakhuukhuꞌusaraa da sariyaa doorii. 7 Teꞌesii sirikaarimoo gu didiru Lusiyaasi yaagi khay, harigi waaudi Pawlo daqa dooraa hari ⁄uuru. 8 Ina gi ilafahhi tuba, hhakira gu sitaakiikimee Pawlo, haraa khayee sitaakaa dooina pandaa dooguu. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki.8Inkoo, ugu loi bere hagu cangicangimisida, hiidahhasida maꞌaraa tuba, gimbaki sliimaa gu Pawlo gu sitaakiikine gonkosaa guti lou.” 9Da hheꞌesi Wayahuudi slime hingigi ilagaasidi, sitaakaa da Pawloge nama gimbakee leẽ, kakaanay tuba, sitaakati goõ dati loi.
Pawlo ilakeesi pandaa da Gafana Feliikisige
10Qatlay Gafana Feliikisi giyaa iliilaqasi daba gosi daqa Pawloge, ma qadidi haa gi ilakeesi, Pawlo gi kaay tuba, “Ana khua tuba, ugu haã hakiimuu gu hhapeti tleehhiti koraraa wa⁄a. Inkoo, ha kooma ⁄atlimaa gu ilakeesaraa pandaa dooguu sa sitaakati toyi daraani khay. 11Ugu hayii dahhasida slawaraa masaydii gundi maꞌasee ciraai tuba, kahhiyay hiicataraa balalu mibi haa cada see, qatlay gaa ilii hadakay Yerusaleemuge sa hhaꞌaleesa da Iliitleemu. 12Kara hida hhanki guni sitaakiikimee, hinaa slayriiba ana hangu ilaki⁄imisana haa heedi lensee mara gu didiruge gu Iliitleemu. Kara hinaa aniriiba hiifaafahhama raqa da hida sinagoogige ma daqa lenge see yaamuge. 13Kara inay hiidahhasiyaaiiba laqaru sumuku daqa dooguu tuba, sitaakaa dooina dati lou.
14Inkoo, ha ⁄imba pandaa dooguu tuba, ana Iliitleemu gu ayiĩ koti gunoó hhaꞌaleesa, hoóti sirakomamida Amoo da Yeesu, haã doó ilahudeesiye ha hida tuba, ti raqa da diini da afaꞌafuuma. Ana goó ⁄imba gimbaki sliimaa, daa handikimi sariyaage ha kitaababaa da tletimiisee da Iliitleemuge. 15Kara ana see ti kooma iliipaꞌaru daqa Iliitleemuge hida hhanki gooay tuba, Iliitleemu maa slafisi haa yaagii ca⁄asi hida goõ gwaa kaka⁄ee ayisasugo, hhakira gwaa komee ibinaa daa tafaꞌadi haa gwaa koomee tlakwaroo. 16Slime sa gimbaki balalu sliimaa ana saganoó koimisa hari ⁄uuru goy sliimaa, ma ibiidi hari muuna gu ⁄abaaku sumuku pandaa da Iliitleemuge haa pandaa da hida sliimaage.
17Inkoo, qariqaaqari gaa ilii segenge waare koraraa angaamaka, haa ki⁄i Yerusaleemuge, ma leehhisi sa kwaeeli gu hhapee dooi sadaaka haa ma haymisi idadu daa cu⁄i sa Iliitleemu. 18Qatlay naa ilii slayri mara gu didiruge gu Iliitleemu, tay yondiida gimbaki, ana haati asu hheꞌesi firoo da ilabuuslaraa. Kara raqa da hida see yaa wantaaba haa ana, ma gau lensee yaa wanaaba. 19Inkoo, teꞌesii yaa wanta Wayahuudi waka, daa hhapee da Aasiya dahha. Goó ilatahhe inay see ba⁄ay hinti aloo tiꞌii wanay pandaa dooguu, ma hiica⁄asiri sitaakaa dooina, bere konay gimba lensee daqa dooii. 20Bere hida hhanki gu tiꞌii waaree konay sitaaka, ba⁄ay kaayee inkoo tlakwarotira giyaa slayri daqa dooii, ana qatlay gaa ilii qadidi pandaa da balasaa dooinay da didirige. 21Kara, qatlay gaa ilii qadidi tla⁄aã gooinay, ana idoo leẽ kilesi ganaa kaay hari afoo da didiri ambee, ‘Ana letuti dininti sitaakimi pandaa doogunay, sa gimba ha kooma iliipaꞌaru tuba, hida sliimaa gwaa kaka⁄ee, himaa slafiyay haa yaagii ca⁄iyay ayisasugo.’ ”
22Da hheꞌesi Gafana Feliikisi, hiĩ gwaa khua naraꞌa gimba gu Amoo da Yeesu, gi deelisi hukumuu gu sitaakatee, gi kaay tuba, “Qatlay Luusiya sirikaarimoo gu didiru giyoó ilii khaye, ana hoo asu kereꞌesa gimba googu.” 23Ina gi ilafahhi sirikaarimokira gu didiru, Pawlo duguma ilakoomi ga⁄aw. Qatlaykeesii lenge, gi ilafahhi ina gu hhanti arina heedi daa khiidimi pahha, kara deneꞌee kosi digii geemaye, ma qaqayri ⁄agoo ha idadu gi slaiye ina.
24Qariqaaqari balalu angaamaka, Gafana Feliikisi yaagi khay haa hadee dosi Durusiila, daa Yahuuditoꞌoo. Ina gi ya⁄abi sirikaarimoo, Pawlo dugurimaa khay. Da hheꞌesi gugi itatiisiri qatlay giyaa ilii cocoi gimba gu ⁄imba Kristu Yeesu. 25Inkoo, Pawlo gi tlaatleesi ilakeesa gimba gu ibinaa daa tafaꞌadi pandaa da Iliitleemuge, idoo hida digoó iliislaiye mangirii kiki⁄iri hari waaway hangugi ga⁄ayay naraꞌa haa baloo daa khoca, qatlay Iliitleemu gimaa ilii hukune hida sliimaa. Teꞌesii Gafana Feliikisi gi tlaꞌamuudi, gi kaay sa Pawlo tuba, “Inkoo dimbuꞌudi! Ugu taa⁄a waaudi, hagoo kara eteeda, goo ilii slawe baloo waka.” 26Qatlaykeesii lenge ina yaa iliipaꞌami tuba, ina beelaa Pawlo gwaa aloo tlupi ina hari peesay, maguu ca⁄asi jeerago. Sa gimbakee giyaa eteediidina tiaatia, ma cocoi haa ina.
27Gimbaki gi ilakoomi koraraa cada. Da hheꞌesi, Porikiiyo Feesito gii oyi yondu gu Gafana Feliikisi. Sa gimba Feliikisi yaati slai laqaru hhoinay daqa Wayahuudige, gi may hiica⁄asaraa Pawlo jeerago.
25Pawlo ilakeesi pandaa da Gafana Feesitoge
1Balalu tami kilesi, qariqaaqari Feesito giyaa ilii day yaamu gu Kaysaariyage sa tlaatleesa da yondu gu Gafana, teꞌesaa yaa waaudi Yerusaleemuge. 2Teꞌesii hhapalooee da deni haa giyaadimiisee da Wayahuudi, hiraagi khayri pandaa dosi sitaakaa, giyaa sitaakiniri Pawlo. Kara gi firiniri Gafana Feesito, 3ma sigi laqami hhoinay daqa dooinay, hari amoo dari khawaraa Pawlo Yerusaleemuge, sa gimba inay yaa ilakhuukhuꞌuuꞌumisiyay, Pawlo magu gaasiri amooge. 4Inkoo, Feesito gigi ilaki⁄isi tuba, “Pawlo duguti ga⁄aa⁄ay yade Kaysaariyage, kara ana haã ilakhuukhuꞌusi hadakawa yade. 5Ina gi kaay tuba, ‘Tla⁄aã googunay, ya⁄aba giyaadimiisee dooguna waka, mani leeleehhisiri taysi Kaysaariyage. Bere heediki yaa laqi gimba lensee gu tlaku, inay maraa khayri sitaakaa dooina.’ ”
6Feesito yaa ibiidi haa inay balalu dagati baku mibi taqaaqay, da hheꞌesi gi waaudi Kaysaariyage. Heetlaalee dosii gi ibinaa kay kitiĩ gu hukumuuge, gi ilafahhi sirikaarii tuba, Pawlo duguraa khaye pandaa dosii. 7Qatlay Pawlo duguraa ilii khay, Wayahuuditira daa Yerusaleemu dahha, yaa qadimiti, gugi niini⁄iti, haraagi khaydi sitaakaa wa⁄a daayii loi. Inay yaa hiidahhasiriiba laqaru tuba, gwaati lou. 8Da hheꞌesi Pawlo hingi ilakeesi ina lenkosi, tay gi kaay pandaa da hida gonge tuba, “Ana hhaka idoo lensee da tlakwi gaa laqi, daa tlankidi sariyaa da Wayahuudi baku mara gu didiru gu Wayahuudi baku daa tlankidi Kaysaari.”
9Da hheꞌesi Feesito yaa slai laqaru hiilehhidu gosi daqa Wayahuudige, tay gi kaay sa Pawlo tuba, “Ugu slaꞌadaa waauda yade Yerusaleemuge, ma dugu hukuruu kay pandaa dooii sa sitaakati?”
10Pawlo gi ilaki⁄isi tuba, “Inkoo, ana hanti qadida tiꞌii pandaa da hakamaa da Kaysaarige, haã na daqa daraa hiiboo⁄odi hukuruu ana. Ugu ha khuꞌuda naraꞌa, ana sigaa yondiidiiba Wayahuudi tlakwaroo lensee. 11Inkoo, bere ana haã yondiidi gimba gu tlaku guraa hiiboo⁄u ⁄agitiru gu gwaaꞌaraa, ana firimaaba, ma hii⁄ipi gwaaꞌaraa. Kara, bere sitaakaa da Wayahuuditi daqa dooii guti louuba, hhaku heedi gu kooma haaki darii lu⁄araa ana dabaiĩ koinay, guni slaee gaasa. Ha firima, dinima itatiisa kay Kaysaari.”
12Qariqaaqari Feesito gi idaruusi haa balasaa dosi, da hheꞌesi gi kaay sa Pawlo tuba, “Naraꞌa! Ugu haã kereꞌesidi rufaa, duguma itatiisa kay ha Kaysaari, inkoo ha hada kayda daqa Kaysaarige.”
Hiigadiru gu mutemi Agiriipa daqa Pawloge
13Qariqaaqari balalu angaamaka giyaa iliicatiri, Mutemi Agiriipa25:13 Mutemi Agiriipa: Mutemiki ti Agiriipa gu cada, nanku Mutemi Heroode Agiriipa gu leẽ. Yuꞌudii kitaabukii afamaraa gu 2:1, 20-23. Hiĩ gu nanku Mutemi Heroode Agiriipa gu didiru. haa Beriniike25:13 Beriniike: Ti hhioo dosi da coko⁄i da mutemi Agiriipa gu cada. yaagi khayri Kaysaariyage, ma laqaniri muree dooina daqa Feesitoge. 14Sa gimba yaa ibiidiri taysi balalu wa⁄a, Feesito gi slay qoomay gu hhou gu ilakeesa gimba gu Pawlo sa mutemi Agiriipa, gi kaay tuba, “Wana heedi waku tiꞌii na Pawlo, daa may lumandeege ha Gafana Feliikisi. 15Qatlay gaa ilii hadakay Yerusaleemuge, hhapalooee da deni da Iliitleemu haa gaduũ gu Wayahuudi haraa khayri sitaakaa dooina da Pawlo, inay hinigi firiniri ana tuba, heediki dugu hukune. 16Ana sigaa kaay ambee, ti ou gu Ruumi gooba hiigeemawa heedi diĩ sitaakimi, ma dugu hukumi tay hingi kahhi see slaslaw haa hida kosi gwaa sitaakimee, ina see sugu kahhi qawa mucu gu ilaki⁄isaraa sitaakaa dooinay.
17Inkoo, qatlay giyaadimiisee da Wayahuudi giyaa ilii kurunkuridiri teꞌesii, ana haa hiikaaiiba. Heetlaalee dosii hagi ibiidi kitiĩ gu hukumuuge, gi ilafahhi sirikaarii, heedikee maduguraa khay hakamaage. 18Teꞌesii hida hhakira gwaa sitaakimee ina, qatlay giyaa ilii qadimidiri sa sitaakiru, haraa khayriiba gimba lensee gu tlakwu, gaa iliipaꞌami gooay. 19Kara tay yaa konay wariiki⁄imisu sliimaa haa ina, gimba gu diini dooinay haa gimba gu heedi waku gwaa gwaau, uma gosi naa Yeesu. Pawlo gi ilatlay tuba, slafi. 20Ana haa caahhiiba, idoo ga ilii dahhase cangicangimisu gimbaki gwaati louu see baku gu louuba. Da hheꞌesi, hagugi maasi Pawlo, bere yaa aloo slai hadakawa yade Yerusaleemuge, ma qadida kay yade hakamaage, ma dugu hukumi sa sitaakati. 21Teꞌesii, Pawlo gi kereꞌesi rufaa, gi firimi ma dugu may balotaꞌa naqatloo gimbakee dugumaa ilii ⁄imbiye hukuruu ha Kaysaari. Kara, hagi ilafahhi sirikaarii, ina ma dugu ga⁄ay balotaꞌa naqatloo gamaa ilii ya⁄abe sirikaarimoo, magu leehhisi daqa Kaysaarige.” 22Da hheꞌesi, mutemi Agiriipa gi kaay sa Feesito tuba, “Ha slaꞌa heediki magu itatiisi ana loi.” Feesito gi ilaki⁄isi tuba, “Heetlaalee hagoo itatiisida ina.”
Pawlo pandaa da mutemi Agiriipage haa Beriniike
23Heetlaalee dosii, Agiriipa sliimaa haa Beriniike yaagi khayri hari hhaꞌaloo haa iiriꞌisinoo, gii guniri waauu gu didiruge, daqa doó ilii itatiimisiyee gimba, sliimaa haa sirikaarii da deni haa hida gu kaari gu yaamu. Da hheꞌesi, Feesito gi ilafahhi sirikaarii dosi, Pawlo maduguraa khay pandaa dooinay. 24Da hheꞌesi, Feesito gi kaay tuba, “Mutemi Agiriipa haa unkuray gonkokunaa gu tiꞌii waaree sliimaa haa dandiray, heediki guũ antiri! Wayahuudi goõ da Yerusaleemu haa hhaã gu tia gu Kaysaariya, maahhaahhaminay daqa dooii tuba, ina haraayii boo⁄iiba ilakooma ibinaa. 25Inkoo gu lou, ana haa arimiiba tlakwaroo lensee giyaa laqi, daraa hiiboo⁄odi ina ma dugu gaasi. Kara yaa kereꞌesi rufaa, ma dugu hukuru kayi ha Kaysaari, ana haã ⁄imbi ilafahha sirikaarimoo, ma dugu leehhisi daqa dosii yade Ruumige.
26Gu lou, ana koomaaba gimba lensee daqa dosii gu hiidahhase handikiru daqa looimoo goorii Kaysaari. Inkoo, ana guranti khay ina pandaa doogunay, kara ti pandaa dooguu ugu, mutemi Agiriipa. Qatlay goo ilii hheꞌesane maamisu heediki, ana ma slay gimba gu handikiru. 27Ana goo arime ti waaway gooba, ma ilafahhi sirikaarimoo ma leehhisi heedi doó khiidine, handiba ilakeesa see naraꞌa sitaakatira gi kone.”
26Pawlo ilakeesi pandaa da mutemi Agiriipage
1Da hheꞌesi, Agiriipa gi kaay sa Pawlo tuba, “Inkoo, dugunii geemay hangu ilakeeside sitaakateesii.” Teꞌesii Pawlo gi waratlaysi daba gosi, higi tlaatleesi ilakeesa tuba, 2“Mutemi Agiriipa, hanguu ilatahhi ana lenkoyi ambee, ana na panda hhoi, letuti qadida pandaa dooguu, mangu ilakeesi sitaakatiray daa leehhisi ha Wayahuudi. 3Sa gimba ugu khuꞌuda naraꞌa ou haa kabaaba⁄u sliimaa da kone Wayahuudi. Inkoo, hagu slaꞌa tlaatlaqasa ugu, mani itatiisidi hari muuna gu hiikaasa.
4Gu lou, Wayahuudi goõ khuiyay, idoo gaa ilii ibiidi hhoinay yadaa loaa qarauumaa dooaa, tlaatleesoo da ibinaa dooaa ana haa hhapee dooii ibiidi, slime haa yade Yerusaleemuge. 5Kara inay hiniti khuꞌuyay yadaa looaa tlaatleesoogo. Inay hiidahhasiyay ilatlawa, bere hiti slaiyay tuba, gimbaki gu lou, ana naati omi haa gi ibiidi Farisaaymoo pahha, tay tooaa ilakoomi sariyaa haa ou goõ gu raqati da diini doori, raqa haã da kooma sariyaa haa ou wa⁄a ba⁄ay da raqoo wakinay see. 6Inkoo, ana saganiĩ qadidi tiꞌii, ma dini hukumi, sa gimba ha kooma iliipaꞌaru hiifadidukiray gu Iliitleemu, giyaay fadidi daqa ayiĩ kotii. 7Hiifadiduki nama hikira leẽ gu motoliya doori mibi haa cada, giyoó iliipaꞌanee slawaraa, tay tooina iliikonay hari maguuma hhaꞌaleemisu Iliitleemu tleemaa haa amasii. Ye mutemi, sati gimba gu iliipaꞌarukee, na idoo siniĩ sitaakimi ha Wayahuudi! 8Taysa hida saa soꞌoyi ariniri iliipaꞌaruki ti gimba doó hiidahhasiyaaba pahha tuba, Iliitleemu yoó slafimisi haa yaagii ca⁄amisi hida ayisasugo.
9Gu lou, ana see wakaꞌalee haati ⁄imbi tuba, kwanda ga yondiide gimba sliimaa ga hiidahhase, ma tlanki uma gu Yeesu gu Nasareeti. 10Ana see gimbakee gunaa laqi yade Yerusaleemuge. Ana sinaati hadisi ⁄uuru ha hhapalooee da deni da Wayahuudi, gi khiidiidimi jeerage hida gu Iliitleemu. Qatlay digaa ilii hukuukune gwaaꞌaraa, ana see haatii slakhi kuura doyi da ⁄imbaraa teesaaqay. 11Kara ana haati nikiikima hadakakaw sinagoogaguu paslaapaslooge, magi ⁄agitimi hida gwaa ⁄imbee Yeesu, hagigi koimisi ⁄uureemisu inay, ma belendeqesiri Kristu. Ana haa qupidi hari khisla sa inay, haati amoolee hadakay yaamu gu segenge, magi labaꞌasi.
Pawlo gimbuusi idoo giyaa ilii⁄imbi Yeesu Kristu
(Yondu gu Ya⁄abimiisee 9:1-19; 22:6-16)
12Letu waka, tla⁄aã gu leẽ gu hhiyuumidukeesii gaa ilii yade khuꞌuuꞌumise Dameesiko, tooaa kooma cheeti daa handikimi tuba, ana kooma ⁄uuru haa ilakaawa daqa hhapalooee da denigo da Iliitleemu. 13Ye mutemi gooi, ana qatlay gaa ilii amooge waare, letu yaati asu daadi tana⁄iyage, cirakiray hagi arimi wanqamee da dihhi yadaa rawgo, ba⁄ay da wanqametee see da letu, hinigi ilii wanqasidi ana bareemoo sliimaa haa deneꞌee hhakira gwaa hhiyuudee sliimaa haa ana. 14Dandiray gonkotaa gi huhuani hhapeege. Da hheꞌesi, ana hagi akhasi afoo kakanta sa ana hari gimba gu Eburaanaisoo tuba, ‘Sawlo, Sawlo! Sini soꞌoyi labaꞌasida ana? Hanguti ilaqaꞌada ugu lenkoogu, hari amoo da siaraa hari daribimaa ana looimoo googu.’26:14 hari amoo da siaraa hari daribimaa ana looimoo googu: Hari Eburaanaisoo maꞌaana dosi ti kala⁄araa diitiray hhadaa da afacokhi. Hhadati da afacookhi ti idoo daroó yondiidiye ⁄uureesa yakway goó duukhee kokoteeni. Hari gimba gu Eburaanaisoo ti kaawaraa da kooma maꞌaana da siaraa hari daribimaa.15Sawlo gi ilaki⁄isi sa ina tuba,
‘Ugu na miyaa, Looimoo gooi?’ Looimoo gu Goõ gi kaay tuba, ‘Ana ti Yeesu, ga labaꞌaaꞌamiside hari khisla. 16Inkoo, tlayii laqadita hari yeꞌeeroo koku. Ana hagwanti iliica⁄i, maguu leehhi ugu, ma yondimiisay goy tleehhiti haa masaydii gu gimbaki koi, hiĩ guũ anti haa hikee sugoo laqame ugu. 17Ana hagu ilabuꞌuma ugu daqa hida kokaa gu Israeeligo haa daqa hida gu hhapapu wakinaygo. Ana gu ya⁄aba daqa dooinay, 18tlaaꞌasa kay ilaa koina, maa hiifookidiri yadaa hhanteego, gii gunay cenceege. Kara hagu ya⁄aba, fookidisankii yadaa ⁄uuru gu Sataanimoogo daqa Iliitleemuge, ma sigi ilamooyimi ha Iliitleemu tlakwaroo dooina. Inay gi slayay aalimee tla⁄aã gu hida daa tlintiꞌisi daqa Iliitleemuge hari amoo da ⁄imba ana.’
19Kara, mutemi Agiriipa, gu lou ana haa mayiiba akhamisu gimbakira dinaa ilii khay ha Looimoo goori gu goõ rawgo. 20Hida gu Dameesiko siginaa tlaatleesi kakaaru gimba gu Iliitleemu. Da hheꞌesi hida gu Yerusaleemu haa hhapee goõ da Yudaaya, kara haa hida gu hhapapu wakinay. Ana sigaa kakaami ambee, kwanda gi mayee amamu koina gu tlakwi, hiifookidiyee daqa Iliitleemuge, kara laqanee teesaaqay hari yondu gooina giyoó yondiidiyee. 21Sa gimbaki gaa yondiidi, Wayahuudi hinaa ooyiri ana, qatlay gaa ilii waꞌay gu mara gu didiruge waaree gu Iliitleemuge, hinaa slaiyay gaasaraa. 22Letuti naqatloo Iliitleemu hiniĩ iliiay ana, haã qadidi, tay tooaa ilatlatlaw gimba gu lou daqa hida sliimaage gu deni haa gu digidakwi see. Ana kakaakaamaaba gimba waku see, nama gimbakira kilesi daa kaay Musaa haa tletimiisee da Iliitleemu giyaa tletiniri wakaꞌaletira, gimba gumaa hiica⁄a, 23tuba, Kristu kwanda dugu labaꞌasiye. Kara ina na heedi gu pandaa tleehhidi slafa haa hiica⁄a ayisago haa gi kakaana Gimba gu Hhou gu ilabuꞌuru daqa Yahuudige haa daqa hida gu hhapapu wakinayge, haã na cencee dooina pahha.”
24Qatlaykeesii, Pawlo giyaa ilii ilakesaasidiye, Feesito yaa kaay hari afoo da didiri tuba, “Pawlo, kontaa khansu! Somaa doogu da khisla, hindii fookidi waaway googu!” 25Teꞌesii, Pawlo gi kaay tuba, “Ye Feesito heedi goó muriidane, ana koomaaba khansu, gimba ga giimaamise daqa dooguu guti lou haa guti waaway. 26Mutemi Agiriipa khui gimbaki, sagani hiidahhaahhamisa cocoꞌomoo pandaa dosii hari ⁄atlimaa, sa gimba ha khua gu lou tuba, hhaku gimba lensee hikeesii gi hhidine ina, sa gimba gimbakee dugwaa yakwiiba. 27Teꞌesii, Pawlo gi kaay tuba, ‘Mutemi Agiriipa, hoó ⁄imbidaa gimba daa handikimi ha tletimiisee da Iliitleemu? Ana ha khua tuba, hoó ⁄imbida.’ ” 28Da hheꞌesi, Agiriipa gi kaay sa Pawlo tuba, “Goo ilatahhade tuba, qatlayki gu coko⁄o hani cira hiidahhasidaa hiifaafahha ana, ma heedi gu Kristu tleehhidi!” 29Pawlo gi kaay tuba, “Ana gimati qoomay gu coko⁄o baku gu tleedu see, ana firima Iliitleemu ambee, ugu sliimaa haa hida hhanki goõ guni akhaakhamisee ana letuti, taqay tleehhidiyee da ana gooay. Gu lou, ana slaꞌaaba unkuray, ma dangu khiidimi jeerage.”
30Da hheꞌesi, mutemi Agiriipa gi qadidi sliimaa haa Gafana Feesito, Beriniike haa hida wakinay goõ gwaa ibiidee sliimaa haa inay. 31Qatlay giyaa ilii waaudiri waaukeesaa, hingaa wariikaayri inay haa inay tuba, “Heediki yoó yondiidiyaaba idoo lensee, daraa hiiboo⁄odi ina ma dugu gaasi ma ilapingiru see jeerage.” 32Da hheꞌesi, Agiriipa gi kaay sa Feesito tuba, “Heediki duguũ aloo hiica⁄asi, bere yaa aloo kereꞌesiyaaba rufaa da gimba gosi, duguma itatiisa kay ha Kaysaari.”
27Pawlo hhiyuuma dosi Ruumi kawa
1Qatlay daa ilii kaay ha hida gu deni tuba, dandiray27:1 dandiray: Afamarakii gu 27:1 gu 28:16 naqatloo, Luuka gwaa handikimu cheetiti, umaki gu dandiray ti Pawlo sliimaa haa hida gwaa leeleehhisee ina hhiyuuma dosii. Slayii tuba, Luuka yaati handikimi cheetiti daqa danaꞌa gosii Teyofiilo. Yuꞌudii kitaabukii afamaraa gu 1:1. hanti aloo hhiyuudana hari meeli teꞌesaa yaamu gu Kaysaariyago hhapee da Itaaliya naqatloo. Pawlo sliimaa haa hida wakinay daa khiidimi, digigi taatahhi daqa sirikaarimoo wakuu gu didiru, uma gosi na Juliyaasi gu raqa da sirikaarii da Kaysaari. 2Dandiray gii guni meeli daa yaamu gu Adiramiito dahha. Meeliti, daa daadaausidi waaudimoo daqeemoo paslaapasloo naqatloo, gwaa kenga gu tlawa da didirige waaree hhapee da Aasiyage. Dandiray gi tlaatleesani hhiyuuma doori, dandigi leeleehhisi ha Arisitaako, Makedoonimoo gwaa yaamu gu Tesaloniike dahha.
3Heetlaalee dosii gi daani Sidoonige. Juliyaasi gi laqami hhoinay sa Pawlo, gugi geemay, ma arimaa kay deneꞌee kosi, ma slay idadu giyaa slaiye. 4Teꞌesaa gi ilakoni haa hhiyuuma doori hari meeli. Sa gimba kufahhiya hindaa kaniinimisida dandiray, gii catani hari bara da goraa gu hhapee da Kipiroo daa ilii hhaka kufahhiya wa⁄a. 5Gi tlo⁄osani tlawa da didiri hari bara da ilasegi da hhapee da Kilikiyaa haa Pamfiliyaa, gi daani yaamu gu Miirage, gwaa hhapee da Liikiyage waaree. 6Teꞌesii sirikaarimokira gu didiru gi slay meeli, daa Alekisandariyaa dahha, daa Itaaliya kakaakawa, hindigi tosaa gii guumisi teꞌesii.
7Dandiray gi hhiyuudani aslaaꞌamee, gii owani balalu wa⁄a, gi daani ilaciyaa haa yaamu gu Niido naqatloo hari maana. Kara kufahhiya hindigi kanisidi dandiray, ma mayni ilakooma pandaage hari amotee. Sa kufahhiyatee gii catani hari bara da wayee gu hhapee da Kireete, hagi niini⁄idani hiiqwiilii⁄ida da Salimoone. 8Gi ilakoni niini⁄ida hhapee da Kireete hari kenga gu tlawa da didiri hari maana, gi daani daqa wakay daa eteediidine na “Bandaari da hhoi”27:8 Bandaari da hhoi: Bandaari ti daqa da kenga gu tlawa da didirige waara, dagoóti deꞌena ha caaqwa da dihhi haa gondadee goóyii caca⁄ee tlawa da didirige. Teꞌesii meeli yoó hiidahhasida dawaraa ilaciyaa gu hhapee da kaarunge, hida mayii dahhasiri hiiguumisa haa hii⁄eetimisu khooslay. daa ilaciyaa waara haa yaamu gu Laseeya.
9Qoomay wa⁄a gaã hhamisani tlawa da didirige, kara hhiyuuma doori see hindii tlaꞌameedeesidi, sa gimba qoomay gu hhou korige gu hhiyuuma tlawa da didirige hiĩ hheꞌesi hindii cati. Da hheꞌesi Pawlo gigi ilii⁄oo⁄i hida goó maadee meelitee, 10gi kaay tuba, “Hhawatee, ana haã arimi hhiyuumati toori haraa khayda sagadadahhu gu didiru, hhamisida meeli haa khooslay gu waꞌay kosii waara, kara ibinaa doori see haga hhamisana.” 11Teꞌesii, sirikaarimokira gu didiru gi ilakoomi itatiimisu gimba gu heedi gwaa wariiqadiidimida meeli haa looay gu meelitee. Ba⁄ay ina yaati aloo itatiisi gimba daa kaay ha Pawlo. 12Sa gimba bandaaritira daa hhoiiba ilii ibinaa qatlay gu kijaajimoo gu dihhuge, hida wa⁄a gi kaayri tuba, ba⁄ay da ilakooma hari hhiyuuma. Inay yaati iliipaꞌaniri bere hiidahhasiyay, ma dayri yaamu gu Foyiniikege, ma ibiidiri teꞌesii qatlay gu kijaajimoo gu dihhu. Foyiniike yaati yaamu hhapee da Kireetege, daa fahhaahhane ha caaqwa bareemoo cadago kilesi, bara da Wayee gu Ilacindoo gu biraa haa Goraa gu Ilacindoo gu biraa.
Gondadee gu deni tlawa da didirige
13Qatlay caaqwa giyaa ilii tlaatleesidi fahharu aslaaꞌamee bara da wayeego, inay beelaa hiĩ slayri idoo giyaa slaiyee. Da hheꞌesi gii duukhiri rawaage nanga gu meeli,27:13 nanga gu meeli: Idoo waku guyii loou, doo hiislakhiye maꞌayge sa qadidisa meeli. gi hhiyuudiri hari kengaiĩ gu hhapee da Kireete. 14Yuꞌudiyaa, daa ilii cati qoomay coko⁄oniinii, daagii fahhasi kufahhiya da dihhi, uma gosi na “Goraa - Ilacindoo gu rawaa,” yaagi puupuudi yadaa hhapee da Kireetego wayee khuꞌusa. 15Qatlay meeli dagaa ilii slay ha kufahhiyatee, dandirigi slanqadi hiifokidisa meeli, ma yade khuꞌusidi bara daa dahhiye kufahhiyatee, hagaga mayni dagarima waaudi ha kufahhiyatee.
16Asunkuilee gii catani hari bara da wayee gu hhapee da coko⁄i, daa niini⁄idi ha maꞌay, uma gosi na Kawda, ma hii⁄ipani kufahhiyatee. Gu lou, yaati maana khiidiru rawaa gu meelige masuwaa da coko⁄i da ilabuꞌuru hida.27:16 masuwaa da coko⁄i da ilabuꞌuru hida: Meeli yaati konta masuwaa da coko⁄i, daraa yondimaamidiye sari leehhimisu hida haa khooslay tla⁄antla⁄a gu meeli haa hhapee da kaaruu. Hari amoti meeli yaati hiidahhasidi meeta hhoinay tlawa da didirige, giyaa ilii daadi yaamu paslaapaslooge. Kara masuwati dagaraati yondimaamidi sa ilabuꞌuruu hida gu meeli, bere hiĩ tlakwaakwaydi. Hhayukii, masuwatira dagaatii duukhi hari maana aluũ gu meelige, hida gu meeli giyaatii tlaysiri haa gigi qaasiri waꞌayge, ma daga ga⁄ay naraꞌa.17Qatlay hida giyaa ilii hheꞌesiri hiiduukha masuwatee, gigii daasiri meelige. Da hheꞌesi, inay gii catisiri hhagumeerii hari biraa gu meeli, gigi khiidiniri naraꞌa, ma hii⁄atlisiri meeli sa hiikaasa gondadee hhakira. Teꞌesii yaa tlaꞌamuudiri, inay beelaa ilasiꞌida daqa seehhinay gwaa kanga⁄u hari ilabiiraidee gu maꞌay, uma gosi na Siritii. Da hheꞌesi, yaay taareeiri nanga, ma ilageegeeꞌesiri khocu gu meeli, haa dagagi ilakoomi ila⁄upidu ha kufahhiyatira.
18Gondadee hhakee gu deni loi gi ilakoniri tlupidu meeli. Inay heetlaalee dosii gi tlaatleesiri hiikwakwahhu tlawa da didirige khooslay gwaa meelige waara. 19Baloo da tamige, inay gi tlaatleesiri kwakwahhu tlawateesii khooslay gu meeli see hari dabaiĩ koina loi. 20Balalu wa⁄a gwaa hiicatee letu ma tica⁄eerii see hagiyaa ariniiba, kara gondadee gu deni gi ilakoniri pupukhumoo. Asunkuilee iliipaꞌaru goori see gu ba⁄aru, gii faaki sumuku.
21Qatlay hida hhakee giyaa ilii ibiidiri balalu wa⁄a, ⁄agoo see gubasli idoo lensee, Pawlo gi qadidi tla⁄aã gooinay, gi kaay tuba, “Ye hhawatee, unkuray hanaa itatiisidiriiba ana, qatlay hangwaa ilii tlaatlaqasi ambee, hhanti waaudana Kireetego. Bere hanaati itatiisiday ana, danguu aloo ilaqaiyaaba taqay haa gi hhamisiday khooslay. 22Itatiisa, inkoo hangu slaꞌa tlaatlaqasa, ⁄atlisuu muunaiĩ hari khisla, sa gimba hhaku lensee daqa doogunay gu hhamisa ibinaa dosi, meeli kilesi dagani tlakweemisi. 23Sa⁄alee hari amasi malayika gu Iliitleemu, Iliitleemu soó yondiide haa goó firiirime, hinaani ilii khay, 24gi kaay tuba, ‘Pawlo, hhanti tlaꞌamuta. Ugu kwanda ga ilakeesa kayde keesi doogu pandaa da Kaysaarige. Kara yuꞌudiyaa, hari hhoinay gosi gu didiru, Iliitleemu suguũ hadisi ibinaa da hida sliimaa gu hhiyumaamidee haa ugu.’ 25Inkoo, hhawatee ilakooma ⁄atlimaa kokuna, sa gimba kooma ⁄imba daqa Iliitleemuge tuba, gimbaki maa hiica⁄i, idoo sinaa ilii kaay gooay ana. 26Teesaaqay see, meeli doori kwanda gi ilasiꞌide hhapee wakay daa niini⁄idi ha tlawa da didiri.”
27Amasi gu baloo da mibi haa cigahhage, kufahhiyatee gi ilakonti ila⁄upidu dandiray tlawa da didirige da Adiriyaa. Qatlay daa ilii day amasidiira taqaaqay, hhawatee gwaa yondimaamidee meelige, inay beelaa yaa daadaauusiri hhapee da kaaruuge. 28Da hheꞌesi gii taareeiri tlawateesii hhagumoo daa ilii kufi idoo dayii looi, ma ilakhuiri ilasegeruu kosi, gi slayri fuuti miyaa leẽ haa mibeeri cada. Kara qoomay gu coko⁄o giyaa ilii cati, qariqaaqari giyaa ilii khociri coko⁄o kilesi, gii taareeiri hhagumokee, gi slayri ilasegaruũ kosi yaa fuuti mibeeri dagati. 29Sa gimba inay yaa tlaꞌamuumuudiri tuba, meeli dooina yaa aloo tlupita hhafideerii gwaa ilaciyaa gu hiifaakoo da tlawateesii waaree, gii taareeiri nanga cigahha aluũ gu meelige haa gi firiniri damapisi.
30Da hheꞌesi, hida hhakee gi koisiri lakidaraa meeligo. Inay gii ⁄eetisiri masuwaa tlawa da didirige, magahhatootoo yaatii taareeiru kakaakay pahha nanga pandaa da meelige. 31Pawlo gi kaay sa sirikaarimoo gu didiru haa sirikaarii tuba, “Hida hhanki bere meetiyaaiiba waꞌay gu meelige, unkuray hiidahhasidaaiiba ba⁄aru.” 32Teꞌesii, sirikaaritee gi kereꞌemisidi hhagumeerii gwaa oowee masuwatee meelige, gigi mayri may huuꞌudi tlawage, hida hhanti hiidahhasiyay lakidaraa.
33Hari taaboo⁄u, Pawlo gigi tlaatlaqasi hari khisla inay gonkoinaa, ma ⁄aginiri. Ina gi kaay tuba, “Inkoo naqatloo letuti baloo da mibi haa cigahha haã tlaꞌameege wantay, ⁄agoo see hanguba idoo lensee. 34Inkoo, ana hangu tlaatlaqasa unkuray ⁄agima ⁄agoo. Unkuray kwanda ga ⁄agintee, ma hiidahhasidiri ibinaa. Hhaku lensee daqa doogunaa gu hhamisa ma quubiya da saga gosi see.” 35Qatlay giyaa ilii kaay gimbaki, gii oyi mukaatimoo, gi kaay ⁄iisoo daqa Iliitleemuge pandaa dooinay gonkoinaa. Da hheꞌesi gugi fandakumisi haa gi tlaatleesi ⁄agoo. 36Inay gonkoinaa digigii ⁄atlisi muunaiĩ haa gi ⁄aginiri ⁄agoo. 37(Dandiray gonkotaa yaa hida miyaa cada haa mibeeri fanqu haa lahhoꞌo gwaa waaree meeliteesii.) 38Qatlay inay giyaa ilii hheꞌesiri ⁄agoo haa gi akhaakhaniri naraꞌa, gi sagaadeehhiri hiiloaruu gu meeli, hari amoo da lihhiru ganoo tlawage.
39Qatlay daa iliipisi, hida hhakee goó yondiidee meelige, gi aniri hhapee giyaa hhidinee. Kara gi aniri daqa waka da kooma seehhinay kenga gu tlawateesii, daqa giyaa iliislaiyee taysi khuꞌusa meeli, ma dagamari day hari ⁄uuru seehhinayge, bere yaa aloo hiidahhasiyay. 40Inay gi kereꞌemisiri hhagumeerii hhakira daa ilii kufimi nanga, tay gigi tooinaa mayri tlawa da didirige, kara nama qatlaykeesii lenge gi hanslaꞌasiri hhagumeerii hhakira gwaa oowee maadimoo gu meeli. Da hheꞌesi gii tlaysiri qayru rawaa gu meelige, gugi khiidiniri, ma ooyi caaqwa hari amoti ma ila⁄upi meeli. Teꞌesii gi yade khuꞌusiri meeli, ma dagarima day seehhinayge kenga gu tlawa da didirige. 41Yuꞌudiyaa, meelitee gi tlupidi upa gu seehhinay, gwaa waara hari biraa gu waꞌay gu maꞌayge. Bara da pandaa da meeli gi ilasiꞌidi seehhinayge tlasi, bacaraa see dagaa hiidahhasiiba. Kara bara da aluũ dagagi tlakweemisi hari tlupidu hari ⁄uuru ha gondadee gu deni gu maꞌay.
42Qatlaykeesii, sirikaaritira yaa ilakhuukhuꞌusidi cu⁄uduũ hida goõ daa khiidimi, ma hiidahhasiriiba hiinuncaraahhamidu, gi dayay hhapee da kaaruu naqatloo haa gi tooinaa lakidiyay. 43Teꞌesii, sirikaarimokira gu didiru yaa slai ilabuꞌuru Pawlo, gigi tlaatlahhasi, ma may cu⁄uduũ hida hhakee. Kara ina gi ilafahhi hhakira gu khuee hiinuncaraahhamidu, manguu kwakwahhiri gesaa maꞌayge, ma hiinuncaraahhamidiri, gi dayay hhapee da kaaruu naqatloo. 44Kara gi ilafahhi hhakira wakinay, ma ibimidiri rawaa gu pencerahhamay gu bangasayi gu meelige, ma digiri hhangaraaꞌamidi, kara wakinay daqa qambeeroo gu meelige. Hari amoti hida goõ digaa ilabuꞌumi. Teesaaqay gi dayri qasaw hhapee da kaaruuge.
28Pawlo idoo dugwaa ilii slay ha gimba yade hhapee da Maalitage
1Qatlay gaa ilii saayu daani hhapee da kaaruuge, gi baraslayini tuba, haã daani hhapee daa niini⁄idige ha tlawa da didiri, uma gosi na Maalita.28:1 Maalita: Ti yaamu da khuiye inkotii harima umakee leẽ tlawateesii da didirige da Meditereeniyaani yade wayee gu Sisiliiyage.2Looee da teꞌesa yaa laqanti sa dandiray cabuuma hari khisla. Inay yaa hamisiri aslaa haa hindigi kwahhasuusiri dandiray gonkotaa, sa gimba tlubay yaa tlubiibina haa yaa wanta caaqwa da dihhi. 3Pawlo yaa hiikurunkuri upa gu magiiduu. Qatlay giyaa ilii qaasi upakee aslaage, deesu yaagi iladahhi teꞌesaa sa hamu gu aslaa, gi kihhi dabaca⁄ay gu Pawlo, gii taagidi daba gosii. 4Qatlay looetee da teꞌesa giyaa ilii aniri deesu hingii taareeꞌedi dabaca⁄ay gosii, hingigi wariikaayri inay haa inay tuba, “Gu lou, heediki kwanda giyoó cu⁄iye hida hari taariru. Ina giyaanimati ba⁄ami see tlawa da didirigo, inkoo hiĩ arimi haaki dosi, ina hhanti ilakona ibinaa.” 5Yuꞌudiyaa, Pawlo gugi heteqesi deesukira aslaage, ina ma ilaqaꞌa see dugwaa ilaqaiiba. 6Inkoo, hida gi baqamidiri inay beelaa dabaca⁄ay gosi laafidi baku ina huui cira haa gi gwaai. Qatlay giyaa ilii baqamidiri qatlay gu tleedu haa gi aniri hhaka idoo lensee daa hiica⁄adi daqa dosii, gii fookiri ilahudaa koina, gi tlaatleesiri kawaraa tuba, ina ti iliitleemu.
7Ilaciyaa haa daqatira daa wana qaymamuu gu Pubiliyoo, heedi gu didiru gu hhapetee da Maalita. Ina hindigi kwahhasuusi dandiray aya gosii hari cabuuma da didiri, gi ibiidani balalu tami dahaa kosi pahha. 8Taataa gosi gu Pubiliyoo yaa buburuge wana mama⁄i, dugu labaꞌasi ha ga⁄ay gu dihhu haa faahha da ceedee. Pawlo gugi arimaa kay. Qatlay giyaa ilii hheꞌesi firoo, gii qaasi dabaiĩ kosi daqa dosii, gugu hhoeesi. 9Qatlay gimbaki giyaa iliica⁄i, ga⁄iidee wakinay wa⁄a slime hhapee da Maalitage, yaagi khayri, digigi hhoeesi. 10Inay slime hindigi muriidiri dandiray hari amamu paslaapasloo. Kara qatlay gaa ilii ilakhuukhuꞌusani waaudimoo hari meeli, inay sindigi qaqayri dandiray idadu sliimaa gaa slaꞌane.
Pawlo dawaraa dosi Ruumige
11Inkoo, gaa iliifaakisani slehheeri tami yade Maalitage, hagi waaudani hari meeli daa Alekisandariyaa dahha, daa qadidisi hhapeteesii daa niini⁄idi ha tlawa da didiri. Qatlaykee sliimaa yaa kijaajimoo gu dihhu. Meelitee yaa konta sanaamuu gu sagaiĩ gu iliitleemamee irangiya. 12Da hheꞌesi gi daani yaamu gu Sirakuusage, gi ibiidani teꞌesii balalu tami. 13Teꞌesaa gi waaudani, gi daani yaamu gu Regiyooge. Qatlay daa ilii cati baloo leẽ caaqwa daa wayee dahha yaagi tlaatleesidi fahharu. Baloo da cadiige gi ilakoni hhiyuuma doori hari meeli, gi daani yaamu gu Putiyoolige. 14Teꞌesii gi slayni hhiee wakinay goó ⁄imbee Kristu, hindigi kwahhasuusiri dandiray, ma ibiidani haa inay balalu fanqu. Kara, hari amoti gi daani Ruumige. 15Hhiee gu teꞌesa giyaa ilii akhasiri gimba goori haa khawaraa doori, inay yaagi khayri sa amoodabaawa tay naqatloo Sokoonii da Apiiyo haa daqa waka daa eteediidine Meloo tami, mangu slaslayni haa dandiray. Qatlay Pawlo giyaa ilii arimi, gi kaay ⁄iisoo daqa Iliitleemuge haa gi muuna hii⁄atli.
16Inkoo, qatlay gaa ilii daani yaamu gu Ruumige, Pawlo dugugi geemay, ma ibiidi ina lenkosi sliimaa haa sirikaarimoo gu ga⁄awa ina.
Pawlo kakaana gimba gu Iliitleemuge Ruumige
17Balalu tami, qariqaaqari giyaa ilii dayri Ruumige, Pawlo gi eteedi giyaadimiisee da daqatee da Wayahuudi. Qatlay giyaa ilii kurunkuridiri, gi kaay sa inay tuba, “Hhiee koi, gaamati laqiiba gimba lensee gu tlaku daqa hida koii baku ou gu okookoiĩ koti, ana dinaa ooyi Yerusaleemuge haa dinigi taatahhi dabaiĩ gu Ruumige. 18Qatlay hida gu Ruumi giyaa ilii hheꞌesiri itatiisaraa keesi dooi, hinaa slaiyay geemawa ana, sa gimba haa koomaaba dakoo lensee daraa hiiboo⁄odi gwaaꞌaraa. 19Inkoo, Wayahuudi giyaa ilii kanisiri gimbakee daa kereꞌesi ha hida gu Ruumi, dinigi ⁄uureesi ma kereꞌesi rufaa daqa Kaysaarige. Kara, caahhi tuba, haã koomaaba sitaakaa lensee dari khawaraa daqa hida gu hhapee dooii. 20Inkoo, sa gimbaki haa firimi mangu ariirini haa unkuray haa ma cocoi haa unkuray. Ana, Pawlo, dininti khiidimi hari nyololoti, sa gimba Masiiya dugunoó iliipaꞌana ha Israeeli.”
21Inay gi ilaki⁄isiri tuba, “Dandiray haa slayniiba cheetatu yadaa Yudaayago, gu koomee gimba googu. Kara, hhia lensee hhaku gwaa khaw tiꞌii yadaa, guraa khaw gimba baku gwaa kaawakaw gimba lensee koogu gu tlaku. 22Inkoo, slaꞌana akhasa ilahudaa koku, sa gimba dandiray khuana tuba, raqati da diini28:22 raqati da diini: Yaati Wayahuudi yaamu gu Ruumige, gwaa ⁄imbee Kristu. Slime, Kristu gunaa kakaakaanay. dagati gi maamisi tlakwaroo ha hida daqeemoo sliimaa.”
23Inay gi ilakhuukhuꞌusiri baloo da slaslaw haa Pawlo. Balotee giyaa ilii daadi, yaagi khayri hida wa⁄a daqa giyaa ilii ibimaamidiye ina. Gi ilakeesi tlaatleesoo gu heetlawaa sa khwayaiĩ naqatloo, tay tosaa ilatlatlay sa inay gimba gu Tawaaloo da Iliitleemu. Kara gi koisi hiifaafahha inay gimba gu Yeesu daqa sariyaa da Musaago haa kitaababaa da tletimiisee da Iliitleemugo. 24Wakinay gi ⁄imbiri gimbakee giyaa kaay, wakinay giyaa ⁄imbiriiba. 25Inay hingaa ila⁄ibidiriiba, gi tlaatleesiri waaudimoo, Pawlo giyaa ilii kaay gimba leẽ tuba, “Muuna gu Iliitleemu yaa kaay gu lou daqa ayiĩ kokunay hari amoo da tletimiisay gu Iliitleemu Isaaya, 26kakaana tuba,
‘Taa⁄a daqa hida hhankii haa lasigi kaada tuba,
akhamisu maa akhasidayi,
teesaaqay see, etaa hamaa caahhadaaiiba.
Kara, khuꞌuru maa khuꞌuntay,
gimati teesaaqay see, etaa hamaa antaaiiba.
27Muunaiĩ gu hida hhanki
yaa karaarahhiri,
eaa koina giyaa tuntukiri,
haa yaa guumuuꞌudisiri ilaa koina,
bere hinti aloo teesaaqay gooba, yaa arinayi hari ilaa koina,
yaa aloo akhasiyayi hari eaa koina,
yaa caahhiyay hari waaway gooina
haa hinigi iliifookidiyay ana Iliitleemu,
ana giyaa aloo hhoeesa.’28:27 Yuꞌudii kitaabuu gu Isaaya 6:9.
28Inkoo, slaꞌa unkuray ma caahhadiri tuba, ilabuꞌuru gu Iliitleemu slime dugunti ya⁄abi daqa hida gu hhapapu wakinayge, kara inay gu itatiimisiyay.”28:28 Hhayuũ gu 29: Pawlo qatlay giyaa ilii hheꞌesi kaawa gimbaki, Wayahuudi gi waauti, tay konay naanaqamoo gu didiru inay haa inay. Handikaa wa⁄a da tlaatleesoo da Yunaanaisoo kontaaba hhayuki.
30Koraraa cada, Pawlo yaati ibiidi marakeesii giyaa buaaidiye ina lenkosi koraraa cada. Teꞌesii gi kwahhasuumisi hida goõ gwaa khakhaakhawee sa arimaa ina. 31Hari ⁄atlimaa sliimaa, gi kakaami pandataa gimba gu Tawaaloo da Iliitleemu haa gi caacaahhamisi gimba gu Looimoo gu Goõ Yeesu Kristu.