Titə

Zliya tsaslati Pəl kaa

Titə

Kwəma dza ghwəmməə gha sənataa dzəkən zliya na

Ma kə nihwəti mbəzliy, ghala pətsaa tsasli Pəl zliya nay, məndi pəlikəmə kwa fərshina tə hiɗi ka Rəm, ghəci mbə təwrə dzar mbə məlməhi ghənghən ghənghən na, kə ghəshi (vəh 1:5 lə 3:12).

Kaa Titə tsasli Pəl zliya na. Ma Titə naciy, ntsaa nəw kwal tsa Yesəw na, mbə hwəhwə tsa ka Gərekə ghəci (nighəm mbə Galatə 2:3). Aa niy pəhəhwə Pəl mbə dza ta wə ghənghən ghənghən. Mbaꞌa məniy ka ntsaa kəəti mbə sləni ci (nighəm mbə 2 Kwərintə 7:6-16).

Avanay njasa nəwva kwəma mbə zliya na:

Vəh 1 Ma ghala pətsaa tsasli Pəl zliya nay, Titə mbə hiɗi Kəretə na. Pəl niy zlay na mbəɓa ta mbə ghəciy kərni sləkati naa niy tərmbə kwəma mbəɓa. Zhini nza ghəci tivə mbəzliy dzaa ꞌwa kwal kaa mbəzliy nəw Yesəw dzar mbə jakəvahi mbəzliy nəw Yesəw tə hiɗi ka Kəretə. Dzəghwa Pəl ki mbaꞌa cinti njasa ka na təra mbəzli va.

Vəh 2 Dzəghwa Pəl diɓa ki mbaꞌa cinti kaa Titə njasa dza naa ɓəni kwəma kaa nihwəti mbəzli gwanashi ni mbə mbəzliy nəw Yesəw.

Vəh 3 Pəl gəzanci kaa Titə a ghəci gəzə kaa mbəzli njasa ka ghəshi nzəy tikə tə hiɗi, zhini ka gəzanshi, əntaa ghəshi zləɓa kwəma mbəzliy həərə mbəzli va ta tihəva lə ta nəw kwəma jiji.

Səkwəpə

¹1:1-3 ndə kwal tsa Yesəw: 1Tim 2:7Yən tsasli na zliya na, yən yən Pəl, ndə ghəra sləni tsa Hyala, zhini diɓa na, ndə kwal tsa Yesəw *Kəristəw yən. Hyala ghwənara na ta dzee ta kəəti mbəzli təravə na, nza ghəshi mbəə ɓanavə nefer shi kaa ngəta, mbaꞌa ta mbə ghəshiy ɓənivə kwəma nzə kataŋ na. Na kataŋ na va kwəma Hyalay, ghənzə cimmə na njasa ka ghwəmmə nzəy ta təɓanta kaa Hyala. ²1:2 1Pi 1:3-5; Gal 3:6, 17-18Ma nə ya kaa kwəma mənee va tsəghay, a mbəzli mbəə fəy ghən gəzliŋə ta kwəmavə piy tsaa kəɗi ma dza ghəy kataŋ, kə ghəshi, nə ya. Ghala kwataŋata hiɗi ghwəla ta ghavay, a Hyala niy gəzəkə ɓanshi piy tsaa kəɗi ma va kaa mbəzli. A na Hyala nanzə kiy, ka sla dzərvə na tepəw. ³1:3 3:4; sa bərkəti na vəghwə: 1Tim 2:6Ma sa bərkəti na vəghwə tsa va kiy, dza na mbaꞌa cikəvərimmə piy tsa vaa dzəti ngwəla, səvəri mbə kwəma nzə va ɓənee kaa mbəzli. Ghənzə ghənzə Hyalaa mbəlitəmmə va, fambəra na kwəma va mbə dəvee. «Mbala, a gha dzaa gəzanshi kwəma va kaa nihwəti mbəzli kwərakwə» kə kaa ngəra.

⁴1:4 Titə: 2Kwər 2:13; zəghwə: 1Tim 1:2Kaa ngəŋa tsaslee zliya na Titə. Ghay, nja zəghwə yakee məniŋa gha, sa nzanay, kaa ntsa kwətiŋ tsa ɓanavə ghwəm nefer ghwəm. Məntəŋa wəzə hwər tsa nzə Didi Hyala, ghəshi lə Yesəw Kəristəw Ndə mbəlimmə, mbaꞌa ghəshi ndaŋa zərkə mbə nzəy tsa gha.

Sləni Titə tə hiɗi ka Kəretə

⁵1:5 SləniKY 14:23Kwəma zlaŋee va tə hiɗi ka Kəretə tiy, a gha sləkati naa niy tərmbəta kwəma ta sləka mbəɓa gwaꞌa nə ya. Ma niy ɗee kiy, mbaꞌa gha tsəhəŋa dzar mbə jakəvahi mbəzliy nəw Yesəw mbə məlməhi tə hiɗi ka Kəretə gwanashi. Sa ghaa dza ya mbə tsamaɓa jakəvay, mbaꞌa gha dzaa titivə mbəzli ta nza ghəshi ka mbəzliy ꞌwa kwal kaa mbəzliy nəw Yesəw mbəɓa, njasaa niy gəzaŋee va. ⁶1:6-9 1Tim 3:2-7; 1Pi 5:1-4Ma ntsa dza ghaa fə ka Ndə ꞌwa kwal təɓə nay, ntsa hanci ma məndi cəm dzar kwa *kwəma jikir na ya jəw nzə. Mali kwətiŋta sa və, mbaꞌa ndərazhi ci ɓanavə nefer shi kaa Yesəw *Kəristəw, wəzə nzəy tsa shi kwa kwəma mbəzli, kala zhini ma ghən ghəshi. ⁷Ma ntsa fəy məndi ka ntsaa ꞌwa kwal mbə mbəzliy nəw Yesəwəy, ndə ghəra sləni tsa Hyala na tsava ndə naci. Va tsəgha kiy, ka təɓə na məndiy hanci cəm dzar kwa kwəma jikir na ya jəw nzəw. Ka təɓə na ghəciy ndə kəli ghən tsa ciw. Ka təɓə na ghəciy ɓə nəfəw. Ka təɓə na ghəciy sa sa shiy ka ghiw, ka təɓə na ghəciy ndə pəla miyəw. Ka təɓə na ghəciy gwəfə shiy va mbəzli diɓaw. ⁸Ma təɓə nay: Ndə ka kaꞌwə ka məlmə ghəci wəzə kəghi tsa ci, ndə məni kwəma wəzə na, ndə ka zəzə kwəma wəzə, ntsaa nəw kwəma lə kwal tsa nzə, ɗewɗew nəfə tsa ci kwa kwəma Hyala, ntsaa məni ma kwəma ghwampa ghwampata. ⁹1:9 2:1; 1Tim 1:10Ma təɓə nay, mbaꞌa ghəci kəsəvə na kataŋ na va kwəma ɓananavə məndi wəzə mbə nəfə ci. Ma ghalaɓa kiy, aa taa mbay mətsahanshi bərci kaa nihwəti mbəzli, lə kwəma kataŋ na va. Zhini diɓay, aa taa mbay cikəvəri wəzə mənti mbəzliy ɗi ma zləɓa kwəma va vaw, kə.

¹⁰1:10-16 3:9-11; 1Tim 1:3-71:10 1Tim 1:6Ava mbəzli tsəgha ni va pə gha taa ti, sa nzanay, ɗaŋ na nihwəti mbəzli tiɓa, ka zhini ghən ghəshi, war kwemer gəmgəm ni va kama ghən ti shi ka ghəshiy gəgəzə, ka dadakə mbəzli. Kwatama *ka Zhəwifəə nəw Yesəw gwəramti na kwəma va. ¹¹1:11 1Tim 6:5; 2Tim 3:6War hashi kə məndi dzaa hashay gəla mbəzli va. Sa nzanay, gwaꞌa gwaꞌa ka ghəshiy yiɗivəri nihwəti mbəzli mbə nzəy tsa shi kəghi tsa shi lə shi ɓənipə ghəshi va. Shi təɓə ma məndiy ɓananshi kaa mbəzli na shi ɓəɓəni ghəshi va kaa mbəzli. Ta nahwəti na kiw, war ta pəlavə gəna shi nə ghəshi kaa kwəma va gwaꞌa tsəgha. ¹²A tsahwəti *ndə gəzə kwəma Hyala tsa shi ghəshi mbəzli ka Kəretə niy gəzəkə kwəma dəꞌwə ghən tsa ciy dzəkən shi. Ma kə niy niy: «Mbəzli ka Kəretəy, war dzərvə ka ghəshiy slasla, nja shəkwadeshi ndərəm ghəshi, ka mereɗem na ghəshi, war hwər tsa shi na sa sənay ghəshi gwaꞌa tsəgha» kə niy ni. ¹³1:13 2Tim 4:2Ma kwəma gəzəkə ntsa va vay, kwəma kataŋ na. Va tsəgha kiy, gəla mbəzli va na, ə pə ghaa gəzanshi kwəma lə bərci, nza ghəshi mbəə nəw kwal Hyala njasa təɓə na. ¹⁴1:14 3:9; 1Tim 1:14Gəzanshi kwəma a ghəshi zlata nəw kwəma jiji ka Zhəwifə, ka zlata nəw kwəmaa dzəkən məni ɗewɗew va pəhəti mbəzliy ɗi ma fəti va ta nəw kwəma kataŋ na. ¹⁵1:15 1Tim 1:5; Mt 15:11; Rm 14:14, 20Mbaꞌa kə nəfə tsa ndə ɗewɗew kwa kwəma Hyalay, ya nimaɓa shiy na war ɗewɗew dza ghəshiy nza və kwərakwə. Ma na mbəzliy yivə ma kwəma Hyala, shi kama nefer shi ɗewɗew kwa kwəma Hyalay, shiy tiɓa ɗewɗew və shi na shi kiw. Na na shiy, war shi gəmgəm ni ghəshiy zəzə ya hwəmɓa. Ya ə mənti ghəshi shi gəmgəm ni na, kwəma tiɓaa shashanshiw. ¹⁶1:16 2Tim 3:5; 1Zhŋ 2:4Ma mbə kwəma shi ka ghəshiy gəzəy: «Mbəzliy sənata Hyalaa gə ghəy» kə ghəshiy ni. Ma sa ka ndəə nighə sləni shi məni ghəshi gəmgəm na ɓa na, war nja mbəzliy sənata ma Hyala ghəshiy pəzli. Ka zhini ghən na ghəshi, war shi ɗi ma Hyala na shi məni ghəshi, ka mbay ghəshiy məni na wəzə na kwəma tepəw.

Njasa ka mbəzli nza kwa kwəma Hyala

¹2:1-9 Ef 5:21–6:92:1 1Tim 1:10Na na ghay Titəy, kwəmaa dzava lə na kataŋ na kwəma ɓənipə məndiy dzəkən nəw kwal Hyala, pə ghaa ɓananshi kaa mbəzli. ²2:2 1Kwər 13:13Gəzanshi kaa pəhepəhir zhər, əntaa ghəshi ghighi ghən tsa shi lə shiy sa, ə kə ghəshi mənishi ka zhər ka məhərli, ka ndəghwə ghən tsa shi, ma nza məndi mbəə fa kwəma və shi. Ə kə ghəshi ɓanavə nefer shi gwaꞌa gwaꞌa kaa Hyala, ka ɗi mbəzli, ka səꞌwa kwəma. ³2:3 1Tim 3:11; 1Pi 3:1-5Tsəgha pə ghaa gəzanshi kaa pəhepəhir miꞌi diɓa. A ghəshi mbəə nza ka miꞌi ɗewɗew nəfə ni kwa kwəma Hyala. Əntaa ghəshi tsəhtsəhəə dzəkən mbəzli ma. Əntaa ghəshi vəŋəvə sa shiy ghipə tərəŋw ma. War kwəma wəzə na ka ghəshi ci kaa nihwəti mbəzli. ⁴Ava tsəgha dza ghəshiy mbay ɓananavəshi ɗi zhər shi lə ɗi ndərazhi shi kaa mekwikwi miꞌi. ⁵2:5 Ef 5:22-24Ma nza ghəshi mbəə nza ka miꞌi ka məhərli, ɗewɗew nzəy tsa shi, ka kəsə ghi tsa shi bekir divi shi, ka məni sləni wəzə na kəghi tsa shi, ka ɗi fəti va zhər shi. Ma ghalaɓay, ka dza mbəzliy kwəmavə kwal gar ndərə kwəma Hyalaw.

⁶2:6 1Zhŋ 2:14Tsəgha pə gha taa gəzanshi kaa gwəla kwərakwə ɓa, a ghəshi nza ka mbəzli ka məhərli. ⁷2:7 1Tim 4:12; Flp 3:17Gha dəꞌwə ghən tsa gha kwərakwə kiy Titəy, war kwəma wəzə na pə ghaa məni, ta mbə nihwəti mbəzliy ɓəni məni kwəma wəzə na va va gha. Mbaꞌa pə ghaa ɓəni shiy kaa mbəzliy, lə nəfə kwətiŋ pə ghaa ɓənishi. Əntaa gha ɓəti shi ɓəni gha va kaa mbəzli nja shi tsaɓana ma. ⁸2:8 1Pi 2:15Kwəma kataŋ na, lə kwal tsa nzə pə ghaa gəzəə səvəri, kala kama ghənzə gar ndərəti ndə, ta mbəə ꞌwəshamti mbəzliy ɗi ma kwəma ghwəmmə va, sa ka ghəshi nata ma kwəma gar ndərə na mbə kwəma gha va.

⁹2:9-10 1Tim 6:1-2Ma na mevivi mbə mbəzliy, ə pə ghaa gəzanshi a ghəshi ɗaŋshi fəti ya hwəmɓa kaa mbəzliy sləkəshi, ka mananshi kwəma kaa ngəshi njasa ɗi ghəshi. Əntaa ghəshi dzaa kanshi ghəpə ma, ¹⁰2:10 3:4əntaa ghəshi ghəli ya nimaɓa shi mbəzliy sləkəshi va ma. War sləni wəzə na kə ghəshi dzaa məni, ta mbə mbəzliy sləkəshi vaa sənay, mbəzli slar slar ni na mevivi ghəy ni, kə ghəshi. Ma tsəghay, ta fə dimə dza mbəzliy dzəti kwəma ɓəni ghwəmmə va kaa mbəzliy dzəkən Hyalaa mbəlitəmmə va.

¹¹A na Hyalay, aa cikəvəri wəzə hwər tsa mənti naa dzəti ngwəla, wəzə hwər tsa nzə va dza naa mbəliti mbəzli gwanashi. ¹²2:12 Ef 1:4; 1Zhŋ 2:16Wəzə hwər tsa məntəmmə Hyala vay, ghəci citəmmə na zlashi məni shi gəmgəm ni təɓə ma kwa kwəma Hyala, lə zlashi maw shi tə hiɗi gəmgəm ni. Ta mbə ghwəmməə mənimmə ka mbəzli nza məhərli və shi, ka məni kwəma slar na lə kwəmaa təɓə va Hyala tikə tə hiɗi ni. ¹³2:13 1Kwər 1:7; 1Tes 1:10Ava war tsəgha ka ghwəmmə məni nana di, kala ndəghə vici wəzə na va fəy ghwəmmə ghən tsa ghwəmmə gəzliŋə ti, sa dza Ndə mbəlimmə Yesəw *Kəristəw vaa səəkə ti lə shəndəkə tsa ci ghəci Hyala ghwəmmə dikə na. ¹⁴2:14 3:14; Səvəri 19:5; Ezhek 11:20; Gal 1:4; Ef 2:10; 1Tim 2:6; Ebr 13:12; 1Pi 2:9; 1Zhŋ 3:16Ma Yesəw Kəristəwəy, ə səəkəy na, mbaꞌa mətiy tə ghwəmmə, ta mbəlimmə va kwəma ghwəmmə jikir na gwanata. Ta mbəə məntəmmə ɗewɗew kwa kwəma ci, mənti na tsəgha, nza ghwəmmə nza ka mbəzli ci, ka ɗi məni kwəma wəzə na ya hwəmɓa. ¹⁵Ava kwəma ka gha ɓananshi kaa mbəzli, ka mətsahanshi bərci, ka naɓə mbəzliy fa ma kwəma. Ə pə ghaa gəzanshi kwəma kaa mbəzli lə bərci ndaŋa Hyala va. Ka zləɓa gha mbəzliy ndərə kwəma gha ma.

Njasa təɓə mbəzliy nəw Yesəw tikə tə hiɗi

¹3:1 Rm 13:1-7; 1Pi 1:13-17A zəmə, gəzanshi wəzə kaa mbəzliy nəw Yesəw əntaa ghəshi za ghən ta fa kwəma va mezhizhə, lə va nihwəti mbəzli dikə dikə ni tə hiɗi gwaꞌa. Ə kə ghəshiy ɗi fəti və shi. War məni kwəma wəzə na kə sa mbə ghən shi ya hwəmɓa. ²Gəzanshi, əntaa ghəshi dzaa gəzə *kwəma jikir naa dzəkən ndə ya tsamaɓa ci ma. Əntaa ghəshi məməni miy lə mbəzli ma. War ka mbəzli sayi ni kə ghəshi mənshi. Ka məni wəzə kaa mbəzli gwanashi.

³3:3 1Kwər 6:11; Ef 5:8War tsəgha pə ghaa gəzanshi məni, sa nzanay, kwataŋa na mbəzli kama məhərli mbə ghən shi niy nza ghwəmmə kwərakwə, niy ɗi fəti ghwəmmə va Hyalaw. Mbəzli zaza ni niy nza ghwəmmə. War məni shi gəmgəm ni va səkwa hwətəl tsa ghwəmmə ti shi na kwəmaa niy kavə ghwəmmə. Ka məni war ndərəm, ka hərhə va nihwəti mbəzli. Niy ɗi mətsə ghwəmmə nihwəti mbəzliw, ghwəmmə kwərakwə na, niy ɗi na shi ghwəmməw, tsəgha. ⁴3:4 1:3; 2:10-11; 1Tim 1:1; 2:3; 4:10; Tit 3:6Ya tsəgha niy məməni ghwəmmə ki na, dza Hyalaa mbəlitəmmə va, mbaꞌa citəmmə wəzə hwər tsa nzə, dza na ɓa, mbaꞌa citəmmə njasa ɗiti na mbəzli gwanashi. ⁵3:5 Zhŋ 3:5; Rm 6:4; Ef 2:8-9; 5:26; 2Tim 1:9; 1Pi 1:3Mbaꞌa mbəlantəmmə, sa mənti ghwəmmə sləni wəzə na mbəlantəmmə na kiw, war təgəm tsəgha mbəlantəmmə na, sa zhanta hwər tsa nzə tə ghwəmmə. Aa yaɓantəmmə va kwəma ghwəmmə jikir na, mbaꞌa ghwəmmə yammə kwa baka səɗa. Diɓay, aa ndammə piy tsa ꞌwarꞌwar tsa, dzar kwa Safə tsa nzə ɗewɗew tsa. ⁶3:6 Rm 8:9-16; 1Kwər 6:11; Gal 5:25; Ndə mbəlipə: 2:13; Flp 3:20; 2Tim 1:10; Tit 3:4; 2Pi 1:11; 1Zhŋ 4:14A Hyala fambəmmə Safə tsa nzə ɗewɗew tsa tərəŋw mbə nefer ghwəmmə, tə mbərkə kwəma mənti ndə mbəlimmə Yesəw Kəristəw. ⁷3:7 Rm 3:24Ta mbə wəzə hwər tsa məntəmmə Hyala vaa zhəghantəmmə ka mbəzliy dzəghwa kwəma nzə kala hazləni tiɓa, nza ghwəmmə mbəə kwəmavə piy tsaa kəɗi ma va fəy ghwəmmə ghən tsa ghwəmmə ti gəzliŋə. ⁸Ma kwəma gəzəkee vay, kwəma kataŋ na na.

Ə ɗee ghaa jihəva tərəŋw dzəmbə gəzə kwəma va kaa mbəzli, ta mbə mbəzliy ɓanavə nefer shi kaa Hyalaa məni kwəma wəzə na ya hwəmɓa. Ghənzə na na wəzə na kwəma, ghənzə na saa dzaa kəətiti mbəzli. ⁹3:9-11 1:10-163:9 1:14; 1Tim 1:4Ngərə ghəpə tsa gəmgəm tsa vay, ka i miy tsa gha ghaa dzəmbə ma. Mbaꞌa kə məndi ghakə kə ghəpəə dzəkən ɓaɓala jijihiŋwəyəy, ka dzəmbə tsava ghəpə gha ma. Ka məməni miy gha lə mbəzli ma. Ka zləɓa kə ghəpə ghaa dzəkən kwəma pəhəti *Məyizə ma. Niva shiyəy, shi gəmgəm ni na ghəshi, ka kəətiti ndə ghəshiw. ¹⁰3:10 Mt 18:15-17Mbaꞌa pə gha nay ndəə həhəərə mbəzli ta tihəvərishiy, ə pə gha naɓəti kwa taŋa səɗa. Kala ɗi fəti kəy, naɓəti kwa baka səɗa diɓa. Ma sa ghaa nay diɓa kala di zlata məni kwəma ci vay, ɓarvaŋa mbə kwəma ci, zlay kərakə. ¹¹A gha sənay, gəla mbəzli tsəgha ni vay, a ghəshi zlay nəw kwal Hyala tsa kataŋ tsa. War kwəma jikir na ka ghəshiy məni. Tə kwəma shi va jikir na məni ghəshi ka ndə sənay, a ngwəvə kən shi kə ndə.

Kwa kərni gəzə kwəma Pəl kaa Titə

¹²3:12 Tishikə: Kwəl 4:7-8Mbə bərkə ghwənəghəŋa ndə nzee, ta kar Artemasə ghəshi lə Tishikə. Ma sa ka gha nay tsa dzee ghwənəghə ndə mbə shi kwətiŋ tsəhəyəy, nza gha divaa səəkə ta kəsara mbə məlmə Nikwəpəlisə. Mbə məlmə va dzee ta nzəy, geꞌi lə tir tasli. ¹³3:13 Apələsə: 1Kwər 1:12Sa ka kar Zhenasə ndə ɓənipə *kwəma pəhəti Hyala ghəshi lə Apələsə maɗishi ta wə wəshiy, kəətitishi tə gha wəzə, kala gar ndərma shiy ghəshi ya kwətiŋ mbə kwal. ¹⁴3:14 2:14; 2Kwər 8:8-9; Gal 5:22; Ef 4:28; Kwəl 1:10Mbəzliy nəw Yesəw va nja ghwəmməy, ə kə ghəshiy ɓəni məni sləni wəzə na kwərakwə, ta mbə ghəshiy kəəti mbəzli gar kəəti ni. Mbaꞌa kə ghəshi ɓənivə məni tsəghay, ka dza nəw kwal Hyala tsa shiy nza gəməw.

¹⁵Mbəzli nza ghəy li shi tikə gwanashiy, mbə səkwəŋa na ghəshi. Səkwətəŋəy tə gha madigahiŋəy, mbəzliy nəw kwal Hyala va gwanashi. Nza Hyala məntəŋwəy wəzə hwər tsa nzə gwanaŋwəy ki. Tiɓa kərayee, nza gha nza.