Zliya tsasliti Pəl kaa ka
Filipə
Kwəma dza ghwəmməə gha sənataa dzəkən zliya na
Ghala pətsa tsasli Pəl zliya nay, ghəci kwa fərshina na. Ma kə nihwəti mbəzliy, ghəci kwa fərshina tə hiɗi ka Rəm na, kə ghəshi. Ma kə nihwəti ɓa na, kwa fərshina mbə məlmə Efesə na, kə ghəshi, zhini ma kə nihwəti ɓa na, kwa fərshina mbə Shezare na, kə ghəshi. Kaa mbəzliy nəw Yesəw mbə məlmə Filipə tsasli Pəl zliya na. Məlmə Filipə vay, va hiɗi ka Masedəwan, tə hiɗi ka Erəwpə fa na kwəma. Ghala pətsaa nza Pəl mbə wə kwa baka wə harvə Hyala ghəshi lə Shilasə ta dza ghəshiy dzəti hiɗi va ta gəzanshi Yəwən kwəma wəzə nay ghalaɓa niy mənishi ka Filipə ka mbəzliy nəw Yesəw ki. Ɗaŋɓa mbəzliy kamaa ka Zhəwifə niy nza ghəshi. Ta kəsay nəwər tsa va dza ghwəy lə nəwər tsaa dzəkən shiy kəsashi kar Pəl lə Shilasə mbə məlmə Filipə va, mbə Zliya ka kwal Yesəw vəh 16:6-40.
Avanay njasa nəwva kwəma mbə zliya na:
Vəh 1 Pəl fal Hyala, ka vəshi ta kwəma ka Filipə. Zhini na ka gəzəə dzəkən nzəy tsa ci kwa fərshina.
Vəh 2:2-18 Pəl gəzanshi kaa ka Filipə a ghəshi jakay ghən tsa shi, zhini mbaꞌa ghəshi ɓəti ghən tsa shi jəw jəw kala kəli ma ghən.
Vəh 2:19-30 Pəl təkə ghwənəghə kar Timəte lə Epafəraditə kaa ka Filipə.
Vəh 3:1-11 Pəl gəzanshi kaa ka Filipə əntaa ghəshi dzaa zləɓa kwəma mbəzliy ni va, war ndə nəwti kwəma pəhəpəhə na dza ndəə mbay dzəghwa kwəma Hyala kala hazləni tiɓa, kə ghəshi.
Vəh 3:12-21 Na ci kwəma ɗi Pələy, sənay dzəkən Yesəw wəzə wəzə gwaꞌa tsəgha, ka kəsli bali kwa kwəma ta kwəmavə shi fəy na ghən tsa ci ti shi.
Vəh 4 Pəl gəzanshi kaa ka Filipə nza ghəshi nzəy nzəy tsa wəzə tsa, ka vəshi ta sləni mənti Yesəw Kəristəw. Zhini na ka falshi diɓa ta shi vəlanaghə mbəzli va ta tihə ndərma kən.
Nəwər tsaa gwəramti mbə zliya nay, kaa ngəmmə na ghwəmmə mbəzliy nəw Yesəw Kəristəw. Shiy tiɓa mbaꞌa ghwəmmə tərəhashi mbə jakəva tsa ghwəmmə lə Yesəw Kəristəwəw, ə pə ghwəmməə vəshi mbaꞌa nəfə tsa ghwəmmə həniy.
1Pəl səkwə mbəzliy nəw Yesəw mbə məlmə Filipə
11:1 Timəte: 1Kwər 4:17Yən tsasli na zliya na, yən yən Pəl, ghəy lə Timəte, ghəy ghəy ka ghəra sləni Yesəw *Kəristəw tsasli na kaa mbəzli mbə məlmə Filipə mənishi ka mbəzli Hyala, tə mbərkə jakəva tsa shi lə Yesəw Kəristəw. A səkwəŋwəy ghəy, ghwəy lə mbəzliy ꞌwaŋwəy kwal, lə niy kəətishi gwaꞌa. 2Məntəŋwəy wəzə hwər Dəmmə Hyala, ghəshi lə Ndə sləkəmmə Yesəw Kəristəw, mbaꞌa ghəshi ndaŋwəy zərkə mbə nzəy tsa ghwəy.
Cəꞌwə Pəl ta mbəzliy nəw Yesəw mbə məlmə Filipə
31:3 Rm 1:8-10; 1Kwər 1:4; 1Tes 1:2-3Ya hwəmɓa, war zəzəti mee dzəkən ghwəyəy, mbə mananta ꞌwəsa kee nza kaa Hyala tə ghwəy. 4Cəꞌwə mee Hyala tə ghwəy ya hwəmɓa nzəy, tərəŋw ka vəshiy nza mbə nəfə tsee. 5Tərəŋw yən vəshira, sa nzana mbaꞌa ghwəy kəətitəra mbə gəzə Yəwən kwəma wəzə naa dzəkən Yesəw *Kəristəw kaa mbəzli. Sa ghati ghwəy ghala pətsa favə ghwəy kwəma va, paꞌ sana sənzənva. 61:6 2:13; vici səəkə tsa Kəristəw: 1:10E sənay wəzə wəzə, ma sləni wəzə na va ghati Hyala ghəra nzə mbə nefer ghwəyəy, ta nəw ghəra nzə dza na, ka kərkamti paꞌ tə vici dza Yesəw Kəristəw zhəkə ti. 71:7 2Kwər 7:3; Ef 3:1Kwəma lə kwal tsa nzə na vəya yən təkəə dzar ghwəy tsəgha, sa nzanay, mbə nəfə tsee na kwəma ghwəy. Ma wəzə hwər tsa məntəra Hyala va ta ghəra sləni vay, aa məntəŋwəy kwərakwə. Ma gəzee kwəma va tsəghay, sa nzana mbə kəətira ghwəy, ya njasa nzee tsa kwa fərshina sənzənva, ya ghala vəghwə tsaa nzee kwa kwəma mbəzli, ka gəzanshi yəwən kwəma wəzə na, lə kataŋ bazhə bazhə gwaꞌa. 81:8 1Kwər 16:24; 2Kwər 5:14Kay, tərəŋw ɗitəŋwəy ya. A Hyala sənay tsəgha na kə, dzərvəə sla yaw. Njasa ɗiti Yesəw Kəristəw va mbəzliy, tsəgha ɗitəŋwəy ya kwərakwə.
91:9 Kwəl 1:9-10Ma shi cəꞌwee va Hyala tə ghwəyəy, war a ghənzə mənti, a ɗi tsa mbə nefer ghwəy mətsəhəə kəliva dza kwa kwəma kwa kwəma, vici gwaꞌa. Ma ghalaɓa kiy, nza Hyala ndaŋwəy məhərliy sənata kwəma kataŋ na, lə naa təra ghalaa dzəghwa na wəzə na kwəma lə na jikir na gwaꞌa. 101:10 Rm 12:2; Ef 5:27; Ebr 5:14; vici dza Kəristəw zhəkə ti: 1Kwər 1:8; 2Kwər 5:10; Flp 1:6; 2:16Nza ghwəy mbay məni naa təɓə kwəma. Ghalaɓa ki na ma nza ghwəy nza ka mbəzli ɗewɗew ni va Hyala, kala nza fəti nza dzar kwa kaɓaka ghwəy fəca dza Yesəw Kəristəw zhəkə ta sla ngwəvəə dzəkən mbəzli. 111:11 Zhŋ 15:8; Zhk 3:17Nza ghwəy məni kwəmaa təɓanta kaa Hyala. Kwəma vay, Yesəw Kəristəw dza naa məni mbə ghwəy, ta mbə məndiy fə bamaa dzəti dikə tsa Hyala, ka fal slən tsa nzə.
Piy mbə Yesəw *Kəristəw na kwəmaa gwəramti diɓədiɓə va ndə
121:12 Ef 3:1; 2Tim 2:9A ngwarməhira, e ɗi ghwəy sənay, ma ngəraꞌwə tsa kənee tsay, war ta mbə Yəwən kwəma wəzə naa mətsəhəva kwa kwəma kwa kwəma na. 13Nighətiməy, ya dəwgerhiy ndəghwə ghi tsa ngwəmna gwanashi, lə mbəzli mbə məlmə na gwaꞌay, ndə tiɓa kala sənay tə mbərkə sa ghəree sləni Kəristəw kəsaghwara məndi kwa fərshina kəw. 14E gəzaŋwəyəy, tərəŋw kwəmavə nihwəti ngwarməhimmə mbə nəw Yesəw bərci sa favə ghəshi nza tsa nzee tikə kwa fərshina. Nana kiy, mbə gəzə kwəma Hyala na ghəshi kaa mbəzli, kala hazləni ma.
151:15-17 2Kwər 2:17A nanzəy, a nihwəti mbəzli mbə shi, mbə gəzə kwəma Kəristəw vay, mbə hərhə na ghəshi va sləni ghəratee, ka ɗi njəghəzliva ghəshi lə ya. Nihwəti ki na, lə nəfə kwətiŋ ghəshi gəzə kwəma Kəristəw. 16Ma na niva mbəzliy, mbə ɗira na ghəshi, sa nzanay a ghəshi sənay, a Hyala ndara sləni dza ta gəzəə dzəkən kataŋ tsa Yəwən kwəma wəzə na kwa kwəma mbəzli, kə ghəshi. 17Ma niy dza va mbəzli ta gəzəpə kwəma Kəristəw, kala hərhə ghəshi vəyay, lə nəfə kwətiŋ gəzə ghəshiw, war ta taŋətəra na kwəma ɗi ghəshi. A ngəraꞌwə tsa nzee tsa mbə tikə kwa fərshina mətsəhəvaa dzəkənee na na ɗi ghəshi.
18Ma vəya, ta na tsee ghən talay, kwəmaa shashara dzar mbə niva shiyəw. War gəzə ma ghəshi Yəwən kwəma Yesəw Kəristəw wəzə na, ya war lə hərhə mbə nəfə shi na, ya war lə kwəma ɗi mbə nəfə shi nay, kama na mbaꞌa kwəma Kəristəw gəzəta na na vəshee ti. Mbə zhini nzee nəw lə vəshi va diɓa. 191:19 Rm 15:30Sa nzanay, e sənay, ma shi va gwanashiy, shiy dzaa kəətitəra ta mbəlira na ghəshi. Ta mbəlira dzee tə mbərkə sa cəꞌwə ghwəy Hyala tə ya, lə kəəti tsa mərshi Safə tsa Yesəw Kəristəw ɗewɗew tsaa kəətira. 20Ma na nee kwəma fəy ya ghən tsee ti gəzliŋə ka ndəghə lə nəfə tsee gwanayəy, haꞌwə tsaa dza vaa kama kənee na. Ta na navay, e sənay wəzə wəzə, ya sənzənva, ya hwəmɓay, ta fə shəndəkə dzee dzəti Kəristəw. Ya ə dzam pəəslitəra, ya ə dzam pəlara. 211:21 Gal 2:20; Kwəl 3:3-4Sa nzana, vəya ta na tsee ghənəy. Mbaꞌa pən tə ghwəmə na, war ta Kəristəw nzee tə ghwəmə. Mbaꞌa pən mətira na, ka zhəmə kwəmavee nava vəya ghalaɓa tsəgha, sa nzana dzəvəgha Kəristəw yən taa dza. 22Ma war ghwəlara pən tə ghwəməray, wəzə na ɓa, ta mbee mətsəhə kəəti mbəzli. Dzəghwa nava kwəma sana kiy, mbaꞌa səətəra, kala zhinee sənata na kee təravə kwəma mbə ghwəla. 231:23 2Kwər 5:8-9Bakə bakə na ghən tsee mbə nava kwəma: Ma na gwəree mawtiy, mətira ta nza ghəy tə pi kwəti lə Kəristəw. Ava na wəzə na, kaa na kee nza tə ghwəməra. 24Ma naa gwəramti wəzə ɓa na, nza tsəgha tə ghwəməra tə ghwəy, ta mbee kəətiŋwəy. 25Njana nzana, mbaꞌee sənata kwəma va tsəgha mbə nəfə tseyey, e sənay war ta nzaynza dzee tiɓa tə ghwəmə lə ghwəy gwanaŋwəy, ka kəətiŋwəy, nza ghwəy mbəə kəli kwa kwəma kwa kwəma, ka vəshi mbə nəw kwal Hyala. 26Ma ghala pətsa dzee zhiniy tsəhəra mbə ghwəy taa nza diɓa kiy, ta vəshi dza ghwəy tərəŋw, ka fal slən tsa Yesəw Kəristəw, tə mbərkə sa dza Hyalaa zhiniy jakətəmmə lə ghwəy.
271:27 Kwəl 1:10; 1Tes 2:12Ma nanzə kiy ngwarməhiray, njasa ɓanavəŋwəy məndi mbə Yəwən kwəma wəzə naa dzəkən Yesəw Kəristəw pə ghwəy məni kwəma. Ghalaɓa ki, ya ə dzee tsəhəra mbə ghwəy, ya war kala dzee tsəhəra ta nighətəŋwəy na, mbaꞌee dzaa favə, mbə jihəva nza ghwəy, ta ghəra sləni jakə, lə nəfə kwətiŋ, kə məndi taa ni. Zhini mbaꞌee dzaa favə njasa jakəti ghwəy miy tsa ghwəy ta gəzə Yəwən kwəma wəzə na kaa mbəzli, nza ghəshi mbəə zləɓa. 28Əntaa ghwəy dzaa gwərsə va kwəma mbəzli mbəz ghwəy li shi ya jəw nzə ma. Kala gwərsə pə ghwəyəy, ghənzə na kwəma dza Hyalaa canshi li, njasa nza ghəshi ka mbəzli zaza ni. Zhini ghənzə kwəmaa dzaa ciŋwəy mbəli tsa mbəlitəŋwəy Hyala. Kwəma va gwanatay, Hyala bərkəti na. 29Sa nzanay, ma wəzə hwər tsa məntəŋwəy Hyala va na, kwataka ta mbə ghwəy ɓanavə nefer ghwəy kaa Yesəw Kəristəw məntəŋwəy na gwaꞌa tsəghaw. Əhəŋ, lə ta sa ngəraꞌwə ghwəy tə mbərkə kwəma ci na diɓa. 301:30 SləniKY 16:19-40; Flp 1:13Ma mbaꞌa pə ghwəy mbə sa ngəraꞌwə ta kwəma ciy, mbəz tsa kwətiŋ tsa na sa nza ghwəmmə mbə tsəgha lə ghwəy. Mbəz tsa vay, ghəci na saa nara ghwəy va yən mbə ghala ndimndim niy nza. Zhini ghəci sa favə ghwəy tsa yən mbə tsəva mbə sana ɓa.
2Məniŋwəyəm nja Yesəw mbə nzəy tsa ghwəy
1A ngwarməhira, a ghwəy sənay jakəjakə nza ghwəy lə *Kəristəw ki, ka mətsəhəŋwəy bərci jakəva tsa va kwa kwal Hyala na? Ɗi tsa ɗitəŋwəy Kəristəw vay, ka mətsəhəŋwəy jihəva na na? Mbə jakəva tsa ghwəy va lə *Safə tsa Hyalay, mbə ghəra sləni na mbə nefer ghwəy na? Ka ɗiva ghwəy kwa jipə ghwəy na? Ka məni zhəhwər ghwəy ta mbəzli kwa jipə ghwəy na? 22:2 Zhŋ 13:34; 1Kwər 1:10-11; Gal 6:10; Ef 5:2; 1Zhŋ 4:12Ma mbaꞌa kə tsəghay, vanta kwəma ɗee gəzaŋwəy, yəmətim miy tsa ghwəy kwətiŋ, ɗivam kwa jipə ghwəy, jakətim nefer ghwəy kwətiŋ, zəzə kwəma kwətiŋ na kə sa ghwəy. Mbaꞌa pə ghwəy mənti tsəghay, tərəŋw dza vəshiy nza vəya tə ghwəy. 32:3 Rm 12:10; Gal 5:26Əntaa ghwəy məni kwəma lə hərhə va tsahwəti ndə kwa jipə ghwəy ma. Ka məni kwəma ghwəy ta kəli ghən tsa ghwəy, ya mbə namaɓa kwəma ka ghwəy məni ma. Ya wa ndəy, ə kə mənti ghən tsa ci jəwə kwa kwəma mbəzli. War njasa təɗanakən nihwəti mbəzli gwaꞌa gwaꞌa ya tə namaɓa kwəma kə ndəə nighə ghən tsa ci. 42:4 1Kwər 10:24Əntaa tsahwəti ndə nza mbə ghwəy, ka zəzə kwəma war kwataka ta ghən tsa ci ma. Ə pə ghwəy zəzəə dzəkən kwəma nihwəti mbəzli. 52:5 Zhŋ 13:15; Rm 13:14; 15:5War njasa niy məni Yesəw Kəristəw va pə ghwəy məni mbə nzəy tsa ghwəy kwa jipə ghwəy.
62:6 Zhŋ 1:1-2; 17:5; Ebr 1:3Ma Yesəw Kəristəw naci ghala nzanay,
ghəshivashi niy nza ghəshi lə Hyala.
Əy ma dza na naci ki ya tsəgha nzə na,
təkəti na, war yən mənira yəm lə Hyala kəw.
72:7 Zhŋ 1:14; Rm 8:3; 2Kwər 8:9; Ebr 2:14, 17War mbərəkə zlay na dikə tsa məni na,
mbaꞌa zhəghəti ghən tsa ci jəwə,
mbaꞌa məniy ka ndə ghərapə sləni.
Dza na mbaꞌa ɓəvə pa mbəzli,
ka səəkəy dzəti hiɗi war waꞌi ndə ngəri.
82:8 Zhŋ 10:17; Ebr 5:8; 12:2Dzəghwa mbaꞌa mənti ghən tsa ci jəwə,
war ka ɗi fəti va Hyala,
paꞌ ka zləɓavə mətiy lə vəgha tsəmta, ta mbəzli.
92:9 SləniKY 2:33; Ef 1:21; Ebr 1:4Va tsəgha ɓanavə Hyala dikə tərəŋw ngəciy
dzəkən shiy gwaꞌa gwaꞌa ki,
dza na mbaꞌa fanati slən
tsaa gwəramti dikə mbə sləneɗemer.
102:10-11 Ezay 45:23; Zhŋ 5:23; Rm 10:9; ShiZhŋ 5:13Ma mənti Hyala tsəghay,
ta mbə ya wa slən tsa sa ngati na gwaꞌa gwaꞌa,
ya mə ghwəmə, ya tə hiɗi,
ya kwa hiɗi na gwaꞌa na,
ka tsəfəkwə kwa kwəma ci,
tə mbərkə slən tsa ci.
11Mbaꞌa ta mbə məndiy gəzə gwanashi:
«Yesəw *Kəristəw na Ndə sləkəpə» kə məndi.
Ma mbə gəzə tsəgha ki na,
Didi Hyala ghəshi taa fal.
Nzam ka waŋ pi tsaa mbərə kwa jipə mbəzli
12A madigahira, ghala pətsaa nza ghwəmmə lə ghwəy tə pətsa kwətiŋ tsay. War mbə ɗi fəti niy nza ghwəy vəya ya hwəmɓa. Ghala pətsa nzee tsa kərakə kərakə lə ghwəy diɓay, wəzə na ghwəy di fəti vəya taŋ na kwataŋa va. Ə pə ghwəy hazləni va Hyala, ɓanavəm nefer ghwəy gwanashi kaa sləni Hyala, nza ghənzə mbəə mbəlitəŋwəy. 132:13 1:6; Zhŋ 15:5; Rm 7:18; 15:18; 1Kwər 12:6; 15:10; 2Kwər 3:5Sa nzanay, Hyala ghəra na sləni mbə nefer ghwəy ya hwəmɓa. Ghənzə ndaŋwəy na bərci ta ɗi sləni nzə lə ta məni nzə gwaꞌa, geꞌi lə kwəma bərkəti na mbə ɗi tsa nzə. 14Nana kiy, ya mbə namaɓa sləni məni ghwəy gwaꞌay, əntaa ghwəy ngwəngwəzlimə ma, ka kəkə ghəpə ghwəy ma. 152:15-16 1:10; Nəw 32:5; Dani 12:3; Mt 5:14; 10:16; 1Kwər 1:31; 2Kwər 1:14; Gal 2:1-2; Ef 5:8; 1Tes 2:19Ta mbə kwəma ghwəy nza war sa ɗewɗew na. Kala miy dzar kwa kaɓaka ghwəy, war ka ndərazhi Hyala, shiy məni ma jikir ghwəy ta nza kwa jipə mbəzli tə hiɗi ni ni ngəngəɗipə, ka məni war ndərəm. War mbərə kə kwəma məni ghwəy mbərə dzəmbə shi nja sasərkwəhi dzəy tə ghwəmə. 16Mbə nzəy tsa ghwəy va mbə shiy, gəzanshim kwəmaa dzaa ɓəpə piy. Ma sa ka ghwəy mənti tsəgha kiy, fəca dza Yesəw *Kəristəw zhəkə ta ɓasə ngwəvə na, ma nzee mbəə təhəɗa va vəshi tə mbərkə ghwəy, sa dzee nata sləni ghərahwee lə kwəma mənəhwee va mbə ghwəy kala kama gəmshi.
172:17 Rm 15:16; 2Tim 4:6; 1Zhŋ 3:16Ma nefer ghwəy va ɓanavə ghwəy kaa Hyalay, nja shi slanti ghwəy kaa Hyala na ghəshi, mbaꞌa kə məndi pəəslitəra kiy. Nda nza miymiy ya nza mbər ka shi pasli məndi mbə ta Hyala va kia? Mbaꞌa kə gar mənta tsəghay, ta vəshi dzee tərəŋw, nza ghwəy nza jakə lə ya tə vəshi va. 182:18 3:1; 4:4Ghwəy kwərakwə kiy, vəshi pə ghwəy vəshi, e nza jakə lə ghwəy mbə vəshi va.
Kar Timəte lə Epafəraditə
192:19 1:1Sa bərkee neyey, a Ndə sləkəmmə Yesəw dzaa ndara kwal ta ghwənəghəŋwəy Timəte kwa kwəma jəw. A ghəci dzaa nighətəŋwəy, ma ka nza nəfə tsee mbəə dzəghway, sa kee favə gaka ghwəy və njasa nza ghwəy, sa ka na zhəghəkəvay. 202:20 SləniKY 16:2Nay tsahwəti ntsa zəzə ghəy kwəma kwətiŋ na lee tikə, ka zəzəə dzəkən ghwəy kala war ghəciw. 212:21 2Tim 4:10War zəzə naa dzar ghən tsa shi kwəma gwaꞌa tsəgha na sa tsəva nihwəti mbə, kala zəzə maa dzəkən sləni Yesəw Kəristəw. 22A na Timəte na naci kiy, ya ghwəy dəꞌwə ghən tsa ghwəy na, a ghwəy sənay njasa nza na ka ntsaa səꞌwa kwəma. A ghwəy nay njasa ghərahwə na sləni kwasəbee, ta gəzanshi Yəwən kwəma wəzə na kaa mbəzli. War njasa ka zəghwə vaa ghəra sləni kwasəbə dəyəy, tsəgha mənəhwə na. 23Mbə təkə nzee ta ghwənəghəŋwəy diɓa, sa kee nay njasa dza kwəma kənee na kərkəva. 24E sənay, a Hyala dzaa ndara kwal dzaa nza ta tsəhəra dəꞌwə ghən tsee, ta nighətəŋwəy ɓa.
252:25 4:18Zhini mbaꞌee zəzəvə diɓa kiy ngwarməhiray, wəzə na yən zhiniy zhinəghəŋwəy zəməmmə Epafəraditə, pən. Saa niy ghwənikə ghwəy va lə shiy ta kəətira mbə ndərma kənee. Sa səəkə nay, aa ghərati sləni kwasəbee tərəŋw, ka kəətitəra mbə kwəma mbəz tsa nzee mbə. 26Ma ghəciy, tərəŋw maw na zha ta zhiniy naŋwəy diɓa. Gwaꞌa gwaꞌa məhərli ci ɓarvata tikə, ka zəzə war dzəkən ghwəy, sa nzana, mbaꞌa ghwəy niy favə gwərapəy na, kə məndi. 27Na navay, gwərapəy niy nza na tərəŋw, war jəw niy tərmbə na ta mətiy. Dza Hyala mbaꞌa mənti zhəhwər ti, mbaꞌa mbəliy. Mbə kwəma vay, məniy zhəhwər tsa Hyala va war ta Epafəraditə gwaꞌa tsəghaw, lə tə ya ta na, sa nzana mbaꞌa kə niy mətiy nzay, tsahwəti ngəraꞌwə na sava dza naa zhiniy mətsəhəy zhəkən sa nzee tsa mbə kwa fərshina diɓa nza. 28Va tsəgha ɗee zhinəghəŋwəy Epafəraditə sana kyaŋwkyaŋw, ta mbə ghwəy zhiniy vəshiŋwəy li sa ka na tsəhəy. Ghalaɓa ki na, ma nza məhərlee hənita kwərakwə ki. 292:29 1Kwər 16:16, 18Sa ka na tsəhəyəy, kaꞌwəti tə ghwəy lə vəshi mbə nefer ghwəy tərəŋw, njasa ka ghwəy vaa kaꞌwə tsahwəti zəməŋwəy tsa mbə nəw Ndə sləkəpə. Fə pə ghwəy fanshi gaga ka haꞌwə tə gəla mbəzli nja ghəci ni va. 30Sa nzanay, a ghwəy sənay, war jəw niy tərmbə na ta mətiy mbə ghəra sləni kaa Yesəw Kəristəw. Ma kəəti niy dza ghwəy kəətira mbə slənee dəꞌwə ghən tsa ghwəyəy, ghəci kəətitəra na ka məjəꞌa ghwəy. Dzəghwa mbə sləni va ki na, jəw ghəci tərmbə ta mətiy.
3Njasa dza ndəə mbay dzəghwa kwəma Hyala kala hazləni tiɓa
13:1 2:18; 2Kwər 11:13Naa tərmbə kwəma nana kiy ngwarməhiray, war vəshi pə ghwəy vəshi tə mbərkə jakəva tsa ghwəy lə Ndə sləkəpə. Ma yənəy, ka dalee va zhiniy tsasliŋwəy kwəma kwətiŋ naw, sa nzanay, wəzə na ta mbəə kəətiŋwəy kwa kwal Hyala. 2Ndəghwə pə ghwəy ndəghwə ghən tsa ghwəy va mbəzliy məni kwemer jikirkir ni va, kireketi va, shiy ni va: «War ndə *slanti fəꞌyasa, dza ndəə mbay dzəghwa kwəma Hyala kala hazləni tiɓa» kə ghəshi. 33:3 Rm 2:28-29Əy, ma ghənzə nja na təkə ghəshi va kwəmaa dzəkən kwəma sla fəꞌyasa nza tala kiy. Ghwəmmə na shi nza fəꞌyasa ghwəmmə slasla kataŋ kataŋ va Hyala. Ghwəmmə shi mbə nəw kwəma Hyala lə bərci Safə tsa nzə. Na na ghwəmməy, ka ɓanavə nəfə tsa ghwəmmə ghwəmmə kaa shi pəhəti ndə ngəri ta mənishiw. War tə mbərkə sləni ghərati Yesəw *Kəristəw tə ghwəmmə na na ghwəmmə vəshi. 43:4 2Kwər 11:18, 21E gəzaŋwəyəy, ta mbay niy dzee ɓanavə nəfə tsee kaa shi pəhəti ndə ngəri va ta mənishi nza, sa nzana, mbə mənishee niy nza. War mbaꞌa kə ndə təkəti məniy ka ntsaa dzəghwa kwəma Hyala kala hazləni tiɓa tə sa nəw na shi pəhəti ndə ngəri ta mənishiy, pərɓa yən niy dza naa mənira gar dzəghwa kwəma Hyala kala hazləni tiɓa kən nza. 53:5 Lk 1:59; Rm 11:1Sa nzanay, ndə ka *Izərayel nzee baw fərshi. Mbə hwəhwə tsa *Beŋzhameŋ yakəra məndi. Ntsa mbə hwəlfə mbəzli ka *Ebərə yən tsər tsər. Tə kwa dəghasa vici ghala yakəra məndi na, mbaꞌa məndi slantəra fəꞌyasa. Mbaꞌa kə dzar kwa nəw *kwəma pəhəpəhə na *ka Zhəwifə ɓa na, yən niy gwəra na tə nəw nzə, sa nzana, ndə Farisa yən niy nza. 63:6 SləniKY 8:3; 22:4; 26:9-11Ghənzə na kwəmaa niy gwəree jahambəvara mbə, paꞌ ka sanshi ngəraꞌwə kaa mbəzliy nəw Yesəw niy nza. Tə nəw kwəma pəhəpəhə na kə nzay, cee mənɗa ka ntsaa dzəghwa kwəma Hyala kala hazləni tiɓa nza. Ka nza fəti dzar kwee nzaw. 73:7 Mt 13:44, 46Ma shi mbərakee vay, nja shiy gwəramti wəzə ni, dzee ꞌwəra ti shi niy zhəghətishee kwataŋa. Ma nana diɓa ki na, war nja shi ɓəlitee givee gəm ti shi zhəghətee niva shiy, war tə mbərkə sləni ghərati Kəristəw tə ya. 8Kwataka shi ɓəlakee va na diɓa kiw. Ya nimaɓa shiy na shiy niy nighətee nja shi pərshi ni vəya gwaꞌay. War nja shi ɓəlitee givee gəm ti shi zhinee nighətishi nana, sa nzana mbaꞌee sənay Yesəw Kəristəw Ntsaa sləkəra, shi gwəra dimə ti shi gwaꞌa gwaꞌa. War tə mbərkə ghəci zhəghanavee hwəm kaa shiy niy mawee gwanashi. War nja shi tə kəsəkə yən nighəshi, ta mbee nza ka sa Kəristəw, 93:9 Rm 1:17lə ta mbə ghəy jakəŋəy li ka ndə kwətiŋ. Ka pəla mənɗee ghwəla ka ntsaa dzaa dzəghwa kwəma Hyala kala hazləni tiɓa lə nəw kwəma pəhəpəhə naw. Sləni mənti Kəristəw va tə yay, ghənzə na sa zləɓavee, va tsəgha məniree ka ntsaa dzəghwa kwəma Hyala kala hazləni tiɓa. Ɗi naa gəzəy, Hyala dəꞌwə ghən tsa nzə məni na ndə ka ntsaa dzəghwa kwəma nzə kala hazləni tiɓa, kama na mbaꞌa ndə ɓanavə nəfə tsa ci ngəta. 103:10-11Rm 6:8-11; jakəva lə Kəristəw mbə ngəraꞌwə tsa sahwə na: 2Kwər 4:10-11; sənata bərci zhakatiy Kəristəw mbə məti li: SləniKY 4:2; Rm 5:17Ma nee kwəma gwəree ɗi gwaꞌa gwaꞌay, war sənay Kəristəw tsər tsər, njasa nza na, mbaꞌa sənata bərci ci va zhakatiy na mbə məti li shi. Nahwəti kwəma zhinee ɗi ɓay, jakəra lə Kəristəw mbə ngəraꞌwə tsa sahwə na, lə mbə məti ci va mətiy na gwaꞌa. 11Sa nzana mbaꞌee fəy ghən tsee gəzliŋə, ta zhanakatəra dza Hyala mbə məti kwərakwə, pən.
Kəsli bali ghwəmmə tiɗiɗ ta kwəmavə zhəmə va Hyala
123:12 1Tim 6:12; 2Tim 4:7; Ebr 12:1Yən tsa nay ghwəy tsay ngwarməhiray, ə nə ya e kərkamti məni kwəma, mbaꞌee mənira ka ntsa təhə təhə tsa mbə kwəma Hyala, pənəw. Əhəŋ, war ə na na ɗikəvaree, ka dza kwa kwəma, lə bərci ta mbəə kərkamti sləni ndara Hyala ta məni nzə. Njasa ka ndə vaa ɗikəvay ta tsəhə tə pi garə mbə yəmə bali. Ma mənee tsəghay, sa nzana mbaꞌa Yesəw *Kəristəw harvəra, ta nzee ka sa ci. 13A ngwarməhira, nighətee njasa nzana mbaꞌee kərkamti sləni ndara Hyala ta məniw. War ma na məniyay, ghən na sa zantee ta ni ləy hwəm shiy gwanashi, ka nighə war kwataka ni tə kwəma shiy njasa dzee mbay kəsashi gwaꞌa tsəgha. 143:14 1Kwər 9:24-25Ava va tsəgha kəslee bali tiɗiɗ kwa kwəma, ta dzaa kwəmavə zhəmee va Hyala. Ava ghənzə na sa harvəmmə Hyala ta kwəmavə ghwəmmə mə ghwəmə, tə mbərkə Yesəw Kəristəw. 15Ghwəmmə gwanammə ghwəmmə shiy təhəmmə va mbə kwəma Hyala kiy, zəzə kwəma tsəgha na kə sa mbə ghən ghwəmmə. Ma mbaꞌa kə təkə kwəma nihwəti mbəzli mbə ghwəy kwətitay, Hyala dəꞌwə ghən tsa nzə dza naa ghwənamtəŋwəy məhərli ghwəy ta favə kwəma gəzee va ghalaɓa ki. 163:16 Gal 6:15-16Ya war njaaɓa nay, kwa kwəma pə ghwəmməə dza lə nəw kwal tsa ghwəmmə tsa, war njasa ghati ghwəmmə va, ka sar paꞌ tə vəghwə tsa. 173:17 1Kwər 4:16; 1Pi 5:3A ngwarməhira war kwəma mənee pə ghwəy nighə gwanaŋwəy, a ghwəy məni tsəgha. Ghəyəy, kwal na sava citəpə ghəy a məndi nəw. Ava va tsəgha kiy, nighəm njasa dza mbəzliy nəwti kwal tsa va, a ghwəy nəw səəbə shi ki. 183:18 1Kwər 1:23; Gal 6:12E gəzaŋwəyəy, ɗaŋ na nihwəti mbəzliy mənishi mbə nzəy tsa shi ka ka jaka lə Yesəw, kala zləɓa ma Kwəma məti ci va vəgha tsəm ghəshi. Kwəma vay, mbəradzəra nzee mbə gəzaŋwəy, ə zhinee gəzəŋwəy sana diɓa, lə wahə kwa mətsee. 193:19 Rm 16:18Ma gəla mbəzli tsəgha ni vay, war hwər tsa shi na na shi Hyala sənata ghəshi. War ni haꞌwə haꞌwə ni va shiy na ni gargarə ghəshi ta mənishi. Mbaꞌa ghəshi kəslimbə ghən mbə zəzə war dzəkən shi tə hiɗi gwaꞌa tsəgha. Kwa kərkə kwəma niva mbəzliy, raꞌi dza Hyalaa zamti piy tsa shi. 203:20 Ef 2:6; Ebr 13:14Ma ta na tsa ghwəmmə ghən, ghwəmmə shiy nəw kwal Hyala kiy, məɓa mə ghwəmə na na ghwəmmə dəlagwa səəkə ghwəmmə mbə. Nana kiy, war səəkə tsa Ndə sləkəmmə Yesəw Kəristəw, ghəci Ndə mbəlimmə na sa ndəghə ghwəmmə. Səəkə mə ghwəmə dza naa səəkə ta ɓəmmə. 213:21 Rm 8:29; 1Kwər 15:25, 28, 43-53; Kwəl 3:4Sa dza naa səəkəyəy, ta zhəghantəmmə vəgha ghwəmmə na daw bərci na, kama vəri ti dza na nja na ci va vəgha, lə bama ti. Lə bərci ci va təɗanakən na kaa shiy gwaꞌa gwaꞌa ta ɗanci fəti ghəshi dza naa zhəghantəmmə.
4Kwa kərni ɓəni kwəma Pəl kaa ka Filipə
14:1 1Tes 2:19-20A ngwarməhira ɗitee ni tərəŋw ni, garəŋwəyəm lə bərci mbə jakəva tsa ghwəy lə Ndə sləkəpə. Tə ghwəy vəshi nəfə tsee. Nja zhəmə kwəmavee mbə slənee nza ghwəy. Tərəŋw mawtee dza ta nighətəŋwəy. 2Ghwəy kiy, kar Evəwdi lə Shintishəy, ə cəꞌwəŋwəy ya, titihwəm, sləkatim kwəma kwa jipə ghwəy, mbaꞌa ghwəy məniŋwəy mbəzli kwətiŋ mbə nəw Ndə sləkəpə. 34:3 SləniKY 3:5Gha kwərakwə kiy ntsee tsa slar tsa nza ghəy li mbə sləni kwətiŋ nay, ə cəꞌwəŋee, a gha kəəti miꞌi va, ta mbə ghəshiy sləkashi. Ma miꞌi vay, tərəŋw səəkə ghəshi mbə jihəva ta ghəra sləni kwasəbee mbə gəzəpə Yəwən kwəma wəzə na bakanashi. A miꞌi va kəətəhwəra mbə sləni va ghəshi lə kar Kəlemaŋ, mbaꞌa nihwəti məcərahiy ghərahwə sləni kwasəbee. Ghəshi gwanashiy, tsasli tsasli na sləneɗemer shi kwa zliya nza sləneɗemer mbəzliy dzaa kwəmavə piy tsaa kəɗi ma.
44:4 2:18A ngwarməhira, vəshi pə ghwəy vəshi ya hwəmɓa, tə mbərkə jakəva tsa ghwəy lə Ndə sləkəpə. Ə zhinee gəzaŋwəy diɓa, vəshim. 54:5 1:10; Rm 13:11-12; 1Kwər 16:22; Ebr 10:25; Zhk 5:8; 1Tes 5:1-2Wəzə kə nəfə tsa ghwəy kwa jipə mbəzli gwanashi, ndal tərmbə Ndə sləkəpə ta zhəghəvaa zhikəw. 64:6 Cem 37:5; Mt 6:25; 1Pi 5:7Ka kəslimbə ghən ghwəy mbə zəzəə dzəkən kwəma ya namaɓa ma. Ya mbə namaɓa kwəmay, gəzantam ghəzli kən ghwəy kaa Hyala, ka mbazlanta miy mbə cəꞌwə ghwəy. Mbə cəꞌwə ghwəy vay, kala mananta ꞌwəsa pə ghwəy. 74:7 Zhŋ 14:27; Kwəl 3:15Ma nza zərkə tsa Hyala ndəghwətəŋwəy məhərlihi ghwəy lə nefer ghwəy mbə jakəva tsa ghwəy lə Yesəw *Kəristəw. Zərkə tsa Hyala vay aa taŋəti zəzə kwəma ndə ngəri gwanata.
84:8 Rm 12:17-18Naa tərmbə kiy ngwarməhiray, ə pə ghwəy fə ghən ta ni gaga ni shiy, ni gar fal ni məndi. Shiy nja shi kataŋ ni, ni haꞌwə məndi ti shi, mbaꞌa shi slar ni, lə shiy kama haꞌwə haꞌwə ni, lə shi wəzə ni mbə nəfə, mbaꞌa shiy təɓanshi kaa mbəzli gwaꞌa. Shi va gwanashiy, ti shi pə ghwəy fə ghən. 94:9 3:17; 1Kwər 13:11Shi ɓanavəŋwəy ya lə shi kəsəvə ghwəy mbə shiy, mənishim kwaakwa. Ma kwəmaa niy favə ghwəy yən mbə gəzə, lə shiy niy nara ghwəy mbə məniy, tsəgha pə ghwəy mənishi. Ma nza Hyalaa ɓəmmə zərkə nzəyta lə ghwəy gwaꞌa.
Pəl mananshi ꞌwəsa kaa mbəzli ka Filipə ta vəli vəlanati ghəshi
10A ngwarməhira, mbəradzəŋwəy nza ghwəy mbə zhiniy ɗi kəətira, kalaa kwəmavə kwal ghwəy. Nana kiy, tərəŋw vəshiree mbə slən tsa Ndə sləkəpə, sa nzana mbaꞌa ghwəy zhiniy kəətitəra va ndərma kənee. 114:11 1Tim 6:6-8; Ebr 13:5Sa gəzee kwəma va tsəghay, va sa nzee mbə ndərma naw. Ta na tsee ghənəy, e sənaɓəra mbə nzəy tsee, nza shiy vəya, lə kama ghəshi vəyay, war mbə vəshi nzee. 12E sənay nzəy mbə ndərma, e sənay nzəy tə ngwaɓaꞌa. Gwaꞌa ɓənivee səꞌwa kwəma mbə nzəy tsee, ya kwəmaɓa, ya mbə namaɓa kwəma nzə. Ya ngəsli ngəsli nzee, ya lə mara nzee, ya ɗaŋshi na shiy vəya, ya daw na shiy vəya. Mbə shi va gwanashiy, war mbə vəshi nzee. 134:13 2Kwər 12:9-10E mbay səꞌwati ya namaɓa kwəma gwaꞌa, sa nzana mbə kəətira *Kəristəw lə bərci ci. 14Ya tsəgha nzə kiy, wəzə mənti ghwəy sa kəətitəra ghwəy tsa mbə ngəraꞌwə tsee.
154:15 2Kwər 11:8-9Ghwəy ghwəy mbəzli mbə məlmə Filipə kiy, a ghwəy sənay, ghala pətsaa gha ghəy gəzə Yəwən kwəma wəzə na mbə ghwəy, saa niy kafee ta dzara mbə hiɗi ka Masedəwanəy, nihwəti mbəzliy nəw Yesəw tiɓa, mbaꞌa ghəshi niy ndara shiy, kala war ghwəyəw. War ghwəy kwətiŋwəy na shiy niy jakəŋwəy lə ya, ta kəətiva ghwəmmə lə ghwəy kwa jipə ghwəmmə, mbə kəətiŋwəyee, mbə kəətira ghwəy kwərakwə. 164:16 SləniKY 17:1Yən ghwəlara mbə məlmə ka Tesalənikə diɓay, ɗaŋ səɗa niy vələghəra ghwəy shiy, ta kəətira. 174:17 1Kwər 9:11Ya tsəgha gəzee kwəma vay, əntaa ghwəy dzaa zhəghəti, njasa nzana war shiy shi palee va ghwəy ma. Ə ɗee ghwəy sənay, wəzə hwər tsa məntəra ghwəy vay, a Hyala nay, ta təfətəŋwəy miy dza na tə mbərkə ci, pə ghwəy. 184:18 2:25; SləniTaH 1:9, 12-13, 17; 2:2; 3:5Ə gəzaŋwəy ya, ma shi ghwənay ghwəy va Epafəraditə ta vəlirashiy, cəkeꞌ kwəmavəshee. Shi vay, a ghəshi təhamti ghəzliy nza kənee, paꞌ ka tərmbə shiy ɗaŋ. Ma vəli vəlitəra ghwəy vay, tərəŋw təɓanati na kaa Hyala, sa nzanay, ghala mbə lə shi wəzə ni va ka məndiy ɓəvə ta ta Hyala li shiw. 19Hyala ghərantee na sləniy, və na shiy gwəramti gwaꞌa gwaꞌa, kala kərkəva ma. Gwaꞌa dza naa ndaŋwəy ni daw ni shiy va ghwəy, mbə jakəva tsa ghwəy lə Yesəw Kəristəw. 20War kaa Hyala, Dəmmə tsa mə ghwəmə kə dikə ya paꞌ hwəmɓa. *Amin!
Kwa kərni səkwəva
21A ngwarməhira, ava tsəgha kəray gəzə kwəmee kaa ngəŋwəy. Səkwətəram mbəzli Hyala mbə slən tsa Yesəw *Kəristəw gwanashi tə məlmə ghwəy. Mbə səkwəŋwəy na ngwarməhira tikə vəghee gwaꞌa kwərakwə. 22Mbə səkwəŋwəy na mbəzli Hyala tikə mbə məlmə nzee na gwanashi. Kwatama mbəzli kəghi tsa mazə tsaa sləkə hiɗi ka *Rəm gwanashiy, tərəŋw səkwəŋwəy ghəshi. 234:23 Gal 6:18; Ef 6:24Məntəŋwəy wəzə hwər tsa ci Ndə sləkəmmə Yesəw Kəristəw gwanaŋwəy. Tiɓa kərayee, nza ghwəy nza ki.