Zliya Yəwən kwəma wəzə naa dzəkən Yesəw Kəristəw njasa tsasliti
Markə
Kwəma dza ghwəmməə gha sənataa dzəkən zliya na
Markə tsaa tsasliti zliya na tsay, tsasliti slən tsa ci na mbəw. Ya tsəgha nzə kiy, mbə gəzə na nihwəti mbəzli, dzəkən Markə tsa va: «Ghəci na məgəla tsaa niy pəlatanavəshi gwədəwri tsa ci va kaa mbəzli fəcaa niy kəsə məndi va Yesəw kwa Getəsemane» kə ghəshi (vəh 14:51-51). Ma kə nihwəti mbəzli diɓa na: «Ghəci na Zhaŋ Markə tsaa niy təwrə va ghəshi lə Pəl mbaꞌa Barnabasə» kə ghəshi (Sləni ka kwal Yesəw 12:25; 13:5, 13; 15:37-39; Kwələsə 4:10; 2 Timəte 4:11). A Piyer ntsa ta səɗa Yesəw niy sənay ghi tsa Markə wəzə wəzə (Sləni ka kwal Yesəw 12:12). Diɓa na mbaꞌa kar Markə nzəyəhwə nzəy lə Piyer (1 Piyer 5:13). Zhini ma kə nihwəti diɓa na: «Kwəma tsasliti Markə na mbə zliya nay, Piyer slanakə na» kə ghəshi.
Ma kə nihwəti mbəzli ɓa na: «Pərɓa Markə tsa tsasliti na Yəwən kwəma wəzə naa dzəkən Yesəw kaa kar Matiye lə Ləwka mbaꞌa Zhaŋ» kə ghəshi. «Kaa mbəzli Kəristəw kamaa ka Zhəwifə tsasliti na, mbəzliy sa ngəraꞌwə tə sa nəw ghəshi Yesəw tə hiɗi ka Rəm» kə ghəshi. A ɗi Markə canshi kaa mbəzli va njasa nza bərci va Yesəw, sa nzana Zəghwə Hyala, nza mbəzli va mbəə səꞌwa kwəma, kala hazləni ma. Mbaꞌa ghəshi sənay, a bərci və ta mbəli mbəzli gwərapə gwərapəshi ni, lə ta tahamti hyeler mbə vəgha mbəzli, lə ta pəli kwəma mbəzli jikir na gwaꞌa, zhini ka ɓananshi shiy kaa mbəzli lə bərci, kə ghəshi.
Avanay njasa nəwva kwəma mbə zliya na:
Vəh 1 paꞌ tə vəh 9 Nzəy tsa Yesəw tə hiɗi ka Galile, lə sləni ci ghərahwə na mbə.
Vəh 10 Yesəw mbə kwal ta dzəmbə məlmə Zherəwzalem.
Vəh 11 paꞌ tə vəh 16:1-8 Nzəy tsa Yesəw mbə Zherəwzalem paꞌ tə vici məti ci, lə səəmə tsa ci kwa kwəli.
Vəh 16:9-20 Njasa citi Yesəw ghən tsa ci kaa mbəzli ci, sa satiy na mbə məti, lə njasa dzay naa dzəmə ghwəmə ta nzəy vəgha Dəy. Ma kə mbəzliy: «Markə tsasli na niva kwəshalahiw» kə ghəshi.
1Zhaŋ ndə məni *batem mbə gəzə kwəma Hyala kaa mbəzli
(Mt 3:1-12; Lk 3:1-18; Zhŋ 1:19-28)
1-21:1 15:39; Ebr 2:31:2 Mala 3:1; Səvəri 23:20; Mt 11:10; Lk 1:76; 7:27Ma kwəma mbə zliya nay, Yəwən kwəma wəzə naa dzəkən Yesəw *Kəristəw, Zəghwə Hyala na. Njasa tsasliti *Ezay ndə gəzə kwəma Hyala vay, tsəgha ghatəvata na. Ma kə Hyalaa dzəkən zəghwə nzəy: «Avee taa ghwənəghə ndə kwal tsee a ghəci ꞌwatəŋa kwal, ta gwəmantəŋa kwal tsa dza ghaa dza kwa, kə Hyala» kə Ezay. 31:3 Ezay 40:3Zhini ma kə Ezay diɓay: «Ava məli ntsa vaa gaka mbə zlapə mbə gamba, ma kəy: “Gwəmantim nefer ghwəy ta kaꞌwə Ndə sləkəpə, njasa ka məndi vaa zamti kwal wəzə wəzə ta kaꞌwə ntsa dikə tsa, mbaꞌa ghwəy ghwənanamti nefer ghwəy wəzə wəzə” kə məli va» kə Ezay.
41:4 Lk 3:3Njasa gəzəkə Ezay va kiy, tsəgha səəkəy Zhaŋ tsaa məni batem mbə gamba. Dza na ka gəzə kwəma Hyala kaa mbəzli, a kə na: «Tsam titihwə kwa kwəma Hyala, zhəghantim nzəy tsa ghwəy, ma nza məndi məntəŋwəy batem, nza Hyala pəlayŋwəy jikir tsa ghwəy mbə nəfə tsa nzə» kə.
5Dza mbəzli mbə məlmə Zherəwzalem lə nihwəti mbəzli tə hiɗi ka Zhəwde gwanashi mbaꞌa ghəshi səəkəshiy dzəvəgha. Ma sa favə ghəshi kwəma ci va na, mbaꞌa ghəshi cicikəvəri kwəma shi jikir na mənti ghəshi gwaꞌa gwaꞌa. Dza Zhaŋ ka mananshi batem kwa həl Zhərdeŋ ki.
61:6 2Mezh 1:8Zhaŋ tsa vay, kwəbaŋ tsa tsati məndi tə shəti ngaləwba niy nza na kən ghən ci, mbaꞌa pəhətəvay səvəri mbə hwər ci lə kanda hwətəɓə. War kar hayer lə mbəzəkwə tsa kwamti ni ci shi zəmə na. 7Ma kə kaa mbəzli mbə gəzə kwəma ci va na: «A tsahwəti ndə taa səəkə ləy hwəmee, tsava ndəy, aa taŋətəra tə dikə. Məniree gar gələɓə kwa səɗa ci ta pəli yiɗi mbə kwakwahə tsa mbə səɗa ciw. 8Yən na neyey, lə yam ngəri məniŋwəy ya batem. Na naciy, lə *Safə tsa Hyala dza naa məniŋwəy batem» kə.
Njasa mənim *batem kaa Yesəw lə njasa həərə *ndə jaka tsa Hyala
(Mt 3:13–4:11; Lk 3:21-22; 4:1-13)
9Ghala vici va ki na, mbaꞌa Yesəw kafəy mbə məlmə Nazaretə tə hiɗi Galile ta dzaa dzəvəgha Zhaŋ, dza Zhaŋ mbaꞌa mananati batem kwa həl Zhərdeŋ. 10Ma sa səəməy Yesəw kwa yam na, nzaꞌjəw ghwəmə ghwənita, ka səkwa Safə tsa Hyalaa dzəkən ndəɓa ghərpəpə pə gha. 111:11 Cem 2:7; Ezay 42:1; Mk 9:7; 12:6Ma fa na na, məli ndəə gaka, ka gəzanci kwəma səəkə mə ghwəmə, a kə ngəci na: «Gha na Zəghwee, tərəŋw ɗiŋee, mbə vəshi nzee dalala tə gha!» kə.
12War ghwəla tsəgha ləy hwəm batem tsa mananati Zhaŋ va na, mbahə Safə tsa Hyala mbahəghə dzəmbə gamba. 13Dzəghwa vici faɗə mətsəkə ghəci mənti tə gamba va. War mbə həərə ndə jaka tsa Hyala ka nighə kwəma ci. War ghəshi lə shəkwadeshi ka naa nza gwaꞌa tsəgha, Ka kəəti ka kwal Hyala.
Kar Yesəw lə ka kəəsə kərpi faɗə
(Mt 4:12-22; Lk 4:14-15; 5:1-11)
14Dza məndi ki, mbaꞌa məndi kalambə Zhaŋ tsaa məni *batem mbə ciki fərshina. Ma ləy hwəm sa kalay məndi Zhaŋ na, mbaꞌa Yesəw səəkəy dzəti hiɗi ka Galile, ka gəzəpə Yəwən kwəma Hyala wəzə na. 15A kə kaa mbəzli na: «A vəghwə bərkəy nana, ndəkwə ndəkwə na vəghwə ta səəkə Hyala ta sləkə mbəzli. Tsam titihwə kaa Hyala a ghwəy zhəghanti nzəy tsa ghwəy kwataŋa, mbaꞌa ghwəy zləɓavə Yəwən kwəma wəzə na» kə.
16Dza maɗ Yesəw maɗiy, ka dza dzəy miy kwəfa Galile. Ma dza na na, mbaꞌa kəsashi kar Shimaŋw ghəshi lə zəmbəghəy Andəre, ghəshi mbə bazla zlekwer dzəti kwəfa ta kəəsə kərpi, sa nza ghəshiy ka kəəsə kərpi. 17Ma kə Yesəw ngəshi sa kəsashi na na: «A mbəzli ni, nəwram, zlashim kəəsə kərpi, e dzaa məntəŋwəy ka mbəzliy haka mbəzliy səəkə ta nəwra» kə. 181:18, 20 Mt 8:21-22Dza nzaꞌjəw mbərəkə mbəzli va zlashi zlekwer, mbaꞌa ghəshi nəwhwə.
19Ma sa nə na kət, kə kaa dza kwa kwəma jəw na, mbaꞌa kəsashi kar tsahwəti ndə lə zəmbəghəy, kar Zhakə lə Zhaŋ, ndərazhi Zhebede ghəshi kwa kwambəwal, ka gwama zlekwer shi. 20Daꞌ Yesəw harhwəshi ɓa, mbaꞌa ghəshi zlay dəshi ghəshi lə mbəzli ka ghəra sləni ci tiɓa kwa kwambəwal, mbaꞌa ghəshi nəwhwə Yesəw.
Kar Yesəw ghəshi lə ndə gazlaka
21ꞌWakəvə Yesəw ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci va ki, mbaꞌa ghəshi maɗishi ka dzashiy dzəmbə məlmə Kapernahwəm. Ma ghəshi mbəɓa, sa mənta *vici dəkəva na, mbaꞌa Yesəw dzəmbəy mbə *ciki ɓasəva tsa ka Zhəwifə, tapə ghəci ta ɓananshi kwəma. 221:22 Mt 7:28-29Ma mbəzli tiɓa ki na, mbaꞌa shi ɓananavəshi na va səəvəri məhərli shi. Sa nzanay, niy mənta na ci va kwəma ɓənipə na, nja ɓəni kwəma *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyalaw, lə bama ti niy nza na ci va kwəma ɓəni na kaa mbəzli.
23Ma geꞌi ghala pətsa va ki na, mbaꞌa tsahwəti ndə niy nza tiɓa mbə ciki ɓasəva tsa va, lə gazlaka ghəci niy nza və. 241:24 3:11Ka ꞌwaŋə, a kə na: «A Yesəw, ndə ka Nazaretə, ta njaa ɗi gha lə ghəya? Ta zamtəŋəy səəkə gha shəkəna? Ma na neyey, e sənaŋa wəzə. Ghay, ntsa ɗewɗew tsa ghwənay Hyala nza gha!» kə. 25Dza Yesəw mbaꞌa ꞌyamanakə cihə kaa gazlaka mbə ghən ntsa va va, ma kə na: «Ɗekəɗekə pə gha. Ə pə ghaa səvəri mbə ghən zal tsa, mbala kərakə!» kə. 26Dza gazlaka va mbaꞌa kəsəy ntsa vaa gwaŋzəti lə bərci tərəŋw, mbaꞌa səvərita lə ꞌwaŋə zlaŋzlaŋ zlay ntsa va. 27Mbaꞌa mbəzliy nza tiɓa gwanashi hashishi va nava kwəma, ka ɗəɗəw kwəma kwa jipə shi, a kə ghəshi na: «A na tsətsə na na kwəma kia? Kwəmaa ɓənipə nahwəti yəwən kwəma ki naa, njaa? Gwəravə, mbaꞌa gəzanakə kwəma lə bərci kaa gazlaka na, ka ɗi fəti ghənzə və!» kə ghəshi.
28War ghwəla tsəgha na, nzaꞌjəw kwəma Yesəw pəlita, war ka sla məndi gwaꞌa gwaꞌa dzar mbə məlməhi tə hiɗi ka Galile.
Kar Yesəw lə ka zəlghwə ɗaŋ
29Dzəghwa Yesəw ki mbaꞌa səvəriy mbə ciki ɓasəva tsa va, mbaꞌa ghəshi dzashiy dzakə ghi tsa kar Shimaŋw lə Andəre. Mbaꞌa kar Zhakə ghəshi lə Zhaŋ nəwvə. 30Ma ghala pətsa va na, mbaꞌa shiy Shimaŋw məhəni ndəɓa ghwə, pə gha vəgha nzə. War sa tsəhəshi kar Yesəw na, mbaꞌa məndi gəzanci kwəma zəlghwə tsa mali va va. 311:31 5:41Dza Yesəw mbaꞌa dzəvəghay, dza na tasl kəsəvə dəvə nzə, kafə kafakati tə pi həni. Nzaꞌjəw rəniki vəgha mali va mənta ki. Dza na ka dza ta ɓanshi shi zəmə.
32Ma sa pəkwəta vici ki na, mbaꞌa mbəzli ɓasanakə nihwəti ka zəleghwer ghənghən ghənghən, mbaꞌa ka gezlekiki kaa Yesəw. 33Teꞌ teꞌ teꞌ mbəzli mbə məlmə va gwanashi ɓasəshi kwa dəgha va. 341:34 3:12Dzəghwa Yesəw mbaꞌa mbalamti ka zəlghwə ɗaŋ ni va va zəlghwə tsa shi va ghənghən ghənghən tsa gwaꞌa. Mbaꞌa tahamti lə gezlekiki shi ɗaŋ tərəŋw. Kala ɓanavəshi kwal Yesəw kaa gezlekiki va ta gəzə kwəma. Sa nzana, mbaꞌa ghəshi niy sənay Yesəw.
Yesəw tə hiɗi ka Galile
351:35 Lk 5:16Ma tə həzlimə va mekəshi pəətə, pi ghwəlay həvir ki na, dza Yesəw mbaꞌa kafəy kəghi, mbaꞌa səvəriy mbə məlmə, ka dzay dzəti gamba. Dza na ka cəꞌwə Hyala tə gamba va ki. 36Dzəghwa kar Shimaŋw lə nihwəti mbəzli ka ghəshiy nza li shi ka pala ki. 37Dza ghəshi ndəs ghəshi kəsay. A kə ghəshi ngəci sa kəsay ghəshi na: «Ava mbəzli mbə pəlaŋa gwaꞌa gwaꞌa» kə ghəshi. 38Ma kə Yesəw kaa zləɓanshi na: «Dzammə ghwəmməə dzəti tsahwəti pi, dzar mbə məlməhi jəw jəw ni ni ndəkwə ndəkwə ni, ta mbee gəzanshi kwəma Hyala kaa ni mbə shi mbəzli kwərakwə. Sa nzanay ghənzə na kwəma səəkee ta məni» kə.
391:39 Mt 4:23Dza na ki, ka dzay dzar mbə məlməhi tə hiɗi ka Galile gwanashi, ka gazanshi kwəma Hyala kaa mbəzli mbə ciki ɓasəva tsa shi, ka titihə hyeler.
Kar Yesəw lə ndə dərna
40Dzəghwa tsahwəti ndə dərna tiɓa, mbaꞌa səəkəy dzəvəgha Yesəw. ꞌWakəvə na tsəfəkwə tsəfəkwəy kwa kwəma ci, ka cəꞌwə kwəma və, a kə na: «A Ndə sləkəpə, war mbaꞌa pə ghaa ɗi sənzənvay a ghaa mbəlantəra ɗewɗew va dərna kənee na» kə. 41Dza tapə hwər tsa Yesəw ta zhanci ti tsəgha, kaf kafəti dəvə ci mbaꞌa dapay. A kə ngəci na: «E ɗi ghaa mbəliŋa, mbəliŋa kwəriŋ!» kə. 42Nzaꞌjəw dərna va səraɓəta ti, mbaꞌa mbəliy kwəriŋ. 43Dzəghwa Yesəw mbaꞌa naɓəti ki, mbaꞌa gəzanci dzay jighi kyaŋwkyaŋw. 441:44 SləniTaH 14:2-32; Mk 7:36; Lk 17:14A kə kaa ngəci na: «Favə tə gha kwəma dzee na ta gəzaŋa wəzə. Əntaa gha dzaa gəzə kwəma mbəli tsa mbəliŋa gha tsa kaa mbəzli ya jəw nzə ma. A pə ghaa maɗi, a gha dzaa canamti ghən tsa gha, njasa mbəliŋa gha kaa ndə ta Hyala. Nza gha dzaa vəliti vəli gha kaa Hyala njasa gəzəkə *Məyizə va, nza mbəzli mbəə sənay gwanashi, a gha mbəliŋa va dərna tə gha, kə ghəshi» kə.
451:45 7:36Ma ghəci naci ki, war sa dzay na na, mbaꞌa ghati gəzə bar tsa va kaa mbəzli ya paꞌ kwəmaɓa. Kala zhini Yesəw mbəə dzavə dza ghwazhə ghwazhə dzar mbə məlmə ghwəla. Ma sa nzana tsəgha ki na, ꞌwakəvə na mbaꞌa dza nzəyəy kwamti mbə gamba kama mbəzli ti. Zhini mbəzli war ka səəkə və ya dza kwəmaɓa diɓa.
2Kar Yesəw lə ntsa mətita nahwəti bəla vəgha ci
1Dzəghwa ləy hwəm hi jəw ki, mbaꞌa Yesəw zhəghəkəvay səəkə mbə məlmə Kapernahwəm, mbaꞌa nzəyəy kəghi. Ma sa favə məndi: «Kəghi na Yesəw» kə məndi na, 2ꞌwakəvə mbəzli mbaꞌa ghəshi ɓasəshi ɗaŋ tərəŋw, kala tərə ma ngwəla gar nzəy ya kwa dəgha nzə gwaꞌa. Tapə Yesəw ta gəzanshi kwəma Hyala kaa mbəzli va.
3Ma ghəci mbə gəzanshi kwəma Hyala va tsəgha, mbaꞌa nihwəti mbəzli faɗə səəkəshi lə ntsa mətita bəla vəgha ci, ɓəɓə kwa ghən shi. 4Dzəghwa ki na, mbə ghəshiy tsəhəshi li vəgha Yesəw va ɗaŋ tsa ntsa tiɓaw. ꞌWakəvə ghəshi taram, dzəməshi mə ghən ciki tsa va li mbaꞌa ghəshi ghwənivə kwal geꞌi geꞌi dzəghwa tə pətsa nza Yesəw va. Dza mbaꞌa ghəshi vələghə ntsa va dzəghwa kwa kwal tsa va lə pi həni tsa ci vay gwaꞌa dzəghwa kwəma Yesəw ki.
52:5 Mt 9:2Ma sa sənay Yesəw, a mbəzli va ndara nefer shi gwanashi, kə, ma kə kaa ntsa mətita bəla vəgha ci va na: «A zəghwee, a *kwəma gha jikir na pəlita!» kə.
6Ma ghalaɓa ki na, mbaꞌa nihwəti *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala niy nza tiɓa mənzəy. Tapə ghəshi ta zəzə kwəma mbə nefer shi, a kə ghəshi na: 7«Njaa ka ntsa va gəzə gəla kwəma tsəgha naa, Hyalaa sawa na. A tsava ntsaa dza vaa mbay pəlatanay kwəma ndə jikir na tiɓa kala war Hyala kwətitaa?» kə ghəshi. 8Gwaꞌa gwaꞌa Yesəw sənata kwəma zəzə ghəshi va tsəgha na mbə nefer shi. Dza na ka ɗəw kwəma və shi, a kə na: «A mbəzli ni, sa wana tətəkə ghwəy kwemer tsətsə ni mbə nefer ghwəya? 9Nama kwəma gwəra na ɓəlaŋ, ndə kə ni: “A kwəma gha jikir na pəlita” kə, lə ndə ni kaa ndə zəlghwə: “Sati garəŋa, ɓə pi həni tsa gha, a gha dzaŋa” kaa? 102:10 Zhŋ 5:36Ma kiy, e ɗi ghwəy sənay, a bərci vəya, yən Zəghwə yakə ndə ngəri ta pəlanshi jikir tsa mbəzli tə hiɗi pə ghwəy» kə. Dza ma kə kaa ntsa mətita bəla vəgha ci va na: 11«A ntsa, avee gəzaŋa, sati maɗi ɓə pi həni tsa gha, mbalaa jighi!» kə. 12War nzaꞌjəw tsəgha, tsər kwətiŋ, ntsa va kafəy, sati na kaa pi həni tsa ci va cimbəŋ ɓakən, ka dzay tiɓa kwa mətsə mbəzli gwanashi. War nja maɗaŋa nava kwəmaa mananshi kaa mbəzli tə pətsa va gwanashi. Tapə ghəshi mbə fal Hyala, a kə ghəshi na: «Ghala nza ghwəmməy, səəkə ghwəmməə nata gəla nana kwəmaw!» kə ghəshi.
Kar Yesəw lə Levi
13Zhini Yesəw mbaꞌa zhəghəghəvay njasaa dzəy kwəfa Galile. Dzəghwa ɗaŋ mbəzli səəkəshiy dzəvəgha, mbaꞌa ghəci ɓananavəshi shiy. 142:14 Mt 8:21-22Dza na ki, ka dzay. Ma ghəci mbə dza kwa kwal na, mbaꞌa nay tsahwəti ndə, Levi, zəghwə Alfe, ghəci mənzəy mbə ciki *dəwan. Ma kə Yesəw ngəci na: «Sati, nəwra dzam» kə. Mbaꞌa Levi tsa va satiy ka nəw.
152:15 Mt 9:10Ma ləy hwəm shi va ki na, mbaꞌa Yesəw tsəhəy kəghi tsa Levi ta zəmə shiy. Ɗaŋ nihwəti ka dəwan lə nihwəti mbəzliy məni sləni jikir na nza tiɓa mbə nəw Yesəw. Dza ghəshi gwanashi mbaꞌa ghəshi ɓasəshi, ka zəmə shiy tə pətsa kwətiŋ tsa lə kar Yesəw ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci ki. 16Dzəghwa nihwəti *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala lə *ka Farisahi mbaꞌa ghəshi nay Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci, ghəshi mbə zəmə shi zəmə va jakə lə mbəzli jikir kwəma ni va. Dza ghəshi ka ɗəw va *mbəzli ta səɗa Yesəw, a kə ghəshi na: «A mbəzli ni, tawa zəmə na shiy jakə lə ka dəwan mbaꞌa nihwəti mbəzliy məni sləni jikir naa?» kə ghəshi. 172:17 Lk 19:10Dza mbaꞌa Yesəw favə kwəma shi va, ma kə kaa ngəshi sa favə na tsəgha na: «A mbəzli ni, səəkee nashi mbəzli kwəriŋ kwəriŋ vəgha ni mbə dza va dəkwətərəw, ka zəlghwə na shi kee nashiy dza və. Va tsəgha na kiy, yən na nee na, ta pəla mbəzli wəzə ni səəkə yaw, ta pəla mbəzliy məni *kwəma jikir na səəkəree» kə.
Ka jakəva yəwən kwəma ɓənipə Yesəw lə kwəma ɓənipə *ka Zhəwifəw
182:18 Mt 6:16-17; 11:18-19; Lk 7:33-34Ma ghalaɓay, ka məni səwmay mbəzli ta səɗa Zhaŋ lə *ka Farisahi niy nza. Ma ni ta səɗa Yesəw na, kala məni ma. Dza nihwəti mbəzli mbaꞌa ghəshi səəkəshi ta ɗəw kwəma va Yesəw dzəkən kwəma va ki, a kə ghəshi na: «Tawa tivə ma ni gha ni mbəzli ta səɗa gha vici səwmay kwərakwə, njasa məni ni ta səɗa Zhaŋ va lə ni ka Farisahi va mbəzlia?» kə ghəshi. 192:19 Mt 9:15Ma kə Yesəw kaa zləɓanshi na: «Favə tə ghwəy kwəma dzee na ta gəzaŋwəy. Mbaꞌa kə ndə harvə mbəzli ta zəmə gəzləɓə mətəpa kiy, nza mbəzli va zhiniy tivə vici va ka viciy məni səwmay shəkəna? Ka dza ghəshiy məni səwmay kama na war ghwəlay zal mali tsa va mbə shiw. 20A vəghwə tsa va dzaa səəkəy, sa dza məndiy ɓanti ndə mətəpa kwa jipə shiy, ava ghalaɓa dza ghəshiy məni səwmay ki» kə Yesəw.
21Ma kə ngəshi kwa fir ɓa na: «Ndə tiɓaa ɓəvə yar ꞌwarꞌwar ni ta mbəghəshiy dzəti kwəbaŋ tsaa haliyəw. Sa nzana, mbaꞌa kə ndə mənti tsəghay, ta sləkwakar ghən tsa shi dza ni ꞌwarꞌwar ni va yar, mbaꞌa kwal dzaa mətsəhəy dzəti pəhal kwəbaŋ tsa va.
22Ava tsəgha na diɓa, ndə tiɓa ka ꞌyaghwa tay tsa njəmnjəm tsaa dzəghwa ghwəlpə halihali naw. Sa nzana, mbaꞌa kə ndə mənti tsəghay, sa ka tay tsa va maɗiy ta pəsli na, ta wənəhəta dza pəhal ghwəlpə va, ka tay dza na, naꞌi shəkəy dzəti hiɗi gəm. Shi dza məndiy mənivə lə ghwəlpə va tiɓa ghwəla kiw. Dzəghwa yəwən ghwəlpə təɓə na məndiy i tay tsa njəmnjəm tsa kwərakwə ki» kə. 2:22 Ka Izərayeləy, dzəghwa ghwəlpə yəwən na ka ghəshiy i tay tsa njəmnjəm tsa. Ni shi ghwəlpipiy, tə hwətəɓə niy mənishi ghəshi, va tsəgha ka ghəshiy slikwəshi ghəshi kə halishi, sa ka tay tsa njəmnjəm tsa maɗi ta pəsli kwa shi.
Gəzə kwəmaa dzəkən *vici dəkəva ka Zhəwifə
232:23 Nəw 23:25-26Ma tə nahwəti *vici dəkəva ka Zhəwifə na, mbaꞌa kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci maɗishi ka dza dzəvəri mbə vəh alkamari. Ma ghəshi mbə dza dza va tsəgha na, dza mbəzli ta səɗa ci va ka slərɓə alkamari. 242:24 Səvəri 20:8-10Dza *ka Farisahi ki, ka ɗəw kwəma va Yesəw, a kə ghəshi na: «Nighə dia Yesəw, tawa məni mbəzli ta səɗa gha ni shi makəmmə Zliya Hyala va mənishi fəca vici dəkəva kia?» kə ghəshi. 25-262:25-26 1Sam 21:2-7; 22:20; SləniTaH 24:5-9Ma kə Yesəw kaa zləɓanshi na: «Səəkə ghwəy jangəhwə mbə zliya Hyalaa dzəkən kwəmaa niy mənti *Davitə va, ghala vəghwə tsaa niy nza Abiyatar vaa dikə tsa *ka ta Hyala bay sa? Saa niy kəsəvə ma kar Davitə lə mbəzli kwasəbə, ka ɗi zəmə shiy ghəshiy, dza na təhwə dzəmbəy dzəmbə *ciki Hyala mbaꞌa ɓəhwə peŋ tsa ka məndiy ta Hyala li, mbaꞌa zəməhwə. Ya tsəgha niy nə *kwəma pəhəti Hyala ka zəmə peŋ tsa va məndi, kala war ka ta Hyalaw kəy, a Davitə niy dzaa ɓəvə, mbaꞌa zəhwə, mbaꞌa tahanavəshi kaa mbəzli kwasəbə va kwərakwə. Niy naɓəti Davitə Hyalaw» kə Yesəw.
272:27 Nəw 5:142:27-28 Mt 12:1-14; Lk 13:10-17; 14:1-6; Zhŋ 5:1-18; 7:21-24; 9:1-16Zhini ma kə ngəshi na: «Talay, ta wəzə tsa ndə ngəri mənta vici dəkəva. Mənəy ndə ngəri ta nzaa mava tsa vici dəkəvaw. 28Sa nzana va tsəgha kiy, yən yən Zəghwə yakə ndə ngəri sləkə na vici dəkəva» kə.
3Kar Yesəw lə ntsa məti məti dəvə tsa
13:1-6 2:27-28Dza Yesəw mbaꞌa dzəmbəy dzəmbə *ciki ɓasəva tsa ka Zhəwifə diɓa. Dzəmbə na na, tsahwəti ndə mbəɓa məti məti dəvə ci. 2War sa dzəmbəy Yesəw na, dzəghwa nihwəti mbəzli tiɓa, ka fə ghən ti, nda nza naa mbəli ntsa va fəca *vici dəkəva va, sa ɗi ghəshi ngali kwəmaa dzəkən ta mbə ghəshiy ɓanci fəti. 3ꞌWakəvə Yesəw tsəgha kaa ntsa məti məti dəvə tsa va: «A ntsa, sati a gha garəŋa tiɓa tə jipə mbəzli!» kə. 4Zhini na tapə, ta ɗəw kwəma va mbəzli tiɓa va, a kə na: «Njaa nə kwəma mbə Zliya Hyalaa? Mənim kwəma wəzə na kaa ndə fəca vici dəkəva nə na shəkənaa? Naa mənim kwəma gəmgəm na nə na? Kwal tsaa mbəlanti piy tsa ndə na sa ndammə na ta naa? Naa tsaa zamti piy tsa ci na?» kə. Dzəghwa dighevəshi ghəshi kala zləɓanci.
5Dzəghwa Yesəw mbaꞌa fati mətsə ci ti shi, ka nighəshi lə nəfə lə nəfə, va kwəma caslakə ghən tsa məni ghəshi va tsəgha tsa. Ma kə kaa ntsa məti məti dəvə tsa va ki na: «A ntsa, təɗi dəvə gha va!» kə. Dza ntsa va mbaꞌa təɗiti sa ci, dza dəvə ci mbaꞌa mbəlita kwəriŋ tsəgha.
63:6 Zhŋ 5:16, 18ꞌWakəvə *ka Farisahi tə pətsa va, ka dzashi, nzaꞌjəw ghəshi dzaa ɓasəshi lə nihwəti mbəzli mbə mbəzli *Erədə, mbaꞌa ghəshi sləkati kwəma kwa jipə shi njasa dza ghəshiy mbay pəəsliti Yesəw ki.
Mbəzli vəgha Yesəw miy kwəfa Galile
(Mt 4:23-25; 12:15-21; Lk 6:17-19)
7Dza Yesəw kaf kafəy lə mbəzli ta səɗa ci, ka dzay dzəy vəgha kwəfa Galile. Mbaꞌa vərəm tsa mbəzli tə hiɗi ghənghən ghənghən gwaꞌa nəwvəshi. Mbəzliy səəkə tə hiɗi ka Galile, lə tə hiɗi Zhəwde, 8lə mbəzli mbə məlmə Zherəwzalem, lə ni tə hiɗi Idəme, lə niy səəkə pəriɓa tə miy həl Zhərdeŋ, lə səəkə tə hiɗi Tir lə Shidaŋw. Gwaꞌa gwaꞌa mbəzli va səəkəshiy dzəvəgha, sa nzana mbaꞌa ghəshi favə sləni ghərati na.
9Dza Yesəw ki mbaꞌa gəzanshi kaa mbəzli ta səɗa ci a ghəshi katanakə kwambəwal, vantaa mbəzli ɗaŋ ni va ꞌyapamti mbə tsəəkwəva. 10Ma sa nzana mbə mbəli mbəzli ɗaŋ ki na, dzəghwa ka zəlghwə gwaꞌa gwaꞌa ka zlighwəva ta səəkəə dzəvəgha, ta dapə. 113:11 1:24; 5:7; Mt 8:29; Lk 4:34, 41; 8:28Ma mbəzli nza gazlaka mbə ghən shi kwərakwə ki, war sa nay ghəshi Yesəw na, dza ghəshi ka ndiɓəvaa dzəti pi tiɓa kwa kwəma ci. Ka ngwəmə lala, a kə ghəshi na: «A Yesəw, waa gha na Zəghwə Hyala!» kə ghəshi. 123:12 1:34; Lk 4:41Dza Yesəw mbaꞌa naɓətishi, a kə kaa ngəshi lə bərci na: «Ka gəzə kwəma kənee ghwəy ma, əntaa mbəzli dzaa sənara» kə.
Kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci məŋ lə bakə
13Dzəghwa Yesəw mbaꞌa dzəməy mə kəlaŋ, tapə ghəci ta haka mbəzli ɗi naa dzəməə dzəvəgha. Dza mbəzli va mbaꞌa ghəshi dzəməshiy dzəvəgha ki. 14Mbaꞌa təravə mbəzli məŋ lə bakə tsəgha ki. Ma kə ngəshi na: «Ghwəyəy ka kwalee nza ghwəy. Ə təravəŋwəy ya, ta nza ghwəy kwasəbee, nzee ghwəniŋwəy ta dza ghwəy gəzə kwəma kaa mbəzli. 15Ta ndaŋwəy bərci dzee dzəkən hyeler ta tihəshi ghwəy» kə. 163:16-19 SləniKY 1:13; Zhŋ 1:40-44Avanashi slənedemer mbəzli məŋ lə bakə ni va təravə na: Shimaŋw, zhini mbaꞌa Yesəw fanati slən Piyer, 17mbaꞌa kar Zhakə ghəshi lə zəmbəghəy Zhaŋ, ndərazhi Zhebede. Dza Yesəw mbaꞌa fanatishi slən Bəwanergezə, ma ɗi slən tsa va gəzəy «ndərazhi dərazli van» ɗi na gəzə. 18Mbaꞌa Andəre, mbaꞌa Fəlipə, mbaꞌa Bartelemi, mbaꞌa Matiye, mbaꞌa Təmasə, mbaꞌa Zhakə tsa Alfe, mbaꞌa Tade, mbaꞌa Shimaŋw ndə pərslə ta hiɗi ci, 19mbaꞌa Zhəwdasə Isəkariyətə, ntsaa ngati ɗafa va ta Yesəw.
Kwal tsaa jakəti *ndə jaka tsa Hyala lə Yesəw tiɓaw
(Mt 12:22-32; Lk 11:14-23; 12:10)
20Dza Yesəw mbaꞌa dzay dzakə ghi ki. Zhini mbəzli diɓa ngwərfə ghəshi ngwərfəkəvashi. Paꞌ lə shi zəməshi ta kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci kala kwəmavə kwal zəməhwəshi. 213:21 3:31; Zhŋ 7:5Ma sa favə manhiy kwəma va na, mbaꞌa ghəshi səəkəshi ta pəməhwə. Sa nə ghəshi: «Ndə gazlaka na» kə ghəshi mbə gəzə kwəma shi.
223:22 Mt 9:34; 10:25Ma kə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, shiy səəkəshi səəkə mbə məlmə Zherəwzalem na: «A mbəzli ni, waa na Belzhebəl, ndə jaka tsa Hyala mbə ghən tsa ntsa va. Belzhebəl tsa va ghəci mazə tsa mbə hyeler ɓanci na bərci tihə na va nihwəti hyeler səvəri mbə ghən mbəzli li shi!» kə ghəshi. 23Dzəghwa Yesəw mbaꞌa harashi mbəzli ka gəzanshi kwəma kwa fir ta mbə ghəshiy favə, a kə na: «Njaa njaa ka ndə jaka tsa Hyala gay tahamti ghən tsa cia? 24Mbaꞌa kə mbəzli dikə dikə ni zəmə hiɗi dzəmbəshi mbə pa jaka kwa jipə tsa shiy, ta ndanishi dza hiɗi shi. 25Mbaꞌa kə mbəzli kəghi tsa kwətiŋ tsaa pa jaka kwa jipə shiy, ta ndaniy dza tsava ghi. 26Tsəgha na lə ndə jaka tsa Hyala kwərakwə ki. Mbaꞌa kə təhəvərivay bakə mbə, ka pa jaka kwa jipə ci lə nahwəti bəla ciy, ta ndaniy dza tsa ci va mazə, gwaꞌa kwəma ci kərkəta tsəgha. 273:27 Ezay 49:24A ghwəy sənay, ka mbay ndəə pahwə shiy kəghi tsa ndə bərci ɓəlaŋəw. War ndə pəhəti na ndə bərci tsa va lə zəꞌwə kwataŋata dza ndəə mbay pahwə shi kəghi tsa ci. 28Ə gəzaŋwəyee, na navay tsəgha na, ma kwəma mənti mbəzli jikir na gwanata, lə kwəma sawa gəzəkə ghəshi gwaꞌay, a Hyala dzaa pəlashi mbə nəfə nzə. 29Ma na ntsaa gəzakən kwəma sawaa dzəkən *Safə tsa Hyala ɗewɗew tsay, ka dza Hyalaa pəlata nava kwəma mbə nəfə tsa nzə ya hwəmɓaw, *kwəma jikir naa dzaa kəɗi ma na nava ya pa hwəmɓa» kə Yesəw. 303:30 Zhŋ 7:20Ma gəzə Yesəw kwəma va tsəghay, va sa niy gəzə nihwəti mbəzli: «A *hil mbə ghən ci!» kə ghəshi.
Mbəzliy nəw kwəma Hyalay, niva mbəzli na ngwarməhiy lə mbəghəy Yesəw
313:31 3:21ꞌWakəvə kar ngwarməhiy Yesəw mbaꞌa mbəghəy ndəs tsəhəshi ki. Dza ghəshi mbaꞌa ghəshi gagarəshi kwa dəgha, dza ɓəŋ ghəshi ghwənəghə ndə ta dzaa haranayshi Yesəw. 32Ma ghalaɓa ki na, vərəm ndə ngəri tsaa ɓasəy va tiɓa, dəzlətsəɓə məndi tsəɓay Yesəw mənzəy. Ma kə məndi kaa Yesəw ki na: «A Metər, ava kar məŋa ghəshi lə ngwarməhiŋa pəriɓa tə ngwəla ka ɗəwŋa» kə məndi. 33Ma kə Yesəw kaa zləɓanshi na: «Kadiw e citəŋwəy nee mərə lə ngwarməhira» kə. 34Dza na kaa mbəzliy dəzlay va tiɓa njəꞌwə nighəti shi, a kə na: «Avanashi mbəzli niy, ghəshi na nee mərə lə ni ya ngwarməhira! 353:35 Mt 6:10Sa nzanay, ya wa ntsaa məni kwəma ɗi Hyalay, ghəci na tsee zəmərə lə nee zhamərə, lə mərə. Gwaꞌa tsəgha» kə.
4Ɓəli fir lə kwəma Ndə sləka ha
14:1 3:9Zhini Yesəw diɓa, mbaꞌa ghati ɓəni kwəma kaa mbəzli miy kwəfa Galile. Dzəghwa tərəŋw vərəm ndə ngəri ɓasəy vəgha. Ma sa nashi na mbəzli ɗaŋshi tsəgha na, mbaꞌa dzay dzəghwa kwambəwal nzəyəy tə kwəfa va. Mbaꞌa mbəzliy ɓasəshi va məkə tə həlbə. 2Dza na mbaꞌa ɓananavə kwemer kaa ngəshi ɗaŋ ghənghən ghənghən dzar kwa fir. Ma kə mbə kwəma ci va ɓənipə na na: 3«Favə ta ghwəy, ma tə nahwəti viciy, mbaꞌa tsahwəti ndə za maɗiy ta dza ta sləka ha ci. 4Ma ghəci mbə kihwə ha va ki na, pəriŋ nahwəti ha pəpəriŋətaa dzəghwa kwal. Mbaꞌa ꞌyegwer səəkəə iməhwə nava. 5Dza nahwəti mbaꞌa pəpəriŋətaa dzəti kwərhə. War ghwəla na nzaꞌjəw ghənzə pəsəta, sa nzana kala hiɗi kən ɗaŋ. 6War sa satita vici ka ndipə na, nzaꞌjəw ha va ghwəlita ki, sa kama hiɗi kən ɗaŋ gar tsəhəvə hililiŋə ghənzə. 7Dza nahwəti hwəlfə diɓa mbaꞌa pəpəriŋətaa dzəmbə tekesli. Ma sa pəsəta na na, mbaꞌa tekesli kəlishiy dzəkən, kala mbə ghənzəə fə ya ghən nzə. 8Ma dza nahwəti nanzə ki na, mbaꞌa dzataa dzəmbə hiɗi wəzə ni. Dza na mbaꞌa pəsəta, ka kəli, mbaꞌa ɓəvə hwər pasəta, mbaꞌa fəti ghən, nahwəti na dikə dikə fəti ghən, ɓahwə ɓahwə nahwəti, nahwəti na geꞌi geꞌi» kə Yesəw. 94:9 Mt 11:15Dza ma kə ngəshi ki na: «Ma ntsa nza sləmə və ta fa kwəmay, fə tə ghəci ghən ta kwəma va!» kə.
Sa wana gəzə Yesəw kwəma kaa mbəzli kwa fira?
10Ma sa tərəmbəshi kar Yesəw kwətishi lə nihwəti mbəzli kwasəbə mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci ki na, mbaꞌa ghəshi maɗishi ka ɗəw sləkar tsa kwəma fir tsa ɓəlikə Yesəw va və. 11Dza na mbaꞌa zləɓanakəshi, a kə na: «Ta na na ghwəyəy, a Hyala ndaŋwəy məhərli ta sənashi shiy dzəkən sləkə tsa dza na ta sləkə mbəzli. Ma na nihwəti niy tərmbə mbəzli nashi kiy, war kwa fir dza məndiy gəzanshi kwəma. 124:12 Ezay 6:9-10; Mt 13:14-15Ta mbəə nza:
Mbə nay pi ghəshi lə mətsəhi shi na,
kala nashi shi nighə ghəshi va ghəshi.
Mbə favə kwəma ghəshi lə slimim shi na,
kala sənashi shi ɗi kwəma fa ghəshi vaa gəzə ghəshi.
Kala tsəgha nzay,
a ghəshi taa pəla zhəghəvaa dzəvəgha Hyala nza.
Ma nza Hyala pəlanayshi
jikir tsa shi mbə nəfə nzə ghalaɓa nza» kə.
Yesəw ci bazhə tsa fir tsa ɓəlikə na va lə sləka ha
13A kə Yesəw ngəshi na: «Ya sa favə ma ghwəy kwəma ɗi fir tsa ɓəlikee tsaa gəzə kiy, njaa dza ghwəy favə tsa gwanay tsa fir kia? 14Avanay bazhə tsa kwəma va ki: Ma ndə za tsaa kihwə ha vay, ntsaa gəzə kwəma Hyala kaa mbəzli na.
15Nəfə tsa nihwəti mbəzliy, nja kwal tsa pəriŋəta nahwəti hwəlfə ha vaa dzəti na. War sa favə ghəshi gəzə kwəma Hyala na, mbaꞌa ghəshi zləɓavə, war ghwəla na nzaꞌjəw, *ndə jaka tsa Hyala səəkəy ɓanti kwəma va mbə nəfə tsa shi.
16Nəfə tsa nihwəti mbəzli ɓa na, nja kwərhə tsa pəriŋəta nahwəti hwəlfə ha vaa dzəti na. Sa ka ghəshiy favə kwəma Hyala na, nzaꞌjəw, ghəshiy zləɓavə lə vəshi. 17Zhini diɓa na, ka nzay nza ghəshi lə kwəma va mbə nəfə tsa shi sa mbay ma kwəma vaa tsəhə hililiŋə wəzə wəzə mbə shiw. War nə ma ngəraꞌwə ndəs kə kəsashi, ya ə ghəzlishi məndi tə mbərkə kwəma Hyala na, ka ghəshiy dza, nzaꞌjəw, mbərəkə ghəshi zlata nəw kwəma Hyala.
18Ma nəfə tsa nihwəti diɓa na, nja pi ndə tekesli tsa dzəghwata nahwəti ha va mbə ghəci. Gəla niva mbəzli ɓay, sa ka ghəshiy favə kwəma Hyala na, mbaꞌa ghəshi zləɓavə. 194:19 1Tim 6:9-10Ka ghəshi dza diɓa na mbaꞌa ghəshi dzəmbəshi mbə zəzə kwəma tə hiɗi, ka məni mətsə ta shi tə hiɗi ni ngəɗipə lə nihwəti shi maw vəgha gwaꞌa. Ma sa ka shi va təhay nefer shi ki na, ka ghəshi dza mbaꞌa ghəshi makəti kwəma Hyala va kəli, lə va ghəra sləni mbə nefer shi.
20Ma nəfə tsa nihwəti mbəzli nashi kiy, nja hiɗi wəzə ni va dzəmbəta nahwəti ha mbə shi na. Ma na gəla niva mbəzli nashi kiy, sa ka ghəshiy favə kwəma Hyala na kar ghəshiy zləɓavə, ka ghəshiy dza na, ka ghəra sləni Hyala wəzə. Nihwəti mbə shi na tərəŋw ghəshi jahambəvashi mbə, nihwəti na bərəkə, ma nihwəti na geꞌi geꞌi, tsəgha» kə.
Ɓəli fir lə kwəma gərkəwa dzəɓay məndi
214:21 Mt 5:15; Lk 11:33Dza Yesəw ka nəw lə gəzə kwəma ci va, a kə na: «Kar ndəə tsəꞌwə ghwəə dzəghwa gərkəwa ta dzəɓakən tasaw kən, ya ta mbələy ta pi həni na? A ghwəy sənay, tə pətsa ɗal tsa ka məndiy fə. 224:22 Mt 10:26; Lk 12:2Ya nimaɓa shi mbəmbə niy, ta səvərishi dza ghəshiy dzəti ngwəla. Ya wa kwəma ghələhwə məndi gəzə nzəy, cəkeꞌ dza məndiy sənata zləŋ məlmə. 234:23 Mt 11:15Fə tə ghwəy ghən ta kwəma va, niy nza sləmə va ghwəy ta fa kwəma!» kə. 244:24 Mt 7:2; Lk 6:38Zhini ma kə Yesəw ngəshi ɓa na: «Mənti tə ghwəy məhərli wəzə mbə fa kwəma fa ghwəy. Va sa nzanay, njasa dza ghwəy məni kwəmay, tsəgha dza Hyalaa məniŋwəy kwərakwə. Paꞌ ka mətsahata na ghwəy bəla. 254:25 Mt 25:29Sa nzanay, ma ntsa nza nihwəti shiy vəy, ta mətsahanavə nihwəti shiy dza məndi. Ma na ntsa kama shiy vəy, ta zhini dza məndiy tsaləhwə ya niy nza va jəw ni shiy və» kə.
Fir dzəkən kwəma hwəlfə shiy njasa ghəshiy pəsə, ka kəli ghən tsa shi
26Zhini ma kə Yesəw kaa tsahwəti fir diɓa na: «Yəmyəm na sləkə tsa sləkə Hyala mbəzli lə kwəma ntsaa səvəriy dzay dzəmti, mbaꞌa tsəŋwəti za ci. 274:27-29 Zhk 5:7; ShiZhŋ 14:14-15Sa tsaŋwamti na za ci na, ka hi, ka vəghwə, ka hi, ka vəghwə ghəci, mbaꞌa ha ci pəsəta ka kəli, kala nahwəti sləni məni na mbə. 28War ə haa kəli kwətita ka məni dəghəslə, ka ɓə hwər, dza pas pasəta, mbaꞌa fəəti mətsə. 29Dzəghwa sa ka ha nakəta ki na, ma ka nza ndə ha maɗiy dzəmbə sləni, ka ɓə mbetə ta kəsli ha ki. Sa məniy vəghwə kəsli nzə» kə.
Ɓəli fir lə kwəma cizlə gwəbiri
30Zhini ma kə Yesəw ɓa na: «A shiy tiɓa gar yəməti sləkə tsa sləkə Hyala mbəzli ghwəmmə li shi. A shiy tiɓa gar ɓəli fir ghwəmmə li shiy dzəkən. 31Lə cizlə gwəbiri dza naa yəməva. Ghəshi gwəramti na tə jəw mbə cizlə shiy gwaꞌa gwaꞌa. Tsəŋwətishi ma məndi mbaꞌa ghəshi pəsəshiy, 324:32 Ezhek 17:23ka naa dza mbaꞌa kəliy dikə, ka taŋəti fəhi tə hiɗi gwaꞌa diɓa. Sa ka na hati dividivi na, dikə dikə dikə, paꞌ ka lala ghyeghyer shi ꞌyegwer tə dividivi ci» kə.
33Ava tsəgha gazanshi Yesəw kwəma ɓananshi na kaa mbəzli, war dzar kwa fir kwa fir ɗaŋ, geꞌi geꞌi lə kwal tsa dza ghəshiy mbay favə. 34Nahwəti kwəma gəzanshi na tiɓa ngəshi, kala dzar kwa firiw. Dzəghwa sa ka ghəshiy nza kwətishi lə mbəzli ta səɗa ci ki na. Ka naa dza mbaꞌa gəzanakəvərishi kwəma gəzə na va kwa fir bazhə bazhə.
A bərci va Yesəw dzəkən kar safə tsa dikə tsa, lə kwəfa
35Ma fəcava hetihwer na, dza Yesəw ka gəzə kwəma kaa mbəzli ta səɗa ci, a kə na: «A mbəzli ni, taŋəmmə ghwəmməə dzəvəri tsa pəriɓa pəriɓa həlbə» kə. 36Mbaꞌa ghəshi zlashi mbəzli ɗaŋ ni va tiɓa, ka dzashiy dzəghwa kwambəwal nza Yesəw va kwa. Ma nihwəti kwambəwalerəy niy nza tiɓa vəgha na, ka dzashi kwasəbə ki. 37Ma ghəshi mbə taŋəə dzəvəri na, mbaꞌa safə tsa dikə tsa kafəy ta viy. Ka baŋzlaꞌwə kwəfa va dalala, ka dzəghwa kwambəwal va yam, paꞌ ka ɗi təhay. 38Ma ghalaɓa na Yesəw məhəni ləyɓa ləy mətsəni kwambəwal tə hi ciŋ ciŋ ciŋ, mbaꞌa saa fə ghən ta ghən tsa ci. Dza mbəzli ta səɗa ci ki, fərghə ghəshi fərghakati. A kə ghəshi ngəci na: «A Metər, gwaꞌa ghəy! A nava təkə ma ghaa dzəkən shəka?» kə ghəshi. 394:39 Cem 89:11; Mk 6:51Dza Yesəw pəlhəm satiy, naɓ naɓ naɓəti safə, ɗekəɗekə pə gha, kə kaa kwəfa va. Mbaꞌa safə garəti viy, mbaꞌa kwəfa dəkəta, ɗekəɗekə pi məniy. 40Ma kə Yesəw ngəshi ki na: «Tawa hazləniŋwəy ghwəy tsəghaa? Ka mbə ghwəy ɓanavə nefer ghwəy kaa Hyala sa?» kə. 41Ma na mbəzli ta səɗa ci na nashi ki na. Tərəŋw hazləni ghəratishi. A kə ghəshi kwa jipə shi na: «Kay, kwətiy gəla tsatsa ndə ki! Ya safə lə kwəfa na ka ɗanci fəti!» kə ghəshi.
5Yesəw lə ndə gazlaka
1Dza Yesəw ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci ki ndəs ghəshi tsəhəshi pəriɓa tə həlbə kwəfa tə hiɗi ka Gerazeni. 2Ma sa tsəhəshi ghəshi, war sa səəməy Yesəw kwa kwambəwal tsəgha na, wəɗ tsahwəti ndə gazlaka tsahwəy dzar mbə kwəlihi tiɓa tsəgha. 3Ntsa vay, mbə kwəlihi niy nza nzəy tsa ci. Ndə tiɓa niy mbay zhiniy kəsəvə ta tsaghwa ya kwa dəŋw tsahiw. 4Ɗaŋ səɗa niy səəkəm tsaghwa kwa dəŋw tsahi, mbaꞌa niy ghwaghwanamti dəŋw tsahi tsa va kwa dividivi ci, mbaꞌa ɓalamti tsa kwa shiɗshiɗ ci gwaꞌa. Mbaꞌa taŋanati bərci kaa mbəzli gwanashi. 5War kwa kwəlihi lə dzar mbə dəlegwigwi gwaꞌa tsəgha tsa ci pətsaa niy nzəy na ti, havəghwə lə həvir gwaꞌa. Ka ngwəmə lala, ka nzanzarə vəgha ci gwaꞌa gwaꞌa lə hərezli kwacakasla.
6War sa nay na Yesəw ghəci kərakəy ki na, bəvbəpə ghavə bali, səəkə tsəfəkwə tsəfəkwəy kwa kwəma Yesəw. 75:7 3:11Ka ngwəmə lala ghəci zlaŋzlaŋ, a kə na: «A Yesəw, Zəghwə Hyala ta ghwəmə, ta njaa ɗi gha lə ya? Ə cəꞌwəŋee, ka pəraꞌwəŋa dəvə lə slən tsa Hyala, ka sara ngəraꞌwə gha ma» kə. 8Kwəma gəzə na va tsəghay, sa nzana mbaꞌa Yesəw naɓəti gazlaka va: «Səvəriŋa mbə ghən tsa ntsa, gha gha gazlaka na!» kə niy ni kaa ngəta. 9Dzəghwa ma kə Yesəw kaa ngəci ki na: «A slən tsa ghaa?» kə. Ma kə ntsa va na: «Mbəzli ɗaŋ, na slən tsee. Sa nzanay, ɗaŋ nza ghəy» kə. 10Dzəghwa ghəshi ka cəꞌwə Yesəw, əntaa dzaa tahashiy dzəti nihwəti hiɗi.
11Tə pətsa va ki na, mbaꞌa garəwa ngəreder tərəŋw niy nza tiɓa dzar mbə kəlaŋ mbə pala shi zəmə shi. 12ꞌWakəvə hyeler va tapə mbə cəꞌwə Yesəw, a kə ghəshi na: «Ndaŋəy kwal a ghəy dzəmbəŋəy mbə ghən ngəreder va» kə ghəshi. 13Dza Yesəw mbaꞌa zlatanavəshi kwal. Dza ghəshi mbaꞌa ghəshi səvərishi gwanashi mbə ghən zal tsa va. Shəɓətə, ghəshi shəɓətambəvashi mbə ghən ngəreder va. Dza ngəreder va gəgəgəgə ghəshi kafəshi mbə kəlaŋ tsa va, səəkə naꞌi shəkatəvashiy dzəti kwəfa, bətə ghəshi zashi kwaɓa. Ngəreder gar bələkwə bələkwə bakə mətsəkə ɗaŋ tsa shi.
14Dzəghwa kwərec mbəzliy makə ngəreder va hwəshiy dzəmbə məlmə, lə dzar mbə giwahi vəgha məlmə. Mbaꞌa ghəshi dzaa gəzanshi tsava bar kaa mbəzli. Dzəghwa mbəzli ɗaŋ tərəŋw ki, mbaꞌa ghəshi ɓasəkəvashi ta nashi niva gəla shiy mənishi va. 15Ma səəkə mbəzli va, ndəs tsa shi vəgha Yesəw na, mbaꞌa ghəshi kəsay ntsaa niy nza hyeler va ɗaŋ mbə ghən ci mənzəy tiɓa vəgha Yesəw. Mbaꞌa pakən kwəbaŋ kən ghən ci, lə məhərli ci wəzə. Ma sa nay ghəshi tsəgha na, ka ghəranshi hazləni. 16Dza niy nata kwəma va va mbəzli lə mətsə shi, mbaꞌa ghəshi slanakəshi kwəmaa mənta lə ndə gazlaka tsa va, mbaꞌa ngəreder va. 17Dza mbəzli mbə məlmə va ka cəꞌwə va Yesəw, a ghəci ɓarvay dzay tə hiɗi shi.
18Ma sa dzay Yesəw dzəghwa kwambəwal ta maɗiy dzay na, tapə ntsaa niy ghəranci gazlaka va mbə cəꞌwə kwal va Yesəw, a ghəci nəwhwə ta dzashi li. 19Kala zləɓati Yesəw, ma kə kaa ngəci na: «Awə, mbalaa jighi a gha dzaa gəzanshi kaa mbəzli ghaa dzəkən kwəma məntəŋa Ndə sləkəpə na, lə zhəhwər tsa məntəŋa na gwaꞌa!» kə. 20Maɗi ntsa va maɗiy tsəgha naci ki, ka təwrə dzar tə hiɗi nə məndi «Hiɗi Məlməhi Məŋ» kə məndi. Tapə ghəci mbə gəzə kwəma mananati Yesəw va kaa mbəzli. Ya wa ntsaa favə nava hwəlfə kwəma ki na, war ka mananci maɗaŋa ghənzə.
Kar Yesəw lə Zhayrəsə, mbaꞌa nahwəti mali səkwa miymiy kwa hwər nzə
21Dza Yesəw ki, mbaꞌa zhəghəkəvay zhəkə pəri tsa va həlbə kwa kwambəwal zhəvəri tsahwəti. Ma sa tsəhəy na na, dza mbəzli ɗaŋ tərəŋw mbaꞌa ghəshi ɓasəshi vəgha tiɓa, tə miy kwəfa. 22Dzəghwa tsahwəti ndə kwətiŋ ta mbəzli dikə dikə ni mbə *ciki ɓasə va tsa ka Zhəwifə, Zhayrəsə, kə məndi slən tsa ci, ndəs səəkəy tiɓa kwərakwə. Ma sa nay na Yesəw na, dza na tsəfəkwə kwa səɗa Yesəw, 23ka pəraꞌwanci dividivi, ka cəꞌwə, a kə na: «Zhee nza na gwərapəta, ka ɗi mətita ghənzə. Ndi fanakən dividivi, a ghənzə mbəlita, əntaa mətita» kə. 24«Tsəgha na» kə Yesəw, mbaꞌa maɗiy kwasəbə. Takwəs mbəzli ɗaŋ maɗishi kwasəbə ki, war ə ghəshiy dzədzərɗi Yesəw.
255:25 SləniTaH 15:25-27Ghalaɓa na, mbaꞌa nahwəti mali niy nza tə pətsa va, gwərapəta ghənzə gar piya nzə məŋ lə bakə, war mbə səkwa miymiy kwa hwər nzə. 26Tərəŋw ghənzə sahwə ngəraꞌwə mbə dzadzaa dzəti shibiti. Pəŋw ghənzə laɗamti gəna ta dəvə nzə, shaŋ ghənzə ta kwəmavə mbəlita. War mətsəhə na mətsəhə zəlghwə naci. 27-285:27 Mt 9:20Ma sa favə na məndiy gəzə kwəma Yesəw na, mbaꞌa təkəti mbə ghən tsa nzə: «War mərshi mee dapay tə kwəbaŋ tsa kən ghən ciy, war gwaꞌa, ta mbəlira dzee» kə. Səəkə na mbaꞌa dzəmbəta mbə mbəzliy ɓasəshi va. Dza na kət kətəghəvataa dzəvəgha Yesəw zhəkə ləy hwəm ci, dapə dapay kwəbaŋ tsa ci. 29War sa dapay na tsəgha ki na, nzaꞌjəw hatsə miymiyəy səkwa va kwa hwər nzə slashi lə səkwa. Dza na mbaꞌa favə mbə vəgha nzə: «Ma nana kiy, gwaꞌa nee mbəlira!» kə.
30Ghala pətsa va kwərakwə ki na, mbaꞌa Yesəw sənay a bərci səvərishi mbə vəghee, kə. ꞌWakəvə na, tərəɗ zhəghətəvay zhəy ləy hwəm ci, tə jipəjipə mbəzli kwasəbə va. Dza na ka ɗəw və shi: «A ntsaa dapay kwəbaŋ tsee ya mbəzli ni?» kə. 31Ma kə mbəzli ta səɗa ci kaa zləɓanci na: «Əy, njaa ghaa ni: “Wa ntsaa daparaa?” pə gha, kala nashi mbəzli ghaa dzərɗiŋa ya dza kwamaɓa kia?» kə ghəshi. 32Ma na Yesəw naci ki na, war ə ghəciy pəla ntsaa dapay va lə mətsə. 33Dza mali va ki mbaꞌa maɗita, kala gwərgwərə va hazləni. Sa sənata na kwəmaa mənta li, səəkə na tsəfəkwə tsəfəkwəta kwa səɗa Yesəw. Dza na mbaꞌa gəzanakəvəri kwəmaa mənta li gwanata, kala mbələy ma ya kwətiŋ. 345:34 Mt 9:22Ma kə Yesəw ngəta na: «A zhee, a gha mbəliŋa tə sa ndara gha nəfə tsa gha. Mbəli mbəli pə gha va kwəma ngəraꞌwə tsaa nza kən gha. Mbala lə zərkə mbə nəfə tsa gha» kə.
35War Yesəw mbə gəzə kwəma va kaa mali va tsəgha na, ndəs nihwəti mbəzli səəkəshi səəkə kəghi tsa Zhayrəsə, ntsa dikə tsa va. Ma kə ghəshi kaa Zhayrəsə na: «Ka maw ghaa tasə ghən tsa gha lə har Metər səəkə gəm ma, a zha gha va mətita» kə ghəshi. 36Ma na Yesəw naci ki na, kala shashanci kwəma gəzə ghəshi va. Ma kə kaa Zhayrəsə na: «A Zhayrəsə, ka dza her gha ma, ɓanavə nəfə tsa gha kaa Hyala gwaꞌa tsəgha!» kə. 37Dza Yesəw kaf kafəy, mbaꞌa harvə Piyer ghəshi lə Zhakə mbaꞌa Zhaŋ, zəmbəghəy Zhakə, kwasəbə ci gwaꞌa tsəgha. Kala ɗi ghəci nihwəti mbəzliy nəw.
38Ma sa tsəhəy na vəgha ghi tsa Zhayrəsə na, mbaꞌa kəsashi mbəzli gədi gədi gədi ka wahə, ka həhərsli wahə nihwəti tərəŋw tərəŋw. 395:39 Zhŋ 11:11-13Dza Yesəw mbaꞌa dzakəy dzakə ghi tsa va. Tapə ghəci ta ɗəw kwəma va mbəzli tiɓa: «A mbəzli ni, tawa wahə ghwəy gədi gədi shəka? Wa mətita zha naw, hiy ɓəhwə na gwaꞌa tsəgha» kə. 40Ma sa favə mbəzli kwəma gəzəkə na va tsəgha na, njasa pəꞌwə na kwəma ka gazlaka ghəshiy nighə. ꞌWakəvə Yesəw mbaꞌa tihəkəvərishi gwanashiy dzəti ngwəla. Tərə ghəshi kəyɓa lə mbəzliy yakə zha va mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci va mahkan ni niy nəwvə gwaꞌa tsəgha. Dza ghəshi irətsə ghəshi dzəmbəshi mbə ciki tsa nza zha va va tsəgha ki. 415:41 1:31; 9:27Dza na, tasl kəsəvə zha va tə dəvə nzə, a kə ngəta na: «Talita kwəma!» kə. Ma ɗi kwəma gəzəkə na va gəzəy «A zha na, satiŋa, yən gəzaŋa na!» ɗi naa gəzə. 42Nzaꞌjəw pəlhəm, zha va satita tsəgha, ka dza ghənzə. Zha vay, məŋ lə bakə niy nza piya nzə. Mbaꞌa gəla nava kwəma mananatishi maɗaŋa kaa mbəzli tiɓa tərəŋw ki.
435:43 7:36Dzəghwa Yesəw mbaꞌa damətishi lə gəzə kwəma tərəŋw, vantaa ghəshi dzaa gəzə kwəma va kaa tsahwəti ndə pəmta pəmta. Zhini ma kə ngəshi na: «Divam mbalam ɓantam shi zəmə kaa zha na, a ghənzə zəməshi!» kə.
6Kar Yesəw lə mbəzli mbə məlmə Nazaretə
1Dza Yesəw mbaꞌa zhəghəkəvay tə tsava pi ki, səəkəə dzəmbə məlmə Nazaretə, na ci məlmə kəli na mbə. Mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci kwasəbə. 26:2 Zhŋ 7:15Dzəghwa *vici dəkəva mbaꞌa səəkəta. Dza Yesəw ka ɓananshi shiy kaa mbəzli mbə *ciki ɓasəva tsa ka Zhəwifə. Ma sa favə mbəzliy ɓasəshi va ɗaŋ ni tiɓa shi ɓananshi na va na, hahashi ghəshi hashishi va gəla nava kwəma. Tapə ghəshi mbə gəgəzə kwəma kwa jipə shiy dzəkən, a kə ghəshi na: «A mbəzli ni, kwəma səəkə na ci na kwəma gəzəpə ntsa na tay? A ntsaa ɓanavə məhərli tsətsə ta ɓəni shi nia? Wa ntsaa ɓanavə bərci ta məni gəla kwəma maɗaŋa maɗaŋa na na tsətsə na naci baya? 36:3 Zhŋ 6:42Ghəci ndə fəɗi shəghwə tsa va, zəghwə Marəy va, lə ngwarməhiy tiɓa, ndərazhiy zhər, kar Zhakə lə Zhezhesə, lə Zhəwdə, mbaꞌa Shimaŋw sa? Ya ngwarməhiyəy miꞌi nzə na, tikə ghəshi mbə ghwəmmə sana nanzə sa?» kə ghəshi. ꞌWakəvə gəla təkə kwəma tsəgha na va, mbaꞌa makətishi ta ɓə nefer shi kaa Yesəw.
46:4 Zhŋ 4:44Ma kə Yesəw ngəshi na: «A kataŋəy, a məndiy fə bamaa dzəti *ndə gəzə kwəma Hyala ya paꞌ kwəmaɓa. Ma mbə məlmə yakə məndi lə mbə ni ci mbəzli, lə kəghi tsa yakə məndiy, ka fə bama məndiy dzətiw» kə.
5Dzəghwa kala mbə Yesəw zhiniy mənti nahwəti kwəma maɗaŋa maɗaŋa na tiɓa. War kəray dividivi shi fanakən na kaa nihwəti mbəzli gwərapə gwərapəshi ni, mbaꞌa mbəzli va mbəlishi. 6War hash Yesəw hashiy va kwəma mbəzli va, sa ɗi ma ghəshi ɓanci nefer shi.
Njasa ghwəni Yesəw *mbəzli ta səɗa ci məŋ lə bakə ni
Ləy hwəm kwəma va ki na, mbaꞌa Yesəw dza dzamti dza dzar mbə məlməhi tə hiɗi va. Mbaꞌa ɓananavə kwəma ci kaa mbəzli. 7Dza na kaa mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə ni mbaꞌa ɓasətishi. Dza na mbaꞌa ɓanavəshi bərci ta tihə hyeler səvəri mbə ghən mbəzli. Mbaꞌa ghwənashi bakə bakə bakə kwa zəərə shi, ta dza ghəshiy gəzə kwəma ci kaa mbəzli. 8Dza ma kə ngəshi ki na: «Mbalam, ghwəy kafəy, əntaa ghwəy dzaa ɓə ya waɓa ta dəvə ghwəy ma. Ya shi zəmə nzə, ya mbəl ta ɓə shiy, ya gəna kwa zlipa ghwəy, əntaa ghwəy ɓə ma. War gəta ka ghwəy ɓəvə ta dəvə ghwəy gwaꞌa tsəgha. 9Pambə tə ghwəy kwekweher mbə səɗa ghwəy, diɓay əntaa ghwəy dzaa sərakən kwəbeŋer bakə bakə kən ghən ghwəy ghwəy dza ma!» kə. 10Zhini ma kə ngəshi ɓa na: «Ma sa ka ghwəy tsəhəŋwəy mbə məlmə ya namaɓay, mbaꞌa kə ndə kaꞌwətəŋwəy mbə na, kəy ntsa va pə ghwəy taa nzəyŋwəy, paꞌ fəca dza ghwəy ɓarva mbə məlmə va. 11Mbaꞌa pə ghwəy tsəhəŋwəy mbə məlmə, kala zləɓa kaꞌwəŋwəy məndi, kala fa ma kwəma gəzə ghwəy məndiy, ɓarvaŋwəy tə ghwəy mbə nava məlmə, mbaꞌa ghwəy batamti kwərbi tə shiɗshiɗ ghwəy. War tsəgha pə ghwəy dzaa məni ta mbə ghəshiy sənay, a ghəshi mənti *kwəma jikir na, kə ghəshi» kə Yesəw. 12Ma sa gəzanakəshi Yesəw tsəgha ki na, mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci va maɗishi, ta dzaa gəzanshi kwəma Hyala kaa mbəzli nza ghəshi tsa titihwə tsa shi kaa Hyala, ka zhəghanti nzəy tsa shi ki. 136:13 Zhk 5:14Dza mbaꞌa ghəshi tahamti hyeler səvəri mbə ghən mbəzli ɗaŋ. Mbaꞌa ghəshi vavaranati in kaa nihwəti mbəzli gwərapə gwərapəshi ni ɗaŋ diɓa, mbaꞌa mbəzli va mbəlishi.
Məti Zhaŋ ndə mənipə *batem
14-156:14-15 8:286:15 Lk 7:16Dzəghwa gwaꞌa gwaꞌa slən tsa Yesəw dzay ya paꞌ kwəmaɓa ki, ka gəzə məndi: «Waa Zhaŋ tsaa niy mənipə batem va na sava zhəkəməy na kwa kwəli! Va tsəgha nza bərci və ta məni shi maɗaŋa maɗaŋa ni va tsəgha» kə məndi. Ma kə nihwəti na: «*Eli ndə gəzə kwəma Hyala na» kə ghəshi. Ma kə nihwəti ɓa na: «*Ndə gəzə kwəma Hyala na, nja ka gəzə kwəma Hyalaa niy nza va tiɓa mbəradzə» kə ghəshi.
Dzəghwa mbaꞌa mazə *Erədə favə ghəpə tsa kwəma Yesəw va. 16Ma sa favə na tsəgha ki na: «Waa Zhaŋ tsaa mənipə batem va niy slantee ghən ti na sava zhəkəməy na kwa kwəli» kə. 17-186:17-18 SləniTaH 18:16; 20:21; Lk 3:19-20Sa nzanay, ə niy ɓələhwə na mali zədəy Fəlipə ghəci ghəci mazə Erədə tsa va. Erədiyadə, kə məndi kaa slən tsa mali va. Ma kə Zhaŋ niy ni kaa ngəci na: «Kwal va gha kwa kwəma Hyala ta ɓəli mali zədəŋa va ɓələhwə ghaw» kə. Sa niy gəzəkə na tsəgha ki na, dza Erədə mbaꞌa niy kəsəvəə tsaghwa kwa dəŋw, mbaꞌa niy faghwa kwa fərshina. 19Mbaꞌa nəfə tsa Erədiyadə niy satiy dzəkən Zhaŋ tərəŋw va kwəma va. Mbə ɗi pəəsli ghənzə niy nza na, niy mbay na va mazə Erədəw. 20Sa nzanay, mbə ghəranci niy nza hazləni kaa Erədə va kwəma Zhaŋ, sa nzana mbaꞌa niy sənay ndə gəzə kwəma kataŋ naa Zhaŋ, ɗewɗew nəfə tsa ci kwa kwəma Hyala, kə. Dza na ka ndəghwə Zhaŋ niy nza wəzə wəzə, war fa kwəma ka Zhaŋ gəzə ghəci niy maw. Ma sa ka naa favə ki na, ka səəva məhərli ci.
21Dzəghwa vəghwə tsa wəzə wəzə tsa va Erədiyadə nanzə ki, ndəs səəkəy. Sa niy mənta viciy niy yakə məndi mazə Erədə ti na, dza na mbaꞌa niy tati shi zəmə tərəŋw, ta makwaghwa mbə zəzə vici ya məndi va ti. Mbaꞌa niy haharashi mbəzli dikə dikə ni tə hiɗi ka Galile, lə mbəzli dikə dikə ni mbə ka sawji shi gwaꞌa. 22Dzəghwa zha Erədiyadə irətsə niy dzəmbəta mbə pətsaa niy ɓasəshi kar mazə Erədə va lə mbəzliy niy harkə na va ta zəmə shiy. Mbaꞌa niy tsəti tsə ka təɓanshi kaa kar Erədə lə mbəzliy niy nza va tiɓa gwanashi. Ma kə mazə niy ni ki na: «A zhee, ya wa shi ɗi gha yən ndaŋay, ɗəwshi, ta ndaŋashi dzee!» kə niy ni. 236:23 Ashə 5:3, 6; 7:2Dzəghwa mazə hwaꞌ hwaꞌ niy zəməkə fəla: «Yən kala dzaa ndaŋa shi dza ghaa ɗəw vəya, ya war təhəvəri hiɗi sləkə gha ni bakə mbə, a gha ndara nahwəti bəla dza ghaa ni!» kə niy ni. 24Dza zha va tsəgha del niy səvərita, ndəs niy dzaa kəsata mbəghəta. A kə niy ni ngəta na: «A mə, a kə mazə ngəray: “Ɗəw ya wa shi ɗi gha vəya” kə. A shi kee ɗəw vəa?» kə niy ni. Ma kə mbəghəta va niy ni ngəta na: «Mbala, ma pə gha kaa ngəciy: “Slavəra ghən tsa Zhaŋ ndə mənipə batem!” pə gha ngəci» kə niy ni. 25Nzaꞌjəw zha va niy zhəghəkəvata lə diva, ta ɗəw va mazə ki, a kə niy ni kaa mazə na: «Ə ɗee gha slaghwara ghən tsa Zhaŋ ndə mənipə batem kwa tasaw!» kə niy ni. 26War sa niy gəzəkə zha va kwəma va tsəgha na, kwəshay vəgha mazə niy mənta va nava kwəma, sa niy ɗi ma na tsəgha, niy mbay naa zhiniy bashamti ghwəla, sa nzana, mbaꞌa niy mbəlitiy zəmanakə fəla tiɓa kwa kwəma mbəzliy ɓasəshi va kiw.
27Dzəghwa nzaꞌjəw niy gəzanci kaa tsahwəti ndə sawji kwətiŋ mbə ka sawjiy ndəghwə, a ghəci dzaa slakəvə ghən tsa Zhaŋ ndə mənipə batem taŋtaŋ. Dza ndə sawji tsa va, mbaꞌa niy dzay dzəghwa fərshina, mbaꞌa niy dzaa slavə ghən tsa Zhaŋ faghwa kwa tasaw ki, 28mbaꞌa niy dzaa ɓanavə kaa zha va, mbaꞌa zha va niy ɓəvəə ɓanavə kaa mbəghəta kwərakwə ki.
29Ma sa niy favə mbəzli ta səɗa Zhaŋ, a məndi paslamti Zhaŋ, kə məndi na, mbaꞌa ghəshi niy səəkəə ɓəvə mbəri tsa Zhaŋ. Mbaꞌa ghəshi dzaa laghwa kwa kwəli. Tsəgha niy mətiy Zhaŋ ki.
Yesəw lə mbəzli bələkwə bələkwə cifə mətsəkə
(Mt 14:13-21; Lk 9:10-17; Zhŋ 6:1-14)
306:30 Lk 6:13; 10:17Dzəghwa *ka kwal Yesəw va niy ghwənashi Yesəw, mbaꞌa ghəshi zhəghəkəvashi mbə dza shi va ki. Səəkə ghəshi ɓasə ghəshi ɓasəshi, ka ndanci kwəma mənəhwə ghəshi gwaꞌa, lə shi ɓananavə ghəshi kaa mbəzli gwaꞌa. 31Ma ghala pətsa ɓasəshi mbəzli va tə pətsa nza Yesəw va ki na, ka dzashi niy dzashi, ka zhəkə nihwəti, war tsəgha. Shaŋ kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci ta kwəmavə ya kwal tsaa zəhwə shiy nzə. Va tsəgha ki, ma kə Yesəw kaa mbəzli ta səɗa ci na: «A mbəzli ni, dzammə ghwəmmə ta pəlavə pətsa kama ndə ti di, a ghwəmmə dzaa dəkayvammə ti ya jəw nzə» kə. 326:32-44 8:1-10Dzəghwa mbaꞌa ghəshi dzashiy dzəghwa kwambəwal ta dzashiy dzəmbə gamba ta nzəyshi kwətishi vəgha bəla.
33Ma ghəshi mbə dzashi ki na, mbalaa na mbəzli ɗaŋ nighəvəshi, mbaꞌa məndi sənashi, kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci na shi va, kə məndi. Mbaꞌa mbəzli maɗishi ya mbə namaɓa məlmə, mbaꞌa ghəshi kəsləghə bali lə səɗaa tsəhəshi tə pətsa va pərɓa ghəshi kaa kar Yesəw. 346:34 Zher 10:21; Ezhek 34:5; Zak 10:2; Mt 9:36; 14:14; 15:32; Mk 8:2Ma sa tsəhəy Yesəw tə pətsa va ki na, mbaꞌa səəməy kwa kwambəwal, sa nə na tsaꞌ kə na, mbəzli ɓasə ɓasə tə pətsa va ɗaŋ. Tapə hwər tsa ci ta zhanci ta mbəzli va ki. Sa nashi na mbəzli va nja teŋkesli kama ntsaa ndəghwəshi tiɓa. Dza na mbaꞌa ɓananavəshi shiy tərəŋw.
35Ma sa məniy tihwer, ma kə mbəzli ta səɗa ci kaa Yesəw na: «A Metər, avanay sənzənvay, a vici dzata, dzəghwa tə gambay pətsa. 36Wəzəɓa ɓanavə gha kwal kaa mbəzli ni, a ghəshi dzashi ta papa shi zəmə shi dzar mbə məlməhi lə mbə nihwəti giwahi ndəkwə ndəkwə ni» kə ghəshi. 37Ma kə Yesəw kaa ngəshi na: «Ɓanshim shi zəmə dəꞌwə ghən tsa ghwəy a ghəshi zəməshi» kə. Ma kə ghəshi ngəci na: «Zləɓati gha, a ghəy dzaa ɓəvə mbəl bələkwə bakə ta dza ta pəlanshi shi zəmə na?» kə ghəshi. 38Ma kə Yesəw ngəshi na: «Peŋ hwəm na sa va ghwəy tiɓa sana nanzəy? Mbalam nighətim di» kə. Dza ghəshi mbaꞌa ghəshi dzaa nighəti. Ma kə ghəshi ngəci na: «Wa cifəy na peŋ tikə, mbaꞌa kərpi bakə» kə ghəshi. 39Dza na mbaꞌa gəzanshi kaa mbəzli ta səɗa ci va, a ghəshi gəzanshi kaa mbəzli tiɓa va gwanashi, a ghəshi tihəvərivashiy nzəyshi dzar tə gwəzən tsa neɓekə tsa. 40Dza mbəzli va mbaꞌa ghəshi nzəyshi ki, bələkwə bələkwə nihwəti, ma nihwəti na cifə mətsəkə cifə mətsəkə. 41Ma sa nzəyshi mbəzli ki na, dza Yesəw həŋ ɓəvə peŋ tsa cifə tsa va mbaꞌa kərpi bakə ni va ta dəvə ci, mbaꞌa kafata kwəma ciy dzəta ghwəmə, ka mananta ꞌwəsa kaa Hyala ta shi zəmə va. Ma sa mananati na ꞌwəsa kaa Hyala na, dza na mbaꞌa ngangavəri peŋ tsa va, mbaꞌa ɓanavə kaa mbəzli ta səɗa ci, a ghəshi tahanshi kaa mbəzli ɗaŋ ni va. Zhini tsəgha ghəci tahanavəshi kərpi bakə ni va gwanashi diɓa. 42Mbaꞌa mbəzli va gwanashi zəməhwə shi va, bəhə bəhə ghəshi, mbaꞌa mbəvəli tərə. 436:43 2Mezh 4:43-44Dza məndi ɓasə ɓasəti naa tərmbə va mbəvəli peŋ tsa va lə kəripə va, paf paf ghwani məŋ lə bakə. 44Ma ɗaŋ tsa mbəzliy zəhwə shi zəmə va va na, zhər bələkwə bələkwə cifə mətsəkə ghəshi.
Njasa dza Yesəw lə səɗa ci dzəy tə ghən yam
45War ghwəla ləy hwəm kwəma va ki, ma kə Yesəw kaa *mbəzli ta səɗa ci na: «Ləghwam dzəghwa kwambəwal, a ghwəy ꞌwati kwal dzəvəriy dzəti həlbə pəriɓa pəri məlmə Betəsayda, kala kərnee səkwəti mbəzli ghəshiy dzashi» kə. Mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci va dzəghwashi ka dzashi. 466:46 Lk 5:16Ləy hwəm sa təhəvərivay na lə mbəzli ki na, mbaꞌa kafəy dzay dzəmə kəlaŋ ta cəꞌwə.
47Ma hetihwer sa pəkwəta vici na na, ava mbəzli ta səɗa ci kətivə dza ka tsəhəshi tə jipəjipə kwəfa, mbaꞌay ghəci pərikəy tə həlbə kwətiy naci ki. 486:48 Zhəwbə 9:8; Lk 24:28Dzəghwa mbaꞌa nashi mbəzli ta səɗa ci war mbə təməva lə kaɓə kwambəwal ngahə ngahə ngahə, sa nzana səəkəə dzəmbə kwəma shi safə niy viy. Ma tə kwa baka wa ngələkə na, mbaꞌa Yesəw dzətiy tə ghən yam, ka dza dzar ti shi lə səɗa ci, ta kəsashi mbəzli ta səɗa ci. Ma sa tsəhəy na ndəkwə vəgha shi na, njasa ɗi na taŋəshi ghəci mənti. 496:49 Lk 24:37Ma sa nay mbəzli ta səɗa ci va ghəciy dza dzar tə ghən yam lə səɗa na, ndəɓa *hil, kə ghən tsa shi. Ka ngwəmə lala ghəshi. 50Sa nzana, ghəshi njasa nza ghəshi va gwanashi na, mbaꞌa ghəshi nay ghəci mbə dza dzəy tə ghən yam va, mbaꞌa her shi dzashi. War ghwəla tsəgha ki na, mbaꞌa Yesəw ghati gəzanshi kwəma, a kə na: «Waa yən na, ə kə her ghwəy dzəghwashi, ka hazləni ghwəy ma!» kə. 516:51 4:39Dza na kwərəhw dzəghway kwa kwambəwal va kwasəbə shi ki, gar safə garəti viy kwərakwə. Dzəghwa tərəŋw məhərli *mbəzli ta səɗa Yesəw səəta va nava kwəma. 526:52 8:16-18; Mt 16:7-9Sa nzana, kalaa niy favə ghən tsa kwəma maɗaŋa maɗaŋa na va niy mənti Yesəw lə peŋ ghəshi. War caslakəy nəfə tsa shi niy məniy.
Kar Yesəw lə ka zəlghwə tə hiɗi ka *Zhenezaretə
53Ma sa taŋamti ghəshi kwəfa va na, mbaꞌa ghəshi tsəhəshi tə hiɗi ka Zhenezaretə ki. Dza ghəshi kaa kwambəwal shi mbaꞌa ghəshi pəhəy vəgha həlbə tsa va. 54Sa pəhəy ghəshi na, mbaꞌa ghəshi səəməshi kwa ki, nzaꞌjəw məndi nighəvə Yesəw mbaꞌam sənay. 55Dza məndi ki ka kəkəsli bali ta dzaa gəzə kaa mbəzli tə hiɗi va gwanashi. Ya kwəma favə məndi a səəkəy, kə məndi na, war ə məndiy ɓanci ka zəlghwə səəkə tə pi həni tsa shi. 566:56 Mt 9:20; SləniKY 5:15Ya kwamaɓa dza na, ya dzar mbə məlmə dikə na, ya dzar mbə giwa, ya dzar mbə ni bəla bəla ni ghyeghyer na, war ə məndiy ɓanci ka zəlghwəə dzəti ləwma. Ka cəꞌwə, a ghəci ɓanavəshi kwal tsaa dapəvə ya kwataka mətsəni kwəbaŋ tsa kən ghən ci. Ya tsamaɓa ndə zəlghwə tsaa ndəŋway na, mbaꞌa mbəliy.
7Kwəma jiji *ka Zhəwifə
1Dzəghwa *ka Farisahi ghəshi lə nihwəti mbəzli mbə *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, shiy səəkəshi mbə məlmə Zherəwzalem, mbaꞌa ghəshi ɓasəkəvashiy dzəvəgha Yesəw. 27:2-4 Mt 23:25; Lk 11:38-39; Kwəl 2:21-22Nighə ghəshi na, nihwəti mbəzli mbə *mbəzli ta səɗa Yesəw mbə zəmə shi zəmə lə rəɗa tə dividivi shi. Ɗi naa gəzəy, yaɓanti dividivi shi ghəshi ta zəmə shiy njasa ka ka Zhəwifə məni mbə kwəma jiji shiw. 3Na na ka Farisahi lə ka Zhəwifəy, tərəŋw ka ghəshiy məni məhərli ta məni kwəma jijihishi. Ka ghəshiy gha zəmə shi zəməy, ghəshi yaɓanti dividivi shi wəzə wəzə. 4Sa ka ghəshiy səəkəshi mbə ləwmay, ka zəmə shiy ghəshi kala pəshamtəvashi ghəshiw. Zhini ɗaŋ nihwəti shi gazanakəshi jijihishi ta mənishi ghəshi tsəgha. Ya dzəkən njasa ka ndə yaɓə shi sa ndə shiy kwa shi, lə yaɓə tsaghwa, lə shekiki vasəti məndi tə mbəzə, ya pətsa həni ndə ti gwaꞌa. 5Sa zəmə mbəzli ta səɗa Yesəw va shiy kala yaɓanti dividivi shi kiy, va tsəgha ɗəw ka Farisahi, lə *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala va Yesəw: «Tawa ɗi ma mbəzli ta səɗa gha ni fəti ta kwəma ɓanavəka jijihi, zəmə ghəshi shi zəmə lə rəɗa tə dividivi shia?» kə ghəshi. 67:6-7 Ezay 29:13Ma kə Yesəw ngəshi na: «Mbalaa kataŋ na kwəmaa niy gəzəkə *Ezay ndə gəzə kwəma Hyala vaa dzəkən ghwəy! Ghwəy ghwəy ka dakə mbəzli lə kwəma pərikə tə ngwəla ni. A kə niy niy: “A kə Hyalay:
Ma mbəzli niy,
war kwataka lə miy gəzə ghəshi
haꞌwə tsa haꞌwə ghəshi tə ya gwaꞌa tsəgha.
Ma mbə nefer shi na, kərakə kərakə ghəshi lə ya.
7Gəmta na tsəfəkwə tsəfəkwə ghəshi kwa kwəmee.
Sa nzanay, war kwəma jiji shi
na shi ɓananshi ghəshi kaa mbəzli,
njasa nzanaa kwəmee ghəshi zhəghəti, kə Hyala”
kə Ezay niy ni.
8Dza ghwəy na, mbaꞌa ghwəy zlata nəw kwəma pəhəti Hyala, ka dzaŋwəy ta nəw war kwəma jiji ke ngəri» kə Yesəw. 9Zhini ma kə ɓa na: «Kay, tsəghaa nava kataŋ, a ghwəy zlata *kwəma pəhəti Hyala ta nəw, mbaꞌa ghwəy dzaŋwəy ta ɓənipə na ghwəy va kwəma jijihiŋwəy. 107:10 Səvəri 20:12; 21:17A *Məyizə niy gəzəkə nahwəti kwəma, a kə niy niy: “Ə pə ghaa haꞌwə tə kar dəŋa lə məŋa” kə niy ni. Zhini ma kə ɓa na: “Ya wa ntsaa tsəərəti dəy, ya mbəghəyəy, mbaꞌa məndi paslamti tsava ndə” kə. 11Ma pə ghwəy na ghwəy ki mbə kwəma ɓənipə ghwəy na, mbaꞌa kə shiy va ndə ta kəəti kar dəy lə mbəghəyəy, a ndəə mbay gəzə: “A di, a mə, ma shiy niy nza vəya gar ɓəŋwəyshee ta kəətiŋwəyəy, kwərban na ghəshi” kə, (ma ɗi kwərban gəzəy, shi ɓanavə məndi kaa Hyala), 12gwaꞌa, ka zhini tsava ndəə kəəti kar dəy lə mbəghəy ghwəla ma, pə ghwəy. War ə ghwəy makə mbəzliy tsəgha va kəəti mbəzli shi. 13Tsəgha pəəsliti ghwəy na Hyala va *kwəma pəhəti na, war ta mbəə nəw na ghwəy va kwəma jiji pəhəti ghwəy. Zhini lə nihwəti shi məməni ghwəy tiɓa ɗaŋ war tsəgha tsəgha diɓa» kə Yesəw.
Shiy dzaa laɗamti ndə kwa kwəma Hyala
14Dzəghwa Yesəw mbaꞌa zhiniy harvə mbəzliy ɓasəshi va. Ma kə ngəshi na: «Fam kwəma ɗee na gəzə gwanaŋwəy, fə tə ghwəy ghən ti. 157:15 Mt 15:11Ma na shi ɓəvə ndəə zəhwəshiy dzəghwa hwər ciy, ka yiɗamti ndə ghəshi kwa kwəma Hyalaw. Shiy səvəri mbə nəfə tsa ndə na shiy dzaa yaɗamti ndə kwa kwəma Hyala. 16Fə tə ghwəy ghən ta kwəma va, niy nza sləmə va ghwəy ta fa kwəma!» kə.
17Ma sa təhəvərivay Yesəw lə mbəzliy niy ɓasəshi va na, mbaꞌa dzay dzəmbə ciki. Ma mbəɓa na, maɗ mbəzli ta səɗa ci maɗishi ta ɗəw bazhə tsa fir tsa ɓəlikə na va tsəgha tsa. 18Ma kə ngəshi na: «Wa ə favə ma ghwəy kwəma ɗi kwəma vaa gəzə lə ghwəyŋwəyshi kwərakwə ɓa na? Ə sənay ma ghwəy, shi ɓəvə ndəə zəməhwəshiy dzəghwa hwər tsa ci na ka yaɗamti ndə ghəshiw pə ghwəy shəkəna? 19Sa nzanay, dzəmbə nəfə tsa ndə ka ghəshiy dzaw, dzəghwa hwər ka ghəshiy dza, ka ndə dza na mbaꞌa təhəkəghwashi» kə Yesəw. Ma ɗi Yesəw gəzə mbə kwəma ci va gəzəkə na tsəghay, ya war nimaɓa shi zəmə gwaꞌay, a məndiy mbay zəməshi, nə na. 20Zhini ma kə diɓa na: «Njasa gəzee vay, war kwəmaa səəkə mbə nəfə tsa ndə na saa dzaa mbay laɗamti ndə kwa kwəma Hyala. 217:21-22 Gal 5:19-21Sa nzanay, səəkə mbə nəfə tsa ndə ka təkə *kwəma jikir naa səəkə, lə ghwərghwər, lə ghəli, lə bəkwə mbəzli, 22lə pəəsli miꞌi mbəzli, lə ɗi gəna, lə zliy, lə dakə mbəzli, lə məni kwəma rəɗa rəɗa na, lə səl va ndə, lə gəzə kwəma jikir naa dzəkən mbəzli, lə kəli ghən, mbaꞌa gəzə kwəma kama ghən ti. 23Niva shi jikir ni gwanashiy, səəkə mbə nəfə tsa ndə səəkə ghəshi. Ghəshi na shiy dzaa laɗamti ndə kwa kwəma Hyala» kə Yesəw.
Kar Yesəw lə mali ka Shirəfiniki
24Dzəghwa Yesəw mbaꞌa maɗiy ɓarvay tə pətsa va, ka dzay dzəti hiɗi ndəkwə ndəkwə ni vəgha məlmə Tir tə hiɗi ka Shirəfiniki. Dza na mbaꞌa dzakəy dzakə tsahwəti ndə tiɓa, kala ɗi ma ghəci məndiy sənay, tiɓa na, kə məndi. Ya tsəgha nzə ki na, shaŋ ghəci ta mbay mbələy ghən tsa ci. 25A nahwəti mali niy nza tiɓa gwərapəta zha nzə va zəlghwə gazlaka tərəŋw, mbaꞌa favə tiɓa na Yesəw, kə məndi. Ma sa favə na tsəgha na, nzaꞌjəw ghənzə maɗita, səəkə na tsəfəkwə tsəfəkwəta kwa kwəma Yesəw. 26Dza na ka cəꞌwə Yesəw, a ghəci tahanamti gazlaka səvəri mbə ghən tsa zha nzə va. Mali vay, mali *ka Zhəwifə niy nza naw, zha mbəzli ka Shirəfiniki niy nza na. 27Ma kə Yesəw ngəta na: «A mali na, waa wəzə na ndə ɓəvə shi zəmə ndərazhi ka ndəghashi kaa kireketiw» kə. 7:27 Kəreketi ka ka Zhəwifəə har mbəzliy kamaa ka Zhəwifə, va tsəgha niy gəzə Yesəw kwəma va tsəgha kaa mali va.28A kə mali va ki na: «Tsəgha na nava nanzə kataŋ Ndə sləkəpə. Ya tsəgha na nanzə kiy, ya kireketi na kar ghəshiy dzar ta tabəl, ka imə shiy shikə va ndərazhi» kə. 29Ma kə Yesəw ngəta ki na: «A mali, ya kwataka tə kwəma gha na zləɓakə ghay, gwaꞌa! Mbala, a gazlaka va səvərita mbə ghən zha gha va» kə. 30Dzəghwa mali va mbaꞌa dzata. Ma tsəhə na kataŋ na, zha nzə va məhəni tə pi həni tsa nzə lə məhərli nzə wəzə, səvəri səvəri gazlaka mbə ghən nzə.
Kar Yesəw ghəshi lə mədəŋ tsa pəhəta ghani ci, kala mbay ma gəzə kwəma
31Dza Yesəw ki mbaꞌa ɓarvay tə hiɗi ka Tir ka dzar tə hiɗi ka Shidaŋw, ka dzar tə hiɗi har məndiy hiɗi Məlməhi Məŋ, ta zhəghəkəvay zhəməy kwəfa Galile. 32Ma sa tsəhəy na na, mbaꞌa məndi pəmanakə tsahwəti ndə tiɓa, mədəŋ ghəci, pəhəpəhə ghani ci, kala mbay ma gəzə kwəma. Dza məndi ka cəꞌwə a ghəci fanakən dəvə ci ta mbəlanti. 337:33 8:23Dza Yesəw ki, pəm pəməkəvəri ntsa va səvəri mbə mbəzli. Mbaꞌa ghəshi garəshi tsarakə, bakəshi li. Dza na mbaꞌa ꞌyaghwa dividiviy dzəghwa sləmə ci, mbaꞌa təfati ndighwər tə dəvə ciy dapata ghani ci va li shi. 34Dza na kaa kwəma ci, kafə kafataa dzəta ghwəmə, mbaꞌa piyaghwa piy lə bərci. A kə kaa ntsa va na: «Efata!» kə. Ɗi kwəma vaa gəzəy: «Ghwəniŋa!». 35Dzəghwa nzaꞌjəw paŋ, slimim ci ghwənishi, mbaꞌa ghani ci va niy pəhəta pəlita, mbaꞌa ghəci ghati gəzə kwəma wəzə wəzə ki.
367:36 Mt 8:4; 9:30-31; 12:16; Mk 1:44-45; 5:43; 9:9; Lk 5:14-15; 8:56Dzəghwa Yesəw mbaꞌa gəzanshi kaa mbəzli tiɓa gwanashi, əntaa ghəshi gəəzə kwəma mənti na va. Ya war tsəgha gəzanshi na kaa mbəzli, əntaa ghəshi gəzə kwəma kən ki na, war ə mbəzliy mətsəhə gəzə kwəma ci tərəŋw tərəŋw. 377:37 Ghava 1:31; Ezay 35:5-6Ma kə mbəzli ki na: «Kay, sləni wəzə na sa ci gwanata! Ya mədeŋesliy favə ma kwəmay, aa mbəlantishi, mbə favə kwəma ghəshi, mbəzli pəhəta ghani shi na, mbaꞌa pəlamti, ka gəzə kwəma ghəshi!» kə shi. Tərəŋw nava kwəma mananatishi maɗaŋa.
8Kar Yesəw lə mbəzli bələkwə bələkwə faɗə mətsəkə
18:1-10 6:32-44Zhini mbəzli ɗaŋ tərəŋw mbaꞌa ghəshi ɓasəshi ghala pətsa va vəgha Yesəw diɓa. Kala shi zəmə və shi. Ma sa nay Yesəw kala shi zəmə və shi na, dza na daꞌ harashi *mbəzli ta səɗa ci. Ma kə ngəshi na: 28:2 Mt 9:36«Mbəzli niy, dalalay zhəra hwər tsee ti shi. Sa nzanay, kwa mahkana vici shi na sana, war ghəshi tikə vəghee, kala shi zəmə tiɓa! 3Mbaꞌa pən ni sana: “Mbalam jighi” pən ngəshi, kala nganavəshi shi zəmə pənəy, ta shikəshi dza ghəshi kwa kwal va ma. Sa nzanay, kərakə səəkə nihwəti mbəzli mbə shi sana» kə. 4Ma kə mbəzli ta səɗa ci ngəci na: «Əy, kwəma ka ndə palakə shi zəmə sana tikə mbə gamba na gar zəhwəshi mbəzli ni nə gha kia?» kə ghəshi. 5Ma kə Yesəw na: «Hwəm na peŋ va ghwəya?» kə. Ma kə ghəshi na: «Mbərfəŋəy na peŋ va ghəy» kə ghəshi. «Ndakam tikə» kə. 6Dza Yesəw mbaꞌa gəzanshi kaa mbəzliy ɓasəshi va, a ghəshi nzəyshi mənzəy. Ma sa nzəyshi ghəshi na, dza na həŋ ɓəvə peŋ tsa mbərfəŋ tsa va ta dəvə ci, mbaꞌa mananati ꞌwəsa kaa Hyala. Ma sa manamti na ꞌwəsa na, dza na ngaꞌ ngaꞌ nga ngavəri, mbaꞌa ɓanavə kaa mbəzli ta səɗa ci, a ghəshi tahanshi kaa mbəzli va. Dzəghwa mbəzli ta səɗa ci va mbaꞌa ghəshi tahanavəshi ki. 7Zhini mbaꞌa kərpi və shi tiɓa jəw tsətsə diɓa. Dza Yesəw mbaꞌa zhiniy mənti ꞌwəsa ti shi kaa Hyala diɓa, mbaꞌa ɓanavəshi mbəzli ta səɗa ci, a ghəshi tahanshi kaa mbəzli va. 8-9Dzəghwa mbəzli tə pətsa va va, zəmə zəmə ghəshi zəməhwə shi zəmə va ki, bəhə bəhə ghəshi. Mbəzli bələkwə bələkwə faɗə mətsəkə na ghəshi ɗaŋ tsa shi. Dzəghwa mbaꞌa məndi ɓasəti naa tərmbə mbəvəli gyaɗə gyaɗə ghwani mbərfəŋ. Ləy hwəm ki na, mbaꞌa Yesəw səkwamtəvay lə mbəzli va, mbaꞌa ɓanavəshi kwal a ghəshi dzashi ki.
10Dza ghəshi nzaꞌjəw tsəgha, mbaꞌa ghəshi dzashi dzəghwa kwambəwal, ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci, war ka dzashiy dzəti hiɗi Dalmanəta.
*Ka Farisahiy ɗəw a Yesəw mananatishi shi maɗaŋa maɗaŋa ni
118:11-12 Mt 12:38-40; Lk 11:16, 29-308:11 Zhŋ 6:30; 1Kwər 1:22Dza nihwəti *ka Farisahi mbaꞌa ghəshi dzəmbəshi mbə kanci ghəpə kaa Yesəw, a kə ghəshi na: «Mənti shi maɗaŋa maɗaŋa ni tə pətsa va, ti dza ghəy sənay, səəkə va Hyala səəkə kwəma gha na kataŋ, pə ghəy» kə ghəshi, sa ɗi ghəshi ngali ta mbə ghəshiy kəsəti. 12Dza Yesəw mbaꞌa piyaghwa piy tərəŋw. Ma kə ngəshi na: «A shiy ghəranshi ni kaa mbəzli mbə vəghwə tsa ndatsə, nzana war shi maɗaŋa maɗaŋa ni ghəshiy pala tay? Ə gəzəŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, na nee nee kiy, shi maɗaŋa maɗaŋa ni dzee məntəŋwəy tiɓaw» kə Yesəw. 13Dza na mbaꞌa zhay zhəghwa kwambəwal, mbərəkə zlashi tə pətsa va, mbaꞌa taŋəy dzay zhəvəri tsahwəti həlbə tsa həl tsa va.
Yesəw yəmə *is lə shi ɓənipə *ka Farisahi mbaꞌa *Erədə
14Dzəghwa *mbəzli ta səɗa Yesəw va ghəshiy maɗiy dzashi, mbaꞌa ghəshi zamti ghən ta mətsəhə peŋ, war kəray peŋ kwətiŋəy gwaꞌa tsəgha sa və shi kwa kwambəwal. 158:15 Lk 12:1Ma ghəshi mbə dza na, tapə Yesəw ta canshi nahwəti kwəma, a kə ngəshi na: «Favə ghwəy na, məni tə ghwəy məhərli, ka ndəghwə ghən tsa ghwəy va is tsa ka Farisahi lə is tsa Erədə!» kə. 168:16-18 6:52Sa gəzəkə na tsəgha na, dza mbəzli ta səɗa ci ka gəzə kwəma kwa jipə shi tsəgha ki, a kə ghəshi na: «Wa sa zay ghən tsa ghwəmmə va ta ɓə peŋ, va tsəgha gəzəmmə na kwəma va tsəgha» kə ghəshi. 17Dza Yesəw mbaꞌa fəti ghən ta kwəma gəzə ghəshi va. Ma kə ngəshi na: «A mbəzli ni, ta waa nə ghwəy ni, sa ɓəvə ma ghwəmmə peŋ, ma gəzəmmə na kwəma va, pə ghwəya? Ə sənata ma ghwəy kwəma shəkəna? Ka təkə kwəma ghwəy mbə ghən ghwəy sa? War ghwəlay na ghən tsa ghwəy caslakə slakə paꞌ sana na? 188:18-19 Zher 5:21; 6:43Mbaꞌa mətsəhi kwa ghən ghwəy nanzə ki na, ka nay pi ghwəy li shiw? Lə slimim vəgha ghən ghwəy na, ka favə kwəma ghwəy li shiw? Ə zay ghən tsa ghwəy 19ta peŋ tsa cifə tsa va niy ngangavəree ta təhə kaa mbəzli bələkwə bələkwə cifə mətsəkə shəkəna? Gambal hwəm niy tahay ghwəy lə kwa tərmbə peŋa?» kə. Ma kə ghəshi na: «Məŋ lə bakə» kə ghəshi. 208:20 8:8-9A kə diɓa na: «Ya ghala pətsaa ndaŋwəyee va ta tahanshi kaa mbəzli bələkwə bələkwə faɗə mətsəkə ɓay, ghwani hwəm niy tahay ghwəy lə tsaa niy təraa?» kə. Ma kə ghəshi na: «Gambal mbərfəŋ» kə ghəshi. 21Ma kə Yesəw ki na: «Ya sa nzana tsəgha kiy, wa shiy mənishi mbə ma ghwəy favə kwəmaa?» kə.
Kar Yesəw lə ghwəlfə mbə məlmə Betəsayda
22Dzəghwa mbaꞌa ghəshi dzashiy dzəmbə məlmə Betəsayda ki, mbaꞌa məndi pəmanakə ghwəlfə tiɓa. Dza məndi ka cəꞌwə Yesəw a ghəci mbəə dapay ntsa va lə dəvə ci ta mbəliti. 238:23 7:33; Zhŋ 9:6Dzəghwa Yesəw kaa ghwəlfə tsa va tasl kəsəvə tə dəvə ci, mbaꞌa kəsəkəvəri səvəri mbə məlmə. Dza na kaa ndighwər, peꞌ peꞌ tafanatishi tə mətsəhi ci, kə mbaꞌa fakən dəvə ci kən. Dza na ka ɗəw va ghwəlfə tsa va, a kə na: «Ka nay pi gha na?» kə. 24Dza ghwəlfə tsa va ka nighə pi. A kə na: «Yə mbə nashi mbəzli nzee, ma yən nighəshiy nja fəhi mbə dza» kə. 25Zhini Yesəw diɓa mbaꞌa fanati dəvə tə mətsəhi ci. Ma sa nə ghwəlfə vərəghə kə na, ɗiweŋ ghəciy nay pi. 26Ma kə Yesəw ngəci ki na: «Mbalaa jighi karə ki, əntaa gha zhiniy dzar mbə məlmə ma!» kə.
Piyer gəzə «Yesəw na *Kəristəw» kə
27Ma ləy hwəm kwəma va ki na, mbaꞌa kar Yesəw lə *mbəzli ta səɗa ci maɗishi ta dzashiy dzəmbə məlməhi ndəkwə ndəkwə ni vəgha məlmə Shezare Filipə. Ma ghəshi mbə kwal na, dza Yesəw ka ɗəw kwəma və shi, a kə na: «A ndə nzee ka mbəzliy ni baya?» kə. 288:28 6:14-15; 9:11-13; Lk 7:16Ma kə mbəzli ta səɗa ci kaa zləɓanci na: «Zhaŋ tsaa mənipə batem nza gha, ka nihwəti mbəzliy ni. Nihwəti na: *Eli nza gha, kə ghəshi. Ma nihwəti ɓa na: Tsahwəti ndə mbə ka gəzə kwəma Hyala nza gha, kə shi» kə ghəshi. 298:29 Mt 16:16Ma kə Yesəw ki na: «Ya ghwəy na ghwəy kiy, wa ndə nzee ka ghwəy nia?» kə. Ma kə Piyer na: «Ghay, Kəristəw nza gha, Ntsa tivə Hyala» kə. 308:30 9:9Ma sa gəzəkə Piyer tsəgha na, dza Yesəw mbaꞌa makətishi vantaa ghəshi taa gəzə kwəma kən ya kaa waɓa.
Yesəw gəzəpə kwəmaa dzəkən məti ci, lə zhakati tsa ci mbə məti
318:31 9:30-32; 10:32-34Dzəghwa Yesəw ka gəzanshi kwəma kaa *mbəzli ta səɗa ci ki, a kə na: «Yən yən Zəghwə yakə ndə ngəriy, ta sahwə ngəraꞌwə dzee dalala. Mətikwəkwər mbə *ka Zhəwifə, ghəshi lə mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, mbaꞌa *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyalay, ka dza ghəshiy ɗi mətsə yaw. Ta paslantəra dza məndi, ma sa kee mətiray, ta zhakatira dzee mbə məti tə kwa mahkana vicee kwa kwəli» kə. 32Dzəghwa na mbaꞌa gəzanakəshi kwəma va, paꞌi paꞌi gwanata tsa nzə. Ma sa favə Piyer tsəgha na, dza na mbaꞌa harvə Yesəw dzəvəgha bəla: «Wəzə na nava kwəmaa kəsaŋaw» kə ngəci. 33ꞌWakəvə Yesəw tsəgha, tərəɗ zhəghətəvay zhar kwa mbəzli ta səɗa ci gwanashi, ka nighəshi. Dza na ka naɓə Piyer, a kə na: «Kərakə pə gha lə ya, *ndə jaka tsa Hyala tsa. Na gha na hwəlfə təkə kwəmay, kwəmaa səəkə va Hyala na teepəw. Təkə kwəmaa səəkə va ndə ngəri na» kə.
348:34-35 Mt 10:38-39; Lk 14:27; 17:33; Zhŋ 12:258:34 1Pi 2:21Dza Yesəw kaa mbəzliy ɓasəshi va tiɓa, daꞌ harashi ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci gwaꞌa, ma kə ngəshi na: «Mbaꞌa kə ndəə ɗi nəwray, ə kə tsava ndə zlay zəzəə dzəkən tsa ci ghən, mbaꞌa zləɓavə sa ngəraꞌwə lə mətita gwaꞌa, ma nza ghəci nəwra. 35Sa nzana ya wa ntsaa ɗi mbəliti piy tsa ci tikə tə hiɗiy, ta zamti tsa mə ghwəmə piy tsa ci dza na. Ma ntsaa dzaa zamti piy tsa ci tikə tə hiɗi tə mbərkə kwəmee lə Yəwən kwəma wəzə nay, ta mbəliti tsa mə ghwəmə piy tsa ci dza na. 36Nay ghwəy na, ya shi tə hiɗi ni gwaꞌa gwaꞌaa kwəmavə ndə, mbaꞌa piy tsa ci mə ghwəmə zayəy, shiy tiɓa ndəə ꞌwəy ti mbə kwəma va tsəghaw. 37Sa nzanay, tsahwəti sə tiɓa tepə gar dza ndəə mbəərəti piy tsa ci ti mə ghwəmə va Hyalaw.
388:38 Mt 10:33; Lk 12:9Mbaꞌa kə ndəə haꞌwə va ndəgha fətiy dzəkənee, ya va gəzə kwəmee kaa mbəzli mbə vəghwə tsa ndatsə tsa fa ma kwəma Hyala, ka məməni war *kwəma jikir nay, ta haꞌwə dzee, yən Zəghwə yakə ndə ngəri va ndəgha fətiy dzəkən kwərakwə, ghala vəghwə tsa dzee zhəkə mbə shəndəkə tsa Dirə, ghəy lə ka kwal Hyala ɗewɗew ni» kə Yesəw.
919:1 Mt 16:28Zhini ma kə Yesəw ɓa na: «Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, a nihwəti mbəzli mbə ghwəy ghwəy mbəzli tikə niy, ka ghəshi gha bəkwə na ta nay dza ghəshi njasa dza Hyalaa səəkə ta sləkə mbəzli lə bərci nzə» kə.
Yesəw mə kəlaŋ lə nihwəti mbəzli ta səɗa ci
2Dzəghwa sa mənta vici kwaŋ ləy hwəm shi va na, dza Yesəw kaa kar Piyer lə Zhakə mbaꞌa Zhaŋ, pəm pəməvəshi kwasəbə. Ka dzashiy dzəmə ghən kəlaŋ tsa biti tsa, ta nza ghəshi li məɓa kwətishi. Ma sa tsəhəshi ghəshi məɓa na, mbaꞌa Yesəw zhəghanakəshi nahwəti pa. 3Tsaꞌ pə gha kaa kwəbeŋer kən ghən ci na, ka mbərə tezlezlezlezl, kala shiy tiɓa gar mənti payshi tsəgha tə hiɗi. 4Nighə ghəshi diɓa na, kar *Eli lə *Məyizə tsahwəshi. Dza ghəshi ka gəzə kwəma lə Yesəw. 5Ma kə Piyer kaa Yesəw tsəgha na: «A Metər, jəw na wəzə ghwəmmə nzəyəmmə tə pətsaw. Kadiw a ghəy daŋəti ceker mahkan, kwətiŋ tsa gha, mbaꞌa tsa Məyizə, mbaꞌa tsa Eli» kə. 6Kwəma gəzə na va tsəghay, ə sənata ma na kwəma ka na gəzə, sa səəta məhərli ci. Sa nzana tərəŋwshi her shi dzashi va hazləni mahkanashi. 79:7 1:11; favə məli: Nəw 18:15Ghavə kwəleɓi zləlahə ghəshi səəkəə pəlakənvashi kən shi tsəgha. Ma fa ghəshi ki na, məli Hyalaa gəzanshi kwəmaa dzəkən Yesəw səəkə mbə kwəleɓi va, a kə na: «Ava ghəci na Zəghwee ɗee tərəŋw, fam kwəma və!» kə. 8War ghwəla ki, njəꞌwə kə ghəshi dzar tiɓa na, nay ndə ghəshi tiɓa ghwəlaw. War Yesəw sa tiɓa vəgha shi kwətiy. Mbaꞌa ghəshi maɗishi ta səkwashi mə kəlaŋ ki.
99:9 7:36; 8:30Ma kə Yesəw kaa ngəshi ghəshi mbə səkwa səəkə mə kəlaŋ tsa va na: «Əntaa ghwəy dzaa gəzə shi nashi ghwəy va ya kaa tsamaɓa ndə ma! War gwəŋəŋwəy pə ghwəy taa nza, paꞌ ghala pətsa ka Zəghwə yakə ndə ngəri mətiy, zhini mbaꞌa zhakatiy mbə məti» kə. 10Mbaꞌa ghəshi ɗivə fəti ta kwəma gəzanakəshi Yesəw va nanzə ngar na, war mbə ɗəɗəw kwəma ghəshi kwa jipə shi, a kə ghəshi na: «A na gəla na zhini na naa gəzəmmə kwəma, nə na “Paꞌ ghala pətsa kee mətira mbaꞌee zhakatira mbə məti” kə kia?» kə ghəshi.
119:11-13 Mala 3:23-24; Mk 8:28Dza ghəshi ka ɗəw kwəma va Yesəw, a kə ghəshi na: «A Metər, sa wana niy nə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala na, “Pərɓa Eli dza naa səəkəy ka *Kəristəw gha səəkə” kə ghəshia?» kə ghəshi. 12Ma kə kaa zləɓanshi na: «Yaŋ tsəghaa nava nanzə, na kataŋ nay Eli dza naa ꞌwa kwal səəkə ta gəzanshi zhəghə nefer shi kaa mbəzli, ta nəw kwəma Hyala. A zliyahi Hyala niy gəzəkə kwərakwə: “War ta sahwə ngəraꞌwə dza Zəghwə yakə ndə ngəri tərəŋw. Ka ghəzliti məndi, ka zhəghəti nja sa kama viri ti” kə ghəshi. 139:13 Mt 11:14; Lk 1:17; Zhŋ 1:21Ma ki e gəzaŋwəyəy, a Eli səəkəy. Dza mbəzli mbaꞌa ghəshi mənti *kwəma jikir na li njasa ɗi ghəshi, njasa niy gəzəkə zliyahi Hyalaa dzəkən kwərakwə» kə.
Yesəw ghəshi lə zəghwə ghəra bashakə
14Ma kar Yesəw lə mbəzli mahkan ni vaa dza ta tsəhə vəgha niy niy tərmbə va tiɓa mbəzli ta səɗa ci na, mbaꞌa ghəshi nashi mbəzli tiɓa ɗaŋ, mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci va tə jipə shi. War ka ngərə ghəpə nihwəti mbəzli mbə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala li shi. 15War sa nay mbəzli tiɓa va Yesəw na, kwəma vətəghə ghənzə mənta və shi tsəgha. Dza ghəshi ka kəsli baliy dzəvəgha ta səkwə. 16Dzəghwa Yesəw ka ɗəw kwəma va mbəzli ta səɗa ci ki, a kə na: «Dzəkən wa ngərə ghwəy ghəpə li shi shəka?» kə. 17Ma kə tsahwəti ndə kwətiŋ mbə mbəzliy ɓasəshi va na: «A Metər, wa zəghwee niy pəməkee ngəŋa, nza na gwərapəy va zəlghwə bashakə, kala mbə ghəciy gəzə kwəma. 18War nə ma zəlghwə tsa va, kafə kə ti ya kwəmaɓay, ka naa dza ɓəripə fati tə hiɗi. War gwifgwifi ghaa nighəmaa nza ta miy ci, ka pərə sliꞌi ci. Tsaꞌ pə gha kaa vəgha ciy nza na, hyaŋ hyaŋ hyaŋ mətita. Naa niy səəkəree ka cəꞌwə *mbəzli ta səɗa gha ni, a ghəshi tahantəra bashakə tsa va mbə ghən zəghwee va pən na. Kala mbay ghəshiy tahamti» kə.
19Ma sa gəzəkə ntsa va tsəgha, ma kə Yesəw kaa mbəzli na: «Mata ghwəy ghwəy mbəzli mbə vəghwə tsa ndatsə tsa ɗi ma ɓanavə nefer ghwəy kaa Hyalay! Paꞌ hwəm ɗi ghwəy yən nzəyra lə ghwəy kia? Paꞌ hwəm dzee nza mbə səꞌwa kwəma ghwəy diɓa kia? Pəməram zəghwə vaa səəkə!» kə. 20Dza pəm məndi pəmanakə zəghwə va. War sa nay zəghwə va Yesəw tsəgha na, dza zəlghwə tsa va mbaꞌa gwaŋəzay, ɓəripə ghəci məy tə pi. War ka mərmərə tsəgha. War gwifgwifi ghaa nighəma sar kwa miy ci. 21Ma kə Yesəw ka dəy na: «A ntsa, gar hwəm na piya zəghwə na lə zəlghwə tsa tsətsə ghala kəsəvə naa?» kə. Ma kə dəy zəghwə va na: «Ghala ghəci jəwəy ghati na tsəgha. 22Ɗaŋ səɗa səəkə zəlghwə tsa va mbə pəla paslamti. Ndəghambəə dzəmbə ghwə fəcahwəti, ndəghati tə kwəfa fəcahwəti, war tsəgha. Mərshi lə ghəy na gha, a gha mbəlitəŋəy zəghwə ghəy na, gha gar mbay mbəliti» kə. 23Ma kə Yesəw ngəci na: «“Gha gar mbay mbəliti”, pə gha. Ə sənay ma gha tsahwəti sə tiɓa kala mbay məniva kaa ntsaa ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyalaw, pə gha na?» kə. 24War sa gəzəkə Yesəw tsəgha na, ghavə ntsa va zlaŋzlaŋ: «Wa nee ɓanavə nəfə tsee kaa Hyala, ə pə ghaa kəətira ta mbee ɓanavə nəfə tsee wəzə wəzə!» kə.
25Tsaꞌ kə Yesəw na, mbəzli ɗaŋ mbə ɓasəvaa səəkəə dzəvəgha shi lə bali. Dza na ka gəzə kwəma lə bərci tərəŋwəy kaa zəlghwə bashakə tsa va. Ma kə na: «A bashakə tsaa pəhə ghani ndə tsa, ka zhəghə ndə ka mədəŋ, yən gəzaŋa na, səvəri mbə ghən zəghwə na sənzənva! Əntaa gha zhiniy zhəmbə ghən ci ghwəla ya hwəmɓa ma!» kə. 26ꞌWakəvə zəlghwə bashakə tsa va kaa lala zlaŋzlaŋ, kyak ngwəmaghwa ghəciy səvəriy mbə ghən ci. Tsaꞌ pə gha kaa zəghwə va tiɓa na, war nja ntsaa mətiy. Paꞌ ka gəzə nihwəti mbəzli: «Aa mətiy» kə ghəshi. 279:27 5:41Dza Yesəw, tasl kəsəvə tə dəvə ci, zaŋ kafakati zəghwə va, mbaꞌa zəghwə va garəy məgarə.
28Dzəghwa Yesəw mbaꞌa dzay dzəmbə ciki. Ma sa dzəmbəy na mbə ciki tsa va kwətishi ghəshi mbəɓa lə mbəzli ta səɗa ci na, tapə mbəzli ta səɗa ci va ta ɗəw və, a kə ghəshi na: «Tawa niy mbay ma ghəy tihəkəvəri bashakə tsa va na ghəya?» kə ghəshi. 29A kə Yesəw ngəshi na: «Gəla hwəlfə bashakə tsa vay, ka təhəva na səvəri mbə ndə kala war lə cəꞌwəw» kə.
Yesəw zhiniy gəzəpə kwəmaa dzəkən məti ci lə zhakati tsa ci mbə məti ɓa
309:30-32 8:31Dza ghəshi mbaꞌa ghəshi ɓarvashi tə pətsa va, mbaꞌa ghəshi dzarshi tə hiɗi ka Galile ki. Niy ɗi Yesəw məndiy sənay pətsa nza na tiw. 31Sa nzanay, mbə ɗi ɓananshi shiy niy nza na kaa mbəzli ta səɗa ci. A kə na: «Yən yən Zəghwə yakə ndə ngəriy, ta kəsəvəra dza məndi mbaꞌam fambəra mbə dəvə mbəzli. Ka mbəzli va dza na, mbaꞌa ghəshi paslantəra. Ma sa kee mətiray, tə kwa mahkana vicee kwa kwəli na, ta zhakatira dzee mbə məti» kə. 32Ma mbəzli ta səɗa ci nashi ki na, favə shi ɗi Yesəw gəzə ghəshiw, zhini ɓa na, ka ghəranshi hazləni va ɗəw shi va va Yesəw.
Tsama ndə na ntsa dikə tsaa?
339:33-34 Lk 22:24Dza ghəshi ndəs ghəshi tsəhəshi mbə məlmə Kapernahwəm, mbaꞌa ghəshi dzəmbəshi mbə ciki. Dza Yesəw ka ɗəw kwəma və shi, a kə na: «Dzəkən wa ngərə ghwəy ghəpə ghwəy kwa kwal baya?» kə. 34Gwəŋəshi ghəshi nzəyshi kala zləɓa, sa sənay ghəshi dzəkən kwəma ntsaa gwəra dikə tsa mbə shi ngərəhwə ghəshi ghəpə kwa kwal, kə ghəshi. 359:35 10:43-44; Mt 20:26-27; Lk 22:26Dzəghwa Yesəw ki, das nzəyəy mənzəy, dza na kaa mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə ni, mbaꞌa harashi. A kə kaa ngəshi na: «War mbaꞌa kə ndəə ɗi ghəciy məniy ka ntsaa ꞌwa kwəma kaa nihwəti mbəzli mbə ghwəyəy, ə kə ndə zhəghəti ghən tsa ci ka ntsaa kəray ləykə tə mətsəni, ka ndə ghəranshi sləni kaa niy tərmbə va mbəzli» kə.
36Dzəghwa na kaa zəghwə jəwə tə pətsa va pəm pəməkə, mbaꞌa garəy kwa kwəma shi tiɓa. Dza na mbaꞌa hwətəməvə, a kə ngəshi na: 379:37 Mt 10:40; Lk 10:16; Zhŋ 13:20«Ya wa ntsaa kaꞌwəti zəghwə jəwə nja sasa, war tə mbərkə kwəma yay, yən dəꞌwə ghən tsee na sa kaꞌwəti na va tsəgha. Mbaꞌa kə ndə kaꞌwətəray, kwataka yən kaꞌwəti na gwaꞌa tsəghaw, aa kaꞌwəti ntsaa ghwənikəra va kwərakwə» kə.
Tsa ghwəmmə ndə na ntsaa pa ma jaka lə ghwəmmə
38Dzəghwa Zhaŋ mbaꞌa səəkəə gəzanci ka Yesəw, a kə na: «A Metər, a ghəy nay tsahwəti ndə ghəci mbə tihə gazlaka lə slən tsa gha. Mbaꞌa ghəy makəti na ghəy, sa kama na kwasəbə ghwəmmə» kə. 39Ma kə Yesəw ngəci na: «Zlayəm ka makə ghwəy ma, sa nzanay, ndə tiɓa mbaꞌa dzaa mənti shi maɗaŋa maɗaŋa ni lə slən tsee, zhini war ghwəla na, ka gəzə kwəma gəmgəm na ghəciy dzəkən yaw. 409:40 Mt 12:30; Lk 11:23Ntsaa kama mbə jaka lə ghwəmməy, tsa ghwəmmə ndə na tsava. 41Ntsaa dza vaa tavəŋwəy ya yam jəwə, sa nza ghwəy mbəzliy nəwra, yən *Kəristəwəy, ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ta kwəmavə zhəmə ci dza ntsa va» kə Yesəw.
Gəzə kwəmaa dzəkən shiy həərəpəə dzəmbə *kwəma jikir na
42Ma kə Yesəw ɓa na: «Ya wa ntsaa dzaa mənti shiy ngəɗi mbəzliy təhəshi ma ndara nefer shi, dza mbaꞌa ghəshi shikəshiy dzəmbə məni kwəma jikir nay, a ngəraꞌwə taa nza kən tsava ndə. Wəzəɓa pəhanaghwa məndi vəna kwa wəri ci, mbaꞌam ndəghaghwa kwa hwər kwəfa mbaꞌa mətiy dza naa favə kən kwəmaa dzaa nza kən. 439:43 Mt 5:30Ava va tsəgha nzana ki, war mbaꞌa kə sə, ya nja dəvə ghaa fəŋa dzəmbə məni kwəma jikir nay, sla pə gha slanti, wəzəɓa kwəmavə gha piy tsa gha slar tsa va Hyala lə dəvə kwətiŋ na, kən na dza ghaa dzaŋaa dzəmbə ghwəə kəɗi ma lə dividivi gha bakanashi. [ 44Tə tsava piy, ka məti ləhwəə zəmə vəgha ndə ngəriw, ka məti ghwəw, kə Zliya Hyala.] 45Ya səɗa gha fəŋa naa dzəmbə məni kwəma jikir nay, sla pə gha slakəghwa tə gha! Wəzəɓa kwəmavə gha piy tsa gha slar tsa va Hyala, ya kwətiŋta na səɗa va gha na, kən na dza ghaa nza lə shiɗshiɗ gha bakanashi mbaꞌam bəzlambəŋaa dzəmbə ghwəə kəɗi ma, [ 46ta nza gha tə pətsa gəzə Zliya Hyala va, ka məti ləhwə tiɓaw, ka məti ghwə tiɓaw, kə.] 479:47 Mt 5:29Tsəgha na diɓa, mbaꞌa kə nahwəti mətsə ghaa ngəɗiŋaa dzəmbə məni kwəma jikir nay, ə pə gha lamti kwa ghən gha! Wəzəɓa tsəhəŋa gha tə pətsa sləkə Hyala ya kwətiŋta na mətsə va gha na, kən na dza ghaa nza lə mətsəhi gha bakanashi, mbaꞌam bəzlambəŋaa dzəmbə ghwəə kəɗi ma, [ 489:48 Ezay 66:24ta nza gha tə pətsa gəzə Zliya Hyala va, ka məti ləhwə tiɓaw, ka məti ghwə tiɓaw, kə.]
499:49 SləniTaH 2:13Ya wa ntsaa dza ta sla shiy kaa Hyalay, a dza naa manati ghwəni tə shi va, ta mbə ghəshiy nza wəzə kwa kwəma Hyala. Ma ghwəy kwərakwəy, ta sa ngəraꞌwə dza ghwəy, ta nza ghwəy wəzə kwa kwəma Hyala. 9:49 Shi ɗi kwəma naa gəzə lə kwəma ka Gərekəy, a ghwə taa zhəghəti ya wa ndə wəzə nja ghwəni.509:50 zərkə: Lk 2:14; 1Tes 5:13; Rm 12:18A ghwəy sənay kiy, shiy wəzə na ghwəni. Ma mbaꞌa kə ghwənghwən tsa mbə kəɗiyəy, lə wa ka ndə mbəə zhiniy zhanambə ghwənəghwən tsa vaa? Va tsəgha kiy, ə pə ghwəy məniŋwəy ka mbəzli wəzə ni nja ghwəni, lə zərkə pə ghwəy mbə nzəy tsa ghwəy kwa jipə ghwəy» kə.
10Yesəw ɓənipə kwəmaa dzəkən təhəva tsa kar zal lə mali ci
110:1 Lk 9:51Dza Yesəw ki, mbaꞌa maɗiy ɓarvay tə tsa va pi, ka dzay dzəti hiɗi ka Zhəwde, pəri na pəriɓa bəla həl Zhərdeŋ. Zhini mbəzli diɓa ngwərfə ghəshi zhiniy ɓasəkəvashiy dzəvəgha. Dza na mbaꞌa ghati ɓananshi kwəma ki, njasa ka na vaa məni ndimndim.
2Dzəghwa *ka Farisahi, mbaꞌa ghəshi kətəghəvashiy dzəvəgha ta ɗəw kwəma və, ta nighə kwəma ci, ma kə ghəshi ngəci na: «A Metər, ɓanavə kwal kwəma pəhəti *Məyizə kaa ndə ta tihə mali ci ta na?» kə ghəshi. 310:3-4 Mt 5:31Dza Yesəw ka zləɓanshi lə ɗəw kwəma, a kə na: «A pənəy, njaa niy nə Məyizə ngəŋwəy baya?» kə. 4A kə ghəshi na: «A Məyizə niy ɓanavə kwal kaa zal ta tihə mali ci, tsasl kaa zliya kwasəbə, kə» kə ghəshi. 5Ma kə Yesəw na: «Sa nza ghən tsa ghwəy caslakəy, va tsəgha niy gəzaŋwəy Məyizə kwəma va tsəgha. 610:6 Ghava 1:27Ə gəzaŋwəyee nee ki, ta na na kwataŋa sa niy ngamti Hyala shiy gwanashiy, dzəghwa na mbaꞌa ngati zal ghəshi lə mali, kə Zliya Hyala. 710:7 Ghava 2:24Ma kə diɓa na: “Ava va tsəgha dza zal ɓarvay vəgha kar dəy lə mbəghəy, nza ghəshi dzaa jakəshi lə mali ci. 8Ma nza ghəshi bakanashi mənishi ka vəgha kwətiŋ” kə. Mbaꞌa kə tsəgha kiy, mbəzli bakə na ghəshi ghwəla kiw, vəgha kwətiŋ na sa shi. 9Ghənzə tsəgha kiy, əntaa ndə ngəri təhəvəri shi jakəti Hyala ma» kə Yesəw. 10Dza kar Yesəw mbaꞌa ghəshi dzakəshiy dzakə ghi.
Ma ghəshi kəghi tsa va na, dza mbəzli ta səɗa ci ka zhiniy ɗəw kwəma va və diɓa. 1110:11-12 Mt 5:32; Lk 16:18; 1Kwər 7:10-11Ma kə Yesəw ngəshi na: «War mbaꞌa kə ndə təhamti mali ci, dza mbaꞌa ɓəvə nahwəti maliy, a ntsa va mənti ghwərghwər va na kwa taŋa va mali. 12Tsəgha na lə mali kwərakwə ɓa, mbaꞌa kə mali ɓarvata va zata, mbaꞌa dzaa ɓəhwə tsahwəti zaləy, aa mənti ghwərghwər» kə Yesəw.
Kar Yesəw lə ndərazhi jəw jəw ni
13Dza nihwəti mbəzli mbaꞌa ghəshi ɓanakə ndərazhi kaa Yesəw, a ghəci fakən dividivi ci kən shi ta təfanshi miy. Kala ɗi *mbəzli ta səɗa ci tsəgha, dza ghəshi ka makə mbəzli va. 14Ma sa nashi Yesəw ghəshi mbə makə mbəzli va na, mbaꞌa nəfə tsa ci satiy dzəkən mbəzli ta səɗa ci. A kə ngəshi na: «Zlashim ndərazhi jəw jəw ni va, a ghəshi sar dzəvəghee, ka makəshi ghwəy ma. Sa nzanay, gəla mbəzli nja ghəshi na shi sləkə Hyala. 1510:15 Mt 18:3Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, kala zləɓavə kə ndə Hyalaa sləkə mbə nəfə tsa ci nja zəghwə jəw nay, ka kwəmavə tsəhəy ndə tə pətsa sləkə na tepəw» kə. 16Ma sa gəzəkə na tsəgha na, dza na hwətəm hwətəm, hwəhwətəməvə ndərazhi va, mbaꞌa fafanakənshi dividivi ciy təfanatishi miy.
Kar Yesəw lə ndə shiy tsa tərəŋw tsa
17Dza Yesəw mbaꞌa maɗiy ka dzay. Ma ghəci mbə kwal na, dza tsahwəti ndə mbaꞌa səəkəy lə bali. Səəkə na tsəfəkwə tsəfəkwəy kwa kwəma ci. A kə na: «A Metər tsa wəzə tsa! Wa shi dzee mənti kee kwəmavə piy tsaa kəɗi ma tay?» kə. 18Ma kə Yesəw ngəci na: «Sa wana nə gha, ntsa wəzə tsa, pə gha kaa ngəraa? Ndə tiɓa wəzə ghəci kala war Hyala kwətiŋtaw. 1910:19 Səvəri 20:12-16; Nəw 24:14Talay, a gha sənata kwəma gəzəkə *kwəma pəhəti Hyala ɓasa. Ma kəy: “Ka pəəsli ndə gha ma, ka pəla mali ndə gha ma, ka ghəli gha ma, ka təɓə dzərvə ghaa dzəkən ndə ma, ka məni tsəhwəli gha ta shi ndə ma, ə pə ghaa haꞌwə tə kar dəŋa lə məŋa” kə» kə Yesəw. 20Ma sa favə ntsa va tsəgha, ma kə na: «A Metər, shi ɓəlakə gha niy, gwanashi nəwamtishee ghala yən zəghwəra» kə. 2110:21 Mt 19:21Dzəghwa Yesəw ka nighə, mbaꞌa ɗiti ntsa va mbə nəfə ci. A kə ngəci ki na: «Ma ghənzə tsəghay, shiy kwətiŋ tərə na va gha nana, ta mənishi gha. Mbala pamti səkəm tə shi va gha, a gha tahanavəshi gəna va kaa ka ndərma, nza gha səəkə ta nəwra. Ma ghalaɓa kiy, ta kwəmavə shiy gwəramti dza gha mə ghwəmə» kə Yesəw. 2210:22 Cem 62:11War sa favə ntsa va Yesəw gəzanakə kwəma va tsəgha na, ka zhanci nəfə tsa ci tərəŋw. Dza na ka dzay lə nəfə lə nəfə, sa nzana ndə shiy tsa tərəŋw tsa ghəci.
23Dzəghwa Yesəw njəꞌwə nighəti *mbəzli ta səɗa ci. Ma kə kaa ngəshi na: «Nay ghwəy na, ngahə na tsəhə tə pətsa sləkə Hyala va ka shiy» kə. 24Dza kwəma va mbaꞌa səəvəri məhərli mbəzli ta səɗa ci tərəŋw, kala sənata kwəma ka ghəshi gəzə. Zhini ma kə Yesəw ɓa na: «A ndərazhee, ngahə na tsəhə tə pətsa sləkə Hyala. 25Ɓəlaŋɓa ngaləwba dza naa dzəvərita kwa kwal batal cisli shiy, kən dzəti pətsa sləkə Hyala va ndə shiy» kə. 26Dzəghwa kwəma va, mbaꞌa zhiniy səəvəri məhərli shi, tapə ghəshi mbə ɗəɗəw kwəma kwa jipə shi, a kə ghəshi na: «Əy, war tsəgha kə kiy, wa ntsaa dza vaa mbəliy kia?» kə ghəshi. 2710:27 Mt 19:26Dza Yesəw njəꞌwə nighəti shi. A kə na: «Ma kwəma vay, ka mbay mbəzliy məntiw. Ma na Hyala nanzə kiy, aa mənti. Sa nzanay, shiy tiɓaa taŋanati bərci kaa Hyalaw!» kə.
28Ma kə Piyer ngəci na: «A Metər, ghəy sana kiy, avanay gwaꞌa gwaꞌa zlashi ghəy shiy, mbaꞌa ghəy nəwvəŋa» kə. 2910:29-30 Mt 10:37Ma kə Yesəw ngəci na: «Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ya wa ntsaa zlay ghi tsa ci, ya ngwarməhiyəy zhər lə ghyehi gwaꞌa, ya kar dəy lə mbəghəy, ya ndərazhi yakə na, mbaꞌa veher ci gwaꞌa war tə mbərkə kwəmee, lə Yəwən kwəma wəzə nay, 30kwa kwəma jəw na ta kwəmavə shi ci va dza na tsəgha gar bələkwə səɗa tikə tə hiɗi nza ghwəmmə ni, ya ghi na, ya ngwarməmə, ya didi, ya məmə, ya ndərazhi, ya veher, zhini ta sahwə ngəraꞌwə ghəci dza. Ma ghala vəghwə tsaa dzaa zhikə diɓa na, ta kwəmavə piy tsaa kəɗi ma ghəci dza. 3110:31 Mt 19:30Mbəzli ɗaŋ mbə ka ꞌwa kwəma kaa mbəzli sanay, ka mbəzli ləy hwəm dza ghəshiy zhəghəshi. Ma ni ləy hwəm mbəzli sana na, mbaꞌa ghəshi zhəghəshi ka mbəzliy ꞌwa kwəma kaa mbəzli» kə Yesəw.
Yesəw zhiniy gəzəpə kwəmaa dzəkən məti ci lə dzəkən zhakati tsa ci mbə məti, kwa mahkana səɗa
3210:32-34 8:31Dzəghwa Yesəw mbaꞌa maɗiy ta dzəmə məlmə Zherəwzalem lə *mbəzli ta səɗa ci, ka ꞌwanshi kwal ghəci. Mbəzli ta səɗa ci va na mbə ghəranshi hazləni tərəŋw. Zhini tsəgha nihwəti mbəzli kwasəbəshi va hazlənishi kwərakwə. Zhəghwa Yesəw diɓa daꞌ harashi mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə niy dzəvəgha. Dza na mbaꞌa ghati gəzanshi shiy dzaa məniva li kwa kwəma jəw, 33a kə kaa ngəshi na: «Avanammə mbə kwal sana ta dzəmə məlmə Zherəwzaleməy, mbəɓa dza mbəzli ta fambəra, yən Zəghwə yakə ndə ngəriy dzəmbə dəvə mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, ghəshi lə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala. Ka ghəshi dza na mbaꞌa ghəshi ɓasakənɗa ngwəvəə pəəslira. Mbaꞌa ghəshi dzaa fambəra mbə dəvə *mbəzliy kamaa ka Zhəwifə. 3410:34 15:15-20Sa ka mbəzli va dza kwərakwə ki na, ka tsəərəɗa, ka tifə ndighwər dzəkənee, ka dəꞌwəra lə kwərpə. Ma ləy hwəm ki na, ka ghəshi dza mbəh paslantəra. Mətira mee, sa kee mənti vici bakə kwa kwəliy, tə kwa mahkana vici na, ta zhikəməra dzee kwa kwəli» kə.
Kar Yesəw lə Zhakə mbaꞌa Zhaŋ
35Ma ləy hwəm kwəma va ki na, mbaꞌa kar Zhakə lə Zhaŋ, ndərazhi Zhebede kətəghəvashiy dzəvəgha Yesəw, ta ɗəw kwəma və, a kə ghəshi ngəci na: «A Metər, ə ɗi ghəy gha məntəŋəy kwəma dza ghəy na ta ɗəw va gha!» kə ghəshi. 36Ma kə Yesəw na: «Wa na ɗi ghwəy va kwəma yən məntəŋwəy kia?» kə. 37A kə ghəshi na: «Ma ɗi ghəyəy, ghala pətsa dza ghaa nzəy kwa gəzli mazə tsa gha dikə tsay, nza gha ndaŋəy kwal ta dza ghəy nzəyŋəy vəgha gha, mbaꞌa tsahwəti tə kwa bəzəmə gha, mbaꞌa tsahwəti tə kwa zleɓi gha» kə ghəshi. 3810:38 Mt 26:39; Mk 14:36; Lk 12:50; 22:42; Zhŋ 18:11Ma kə Yesəw na: «Ma ghwəyəy, sənashi shi ɗəw ghwəy ni ghwəyəw. A pənəy, ka dza ghwəy mbay səꞌwati ngəraꞌwə tsa dzee va ta sa na? Nza ghwəy zləɓavə *batem tsa dza məndi va ta mənira na?» kə. 3910:39 SləniKY 12:2Ma kə ghəshi na: «Ta mbay dza ghəy səꞌwati» kə ghəshi. Ma kə Yesəw ngəshi na: «Yaŋ, tsəgha na nava nanzə kataŋ, ta sa ngəraꞌwə tsa dzee va ta sa dza ghwəy kwərakwə, ta məniŋwəy batem tsa dza məndi va ta mənira dza məndi. 40Ə na na nzana kiy, yən dza naa bərkə na, tsatsa ndə dza naa nza tə kwa bəzəmee, tsatsa tə kwa zleɓee pənəw. War mbəzli gwəmanatishi Hyala va pətsa va kaa ngəshiy, ghəshi dza naa nzəy ti» kə Yesəw.
41Ma sa favə niy tərmbə məŋ ni *mbəzli ta səɗa Yesəw kwəma va na, mbaꞌa ghəshi ghati ɓə nəfəə dzəkən kar Zhakə lə Zhaŋ tsəgha. 42ꞌWakəvə Yesəw ki mbaꞌa ɓasayshi gwanashi. Ma kə ngəshi na: «A mbəzlee, a ghwəy sənay, mbəzli nə məndi ka mazə, kə məndi tə hiɗiy, lə gwəlaŋ sləkə ghəshi mbəzli. Mbəzli dikə dikə ni kən shi kwərakwə ɓa na, ka məni kwəma lə bərciy dzəkən shi. 4310:43-44 9:35; Mt 23:11; Lk 9:48Ghwəy ta na tsa ghwəy ghən na ghwəy kiy, əntaa ghwəy dzaa kəli ghən tsa ghwəy nja mbəzli va ma. Ə gəzaŋwəy ya, mbaꞌa kə ndəə ɗi məniy ka ntsa dikə tsa mbə ghwəyəy, ə kə zhəghəti ghən tsa ci ka ndə ghəraŋwəy sləni tsa mbə ghwəy. 44Mbaꞌa kə ndəə ɗi məniy ka ntsaa ꞌwa kwəma ngəŋwəyəy, ə kə zhəghəti ghən tsa ci ka mava tsa mbə ghwəy. 4510:45 Mt 20:28Va sa nzana, yən yən Zəghwə yakə ndə ngəri sanay, sa səəkəree na, nza mbəzli ghəraɗa sləni səəkə yaw. Ta ghəranshi sləni kaa mbəzli səəkəree. Kee dza na, mbaꞌee zlay piy tsee ka mətira, ta mbəərə mbəzli ɗaŋ, nza ghəshi kwəmavə piy tsaa kəɗi ma» kə Yesəw.
Yesəw ghəshi lə ghwəlfə, Bartime, kə məndi slən tsa ci
46Dza kar Yesəw lə *mbəzli ta səɗa ci ndəs tsəhəshi mbə məlmə Zherikwə ki, zhini mbaꞌa ghəshi maɗishi ta səvərishi. Ma ghəshi mbə səvəri na, mbaꞌa vərəm mbəzli ɗaŋ nəwvəshi. Mbaꞌa ghəshi kəsay tsahwəti ghwəlfə mənzəy vəgha kwal ka cəꞌwə cəꞌwə ci. Bartime, kə məndi slən tsa ci, zəghwə Time ghəci. 4710:47-48 Mt 20:30-31Ma fa ghwəlfə tsa va na, məndiy gaka. Dza na tapə ta ɗəw shiy mənishi: «Waa Yesəw, ndə ka Nazaretə na saa dzar» kə məndi ngəci. Dza na ka zlapanci kwəma, a kə na: «A Yesəw, Jijiy mazə *Davitə, mənti zhəhwər tə ya!» kə. 48Dza mbəzli ɗaŋ ni va ka naɓə, a kə ghəshi na: «A ghwəlfə tsa, kalay miy tsa gha va» kə ghəshi. Dzəghwa na, na naci ki na, mətsəhə zhiniy mətsahata zlapə kwəma: «A Jijiy mazə Davitə, mənti zhəhwər tə ya na gha!» kə. 49Dza Yesəw garə garəy, a kə na: «Harayəm a ghəci sar!» kə. Dza məndi mbaꞌam dzaa haray ghwəlfə tsa va, a kə məndi ngəci na: «Ca ki, sati, ndahwə nəfə tsa gha! Avaci mbə harŋa!» kə məndi ngəci. 50Kə, fakatsaꞌwə satiy tə pətsa va, dza na fiyəkə ndəghamti kwəmtə tsa kən ghən ci, ka səəkəə dzəvəgha Yesəw. 51Ma sa tsəhəy na na, dza Yesəw ka ɗəw kwəma və, a kə na: «A shi ɗi gha yən məntəŋaa?» kə. Ma kə ghwəlfə tsa va na: «A Metər, mətsəhee ni ɗee ghaa ghwənantəra ta mbee nay pi!» kə. 5210:52 Mt 9:22Ma kə Yesəw ngəci ki na: «Sati mbala, a mətsəhi gha ghwənishi, sa ndara gha nəfə tsa gha» kə. Dzəghwa nzaꞌjəw mətsəhi ci va ghwənishi tsəgha, ka mbə ghəci nay pi ki. Dza na ka nəw Yesəw kwa kwal tsa dza na tsəgha.
11Yesəw mbə dzəmbə məlmə Zherəwzalem
(Mt 21:1-11; Lk 19:28-40; Zhŋ 12:12-19)
1Ma sa tsəhəshi ghəshi ndəkwə ndəkwə lə məlmə Zherəwzalem, njasaa dzəvəgha bəla məlmə Betəfazhe lə Betani na, ndəs ghəshi tsəhəshi vəgha kəlaŋ tsa har məndi vaa kəlaŋ *ꞌWəlivə. Dza Yesəw ɓəŋ ghwənashi mbəzli bakə mbə *mbəzli ta səɗa ci. 2A kə kaa ngəshi na: «Mbalam dzəmbə məlmə tarɓa va kwa kwəma ghwəy. Sa ka ghwəy tsəhəŋwəy mbəy, ta kəsay zəghwə kwantəmca dza ghwəy pəhəpəhə kala səəkə ndəə nza mə, nza ghwəy pəlikəvəra. 3Mbaꞌa kə ndəə ɗəw va ghwəy: “Wa shi dza ghwəy ta məni li pəli ghwəya?” kəy, “waa Ndə sləkəpə ɗəw na” pə ghwəy dzaa ni ngəci. Nzaꞌjəw dza naa zlatavəŋwəy» kə.
4Dza mbəzli bakə ni va mbaꞌa ghəshi dzashi. Dza ghəshi na, mbaꞌa ghəshi kəsay zəghwə kwantəmca tiɓa vəgha kwal pəhəpəhə tə zəꞌwə miy tsahwəti ciki. Tapə ghəshi mbə pəli ci. Ma ghəshi mbə pəli ki na, 5dza nihwəti mbəzli tiɓa məgarə ka ɗəw və shi, a kə ghəshi na: «A shi məni ghwəy vaa mbəzli ni? Tawa pəli ghwəy zəghwə kwantəmca tsa vaa?» kə ghəshi. 6Dzəghwa mbəzli va mbaꞌa ghəshi zləɓakə kwəma va njasa niy gəzanakəshi Yesəw va ki. Əŋkwa, kə mbəzli va mbaꞌa ghəshi zlatanavəshi. 7Mbaꞌa mbəzli bakə ni va kəsəghə zəghwə kwantəmca tsa va kaa Yesəw ki. Dza pəli ghəshi pəlati kwəbeŋer shi tə hwəm kwantəmca va. Dza Yesəw ki ɗal dzəməy. 811:8 2Mezh 9:13Gar ɗaŋ nihwəti mbəzli pəpələnəy kwəbeŋer shi dzar kwa kwal, ka dza nihwəti ka ɓəəli kəslifi dzar kwamti ka səəkəə pəlancishiy dzəghwa kwal. 911:9 Cem 118:26Dzəghwa tapə mbəzli gwanashi, shiy ꞌwanci kwal, lə ni ləy hwəm ci dzəmbəshi mbə ngwəmə lala, a kə ghəshi na:
«ꞌWəsa kaa Hyala!
Təfanati miy tsa nzə Hyalaa sləkəpə
kaa ntsaa səəkəy tsa mbə slən tsa nzə!
1011:10 Cem 148:1; Mt 20:30-31Təfanati miy tsa nzə Hyala kaa ntsaa dzaa məni mazə
dzəghwa sa jijimmə *Davitə!
ꞌWəsa kaa Hyala dikə na mə ghwəmə!» kə ghəshi.
11Dzəghwa ndəs Yesəw tsəhəy mbə məlmə Zherəwzalem ki. Dza na mbaꞌa dzəmbəy mbə *ciki Hyala. Dzəmbə na njəꞌwə njəꞌwə naghamti pətsa mbəɓa gwaꞌa gwaꞌa. Ma sa nzana ki mbaꞌa vərɗi mənta na, dza ghəshi mbaꞌa ghəshi dzashi lə mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə niy dzəmbə məlmə Betani.
Yesəw lə dəŋw bəzakə
12Ma way pi tə həzlimə va ki, sa səvərishi ghəshi mbə məlmə Betani na, dza ma ka ghəranci kaa Yesəw. 1311:13 Lk 13:6Sa nə na tsaꞌ kə na, ka pəzli dəŋw bəzakə kərakə, zləngwəvə kəslifi ti. Dza Yesəw mbaꞌa maɗiy ka dzaa dzəta dəŋw bəzakə tsa va, nda kee dzaa ngəlivə ya ti, kə. Ma sa tsəhəy na, tsaꞌ kə na, war kəslifi zləngwəvə bəzakə va, kala ya ti, sa nzana ghwəla vəghwə tsa ka bəzakəə ya ti. 14Dzəghwa ma kə Yesəw kaa bəzakə va na: «Gha gha bəzakə nay, ka dza ndəə zhiniy zəhwə ya tə gha ghwəla na gha ka gha nzaw!» kə. Mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci va favə kwəma va.
Kwəma Yesəw lə mbəzliy ɗəl shiy mbə *ciki Hyala
(Mt 21:12-17; Lk 19:45-48; Zhŋ 2:13-22)
15Dza ghəshi ndəs tsəhəshi mbə məlmə Zherəwzalem, mbaꞌa Yesəw dzay dzəmbə ciki Hyala. Dzəmbə na na ka tihə mbəzli ka ɗəl shiy, lə niy pashi gwaꞌa səvəri mbəɓa. Dza na dzəpə dzəpə dzədzəpanti tebelerhi mbəzliy mbəərə gəna, mbaꞌa gəzli gəzli nzəy mbəzliy ɗəɗəl kwəkwər palayhi. 16Zləɓavə na ndəə ɓə shiy ta taŋə dzar mbə ciki Hyala tsa va ya kwətiŋəw. 1711:17 Ezay 56:7; Zher 7:11Dza na ki, ka ɓananshi kwəma, a kə na: «Favə tə ghwəy, ma kə məndi mbə Zliya Hyalay: “Ciki tseyey, ciki tsa dza hwəlfə mbəzli tə hiɗi gwanashiy cəꞌwəra mbə na” kə məndi. Ma dza ghwəy na na ghwəy ki na, mbaꞌa ghwəy zhəghəti ka ləgwə ka ka ghəliy nzəy mbə» kə.
1811:18 12:12; 14:1-2Dza mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala ghəshi lə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, gwaꞌa ghəshi favə kwəma gəzəkə na va. Dza ghəshi tapə ta pəla kwal tsaa paslamti. Zhini kala hazləni ghəshi va kwəma tiɓa, sa nzana mbaꞌa kwəma ɓananshi Yesəw va kaa mbəzli tsəꞌwəta mbə nefer shi gwanashi.
19Dzəghwa kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci sa mənta tihwer, mbaꞌa ghəshi səvərishi mbə məlmə va.
Yesəw pəghə kwəma lə dəŋw bəzakə
20Ma həzlimə mekəshi ghəshi mbə zhəghəva zhar kwa kwal tsa va diɓa, tsaꞌ kə ghəshi na, bəzakəə niy nata ghəshi va lə kəslifi ti tərəŋw ghwəlita lə hililiŋə nzə ta gwaꞌa. 21Dza Piyer mbaꞌa zəzəvə kwəmaa niy gəzəhwə Yesəw va. Ma kə kaa ngəci ki na: «A Metər, eh, ava ghaa nata bəzakəə niy bazlamti gha va ghwəlita kataŋəy!» kə. 22Ma kə Yesəw ngəshi na: «A pə ghwəy ɓanavə nefer ghwəy kaa Hyala! 2311:23 Mt 17:20; Lk 17:6Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, war mbaꞌa pə ghwəy ɓanavə nefer ghwəy kaa Hyala, kala mənti ghən ghwəy bakə bakə, kwəma gəzəkə ghəy vay, ta mənta dza na kataŋ, pə ghwəyəy; ta mbay dza ghwəy gəzə ya kaa dəlagwa na: “Ɓarvaŋa tə pətsa va mbalaa dzəghwa kwəfa!” pə ghwəy, ka na dza na mbaꞌa ɓarvata kataŋ. 2411:24 Mt 7:7; Lk 11:9Va tsəgha nə ya ki, ya wa shi ɗi ghwəy cəꞌwə va Hyala gwaꞌay, ɓanavəm nefer ghwəy kaa Hyala njasa nzana mbaꞌa ghwəy kwəmavə shi cəꞌwə ghwəy va. Ma ghalaɓa kiy, a ghwəy dzaa kwəmavəshi.
2511:25 Mt 7:1; Lk 6:37Ya hwəmɓa garəŋwəy ghwəy ta cəꞌwə Hyala, mbaꞌa kə tsahwəti ndə niy məntəŋwəy kwəma, mbaꞌa ghwəy kəsəti mbə nəfə tsa ghwəyəy, pəlatam kwəma ci va mbə nəfə tsa ghwəy, ta mbə Dəŋwəy Hyala mə ghwəməə pəlataŋwəy na ghwəy *kwəma jikir na kwərakwə. 26[Kala pəlanshi kwəma məntəŋwəy mbəzli jikir na, pə ghwəy mbə nefer ghwəy kwərakwəy, ka dza Dəŋwəy Hyala mə ghwəməə pəlataŋwəy na ghwəy kwəma jikir na mananta ghwəy kwərakwəw]» kə Yesəw.
Səəkə kwəma səəkə bərci ghəra Yesəw sləni li shia?
27Dza kar Yesəw mbaꞌa ghəshi zhəkəshiy zhəmbə məlmə Zherəwzalem diɓa. Dza na mbaꞌa dzəmbəy mbə *ciki Hyala, ka təwrə ghəci mbəɓa. Dzəghwa mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, lə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala mbaꞌa mətikwəkwər *ka Zhəwifə, mbaꞌa ghəshi səəkəshiy dzəvəgha. 28Tapə ghəshi ta ɗəw kwəma və, ma kə ghəshi na: «A Metər, gəzaŋəy nda kwəma səəkə ni gha ni bərci ghəra gha sləni ghəra gha na li shi di, wa ntsaa ndaŋa kwal ta ghəra gəla sləni naa?» kə ghəshi. 29Ma kə Yesəw ngəshi na: «Yən kwərakwəy, ta ɗəw kwəma dzee va ghwəy kwətiŋ. Ma sa ka ghwəy zləɓakəray, nzee gəzaŋwəy səəkə tə pətsa səəkə bərci ghəree va slənee na li shi. 30Ma nə ya kwərakwə kiy, Hyala ghwənay na Zhaŋ ta məni *batem ta naa, naa mbəzli? Cam zləɓakəram di!» kə. 31Ma sa gəzəkə Yesəw tsəgha na, dzəghwa ghəshi ka sləka kwəma kwa jipə shi. Ma kə ghəshi na: «Njaa dza ghwəmməə ni kaa nana kwəma sana kia? Mbaꞌa pə ghwəmmə ni: “Hyala ghwənay na Zhaŋ” pə ghwəmməy, “za sa nzana Hyala ghwənay na, tawa niy zləɓa ma ghwəy kwəma ci shiki?” dza naa ni. 3211:32 Mt 14:5Mbaꞌa pə ghwəmmə ni diɓa: “Mbəzli ghwənay na” pə ghwəmmə na, əndaw» kə ghəshi. Sa nzana mbə hazləni ghəshi va mbəzli, sa sənay məndi Zhaŋ gwaꞌa gwaꞌa ka *ndə gəzə kwəma Hyala ghəci slar slar. 33Ma kə ghəshi kaa zləɓanci ki na: «Sənay ntsaa ghwənay ghəyəw» kə ghəshi. Ma kə Yesəw ki na: «Ghənzə tsəghay, yən kwərakwə na, ka gəzaŋwəyee nda kwəma səəkə bərci ghəree ni sləni li shiw» kə.
12Ɓəli fir lə kwəma ka sləni ka ndərəm
112:1 Ezay 5:1-2Dza Yesəw tapə ta gəzanshi kwəma dzar kwa fir, a kə na: «A tsahwəti ndə niy nza tiɓay, dza na ngwəɓə ngwəɓati fəhiy zəmə tə za ci. Dza na dəzlətsəɓə hayshi, kə kaa kəꞌwə kwaɓa laꞌ laꞌ lati ta ɓəsə məəli ya fəhi va kwa. Dza na mbaꞌa ngati pi madzək tsa dza məndiy nzəy ta ndəghwə fəhi va mə. Dza na ki mbaꞌa pəlavə mbəzli ta ndəghwə tsa va, mbaꞌa zlata mbə dəvə shi, mbaꞌa dzay ta wə. 2Ma sa mənta vici ngəli ya fəhi ki na, mbaꞌa ndə tsa tsa va ghwənay ndə sləni tsa ci va ka ndəghwə tsa va, ta mbə ghəshiy ɓanakəvə na ci bəla ya fə dza ghəshiy ɓanci kwərakwə ki. 3Ma sa tsəhəy ndə sləni tsa va na, dzəghwa mbəzliy ndəghwə tsa va tasl kəsəti ntsa ghwənikə məndi va, dəꞌwə dəꞌwə ghəshi dəꞌwəti, mbaꞌa ghəshi pəlay dzay tsəghay. 4Ənkwa kə ndə tsa tsa va, kə kaa tsahwəti ndə sləni tsa ci, ɓəŋ ghwənanaghəshi kaa ka ndəghwə tsa va diɓa. ꞌWakəvə ghəshi kaa tsava ndə diɓa tasl kəsəti, mbaꞌa ghəshi dəꞌwəti mbə ghən tsa ci. Dza ghəshi tsəərə tsəərə ghəshi tsəərəti. 5War yaŋ, kə ndə tsa tsa va, dza ɓəŋ ghwənanaghəshi tsahwəti ndə sləni tsa ci diɓa. Dza ka ndəghwə tsa va kaa tsava ndə nana ki, mbəh ghəshi paslamti. War tsəgha, war tsəgha ghəshi məmənti lə nihwəti mbəzli ghwənanaghəshi məndi, ka didiꞌwə nihwəti, ka bəbəkwə nihwəti.
612:6 1:11War zəghwə ci kwətiŋ gwaꞌa tsəgha, saa niy tərmbə va ndə tsa tsa va. Dza na kaa zəghwə ci va ɗi na tərəŋw, ɓəŋ ghwənanaghəshi tsəgha kaa mbəzliy ndəghwə tsa ci va. Ma kwəmaa niy zəzəti nay: “Sa ka ghəshi nay zəghwə yay, a ghəshi dzaa haꞌwə ti” niy nə na. 7Dza zəghwə va mbaꞌa tsəhəy və shi ki, ma kə mbəzliy ndəghwə tsa va kwa jipə shi, sa nay ghəshi zəghwə va na: “Yawaa, avanay ndə zəmə ghi səəkəy dəꞌwə ghən tsa ci ki. Dzammə ta kəsəvə, a ghwəmmə paslamti, nza tsa na mbəə nza ka sa ghwəmmə kwa vələm ki!” kə ghəshi. 8Dza tasl, ghəshi kəsəti zəghwə ntsa va va, mbaꞌa ghəshi paslamti, fəyik ghəshi bəzlakəmə mbəri tsa ci səəmə kwa tsa vaa dzəti ngwəla.
9Ya sa dza ndə tsa tsa vaa tsəhəy kiy, njaa dza naa məni lə mbəzli vaa? Ta səəkə dza naa bakwamti ka ndəghwə tsa va, ka na dza na mbaꞌa ɓanavə tsa ci va kaa nihwəti ka ndəghwə tsa mbə dəvə shi. 1012:10-11 Cem 118:22-23Shi va gwanashiy, war nja shiy tsaslishi va mbə Zliya Hyala mənishi ghəshi. E sənay a ghwəy səəkəə jangəhwə kwəma va. A kəy:
Ma hakwə tsaa niy ndəghamti ka ndəɓə shiy vay,
ghəci zhini naa zhəghəy ka hakwə tsaa gwəraa jihəti ciki.
11Hyala kwa sləkəpə təravə na hakwə tsa vaa mənti
ka saa gwəra tsəgha nanzə ki.
Dzəghwa mbər ka kwəma maɗaŋa maɗaŋa na
ghənzə mənta kwa mətsə ghwəmmə,
kə Zliya Hyala» kə Yesəw.
1212:12 11:18Ma sa gəzəkə Yesəw kwəma va tsəgha na, cəkeꞌ *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala lə mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala fəti ghən, dzəkən ghəy ɓəli Yesəw fir tsa va, kə ghəshi. Dza ghəshi ka pəla kwal tsaa kəsə ci. Zhini diɓa na, ka hazləni ghəshi va mbəzli ɗaŋ ni va. Dzəghwa mbərəkə ghəshi zlay tiɓa, ka dzashi.
Tsəhə ghən kaa mazə tsaa sləkə hiɗi ka *Rəm gwanashi
13Dzəghwa mbəzli dikə dikə ni mbə *ka Zhəwifə mbaꞌa ghəshi ghwənashi nihwəti mbəzli mbə *ka Farisahi, ghəshi lə mbəzli *Erədə ta dza ghəshiy ngali Yesəw lə ɗəw kwəma. Ma nza ghəshi mbəə kəsəti tə kwəma dza naa zləɓakə. 14A kə ghəshi ngəci sa tsəhəshi ghəshi na: «A Metər, a ghəy sənay kwəma kataŋ na ka ghaa gəzə, ka hazləni gha va kwemer gəəzə mbəzliw. Sa nzanay, ka nə gha, kar ntsa dikə tsa na tsatsa ndə, tsa jəw tsa na tsatsa ndə, pə gha, ka təra ghalaa dzəmbə mbəzliw. Na na ghay kwəma Hyala na sa ka ghaa ɓananshi kaa mbəzli lə kwal tsa nzə. Ava va tsəgha ɗi ghəy ghaa gəzaŋəy nda kwal va ghwəmmə ta tsəhanci ghən kaa mazə tsaa sləkə hiɗi ka Rəm gwanashi, nda kala kwal va ghwəmmə? A ghwəmmə tsəhanci shəkənaa, naa a ghwəmmə nzəyəmmə na?» kə ghəshi. 15Mbalaa ma Yesəw naci ki na, gwaꞌa gwaꞌa sənata na kwəma mbələy ghəshi mbə nefer shi. A kə ngəshi na: «A mbəzli ni, tawa ɗi ghwəy ngalira kia? Taram dala va ghwəy tə pətsa va e nighəti di» kə. 16Dzəghwa həŋ məndi ɓanakə. A kə na: «Fəətə tə dala na na sanay, fəətə wa naa? Ya slən tsa tsaslati məndi tsa tiy, slən tsa wa naa?» kə. Ma kə ghəshi na: «Fəətə mazə tsaa sləkə hiɗi ka Rəm gwanashi na, slən tsa ci sava diɓa» kə ghəshi. 1712:17 Rm 13:7Ma kə Yesəw ngəshi ki na: «Ghənzə tsəgha kiy, tsəhancim ghən tsa ci kaa mazə tsa va njasa təɓə na. Ma ni Hyala shiy na, mbaꞌa ghwəy ɓanavə shi Hyala njasa təɓə ghəshi kwərakwə» kə Yesəw. Ma sa favə mbəzli va kwəma zləɓakə na va na, mbaꞌa səəti məhərli shi.
Ta zhakati dza mbəzliy bəkwəshi mbə məti
1812:18 Lk 20:27*Ka Sadəsehi, kə məndi kaa nihwəti mbəzliy: «Ka zhakati mbəzliy bəkwəshi mbə mətiw» kə ghəshiy ni. Dza ghəshi ndəs ghəshi səəkəshiy dzəvəgha Yesəw, ta ɗəw kwəma və, ma kə ghəshi kaa ngəci na: 1912:19 Nəw 25:5-6; Ghava 38:8«A Metər, a kə *Məyizə niy ni kaa kwəma tsaslitəŋəy na ta məni ghəyəy: “Mbaꞌa kə ndə ɓəvə mali, dza na mbaꞌa mətiy zlata mali ci va, kala yakə zəghwə ghəshi liy, ə kə zəmbəghəy dzaa ɓə mali mbəri tə mali ci va, ta mbə ghəciy yanakə hwəlfə kaa zəmbəghəy tsaa mətiy va” kə niy ni. 20Dzəghwa ki na, mbaꞌa nihwəti mbəzli niy nza va ghəy, mbərfəŋ ghəshi ka ndərazhi ndə kwətiŋ. Dzəghwa Cikwa tsa mbə shi mbaꞌa ɓəvə mali. Dza na mbaꞌa mətiy, kala yakə zəghwə ghəshi li. 21Dza Zəra mbaꞌa ɓəvə mali mbəri tə mali va. Dza na kwərakwə ɓəlahə mətiy, nək ghəci ta yakə zəghwə kwa mali va. Zhini tsəgha lə Takwa kwərakwə diɓa. 22War tsəgha, war tsəgha, pəŋw ndərazhi mbərfəŋ ni va hati ɓə mali mbəri tə mali va. Cəkeꞌ ghəshi bəkwəshi mbərfaŋanavashi, nək tsaa yakə zəghwə kwa. Dza mali va kwərakwə ləy hwəm shi gwanashi, mbaꞌa mətita. 23Sana sənzənva kiy, avanay gwanashi ɓəhwə mbəzli va mali va. Fəca vici dza mbəzliy zhakati mbə məti kiy, mali tsama ndə dza naa nza mbə shi kwətiŋ kia?» kə ghəshi.
24Ma kə Yesəw kaa ngəshi na: «Ma ghwəyəy, ka favə kwəma ɗi kwəma vaa gəzə ghwəyəw. Sa nzanay, sənata kwəma gəzəkə Hyala mbə zliya nzə ghwəyəw. Zhini diɓay, sənata bərci Hyala ghwəyəw. 25A na mbəzliy bəkwəshi, sa ka ghəshi zhakatishi mbə məti e gəzaŋwəyəy, ka ɓə miꞌi zhərəw, ka ɓə zhər miꞌiw dza ghəshiy nza. Ghalaɓay, nja ka kwal Hyala va mə ghwəmə dza ghəshiy nza.
2612:26 Səvəri 3:2, 6Ghənzə nja na kwəma zhakati tsa mbəzli mbə məti kiy, ə səəkə ma ghwəy jangəhwə kwəma gəzəkə Hyala mbə zliya Məyizə ghala vəghwə tsaa gəzə na va kwəmaa dzəkən ghwə mbə zhəghwə shəkəna? A kə Hyala niy niy: “Yənəy, Hyala kar *Abəraham lə *Izakə mbaꞌa *Zhakwapə nzee” kə niy ni. 27Ɗi naa gəzəy, tə ghwəməshi na mbəzliy bəkwəshi va. Sa nzanay, na na Hyala na, Hyala mbəzli bəkwə bəkwə ni naw, Hyala mbəzli tə ghwəmə mbə piy na, na nanzə. Ava va tsəgha nə ya, a ghwəy səŋwəy mbə kwəma zhakati tsa mbəzli mbə məti, pən» kə Yesəw.
Kwəmaa gwəramti dikə mbə *kwəma pəhəti Hyala
28Ghala vəghwə tsaa niy kəhwə kar Yesəw va ghəpə lə ka Sadəsehiy, a tsahwəti ntsaa ɓənipə kwəma pəhəti Hyala niy nza tiɓa, mbaꞌa niy favə ghəpə tsa shi va. Wəzə ghəci niy nay Yesəw zləɓanakəshi kwəma kaa mbəzli va. Dza na ki mbaꞌa səəkəy ta ɗəw kwəma va Yesəw, a kə na: «A Metər, nama kwəma pəhəti Hyala gwəramti na diɓədiɓə tay?» kə. 2912:29-30 Nəw 6:4-5Ma kə Yesəw ngəci na: «Avanta kwəma pəhəti Hyala gwəramti tə diɓədiɓə, saa ni va: “A hwəlfə mbəzli ka *Izərayel, favə tə ghwəy! War Hyala ghwəmmə va sləkəmmə na Ndə sləkəpə kwətiŋ! 30Ɗi pə ghaa ɗi Hyala gha sləkəŋa, lə nəfə tsa gha gwanay, lə məhərli gha gwanata, lə bərci gha gwanashi, mbaꞌa gha ɓanavə ghən tsa gha gwanay” kə. 3112:31 SləniTaH 19:18; Mt 22:39Zhini ma kə kwa baka kwəmaa dzəkən ɓa na: “Ɗi nihwəti mbəzli gwanashi njasa ɗi gha va ghən tsa gha kwərakwə” kə. Nahwəti kwəma pəhəti Hyala tiɓa mbaꞌa taŋamti sa bakə na va tə dikəw» kə Yesəw.
3212:32 Lk 20:39Ma kə ndə ɓənipə kwəma tsa va kaa Yesəw na: «Tsəgha na Metər, kwəma gəzə gha vay, kataŋ na. Kwətiŋtaa Hyala, nahwəti Hyala tiɓa ghwəla dzəghwakənəw. 3312:33 1Sam 15:22; ꞌWəzh 6:6War ɗi kə ndəə ɗi Hyala lə nəfə tsa ci gwanay, lə məhərli ci gwanata, mbaꞌa lə bərci ci gwanashi. Zhini ka ɗi nihwəti mbəzli njasa ɗi na ghən tsa ci kwərakwə. Mbaꞌa kə ndəə ɗi fəti ta kwəma pəhəti Hyala bakə na vay, aa taŋəti shiy dza səɗa ka məndi vaa slasla kaa Hyala lə nihwəti shi ka məndiy ɓanta gwanashi» kə. 3412:34 Mt 22:46; Lk 20:40Mbaꞌa Yesəw nighəti, a ntsa va fəti ghən ta kwəma va, mbaꞌa zləɓakə wəzə, kə. Ma kə ngəci ki na: «A ntsa, ma ghay, dikə tərə na gha taa tsəhə tə pətsa məni Hyala mazəw» kə. Ləy hwəm shi va ki na, ndə tiɓa mbaꞌa zhiniy kwəmavə bərci ta ɗəw nahwəti kwəma və ghwəlaw.
Dikəɓa *Kəristəw na kaa mazə *Davitə
3512:35-37 Mt 20:30-31Ma Yesəw mbə ɓənipə shiy mbə *ciki Hyala na, dza na ka ɗəw kwəma, a kə na: «A pənəy, njaa njaa ka *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala ni: “Jijiy mazə Davitə na Kəristəw Ntsa tivə Hyala” kə ghəshia? 3612:36 Mt 22:44Mazə Davitə dəꞌwə ghən tsa ciy, aa gəzəkə lə bərci *Safə tsa Hyala, a kəy:
Ma kə Hyala kwa sləkəpə kaa Ndə sləkəray:
“Ndi nzəyŋa tə kwa bəzəmee,
paꞌ fəca dzee mənti ka mbəz gha,
ka mbəzli tə dəvə gha!” kə.
37Davitə dəꞌwə ghən tsa ci kiy: “Ndə sləkəra” kə kaa har slən tsa Kəristəw, njaa njaa ka na mbəə nza ka jijiy Davitə diɓa kia?» kə Yesəw.
Ndəghwə tə ghwəy ghən tsa ghwəy va yəmə kwəma məni *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala
Dzəghwa mbəzliy ɓasəshi va tə pətsa va ɗaŋ ni ki, war ka fa kwəma gəzə Yesəw va lə vəshi. 3812:38-39 Lk 11:43Ma kə kaa mbəzli mbə kwəma ɓananshi na va na: «Favə ghwəy na, ndəghwə tə ghwəy ghən tsa ghwəy va yəmə kwəma məni ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala! Na nashiy, war lə kwəbeŋer dikə dikə ni ka ghəshiy ɗi dza kən ghən, ta ci dikə tsa shi. Jəw ɗi ghəshi məndiy səkwəshi mətsəfəkwə dzar tə ləwmaw. 39War tə kwəma ka ghəshiy ɗi nzəy mbə *ciki ɓasəva tsa ka Zhəwifə. Mbaꞌa kə məndi harvəshi ta zəmə shiyəy, war pətsa nzəy mbəzli tə slən va ti ka ghəshiy pala ta nzəy ti. 40Ghəshi diɓay, meꞌ meꞌ ka ghəshiy pamti shiy va miꞌi mbəreketi, zhini ka garə kə ghəshiy ni ta cəꞌwə Hyala. Ka ghəshi dza na nzaꞌ nzaꞌ ghəshi nzati nza tə cəꞌwə va, ta mbə məndiy ni: “Ka nəw Hyala tərəŋw ni ghəshi” kə məndi. Na nashiy, ta ɓanshi fəti dza Hyala taŋ na nihwəti mbəzli» kə Yesəw.
Mali mbəri kwa ndərma
4112:41 2Mezh 12:10Dza Yesəw mbaꞌa nzəyəy vəgha sərndəkə tsa shikə məndi gəna vəli məndi kaa Hyala kwa mbə *ciki Hyala. Dza na mbaꞌa mənti məhərli ta nighə njasa səəkə məndi ta shikə gənaa dzəghwa sərndəkə tsa va ki. Dzəghwa ɗaŋ mbəzli nza gəna və shi tərəŋw səsəəkəshiy shakaghwa gəna kwa sərndəkə tsa va, ɗaŋ, ɗaŋ, ɗaŋ. 42Dzəghwa nahwəti mali mbəri, kwa ndərma ghənzə tərəŋw, mbaꞌa faghwa dala bakəta kwa sərndəkə tsa va. 43Kə Yesəw kaa mbəzli ta səɗa ci ki, daꞌ harashi, a kə kaa ngəshi na: «Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, mali mbəri kwa ndərma nata ghwəy nay, tərəŋwɓa ghənzə faghwa na gəna kwa sərndəkə tsa kaa mbəzliy fəhwə gəna va gwanashi. 4412:44 2Kwər 8:12Sa nzanay, ma na nihwəti mbəzli vay, war jəwə tsətsə tivə ghəshi gəna ɓəkə ghəshi ɗaŋ na, səvəri mbə nahwəti na ɗaŋ na tərmbə və shi. Ma na mali na nanzə kiy, ya tsəgha na mbə ndərma na, dza na mbaꞌa ɓasanavə gənaa niy nza və gwanata kaa Hyala, gwanata tsa nzə njasa niy nza na və ta pa shiy dzəghwa hwər nzə» kə Yesəw.
13«Ta ngazlamti *ciki Hyala dza məndi» kə Yesəw
1Ma sa səvəriy Yesəw mbə ciki Hyala ki na, dza tsahwəti ndə kwətiŋ mbə mbəzli ta səɗa ci ka gəzanci kwəma, ma kə na: «A Metər, nashi niva hərezli njasa təɓə ghəshi, nay tsava ciki njasa ngatim li shi, ka təɓə» kə. 213:2 Lk 19:44Ma kə Yesəw ngəci na: «Njasa nay gha va ciki tsa va dikə tsa ci sənzənvay, tə nahwəti vici na, ka dza ghaa nayəw, ta baꞌwamti dza məndi, ka dza ghaa nashi hərezli tsəŋəzli tsəŋəzli ni ni ya kwətiŋəw» kə Yesəw.
Ngəraꞌwə tsaa dzaa səəkə ghənghən ghənghən dzəti hiɗi, ka ghəshi gha kərə
3Dza Yesəw mbaꞌa nzəyəy mə kəlaŋ *ꞌWəlivə, mbaꞌa zhəghanavə kwəma ci kaa ciki Hyala, ghəshi kwətishi lə kar Piyer, Zhakə, Zhaŋ mbaꞌa Andəre. Dzəghwa tapə ghəshi ta ɗəw kwəma və, a kə ghəshi na: 4«A Metər, geꞌi lə tsama vəghwə dza shi gəzə gha niy məniva tay? Tə wa dza məndiy sənay ndal tərə shi va gwanashi ta kərkəvaw, kə məndia? Gəzaŋəy di» kə ghəshi. 5Dza Yesəw ka gəzanshi ki, a kə na: «Məni tə ghwəy məhərli wəzə, əntaa ghwəy dzaa zləɓa məndiy ngəɗiŋwəy ma. 6Sa nzanay, ɗaŋ dza nihwəti mbəzliy səəkə lə slən tsee. Ka ndə dza na: “Yən na *Kəristəw!” kə. Gəla mbəzli vay, mbəzli ɗaŋ tərəŋw dza ghəshiy ngəɗiti. 7Ta favə gaka mbəz dza ghwəy dzar mbə məlməhi ndəkwə ndəkwə ni lə ghwəy, zhini ka favə nəwər mbəz mbə məlməhi kərakə kərakə ni lə ghwəy. Ya ə dza ghwəy favə shi va tsəghay, əntaa her ghwəy taa dza ma. Sa nzana, ya njaaɓay, ta məniva dza gəla niva shiy tsəgha. Ya tsəgha dza shi vaa mənishiy, ka dza hiɗiy kərə diw. 813:8 2NəMezh 15:6; Ezay 19:2Ka hwəhwə tsa nihwəti mbəzli dzay, ka mbəz lə hwəhwə tsa nihwəti. Ka tsahwəti mazə dza na, mbaꞌa pəlati miy tə tsahwəti, tapə ghəshi mbə mbəz taa nza. Ka gərgərəva hiɗi dzar tə tsahwəti pi ghənghən ghənghən, zhini mbaꞌa ma dzaa nza tə hiɗi. Shi vay, ngəraꞌwə tsaa dzaa gha səəkə na ghəshi, njasa ka mali vaa ꞌwa kemahə ta ya zəghwə na niva shiy.
913:9-13 Mt 10:17-22; Zhŋ 16:1-4Ma ghwəy na na ghwəy kiy, məhərli pə ghwəy dzaa məni ta ghən tsa ghwəy. Sa nzanay, ta kəəsəŋwəy dza məndiy dzaa dzəti pi ngwəvə, ka didiꞌwəŋwəy dzar mbə ceker ka *ka Zhəwifəə ɓasəva. Ta kəəsəŋwəy dza məndiy dzəghwa kwəma mbəzli dikə dikə ni, ghəshi lə mezhizhə gwaꞌa, sa zləɓavə ghwəy kwəmee. Ghalaɓa kiy, ta ndəgha fəti dza ghwəy dzaa dzəkənee kwa kwəma shi. 10Ava tsəgha dza naa nza, war pərɓa Yəwən kwəma wəzə na dza məndiy gəzanshi kaa hwəlfə mbəzli tə hiɗi gwanashi. 1113:11 Lk 12:11-12Ghala pətsa dza məndi vaa kəəsəvəŋwəy, ka ɓəghəŋwəy dzəti ngwəvəy, əntaa ghwəy tsətsəva lə tikə kwemer na: “Njaa dza ghəy ni kaa kwəma ka ghəy gəzə kia?” pə ghwəy ma. War naa dzaa kaghwavata kwəma kwa miy ghwəy ta gəzə ghwəy ghalaɓay, ghənzə pə ghwəy dzaa gəzə. Sa dza naa nzay, səəkə mbə zəzə kwəma ghwəy dza naa səəkəw, səəkə va *Safə tsa Hyala ɗewɗew tsa dza naa səəkə. 1213:12 Mishe 7:6; Mt 10:35; Lk 12:52-53Ghala vəghwə tsa vay, ka nihwəti mbəzli dza na, ka nga ɗafa ta ngwarmbəghəshi, ta mbə məndiy bəkwəshi. Zhini tsəgha didihi dzaa məni lə ndərazhi shi kwərakwə ɓa. Ka ndərazhi dza na, ka zhini ghən kaa mbəzliy yakəshi diɓa ki, ka ɓəshi kaa nihwəti mbəzli ta bəkwəshi. 1313:13 Zhŋ 15:21; ShiZhŋ 13:10Mbəzli gwanashiy, ka dza ghəshiy ɗi mətsə ghwəy tə sa nəwra ghwəyəw. Ma ntsaa dzaa jihəkəvay kala zlay nəwra ghəci paꞌ tə vici məti ciy, ta mbəliti tsava ndə dza Hyala» kə Yesəw.
Kwəmaa dzəkən ngəraꞌwə tsaa dzaa səəkəə dzəkən mbəzli
1413:14 Dani 9:27Zhini ma kə Yesəw ɓa na: «Ta nashi shi rəɗa rəɗa ni va jikirkir ni dza ghwəy garəshi tə pətsaa niy təɓə ma ghəshiy garə, (ntsaa jangəti kwəma vay, favə tə ghəci wəzə), ghalaɓa kiy, mbəzli tə hiɗi ka Zhəwde na, hwəshi tə ghəshiy dzəmbə kəlaŋ ta mbəə mbəlishi. 1513:15-16 Lk 17:31Mbaꞌa kə ndə mə jəba mbə tifərəy, əntaa ghəci dzaa ni na: “Kadiw, e dzəghwaraa dzəmbə ciki tsee, ta ɓəvə ya nimaɓa shiy” kə ma. 16Ya kwamti dza ndəə nza mbə zay, əntaa ghəci dzaa ni: “Kadiw e zhəghəvaa jighi ta ɓəvə kwəbeŋeree” kə ma. Ə kə dzaa hwəy gwaꞌa tsəgha. 17Ngəraꞌwə tərəŋw dza savaa nza fəcava kən miꞌi lə hwər, lə miꞌi ka ndərazhi tə hwəm. 18Cəꞌwə pə ghwəy cəꞌwə va Hyala, əntaa bali va taa mənivə geꞌi geꞌi lə tir tasli. 1913:19 Dani 12:1; ShiZhŋ 7:14Va sa dza naa nza fəcavay, ngəraꞌwə tərəŋwəy dza naa nza tə hiɗi. Gəla hwəlfə ngəraꞌwə tsa səəkə ma məndiy favə gaka ci ghala ghava hiɗi lə ghala ngati Hyala shiy gwaꞌa, ka sar paꞌ tə vəghwə tsa ndatsə. Ka dza naa zhiniy səəkə kən mbəzli diɓa ka məndi nzaw. 20Kala sa nzana, mbaꞌa Ndə sləkəpə Hyala tamti ɗaŋ tsa vici ngəraꞌwə tsa vay, ka dza ndəə tərmbə tə ghwəməy nzaw. Ma dza na ki na, mbaꞌa tamti ɗaŋ tsa vici va tə mbərkə mbəzli nzə təravə na. 2113:21-23 Lk 17:23-24Ma sa ka vəghwə tsa va məniyəy, mbaꞌa kə ndə taa ni ngəŋwəy: “A mbəzli ni, anay *Kəristəw Ntsa tivə Hyala tikə” kə, ya “avaci tarɓa” nə nay, əntaa ghwəy zləɓa kwəma ci va tepə ma. 2213:22 Mt 24:24Sa dza naa nza ghala vəghwə tsa vay, ɗaŋ dza Kəristəwhi ka dzərvə lə ka gəzə kwəma Hyala ka dzərvəə tsahwəshi tə hiɗi. Ka ghəshi dza na, ka məni shi maɗaŋa maɗaŋa ni, lə shi dimədimə ni, ta mbəə ngəɗi mbəzli təravə Hyala, ghəshi gar dzaa mbay. 23Əy ma ki, avee gəzamtəŋwəy kwəma va nee ki kwaghwətsata gwaꞌa gwaꞌa, nza ghwəy mbəə məni məhərli wəzə!» kə.
Səəkə tsa Zəghwə yakə ndə ngəri
2413:24-25 Mt 24:29Ma kə Yesəw diɓa na: «Ghala vəghwə tsa va ki, ləy hwəm ngəraꞌwə tsa vay, shərkwə dza viciy shərkwəta, ka tir dza na, mbaꞌa zlay mbərə. 25Ka sasərkwəhi tə ghwəmə dza na, ka shikəvaa səkwa, ka shi nza bərci və shi mə ghwəmə dza na, ka kwəfəghə. 2613:26 Mt 24:30Ghalaɓa kiy, nza Zəghwə yakə ndə ngəri tsahwə, ka nay mbəzli lə mətsə shi səəkə mbə kwəleɓi tə ghwəmə lə bərci və tərəŋw, tsəgha shəndəkə diɓa. 27Sa ka na dzay mbaꞌa ghwənashi ka kwal Hyala ta dza ta ɓasanci mbəzli ci tərati na, tə bəla hiɗi faɗanashi, səəkə tə pətsa kəray ghala hiɗi gwaꞌa» kə.
Yesəw ɓəli fir lə daskwa
28Ma kə Yesəw diɓa na «Avee taa ɓəliŋwəy fir lə kwəma daskway, favə tə ghwəy shi ɗi na ɓəniŋwəy. A ghwəy sənay, mbaꞌa kə kəslifi daskwa shikəshi, dza na mbaꞌa ɗakə nihwətiy, a vəghwə tsaa dzəmti kətikəvay, pə ghwəy. 29Ava tsəgha na ki, nashi ma ghwəy gəla shi ɓəlakəŋwəy ya va ghati mənivay, sənay tə ghwəy ndal tərmbə Zəghwə yakə ndə ngəri ta səəkəw, miy dəgha na ki, pə ghwəy. 3013:30 Mt 16:28Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ka dza mbəzli mbə vəghwə tsa ndatsə tsaa bəkwəshi ka shi gəzaŋwəy ya ni gwanashi mənivaw. 31Nay ghwəy na, kar ghwəmə nata ghwəy na ghəshi lə hiɗi gwaꞌay, kərəp dza ghəshiy zashi. Ma na kwəmee na nanzə kiy, ka kərə naw» kə Yesəw.
War Hyala kwətita na saa sənata vici dza Yesəw zhəkə ti
3213:32 SləniKY 1:7Ma kə Yesəw diɓa na: «Ndə tiɓa ya kwətiŋ, mbaꞌa sənata vici dza shi vaa məniva tiw. Ya ka kwal Hyala, ya Zəghwə Hyala dəꞌwə ghən tsa ciy, ndə tiɓaa sənataw. War Didi Hyala mə ghwəmə kwətita na saa sənata vici va lə ler va gwaꞌa. 3313:33-35 Mt 24:42Ə pə ghwəy məni məhərli tərəŋw, ka ndəghə vici va kala ɓə ma hi. Sa nzana, kala sənay ma vəghwə tsa dza na vaa səəkə ti ghwəy. 3413:34 Mt 25:14-15; Lk 19:12-13Ma kwəma vay, njasa ka ndə vaa məni ghəciy dzay ta wə dza naa nza. Mbaꞌa zlay ghi tsa ci, bəm fanambə mbə dəvə ka sləni ci nza ghəshi nighəə dzəkən. Ka na dza na, mbaꞌa tahanavəshi sləni kəyɓa, mbaꞌa gəzanci kaa ntsaa nzəy miy dəgha, a ghəci fə ghən tə ndəghwə ghi tsa va. 35Ghwəy kwərakwə kiy, ə pə ghwəy fə ghən ta ndəghə vici va. Sa nzanay, sənata vici dza ndə ghi tsa vaa zhəghəvaa səəkə ti ghwəy, nda hetihwər ka na səəkə, nda mbə daŋkala vərɗi, nda tə kwa taŋa wa ngələkə, nda mekəshi, sənay ghwəyəw. 36Ya ə dza naa səəkə vətəghəy, ka na səəkə na mbaꞌa kəsaŋwəy ləməciŋwəy. 37Kwəma gəzaŋwəy ya nay, ghənzə na sa gəzee kaa mbəzli gwanashi, ə pə ghwəy fə ghən» kə Yesəw.
14Məndi mbə pəla kwal tsaa kəsə Yesəw
(Mt 26:1-5; Lk 22:1-2; Zhŋ 11:45-53)
114:1-2 11:18Tərəmbə vici bakə, məndi dzaa maɗi ta *makwaghwa Pakə ki. Mbə makwaghwa vay, kar məndiy zəmə peŋ tsa nza *is mbəw. Dzəghwa mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala ghəshi lə *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, mbaꞌa ghəshi maɗishi ta pəla kwal tsaa kəsə Yesəw nja dzar kwa tsəhwəli, ta dza ghəshiy paslamti. 2Ma kə ghəshi na: «Nanzə kiy, əntaa ghwəmmə dzaa kəsə fəca vici makwaghwa Pakə ma. Vantaa mbəzli dzaa pəslishi tə ghwəmmə» kə ghəshi.
Nahwəti mali ghəshi lə Yesəw
314:3 Lk 7:37-38Ghala vəghwə tsa va kiy, mbə məlmə Betani niy nza Yesəw mbə zəmə shiy kəghi tsa tsahwəti ndə, Shimaŋw, kə məndi slən tsa ci. Ntsa vay ndə dərna niy nza na kwataŋa.
Dza nahwəti mali mbaꞌa səəkəta lə təlimə paf ꞌwərdi kwa, «*Nardə» kə məndi kaa ꞌwərdi va, gəna ɗaŋ məndiy pa. Dza na mbaꞌa ɓəlamti təlimə ꞌwərdi va, mbaꞌa shəkambə mbə ghən tsa Yesəw. 4Dza nihwəti mbəzli tiɓa, kala ɗi ma kwəma mənti mali va va ghəshi, war ə ghəshiy gəzə kwəma kwa jipə shi, a kə ghəshi na: «A ni mənti mali na ni shiy kia? Tawa gwəravə naa laɗamti ꞌwərdi na gəmta kia? 5A shiy ti məndi ɗəlamti ꞌwərdi vaa kwəmavə gəna gar mbəl bələkwə mahkan, mbaꞌa məndi tahanavəshi gəna va kaa ka ndərma nzaa» kə ghəshi, ka ngwəzliməə dzəkən mali va tərəŋw. 6Ma kə Yesəw ngəshi na: «A mbəzli ni, zlatam mali va! Ka sə məhərli nzə ghwəy ma! Kwəma wəzə na na sa məni na va tə ya. 7Sa nzanay, ka ndərma gəzə ghwəy va na tiɓa dza ghwəy nza li shi ya hwəmɓa, gar dza ghwəy mbay mananatishi kwəma wəzə na ya hwəmɓa ɗi ghwəy. Ma na nee kiy, ka dza ghwəmməə nza lə ghwəy tikə ndimndim kiw. 8Nanzə kwəma dza naa nza gar mənti fəca dza məndiy lara na sa manamti na va, ɓaslakənra na ꞌwərdi ghala vici va ghwəlaa səəkə. 9Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ya war paꞌ kwəmaɓa dza məndiy gəzə Yəwən kwəma wəzə na kaa mbəzli tə hiɗi gwaꞌa gwaꞌay, ta gəzə kwəma mənti na va dza məndi, ka zəzəə dzəkən mali va» kə Yesəw.
Zhəwdasə mbə nga ɗafa ta Yesəw
10Dzəghwa Zhəwdasə Isəkariyətə, tsahwəti ndə mbə *mbəzli ta səɗa Yesəw va məŋ lə bakə ni, mbaꞌa dzaa gəzanshi kaa mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala: «Ta ngatəŋwəy ɗafa dzee ta Yesəw» kə. 11Ma sa favə ghəshi tsəgha na, mbaꞌa ghəshi vəshishi. Mbaꞌa ghəshi gəzanci njasa dza ghəshiy nganci səɗa ci. Ava ghala vəghwə tsa va gha Zhəwdasəə pəla kwal tsaa nga ɗafa ta kəsə Yesəw ki.
Yesəw mbə zəmə shiy mbə *makwaghwa Pakə ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci
(Mt 26:17-30; Lk 22:7-23; Zhŋ 13:21-30; 1Kwər 11:23-25)
1214:12-26 Səvəri 12:1-1414:12 Səvəri 12:15-20Dzəghwa kwa taŋa vici ka məndiy zəmə peŋ tsa kama is mbə, mbaꞌa səəkəta. Vici vay, fəcava ka məndiy həəni gemim jəw jəw ni ta makwaghwa Pakə. Ma fəcava ki na, dza *mbəzli ta səɗa Yesəw ka ɗəw kwəma və, a kə ghəshi na: «A Metər, kwəma ɗi gha ghəy dza ta tatəŋa shi zəmə dza ghaa zəmə mbə makwaghwa Pakəa?» kə ghəshi. 13Dza Yesəw ki mbaꞌa ghwənashi mbəzli bakə mbə shi, a kə ngəshi na: «Mbalam dzəmbə məlmə. War tsəhəŋwəy ma ghwəyəy, ta kwəmay dza ghwəy lə ndə, lə tsaghwa yam və. Nza ghwəy nəw. 14Dzakə ghi tsa dza naa dzay, nza ghwəy gəzanci kaa ndə ghi tsa va, a pə ghwəy taa niy: “Ma kə Metərəy, ndara ciki tsa dza ghəy səəkə ta zəmə shiy lə mbəzli ta səɗee mbə, mbə Pakə, kə” pə ghwəy taa ni. 15Gəzanakə ma ghwəy tsəghay, ta citəŋwəy ciki dza na dikə, mə ghən tsahwəti ciki, cəkeꞌ məndi gwəmanti, mbaꞌa shiy nzəy mbəɓa. Ava mbəɓa ka ghwəy dzaa tatəmmə shi dza ghwəmməə zəmə mbə Pakə ki» kə Yesəw.
16Dza mbəzli ta səɗa ci va bakə ni mbaꞌa ghəshi maɗishi, ka dzaa dzəmbə məlmə ki. Ma dzəmbə ghəshi na, mbaꞌa ghəshi kəsashi shi va gwanashi njasa gəzanakəshi Yesəw va. Mbaꞌa ghəshi tati shi zəmə dza ghəshiy zəmə mbə Pakə.
1714:17-21 Zhŋ 13:2, 21-30Ma sa pəkwəta vici ki na, mbaꞌa kar Yesəw səəkəshi, ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə ni. 1814:18 Cem 41:10Ma kə Yesəw kaa ngəshi, ghəshi mbə zəmə shiy na: «Nay ghwəy na, a gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, a tsahwəti ndə mbə ghwəy kwətiŋ, ntsa zəmə ghəy shiy liy, ta nga ɗafa dza na tə ya, ta kəsəra məndi» kə. 19Dza kwəma va ka zhanshi kaa mbəzli ta səɗa ci tərəŋw tərəŋw. Gaꞌ ghəshi ta ɗəɗəw kwəma və, a kə ghəshi na: «Yən na nanzə ɓa naa Ndə sləkəpə? Yən na ɓa na? Yən na ɓa na?» kə ghəshi. 20Ma kə Yesəw ngəshi na: «Waa ndə tə ghwəy, ghwəy mbəzli ta səɗee va məŋ lə bakə ni na, ntsa zəmə ghəy shiy li kwa kwakwa tsa kwətiŋ tsa. 21Na nee yən Zəghwə yakə ndə ngəriy, ta mətira dzee njasa tsasliti məndi vaa dzəkənee mbə Zliya Hyala. Ma nanzə kiy, tərəŋw dza ngəraꞌwəə nza kən ndə nga ɗafa tə ya tsa va. Wəzəɓaa niy maw ma məndiy yakə dza naa nza və» kə. 22Ma ghəshi mbə zəmə shi zəmə va ki na, dza Yesəw həŋ ɓəvə peŋ, mbaꞌa mananati ꞌwəsa kaa Hyala. Sa mananati na ꞌwəsa na, dza na mbaꞌa ngangavəri peŋ tsa vaa ɓanavəshi. Ma kə ngəshi na: «Vəghee na sana, ɓəm zəməm!» kə 2314:23-24 1Kwər 10:16Ma ləy hwəm na, dza na həŋ ɓəvə hwəpər tsa nza shi sa kwa, kə mbaꞌa mananati ꞌwəsa kaa Hyala. Sa mananati na ꞌwəsa na, dza na həŋ ɓanavəshi. Dzəghwa mbəzli va gwanashi mbaꞌa ghəshi sasahwə shi sa va. 2414:24 Mt 26:28Ma kə Yesəw kaa ngəshi ki na: «Miymiy ya na shi ni, li shi sla Hyala kiri kwa jipə nzə lə mbəzli, ta shəkəshi dza ghəshi ta mbəzli ɗaŋ. 25Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ka dzee zhiniy sahwə shi sa ni, kala war fəca vici dzee zhiniy sashi tə pətsa sləkə Hyalaw» kə.
2614:26 Lk 22:39; Zhŋ 18:1Dza ghəshi ka ha cemer, ka fal Hyala. Ləy hwəm ki na, mbaꞌa ghəshi səvərishi ka dzashiy dzəmə kəlaŋ *ꞌWəlivə.
Yesəw mbə gəzə vəraslə tsa dza Piyer ta vəraslə
(Mt 26:31-35; Lk 22:31-34; Zhŋ 13:36-38)
2714:27 Zak 13:7; Mk 14:50-52; Zhŋ 16:32Ma kə Yesəw kaa *mbəzli ta səɗa ci na: «Nay ghwəy na, ta zlara dza ghwəy kwətiraa hwəŋwəy gwanaŋwəy. Sa nzanay, a Hyala gəzəkə mbə Zliya nzə, a kəy: “Ta paslamti ndə ndəghwə shiy dzee, ka teŋkesli ci dzay, mbaꞌa ghəshi zləzləŋərəshi ka dza kwaɓa, ka dza kwaɓa” kə. 2814:28 16:7Ləy hwəm sa kee zhakatira mbə məti kiy, ta ꞌwatəŋwəy kwal dzee dzaa dzəti hiɗi ka Galile, ma nza ghwəy kəsara mbəɓa» kə.
29Ma kə Piyer ki na: «A Ndə sləkəpə, na nee, ya mbəzli gwanashi dza naa zlaŋay, ka dzee zlaŋa na neyew» kə. 3014:30 14:72Ma kə Yesəw ngəci na: «A Piyer, ə gəzaŋee, ta na navay, mbə vərɗi ndatsə na, ka ngələkə gha wa kwa bakay, gha zhənti gəzə mahkan səɗa gha: “Sənay tsava ndə yaw, sənay tsava ndə yaw” pə gha» kə Yesəw. 31Dzəghwa ma kə Piyer lə bərci na: «Ya ta məti dzee kwasəbə ghay, ka dzee gəzə, sənaŋa yaw, pən tepəw» kə. Tsəgha nihwəti niy tərmbə va gəzəkə gwanashi kwərakwə ki.
Yesəw cəꞌwə Hyala kwa Getəsemane
3214:32-42 Lk 5:16; Ebr 5:7-8Dzəghwa kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci mbaꞌa ghəshi tsəhəshi, tə pətsa nə məndi va Getəsemane, kə məndi. Ma kə Yesəw kaa mbəzli ta səɗa ci tiɓa na: «Nzəyŋwəyəm tikə, e dza ta cəꞌwə Hyala» kə. 33Dza na kaa kar Piyer, ghəshi lə Zhakə, mbaꞌa Zhaŋ, pəm pəməvəshi kwasəbə ci. Dzəghwa her ci mbaꞌa ghəshi ghati dza, mbaꞌa nəfə tsa ci slay. 34Ma kə kaa ngəshi na: «Tərəŋw slay nəfə tsee ka ɗi pəəslira. Nzəyŋwəyəm tikə, əntaa ghwəy ɓə hi ma!» kə. 3514:35 Zhŋ 12:27Dza na mbaꞌa kətivə dza bəlakə jəw. Kə tsəfəkwə tsəfəkwəy tə hiɗi ka cəꞌwə Hyala, a ngəraꞌwə tsa dza na va ta sa bashamti səəkəə dzəkən tə nava vici, ghənzə gar mənta. 3614:36 10:38; Mt 6:10; Zhŋ 18:11; Ebr 10:9Ma kə mbə cəꞌwə ci va na: «A Di, gha kiy Didiy, nihwəti shiy tiɓa kala mbay ghaa məntiw! Va tsəgha cəꞌwəŋee, bashamti ngəraꞌwə tsa va səəkəə dzəkənee. Nanzə kiy, əntaa gha məni war tə sa ɗee ma, war njasa təɓaŋa na ka gha məni» kə Yesəw.
37Dza na tərəɗ zhəghəkəvay dzəvəgha mbəzli ta səɗa ci va mahkan ni. Səəkə na na, ghəshi ɓanti hi. Ma kə kaa Piyer ki na: «A Shimaŋw Piyer, wa hiy hi gha na? A shiy mənishi mbə ma ghaa nzaynza ləməciŋa ya ta tsahi kwətiŋ nzəa? 3814:38 Ef 6:18; Ebr 2:18Ə pə ghwəy nzəyŋwəy ləməciŋwəy, ka cəꞌwə Hyala ta mbə ghənzəə ndəghwəŋwəy, vantaa *ndə jaka tsa nzə ngaɗambəŋwəy mbə məni *kwəma jikir na. Ka ɗi məni kwəma wəzə na ndə ngəri kwa kwəma Hyala mbə nəfə tsa ci ngar ki na, daw bərci vəgha ci ta məni nzə» kə.
39Zhini na mbaꞌa katantəvay vəgha shi diɓa, mbaꞌa zhaa cəꞌwəti Hyala war njasa kwa taŋa va. 40Ma sa kəɗiy na lə cəꞌwə Hyala na, mbaꞌa zhikəy zhəvəgha shi. Zhəkə na ɓa na, ghəshi tə hi, shaŋ ghəshi ta mbay nzəyshi ləməcishi. Kala sənata kwəma ka ghəshi zləɓanci ghəshi. 41Zhini na ndəs zhəkəy dzəvəgha shi kwa mahkan səɗa diɓa ki. A kə kaa ngəshi na: «A mbəzli ni, him hi tsa ghwəy, ka dəkə vəgha ghwəy na ghwəy. Gwaꞌaa kwəma, a vəghwə məniy. Ava məndi dzaa kəsəraa dzəmbə dividivi ka məni kwəma jikir na, yən Zəghwə yakə ndə ngəri. 42Ava ghwəy nay ntsaa ngati ɗafa va tə ya səəkəy, satim a ghwəmmə dzaa dzəvəgha!» kə Yesəw.
Njasa kəsə məndi Yesəw
(Mt 26:47-56; Lk 22:47-53; Zhŋ 18:3-12)
43War ghwəla tsəgha ki, Yesəw mbə kərni gəzə kwəma vaa səkwa na, ndəs Zhəwdasə, tsahwəti ntsa mbə mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə ni tsahwəy. Mbaꞌa mbəzli ɗaŋ kwasəbə, lə kafaꞌihi nihwəti, lə ghədemesli nihwəti. Mbəzli vay, mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, lə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, lə mətikwəkwər mbə *ka Zhəwifə niy ghwənashi na ta kəsə Yesəw. 44Ma kə Zhəwdasə tsaa ngati ɗafa va ta Yesəw niy ni kaa mbəzli va ghəshi dzaa kafə ki na: «Sa ka ghwəmmə tsəhəmməy, ntsa dza ghwəy vaa nara mbə səkwə njasa ka ndəə səkwə madigayəy, ghəci na. Nza ghwəy kəsə, ka ndəghwə wəzə va mbəliy ki» kə niy ni ngəshi. 45Dza Zhəwdasə war sa tsəhəy na tsəgha ki, karə dzay dzəvəgha Yesəw, a kə ngəci na: «A Metər» kə, mbaꞌa səkwəti njasa ka ndə vaa səkwə madigay. 46Gwaꞌa, kahə mbəzli va sənay Yesəw tsəgha ki, ɓasə ghəshi ɓasakənvashi kən, tasl ghəshi kəsəti.
47ꞌWakəvə tsahwəti ndə tiɓa mbə mbəzliy nza lə Yesəw, fat təɗikəvəri kafaꞌi tsa ci, dza na pətsə kəsləkəghwa sləmə vəgha ghən ndə ghəra sləni kaa dikə tsa *ka ta Hyala. 48Ma kə Yesəw kaa vərəm mbəzliy ɓasəkəvashi va tsəgha ni na: «A mbəzli ni, tawa səəkə ghwəy ta kəsəra lə kafaꞌi mbaꞌa ghədemesli njasa nzee ndə ghəli kia? 4914:49 Lk 19:47; 24:46Vici va vici va ghwəmmə niy nza lə ghwəy mbə *ciki Hyala, ka ɓəni shiyee kaa mbəzli, kalaa niy kəsəra ghwəy ghalaɓa nanzə sa? Ma kwəma nata ghwəy na məntay, ta mbə kwəmaa niy tsaslitim va mbə Zliya Hyalaa dzəghwata kwa na» kə Yesəw.
5014:50-52 14:27Dzəghwa *mbəzli ta səɗa Yesəw gwanashi kwərec ghəshi hwəshi, mbaꞌa ghəshi zlay Yesəw tiɓa ki. 51Dza tsahwəti məgəla kwətiŋ, ka nəw kar mbəzli va lə Yesəw tə səəbə tə səəbə. War gwədəwri sa kən ghən ci gwaꞌa tsəgha zlaɓə zlaɓə. Dza məndi ka ɗi kəsə. 52Sa nə məndi, a məndi kəsə, kə məndi na, dza na mbaꞌa pəlatanavəshi gwədəwri tsa va tsəgha kaa mbəli va, ka hwəy dirəŋəy.
Yesəw kwa kwəma mbəzli *ka Zhəwifə dikə dikə ni
(Mt 26:57-68; Lk 22:54-55, 63-71; Zhŋ 18:13-14, 19-24)
53Dzəghwa mbəzli va mbaꞌa ghəshi pəmanaghə Yesəw kaa dikə tsa *ka ta Hyala ki. Ghala pətsa va na, dza mbəzli dikə dikə ni mbə ka ta Hyala, lə mətikwəkwər ka Zhəwifə, mbaꞌa *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala ka ɓasəvaa səəkəə dzakə ghi tsa va.
54Dza Piyer, ka nəwshi kərakə kərakə, paꞌ kəghi tsa dikə tsa ka ta Hyala tsa va. Dzakə na das nzəyəy vəgha gwəlaa ndəghwə ghi tsa ntsa va, ka bəghəzli ghwə kwasəbə shi. 55Dza mbəzli dikə dikə ni mbə ka ta Hyala ghəshi lə *mbəzliy sləka ka Zhəwifə gwanashi, tapə dzəmbəshi mbə pala kwəma dza ghəshiy ɓanavə fəti ti kaa Yesəw ta mbə ghəshiy paslamti. Shaŋ ghəshi ta kwəmavə kwəma ka ghəshi ɓanavə fəti ti kaa Yesəw. 5614:56 Cem 35:11Mbəzli ɗaŋ tərəŋw səəkəshi, ka təɓanci dzərvə kaa Yesəw na, kala jakəshi kwemer shi va gəzə ghəshiy dzəkən, gar nə məndi: «Tsəgha na kataŋ» kə məndi.
57Dza nihwəti mbəzli mbaꞌa ghəshi satishi ta təɓanci na shi kwəma dzərvə, ma kə ghəshi na: 5814:58 15:29; Mt 26:61«Wa ma kə niy ni mbə kwəma ciy: “Yənəy, ta ngəzlamti *ciki Hyala tsa ngati ndə ngəri tsa lə dəvə ci dzee. Ma mbə vici mahkanəy, mbaꞌee zhiniy ngakati, kala səəkə dəvə ndə mbə” kə niy ni» kə ghəshi. 59Ya tsəgha təɓanaghə ghəshi dzərvə tsəgha na va kaa Yesəw ki na, dzatəvata kwa kwal tsa kwətiŋ tsaw.
60ꞌWakəvə dikə tsa ka ta Hyala tsa va tsəgha fakatsaꞌwə satiy, gar garəy mbə mbəzli tiɓa va. A kə kaa Yesəw na: «Na ntsa, a shiy mənishi zləɓa ma gha kwemer gəəzə məndi niy dzəkən gha shəka?» kə. 6114:61 Mbaꞌa Yesəw catavay: Ezay 53:7; Mk 15:3-5; Zəghwə Hyala: 15:39Dzəghwa Yesəw dighevə catavay, kala maw zləɓa kwəma ya jəw nzə. Zhini dikə tsa ka ta Hyala tsa va, ka zhiniy ɗəw kwəma və, a kə ngəci na: «Gha na *Kəristəw Ntsa tivə Hyala, Zəghwə Hyala ka məndi vaa fal na pən?» kə. 6214:62 Dani 7:13; Mt 22:44; 24:30; Mk 13:26; Lk 21:27Ma kə Yesəw ngəci na: «Yə, yən na! Ghwəy gwanaŋwəy sanay, tə dəvə kwa bəzəmə Hyala kwa bərciy sləkə shiy gwanashi dza ghwəy nara mənzəy, yən Zəghwə yakə ndə ngəri. Zhini diɓay, ta nara dza ghwəy yən mbə səəkə mbə kwəleɓi mə ghwəmə» kə. 6314:63-64 Mt 26:65Ma sa favə dikə tsa ka ta Hyala tsəgha na, dza na kaa kwəbaŋ tsa kən ghən ci, kwəyah kwəyah slakwanti, sa satiy nəfə tsa ci. A kə na: «Wəkə na nava tsəgha, ka ɗi mbəzli ghwəmmə ta ndəgha fəti ta kwəma mənti na ghwəlaw. 64A ghwəy favə njasa sawa na Hyala dəꞌwə ghən tsa ghwəy. Njaa na kwəma təkə ghwəya?» kə. Ma kə ghəshi gwanashi ki na: «Aa gəzəkə *kwəma jikir na, gar pəəsli na!» kə ghəshi.
6514:65 Ezay 50:6; 53:5; Lk 7:16Dzəghwa nihwəti mbəzli mbə shi mbaꞌa ghəshi maɗishi, ka tifə ndighwər dzəkən Yesəw. Ka ghəshiy dza mbəkwə mbəkwəti kwəma ci na, ka ghəəni dəvəə ndəkwə li, ma kə ghəshiy ni ngəci sa ka ghəshi ndəkwamti na: «Ca a Hyala cətəŋa, a gha gəzaŋəy, nda tsama ndə ndəkwəŋa na?» kə ghəshiy ni. Dza dəwgerhi pəm ghəshi pəməvə Yesəw, war ka tsatsanci dividivi dzəghwa slimim ci.
Vəraslə tsa Piyer
(Mt 26:69-75; Lk 22:56-62; Zhŋ 18:15-18, 25-27)
66Ma Piyer war ghwəlay kwa tipə kəghi tsa va ki na, dzəghwa mali kwa ghəra sləni kəghi tsa dikə tsa *ka ta Hyala ndəs səəkəta. 67Ma sa səəkə na, tsaꞌ kə na, Piyer ta ghwə tiɓa mbə bəghəzli, dza na vərəghə vərəghəti. A kə kaa Piyer na: «A ntsa, ghay ntsa kwasəbə Yesəw ndə ka Nazaretə nza gha kwərakwə» kə. 68Tapə Piyer dzəmbəy mbə vəraslə, a ka na: «Am, sənay ya na neyew, sənata gəla kwəma ɗi gha na gəzee sana nee kiw» kə. Dza na mbaꞌa ɓarvay tiɓa kwa tipə va ka dzay dzəmbə jəwler. [ꞌWakəvə kwa taŋa ngələkə mbaꞌa way ki.] 69Zhini maliy ghəra sləni va kəyɓa mbaꞌa nay ghəci mbə jəwler tsa va diɓa, ma kə kaa mbəzli mbəɓa war sa nay na na: «A mbəzlia, ntsay, tsahwəti ntsa mbəzli va na» kə. 70Zhini Piyer ka vəraslə diɓa. War ghwəla na, dza mbəzliy nza va tiɓa ka gəzanci kwəma kaa Piyer, a kə ghəshi na: «A ntsa, na kataŋ nay, tsahwəti ntsa mbə mbəzli ntsa ni nza gha. Sa nzana, ghay, ndə ka Galile nza gha» kə ghəshi. 71Dzəghwa Piyer tapə ta zəmə lə fəlata ki, a kə na: «Tiɓa tepəw, tsamtəra Hyala yən kəə sla dzərvə! Sənay ntsa gəzə ghwəy vee, ya səni səni na neyew!» kə. 7214:72 14:30ꞌWakəvə ngələkə kwa bakə səɗa ki, mbaꞌa zhiniy way. Dza Piyer nzaꞌjəw zəzəvə kwəmaa niy gəzanakə Yesəw va. Sa niy nə na va: «Ka ngələkə gha wa kwa bakə səɗay, gha zhənti gəzə mahkan səɗa gha: “Sənay tsava ndə yaw, sənay tsava ndə yaw” pə gha» kə niy ni ngəci. Mbaꞌa səəkəta mbə ghən ci. Dzəghwa ki tapə dzəmbəy mbə wahə tsəgha.
15Yesəw tə ngwəvə kwa kwəma ngwəmna Pilatə
(Mt 27:1-2, 11-14; Lk 23:1-5; Zhŋ 18:28-38)
1Pəətə mekəshi na, mbaꞌa mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala ghati sləka kwəmaa dzəkən Yesəw kwa jipə shi, lə mətikwəkwər *ka Zhəwifə, lə *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, mbaꞌa *mbəzliy sləka ka Zhəwifə. Dza pəhə ghəshi pəhəti Yesəw, mbaꞌa ghəshi pəməghə kaa ngwəmna Pilatə ta ɓasə ngwəvəə dzəkən. 215:2 Mt 27:11Dza Pilatə ki, tapə ta ɗəw kwəma va Yesəw, a kə na: «Mazə tsa ka Zhəwifə nza gha na ntsa?» kə. Ma kə Yesəw ngəci na: «Njasa gəzə gha va na» kə.
315:3-5 Zhŋ 19:9; Mk 14:61Dzəghwa mbəzli dikə dikə ni mbə ka ta Hyala ka gəəzə kwemer ɗaŋ dzəkən Yesəw, ta mbəə ɓanci fəti. 4Zhini Pilatə ka ɗəw kwəma va Yesəw diɓa: «A ntsa, ka zləɓa kwəma gha sa? Favə gha njasa gəzəkə ghəshi kwəmaa ɓəŋa fəti ɗaŋ tsa nzə sa?» kə. 5Dighevə Yesəw nzəyəy kala zləɓa kwəma diɓa. Dza nava kwəma, mbaꞌa səəvəri məhərli Pilatə.
Ngwəvə məti kən Yesəw
(Mt 27:15-26; Lk 23:13-25; Zhŋ 18:38–19:16)
6Njasa səəkə vici *makwaghwa Pakə vay, tsəgha ka ngwəmna Pilatəə pəlanayshi tsa ɗi *ka Zhəwifə ndə kwətiŋ mbə mbəzli kwa fərshina. 7Dzəghwa ghala pətsa va ki na, mbaꞌa ntsa nə məndi Barabasə, kə məndi slən tsa ci kwa fərshina. Ghəshi lə nihwəti mbəzli ka zhini ghən, pəkw ka pəəsliti ndə ghəshi mbə zhini ghən tsa shi va.
8Dza vərəm tsa mbəzli va tsəgha, takwəs ghəshi maɗishi ta ɗəw va ngwəmna Pilatə a ghəci məni kwəma sənaɓəy na va mbə mananshi ndimndim. 915:9, 12 Mt 27:11Ma kə Pilatə ngəshi na: «Wa ntsa ɗi ghwəy yən pəlayŋwəya? E pəlavəŋwəy mazə ka Zhəwifə na?» kə. 10Tawa gəzə ngwəmna tsəghay, sa sənay na lə kataŋ, sa hərhə mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala va Yesəw, va tsəgha kəsanaghə ghəshi, kə. 1115:11-14 SləniKY 3:13-14Dza mbəzli dikə dikə ni mbə ka ta Hyala va, tapə dzəmbəshi mbə həərə ni tiɓa mbəzli, nza ghəshi mbəə ɗəw va Pilatə, a ghəci pəlanayshi Barabasə. Dza mbəzli va ka ɗəw tsəgha. 12Zhini ma kə Pilatə kaa mbəzli tiɓa va gwanashi na: «Ya tsa nə ghwəy tsa ndə mazə tsa ka Zhəwifə na, pə ghwəy naci kiy, njaa kee mənti lia?» kə. 13Ma kə ghəshi gwanashi zlaŋzlaŋ na: «Na naciy, ə pə gha daŋwavəgha vəgha tsəm!» kə ghəshi. 14Ma kə Pilatə kaa ngəshi na: «Əy, wa kwəma təvəti na gar daŋwə məndiy dzəvəgha tsəm shəka?» kə. Zhini ghəshi mətsəhə ghəshi mətsəhəti zlaŋə kwəma diɓa: «War ə pə gha daŋwavəgha vəgha tsəm!» kə ghəshi. 1515:15-20 10:34Dzəghwa Pilatə, sa ɗi na nəw məni naa dzaa təɓanshi kwəma kaa mbəzliy ɓasəshi va tiɓa ki, mbaꞌa pəlanayshi Barabasə. Dza na mbaꞌa gəzanshi kaa ka sawji a ghəshi dəꞌwəvə Yesəw lə kwərpə, nza ghəshi dzaa daŋwavəgha vəgha tsəm ki.
Njasa sawa ka sawji Yesəw
16Dza ka sawji ki mbaꞌa ghəshi pəməghə Yesəw dzakə ghi dzəghwa hwər tipə, tə pi sla ngwəvə tsa ngwəmna Pilatə. Mbaꞌa ghəshi dzaa ɓasəkə nihwəti ka sawjiy tərmbə gwaꞌaa dzakə. 1715:17 Lk 23:11Dzəghwa ghəshi ki, mbaꞌa ghəshi panakən ləkwəsa ghəmta nja sa mazə kaa Yesəw. Mbaꞌa ghəshi mbərəti tekesli nja məgapa pəərə ghən mazə, sərə ghəshi səranambəshi mbə ghən tsa ci. 1815:18 Mt 27:11Dza ghəshi ka səkwə kwa kwəma sawa ki: «A mazə *ka Zhəwifə, ava ghəy səkwətəŋa» kə ghəshi. 1915:19 14:65Dza ghəshi ka dəꞌwə dzəghwa mbə ghən ci lə gəta, ka tifə ndighwər dzəkən, ka gələɓə kwa kwəma ci. 20Ma sa kəɗishi ghəshi lə sawa ci tsəgha ki na, mbaꞌa ghəshi səramti ləkwəsa ghəm na va kən, mbaꞌa ghəshi zhananakən kwəbeŋer ci. Dza ghəshi mbaꞌa ghəshi pəməkəvəri səvəri mbə məlməə dzəti ngwəla, ta dza ta daŋwəə dzəvəgha tsəm ki.
Yesəw vəgha tsəm
(Mt 27:32-44; Lk 23:26-43; Zhŋ 19:17-27)
2115:21 Rm 16:13Ma ka sawjiy pəmə Yesəw va mbə dza kwa kwal na, mbaꞌa tsahwəti ndə ka Shiren səəkəy kwamti tiɓa, Shimaŋw, kə məndi kaa slən tsa ci. Dəshi kar Alekəsandərə lə Rəfəsə. Dza ka sawji va mbaꞌa ghəshi tsəkwambə lə gwəlaŋ mbə ɓə tsəm tsa dza məndi va ta daŋwə Yesəw dzəvəgha.
22Kə ghəshi ki, mbaꞌa ghəshi ɓəghə Yesəw dzəti pətsa nə məndi «Gwalgwata» kə məndi. Gwalgwata vay, pi nja pa ghən ndə ngəri, ɗi naa gəzə. 23Ma sa tsəhəshi ghəshi na, dza ghəshi ka ɗi sanci tay dzavəɗə lə nihwəti shi har məndiy *Mirə kaa Yesəw. Kala zləɓa sa ci Yesəw. 2415:24 Cem 22:19Dza ghəshi ki daŋwə ghəshi daŋwavəgha vəgha tsəm. Mbaꞌa ghəshi tihəhwə kwəbeŋer kən ghən ci kwa jipə shi lə ti dandərɗə. 25Ma vici ghala pətsa daŋwə məndi va Yesəw dzəti tsəm ki na, geꞌi lə tsahi məsliɗə.
2615:26 Mt 27:11Dza ghəshi mbaꞌa ghəshi tsasliti shi ɓanavə məndi fəti ti. Ma shi tsasliti ghəshi vay: «Mazə tsa *ka Zhəwifə» kə məndi. 2715:27 Ezay 53:12Dza ghəshi mbaꞌa ghəshi daŋwavəgha ka ghərapə bakə vəgha shəghwə kwasəbə Yesəw ki. Mbaꞌa ghəshi garəyshi, ya wa ndə na, tə tsa ci tsəm, mbaꞌa tsahwəti tar kwa bəzəmə ci, mbaꞌa tsahwəti tar kwa zleɓi ci. [ 28Kwəmaa niy gəzəkə məndi va mbə Zliya Hyala, niy nə məndi: «Ta mbərambə dza məndi mbə ka məni jikir» kə məndiy, mbaꞌa dzəghwata kwa tsəgha ki.]
2915:29-32 Cem 22:8; 109:2515:29 14:58Dzəghwa mbəzliy dza dzashi dzar vəgha pətsa va ka sawa Yesəw, ka tsəərə. A kə ghəshi na: «Awə pə gha ɓay, gha saa niy ni va, e ngəzlamti *ciki Hyala, zhini ka ngakati mbə vici mahkanta, pə gha sa? 30Ə ka gha mbəlanti ghən tsa gha dəꞌwə ghən tsa gha sana ɓay! Səkwaŋa tə tsəm tsa di!» kə ghəshi. 31Zhini tsəgha mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, ghəshi lə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala gəzanci kwəma sawa kwa jipə shi diɓa, a kə ghəshi na: «Ma nihwəti mbəzli mbaꞌa ghəci mbalamtishi na, kala dza ghəci mbəə mbəlanti tsa ci ghən kwərakwə shəkəna! 3215:32 Mt 27:11*Kəristəw Ntsa tivə Hyala, mazə tsa ka *Izərayel gee kə ɓay, səkwa kə səkway tə tsəm tsa va sənzənva di! Ma sa ka ghwəmmə nay ghəci səkway kiy, ta ɓanavə nefer ghwəmmə dza ghwəmmə» kə ghəshi. Tsəgha mbəzli daŋwəy məndi va vəgha sawa kwərakwə.
Njasa mətiy Yesəw
(Mt 27:45-56; Lk 23:44-49; Zhŋ 19:28-30)
3315:33 Amə 8:9Ma sa mənta vici tarə kwa ghən ki na, dzəghwa tərkwəsl pi məniy, ya paꞌ kwəmaɓa tə hiɗi gwaꞌa gwaꞌa, paꞌ tsahi mahkan hetihwer na war tsəgha pi. 3415:34 Cem 22:1Ma geꞌi lə tsahi mahkan ni va ki na, dza Yesəw ka zlapə kwəma zlaŋzlaŋ, a kə na: «Eləwy Eləwy lama sabakətani?» kə. Ma ɗi kwəma vaa gəzəy «A Hyalee, a Hyalee, wa shiy mənishi ndəghamtəra gha kia?» ɗi naa gəzə. 35Ma kə nihwəti mbəzli mbə mbəzliy nza tə pətsa va, sa favə ghəshi kwəma gəzə Yesəw va na: «Aya, avaci mbə haka *Eli» kə ghəshi. 3615:36 Cem 69:22Dzəghwa tsahwəti ndə mbə shi bəvbəpə ta bali. Dza na tsaŋ ɓəvə shiy nja səwsə, kə yəkwə yəkwambəshi mbə tay tsa ndalakwə tsa, səəkə na mbaꞌa haslivəshi lə gəta, ka ɓanci, a ghəci sa. A kə na: «Zlayəm, a ghwəmmə nighə di, nda kataŋ dza Eli tsa vaa səəkəə pəlamti səkwa tə tsəm tsa va!» kə.
37Dzəghwa Yesəw mbaꞌa ngwəmata lala zlaŋzlaŋ, mbaꞌa mətiy. 3815:38 Səvəri 26:31; Ebr 10:19-20Dzəghwa kwəmtə tsa pəhəy məndi ta təhəvəri pətsa mbə *ciki Hyala, mbaꞌa sləkwəy bakə mbə, sa ꞌwava na səəkə mə ghən tsa ci paꞌ kwakə tə mətsəni.
3915:39 1:1; 3:11; 14:61; Mt 27:54Ma kə dikə tsa ka sawji bələkwə, sa nata na məti Yesəw va, ghəci tiɓa ki na: «Ma ntsa kataŋəy, Zəghwə Hyala na!» kə.
4015:40-41 Lk 8:1-3Ma ghala pətsaa məti Yesəw va ki na, tiɓa niy nza nihwəti miꞌi ka nighə kwəma va vəri kərakə. Mbə miꞌi va kar Marəy ka Magədala, lə Marəy mbəghəy kar Zhakə tsa jəw tsa, lə Zhəzesə, mbaꞌa Saləməy niy nza. 41Sa niy nəw ghəshi Yesəw ghala ghəci ghwəlay tə hiɗi ka Galile, ka kəəkəəti ghəshiy nza lə shiy ghənghən ghənghən. Ɗaŋ tərəŋw nihwəti miꞌi tiɓa diɓa, sa səsəəkəshi ghəshi kwasəbə Yesəw dzəmbə məlmə Zherəwzalem.
Njasa lamti məndi Yesəw
(Mt 27:57-61; Lk 23:50-56; Zhŋ 19:38-42)
42Ma vici məti Yesəw va ti kiy, fəca vici ka məndiy gwəmava ta ndəghə *vici dəkəva tə həzlimə niy nza na. Ma sa məniy pi hetihwer na, 43dza *Zhezhefə, ntsa mbə məlmə Arimate mbaꞌa səəkəy. [Ghəciy, ntsa fa məndi kwəma və mbə mbəzliy sləka *ka Zhəwifə niy nza na. Mbə ndəghə vici dza Hyalaa səəkə ta sləkə mbəzli ti ghəci niy nza kwərakwə.] Dza na kaa nəfə tsa ci, mbaꞌa ndahwə, mbaꞌa tsəhəy vəgha ngwəmna Pilatə ta cəꞌwə kwal tsaa dza ta ɓə mbəri tsa Yesəw ta dzaa ta lamti. 44War sa favə Pilatə a Yesəw mətiy, kə məndi na, mbaꞌa məhərli ci səəta, sa mətiy Yesəw va kyaŋwkyaŋw. Dza na daꞌ harvə dikə tsa ka sawji bələkwə ka ɗəw və, a kə na: «A Yesəw mətiy kə məndiy, nzay nza na ghala mətiy na na?» kə. 45Ma sa gəzanci ndə sawji tsa va kwəma ɗəw na va və gwaꞌa kaa Pilatə ki na, mbaꞌa ɓanavə kwal kaa Zhezhefə ta ɓə mbəri tsa Yesəw.
46Dza Zhezhefə kaa bahta wəzə na, mbaꞌa pavə ta harə Yesəw mbə. Dza na mbaꞌa dzaa ɓəkəghwa mbəri tsa Yesəw səkwa vəgha tsəm tsa va, mbaꞌa dzaa harambə mbə. Mbaꞌa dzaa faghwa kwa kwəli lati məndi mbə hakwə. Dza na mbaꞌa tsəkwəkə hərambəzliy kalamiy miy kwəli va.
47Kar Marəy ka Magədala ghəshi lə Marəy mbəghəy Zhwəzesə ki na, mbaꞌa ghəshi niy nay dzəghwa tə pətsa ləy məndi Yesəw.
16Zhakati tsa Yesəw mbə məti
(Mt 28:1-8; Lk 24:1-12; Zhŋ 20:1-10)
1Ma sa dzəvərita *vici dəkəva ki na, dza kar Marəy ka Magədala, lə Marəy mbəghəy Zhakə, mbaꞌa Saləməy, paꞌ ghəshi pavə ꞌwərdi, ta dza ta məniy dzəti mbəri tsa Yesəw kwa kwəli va. 2Dza ghəshi fəca ləwma Dəmasə mekəshi, pəətə ghəshi maɗishi, dza ndəs ghəshi tsəhəshi tə kwəli viciy səəmə. 3Ma kə ghəshi kwa jipə shi sa tsəhəshi ghəshi na: «A ntsaa dzaa tsəkwantəmmə hərambəzli məy kwəli va va nanzə kia?» kə ghəshi. 4Va sa nzana, hərambəzli dikə sa va tərəŋw gəzə ghəshi tsəgha. Sa nə ghəshi njəꞌwə, kə ghəshi kaa pətsa məy kwəli na, bəŋwəta kwəli, mbaꞌa hərambəzli tsarakə dzar kwa tsa nzə pi. 5Dza ghəshi təhwə dzəmbəshi mbə kwəli va. Ma dzəmbə ghəshi na, tsahwəti məgəla ndə mənzəy mbəɓa, geꞌi tar bəla kwa bəzəmə kwəli va, lə kwəbaŋ tsa tezlezl tsa kən ghən ci. Mbaꞌa miꞌi va hazlənishi dalala. 616:6 8:31Ma kə kaa miꞌi va na: «A miꞌi, ka hazləni ghwəy ma! E sənay Yesəw ndə ka Nazaretə tsa daŋwavəgha məndi va vəgha tsəm na sa pala ghwəy. Ghəci tikə kwa kwəli naw. Aa zhakatiy mbə məti. Vanay pətsaa niy fəy məndi ti. 716:7 14:28; Lk 24:34Maɗim gəzanshim bar tsa kwəma va kaa mbəzli ta səɗa ci, lə kaa Piyer gwaꞌa. A pə ghwəy ngəshiy: “Pərɓa ghəci dza naa ꞌwaa tsəhəy kən ghwəy tə hiɗi ka Galile. Tiɓa dza ghwəy dzaa nay, nja kwəmaa niy gəzaŋwəy na va” pə ghwəy ngəshi» kə.
8ꞌWakəvə miꞌi va mbaꞌa ghəshi səəməshi kwa kwəli va, kwəshaꞌ ghəshi ta bali, ka hwəshiy dzashi kərakə vəgha kwəli va, kala gwərgwərə, sa səəta məhərli shi. Dza ghəshi kala maw gəzə kwəma va ya kaa tsamaɓa ndə va hazləni.
Yesəw ghəshi lə Marəy ka Magədala
[ 9Ma sa zhakatiy Yesəw mbə məti mekəshi mekəshi fəca ləwma dəmasə na, dza na mbaꞌa canati ghən tsa ci pərɓa kaa Marəy ka Magədala. Marəy ka Magədalaa niy tihəkəvəri Yesəw va hyeler mbərfəŋ mbə ghən nzə. 10Dza Marəy mbaꞌa dzaa gəzanshi bar tsa kwəma va kaa mbəzliy niy nza lə Yesəw. Ma ghəshi ghala pətsa va na, war cəcəlikwə, lə wahə kwa mətsə shi. 11A kə Marəy ngəshi na: «Mbə piy na Yesəw sənzənva! E nay lə mətsee!» kə Marəy. Ma mbəzli va na kala zləɓati ma kwəma nzə va ghəshi.
Yesəw ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci
(Mt 28:16-20; Lk 24:13-49; Zhŋ 20:19-23; SləniKY 1:6-8)
12Zhini mbaꞌa Yesəw zhəghəvə nahwəti pa ta canati ghən tsa ci kaa nihwəti mbəzli ci bakə, mbəzli va kwa kwal mbə dza ta dzəti nahwəti giwa. 13Mbaꞌa ghəshi zhəghəkəvashiy dzəvəgha nihwəti mbəzli ci va, mbaꞌa ghəshi gəzanshi kwəmaa mənta. Dza ni va kwərakwə ɓa na, kala zləɓa ma kwəma va ghəshi.
14Dzəghwa, ləy hwəm kiy, mbaꞌa Yesəw canati ghən tsa ci kaa mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə taŋ ni gwanashi, ghəshi mbə zəmə shi zəmə ghala vəghwə tsa va. Dza na naɓə naɓə naɓətishi, sa ɗi ma ghəshi zləɓa kwəma gəzəkə Hyala lə sa nza nefer shi caslakəslakə, mbaꞌa tə sa ɗi ma ghəshi va yi kwəma gəzanakəshi mbəzliy niy nay va ghəci zhakatiy mbə məti.
1516:15-16 Mt 28:19A kə kaa ngəshi diɓa ki na: «Mbalam ya paꞌ kwəmaɓa tə pətsa kərkə hiɗi, a ghwəy dzaa gəzanshi Yəwən kwəma wəzə na kaa mbəzli gwanashi. 1616:16 SləniKY 2:38Ma ntsaa dzaa zləɓavə kwəma dza ghwəy vaa gəzə, dzəghwa mbaꞌa məndi mananati *bateməy, ta mbəliy dza tsava ndə. Ma ntsaa dzaa zləɓati may, ta slanakən ngwəvə dza Hyala.
1716:17 SləniKY 8:7; 16:17; ghani: SləniKY 2:4; 10:46; 19:6; 1Kwər 14Mbəzliy dzaa zləɓavə kwəma vay, avanta kwəma maɗaŋa maɗaŋa na dza ghəshiy məni: Ta tihə hyeler dza ghəshiy dza mbə mbəzli, lə slən tsee. Ta gəzə kwəma dza ghəshi lə ghani səəkə ma ghəshiy gəzəhwə. 1816:18 shishi: Lk 10:19; SləniKY 28:3-6; Ta mbəli mbəzli dza ghəshi: SləniKY 4:30; 5:16; 8:7; Zhk 5:14-15Ya shishiy kəsəvə ghəshi lə dəvə shi, ya ghwəꞌiy pəəsli ndəə sahwə ghəshiy, kwəmaa dzaa mananshi tiɓa tepəw. Ka ghəshi dzay ka fə dividivi shiy dzəkən mbəzli shaw shaw ni, fanakənshi ma ghəshi na, mbaꞌa mbəzli va mbəli shi» kə Yesəw.
Njasa dzay Yesəw dzəvəgha Hyala mə ghwəmə
1916:19 Mt 22:44Ma ləy hwəm sa kəɗiy Ndə sləkəpə Yesəw lə gəzə kwəma va kaa mbəzli ta səɗa ci ki na, dza Hyala mbaꞌa ɓəhwəə dzəmə ghwəmə, mbaꞌa dzaa nzəyəy tə kwa bəzəmə Hyala məɓa.
2016:20 Ebr 2:4Dzəghwa mbəzli ta səɗa ci mbaꞌa ghəshi maɗishi ta dza ta gəzə Yəwən kwəma wəzə na va, ya paꞌ kwəmaɓa tə hiɗi gwaꞌa. Dzəghwa Ndə sləkəpə mbaꞌa kəətitishi. Tərəŋw ghəshi mənti kwəma maɗaŋa maɗaŋa na. Ma sa nata mbəzli kwəma va na, mbaꞌa ghəshi sənay, kwəma kataŋ naa sa gəzə ghəshi va, kə ghəshi.]
Ava tsəgha na Yəwən kwəma wəzə naa dzəkən Yesəw *Kəristəw njasa tsasliti Markə ki.