Zliya Yəwən kwəma wəzə naa dzəkən
Yesəw Kəristəw njasa tsasliti
Matiye
Kwəma dza ghwəmməə gha sənataa dzəkən zliya na
Ma Matiye tsaa tsasliti zliya nay, ntsa ta səɗa Yesəw na. Ghala vəghwə tsaa niy nza Matiye mbə ghəra sləni mbə ciki birəw dəwan niy harvə Yesəw, ta nəw ghəci (nza ghwəy nighə mbə vəh 9:9). Ma ləy hwəm shi va kiy, war njasa səəmə vici niy dza kar Yesəw ghəshi lə Matiye. Tsahwəti slən tsa Matiye diɓay, Levi na (nza ghwəy nighə mbə Markə 2:14).
Ma kə mbəzliy niy, kaa ka Zhəwifə tsasliti Matiye zliya Yəwən kwəma wəzə na va, kə ghəshiy ni. Ava va tsəgha ka naa gəzə kwəmaa niy gəzəkə məndi mbə zliya kwa taŋa jakəva tsa Hyala lə mbəzli. Sa gəzə na kwəma vay, ta mbə ka Zhəwifəə sənay, kwəmaa gəzəkəvata na sa fə Yesəw vaa dzəghwa, kə ghəshi, mbaꞌa ghəshi sənay, Yesəw na Kəristəw Ntsa tivə Hyala ta mbəli mbəzli, kə ghəshi.
Avanay njasa nəwva kwəma mbə zliya na:
Vəh 1 paꞌ tə vəh 4:1-11 Kwəmaa dzəkən ya Yesəw, lə dzəkən Zhaŋ tsaa məni batem kaa mbəzli, mbaꞌa dzəkən həərə tsa dzəghəhwə ndə jaka tsa Hyala həərə Yesəw.
Vəh 4:12 paꞌ tə vəh 18:1-35 Sləni ghərahwə Yesəw tə hiɗi ka Galile ghənghən ghənghən. Mbəɓay, ta kəsata kwəma dza ghwəmməə dzəkən kwəmaa niy ɓənəhwə Yesəw kaa mbəzli ta səɗa ci mə kəlaŋ (vəh 5-7). Diɓay ta kəsashi firhi ɓələhwə Yesəw dzəkən njasa dza Hyalaa sləkə mbəzli dza ghwəmmə mbəɓa (vəh 13). Mbaꞌa kwəma gəzanshi na kaa mbəzli ta səɗa ciy dzəkən nzəy tsa shi kwa jipə shi (vəh 18).
Vəh 19 paꞌ tə vəh 20 Njasa kafəy Yesəw tə hiɗi ka Galile ta dzəmbə məlmə Zherəwzalem.
Vəh 21 paꞌ tə vəh 25 Tsəhə tsa Yesəw mbə Zherəwzalem, mbaꞌa kwa kərni ɓəni kwəma ci kaa mbəzli.
Vəh 26 paꞌ tə vəh 28 Njasa ɓasanakən məndi ngwəvə kaa Yesəw, lə məti ci, mbaꞌa zhakati tsa ci mbə məti, lə kwa kərni kwəma gəzə na kaa mbəzli ta səɗa ci.
1Hwəlfə jijihiy Yesəw paꞌ ti dəꞌwə ghən tsa ci
11:1 Rm 1:3-4; 2Tim 2:8; Mt 20:30-31Avanay njasa nza hwəlfə jijihiy Yesəw *Kəristəw, ntsaa səvəri mbə kar *Davitə ghəshi lə *Abəraham.
21:2 Ghava 21:2-3; 25:26; 29:32–30:24Tə kwataŋay, baw Abəraham yakə *Izakə, mbaꞌa Izakə yakə *Zhakwapə, mbaꞌa Zhakwapə yayakə kar Zhəwda, ghəshi lə nihwəti ngwarməhiy gwaꞌa. 31:3 Ghava 38:29-30; Rətə 4:18-22Mbaꞌa Zhəwda yakə kar Peresə lə Zara. Tamar na mbəghəshi kar Peresə lə Zara. Mbaꞌa Peresə yakə Esərəm, baw Esərəm yakə Ram, 4baw Ram yakə Aminadabə, mbaꞌa Aminadabə yakə Nashən, mbaꞌa Nashən yakə Salmən. 51:5 Rahabə: Zhə 2:1-24; kar Rətə lə Bəwazə: Rətə 1:4Dzəghwa Salmən baw yakə Bəwazə. *Rahabə na mbəghəy Bəwazə tsa va. Dzəghwa Bəwazə baw yakə ꞌWəbetə. Mbəghəy ꞌWəbetə na Rətə. Mbaꞌa ꞌWəbetə yakə *Zhese, 61:6 mbəghəy Saləmaŋw: 2Sam 11–12mbaꞌa Zhese yakə mazə *Davitə ki.
Dzəghwa baw mazə Davitə yakə *Saləmaŋw. Mbəghəy Saləmaŋw na mali ꞌWəri va niy nza ki. 71:7 2NəMezh 11:31–13:23Mbaꞌa Saləmaŋw yakə Rəbəwam, baw Rəbəwam yakə Abiya, baw Abiya yakə Asafə, 81:8 2NəMezh 13:23–21:20; 26:1baw Asafə yakə Zhəzafatə, baw Zhəzafatə yakə Zhəwram, baw Zhəwram yakə ꞌWaziyasə, 91:9 1NəMezh 26:1–28:27baw ꞌWaziyasə yakə Yətam, baw Yətam yakə Ahazə, baw Ahazə yakə Ezhekiyasə. 101:10 2NəMezh 29:1–33:25Mbaꞌa Ezhekiyasə yakə Manase, mbaꞌa Manase yakə Amaŋw, baw Amaŋw yakə Zhəshiyasə, 111:11 2NəMezh 34:1–36:21baw Zhəshiyasə yakə Yekwəniya, ghəshi lə nihwəti ngwarməhiy, geꞌi ghala pətsaa niy kəəsəhwəshi mbəzli ka *Babilaŋw dzəti hiɗi shi.
12Ma ləy hwəm sa kəəsəhwə məndi mbəzli ka *Izərayel dzəti hiɗi ka Babilaŋw ki na, dzəghwa Yekwəniya mbaꞌa yakə Salatiyel, baw Salatiyel yakə Zərəbabel, 13baw Zərəbabel yakə Abiyədə, baw Abiyədə yakə Eliyakim, baw Eliyakim yakə Azər, 14baw Azər yakə Sadəse, baw Sadəse yakə Ahim, mbaꞌa Ahim yakə Eliyədə, 15baw Eliyədə yakə Eliꞌazar, mbaꞌa Eliꞌazar yakə Matan, baw Matan yakə Zhakwapə, 161:16 Lk 1:27Dzəghwa ki baw Zhakwapə yakə *Zhezhefə, ntsaa məəti Marəy, mbəghəy Yesəw tsa har məndi vaa *Kəristəw Ntsa tivə Hyala ki.
17Ma mbəzli yakə məndi va kwətiŋ kwətiŋ, ka ꞌwava tə Abəraham paꞌ tə Davitəy, məŋ lə faɗə na jijihi. Dzəghwa mbəzli yakə məndi kwətiŋ kwətiŋ ka ꞌwava tə mazə Davitə paꞌ ghala vici kəəsəhwə ka Babilaŋw ka Izərayel na, məŋ lə faɗə jijihi diɓa. Geꞌi səəkə tə tsava vəghwə ka sar paꞌ tə vəghwə tsa yakə məndi Kəristəw na, gar jijihi məŋ lə faɗə diɓa. Ava tsəgha na.
Njasa yakə məndi Yesəw *Kəristəw
(Lk 2:1-7)
181:18 Lk 1:35Avanay njasa yakə məndi Yesəw Kəristəw: A tsahwəti ndə niy nza tiɓa, *Zhezhefə, kə məndi slən tsa ciy, ghəci niy mə na Marəy, mbəghəy Yesəw. Ma ghəshi ghwəla ta ɓəvay, dza Marəy mbaꞌa ɓəvə hwər lə bərci *Safə tsa Hyala ɗewɗew tsa. 19Ma Zhezhefə, ghəci bazhata Marəy tsa va kiy, ntsa wəzə tsa ghəci, ka nəw kwəma Hyala tərəŋw. Kala ɗi ghəciy pəli kwəma hwər tsa Marəy vaa səvəriy dzəti ngwəla kaa nihwəti mbəzli. Dza na mbaꞌa tarəkə ndaniy səvəri mbə, kala gar sənay mbəzli gwaꞌa. 20Ma ghəci ghwəlay mbə təkə kwəma va tsəgha na, dzəghwa vaŋ ndə kwal tsa Ndə sləkəpə səəkəy ngəci tsəgha kwa shiw. A kə ngəci na: «A Zhezhefə jijiy mazə *Davitə, ka hazləni gha va ɓə makwa gha Marəy ta nza ghənzə ka mali gha ma, sa nzana, ma hwər tsa ɓəvə na vay, Hyala mənti na dzar kwa bərci Safə tsa nzə ɗewɗew tsa. 211:21 Cem 130:7; Mt 1:25; Lk 1:31; SləniKY 4:12Ava ta yakə zəghwəə zal dza na, ma nza gha fanati slən Yesəw ngəci, sa nzanay, ghəci dza naa mbəli mbəzli mbə hwəlfə ci səvəri mbə jikir tsa shi» kə.
22Ma kwəmaa mənta va gwanata tsəghay, war ta mbə kwəma gəzəkə Ndə sləkəpə va lə miy tsa *ndə gəzə kwəma Hyalaa dzəghwata kwa na, a kə niy niy:
231:23 Ezay 7:14Ava ta ɓəvə hwər dza zha kwa cikita,
mbaꞌa dzaa yakə zəghwəə zal.
Mbaꞌa məndi dzaa fanati slən Emanəwel ngəci, kə niy ni.
Ma slən Emanəwel tsa va kiy, lə ghwəmmə na Hyala, ɗi naa gəzə.
24Dzəghwa Zhezhefə sa fərghəy na ki na, mbaꞌa dzaa ɓəvə makwa ci ka mali ci, njasa gəzanakə ndə kwal tsa Ndə sləkəpə va ki. 251:25 1:21Ma sa ɓətəvashi ghəshi ki na, mbaꞌa ghəshi nzəyshi kala həni ma paꞌ va vəghwə tsa yakə Marəy va zəghwə nzə. Mbaꞌa Zhezhefə fanati slən Yesəw ki.
2Gəzə kwəmaa dzəkən səəkə tsa mbəzliy sənata kwəma ta nighə Yesəw
1Mbə məlmə Betəlehem tə hiɗi ka Zhəwde niy yakə məndi Yesəw ki. Ghala vəghwə tsa vay, *Erədə niy nza mazə tsaa sləkə hiɗi va. Ma ləy hwəm sa yakə məndiy, mbaꞌa mbəzliy nighə sasərkwə ta sənashi shiy dzaa məniva tə hiɗi səəkəshi kwa ghwəmə, ta dzəmbə məlmə Zherəwzalem. 22:2 Lk 2:4-7; mazə ka Zhəwifə: Mt 27:11Ma sa tsəhəshi ghəshi na, tapə ghəshi ta ɗəw, a kə ghəshi na: «A ghəy nata yəwən sasərkwə tsahwəta kwa ghwəmə, ghənzə citəŋəy na a mazə tsa *ka Zhəwifə yay, kə. Va tsəgha səəkə ghəy ta tsəfəkwə kwa kwəma ci lə ta pəraꞌwanci dividivi. Citəŋəyəm nda dzəghwa tima na məlmə yay zəghwə va va mbə» kə ghəshi.
3Ma sa favə mazə Erədə nava kwəma tsəgha na, mbaꞌa her ci dzashi tərəŋw tərəŋw. Mbəzli mbə məlmə Zherəwzalem na, tərəŋw her shi dzashi kwərakwə. 4Nzaꞌjəw Erədə ɓasəti mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, ghəshi lə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala gwaꞌa gwaꞌa. Tapə ghəci ta ɗəw və shi, a kə na: «Kwəma niy dza məndiy ya *Ntsa tivə Hyala va ta mbəli mbəzli shama?» kə. 5Ma kə ghəshi ngəci na: «Waa mbə məlmə Betəlehem tə hiɗi ka Zhəwde dza məndiy ya. Sa nzanay, vanta kwəma tsasliti *ndə gəzə kwəma Hyalaa dzəkən, ma kəy:
62:6 Mishe 5:2; Zhŋ 7:42Ma ghay məlmə Betəleheməy,
məniŋa ghaa məlmə gəmta na
mbə məlməhi tə hiɗi ka Zhəwde teepəw!
Sa nzanay, mbə Betəlehem dza məndiy ya mazə tsaa
dzaa sləkə hwəlfə mbəzlee ka *Izərayel, kə»
kə ghəshi.
7Dzəghwa sa favə Erədə kwəma va tsəgha ki na, daꞌ harvə mbəzliy sənata kwəma va tsəgha tə mbə. A kə ngəshi na: «Hwəm gha ghwəy nata yəwən sasərkwə vaa?» kə. 8Ma sa gəzanci ghəshi vəghwə tsa va, a kə na: «Ma pə ghwəy məntiy, mbalam dzəmbə məlmə Betəlehem, a ghwəy pəla zəghwə va mbəɓa lə məhərli. Sa ka ghwəy kəsayəy nza ghwəy səəkəə gəzara. Nzee mbəə dza ta pəraꞌwanci nee dəvə ngəci kwərakwə» kə.
9-10Ma sa favə mbəzli va kwəma gəzanakəshi mazə va tsəgha na, kafə ghəshi kafəshi ka dzashi. Ma ghəshi mbə dzashi, tsaꞌ kə ghəshi na, sasərkwəə citəvata va ngəshi səəkə kwa ghwəmə mbə ꞌwanshi kwəma, mbaꞌa ghəshi vəshishi tərəŋw ki. Ka nəw ghəshi. Ma sa tsəhəta na geꞌi geꞌi lə pətsa nza zəghwə va dzəghwa ti na, mbaꞌa garəta. 11Dzəghwa ghəshi irətsə ghəshi dzashiy dzəmbə ciki tsa va. Mbaꞌa ghəshi kəsay zəghwə va, lə mbəghəy Marəy. Dza gəgələɓə, ghəshi gələɓəshi, ka pəraꞌwanci dividivi shi. Tapə ghəshi mbə pəəli mbəleɗemer shi, ka ɓəɓə shi dza ghəshi ta vəlanci ngəci səəmə kwa shi, ka ɓanci tsahi mbəzə, lə ꞌwərdi, mbaꞌa dimə fəə zən wəzə, *Mirə, kə məndi kaa slən tsa nzə.
12Ma ləy hwəm kwəma va ki na, mbaꞌa ghəshi dzashi. Dza Hyala mbaꞌa gəzanakəshi kwa shiw: «Əntaa ghwəy taa zhiniy dza zhar kwa mazə Erədə ghala pətsa ka ghwəy zhəghəva ta dzaŋwəy ma» kə ngəshi. Ma sa gəzanshi Hyala tsəgha na, mbaꞌa ghəshi ɓəvə tsahwəti kwal ta dzashiy jighi.
Gəzə kwəmaa dzəkən kafə tsa kar *Zhezhefə lə Marəy mbaꞌa Yesəw dzəti hiɗi *Ezhipətə
13Ma ləy hwəm sa dzashi mbəzliy sənata kwəma va na, dzəghwa ndəs ndə kwal tsa Ndə sləkəpə səəkəy va Zhezhefə kwa shiw. A kə ngəci na: «A Zhezhefə, sati pəmə mali gha Marəy lə zəghwə nzə va, a ghwəy hwəŋwəy dzəti hiɗi ka Ezhipətə lə zəghwə va. Mbala nzəyŋa ti shi, paꞌ tə vici dzee zhiniy gəzaŋa zhəghəvaa səəkə. Sa nzanay, ta pala zəghwə va dza mazə *Erədə ta paslamti» kə. 14Ma sa favə Zhezhefə tsəgha na, dzəghwa na pəm, pəməvə mali ci va tsəgha lə zəghwə nzə, war ka dzashiy dzəti hiɗi ka Ezhipətə həvir va. 152:15 ꞌWəzh 11:1Mbaꞌa dzaa nzəyəy tə hiɗi va, ka dzar paꞌ ghala vəghwə tsa mətiy Erədə ki.
Ma shiy mənishi vay, war ta mbə kwəmaa gəzəkə Ndə sləkəpə va lə miy tsa *ndə gəzə kwəma Hyala tsa ciy dzəghwata mənishi ghəshi. Ma kə niy niy: «Ma yənəy, e harkəvəri zəghwee səvəri mbə hiɗi ka Ezhipətə» kə niy ni.
Njasa bəkwə mazə *Erədə ndərazhi
16Ghala vəghwə tsaa niy gəzanci Hyala va hwəy dzəmbə *Ezhipətə kaa Zhezhefə kiy, war mbə ndəghə səəkə tsa mbəzliy sənata kwəma va niy nza mazə Erədə naci ki. Dzəghwa sa nay na kala tsahwə mbəzli va na, mbaꞌa sənay dakəə dakəti ghəshi, kə, tərəŋw nəfə tsa ci satiy. Dzəghwa na tsəgha ghwəni ghwənashi mbəzliy dzəmbə məlmə Betəlehem lə nihwəti məlməhi dzar vəgha. A kə ngəshi na: «Mbalam dzəmbə məlməhi va a ghwəy dzaa bakwamti ndərazhi yakəm ndatsə paꞌ tə niy mənti piya bakə ghala yakəshim» kə. Ma kwəma gəzəkə Erədə va tsəghay, sa nzana ꞌwava na tə vəghwə tsaa nata mbəzliy sənata kwəma va sasərkwə paꞌ tə vici ghwəni na va mbəzli ta bəkwə ndərazhiy, niy mənti piya bakəw. 17Ma sa bakwamti Erədə ndərazhi ki na, mbaꞌa kwəma va dzəghwataa dzəghwa kwəmaa niy gəzəkə *Zhereməy ndə gəzə kwəma Hyala va niy nə na:
182:18 Zher 31:15-16Ava lalaa gakata mbə məlmə Rama!
Tihwəniy tihwəni məndi, war ka ndiɓə ghən tərəŋw tərəŋw.
*Rashal təhwəni na ta ndərazhi nzə,
zləɓati ya jəw nzə məndiy gəzanta kwəmaa
dəpanta nəfə tsa nzə,
sa nzana mbaꞌa ndərazhi nzə va bəkwəshiw! kə.
Zhəghəva tsa *Zhezhefəə dzəmbə hiɗi ka Izərayel lə ghi tsa ci
19Dzəghwa mbaꞌa *Erədə mətiy ki. Ma sa mətiy Erədə ki na, dzəghwa ndəs ndə kwal tsa Ndə sləkəpə səəkəy kwa shiw kaa Zhezhefə, tə hiɗi ka *Ezhipətə. 20A kə ngəci na: «Zhezhefə, sati maɗi, pəmə mali gha ghəshi lə zəghwə nzə, zhəghəvaa zhəti hiɗi ka *Izərayel li shi. Sa nzanay, a mbəzliy niy pala kwal tsaa pəəsli zəghwə va va bəkwəshi» kə. 21Dzəghwa Zhezhefə tsəgha mbaꞌa maɗiy, pəm pəməvə kar zəghwə va ghəshi lə mbəghəy, ka zhikəshi zhəti hiɗi ka Izərayel. 22Ma tsəhə na na, mbaꞌa favə, Arkiləwəsə zəhwə na ghi ta mazə tsa Erədə tə hiɗi ka Zhəwde, kə məndi. Dzəghwa na mbaꞌa hazləniy va nzəy tə hiɗi va ki, sa nzana zəghwə Erədə Arkiləwəsə tsa va niy nza. Dzəghwa Hyala mbaꞌa cinti kwa shiw diɓa njasa ka na məni. Ləy hwəm ki na, mbaꞌa dzaa nzəyəy mbə nahwəti məlmə tə hiɗi ka Galile, 232:23 Lk 1:26; 2:39, 51; Zhŋ 1:46Nazaretə, kə məndi slən tsa nzə. Ma mbə kwəma va tsəgha kiy, mbaꞌa kwəmaa gəzəkə *ndə gəzə kwəma Hyala va mbəradzə dzəghwata kwa. Ma kə niy ni na: «Ghəciy, ndə ka Nazaretə dza məndiy har» kə niy ni.
3Gəzə kwəma Hyala Zhaŋ ndə məni *batem
(Mk 1:1-8; Lk 3:1-18; Zhŋ 1:19-28)
1Ma ghala vəghwə tsaa nza Yesəw mbə Nazaretə kiy, mbaꞌa Zhaŋ tsaa məni batem kaa mbəzli tsahwəy kwamti, tə gamba ka Zhəwde ki. Dza na mbaꞌa ghati gəzəpə kwəma Hyala, 23:2 4:17; Lk 3:3ma kə na: «Ghwəyəy, tsam titihwə kwa kwəma Hyala, zhəghantim nzəy tsa ghwəy, sa nzanay, ndəkwə ndəkwə na vəghwə ta səəkə Hyala ta sləkə mbəzli» kə.
33:3 Ezay 40:3Ghala kwataŋatay, a *Ezay ndə gəzə kwəma Hyala niy gəzəkə kwəmaa dzəkən Zhaŋ tsa va. Ma kə niy ni na:
Ava məli ndəə gaka mbə zlapə mbə gamba, ma kəy:
«Gwəmantim nefer ghwəy ta kaꞌwə Ndə sləkəpə,
njasa ka məndi vaa zamti kwal wəzə wəzə
ta kaꞌwə ntsa dikə tsa,
mbaꞌa ghwəy ghwənanamti nefer ghwəy wəzə wəzə» kə,
kə niy ni.
43:4 2Mezh 1:8Ma kwəbaŋ tsa dza Zhaŋ li kən ghən ci ghalaɓa ki na, lə shiti ngaləwba niy tsati məndi, dzəghwa ɓiyakə pəhətəvay lə kanda hwətəɓə dzəvəri mbə hwər ci. Ni ci shi zəmə zəmə na na, war hayer lə mbəzəkwə tsa kwamti. 5Dzəghwa ki, ka ɓasəva mbəzli mbə məlmə Zherəwzalem, lə mbəzli mbə nihwəti məlməhi tə hiɗi ka Zhəwde, lə ni mbə məlməhi dzəy miy həl Zhərdeŋ gwanashiy dzəvəgha. 6Sa tsəhəshi ghəshi na, mbaꞌa ghəshi cicikəvəri kwəma shi jikir na mənti ghəshi gwaꞌa gwaꞌa. Dza Zhaŋ ka mananshi batem kwa həl Zhərdeŋ ki.
73:7 Ghwəyəy, nja shesher ndərəm ghwəy: 12:34; 23:33; ngwəvə Hyala: 24:15-25, 37-39Dzəghwa ki ɗaŋ *ka Farisahi, lə *ka Sadəsehi səəkəshiy dzəvəgha Zhaŋ ta mananshi batem ghəci kwərakwə. Ma sa nashi Zhaŋ na, dza na ka gəzanshi, a kə na: «Ghwəyəy, nja shesher ndərəm ghwəy. Mbə təkə kwəma ghwəyəy, ta mbəliŋəy dza ghəy va ngwəvə Hyala va dzaa səəkə sa ka məndi məntəŋəy batem nə ghwəy. Wa ntsaa gəzaŋwəy tsəgha na kəa? 8Mbaꞌa pə ghwəy ɗi mbəliŋwəyəy, ə pə ghwəy məni sləni wəzə na, gar sənay məndi a ghwəy zhəghanti nzəy tsa ghwəy kataŋ kataŋ, kə məndi. 93:9 Lk 1:54-55; Zhŋ 8:39; Rm 2:28-29; 4:12Nəghətaa ghwəy taa zəzəti na: “A ghəy dzaa mbəliŋəy, sa nza *Abəraham vaa jijiŋəy” pə ghwəy ma. Ma na Hyala nanzə e gəzaŋwəyəy, a bərci və ta zhəghəti ya hərezli nashi ghwəy ni ka ndərazhi Abəraham. 103:10 7:19A gəzaŋwəy ya, ndəkwə na ngwəvə Hyala nanzə ki, njasa ka tsəꞌi vaa nza mbəzə mbəzə ta kəəsli fəhiy dzaa ya ma ya wəzə na gwanashi, ta ndəti ghwə ti shi.
113:11 Lk 3:16Ma yən na neyey, lə yam ngəri məniŋwəy ya batem, ta mbə məndiy sənay a ghwəy zhəghanti nzəy tsa ghwəy ka tsati titihwə, kə məndi. A tsahwəti ndə dzaa səəkə ləy hwəm tsee kiy, a taŋətəra tə dikə. Məniree gar gələɓee ta təɗanci kwakwahə tsa mbə səɗa ciw. Na na ciy, lə *Safə tsa Hyala, mbaꞌa lə ghwə dza naa səəkə ta məniŋwəy batem. 123:12 Zher 13:24; Mt 13:30Sa ka na səəkəyəy, ta məni ngwəvə dza naa dzəkən mbəzli. Ngwəvə ci vay, njasa ka ndə vaa pəhə ha dza naa məni, lə kwakwa gaga ta dəvə ci. Ma sa ka na pəhamti na, mbaꞌa ɓasaghwa ha ci kwa tamə, ma davəna na, mbaꞌa ndamti mbə ghwəə dzaa məti ma ya paꞌ hwəmɓa» kə.
Njasa məni Zhaŋ *batem kaa Yesəw
13Dzəghwa ki, mbaꞌa Yesəw kafəy mbə hiɗi ka Galile, mbaꞌa səəkəy dzəməy həl Zhərdeŋ. Ma sa tsəhəy na miyɓa na, mbaꞌa kətəghəvay dzəvəgha Zhaŋ ta mananci batem Zhaŋ. 14Ma Zhaŋ na, kala ɗi zləɓa mananci batem. A kə ngəci na: «Tawa tsəgha nə gha kia? Avanay sanay, gha niy təɓə naa mənira batem, zhini ɓa na, ka səəkə vəya ta məniŋa batemee, pə gha shəkəna?» kə. 153:15 5:17; 28:19Ma kə Yesəw ngəci na: «A Zhaŋ, wa yaŋ pə gha na gha. Sa nzanay, war tsəgha dza ghwəm mənti, nza ghwəm mbəə faghwa kwəma kwa kwəma ɗi Hyala» kə. Dza Zhaŋ tsəgha mbaꞌa zləɓati ki, mbaꞌa mananati batem. 163:16 ghwəmə ghwənita: Ezay 63:19; Ezhek 1:1-3; Zhŋ 1:51; SləniKY 7:56War sa mananamti Zhaŋ tsəgha ki na, mbaꞌa Yesəw səəməy kwa yam. War ghwəla na, ɓəŋ ghwəmə ghwənita, nighə Yesəw na, *Safə tsa Hyalaa səəkə mə ghwəmə ndəɓa ghərpəpə, pə gha, ka paꞌwəə dzəkən. 173:17 Ezay 42:1; Cem 2:7; Mt 12:18; 17:5Ma fa na ɓa na, gaka məli ndəə gəzə kwəma səəkə məɓa, ma kə na: «Ava ghəci na Zəghwee ɗee tərəŋw, mbə vəshi nzee ti dalala» kə.
4Kar Yesəw lə *ndə jaka tsa Hyala
14:1 Ebr 2:18; 4:15Ma ləy hwəm ki na, mbaꞌa *Safə tsa Hyala pəməghə Yesəw dzəmbə gamba, ta mbə ndə jaka tsa Hyalaa həərə. 24:2 Səvəri 34:28; Mt 6:16-17Dzəghwa na faɗə mətsəkə ghəci mənti vici mbə gamba va. Shaŋ ghəci ta ngəmiy ya waꞌa havəghwə lə həvir gwaꞌa. Mbaꞌa ma ꞌwati ghəranci ləy hwəm. 3ꞌWakəvə ndə jaka tsa Hyala ki, kət kətikəvay dzəvəgha Yesəw. Ma kə kaa ngəci na: «Ndata Zəghwə Hyala nza ghay, gəzanshi kaa hərezli ni a ghəshi zhəghəshi ka shi zəmə, a gha zəməshi» kə. 44:4 Nəw 8:3Ma kə Yesəw kaa zləɓanci na: «Ma kə kwəma tsasliti məndi mbə Zliya Hyalay: “Ka nzəyəy ndə tə hiɗi kwataka lə shi zəmə gwaꞌa tsəghaw, kwəma gəzəkə Hyala lə miy tsa nzəy, ghənzə na saa dzaa kəsəti piy tsa ndə” kə» kə Yesəw.
5Ma sa nay ndə jaka tsa Hyala shaŋ ghəci ta mbay Yesəw dza kwa nava bəla na, dza na mbaꞌa pəməghə dzəmbə məlmə Zherəwzalem ɗewɗew na, mbaꞌa pəməghə dzəmə ghən *ciki Hyala. 64:6 Cem 91:11-12Ma kə kaa ngəci na: «Ndata Zəghwə Hyala nza ghay, ndəɓəvaa dzəghwaa dzəti hiɗi, sa nzanay, a məndi tsasliti kwa Zliya Hyala: “Ta ghwənikə ka kwal nzə dza Hyalaa dza ngəŋa, nza ghəshi kaꞌwətəŋa lə dividivi shi, va nəghətaa hakwə gwəlahantaa tə səɗa gha” kə məndi» kə. 74:7 Nəw 6:16Ma kə Yesəw na: «A məndi tsasliti kwa Zliya Hyala, ma kə məndiy: “Əntaa gha dzəghə nighə kwəma Hyala gha Sləkəŋa ma” kə məndi» kə.
84:8 5:1Ma sa nay ndə jaka tsa Hyala shaŋ ghəci ta mbay Yesəw dza kwa nava bəla diɓa na, mbaꞌa ɓəghə dzəmə ghən dəlagwaa gwəramti yakəyakə. Garə ghəshi garəshi mə, mbaꞌa canamti pətsa sləsləkəm tə hiɗi gwaꞌa gwaꞌa, lə njasa nza diɓədiɓə tsa mbə shi gwaꞌa. 9Ma kə ngəci na: «Nay gha tsəy, shi nashi gha va gwanashiy, ta ndaŋashi dzee mbə dəvə gha, war tsəfəkwəŋa ma gha kwa kwəmee gwaꞌa tsəgha, ka pəraꞌwəra dəvə gha» kə. 104:10 Nəw 6:13; 5:9Ma kə Yesəw ngəci tə kwa kərni kwəma va ki na: «Gha gha ndə jaka tsa Hyala tsa, ɓarvaŋa vəghee! A məndi tsasliti kwa Zliya Hyala: “War kwa kwəma Hyala gha sləkəŋa, pə gha dzaa tsəfəkwə, war kaa ngəta pə gha dzaa ghəra sləni kwətita ya hwəmɓa” kə məndi» kə.
11Dza ndə jaka mbaꞌa ɓarvay vəgha Yesəw ghalaɓa, mbaꞌa zlay ka dzay ki. Mbaꞌa *ka kwal Hyala səəkəshi, tapə ghəshi mbə kəəti ci ki.
Zhəghəva tsa Yesəw dzəti hiɗi ka Galile
124:12 14:3Dzəghwa mbaꞌa məndi kəsəti Zhaŋ tsaa məni *batem va kaa mbəzli, mbaꞌam faghwa kwa fərshina. Ma sa favə Yesəw kwəma va na, dzəghwa na mbaꞌa kafəy, ka dzay dzəti hiɗi ka Galile. 134:13 Zhŋ 2:12Ma sa tsəhəy na na, kala nzəy ghəci mbə məlmə Nazaretə, mbaꞌa dzaa nzəyəy mbə Kapernahwəm, məlmə lati məndi miy kwəfa ka Galile. Ma pətsa nzəyəy na va tiy, mbə tsa sləkə ka Zabəlaŋw lə ka Nefətali pi na. 144:14-16 Ezay 8:23–9:1Ma mənta kwəma va tsəgha kiy, war ta mbə kwəmaa niy gəzəkə *Ezay ndə gəzə kwəma Hyala vaa dzəghwata kwa na. A kə niy niy:
15A ghwəy ghwəy mbəzli tə hiɗi ka Zabəlaŋw lə shi ka Nefətali,
hiɗi kwa kwal tsaa səəkəə dzəməy kwəfa,
pəriɓa pəriɓa tə miy həl Zhərdeŋ,
hiɗi nzəyshi mbəzliy sənata ma Hyala kataŋ na
ti shi tə hiɗi ka Galile,
164:16 Lk 1:79ghwəy ghwəy mbəzli mbə kwəsliŋwəy niy,
ta nay waŋ tsaa dzaa məniva tərəŋw tsa dza ghwəy.
Mbaꞌa waŋ tsa va dzaa səəkəy
dzəkən mbəzliy nzəyshi mbə zhəkwətə, tə pətsa nza məti,
kə niy ni.
174:17 3:2; 4:23; 6:10; 10:7Ma ghalaɓa ki na, mbaꞌa Yesəw ghati gəzəpə kwəma Hyala, a kə na: «A pə ghwəy məntiy, tsatim titihwə tsa ghwəy kaa Hyala, a ghwəy zlashi shiy niy məni ghwəy kwataŋa. Sa nzanay, ndəkwə ndəkwə na vəghwə ta səəkə Hyala ta sləkə mbəzli» kə.
Kar Yesəw lə ka kəəsə kərpi faɗə
18Tə nahwəti vici Yesəw mbə dza dzar miy kwəfa Galile na, mbaꞌa nashi mbəzli bakə, kar ndə lə zəmbəghəy, ghəshi mbə bazla zlekwer dzəti kwəfa ta kəəsə kərpi, sa nza ghəshiy ka kəəsə kərpi. Mbəzli vay, kar Shimaŋw tsa nə məndi slən tsa ci Piyer, kə məndi, mbaꞌa Andəre zəmbəghəy niy nza ghəshi. 19Ma kə Yesəw ngəshi tsəgha ki na: «A mbəzli ni, nəwram, zlashim kəəsə kərpi, e dzaa məntəŋwəy ka mbəzliy haka mbəzliy səəkə ta nəwra» kə. 204:20, 22 8:21-22Ma sa favə ghəshi tsəgha na, nzaꞌjəw mbərəkə mbəzli va zlashi zlekwer, mbaꞌa ghəshi nəwhwə.
21Zhini sa dzay na kwa kwəma ɓa na, mbaꞌa kəsashi nihwəti mbəzli bakə, ngwarməmə ghəshi, kar Zhakə lə Zhaŋ, ndərazhi Zhebede. Gwanashi ghəshi tiɓa kwa kwambəwal lə dəshi gwaꞌa, ghəshi mbə gwəma zlekwer shi. Dzəghwa sa nashi Yesəw na, mbaꞌa harhwəshi. 22Dza nzaꞌjəw, mbərəkə ghəshi zlata kwambəwal tiɓa, lə dəshi Zhebede gwaꞌa, mbaꞌa ghəshi nəwhwə Yesəw.
Sləni Yesəw mbə Galile
234:23 9:35; 4:17Dza Yesəw mbaꞌa kafəy təwramti təwrə mbə məlməhi tə hiɗi ka Galile gwanashi. Mbaꞌa ɓananavəshi shiy kaa mbəzli mbə *ciki ɓasəva tsa ka Zhəwifə. Ka gəzə Yəwən kwəma wəzə naa dzəkən njasa dza Hyalaa sləkə mbəzli. Mbaꞌa mbəlanti mbəzli gwərapə gwərapəshi ni, lə vədevəder shi gwaꞌa. 24War slən tsa ci məndiy gəzə gwaꞌa tə hiɗi ka Shiri ki. Ma sa favə məndi tsəgha na, dza məndi, ɓasə ɓasə məndi ɓasanakə mbəzli sanshi zəleghwer ghənghən ghənghən ngəraꞌwə gwanashi tsəgha ki, mbəzli ghəranshi gazlaka, ka bashakə, lə mbəzli məəti məəti vəgha ni. Dza na mbaꞌa mbəlantishi. 25Ma ghəci mbə dza dza ci va kiy, tərəŋw mbəzli səəkəshi ta nəw tə hiɗi ghənghən ghənghən. Ka tsahwə tə hiɗi Galile, lə səəkə tə hiɗi nə məndi, Hiɗi Məlməhi Məŋ, kə məndi, lə mbə məlmə Zherəwzalem, lə tə hiɗi ka Zhəwde, mbaꞌa mbəzli mbə məlməhi tə hiɗi pəriɓa pəriɓa taŋ həl Zhərdeŋ gwaꞌa.
5Kwəma ɓənipə Yesəw mə ghən kəlaŋ Vəh 5-7
15:1–7:29 Lk 6:20-495:1 4:8; 14:23; 15:29; 17:1; 28:16Dzəghwa ki, sa nashi Yesəw mbəzli ɗaŋ ni va mbə səəkəə dzəvəgha tsəghay, dza na mbaꞌa dzəməy mə ghən kəlaŋ. Dza das nzəyəy, mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci səəkəshiy dzəvəgha kwərakwə. 2Dzəghwa Yesəw mbaꞌa ghati ɓananshi kwəma ghənghən ghənghən kaa mbəzli.
Kwəma wahə tsaa gwəramti ta mbəzliy nəw Hyala
35:3 Ezay 57:15; 61:1A kə Yesəw na:
«Vəshi na ta mbəzliy sənay daw nza ghəy,
a ghəy mawti Hyala mbə nəfə ghəy ta kəətiŋəy, kə ghəshi.
Sa nzanay, ghəshi na shiy dzaa nzəy mbə mbəzli sləkə Hyala.
45:4 Cem 126:5Vəshi na ta mbəzliy wahə.
Sa nzanay, ghəshi na shi dza Hyala ta dəpanatishi nefer shi.
55:5 Cem 37:11Vəshi na ta mbəzli nza nefer shi wəzə.
Sa nzanay, ghəshi na shi dza Hyala ta ɓanshi hiɗi,
njasa niy gəzanakəshi na va.
6Vəshi na ta mbəzliy pəla məni war
kwəma ɗi Hyala lə nəfə tsa shi gwaꞌa gwaꞌa.
Sa nzanay, ghəshi na shi dza Hyala ta kəəti
lə məni kwəma ɗi ghəshi va.
75:7 18:33; Zhk 2:13Vəshi na ta mbəzli zhanshi hwər tsa shi ta nihwəti mbəzli.
Sa nzanay, ghəshi na shi dza Hyala ta zhəhwər ti shi kwərakwə.
85:8 Cem 24:3-5Vəshi na ta mbəzli nza nefer shi ɗewɗew kwa kwəma Hyala.
Sa nzanay, ghəshi na shiy dzaa nata Hyala lə mətsə shi.
95:9 Ebr 12:14Vəshi na ta mbəzliy mbəə sləkati nihwəti mbəzli kwa jipə shi.
Sa nzanay, ghəshi na shi dza Hyalaa har ka ndərazhi nzə.
105:10 1Pi 3:14Vəshi na ta mbəzli sanshi məndi ngəraꞌwə,
war tə sa məni ghəshi kwəma ɗi Hyala.
Sa nzanay, ghəshi na shiy dzaa nzəy mbə mbəzli sləkə Hyala.
115:11 10:22; Lk 6:22Ghwəyəy, vəshi na tə ghwəy, kama na, war ə məndiy tsətsəərəŋwəy, ka saŋwəy ngəraꞌwə, ka slasla dzərvəə dzəkən ghwəy tə gəm, sa nza ghwəy mbəzli ta səɗee. 125:12 2NəMezh 36:16; Mt 23:30; Lk 6:23; SləniKY 7:52; Ebr 11:32-38; Zhk 5:10Ghalaɓay, vəshi pə ghwəy taa vəshi tərəŋw. Sa nzanay, ta ngavəŋwəy zhəmə ghwəy dza Hyala mə ghwəmə. Ava war tsəgha niy sanshi ghəshi ngəraꞌwə kaa ka gəzə kwəma Hyalaa niy ꞌwaa səəkə» kə Yesəw.
Nja waŋ pi ghəshi lə pəsər tsaa tərə məzlir na *mbəzli ta səɗa Yesəw tikə tə hiɗi
135:13 Mk 9:50Dzəghwa ma kə Yesəw na: «Ghwəy ghwəy mbəzli ta səɗee ni kiy, nzəy tsa ghwəy mbə mbəzli tə hiɗiy, nja məzlir ta gwəma er na. Ma fəca ka ndezhekiy kərəy mbə məzlir kiy, njaa dza məndiy zhiniy zhanambə ndezhekə tsa va ghwəla kia? Ka gwəmati er niva məzlir ghwəla tepəw. War ka shəkati pəsər tsa va dzəy tə ngwəla gwaꞌa tsəgha na kwəma ci. Ma nza mbəzli dza dzar ti.
14Nzəy tsa ghwəy mbə mbəzli tə hiɗi diɓay, njasa ka waŋ pi vaa nza na. Mbaꞌa kə məndi ngati məlmə dikə na mə ghən ɗal piy, ka mbay məndiy mbələy kala nata ndə ghwəlaw. 155:15 Mk 4:21; Lk 8:16Zhini diɓay, səəkə məndiy tsəraghwa ghwə kwa gərkəwa ta dzəɓakən tasaw kənəw. War pətsaa gwəramti ɗal ka məndiy pəla ta fə ti mbə ciki, ta mbə ghənzəə mbərə kaa mbəzli mbəɓa gwanashi. 165:16 Ef 5:8; Flp 2:15; 1Pi 2:12Ava war tsəgha kə nzəy tsa ghwəy məniy, nja gərkəwaa məni waŋ pi va kaa mbəzli. Məni pə ghwəy məni na wəzə na kwəma ta mbə məndiy nata. Ma nza məndi fal slən tsa Dəŋwəy tsa mə ghwəmə tsəgha ki» kə Yesəw.
Ɓənipə kwəmaa dzəkən *kwəma pəhəti Hyala
175:17 3:15; 7:12; 22:40; Rm 3:31Dzəghwa ma kə Yesəw diɓa na: «Nəghətaa ghwəy zəzəti ta sawavəri kwəma pəhəti Hyala lə kwemer gəzəkə ka gəzə kwəma Hyala səəkee, pə ghwəy ma. Əhəŋ, səəkəree ta sawa nzəw. Ma səəkə tsee tsay, war ta mbəə faghwa kwəma kwemer va kwa, lə ta pəraslikəvəriŋwəyshi səəkəree. 185:18-19 Zhk 2:10Favəm ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ya war hwəmɓa dza naa nza, paꞌ ghala ka ghwəmə nata ghwəy na, lə hiɗi nashi ghwəy ni kəɗishiy, shiy tiɓa ya ni jəw ni, mbaꞌa ghəshi dzaa tamtəvashi səvəri mbə kwəma pəhəti Hyalaw. 19Va tsəgha nzana kiy, ma ntsaa ɗi ma fəti va ta kwəma va, ya naa gwəramti jəw na mbə, mbaꞌa ɓananavə kaa nihwəti mbəzli tsəgha a ghəshi ɗi ma fəti tiy, tsava ndə dza naa kəray tə shigə mbəzli sləkə Hyala. Ma ntsaa kəsəvə kwəma va va wəzə, ka ɗi fəti ti, dzəghwa tsəgha ɓananavə kaa nihwəti mbəzli a ghəshi ɗi fəti ta kwəma vay, ntsa dikə tsa mbə mbəzli sləkə Hyala dza tsava ndəə nza. 20Ə gəzaŋwəy ya sana, mbaꞌa pə ghwəy ɗi dzəmbə mbəzli sləkə Hyalay, ɗi pə ghwəy ɗi fəti ta kwəma nzə. Tərəŋwɓa ghwəy kəə ɗi fəti kaa *ka ɓənipə kwəma, ghəshi lə *ka Farisahi» kə Yesəw.
Ɓənipə kwəmaa dzəkən ɓə nəfəə dzəkən ndə
215:21 Səvəri 20:13; SləniTaH 24:17Ma kə Yesəw diɓa na: «A ghwəy sənay, a *kwəma pəhəti Hyala kaa jijihimmə niy gəzəkə: “Ka pəəsli ndə gha ma! Ya wa ntsaa dzaa pəəsliti ndəy, ta har dza məndiy dzəti ngwəvə” kə niy ni. 225:22 1Zhŋ 3:15Ma nə ya ngəŋwəy ta na tsee ghən nee kiy, ya war nəfəə ɓəti ndəə dzəkən zəmbəghəyəy, ta har dza məndiy dzəti ngwəvə ti. War mbaꞌa kə ndə ni kaa tsahwəti ndə: “Ma ghay, ndə mbə ghaw” kəy, ta dzəti ngwəvə dza tsava ndə kwa kwəma ka sləka mbəzli. Ma ntsaa ni kaa zəmbəghəy: “Hil tsa” kəy, dzəti ghwə Hyala kəɗi ma dza tsava ndə.
23Mbaꞌa pə gha ɓəvə shiy ta dza ta vəlantashi kaa Hyala, dzəghwa mbaꞌa gha zəzəvə nahwəti kwəma mənti gha kaa tsahwəti zəməŋa tiɓay, 245:24 6:14-15ə pə gha zlashi shi tarəkə gha va ɓə kaa Hyala tiɓa kwa kwəma Hyala di. Mbala a ghwəy dzaa jakəŋwəy sləkamti kwəma kwa jipə ghwəy lə zəməŋa tsa va. Ma nza gha zhəghəvaa səəkə ta ɓanta shi gha va kaa Hyala ghalaɓa.
255:25-26 Lk 12:58-59War mbaꞌa kə ntsa həərəva ghwəy liy harŋaa dzəti ngwəvəy, ditəvaŋa taŋtaŋ a ghwəy sləkamtim kwəma va li ghala ghwəy ghwəlaŋwəy kwa kwal ta tsəhə vəgha ndə sla ngwəvə. Kala tsəghay, ta pəmanaghəŋa dza na kaa ndə sla ngwəvə, ka ndə sla ngwəvə dza na, mbaꞌa pəmanaghəŋa kaa ka sawji, dzəghwa mbaꞌa ka sawji dzaa kalayŋa mbə ciki fərshina ki. 265:26 18:34E gəzaŋee, ta na navay, tsəgha na, ghalaɓay ka dza məndiy pəlaŋa tepə, kala war sa ka gha wamti kwəma gwaꞌa gwaꞌa, njasa dza məndiy slavəŋaw» kə Yesəw.
Ɓənipə kwəmaa dzəkən kwəma ghwərghwər
275:27 Səvəri 20:14Dzəghwa ma kə Yesəw diɓa na: «Zhini ɓay, a ghwəy favə njasa niy gəzəkə *kwəma pəhəti Hyala: “Əntaa gha məni ghwərghwər ma!” kə niy ni. 285:28 Zhəwbə 31:1; 2Pi 2:14Ma nə ya ngəŋwəy ta na tsee ghən nee kiy, ya war kwataka lə mətsə nata ndə mali tsahwəti ndə, dza ka səkwa nzəghə ci tiy, a tsava ndə manamti ghwərghwər gwaꞌa tsəgha lə mali va mbə nəfə tsa ci. 295:29-30 18:8-9; Mk 9:43-47Va tsəgha nzana ki, war mbaꞌa kə nahwəti mətsə ghaa ngəɗiŋaa dzəmbə məni *kwəma jikir nay, lamti kwa ghən gha, a gha ndəghamti kərakə lə gha. Sa nzanay, wəzəɓa nza gha lə mətsə kwətiŋta na, kən na dza vəgha gha gwanataa ndita mbə ghwə. 30Ya dəvə kwa bəzəmə gha fəŋa naa dzəmbə məni kwəma jikir nay, sla pə gha slanti, a gha ndəghamti kərakə. Sa nzanay, wəzəɓa nzəyŋa gha lə dəvə kwətiŋta na, kən dzəmbə ghwəə kəɗi ma lə vəgha gha gwanata» kə Yesəw.
Ɓənipə kwəmaa dzəkən kwəma təhəva tsa kar zal lə mali
(Mt 19:9; Mk 10:11-12; Lk 16:18)
315:31 Nəw 24:1; Mt 19:7; Mk 10:3-4Ma kə Yesəw diɓa na: «Zhini ɓay, a *kwəma pəhəti Hyala gəzəkə: “Mbaꞌa kə ndə təhamti mali ciy, ə kə tsaslanavə zliyaa ɓanavə, ta mbəə cipə kwəma təhə tsa təhamti na va” kə niy ni. 325:32 19:9; Mk 10:11-12; 1Kwər 7:10-11Ma nə ya ngəŋwəy ta na tsee ghən nee kiy, ya wa ntsaa təhamti mali ci, kala mənti ghwərghwər ghənzəy, tsava ndə fambə na mali va mbə məni ghwərghwər, sa ka na dza mbaꞌa dzaa ɓəhwə tsahwəti zal. Dzəghwa ma zal tsaa dzaa ɓə mali təhəvərivay tsahwəti zal li kwərakwə ɓa na, aa mənti ghwərghwər» kə Yesəw.
Ɓənipə kwəmaa dzəkən kwəma zəmə fəla
335:33-37 23:16-22; Zhk 5:125:33 SləniTaH 19:12; Ɓəla 30:3Dzəghwa ma kə Yesəw diɓa na: «A ghwəy favə njasa gəzanakə *kwəma pəhəti Hyala kaa jijihimmə niy nza diɓa: “Mbaꞌa pə gha zəmanti fəla ta məni kwəmay, ka zhini miy gha ti ma. Mənti kwəma zəmanti gha va fəla ta məni nzə kwa kwəma Ndə sləkəpə” kə niy ni. 345:34-35 Ezay 66:1; SləniKY 7:49Ma nə ya ngəŋwəy ta na tsee ghən nee kiy, əntaa ghwəy zəmə fəla tepə ma. Ka zəmə fəla ghwəy, yən lə pətsa mə ghwəmə, pə ghwəy ma. Sa nzanay, ghwəmə va na gəzli nzəy Hyala mbə Mazə tsa nzə kwa. 355:35 Cem 48:3Ka zəmə fəla ghwəy, ghəy lə hiɗi ni, pə ghwəy ma. Sa nzanay, hiɗi va na shi kəɗi Hyala səɗa nzə ti shi. Ka zəmə fəla ghwəy, ghəy lə məlmə Zherəwzalem, pə ghwəy ma. Sa nzanay, ghənzə na məlmə Hyala, mazə tsa dikə tsa. 36Əntaa ghwəy dzaa zəmə fəla tepə, ya ghəy lə ghən tsa ghəy, pə ghwəy ma. Sa nzanay, ka mbay ghwəy zhəghanti səti mbə ghən ghwəy payta, ya ngəritaw. 375:37 2Kwər 1:17-19War ma kwəma ka ghwəy gəzəy: “Yi” ka ghwəy ni, kwəma kə tsəgha kataŋ. Kala tsəgha kə na: “Awə” pə ghwəy. Sa nzana, mbaꞌa pə gha mətsahakən zəmə fəlay, səəkə va *ndə jaka tsa Hyala səəkə nava kwəma tsəgha» kə Yesəw.
Ɓənipə kwəmaa dzəkən wa shiy tə ndə
385:38 Səvəri 21:24Dzəghwa ma kə Yesəw diɓa na: «Zhini ɓay, a ghwəy favə njasaa niy gəzəkə *kwəma pəhəti Hyala: “Mbaꞌa kə ndə yahwamti mətsə ghay, yahwamti naci kwərakwə. Ɓəkwə kə ndə təɗamti slini ghay, dza ɓəkwə gha təɗamti na ci kwərakwə” kə niy ni. 395:39 Rm 12:17Ma nə ya ngəŋwəy ta na tsee ghən nee kiy, mbaꞌa kə ndə məntəŋwəy *kwəma jikir nay, ka nə ghwəy war ghəy wati shi ghəy ti lə kwəma jikir na kwərakwə pə ghwəy ma. Mbaꞌa kə ndə sləvantəŋa vəgha ghən gha tar bəla kwa bəzəmə ghay, zhəghanavə na tarkə bəla tar kwa zleɓi, a ghəci zhiniy ləkantəŋa vəgha nava bəla diɓa. 405:40 1Kwər 6:7; Ebr 10:34Mbaꞌa kə ndəə pəla kəsəŋaa dzəti ngwəvə sa ɗi na zləghwəhwə kwəbaŋ ɗaŋkəci tsa kən ghən ghay, zlatanavə kwal a ghəci ɓə ya lə ləkwəsa kən ghata gwaꞌa fəlghən. 41Mbaꞌa kə ndə mbə mbəzliy sləkə hiɗi ni kaa ngəŋa, war gha ɓəghəra shi ya niy dzəti pi gar kiləwmetər kwətiŋ, kəy, ə pə gha zhiniy mətsəhə ɓanci shi gar kiləwmetər bakə. 42Mbaꞌa kə ndəə ɗəw shiy va ghay, ɓə pə ghaa ɓanci shi. Mbaꞌa kə ndə səəkəy ta ɗəw təm va ghay, ka ini gha ti ma, ɓanavə» kə Yesəw.
Ɗim ka jaka ghwəy
(Lk 6:27-28, 32-36)
435:43 SləniTaH 19:18; Mt 22:39; Mk 12:31; Lk 10:27Dzəghwa ma kə Yesəw diɓa na: «A ghwəy favə njasa gəzəkə *kwəma pəhəti Hyala: “Ɗi pə ghaa ɗi tsa gha ndə, ka pa jaka lə ndə mbəz tsa gha” kə niy ni. 445:44Səvəri 23:4-5; Rm 12:20; 1Pi 2:20-23; cəꞌwə ta ka jaka Lk 6:28; 23:34; SləniKY 7:60; Rm 12:14; 1Kwər 4:12; 1Pi 3:9Ma nə ya ngəŋwəy ta na tsee ghən nee kiy, ə pə ghwəy ɗi kwəma ka jaka ghwəy, ka cəꞌwə wəzə hwər tsa Hyala ta mbəzliy saŋwəy ngəraꞌwə. 455:45 Ef 5:1Mbaꞌa pə ghwəy məni tsəghay, ndərazhi Dəŋwəy Hyala mə ghwəmə nza ghwəy. Sa nzanay, war yəmyəm ka naa kəɗi piy dzəkən ka ndərəm mbəzli, lə mbəzli wəzə hwər ni gwaꞌa. Ka nzəmə van dzəkən shi mbəzliy məni kwəma wəzə na, lə dzəkən ni mbəzliy məni *kwəma jikir na gwaꞌa. 46Mbaꞌa pə ghwəy ɗi war mbəzliy ɗi kwəma ghwəy gwaꞌa tsəgha, kala ɗi ma nihwətiy, ka dza Hyalaa ngavəŋwəy zhəmə ghwəy ki na? Tiɓaw, ka ngavəŋwəyəw, ya mbəzli nja ka *dəwan, ghəshi ka zləghwəy, kar ghəshiy ɗi kwəma mbəzliy ɗi kwəma shi kwərakwə. 47Mbaꞌa pə ghwəy səkwə war ngwardəhiŋwəy jaꞌ jaꞌ kiy, wa na nahwəti kwəma ghakə ghwəy mbə pərtaa? Sənay ghwəy, ya mbəzliy nəw ma Hyala na kar ghəshiy səkwə ngwardəshi kwərakwə, pə ghwəy sa? 485:48 SləniTaH 19:2Ava va tsəgha, ghwəy mbəzli ta səɗee ni kiy, a pə ghwəy məni kwəma wəzə na kaa mbəzli gwaꞌa, nza ghwəy nza ka mbəzli kama fəti tar kaɓaka shi ya jəw nzə, njasa nza Dəŋwəy Hyala va mə ghwəmə, kala kama fəti və» kə Yesəw.
6Ɓənipə kwəmaa dzəkən nga shiy kaa ka cicikwə
16:1 23:5Dzəghwa ma kə Yesəw diɓa na: «Mbaꞌa pə ghwəy ɗi ghərati sləni wəzə na kwa kwəma Hyalay, ka nə ghwəy, war mbəzli naŋwəy gwaꞌa gwaꞌa ta falŋwəy, pə ghwəy ma. War mbaꞌa pə ghwəy məni sləni ta falŋwəy mbəzliy, ka dza ghwəy kwəmavə zhəmə ghwəy va Dəŋwəy Hyala mə ghwəmə tsəgha teepəw.
2Mbaꞌa pə ghaa ɗi nga shiy kaa ndə cicikwə kiy, ka nə gha war gha zlaŋata kwəma ta nganci shi va, njasa ka mbəzliy dakə mbəzli va lə kwəma pərikə tə ngwəlaa məni, pə gha ma. Na nashiy, war kwa kwəma mbəzli kala zlaŋə kwəma dzar mbə *ciki ɓasəva tsa ka Zhəwifə, lə kwa kwal ka ghəshiy ɗi nga ni shi shiy kaa ka cicikwə, war ta mbə məndiy falshi. Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, na nashiy, a ghəshi kwəmavə na shi zhəmə mbə fal tsa falshim va. 3Na na gha, mbaꞌa pə ghaa ɗi nga shiy kaa ndə cicikwəy, tə mbə pə ghaa ɓancishi. Kala sənivə ndə ya madigaŋa tsaa gwəramti. 4Mbaꞌa pə ghaa məni tsəghay, ta ngavəŋa zhəmə gha dza dəŋa tsaa nashi shi ka gha vaa məni tə mbə» kə Yesəw.
Ɓənipə kwəmaa dzəkən cəꞌwə Hyala
5Ma kə Yesəw diɓa na: «Mbaꞌa pə ghwəy ɗi cəꞌwə Hyala diɓay, əntaa ghwəy məni nja mbəzliy dakə mbəzli va lə kwəma pərikə tə ngwəla ma. Na nashi mbaꞌa kə shiy ɗi cəꞌwəy, mbə *ciki ɓasəva tsa ka Zhəwifə ka ghəshiy garəshi lə tə pətsa jakəshi kweler, ta mbə mbəzli gwaꞌaa nashi, ka falshi. Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, na nashiy, a ghəshi kwəmavə na shi zhəmə mbə fal tsa falshim va. 6Na na gha mbaꞌa pə ghaa ɗi cəꞌwə Hyalay, dzəmbə ciki tsa gha pə gha dzaa dzəmbəŋa, dzəghwa disl gha kalakən ciki kən ghən gha. Ghalaɓa kiy nza gha cəꞌwə Dəŋa Hyala kwətiŋa, sa nzanay, mbəɓa na Hyala vəgha gha. Mbaꞌa pə ghaa məni tsəghay, Dəŋa tsaa nashi shi ka gha vaa məni tə mbə dza naa ngaŋa na gha zhəmə.
7Mbaꞌa pə ghwəy cəꞌwə Hyalay, əntaa ghwəy dzaa nzati nza ndimndim ka ɓala kwəma ɗaŋaŋ, njasa ka ka ta mbəri vaa məni ma. Ma ka gəla niva mbəzliy bərkəti ta na nashiy, ta zləɓavə cəꞌwə ghəy va dza Hyala sa ka ghəy ɓalanakə kwəma ɗaŋaŋ, ka ghəshiy ni. 86:8 6:32; Lk 12:30Əntaa ghwəy məməni nja sa shi va na ghwəy ma. Sa nzanay, ghala ghwəy ghwəla ta gha cəꞌwəy, cəkeꞌ sənamti Dəŋwəy Hyala kwəmaa gagaŋwəy, ɗi ghwəy cəꞌwə ti gwaꞌa. 96:9 Ezhek 36:23Mbaꞌa pə ghwəy ɗi cəꞌwə Hyalay, avanay njasa ka ghwəy cəꞌwə:
“A Dəŋəy tsa mə ghwəmə,
ə cəꞌwəŋa ghəy nza mbəzli mbəə sənay Hyala ɗewɗew na
nza gha, kə ghəshi, ka fal slən tsa gha.
106:10 4:17; 7:21; 12:50; 18:14; 21:31; 26:39-42; Mk 3:35; 14:36; Lk 22:42; Zhŋ 4:34; 6:38-40; SləniKY 21:14Mazə nza gha, səəkə sləkəŋəy.
Njasa məniva kwəma ɗi gha va mə ghwəməy,
tsəgha kəə məniva tikə tə hiɗi kwərakwə.
116:11 6:24-34Ɓəŋəy shi zəmə gar məkəŋəy ndatsə.
126:12 6:15Pəlataŋəy kwəma ghəy jikir na mənti ghəy,
njasa pəlanshi ghəy va
na mbəzliy məniŋəy *kwəma jikir na kwərakwə.
136:13 10:16-25; 24:3-28; Zhk 1:12-15; Zhŋ 17:15; 2Tes 3:3; 2Tim 4:18Ndəghwətəŋəy vantaa ndə jaka dzaa həərətəŋəy
ta məni kwəma jikir na,
ɓəkəvəriŋəy mbə dəvə ci.
[Sa nzanay, gha na saa məni mazə, lə bərci,
mbaꞌa shəndəkə, ya pa hwəmɓa nzə. *Amin”]
pə ghwəy ta ni.
146:14-15 5:24; Lk 6:37; Ef 4:32A gəzaŋwəy yay, war mbaꞌa pə ghwəy mbə pəlanshi kwəma jikir na məniŋwəy nihwəti mbəzli mbə nəfə tsa ghwəyəy, war ta pəlataŋwəy na ghwəy dza Dəŋwəy tsa mə ghwəməə dza mbə nəfə tsa ci ghalaɓa kwərakwə. 156:15 18:35Kala pəlanshi kwəma məntəŋwəy mbəzli jikir na pə ghwəy mbə nefer ghwəy kwərakwəy, ka dza Dəŋwəy pəlataŋwəy na ghwəy kwəma jikir na mananci ghwəy kwərakwəw» kə Yesəw.
Ɓənipə kwəmaa dzəkən səwmay
166:16-17 Ezay 58:5; Mt 4:2; 9:14-15; 17:21; Mk 2:18; 9:29; Lk 2:37; 4:2; 5:33; 18:12; SləniKY 13:2-3; 14:23; 2Kwər 6:5; 11:27Ma kə Yesəw diɓa na: «Mbaꞌa pə ghwəy mbə səwmay ta cəꞌwə Hyalay, əntaa ghwəy məniŋwəy war barcicəkwə, njasa ka mbəzliy dakə mbəzli va lə kwəma pərikə tə ngwəlaa məni ma. Ka ghəshiy dzay niꞌwə niꞌwə, ghəshi mənti pətsa mbə kwəma shi, ta mbə məndiy sənivəshi, ka mbəzli ka məni səwmay. Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ma gəla mbəzli vay, a ghəshi kwəmavə na shi va zhəmə pəla ghəshi tikəta gwaꞌa. 17Na na gha mbaꞌa pə ghaa məni səwmayəy, pəshi pə gha pəshi pətsa mbə kwəma gha, dza mbaꞌa gha vərəti shəti mbə ghən tsa gha wəzə lə in, 18əntaa məndi sənay mbə məni səwmay nza gha, kə məndi. War Dəŋa tsa mə ghwəmə saa dzaa sənay, ghəci saa nashi shi məni gha mbə mbə ni gwaꞌa, ghəci dza naa waŋa zhəmə gha ki» kə Yesəw.
Ti ghəra sləni, ta shi mə ghwəmə, lə shi tə hiɗi
196:19 Zhk 5:2-3Ma kə Yesəw kaa mbəzli ta səɗa ci na: «Ka kəslimbə ghən ghwəy mbə ghəra sləni ta ɓasə shiy tikə tə hiɗi ni, tə pətsa dza ləmaa nza gar ndəɓəhwəshi, ya limir na, gar yəɗamtishi, ya ka ghəli na, mbaꞌa ghəshi pəlaɗamti cikiy pahwəshi lə ghəli ma. 206:20 19:21; Mk 10:21; Lk 12:33Wəzəɓa ta shiy gwəramti, ɓasəti Hyala mə ghwəmə, pə ghwəy ghəra sləni, tə pətsa dza limir mbay ma yəɗamtishi, kala ndəɓamtishi ya ləma nzə. Ya ka ghəli na, kala dza ghəshiy mbay pəlaɗamti cikiy ghələhwəshi. 21Tawa gəzaŋwəy ya kwəma va tsəghay, sa nzana tə pətsa nza shi gha nza bama ti shiy, war tiɓa ka məhərli ghaa nza kwərakwə» kə Yesəw.
22Ma kə Yesəw diɓa na: «A ghwəy sənay, mətsəhi ghwəmmə na gərkəwa tə vəgha ghwəmmə. Mbaꞌa kə mətsəhi ghaa nay pi ɗiweŋ ɗiweŋəy, mbə waŋ pi dza vəgha ghaa nza gwanata ghalaɓa ki. 23Mbaꞌa kə mətsəhi gha kala nay pi ɗiweŋ ɗiweŋəy, mbə kwəsli na vəgha gha. Tsəgha na diɓa, ma waŋ pətsa kataŋ tsa va Hyalay, sa mbə nəfə tsa ndə ngəri na. Mbaꞌa kə waŋ pətsa mbə gha va məniy zhəkwətəy, mbə kwəsli nza gha gwanaŋa ghalaɓa ki» kə Yesəw.
(Lk 16:13)
246:24-34 6:11Zhini ma kə Yesəw diɓa na: «A ghwəy sənay, ndə tiɓa mbaꞌa dzaa mbay ghərati sləni kaa mbəzli bakə yəmyəməw. Baŋ dza naa ɗi kwəma tsahwəti, ka ndərə na tsahwəti. Ka na dza na, ka mananci sləni kaa tsahwəti lə kwal, ma kaa tsahwəti na, kala məni ma lə kwal. Ava tsəgha na kwərakwə ki, ka mbay ghwəy ghərati sləni bakə bakə, ka ghəra kaa Hyala, zhini mbaꞌa ghwəy ɓanavə məhərli ghwəy kaa gənaw» kə.
Ka zəzə nahwəti kwəma ghwəy ma, ɓanavəm nefer ghwəy gwanashi kaa Hyala
256:25 Flp 4:6; 1Pi 5:7A kə Yesəw diɓa na: «Ava va tsəgha nə ya ngəŋwəy kiy, ka kəslimbə ghən ghwəy mbə zəzə kwəmaa dzəkən shi zəməə dzəghwa hwər ghwəy, ya dzəkən shiy dzəkən ghən ghwəy ma. A piy tsa ndə taŋəti shi zəmə, a vəgha ndə taŋəti shi pa naa dzəkən ghən ci diɓa, pən. Tsəgha ghənzə sa? 266:26 10:29-31; Lk 12:6-7Nighətim ya ꞌyegwer tə ghwəmə di. Ka za ghəshiw, ka məni shiy ghəshi səəkə kwamtiw, ka ɓasə shi zəmə ghəshi kwa taməw. Ya tsəgha nzə kiy, Dəŋwəy tsa mə ghwəmə zəmanshi na shiy. Njana nzana tsəgha kiy, a Hyala dzaa ɓəŋwəy shi zəmə, sa nzana diməɓa tə ghwəy kaa ꞌyegwer. 27Mbaꞌa pə ghwəy kəslimbə ghən mbə zəzə kwəma tsəgha kiy, ka dza ghwəy mbay mətsahakən viciy dzəkən na slavəŋwəy Hyala ya jəw nzə na? Ka mbay ghwəy tepəw.
28A nava nə ghwəy kəslimbə ghwəy ghən mbə təkə kwəma shiy dzəkən ghən ghwəy gəma? Nighətim njasa ka fəhi kwamtiy mbərəti ghwə wəzə. Kar ghəshiy mənəhwə sləniw, ka cislivə kwəbeŋer ghəshiw. 296:29 1Mezh 10Ya tsəgha nzə, e gəzaŋwəyəy, ya ndə nja mazə *Saləmaŋw ghəci saa niy nza vaa ndə shiy na, səəkə naa pakən kwəbaŋ ka təɓə nja fəhiy mbərə ghwə va tə gambaw. 306:30-31 14:31A ghwəy sənay mbərə ghwə kiy, ka nzay nza naw. Ka ndə nata ndatsə na, kwəma gagaw, ma tə həzlimə na, ghənzə shəkəta, mbaꞌa ghwə dzaa ndamti. Kwa nzana tsəgha Hyalaa təɓəti shi ka mbərə ghwə wəzə kiy. Kala ghwəy ghənzə dzaa gwəraa pakənŋwəy niy gwəramti wəzə ni shiy, ghwəy mbəzli ki na. A gəzaŋwəy yay, ɓanavə nefer tsa ghwəy ghwəy kaa Hyala gwanashiw.
31Ka təkə ghwəy, wa shi dza ghwəmməə zəməa? Wa shi dza ghwəmməə saa? Wa shi dza ghwəmməə paa dzəkən ghən ghwəmməa? pə ghwəy ma. 326:32 6:8Ma mbəzliy tasəva lə pala niva shiyəy, mbəzliy nəw ma Hyala na ghəshi. Ma ghwəy ta na tsa ghwəy ghənəy, a Dəŋwəy tsa mə ghwəmə sənashi niy kama va ghwəy shiy gwaꞌa. 336:33 1Mezh 3:11-14; Cem 37:4-5Wəzəɓa ɓanavə ghwəy nefer ghwəy kaa Hyala na, nza ghənzə sləkəŋwəy. Mənim naa təɓanta kwəma. Ma nza Hyala ndaŋwəy niva shiy gwanashi. 346:34 Səvəri 16:4, 19-20Ka tsə tsəva ghwəy mbə təkəə dzəkən vici həzlimə ma. A vici həzlimə va sənay tsəva ta tsa nzə ghən kwərakwə. Ya namaɓa vici gwaꞌay, war mək na ngəraꞌwə tsa sa na, ta tsa nzə ghən» kə Yesəw.
7Ka ndərə nihwəti mbəzli ghwəy ma
(Lk 6:37-38, 41-42)
17:1 Zhk 4:11-12; 1Kwər 4:5A kə Yesəw diɓa na: «Ka ndərə nihwəti mbəzli ghwəy ma. Mbaꞌa pə ghwəy ndərə nihwəti mbəzliy, a Hyala dzaa ndərəŋwəy kwərakwə. 27:2 Mk 4:24; Rm 2:1; 14:10-12Sa nzanay, war njasa ndərə ghwəy va nihwəti mbəzliy, tsəgha dza Hyalaa ndərəŋwəy kwərakwə. Njasa ka ghwəy vaa mananshi kaa nihwəti mbəzliy, tsəgha dza Hyalaa bərkəti ta məniŋwəy kwərakwə. 3Sa wana nighə gha kwasheɓi məzaɗi jəw ni tə mətsə zəməŋa, kala nighəvə tsəm tsa dikə tsa va gha tə na gha mətsəa? 4Njaa njaa gha mbay ni: “A zəmə, kadiw di e ɓantəŋa kwasheɓi məzaɗi jəw ni ni tə mətsə gha” pə gha, war zlaŋələy tsəm tə na gha mətsə kia? 5Ma gha gha ntsaa ɓəti ghən tsa gha tsa ka ntsa slar tsay, a pə gha ɓanti pərɓa tsəm tsa dikə tsa va tə na gha va mətsə di na gha. Ma ghalaɓa kiy, nza gha mbay nay pi ɗiweŋ ɗiweŋ, ta ɓananti kwasheɓi məzaɗi tə na zəməŋa mətsə.
6Ka ɓanshi shi wəzə ni ɗewɗew ni ghwəy kaa kireketi ma. Vantaa ghəshi dzaa zhiniy zhəghəkəvashi ta həciŋwəy. Ka ndəghənəy jaꞌwa mbəzə ghwəy ghwəy kaa ngəreder ma, vantaa ghəshi dzaa kaɗambə mbə hiɗi lə shiɗshiɗ shi» kə Yesəw.
Cəꞌwəm shiy va Hyala a ghwəy dzaa kwəmavəshi
77:7 Zher 29:12-14; Mt 18:19; 21:22; Mk 11:24; Zhŋ 14:13-14; 15:7; 16:24; Zhk 1:5; 1Zhŋ 5:14-15Ma kə Yesəw diɓa na: «Cəꞌwəm shiy va Hyala, ta ndaŋwəyshi dza na. Pəlam shiy və, ta kwəmavəshi dza ghwəy. A pə ghwəy har, ta zləɓaŋwəy kwəma dza na. 8Sa nzanay, ya wa ntsaa cəꞌwə shiyəy, ta ɓanavəshi dza məndi. Ya wa ntsaa pəla shiyəy, ta kwəmavəshi dza na. Ya wa ntsaa tsa yashiy dzakə ghiy, ta zləɓanci kwəma dza məndi.
9Ndə tiɓa mbə ghwəy, ka ɗəw ɗafa zəghwə ci və na, dza tsaŋ, ɓəvə hakwə ka ɓanci na? 10Naa ka ɗəw kəlipə zəghwə ci və na, dza həŋ, ɓanavə shishi diɓa na? Tsava ndə tiɓaw. 117:11 Zhk 1:17Ma ghwəy ghwəy mbəzli gəmgəm ni, mbaꞌa ghwəy sənay ɓanshi shi wəzə ni kaa ndərazhi ghwəy na, hanaɓa Dəŋwəy Hyala mə ghwəmə ki, pə ghwəy, ka na mbay ma ɓanshi shiy gwəramti wəzə kaa mbəzliy cəꞌwə shəkəna?
127:12 5:17; Rm 13:8-10; Gal 5:14Njasa ɗi ghwəy va məndiy məniŋwəy kwəma wəzə nay, war tsəgha pə ghwəy mananshi kaa mbəzli kwərakwə. Ava ghənzə na na gəzəkə *kwəma pəhəti Hyala, lə kwəma gəzəkə Zliya ka gəzə kwəma Hyala» kə Yesəw.
Gəzə kwəmaa dzəkən miy dəgha teꞌwə na lə na bəŋw na
(Lk 13:24)
13Ma kə Yesəw diɓa na: «Ghwəy ghwəy shiy nəw kwal tseyey, kwa na teꞌwə na miy dəgha pə ghwəy dzakə ghi. Ma miy dəgha bəŋw nay, bəŋw na kwal tsa nzə. Mbəzli ɗaŋ ka naa dza kwa kwal tsa va. Ma mbəzliy dza kwa kwal tsa vay, ta zashi dza ghəshi. 147:14 SləniKY 14:22Ma na miy dəgha teꞌwə na vay, kwal tsa dza mbəzliy mbay dzəvəgha Hyala ta kwəmavə piy tsaa kəɗi ma ghəshi na. Ma kwal tsa teꞌwə tsa vay, ngahə ngahə na dza kwa. Ɗaŋ dza mbəzli kwa kwal tsa va kiw» kə Yesəw.
Njasa dza ndəə mbay təhəvəri dəŋw fə wəzə na lə dəŋw fə gəmgəm na
157:15 Nəw 13:2-4; Mt 24:11, 24; SləniKY 20:29; 2Kwər 11:13-15; 2Pi 2:1; 1Zhŋ 4:1Zhini ma kə Yesəw diɓa na: «Ə pə ghwəy ya ghən tsa ghwəy va ka gəzə kwəma Hyala ka dzərvə. Sa ka ghəshiy səəkəshi dzəvəgha ghwəyəy, mbaꞌa ghəshi zhəghəti ghən tsa shi war nja teŋkesliy təvə ma kwəma. Mbalaa mbəɓa mbəɓa mbə nəfə tsa shi na, dəghwava jezl tsa ghyanakə tsa ghəshi. 167:16-18 12:337:16 Zhk 3:12Mbaꞌa kə ghəshi tsəhəshi vəgha ghwəyəy, gwaꞌa dza ghwəy mbay tihəvərishi tə sləni dza ghəshiy ghəra. A ghwəy sənay kiy, ka mbay mbəzakwaa yati hikəniw, ka mbay gwəviɗiy yati bəzakəw. Tsəgha na. 177:17 Gal 5:19-23Ma fə wəzə nay, ya fə wəzə na ka naa ya. Fə gəmgəm na na, ya gəmgəm na ka naa yati kwərakwə ɓa. 18Na navay, a ghwəmmə sənay ka mbə dəŋw fə wəzə naa yati ya fə gəmgəm naw. Ka mbə tsa gəmgəm tsa dəŋw fəə yati ya wəzə na kwərakwə ɓaw, tsəgha. 197:19 3:10; Lk 3:9; Zhŋ 15:2, 6Ma fəə ya ma ya wəzə na va, ya nama fə na kiy, a ka məndiy kəslamti, mbaꞌam pəhamti ghwə ti. 20Ava tsəgha pə ghwəy sənay tihəvəri ka gəzə kwəma Hyala, tə sləni ghəra ghəshi, ta sənay niy nza ghəshiy ka gəzə kwəma Hyala kataŋ ni, ya ka slasla dzərvə na ghəshi» kə Yesəw.
War mbəzliy mənti kwəma ɗi Hyala, na shiy dzaa tsəhəshi, mbə mbəzli sləkə Hyala
217:21 6:10; 7:24-27; 21:28-31; Rm 2:13; Zhk 1:22-25; 2:14-26Ma kə Yesəw diɓa na: «A gəzaŋwəy ya, mbəzliy harɗa: “A Ndə sləkəŋəy, a Ndə sləkəŋəy” kə ghəshiy, gwanashi dza ghəshiy tsəhəshi mbə mbəzli sləkə Hyalaw, war mbəzliy dzaa mənti shi gəzəkə Dirə tsa mə ghwəmə na shiy dzaa tsəhəshi. 22Fəca vici dza Hyalaa ɓasə ngwəvəə dzəkən mbəzliy, ɗaŋ dza mbəzliy ni kaa ngəra, “A Ndə sləkəŋəy, a Ndə sləkəŋəy, ghəyəy tərəŋw gəzəhwə ghəy kwəma gəzaŋəy Hyala kaa mbəzli mbə slən tsa gha. A ghəy tatahamti hyeler mbə ghən tsa mbəzli mbə slən tsa gha. Zhəghwa ɗaŋ ghəy mənəhwə shi maɗaŋa maɗaŋa ni mbə slən tsa gha diɓa” kə ghəshi. 237:23 25:12; 2Tim 2:19Ma dzee ni kaa mbəzli vay: “Sənaŋwəy yaw. Ghwəy ghwəy mbəzliy məni va war kwəma jikir jikir nay, satim, ɓarvaŋwəyəm vəghee” dzee ni ngəshi» kə Yesəw.
Kwəmaa dzəkən ceker bakə
247:24-27 7:21Ma kə Yesəw ki na: «A gəzaŋwəyee, ya wa ntsaa favə kwemer gəzəkee va, ka mənishi ghəci njasa favəshi na vay, yəmyəm na ntsa va lə ndə məhərli tsaa ngati ciki tsa ci tə kəlɓa. 25Ma sa ngamti na na, mbaꞌa van ghati nzəmə tərəŋw tərəŋw, dza paf həl təhəy va ghərakwəli, ka viy safə lə bərci ta ngəzlamti ciki tsa va na, shaŋ ghəci vəgha ngəzlamti, sa nzana tərəŋw səɗa ciki tsa va fəəta səəkə kwaɓa tə kəlɓa. 26Ya wa ntsaa favə kwemer gəzəkee va, kala məni kwəma favə na mbə shi ghəciy, yəmyəm na tsava ndə lə ntsa kama məhərli və ngati ciki tsa ci vəgha həl dzəy tə ndarghə. 27Ma sa ngamti na na, mbaꞌa van ghati nzəmə tərəŋw tərəŋw, paf həl təhəy va ghərakwəli, ka viy safə lə bərci ta ngəzlamti ciki tsa va, dzəghwa nzaꞌjəw, gərip ciki tsa va ngəzlay gwanay ki» kə Yesəw.
287:28-29 Mk 1:22; Lk 4:327:28 11:1; 13:53; 19:1; 26:1; Lk 7:1Ma sa kəɗiy Yesəw lə gəzə kwəma va kaa mbəzli na, mbaꞌa shi ɓənipə na va səəvəri məhərli mbəzliy ɓasəshi tə pətsa va, 29sa nzanay, niy mənta na ci va kwəma ɓənipə na, nja ɓəni kwəma *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyalaw, lə bama ti niy nza na ci va kwəma ɓəni na kaa mbəzli.
8Kar Yesəw lə ndə dərna
1Ma sa səkway Yesəw mə ghən kəlaŋ ki na, mbaꞌa mbəzli ɗaŋ nəwvə. 2Dzəghwa tsahwəti ndə dərna mbaꞌa səəkəy dzəvəgha Yesəw, tsəfəkwə, tsəfəkwəy kwa kwəma ci. A kə ngəci na: «A Ndə sləkəpə, war mbaꞌa pə ghaa ɗi sənzənvay, a ghaa mbəlantəra ɗewɗew va dərna kənee na» kə.
3ꞌWakəvə Yesəw tsəgha kaf kafəti dəvə ci, mbaꞌa dapay. A kə ngəci na: «E ɗi ghaa mbəliŋa, mbəliŋa kwəriŋ» kə. Nzaꞌjəw dərna va kərəta mbaꞌa mbəliy. 48:4 SləniTaH 14:2-32; Mt 12:16; Mk 7:36; Lk 17:14A kə Yesəw ngəci sa mbəliy na ki na: «Favə tə gha kwəma dzee na ta gəzaŋa wəzə. Əntaa gha dzaa gəzə kwəma mbəli tsa mbəliŋa gha tsa kaa mbəzli ma. A pə ghaa maɗi a gha dzaa canati ghən tsa gha njasa mbəliŋa gha kaa ndə ta Hyala. Nza gha dzaa vəliti vəli gha, njasa gəzəkə *Məyizə va. Nza mbəzli mbəə sənay gwanashi a gha mbəliŋa va dərna tə gha, kə ghəshi» kə.
Kar Yesəw lə dikə tsa ka sawji ka *Rəm bələkwə
5Dza Yesəw ki, maɗ maɗiy, ka dzay dzəmbə məlmə Kapernahwəm. Ma sa tsəhəy na na, dza tsahwəti ndə məlmə, dikə tsa ka sawji ka Rəm bələkwə ghəci, kət kətikəvay, tapə ghəci ta cəꞌwə Yesəw, 6a kə na: «A Ndə sləkəpə, ndə ghəra sləni tsee gwərapəy. War məhəni ghəci kə ghi, məti məti vəgha ci kala mbay kafə. War ka sa ngəraꞌwə dalala» kə. 7Ma kə Yesəw ngəci na: «Tsəgha na, ta dza dzee mbəlanti» kə. 8-9Ma kə dikə tsa ka sawji tsa va na: «A Ndə sləkəpə, yənəy, mənɗee ndə gar dzakə ghi tsee gha dəꞌwə ghən tsa ghaw. Avanay sanay, a mbəzli dikə dikə ni tiɓa kənee, ka sləkəra. Dzəghwa yən kwərakwə na, lə ka sawji sləkee tiɓa. Yən kəə ɗiy, e ni: “Mbalaa dzəti pətsa tsaꞌ tsa” pən kaa ndə sawji, ka dza ghəci. Aw na, “ndi” pən kaa tsahwəti, ka səəkə ghəci. E ni: “Məntəra sləni tsaꞌ na” pən kaa ndə ghəra sləni tsee, ka məni ghəci. Gha kwərakwə kiy, ntsa dikə tsa nza gha. A cəꞌwəŋee, gəzəkə kwəma kwataka lə miy tsa gha kwətiŋ, ta mbəliy dza ndə ghəra sləni tsee va va zəlghwə tsa ci, ka satiy» kə.
10Ma sa favə Yesəw kwəma gəzəkə ntsa va na, tapə ghəci mbə vəshiy dzəkən ntsa va, a kə kaa mbəzli kwasəbə va na: «Ə gəzaŋwəyee, ta na navay, tsəgha na, ya mbə ghwəy ghwəy mbəzli ka *Izərayeləy, səəkee kəsay ntsaa ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyala gwanay nja ndə ka məlmə tsa tepəw. 118:11 Ezay 25:6A gəzaŋwəy ya, ɗaŋ dza mbəzliy səsəəkəshi dzəghwa kwa ghwəmə, lə dzəghwa kwa mərkwi, ta nzəy ka zəmə shi zəmə ghəshi lə kar *Abəraham, lə *Izakə mbaꞌa *Zhakwapə tə pətsa sləkə Hyala. 128:12 13:42, 50; 22:13; 24:51; 25:30Ma mbəzli nzə va niy tərati Hyala niy nza, ta nza ghəshi mbə mbəzli sləkə nay, sa ɗiti ma ghəshi fəti na, ka dza ghəshiy tsəhəshiw. Ta kihwashi dza naa dzəti ngwəla, dzəmbə kwəsli. Ma nza ghəshi wahə, ka pəpərə sliꞌi shi ki» kə Yesəw.
138:13 9:22; 9:29; 15:28Zhəghwa ma kə kaa dikə tsa ka sawji tsa va ki na: «Mbalaa jighi, ta məntəŋa shi gəzəkə gha va dzee, sa nzana mbaꞌa gha ndara nəfə tsa gha gwanay» kə. ꞌWakəvə ndə ghəra sləni tsa ndə ka sawji tsa va va, pəlis mbəliy ghalaɓa ki.
Kar Yesəw lə ka zəlghwə ɗaŋ
148:14 1Kwər 9:5Dza Yesəw pəkw dzay dzakə ghi tsa Piyer. Ma dzakə na na, shiy Piyer məhəni, gwərapəta ghənzə tərəŋw dalala, nja ghwə vəgha nzə. 15ꞌWakəvə Yesəw sa nata na tsəgha na, dap dapəti tə dəvə nzə. Dzəghwa nzaꞌjəw rəniki vəgha mali va mənta ki. Dza na pəlhəm satita ka dza ta ɓanci shi zəmə.
16Ma sa pəkwəta vici ki na, mbaꞌa mbəzli ɓanakə mbəzli ghəranshi gezlekiki ɗaŋ, ta mbalamtishi ghəshi. Dza Yesəw mbaꞌa tahamti hyeler mbə vəgha shi lə gəzə kwəma mbə miy tsa ci, mbaꞌa mbalamti mbəzli va nihwəti zəleghwer ghənghən ghənghən gwaꞌa gwaꞌa ki. 178:17 Ezay 53:4Ma mənti Yesəw kwəma va tsəgha kiy, nza kwəma gəzəkə *Ezay ndə gəzə kwəma Hyala va niy nzaa dzəghwata kwa nə na. Saa ni va: «Mbaꞌa ɓəhwə ngirghwə tsa kən ghwəmmə, zhini mbaꞌa ɓəhwə zəlghwə tsa kən ghwəmməə dzəkən ghən ci» kə.
Kar Yesəw lə mbəzliy ɗi nəw ci
18Dza Yesəw sa nashi na mbəzliy ɓasəshi va dalala, dəzlətsəɓə ghəshi tsəɓay na, mbaꞌa gəzanshi kaa mbəzli ta səɗa ci, a ghəshi taŋəghəvashi dzəvəri tə kwəfa, dzəti tsa pəriɓa həlbə. 19ꞌWakəvə ndə ɓənipə *kwəma pəhəti Hyala kət, kətikəvay dzəvəgha, a kə ngəci na: «A Metər, ta nəwŋa dzee, ya paꞌ kwəmaɓa dza ghaa dza» kə. 208:20 2Kwər 8:9Ma kə Yesəw na: «A pə gha zəzəvə kwəma wəzə di, a gha sənay, ma keŋkiɗiy, a ghi tsa shi və shi mbə hiɗi. ꞌYegwer ɓa na, lə tsa shi ghi ghəshi mə fə. Ma na nee yən Zəghwə yakə ndə ngəriy, tsee ghi tiɓa gar dəkətəvaree mbə kiw» kə. 218:21-22 4:20, 22; 9:9; 19:21; Mk 1:18, 20; 2:14; 10:21; Lk 5:11, 28; 18:22; Zhŋ 1:43; 21:19, 22Zhəghwa ma kə tsahwəti ndə mbə mbəzliy nəwvə va ngəci ɓa na: «A Ndə sləkəpə, ndara kwal e dzaa lamti dirə di, kee gha səəkə ta nəwŋa» kə. 22Dzəghwa, ma kə Yesəw ngəci na: «War nəw pə ghaa nəwra dzam. Zlashi mbəreketi tiɓa, a ghəshi lala ghən tsa shi» kə.
A bərci va Yesəw ta garəti kar safə tsa dikə tsa lə kwəfa
23Dza Yesəw mbaꞌa dzay dzəghwa kwambəwal ki, ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci gwaꞌa, ka dzashi. 24Nzaꞌjəw səpapəli ꞌyahəꞌyahə na ghati viy tərəŋw paꞌ ka di dzəghwa kwambəwal yam tərəŋw va bərci safə. Ma Yesəw ghalaɓa naci ki na, ghəci tə hi. 25Dza mbəzli ta səɗa ci va, mbaꞌa ghəshi maɗishiy dzəvəgha, ka fərghə, ma kə ghəshi ngəci na: «A Ntsaa sləkəŋəy, a Ntsaa sləkəŋəy, wa mbəlitəŋəy, gwaꞌa ghəy» kə ghəshi. 268:26 Cem 89:10; Mt 14:30-32Nzaꞌjəw Yesəw fərghəy. Ma kə kaa ngəshi na: «Tawa hazləni ghwəy tsətsə nanzəa? Mbəzliy zləɓavə ma Hyala lə nəfə tsa shi gwanay nza ghwəy» kə. Dza na pəlhəm kafəy, dza naɓ naɓ naɓəti kar safə tsa va ghəshi lə kwəfa, vantaa ghəshi kwəfəghə ghwəla. Ɗekəɗekə pi məniy. 27Ma sa nashi mbəzli ta səɗa ci shi va na, mbaꞌa nava kwəma mananatishi maɗaŋa. Ma kə ghəshi na: «A ya, wa tsatsa ndə kia? Ya safə lə kwəfa na ka ɗanci fəti» kə ghəshi.
Kar Yesəw lə ka gezlekiki bakə
28Mbaꞌa Yesəw tsəhəy pəri həlbə, tə hiɗi ka Gadarene. Nzaꞌjəw ka gezlekiki bakə tsahwəshi dzar mbə kwəlihi tiɓa tsəgha, bam bam ghəshi kwəmay lə Yesəw. Ka gezlekiki ghyanakə ni, ka hazləni məndi və shi dalala. Kala mbə məndiy dzar kwa kwal tsa va və shi. 298:29 Mk 3:11; 1Kwər 15:24War sa nay ghəshi Yesəw tsəgha na, tapə ghəshi ta ngwəmə lala, a kə ghəshi na: «Gha gha Zəghwə Hyala tsa, ta njaa ɗi gha lə ghəya? Ə səəkəŋa gha ta saŋəy ngəraꞌwə ghwəla vici ɓasə ngwəvə ghəy səəkə na?» kə ghəshi.
30Ma vəri, kərakə lə pətsa va na, mbaꞌa garəwa ngəreder tərəŋw niy nza tiɓa mbə pala shi zəmə shi. 31Tapə hyeler mbə ghən mbəzli va va ta cəꞌwə Yesəw, a kə ghəshi na: «Mbaꞌa pə ghaa ɗi tahantəŋəy mbə ghən mbəzli niy, ndaŋəy kwal a ghəy dzəmbəŋəy mbə garəwa ngəreder pəriɓa va» kə ghəshi. 32Ma kə Yesəw ngəshi na: «Mbalam, cam, avee zlatavəŋwəy kwal» kə. Shaa, ghəshi səvərishi mbə ghən mbəzli bakə ni va, shəɓətə ghəshi dzashi gwanashiy dzəmbə ghən ngəreder va ki. Dzəghwa ki, gəgəgəgə, ngəreder va kafəshi səəkə mə kəlaŋ tsa va, səəkə ghəshi naꞌi shəkatəvashiy dzəti kwəfa. Bətə ghəshi zashi kwaɓa.
33Ma sa nashi ka makə ngəreder shi va tsəgha na, mbaꞌa ghəshi hwəshiy dzəmbə məlmə. Mbaꞌa ghəshi dzaa gəzanshi kaa mbəzli dzəkən shiy mənishi va gwanashi lə ngəreder, lə kwəma mananati Yesəw va kaa ka gezlekiki bakə ni va ki. 34Ma sa favə mbəzli mbə məlmə gwanashi na, mbaꞌa ghəshi kafəshi ta dza ta nighə Yesəw. Ma sa nay ghəshi, a kə ghəshi na: «A cəꞌwəŋa ghəy, ɓarvaŋa tə hiɗi ghəy» kə ghəshi.
9Kar Yesəw lə ntsa mətita nahwəti bəla vəgha ci
1Dza Yesəw ki, ka dzay dzəghwa kwambəwal, mbaꞌa taŋəy səvəri tə kwəfa, ka zhəkəy dzəmbə məlmə ci. 29:2 Lk 7:48; Cem 103:3; Zhŋ 9:2Dzəghwa nihwəti mbəzli mbə məlmə ci va, mbaꞌa ghəshi ɓanakə ntsa məti məti vəgha tsa tə pi həni tsa ci kaa Yesəw. Ma sa sənay Yesəw, a mbəzli va ndara nefer shi gwanashi, kə, ma kə kaa ntsa mətita bəla vəgha ci va na: «A zəghwee, ka hazləni gha ma! A *kwəma gha jikir na pəlita!» kə.
3Sa gəzəkə Yesəw tsəghay, ma kə nihwəti *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, mbə təkə kwəma shi na: «Hyalaa sawa ntsa» kə ghəshi. 4Mbaꞌa Yesəw sənata kwəma təkə ghəshi va tsəgha na gwaꞌa. A kə ngəshi na: «Tawa nza ghwəy lə tətəkə kwemerəy kama ni wəzə ni mbə nefer ghwəy tsətsəa? 5Nama kwəma gwəra na ɓəlaŋ, ndə kə ni: “A kwəma gha jikir na pəlita” kə, lə ndə kə ni kaa ndə zəlghwə: “Sati garəŋa a gha dzaŋa” kəa? 69:6 Zhŋ 5:36Ma kiy, e ɗi ghwəy sənay, a bərci vəya yən Zəghwə yakə ndə ngəri tikə tə hiɗi ni, ta pəlanshi jikir tsa mbəzli, pə ghwəy» kə. Dza ma kə kaa ntsa mətita bəla vəgha ci va na: «A ntsa, avee gəzaŋa sənzənva, sati maɗi, ɓə pi həni tsa gha, mbalaa jighi!» kə. 7Dzəghwa ntsa va mbaꞌa satiy, ka dzay jighi, sa mbəliy na kwəriŋ.
8Ma sa nay mbəzliy ɓasəshi tə pətsa va gəla nava kwəma tsəgha na, dzəghwa gwaꞌa gwaꞌa nefer shi hazlənishi va kwəma va. Kə ghəshi ka fal slən tsa Hyala sa ɓanavə na bərci kaa ndə ngəri ta mənti kwəma maɗaŋa maɗaŋa na va.
Kar Yesəw lə Matiye
99:9 8:21-22Dzəghwa Yesəw mbaꞌa ɓarvay tə tsava pi, ka dzay kwa kwəma. Ma ghəci mbə dza kwa kwal na, mbaꞌa nay ndə mənzəy mbə ciki *dəwan, Matiye, kə məndi slən tsa ci. Ma kə Yesəw ngəci na: «Sati, nəwra dzam!» kə. Mbaꞌa Matiye tsa va satiy ka nəw.
109:10 11:19; Mk 2:15; Lk 5:29; 7:34; 15:1-2; 19:7Ma ləy hwəm shi va kiy, mbaꞌa kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci ɓasəshi ta zəmə shi zəmə kəghi tsa Matiye. Dzəghwa ɗaŋ nihwəti ka dəwan lə nihwəti mbəzliy məni sləni jikir na səəkəshi, jakə ghəshi ka zəmə shiy lə kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci. 11Dza *ka Farisahi, mbaꞌa ghəshi nashi ghəshi mbə zəmə shi zəmə jakəjakə tsəgha. Ma sa nay ghəshi na, dza ghəshi ka ɗəw va *mbəzli ta səɗa Yesəw, a kə ghəshi na: «Wa shiy mənishi zəmə ntsa ghwəy tsa dikə tsa shi zəmə jakəjakə lə ka dəwan mbaꞌa mbəzliy məni sləni jikir naa?» kə ghəshi. 12Dzəghwa mbaꞌa Yesəw favə kwəma shi va, ma kə kaa ngəshi na: «A mbəzli ni, səəkee nashi mbəzli kwəriŋ kwəriŋ vəgha ni mbə dza va dəkwətərəw, war ka zəlghwə na shi kee nashiy dza və. 139:13 ꞌWəzh 6:6; Mt 12:7; Lk 19:10Ava va tsəgha na kiy, yən na neyey, ta pəla mbəzli wəzə ni səəkə yaw, ta pəla mbəzliy məni sləni jikir na səəkəree. A pə ghwəy zəzətiy dzəkən kwəmaa niy gəzəkə Hyala va mbə Zliya nzə. Ma kə niy niy: “Zhəhwər na sa ɗee ghwəy məni kaa mbəzli, kaa na ka ghwəy slaslara dəbəkə” kə Hyala niy ni» kə Yesəw.
Ka jakəva yəwən kwəma ɓənipə Yesəw lə kwəma ɓənipə *ka Zhəwifəw
149:14 6:16-17; 11:18-19; Lk 7:33-34Dzəghwa mbəzli ta səɗa Zhaŋ tsaa məni *batem kaa mbəzli, mbaꞌa ghəshi kətəghəvashiy dzəvəgha Yesəw ta ɗəw kwəma və, ma kə ghəshi ngəci na: «Ma ghəy lə mbəzli ka Farisahiy, kar ghəy titi nahwəti vici ta məni səwmay, ka cəꞌwə Hyala. Ma mbəzli ta səɗa gha ni na, kala məni ma ghəshi tsəgha kiy, a shiy mənishia?» kə ghəshi. 159:15 22:2; 25:10; Zhŋ 2:1-12; 3:29; ShiZhŋ 19:7Ma kə Yesəw kaa ngəshi na: «A pə ghwəy favə kwəma dzee na ta gəzaŋwəy. Mbaꞌa kə ndə harvə mbəzli ta zəmə gəzləɓə mətəpa na ka dza mbəzli vaa nza tifəmmə ntsa va ghwəlay mbə shi di na? Ka mbə ghəshiy nzəyshi, tifəmməw. A tsahwəti vəghwə dzaa səəkəy, ma ghala pətsa dza məndiy ɓanti ndə mətəpa kwa jipə shiy, ava ghalaɓa dza ghəshiy məni səwmay ki» kə.
16Dza Yesəw ka zhiniy gəzanshi kwəma kwa fir ɓa, ma kə na: «Ndə tiɓaa ɓəvə yar ꞌwarꞌwar ni ta mbəghəshiy dzəti kwəbaŋ tsaa haliyəw. Sa nzanay, tələsəꞌwə dza tsa yəwən tsa vaa mbahəhwə tsaa haliy va. Mbaꞌa kwal dzaa mətsəhəy dzəti.
17A ghwəy sənay, ndə tiɓa ka ꞌyaghwa tay tsa njəmnjəm tsaa dzəghwa ghwəlpə hali hali naw. Ma sa dza tay tsa vaa maɗiy ta pəsliy, ta wənəhəta dza ghwəlpə vaa dza. Mbaꞌa tay dzaa shəkəy dzəti hiɗi gəm. Shi dza məndiy mənivə lə ghwəlpə va tiɓa ghwəla kiw. A ghwəy sənay wəzə, dzəghwa yəwən ghwəlpə ka məndiy ꞌyaghwa tay tsa njəmnjəm tsa. Ma tsəgha kiy, ka dza ghwəlpə vaa pəslita ta yiɗamti tayəw» kə.9:17 Ka Izərayeləy, dzəghwa ghwəlpə yəwən na ka ghəshiy i tay tsa njəmnjəm tsa. Ni shi ghwəlpipiy, tə hwətəɓə niy mənishi ghəshi, va tsəgha ka ghəshiy slikwəshi ghəshi kə halishi, sa ka tay tsa njəmnjəm tsa maɗi ta pəsli kwa shi.
Kar Yesəw lə tsahwəti ntsa dikə tsa mbə *ka Zhəwifə, mbaꞌa nahwəti mali səkwa miymiy kwa hwər nzə
18Ma Yesəw mbə gəzə kwəma va kaa mbəzli va ki na, dzəghwa ndəs tsahwəti ntsa dikə tsa mbə mbəzli ka Zhəwifə səəkəy dzəvəgha. Dza na tsəfəkwə, tsəfəkwəy kwa kwəma ci. Ma kə ngəci na: «Kəətitəra, zhee mətita na sənzənva, səəkə a gha fanakən dəvə gha, a ghənzə zhakatita» kə. 19«Əŋkwa» kə Yesəw. Mbaꞌa ghəshi maɗishi ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci ka nəw.
20-219:20 SləniTaH 15:25-27; Mt 14:36; Mk 5:27; 6:56; Lk 6:19; 8:44Dzəghwa, mbaꞌa nahwəti mali tiɓa, gwərapəta ghənzə. Piya nzə məŋ lə bakə war mbə səkwa miymiy kwa hwər nzə. Mbaꞌa təkəti tsəgha mbə ghən tsa nzə: «War mərshi mee kwəfaghay, ya kwataka tə kwəbaŋ tsa kən na, gwaꞌa, war ta mbəlira dzee» kə. Ma sa nza Yesəw mbə dza tsəgha na, dza na kət kətəghəvataa dzəvəgha, zhəkə ləy hwəm ci, kə dapə ghənzə dapay mətsəni kwəbaŋ tsa ci.
229:22 8:13; Mk 5:34; 10:52; Lk 7:50; 8:48; 17:19; 18:42; SləniKY 3:16ꞌWakəvə Yesəw tsəgha tərəɗ, zhəghətəvay njəꞌwə kə kaa pətsa lə hwəm ci na, mbaꞌa nata. Dza, ma kə ngəta na: «A zhee, ka dza her gha ma. A gha mbəliŋa tə sa ndara gha nəfə tsa gha» kə. Nzaꞌjəw miymiy mali va va slashi tiɓata.
23Dzəghwa Yesəw ki, ndəs tsəhəy kəghi tsa ntsa dikə tsa va mbə ka Zhəwifə. Ma dzakə na na, mbaꞌa kəsashi mbəzli mbə tsa tsa shiy, ka hərsli wahə hərdzə nihwəti. 249:24 Zhŋ 11:11-13Ma kə ngəshi na: «Ɓarəvaŋwəyəm tikə, ləvərim pəriɓa, mətita zha naw, hiy ɓəhwə na gwaꞌa tsəgha» kə.
Ma sa favə mbəzli kwəma gəzəkə na va tsəgha na, njasa pəꞌwə na kwəma ci ghəshiy nighə. 259:25 Mk 5:41Dza mbəzli mbaꞌa ghəshi səvərishi tə ngwəla tsəgha. Ma sa səvərishi məndi na, mbaꞌa Yesəw dzəmbəy mbə ciki tsa nza mbəri zha va mbə. Dza na tasl kəsəvə tə dəvə nzə, mbaꞌa zha va satita. 26Dzəghwa nava kwəma ki mbaꞌa dzamtəvata paꞌ tə pətsa kəray ghala hiɗi va gwaꞌa gwaꞌa.
Yesəw lə ghwəlefesli bakə
279:27-30 20:29-34Dza Yesəw ki mbaꞌa maɗiy tə tsava pi ta dzay. Ma ghəci kwa kwal mbə dza na, kə ghwəlefesli bakə ka nəw, ka zlaŋə kwəma, a kə ghəshi na: «A Yesəw, Jijiy mazə *Davitə, mənti zhəhwər tə ghəy» kə ghəshi. Ka nəw pəkw kəghi. 28Ma sa tsəhəy Yesəw kəghi na, mbaꞌa ghəshi kəsay, dza ghəshi kət ghəshi kətəghəvashiy dzəvəgha. A kə Yesəw ngəshi na: «A sənay ghwəy a bərci vəya gar mbəlitəŋwəy, pə ghwəy na?» kə. Ma kə ghəshi na: «Yə ntsa ghəy dikə tsa, a ghəy sənay, a gha taa mbay» kə ghəshi.
299:29 8:13Dzəghwa Yesəw dapə dapə dapəti mətsəhi shi. A kə na: «Sa nzana mbaꞌa ghwəy ndara nefer ghwəyəy, ta mbəlitəŋwəy dzee» kə. 309:30 12:16; Mk 7:36War nzaꞌjəw tsəgha na, ɗiweŋ ɗiweŋ mətsəhi shi ghwənishi, ka nay pi ghəshi ki. Mbaꞌa Yesəw damətishi, a kə na: «Favəm wəzə, əntaa ghwəy dzaa gəzə shi məntəŋwəy ya ni kaa nihwəti mbəzli ma» kə.
319:31 Mk 7:36Ma sa dzashi ghəshi na, mbə ghəshiy zhiniy mbələy shi manamtishi Yesəw va ghwəlaw. Dza ghəshi ka gəzə nəwər tsa Yesəw dzar tə hiɗi va gwaꞌa gwaꞌa nashi.
Yesəw lə ntsa pəhəta ghani ci
329:32-34 12:22-24Ma sa dzashi mbəzli va na, mbaꞌa nihwəti mbəzli ɓəkə tsahwəti ndə kaa Yesəw. Kala mbay ma gəzə kwəma ghəci, sa pəhanti *hil ghani ci. 33Dzəghwa Yesəw ki mbaꞌa tihəkəvəri hil tsa va mbə ntsa va. Nzaꞌjəw ntsa va ghati gəzə kwəma. Ma mbəzli ɗaŋ ni va ɓasəshi tə pətsa vay. Ka mananshi maɗaŋa nava kwəma ki. A kə ghəshi na: «A nana kwəma kia! Kay, səəkə ndəə nashi gəla ni tsətsə ni ni shiy mənishi mbə ka *Izərayel ghala nza məndi teepəw!» kə ghəshi. 349:34 10:25; 12:24, 27; Mk 3:22; Lk 11:15, 19Ma kə *ka Farisahi na: «Waa, mazə tsa mbə hyeler ɓanci na bərci titihə na va nihwəti hyeler səvəri mbə ghən mbəzli li shi» kə ghəshi.
Yesəw lə vərəm ndə ngəri tsaa ɓasəy
359:35 4:23Dza Yesəw mbaꞌa kafəy ka təwrə dzar mbə məlməhi dikə dikə ni lə ni jəw jəw ni gwaꞌa gwaꞌa. Ka ɓananshi shiy kaa mbəzli mbə *ciki ɓasəva tsa ka Zhəwifə. Ka gəzə Yəwən kwəma wəzə naa dzəkən njasa dza Hyalaa sləkə mbəzli. Mbaꞌa mbəlanti mbəzli gwərapə gwərapəshi ni lə vədevəer gwaꞌa.
369:36 Ɓəla 27:17; Ezhek 34:5; Zak 10:2; Mt 14:14; 15:32; Mk 8:2Sa nə na, nighə kə kaa mbəzli ɓasə ɓasə ni va tə pətsa va ɗaŋ ni na, tapə hwər tsa ci ta zhanci ta mbəzli va ki. Sa nzana mbaꞌa mbəzli va niy dalishi gwaꞌa gwaꞌa, mbaꞌa hazləni kəəsəvəshi nja teŋkesli kama ntsaa ndəghwəshi tiɓa. 37Ma kə kwa fir kaa mbəzli ta səɗa ci na: «A mbəzlee, ɗaŋ shi zəmə nakamtəvashi kwamti ngar na, daw mbəzli ta ɓasəshi səəkə tə vəhəə jighi. 38Ghənzə tsəghay, cəꞌwə pə ghwəy cəꞌwə ndə za tsa va, a ghəci mətsəhə ghwəni nihwəti mbəzli dzəmti, ta mananci shi ci vaa səəkə» kə.
10Kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə ni, lə njasa ghwənashi na
(Mk 3:13-19; 6:7-13; Lk 6:12-16; 9:1-6)
1Ma tə nahwəti viciy, mbaꞌa Yesəw harvə mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə ni. Dza na mbaꞌa ɓanavəshi bərci ta tihə hyeler səvəri mbə ghən mbəzli, lə ta mbəli mbəzli va nihwəti zəleghwer, lə ta mbəli vədevəder gwaꞌa. 210:2-4 Zhŋ 1:40-44; SləniKY 1:13Avanashi sləneɗemer *ka kwal Yesəw va məŋ lə bakə ni: Kwataŋay, Shimaŋw, ntsa nə məndi Piyer, kə məndi slən tsa ci, ghəshi lə Andəre, zəmbəghəy. Kar Zhakə ghəshi lə zəmbəghəy Zhaŋ, ndərazhi Zhebede ghəshi bakanashi. 3Mbaꞌa kar Fəlipə lə Bartelemi, Təmasə lə Matiye ndə *dəwan. Zhakə zəghwə Alfe, lə Tade, 4mbaꞌa Shimaŋw ndə pərslə ta hiɗi shi, ghəshi lə Zhəwdasə Isəkariyətə, ntsaa ngati ɗafa ta Yesəw.
510:5-15 Lk 10:4-1210:5 Lk 10:33Dzəghwa Yesəw mbaꞌa ghwənashi ka kwal ci va məŋ lə bakə ni, ta dza va mbəzli ki. Ma kə kaa ngəshi ghəshi dzaa maɗi na: «Əntaa ghwəy dzaa dzəti hiɗi *mbəzliy kamaa ka Zhəwifə ma. Əntaa ghwəy dzaa dzəmbə məlməhi tə hiɗi mbəzli ka *Samari ɓa ma. 610:6 Zher 50:6; Mt 15:24; SləniKY 13:46Mbalam va ka *Izərayel, nja teŋkesliy zashi na ghəshi. 710:7 4:17Gazanshim kwa kwal ghwəy mbə dza: “Ndəkwə ndəkwə na Hyala ta səəkə ta sləkə mbəzli” pə ghwəy ngəshi. 8Mbəlim ka zəlghwə, zhinim mbəzliy bəkwəshi sati mbə məti, mbəlim mbəzli nza dərna ti shi, ka titihə hyeler səvəri mbə ghən mbəzli. War njasa kwəmavə ghwəy va bərci mbəli mbəzli tə gəməy, tsəgha pə ghwəy kəəti mbəzli, əntaa ghwəy ɗəw shiy ma. 9Ma ghwəy maɗi ta dza vay, əntaa ghwəy ɓə ya tsahi mbəzə, ya gəna nzə, ta faghwa kwa zlipa ghwəy ma. 1010:10 1Kwər 9:14; 1Tim 5:18Əntaa ghwəy ɓə mbəl tsa ka ghwəy dza ta wə li ma, əntaa ghwəy ɓə za kwəbeŋer bakə, ya kwakwahə tsa ghwəy, ya gəta ghwəy nzə ta dəvə ma. Va sa nzanay, mbaꞌa kə ndəə ghəra sləni na, a təɓə məndiy nganci shi zəmə mbə sləni ghəra na va.
11Mbalam, ma sa ka ghwəy tsəhəŋwəy mbə məlmə dikə na, ya mbə na jəw nay, pəlam ghi tsa ntsaa dzaa zləɓavə kaꞌwəŋwəy bekir dəvə kəghi tsa ci. Mbaꞌa ghwəy nzəyŋwəy kəyɓa, paꞌ fəca ka ghwəy kafəŋwəy ta dzaŋwəy. 12Ma ghala pətsa ka ghwəy dzakə ghi tsa dzakə ghwəy gwaꞌay, gəzə tə ghwəy kaa mbəzli kəyɓa: “Zərkə kə məndi kəghi tsa!” pə ghwəy taa ni. 1310:13 Lk 2:14War mbaꞌa kə mbəzli kə ghi tsa va va zləɓavə yashi tsa ghwəy va lə vəshiy, ka nza yashi tsa ghwəy va gəməy ti shiw. Ma kala zləɓati kə ghəshi na, ka dza zərkə tsa gəzanshi ghwəy vaa nza kən shi ghwəlaw. 1410:14 SləniKY 13:51Mbaꞌa pə ghwəy dzaŋwəy dzəmbə məlmə, kala zləɓa kaꞌwəŋwəy məndi, kala fa ma kwəma gəzə ghwəyəy, səvəriŋwəyəm mbə nava məlmə, ka dzaŋwəy, mbaꞌa ghwəy batamti kwərbi tə shiɗshiɗ ghwəy. Ma tsəgha kiy, a mbəzli mbə məlmə va dzaa sənata, njasa mənti ghəshi *kwəma jikir na kaa ngəŋwəy. 1510:15 Ghava 18:20; 19:1-29; Mt 11:24A gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, fəca vici dza Hyalaa ɓasə ngwəvəə dzəkən mbəzliy, tərəŋwɓa ngwəvə kən mbəzliy zləɓa ma kwəma ghwəy va dza naa nza, kən na mbəzli jikir jikir ni va mbə məlməhi *Sədəm lə *Gwəmər» kə Yesəw.
Njasa dza məndiy sa ngəraꞌwə kaa mbəzliy nəw Yesəw *Kəristəw
1610:16 Lk 10:3Zhini ma kə Yesəw kaa mbəzli ta səɗa ci ɓa na: «Favə tə ghwəy, ava ghwəniy ghwəniŋwəy ya ta dzaa dzəmbə mbəzli ghyanakə ni, nja teŋkesli ka ndə vaa kambə mbə jipəjipə dəghwava jezlhi. Ma kiy, ka mbəzli tsəhwəli tsəhwəli ni pə ghwəy məniŋwəy, nja shishi, kala pəla ma kwəma tə mbəzli, njasa ka ghərpəpə vaa nza. 1710:17-22 24:9-14; Mk 13:9-13; Lk 21:12-19; Zhŋ 16:1-410:17 SləniKY 5:40; 2Kwər 11:24Ndəghwəm ghən tsa ghwəy wəzə, sa nzanay, ta kəkəsəŋwəy dza məndiy dzaa dzəti pi ngwəvə. Ka didiꞌwəŋwəy taa nza lə kwərpə mbə *ciki ɓasəva tsa ka Zhəwifə. 1810:18 SləniKY 24:1-26Ta kəkəsəŋwəy dza məndiy dzaa dzəghwa kwəma mbəzli dikə dikə ni, ghəshi lə mezhizhə gwaꞌa sa zləɓavə ghwəy kwəmee. Ghalaɓa kiy ta ndəgha fəti dza ghwəy dzaa dzəkənee kwa kwəma shi lə kwa kwəma *mbəzliy kamaa ka Zhəwifə. 1910:19-20 Lk 12:11-12Ghala pətsa dza məndiy kasatəŋwəy tə ngwəvə va kiy, əntaa ghwəy dzaa tsətsəva, ka təkə na: “Njaa dza ghəy ni kaa kwəma ka ghəy gəzə kia?” pə ghwəy ma. Ma fəcavay ta səəkəta dza kwəma dza ghwəy gəzanshiy dzəghwa miy tsa ghwəy. 20Səəkə mbə zəzə kwəma ghwəy dza naa səəkəw. Safə tsa Dəŋwəy dza naa gəzə kwəma va mbə ghwəy.
2110:21 Mishe 7:6; Mt 10:35; Lk 12:52-53Ghala vəghwə tsa vay, ka nihwəti mbəzli dza na, ka nga ɗafa ta ngwarmbəghəshi ta mbə məndiy bəkwəshi. Zhini tsəgha didihi dzaa məni lə ndərazhi shi kwərakwə ɓa. Ka ndərazhi dza na, ka zhini ghən kaa mbəzliy yakəshi diɓa ki, ka ɓəshi kaa nihwəti mbəzli ta bəkwəshi. 2210:22 5:11; Zhŋ 15:18Mbəzli gwanashiy ka dza ghəshiy ɗi mətsə ghwəy, tə sa nəwra ghwəyəw. Ma ntsaa dzaa jihəkəvay kala zlay nəwra ghəci paꞌ tə vici məti ciy, ta mbəliti tsava ndə dza Hyala. 2310:23 16:28; SləniKY 8:1Mbaꞌa kə məndi ghati saŋwəy ngəraꞌwə mbə nahwəti məlməy, hwəŋwəyəm səvəri mbə nava məlməə dzəmbə nahwəti. A gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ka dza ghwəy hati nəw məlməhi tə hiɗi ka *Izərayel gwanashi, dza ghwəy nayma, ndəs yən səəkəra, yən Zəghwə yakə ndə ngəriw.
2410:24-25 Lk 6:40; Zhŋ 13:16; 15:20A ghwəy sənay kiy, ka mbə ndə ɓəni shiy taŋəti ntsaa ɓananci shiy tə sənashi shiyəw. Ka mbə ndə ghəra sləniy taŋəti ntsa ghəranci na sləni tə dikəw. 2510:25 9:34Ə ka ntsa ɓananci məndi shiy zləɓavə səꞌwa kwəma, ma nza ghəci nza nja ntsaa ɓananci shiy. Tsəgha ndə ghəra sləni zləɓavə səꞌwa kwəma, nza ghəci nza nja ntsa ghəranci na va sləni ɓa. Əhətim, yən ndə ghi sana kiy, a məndi fatəra slən tsa mazə hyeler, Belzhebəl, kə məndi. Tsəgha kə kiy, kala tərəŋwɓa ghwəy ghwəy mbəzli kəghi tsee məndi dzaa tsəərə shəkəna?» kə Yesəw.
Ka hazləni ghwəy va ndə ngəri ma, va Hyala pə ghwəy hazləni
2610:26 Mk 4:22; Lk 8:17Ma kə Yesəw diɓa na: «A gəzaŋwəy ya, əntaa ghwəy hazləni va mbəzli ma. Ya wa kwəma mbəmbə na gwaꞌay, ta dzəti ngwəla dza na. Ya wa kwəma dza məndiy ghələhwə gəzə nzəy, ta sənata dza məndi. 27Ma kwəma ghəlavəŋwəy ya gəzə nzə mbə kwəsliy, cikəvərim kwəma va tə ngwəla havəghwə kaa mbəzli gwaꞌa. Ya ɗahwə ɗahwə gəzaŋwəy ya kwəma mbaꞌa ghwəy favəy, garəŋwəyəm mə ɗal pi, a ghwəy zlapə gəzə kwəma va nza mbəzli mbəə favə. 2810:28 Ebr 10:31Ka hazləni ghwəy va mbəzliy dzaa mbay pəəsliti vəgha ghwəy ma, ma na nashiy, ka mbə ghəshiy pəəsliti piy tsa ndəw. Hazlənim va Hyala ghənzə sa dzaa mbay pəəsliti vəgha ndə, ka zamti lə piy tsa ndəta gwaꞌa, ka ndəghambə mbə ghwə. 29A ghwəy sənay, a ndə mbəə pavə ꞌyegwer tiytiyhi bakə tə dala kwətiŋ, va jəw jəw tsa shi ɓay. Ma ya tsəgha ghəshi jəw jəwəy, ka tərəy dzəti hiɗi ya kwətiŋ kala zləɓavə dəŋwəy Hyalaw. 3010:30 Lk 21:18Ma ghwəy kwərakwə kiy, ya shəti mbə ghən ghwəy gwanashi na, mbəra mbəra na ghəshi, kwətiŋ kwətiŋ tsa shi gwaꞌa va Hyala. 31Njana nzana tsəgha kiy, ka hazləni ghwəy teepə ma. A ghwəy nay, ya njaa na ꞌyegwer ɗaŋ tsa shiy, ka zamti ghən Hyala ti shi ya kwətiŋəw, hanaɓa ghwəy, ghwəy ke ngəri ki ka na zəzə maa dzəkən ghwəy na» kə Yesəw.
3210:32 ShiZhŋ 3:5Ma kə Yesəw diɓa na: «A gəzaŋwəy yay, ya wa ntsaa dzaa ni “Ndə nəw Yesəw nzee nee” kə, kwa kwəma mbəzliy, yən kwərakwə na, ta gəzə dzee kwa kwəma Dirə mə ghwəmə: “Tsee ndə na tsatsa” pən. 3310:33 Mk 8:38; Lk 9:26; 2Tim 2:12Ma ntsaa dza vaa ni: “Sənay ndee Yesəw neyew” kə kwa kwəma mbəzliy, ava tsəgha dzee ni: “Sənay tsava ndə yaw” pən, ta nza kwa kwəma Dirə mə ghwəmə kwərakwə» kə Yesəw.
Həərəva na sa ɓəkə Yesəw dzəghwa jipə mbəzli
3410:34 Lk 2:14Ma kə Yesəw na: «Ma bərkə ghwəy səəkə tsee tsaa dzəti hiɗi na, zərkəə ɓəkee nə ghwəy na? Am awə, səəkəree ta nza zərkə kwa jipə mbəzliw. War pa jaka na sa ɓəkee dzəghwa jipə mbəzli. 3510:35-36 Mishe 7:610:35 10:21; 24:10; Mk 13:12; Lk 21:16A səəkəree ta həərəvəri kar zəghwə ghəshi lə dəy, ta həərəvəri zha ghəshi lə mbəghəta, ta həərəvəri makwa ghəshi lə shəta kəghi. 36A gəzaŋwəy ya, ma ntsaa nəw kwal tsa yay, ka jaka ci dza mbəzli kəghi tsa ciy nza.
3710:37 Nəw 13:7-10; 33:9; Mt 19:29; Mk 10:29; Lk 18:29Ma ntsaa ɗiti ɗiɓa dəy lə mbəghəy kaa ngəray, məniy na gar nəwraw. Ya ntsaa ɗiti ɗiɓa ndərazhi ci kaa ngəray, məniy na gar nəwraw. 3810:38-39 16:24-25; Mk 8:34-35; Lk 9:23-24; Zhŋ 12:25-26Kala kafəy kə ndə ta nəwra mbaꞌa zləɓavə lə mətitay, ka nza na ka ntseyew. 39A gəzaŋwəy ya, ma ntsaa ɗi mbəliti piy tsa ci tikə tə hiɗiy, ta zamti piy tsa ci dza na va Hyala. Ma ntsaa zamti piy tsa ci ta nəwray, ta kwəmavə piy tsa ci dza na va Hyala» kə Yesəw.
Ta kwəmavə zhəmə dza gha va Hyala, tə mbərkə sləni mənti gha
4010:40 18:5; Mk 9:37; Lk 9:48; Zhŋ 13:20; Gal 4:14Zhini ma kə Yesəw ɓa na: «Ma ntsaa kaꞌwətəŋwəy lə nəfə kwətiŋəy, yən na sa kaꞌwəti na va. Ntsaa kaꞌwətəra va ɓa na, Dirə tsaa ghwənara va na sa kaꞌwəti na kwərakwə. 41Ntsaa kaꞌwəti *ndə gəzə kwəma Hyala lə nəfə kwətiŋ, sa nza ntsa kaꞌwəti na va ka ndə gəzə kwəma Hyalay, ta kwəmavə zhəmə dza na, nja ndə gəzə kwəma Hyala tsa va kwərakwə. Ntsaa kaꞌwəti ntsa slar tsa kwa kwəma Hyala lə nəfə kwətiŋ, sa nzanaa ntsa slar tsa va Hyalay, ta kwəmavə zhəmə dza na nja ntsa slar tsa va kaꞌwəti na kwərakwə. 42Ya wa ntsaa tivə yam sa rəniki niy ɓanavəshi kaa ntsa kwa tsa ci kwal tsa mbə mbəzli ta səɗee, sa nza ntsa tanavə na va yam ka ntsa ta səɗee kəy, a gəzaŋwəy ya ta na navay, tsəgha na, ta kwəmavə zhəmə ci dza ntsa va» kə Yesəw.
11111:1 7:28Dzəghwa Yesəw mbaꞌa kəramti ɓananshi shiy kaa mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə ni ki. Ma sa kəɗamtishi na na, mbaꞌa kafəy tə tsava pi, ka dzay ta ɓananshi shiy lə ta gəzə kwəma Hyala kaa mbəzli dzar mbə məlməhi tə hiɗi va.
Gəzə kwəmaa dzəkən Zhaŋ tsaa mənipə *batem
211:2 14:3Ma ghala pətsa va na, Zhaŋ tsaa mənipə batem kəli kəli kwa fərshina. Dza na mbaꞌa favə gaka sləni ghəra *Kəristəw ki. ꞌWakəvə na, ɓəŋ ghwənashi nihwəti mbəzli mbə mbəzli ta səɗa ci va Yesəw. 311:3 Zhŋ 1:15, 27; 3:31; 11:27A kə ngəshi na: «Mbalam ɗəwtəram kwəma va ntsa va, ma pə ghwəy ngəciy: “Waa gha na ntsa ndəghə ghəy va dzaa səəkə ta naa? Naa a ghəy ndəghə tsahwəti ndə na? kə Zhaŋ” pə ghwəy ngəci» kə.
4Mbaꞌa mbəzli va dzaa ɗəwti kwəma va va Yesəw tsəgha. Ma kə Yesəw kaa zləɓanshi na: «Mbalam, a ghwəy gəzanci kwəma favə ghwəy sana, lə shi nashi ghwəy lə mətsəhi ghwəy gwaꞌa kaa Zhaŋ. 511:5 Ezay 35:5-6; 26:19; 61:1; Lk 4:18A ghwəy nay, a mətsəhi ghwəlefesli ghwənishi, mbə nay pi ghəshi, vədevəder na, ka dza, mbaꞌa ka dərna mbəlishi. Dza mbaꞌa slimim mədeŋesli ghwənishi, mbə favə kwəma ghəshi. Mbəzliy niy bəkwəshi na, ka zhakatishi mbə məti, zhini mbaꞌa Yəwən kwəma wəzə na tsəhəta kwa slimim mbəzli ka cicikwə. 6Vəshi na ta ntsaa zhəghavəra ma hwəm, sa səəkəra mee dzəghwa ma ci» kə kaa ngəshi. Dzəghwa mbəzli ghwənikə Zhaŋ va ki, ka dzashi.
7Ma sa dzashi ghəshi ki na, tapə Yesəw mbə gəzə kwəma Zhaŋ kaa ləkw ndə ngəri tsaa ɓasəy va tiɓa ki, a kə na: «Sa dzaŋwəy ghwəy vaa dzəti gamba ta nighə Zhaŋəy, a ntsaa niy dza ghwəy ta nighə tay? Ta nighə dzəvəti kwəfəghə safə niy dza ghwəy nanzə ɓa na? 8Wa na ntsaa dza ghwəy va ta nighə kia? A ghəy dzaa nay ndə lə kwəbeŋerəy gwəramti wəzə kən ghən ci, niy nə ghwəy nanzə ɓa na? Ta na mbəzliy dza lə kwəbeŋerəy gwəramtiy, war dzar kəy mezhizhə ka gəla niva mbəzliy nzəy nzəy tsa shi. 9Əy, war wa na ntsaa dza ghwəy va ta nighə kia? A ghəy dzaa nighəti *ndə gəzə kwəma Hyala niy nə ghwəy nanzə ɓay? Yaŋ tsəgha na, ndə gəzə kwəma Hyala na Zhaŋ kataŋ. Ghəciy, aa taŋəti nihwəti ka gəzə kwəma Hyala. 1011:10 Mala 3:1; Səvəri 23:20; Mk 1:2; Lk 1:76Sa nzanay, Zhaŋ na ntsaa niy dza vaa ꞌwara kwal, saa niy tsasliti məndi va kwəmaa dzəkən kwa Zliya Hyala. Ma kə Hyala kaa kwəma gəzəkə naa dzəkənəy:
Avee taa ghwənəghə ndə kwal tsee,
a ghəci ꞌwatəŋa kwal,
nza ghəci gwəmantəŋa
kwal tsa dza ghaa dza kwa, kə.
11Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ndə tiɓa tə hiɗi mbə mbəzli yakəghwa məndi kwa hwər baw, ka yəməva lə Zhaŋ ndə məni batem tsa vaw. Ya tsəgha nzə kiy, ya wa ntsa gəməy tsa zləɓavə kwəmee ta sləkə yay, dikəɓa ghəci na kaa Zhaŋ. 12Sa ghava na tə vəghwə tsaa gha Zhaŋ gəzəpə kwəma Hyala paꞌ tə vəghwə tsa ndatsə tsay, lə bərci mbə tərəŋw gəzəva kwəma sləkə tsa dza Hyala ta sləkə mbəzli. Dzəghwa tərəŋw mbəzli jahambəvashi lə bərci mbə pəla kwal, ta nza mbə mbəzli dza Hyala vaa sləkə. 13Ka gəzə kwəma Hyala gwanashi, lə zliya *kwəma pəhəti Hyala gwaꞌay, a ghəshi gəzəkə kwəmaa dzəkən sləkə tsa dza Hyala vaa sləkə mbəzli, paꞌ tə vəghwə tsa tsahwə Zhaŋ ti. 1411:14 1Mezh 17:1; Mala 3:23; Mt 17:12-13; Mk 9:13E mbay gəzə sana, ghwəy gar dzaa zləɓa kwəma yay, Zhaŋ tsay, ghəci na *Eli tsaa niy gəzəkə məndi va mbə Zliya Hyala, ta zhəkə dza na, kə məndi, pən. 1511:15 13:9, 43; Mk 4:9, 23; 7:16; Lk 8:8; 14:35Fə tə ghwəy ghən ta kwəma gəzaŋwəy ya na wəzə. Niy nza məhərliy fə ghən ta kwəma va ghwəy. 16Ə gəzaŋwəy yay, mbəzli mbə vəghwə tsa ndatsə tsay yəmyəm na ghəshi lə ndərazhiy ɓasətəvashi va tə bəghə ta tsaɓana, dzəghwa ka ꞌwaŋanshi ꞌwaŋə nihwəti kaa nihwəti, ma kə ghəshi na: 17“Tawa məni ghwəy tsəgha shəka? Mbaꞌa ghwəmmə ɓasəmmə ta tsə, tapə ghəy ta viyŋwəy sherey a ghwəy tsə pə ghəy na, a tsə ghwəyəw. Ənkwa pə ghəy, zhini ka ꞌwaŋwəy cəm civə ghəy na, a zləɓa ghwəyəw!” kə ghəshi. 1811:18-19 9:14; Mk 2:18; Lk 5:33Tsəgha nza ghwəy nja ndərazhi va. Ndəs səəkəy Zhaŋ, dzəghwa na mbə nzəy tsa ciy, kala zəmə shi wəzə ni, kala sa ma tay ghəci. Dzəghwa ma pə ghwəy na: “A, waa ndə gazlaka na tsatsa ndə” pə ghwəy, kala zləɓa kwəma ci ghwəy. 1911:19 9:10; 11:2Ma sa səəkəree yən Zəghwə yakə ndə ngəri nee ki na, dzee ka zəmə shi zəmə, ka sa tay. Zhini ma pə ghwəy ɓa na: “Wəyəw, ndə hwər na tsatsa ndə. War shi zəmə lə tay na na ci kwəma sənata na gwaꞌa tsəgha. Ka kəsə madigaa dzəti ka *dəwan, lə dzar tə ka badaway gəmgəm ni” pə ghwəy. Kala zləɓa ma kwəmee ghwəy ɓa. Əy ma ki ya tsəgha nzəy, war mbə civa na sənata kwəma Hyala səvəri mbə sləni ghəra ghəy lə Zhaŋ» kə Yesəw.
Ngəraꞌwə tsaa dzaa dzəkən mbəzliy zləɓa ma kwəma Yesəw
20Dzəghwa Yesəw tapə ta naɓə mbəzli mbə məlməhi gwəra naa mənəhwə sləni maɗaŋa maɗaŋa na mbə shi, sa nzana, kala ɗi zhəghanti nzəy tsa shi mbəzli dzar mbə məlməhi va kwa kwəma Hyala, ma kə na: 2111:21 Tirə lə Shidaŋw: Ezay 23:1-16«Ghwəy ghwəy mbəzli mbə məlmə Kwəraziŋ, lə ghwəy ghwəy mbəzli mbə məlmə Betəsayda, a ngəraꞌwə taa nza kən ghwəy. Sa nzana, mbə məlmə Tir lə mbə məlmə Shidaŋw pən niy mənəhwə shi maɗaŋa maɗaŋa ni ni mənəhwee mbə ghwəy nzay, ci mbəzli mbəɓa tsəfəkwəshi, ka tsati titihwə, ka zhəghanti nzəy tsa shi kwa kwəma Hyala va kwəma shi jikir na nza. 22Va tsəgha nə ya sanay: Fəca vici dza Hyalaa ɓasə ngwəvəə dzəkən mbəzli na, tərəŋwɓa na ghwəy ngwəvə dza naa nza kən na mbəzli mbə məlmə Tir lə mbəzli mbə məlmə Shidaŋw, pən. 2311:23 Ezay 14:13, 15Ghwəy ghwəy mbəzli mbə məlmə Kapernahwəm kiy, mbəzli dza məndiy kafashi dzəta ghwəmə nza ghəy na ghəy ki, nə ghwəy na. Nava tiɓa teepəw. Ta dzəghwa dza ghwəy paꞌ tə pətsa nza mbəreketi. Sa nzana, war mbə mbəzli mbə məlmə *Sədəm pən niy mənəhwə kwəma maɗaŋa mənəhwee na mbə ghwəy nzay, ci mbəzli va zhəghanti nzəy tsa shi kwa kwəma Hyala nza. Ka dza Hyalaa ndamti məlmə shi va nzaw, ci ghənzə ghwəlata paꞌ ndatsə nza. 2411:24 10:15; Lk 10:12Va tsəgha nə yaa ni sana ngəŋwəyəy: Ma fəca dza vici ɓasə ngwəvə kəɗi tsa hiɗiy mənivay, tərəŋwɓa na ghwəy ngwəvə dza naa nza kaa na mbəzli mbə məlmə Sədəm pən» kə.
Səəkəm dzəvəghee e ɓəŋwəy dəkəva
2511:25 Ezay 29:14; 1Kwər 1:18-29Zhəghwa tapə Yesəw ta zhiniy gəzə kwəma diɓa, a kə na: «A Dirə tsaa sləkə ghwəmə lə hiɗi, ꞌwəsa nə ya ngəŋa. Sa nzana, ma kwəmaa niy mbələy gha va mbəzliy sənata kwəma, ghəshi lə ka məhərliy, a gha canakəvərishi kaa mbəzli daw daw ni tə sənata kwəma. 26A Di, a falŋee, sa nzana tsəgha gha ɗi» kə. 2711:27 28:18; Zhŋ 1:18; 3:35; 10:15; 13:3; 17:2Ma kə Yesəw kaa mbəzli ki na: «Mbə dəvee fambə Dirə shiy gwanashi. Ndə tiɓa mbaꞌa sənara kala war Dirəw. Ndə tiɓa mbaꞌa sənay Dirə, kala war yən yən Zəghwə ci, mbaꞌa ntsa nə ya, e ɗi canati Dirə pənəw.
2811:28-30 Ezay 28:12Səəkəm dzəvəghee gwanaŋwəy, ghwəy mbəzliy daliŋwəy ni va shi shəndəkə ni, e ɓaɓantəŋwəyshi, nza ghwəy dəkəva vəghee. 2911:29 Zher 6:16Zləɓavəram, e nza ka Ndə sləkəŋwəy, nzee ɓəniŋwəy ni ya shiy. Sa nzanay, ntsa kwəɗ nəfə tsa nzee, ka kəli ghən tsee yaw. Mbaꞌa pə ghwəy səəkəŋwəy dzəvəgha yay, ta kwəmavə dəkəva dza ghwəy ta ghən tsa ghwəy. 30Sa dza naa nza, kwəma dzee gəzaŋwəy məni nzəy, kwəma ɓəlaŋ dza naa nza va ghwəy. Ma nə ya shi dzee ɓəniŋwəy na, ka dza ghəshiy taŋətəŋwəy bərciw» kə Yesəw.
12Gəzə kwəmaa dzəkən *vici dəkəva ka Zhəwifə
112:1 Nəw 23:25-26Ma tə nahwəti vici ləy hwəm kwəma va, geꞌi lə *vici dəkəva ka Zhəwifə na, mbaꞌa kar Yesəw maɗishi lə *mbəzli ta səɗa ci. Dza ghəshi ka taŋə dzar mbə vəh alkamari. Ka ghəranshi ma kaa mbəzli ta səɗa Yesəw. Dzəghwa tapə ghəshi dzəmbəshi mbə slərɓə alkamari va tsəgha, ka mbəliy dzəghwa miy shi, ka pərə. 212:2 Səvəri 20:8-10Mbaꞌa *ka Farisahi nashi. Ma kə ghəshi Kaa Yesəw ki na: «A nava dzəmbəshi mbəzli ta səɗa gha ni, mbə məni shi makəmmə *kwəma pəhəti Hyala va mənishi fəca vici dəkəva kia?» kə ghəshi.
312:3-4 1Sam 21:2-7; SləniTaH 24:5-9Ma kə Yesəw ngəshi na: «Waa səəkə ghwəy jangəhwə kwəmaa niy mənti kar *Davitə va ghəshi lə mbəzli kwasəbə kwa Zliya Hyala bay sa? Tə nahwəti vici sa niy ghəratishi may, 4təhwə, niy dzəmbəy naa dzəmbə *ciki Hyala, dza na, həŋ ɓəvə peŋ tsa ka məndiy ta Hyala li, mbaꞌa ghəshi zəməhwə lə mbəzliy niy nza kwasəbə. Ya tsəgha niy ɓanavəshi ma kwəma pəhəti Hyala kwal kaa kar Davitə lə mbəzli kwasəbə va ta zəmə peŋ tsa va, war kwataka *ka ta Hyala shiy niy nza kwal və shi ta zəməy, niy naɓəti Davitə Hyalaw. 512:5 Ɓəla 28:9-10Naa kala səəkə ghwəy jangəhwə nahwəti kwəma mbə zliya kwəma pəhəti Hyalaa dzəkən gəla kwəma va diɓa na? Ya *ka ta Hyalay, mbə ghəra sləni mbə ciki Hyala ka ghəshiy nza, ya fəca vici dəkəva. Nəwti kwəma pəhəti Hyala dzar kwa vici dəkəva ghəshi tsəgha kiw. Ya tsəgha nzə ɓa na, ka ɓanshi fəti Hyalaw. 6E gəzaŋwəy sana, yən tsa nay ghwəy tsay, e taŋamti ciki Hyala. 712:7 9:13Fəti ghən ghwəy ta kwəma nə Hyala vaa ni:
Həhəəni shiy ta taray, ka təɓara niva shiyəw.
Məni zhəhwər ta nihwəti mbəzli na kwəma ɗee, kəw.
War mbaꞌa pə ghwəy fəti ghən ti nzay, ka dza ghwəy ɓə fəti kaa mbəzli kama fəti və shi tsətsə nzaw. 8Sənay tə ghwəy kiy, yən sləkə na vici dəkəva, yən Zəghwə yakə ndə ngəri» kə.
Yesəw lə ntsa məti məti dəvə tsa
912:9-14 Mk 2:27-28Dza Yesəw mbaꞌa maɗiy tə pətsa va, ka dzay dzəmbə *ciki ɓasəva tsa ka Zhəwifə. 10Ma sa dzəmbəy na na, mbaꞌa kəsay tsahwəti ndə mbəɓa, məti məti dəvə ci. ꞌWakəvə *ka Farisahi va, tapə ta ɗəw kwəma va Yesəw, sa ɗi ghəshi ngali kwəmaa dzəkən ta mbə ghəshiy ɓanci fəti. Ma kə ghəshi ngəci na: «Ndammə kwal tsaa mbəli ndə *kwəma pəhəti Hyala fəca vici dəkəva ta naa, naa njaa?» kə ghəshi.
1112:11-12 Lk 13:15-16; 14:5Ma kə Yesəw ngəshi na: «Mbaꞌa kə təmbəkə va ndə mbə ghwəy kwətiŋəy, dza təmbəkə tsa ci va mbaꞌa tərəy dzəghwa kəꞌwə fəca vici dəkəva na, ka dza ntsa vaa dza ta ɓəə səəmə sa? 12Hanaɓa ndə ngəri ki ka məndi zlay nə ghwəy, mbaꞌa ghwəy sənay, diməɓa tə ndə ngəri na tərəŋw kən saa dza səɗa, pə ghwəy shəkəna. Ta na kwəma pəhəti Hyalay, ka damə ndə na ta məni wəzə fəca vici dəkəvaw?» kə Yesəw.
13Ma kə Yesəw kaa ntsa məti məti dəvə tsa va tsəgha ki na: «A ntsa, təɗi dəvə gha va!» kə. Dzəghwa ntsa va, mbaꞌa təɗiti sa ci, kwəriŋ dəvə ci va mbəlita tsəgha, njasa nza nahwəti dəvə ci. 1412:14 Zhŋ 5:16, 18Ma sa nata ka Farisahi nava kwəma na, mbaꞌa ghəshi səvərishiy ɓasəti ghən tsa shi, ka sləka kwəma kwa jipə shi, njasa dza ghəshiy mbay pəəsliti Yesəw.
Yesəw na Ntsa tivə Hyala ta ghəranta sləni
15Ma ləy hwəm jəw ki na, mbaꞌa Yesəw zləwaŋəvə kwəma sləkahwə ghəshi vaa dzəkən. Sa zləwaŋəvə na na, dza na kaf kafəy tə tsava pi, ka dzay. Dza mbəzli tərəŋw, mbaꞌa ghəshi kafəshi tə səəbə ci, ka nəw. Dzəghwa na mbaꞌa mbalamti ni gwərapə gwərapəshi ni mbəzli mbə shi gwanashi. 1612:16 8:4; 9:30; Mk 7:36Sa mbəlantishi na, ma kə kaa ngəshi na: «Ka gəzə kwəma kənee ghwəy ma. Əntaa mbəzli dzaa sənara» kə.
1712:17-21 Ezay 42:1-4Ma mənishi shi va tsəghay, ta mbə kwəmaa niy gəzəkə *Ezay ndə gəzə kwəma Hyala va niy nzaa dzəghwata kwa. Ma kə niy niy:
1812:18 3:17A kə Hyalay: «Avanay tsee ndə ghəraɗa sləni tsa tivee.
Tsee ntsa ɗee, ka vəshee ti tərəŋw.
Ta fanambə Safə tsee dzee mbə nəfə tsa ci,
ma nza ghəci canshi njasa dzee sla ngwəvə lə kwal tsa nzə
kaa hwəlfə mbəzli tə hiɗi gwanashi.
19Ka dza naa ya miy ghəshi lə ndəw,
ka dza naa ngwəmə lalaw,
ka dza naa gəzə kwemer dzar kwa kwaləw,
20ka dza naa kərnamti ɓəli dzəvətiy gwərshitaw,
ka dza naa kərni shirkwamti ghwəə ɗi mətita kwa gərkəwaw.
War tsəgha dza naa məni paꞌ tə vici dza məndiy gha sənay,
lə kwal tsa nzə na kwəmaa niy məni na va, kə məndi.
21Dzəghwa ya namaɓa hwəlfə
mbəzli tə hiɗi gwaꞌa taa nza ki na,
war ta kwəma ci ghəshi dzaa fə ghən» kə Hyala,
kə niy ni.
Dza kwa pətsa səəkə bərci tihə Yesəw hyeler li shi
2212:22-24 9:32-34Dzəghwa məndi ki mbaꞌam pəmanakə tsahwəti ndə kaa Yesəw tiɓa: Ghwəlfə ghəci, zhini ɓa na, kala mbə ghəciy gəzə kwəma, sa niy mananci *hil. Dzəghwa Yesəw kaa ntsa va, kwəriŋ mbəlanti, ka gəzə kwəma ghəci, ka nighə pi wəzə. 2312:23 20:30-31ꞌWakəvə nava maɗaŋa kwəma, mbaꞌa səəvəri məhərli ləkw ndə ngəri tsaa ɓasəy va tə pətsa va tsəgha ki. Dzəghwa ma kə ghəshi na: «Aya, jijiy mazə *Davitə tsa va na sasa bərkee?» kə ghəshi. 2412:24 10:25Ma kə *ka Farisahi nashi ki sa favə ghəshi gəzə kwəma va na: «A mbəzli ni, ma ntsa nay ghwəy tsay, Belzhebəl, mazə tsa mbə hyeler ɓanci na bərci va ta tihə nihwəti hyeler səvəri mbə ghən mbəzli li shi» kə ghəshi.
25Ma na Yesəw naci ki na, gwaꞌa gwaꞌa ghəci sənata kwəma mbə ghən shi. Dzəghwa ma kə kaa ngəshi na: «A mbəzli ni, tawa zəzə ghwəy gəla kwəma tsəgha na tay? A ghwəy sənay mbaꞌa kə mbəzli dikə dikə ni zəmə hiɗi dzəmbəshi mbə pa jaka kwa jipə tsa shiy, ta zamti ghən tsa shi dza ghəshi. Mbaꞌa kə mbəzli mbə məlmə kwətiŋ na, ya mbəzli kəghi tsa kwətiŋ tsaa pa jaka kwa jipə tsa shiy, ta ndanivərivashi dza ghəshi. 26Mbaꞌa kə *ndə jaka tsa Hyala zhiniy dzəmbəy mbə ɓanci bərci kaa ndə, ta tihə nihwəti mbəzli ci hyeler sana kiy, jaka ghəci pa lə ghən tsa ci tsəgha ɓasa. Ta ndanivərivay dza mazə tsa ci va ghalaɓa ki. 27Mbaꞌa pən tihə hyeler lə bərci ndara Belzhebəl kiy, ya nihwəti mbəzli ghwəy va tihə hyeler va na, wa ntsaa ɓanshi ni shi va bərci kia? Sləni ghəra mbəzli ghwəy vay, ti ghwəy sənata a fəti va ghwəy pə ghwəy, mbə kwəma gəzəkə ghwəy na. 2812:28 Lk 17:21Ma na nee na kataŋ nay, lə bərci *Safə tsa Hyala ɗewɗew tsa tihee hyeler səvəri mbə mbəzli. Ma ɗi kwəma nata ghwəy na ciŋwəyəy, waa na Hyala ghati sləkəŋwəy, ɗi naa gəzə. 2912:29 Ezay 49:24Ya dzakə ghi tsa ndə bərci kiy, ndə tiɓa mbaꞌa dzaa dzakəy ta pa shi ci ɓəlaŋəw. War ndə pəhati na ndə bərci tsa va tə zəꞌwə kwataŋata, dza ndəə mbay pa shi kəghi tsa ci.
3012:30 Mk 9:40; Lk 9:50A na neyey, ma ntsaa ni, ghwəm na lə gha na yaw kəy, ndə mbəz tsee na tsava ndə. Ntsaa kəətira ma mbə sləni yay, slənee vaa liɗi na. 3112:31-32 12:24Ava va tsəgha nə ya kaa ngəŋwəy, ya namaɓa hwəlfə *kwəma jikir naa mənti ndə ngəri, ya njaa tsəərəti na Hyalay, a Hyala dzaa pəlata kwəma ci va jikir na gwaꞌa mbə nəfə tsa nzə. Ma na ntsaa gəzakən kwəma sawaa dzəkən Safə tsa Hyala ɗewɗew tsay, ka pəlata kwəma tsava ndə jikir na Hyala mbə nəfə tsa nzə tepəw! 32Mbaꞌa kə ndə gəzakən kwəma hwəvə hwəvə naa dzəkənee, yən Zəghwə yakə ndə ngəriy, ta pəlay dza Hyala mbə nəfə tsa nzə. War dza ndə mbaꞌa gəzakən kwəma hwəvə hwəvə naa dzəkən Safə tsa Hyala ɗewɗew tsa kiy, ka dza Hyalaa pəlay jikir tsa tsava ndə mbə nəfə tsa nzə ya paꞌ hwəmɓaw, ya sənzənva, ya ka na nza ghwəla naci kiw!» kə Yesəw.
Tə kwəma gəzə na səvəri mbə miy tsa ci ka məndiy sənay ntsa wəzə tsa, lə ntsa jikir tsa
3312:33 7:16-18Ma kə Yesəw kaa nahwəti kwəma kwa fir ɓa na: «Mbaꞌa kə ndəə ɗi ngəlivə ya fə wəzə nay, dəŋw fə wəzə na dza ndəə ngwəɓəti kwərakwə. Mbaꞌa kə ndə ngwəɓəti dəŋw fə gəmgəm nay, ya fə gəmgəm na dza ndəə ngəli kwərakwə. Sa nzanay, tə ya nzə ka məndiy sənata dəŋw fə wəzə na. 3412:34 3:7Ghwəy ghwəy *ka Farisahiy, nja kwara jigəzlihi ndərəm ghwəy. Va tsəgha mbay ma ghwəy gəzə na wəzə na kwəma səvəri mbə miy tsa ghwəy. Sa nzanay, war kwəma təkəti ndə mbə nəfə tsa ci na sa ka miy tsa ciy gəzəə səvəri. 35Ma ntsa wəzə tsay, shi mbə nəfə tsa ci va wəzə tsa ka naa gəzəə səvəri. Ma tsa gəmgəm tsa ndə na, shi mbə nəfə tsa ci va gəmgəm ni ghəciy gəzəə səvəri kwərakwə. 3612:36-37 Zhk 3:6-10Fəca vici dza Hyalaa ɓasə ngwəvəə dzəkən mbəzli, e gəzaŋwəyəy, ta ɗəw kwəma dza naa dza va mbəzli gwanashiy dzəkən kwemerəy niy gəgəzəhwə ghəshi gəmgəm ni ghalaa nza ghəshi tə hiɗi. 37War geꞌi geꞌi lə kwəma gəzəhwə gha dza Hyalaa slaŋa ngwəvə gha. Ta gəzaŋa dza na nda fəti va gha, nda kala fəti va gha» kə Yesəw.
*Ka Farisahi lə ka ɓənipə shiy ɗəw a Yesəw mananatishi shi maɗaŋa maɗaŋa ni
3812:38-39 16:1-4; Mk 8:11-1212:38 Zhŋ 6:30; 1Kwər 1:22Dza nihwəti *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, ghəshi lə nihwəti ka Farisahi, tapə ta ɗəw kwəma va Yesəw, a kə ghəshi na: «A Metər, a ghəy ɗi ghaa mənti shi maɗaŋa maɗaŋa ni kwətiŋ kwa kwəma ghəy» kə ghəshi.
39A kə Yesəw ki na: «Ma ghwəy ghwəy mbəzli mbə vəghwə tsa ndatsə tsay, mbəzli jikirkir ni nza ghwəy, ka ɗi fəti ghwəy va Hyalaw. “Mənti shi maɗaŋa maɗaŋa ni” pə ghwəy kaa ngəra. Na nee nee kiy, nihwəti shi maɗaŋa maɗaŋa ni dzee məntəŋwəy tiɓaw. Mək na shi maɗaŋa maɗaŋa ni va niy mənəhwə Hyala, lə *Zhəwnasə ndə gəzə kwəma Hyala. 4012:40 Zhəwnasə 2:1; Mt 27:63Sa nzanay, war njasa niy mənti Zhəwnasə va vici mahkan, lə vərɗi mahkan kwa hwər tsa kəlipə dikə nay, war tsəgha dzee mənəhwə vici lə vərɗi yən Zəghwə yakə ndə ngəri kwa kwəli kwərakwə. 4112:41 Zhəwnasə 3:5A gəzaŋwəy yay, fəca vici dza Hyalaa məni ngwəvəə dzəkən mbəzliy, ta səəkə dza mbəzli mbə məlmə ka *Ninivə dzəti ngwəvə ghəshi lə mbəzli mbə vəghwə tsa ndatsə tsa. Ta kəsəyshi dza ghəshi tə ngwəvə. Ghəshi na nashi sa niy favə ghəshi gəzə kwəma Hyalaa dzəkən jikir tsa shi va Zhəwnasəy, a ghəshi niy tsati titihwə kaa Hyala, ka zhəghanti nzəy tsa shi. Dzəghwa ghwəy na ghwəy kiy, kala ɗi fa kwəmee ghwəy. Yən sa dikə tsa kən Zhəwnasə ngar ki. 4212:42 1Mezh 10:1-10Zhini ɓay, ta səəkə dza mazə maliy niy səəkəta va tə hiɗi ka Sabaa dzəti ngwəvə, ghəshi lə mbəzli mbə vəghwə tsa ndatsə tsa. Ta kəsəyshi dza na tə ngwəvə sa nzana, mbaꞌa niy səəkəta tə hiɗiy gwəramti kərakə, war ta favə kwəma gəzə mazə *Saləmaŋw, sa nzana tərəŋw ghəci sənata kwəma. Dzəghwa ghwəy na ghwəy ki na, kala ɗi zləɓa kwəmee ghwəy. Yən sa dikə tsa kən Saləmaŋw ngar ki» kə Yesəw.
Njasa ka gazlakaa mətsəhəvaa dzəmbə ndə
43Ma kə Yesəw ɓa na: «Mbaꞌa kə gazlaka niy nza mbə ghən ndə, dza mbaꞌa səvəritay, a ka naa dza dza, ka təwrə dzar mbə gamba ta pala pətsa dza naa mbay dəkətəvata ti. Ma sa ka na dza kala kwəmavə pi ghənzəy 44ka na dza na: “Ma ghənzə tsəgha kiy, wəzəɓa zharee naa zhəmbə ciki tsee va səvəriɗee mbə” kə dzaa ni. Ma sa ka na zhəghəkəvataa zhəmbə na, mbaꞌa kəsay ciki tsa va gwəma gwəma wəzə, papa ɗewɗew, kala ndə mbə. 4512:45 2Pi 2:20Sa ka gazlaka va nay pətsa mbəɓa tsəgha kiy, mbaꞌa dzaa hakakə nihwəti gezlekikiy taŋəti tə məni ndərəm, mbərfəŋ, ta nzəy mbə ciki tsa va kwasəbə. Sa ka ghəshi səəkə ki na shirɓitə dzashiy dzəmbə ntsa va gwanashi. Dzəghwa tərəŋw gazlaka dzaa mətsəhəta va ntsa va, taŋ na kwataŋa va. Ava war tsəgha dza kwəma kən ghwəy nza ghwəy mbəzli ndatsə ni jikirkir kwəma ni kwərakwə ki» kə.
Mbəzliy nəw kwəma Hyalay, niva mbəzli na ngwarməhiy, lə mbəghəy Yesəw
46Ma Yesəw mbə gəzə kwəma kaa ləkw ndə ngəri tsaa ɓasəy tə pətsa va ki na, mbaꞌa kar mbəghəy ghəshi lə ngwarməhiy səəkəshiy garəshi tə ngwəla. Ka ɗi gəzanci kwəma ghəshi kaa Yesəw. 47Ma sa nashi məndi na, mbaꞌa tsahwəti ndə dzaa gəzanci kaa Yesəw, ma kə na: «A Metər, ava kar məŋa, lə ngwarməhiŋa pəriɓa tə ngwəla mbə ɗəwŋa, ta gəzaŋa kwəma» kə. 48Dzəghwa ma kə Yesəw kaa zləɓanci na: «Kadiw e citəŋa nee mərə, lə ngwarməhira» kə. 49Dzəghwa na ci cati dəvə tə *mbəzli ta səɗa ci. A kə na: «Avanashi mbəzli niy, ghəshi na nee mərə, lə ni ya ngwarməhira. 5012:50 6:10Sa nzanay: Ya wa ntsaa məni kwəma ɗi Dirə tsa mə ghwəməy, ghəci na tsee zəmərə lə nee zhamərə, lə mərə, gwaꞌa tsəgha» kə.
13Ɓəli fir lə kwəma ndə sləka ha
1Ma fəcava ki na, mbaꞌa Yesəw səvəriy kəghi, mbaꞌa dzaa nzəyəy miy kwəfa kwa həl Galile. 2Dza mbəzli mbaꞌa ghəshi ɓasəkəvashiy dzəvəgha dalala. Ma sa nashi na mbəzli ɗaŋshi tsəgha na, dza na mbaꞌa dzay dzəghwa kwambəwal nzəyəy. Dzəghwa mbəzliy ɓasəshi va, mbaꞌa ghəshi gagarəshi miy kwəfa va ki.
3Dza na ka gazanshi kwemer ghənghən ghənghən kaa mbəzli dzar kwa fir kwa fir, ma kə na: «Tə nahwəti viciy, mbaꞌa tsahwəti ndə za niy maɗiy ta dza ta sləka ha ci. 4Ma ghəci mbə kihwə ha va ki na, dzəghwa pəriŋ, nahwəti ha pəpəriŋətaa dzəghwa kwal. Dza ꞌyegwer mbaꞌa ghəshi səəkəə iməhwə nava. 5Dza nahwəti mbaꞌa pəpəriŋətaa dzəti kwərhə, war ghwəla na, nzaꞌjəw ghənzə pəsəta, sa nzana, kala hiɗi kən ɗaŋ. 6Ma war sa satita vici ka ndipə na, nzaꞌjəw ha va ghwəlita ki. Sa kama hiɗi kən ɗaŋ gar tsəhəvə hililiŋə ghənzə. 7Dza nahwəti diɓa mbaꞌa pəpəriŋəta dzəghwa mbə tekesli. Ma sa pəsəta na na, mbaꞌa tekesli kəlishiy dzəkən. Kala bərci və gar kəli ghwəla. 8Ma dzəghwa nahwəti nanzə ki na, mbaꞌa məta tə hiɗi wəzə ni, dza na mbaꞌa pəsəta, ka kəlita wəzə. Sa maɗi na ta fə ghən na, dikə dikə nahwəti fəti, ɓahwə ɓahwə nahwəti, nahwəti ɓa na geꞌi geꞌi» kə. 913:9 11:15Zhini ma kə ɓa na: «Ma ntsa nza sləmə vəy, fə tə ghəci ghən ta kwəma va wəzə» kə.
Sa wana gəzə Yesəw kwəma kaa mbəzli kwa fira?
10Dzəghwa *mbəzli ta səɗa Yesəw mbaꞌa ghəshi kətəghəvashiy dzəvəgha, tapə ghəshi ta ɗəw kwəma və, a kə ghəshi na: «A nava nzana war kwa fir kwa fir ghaa ɗi gəzanshi kwəmaa?» kə ghəshi. 11Ma kə Yesəw ngəshi na: «Na na ghwəyəy, a Hyala ndaŋwəy məhərli ta sənay njasa dza naa sləkə mbəzli nzə. Ma na mbəzli kiy, kwəmavə kwal tsa va ghəshiw. 1213:12 25:29Sa nzanay, ntsa nza nihwəti shiy və na, ta mətsahanavə nihwəti shiy dzam, nza ghəshi mbəə mətsəhəva və ɗaŋ tərəŋw. Ma na ntsa kama shiy vəy, ta zhini dza məndiy tsaləhwə ya niy nza va jəw ni shiy və. 13Ava va tsəgha nza na war dzar kwa fir yən ɗi gəzanshi kwəma. Sa nzanay, mbaꞌa mətsəhi və shi ta nay pi na, a ka nay pi ghəshiw. Mbə favə kwəma slimim shi na, zhini ka favə kwəma fa ghəshi va ghəshiw, tsəgha. 1413:14-15 Ezay 6:9-10; Zhŋ 12:40; SləniKY 28:26-27Ma mbə kwəma shi va tsəgha na kiy, kwəmaa niy gəzəkə *Ezay ndə gəzə kwəma Hyala va mbəradzə na sava faghwa ghəshi gəraꞌi kwa. Sa niy nə na va:
Ma ghwəyəy,
mbə favə kwəma ghwəy dzaa nza lə slimim ghwəy ngar na,
a ka dza ghwəy favə shi ɗi kwəma vaa gəzəw.
Mbə nighə pi ghwəy dzaa nza lə mətsəhi ghwəy ngar na,
a ka dza ghwəy nashi shiyəw.
15Sa nzanay, kwəmaa tsəꞌwə mbə nefer mbəzli ni tiɓa ya jəwəw.
Nəꞌwə nəꞌwə na naꞌway ghəshi slimim shi,
vantaa ghəshi dzaa zləwaŋəvə kwəma.
Dzəghwa, disl disl disl ghəshi kakalay mətsəhi shi
vantaa ghəshi dzaa nashi shiy.
Mbaꞌa ghəshi mənti nefer shi caslakə caslakə
vantaa kwəmee tsəꞌwə mbə nefer shi.
Ma mənti ghəshi kwəma va tsəghay,
va nəghətaa ghəshi zhəghəvaa zhikəə zhəvəghee,
ta mbalamtishee, nə ghəshi, kə Hyala,
kə niy ni.
16Ma na na ghwəy ghwəy mbəzli ta səɗee kiy, vəshi na tə ghwəy. Sa nzana, mbə nay pi ghwəy lə mətsəhi ghwəy, dzəghwa mbə favə kwəma ghwəy lə slimim ghwəy na ghwəy. 1713:17 1Pi 1:10-12E gəzaŋwəyee, ta na navay, tsəgha na, ka gəzə kwəma Hyala ɗaŋ, mbaꞌa mbəzliy nəw Hyala ɗaŋ səəkə na mbə maw nashi shi nashi mətsəhi ghwəy ni sana. Kalaa niy kwəmavə nashi ghəshi, mbə maw fa kwəma favə ghwəy na sənzənva ghəshi niy nza na, a kwəmavə fa nzə ghəshiw» kə.
Njasa ka kwəma Hyalaa dzəmbə nefer mbəzli
18Zhini ma kə Yesəw diɓa na: «Əy ma kiy, favəm bazhə tsa kwəma ɗi fir tsa ɓəlee va lə ndə sləka haa gəzə. 19Avanay, faꞌ dza nihwəti mbəzliy favə gəzə kwəmaa dzəkən njasa dza Hyalaa sləkə mbəzli, dzəghwa kala dza ghəshiy favə sləkar tsa kwəma va. Ka *ndə jaka tsa Hyala səəkəy, zəkwə jəw ɓanti kwəma va mbə nəfə shi. Niva mbəzliy, yəmyəm ghəshi lə kwal tsa pəriŋəta hwəlfə ha vaa dzəghwa. 20Nəfə tsa nihwəti mbəzli ɓa na, yəmyəm na lə kwərhə tsa pəriŋəta nahwəti ha vaa dzəti. Sa ka ghəshiy favə kwəma Hyala na, zəkwə jəw ghəshiy zləɓavə lə vəshi. 21Zhini diɓa na, ka nzay nza ghəshi lə kwəma va mbə nəfə tsa shi, sa mbay ma kwəma vaa tsəhə hililiŋə wəzə wəzə mbə shiw. War nə ma ngəraꞌwə ndəs kə kəsashi, ya ə ghəzlishi məndi tə mbərkə kwəma Hyala na, ka ghəshi dza nzaꞌjəw, mbərəkə ghəshi zlata nəw kwəma Hyala tsəgha ki. 2213:22 1Tim 6:9-10Nəfə tsa nihwəti mbəzli diɓa na, yəmyəm na lə pətsa nza tekesli va ti dzəghwata nahwəti ha va mbə. Gəla niva mbəzli ɓay, sa ka ghəshiy favə kwəma Hyala na, mbaꞌa ghəshi zləɓavə. Ka ghəshi dza diɓa na, mbaꞌa ghəshi dzəmbəshi mbə zəzə kwəma tə hiɗi, ka məni mətsə ta shi tə hiɗi ni ngəɗipə. Ma sa ka shi va təhay nəfə tsa shi ki na, ka ghəshi dza mbaꞌa ghəshi makəti kwəma Hyala va kəli, lə va ghəra sləni mbə nefer mbəzli va. 23Ma nəfə tsa nihwəti mbəzli nashi kiy, yəmyəm na lə hiɗi wəzə ni va dzəmbəta nahwəti ha mbə shi. Ma na gəla niva mbəzli nashi kiy, sa ka ghəshiy favə kwəma Hyala na, kar ghəshiy fəti ghən ti wəzə. Ka ghəshi dza na, ka ghəra sləni Hyala wəzə. Nihwəti mbə shi na tərəŋw ghəshi jahambəvashi mbə, nihwəti na, bərəkə, ma nihwəti ɓa na geꞌi geꞌi. Tsəgha» kə.
Ɓəli fir dzəkən hwəlfə ha wəzə na, lə ka girfi
24Zhəghwa Yesəw diɓa, mbaꞌa ɓəlanakəshi tsahwəti fir, ma kə na: «Ma sləkə tsa sləkə Hyala mbəzliy, ghala mbə lə kwəma dzee na ta gəzaŋwəyəw: Tsəŋw niy tsəŋwəti tsahwəti ndə hwəlfə ha wəzə naa dzəti za ci. 25Ma tə nahwəti vərɗi, mbəzli tə hi na, mbaꞌa ndə jaka tsa ci səəkəə tsaŋwanambə ka girfiy dzəmbə ha ci va, ka dzay. 26Mbaꞌa ka girfi va pəpəsəshi kwasəbə ha va, ka kəli yəmyəm li. Ma sa maɗita ha ta pasə na, dza ka girfi ka pasə kwərakwə. 27Ma sa səəkə gwəlaa ghəranci sləni kaa ntsa vaa nashi tsəgha na, dza ghəshi mbaꞌa ghəshi dzaa gəzanci kaa ndə za tsa va, a kə ghəshi ngəci na: “A ntsa ghəy dikə tsa, wa hwəlfə ha sa niy tsaŋwati gha va tə za gha va sham tsəy? Əy, war njaa zhəkə na, zhini ka girfiy təzlishi dzar mbə shiki?” kə ghəshi. 28Ma kə ndə za tsa va na: “Waa ntsaa ɗi ma mətsee tsaŋwambəshi na” kə. Ma kə gwəla va na: “Ghənzə tsəgha na, zləɓati gha, a ghəy dza ta taɗamtishi tsəna?” kə ghəshi. 29Ma kə ndə za tsa va na: “Əhəŋ, sana sənzənva, war mbaꞌa pə ghwəy tiɗishiy, a ghwəy dzaa karəhwə lə ha ta. 3013:30 3:12; ShiZhŋ 14:14-15Va tsəgha kiy, wəzəɓa zlashi ghwəy na, a ghəshi nakə gwanashi paꞌ tə vəghwə tsa dza məndiy sla ha ti. Ma ghalaɓa ki na, ma nzee gəzanshi kaa mbəzliy dzaa sla ha. Ma pən taa ni ngəshi na: Slantim ka girfi, a ghwəy pəhətishi, nza ghwəy ndamtishi lə ghwə. Ma na ha yay, paghəram jighiy dzəghwa tamə, pən dzaa ni” kə» kə Yesəw.
Ɓəli fir lə kwəma cizlə gwəbiri
3113:31 17:20; Lk 17:6Zhəghwa Yesəw diɓa mbaꞌa ɓəlanakəshi tsahwəti fir, ma kə na: «Ma na sləkə tsa sləkə Hyala mbəzli diɓay, yəm na lə kwəma cizlə gwəbiri ka ndə vaa ɓəvə, mbaꞌa ndə tsəŋwətishi kwa tsa ci. 3213:32 Ezhek 17:23Ghəshi na cizləy gwəramti jəw jəw mbə hwəlfə shi ka ndə ngəriy tsəŋwə gwaꞌa gwaꞌa. Ma sa ka ghəshi pəsəshi kiy, ka ghəshi dza na, ka kəli dikə tərəŋw, taŋ fəhi gwanashi ni. Paꞌ ka səəkə ꞌyegwer ghənghən ghənghən lala ghyeghyer shi mə» kə.
Ɓəli fir lə kwəma *is
3313:33 1Kwər 5:6; Gal 5:9Dza Yesəw mbaꞌa ɓəlanakəshi tsahwəti fir diɓa, ma kə na: «Sləkə tsa sləkə Hyala mbəzli nzə diɓay, yəmyəm na lə is tsa ka mali vaa tivə jəwə, mbaꞌa tambə mbə ghwəpə gar kiləw bakə mətsəkə cifəti, ka gha nighə na, pifpirif ghənzə pəkəməvata gwanata» kə.
Sa wana gəzə Yesəw kwəma war lə fira?
3413:34-35 13:10-17Ava tsəgha gəzanamti Yesəw kwemer va kaa mbəzliy ɓasəshi va gwanashi, war dzar kwa fir. Nahwəti kwəma tiɓa mbaꞌa gəzanakəshi kala dzar kwa firiw. 3513:35 Cem 78:2Ma gəzə na kwəma va tsəghay, war ta mbə ghənzəə dzəghwata kwa kwəmaa niy gəzəkə ndə Hyala va niy nza. Ma kə niy niy: «Ma kə Hyalay:
Yənəy, kwa fir dzee gəzanshi kwəma kaa mbəzli.
Ta canatishi shiy niy nza mbəmbə ni
ghala ngatee ghwəmə lə hiɗi dzee, kə»
kə niy ni.
Bazhə tsa kwəma ɗi Yesəw gəzə lə fir tsa ɓəli na va lə ka girfi
36Dzəghwa Yesəw ki, mbaꞌa zlashi mbəzliy ɓasəshi va tərəŋw ni, mbaꞌa dzay dzakə ghi ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci. Dza mbəzli ta səɗa ci va kət ghəshi kətəghəvashiy dzəvəgha, a kə ghəshi ngəci na: «A Metər, citəŋəy bazhə tsa kwəma ɗi ghaa gəzə lə fir tsa ɓəlikə gha va lə ka girfiy təzlishi mbə ha shi» kə ghəshi.
37Ma kə Yesəw ngəshi na: «A ɗi naa gəzəy: Ma ndə za tsaa tsaŋwati hwəlfə ha wəzə na va tə za ciy, ghəci nzee, yən yən Zəghwə yakə ndə ngəri. 38Ma zay, ghəshi na hiɗi nza ghwəmə ni ti shi. Hwəlfə ha wəzə na va na, mbəzli sləkə Hyala ghəshi. Ma ka girfi nashi ki na, mbəzli mbə dəvə *ndə jaka tsa Hyala niva. 39Ma ntsaa ɗi ma mətsee va səəkəə tsaŋwambəra ka girfi mbə hee na, ghəci na ndə jaka tsa Hyala. Vici dza məndiy sla ha ti kiy, ghənzə na vici ɓasə ngwəvə fəca dza hiɗiy kəɗi. Ma gwəla ka sla ha va ki na, ghəshi na ka kwal Hyala ki. 4013:40 7:19; Zhŋ 15:6War njasa ka məndi vaa təramti ka girfi səvəri mbə ha, mbaꞌam ndamtishi lə ghwə məndi mbə sla hay, war tsəgha dza məndiy məni fəca dza hidiy kəɗi. 4113:41 24:31; Mk 13:27Mbaꞌa dzee ghwənashi ka kwalee, yən yən Zəghwə yakə ndə ngəri. Ka ghəshi dzay, mbaꞌa ghəshi iməkəvəri hwəlfə mbəzliy shikə nihwəti mbəzli vaa dzəmbə məni *kwəma jikir na, ghəshi lə mbəzliy məni shi jikirkir ni gwanashi səvəri mbə mbəzli sləkə Hyala. 4213:42 8:12Ka ghəshi dza na mbaꞌa ghəshi shakambəshi mbə ghwə ngaɗ ngaɗ ngaɗ na, nza ghəshi tihwəni mbə, ka pəpərə sliꞌi shi. 4313:43 Dani 12:3; KaSlaNgw 5:31; Mt 11:15Ma na mbəzliy ɗi fəti ta məni na ɗi Hyala kwəma nashi kiy, war mbərə dza ghəshi mbərə ghalaɓa, ghəy ghəy ghəy ndəɓa vici, tə pətsa sləkə dəshi tsa mə ghwəmə. Fə tə ghwəy ghən ta kwəma gəzee va wəzə, niy nza məhərli va ghwəy» kə.
Ɓəli fir dzəkən shi mbəmbə ni nza dimə ti shi, mbaꞌa dzəkən tsahi mbəzə
4413:44 Flp 3:7-14Zhini ma kə Yesəw ɓa na: «Ma sləkə tsa sləkə Hyala mbəzliy nzəy, ghala mbə lə kwəma shiy nza va mbəmbə ni mbə vəh, tərəŋw dimə ti shiw. Mbaꞌa tsahwəti ndə səəkəə kəsashi. Ma sa nashi na na, tərəŋw ghəci vəshiy, mbaꞌa zhiniy gwəmati mbəliy shi va wəzə. Dza na mbaꞌa dzaa ɗəlamti shi və gwanashi, ta səəkə ta pahwə vəh tsa va, va ndə vəh tsa va.
45Ma sləkə tsa sləkə Hyala mbəzli nzə diɓay, ghala mbə lə kwəma ndə zhəghə dəvə tsaa nza va, ka pala tsahi mbəzə ta pa shiw. 46Ma sa kwəmavə na niy gwəramti na, dza na mbaꞌa ɗəlamti shi və gwanashi, ta səəkə ta pahwə tsahi mbəzə va» kə Yesəw.
Ɓəli fir lə kwəma zləkwə
47Zhini ma kə Yesəw ɓa na: «Ma sləkə tsa sləkə Hyala mbəzli diɓay, ghala mbə lə kwəma zləkwə tsa ka mbəzliy kəəsə kərpi vaa bəzlaghwa kwa kwəfa, ta ka ya nimaɓa kərpi liw. Mbaꞌa kərpi dzəghwashi ghənghən ghənghən ɗaŋ tərəŋw. 48Dzəghwa ghəshi sa təhəy na na, mbaꞌa ghəshi mbahəkəməə dzəti həlbə. Mbaꞌa ghəshi shəkəkəmə kərpi kwa zləkwə, dza tas ghəshi nzəyshi, ka tərashi. Dza ghəshi kaa ni wəzə wəzə ni kərpi, fəyik fəyik ghəshi bazlaghwashi kwa ghwanin shi. Dzəghwa kaa niy kama wəzə ni, mbaꞌa ghəshi shashakamtishi. 49Ava tsəgha dza naa məniva fəca dza hidiy kəɗi ki. Təhwə dza ka kwal Hyalaa səəkəshi. Sa ghəshi səəkə na, mbaꞌa ghəshi tihəvəri mbəzliy məni kwəma wəzə na, lə niy məni *kwəma jikir na. 5013:50 8:12Ka ghəshi dza na, mbaꞌa ghəshi shakambə ni jikirkir ni va mbəzliy dzəmbə ghwəə tsə ngaɗ ngaɗ ngaɗ na. Ma nza ghəshi titihwəni, ka pəpərə sliꞌi shi mbə ghwə va ghalaɓa ki» kə.
Kwa kərni kwəma Yesəw dzəkən sləkəpə tsa Hyala
51Ma kə Yesəw kaa mbəzli ta səɗa ci ki na: «Favə kwemer gəzəkee va ghwəy gwanashi na?» kə. Ma kə ghəshi ngəci na: «Yə, a ghəy favəshi» kə ghəshi.
52Ma kə Yesəw ngəshi ki na: «Va tsəgha na kiy, ya wa ndə ɓənipə kwəma tsaa zləɓavə Hyalaa sləkəy, ta mbay dza naa ɓənipə *kwəma pəhəti Hyala mbəradzə, mbaꞌa yəwən kwəma ɓəniŋwəy ya na sana» kə.
Kar Yesəw lə mbəzli mbə məlmə Nazaretə
5313:53 7:28Dza Yesəw sa kəɗiy na lə ɓəli firhi va kaa mbəzli gwaꞌa, mbaꞌa ɓarvay tə tsava pi, 5413:54 Zhŋ 7:15ka dzay dzəmbə məlmə Nazaretə kəli na va mbə. Dza na təhwə dzəmbəy mbə *ciki ɓasəva tsa ka Zhəwifə. Sa dzəmbəy na na, dza na ka ɓananshi shiy kaa mbəzli mbəɓa. Ma mbəzli tə pətsa va gwanashi ki na, war hahashi ghəshi hashishi va gəla nava kwəma. Tapə ghəshi dzəmbəshi mbə gəzə kwəma, ma kə ghəshi na: «A mbəzli ni, səəkə kwəma kwəmavə na gəla na ci na sənata kwəma tsətsəa? Kwəma kwəmakə na nici ni bərci ta məni shi maɗaŋa maɗaŋa ni ni tsətsəa? 5513:55 Zhŋ 6:42Ghəci zəghwə ndə fəɗi shəghwə tsa va, Marəy mbəghəyəy yakə nanzə sa. Kar Zhakə lə *Zhezhefə mbaꞌa Shimaŋw mbaꞌa Zhəwdə ngwarməhiy yakə məndi li shi sham sa. 56Ya ngwarməhiyəy miꞌi nzə na, tikə ghəshi mbə ghwəmmə sana nanzə sa. War kwəma kwəmavə na nici ni bərci məni na shini li shia?» kə ghəshi.
5713:57 Zhŋ 4:44ꞌWakəvə gəla təkə kwəma tsəgha na va, mbaꞌa makətishi ta zləɓa kwəma Yesəw. Ma kə Yesəw ngəshi naci ki na: «A kataŋəy, a məndiy fə bamaa dzəti *ndə gəzə kwəma Hyala, ya paꞌ kwəmaɓa. Ma mbə məlmə yakə məndi lə kəghi tsa yakə məndiy, ka fə bama məndiy dzətiw» kə.
58Ma sa nzana kala ɗi ɓanavə nefer shi mbəzli mbə məlmə Nazaretə ki na, kəray jəwə tsətsə Yesəw mənəhwə kwəma maɗaŋa maɗaŋa na mbə məlmə va gwaꞌa tsəgha.
14Məti Zhaŋ tsaa mənipə *batem
1Ma ghala pətsa va ki na, mbaꞌa *Erədə mazə tsa tə hiɗi ka Galile favə ghəpə tsa kwəma Yesəw. 214:2 16:14Ma sa favə na, ma kə kaa ka ghəra sləni ci na: «Ma Yesəw tsa gəzə məndi va kwəma ciy, Zhaŋ tsaa mənipə batem va na, ə zhəkəməy na kwa kwəli, va tsəgha nza bərci və ta məni shi maɗaŋa maɗaŋa ni va tsəgha» kə. 3-414:3-4 SləniTaH 18:16; 20:21; Lk 3:19-20Ma gəzə Erədə kwəma va tsəghay, sa zəzəvə na shiy niy mənti na lə Zhaŋ na. Ghala pətsa vay, ə niy ɓələhwə na mali Fəlipə, zədəy. Erədiyadə, kə məndi kaa slən tsa mali va. Sa niy ɓələhwə nay, ma kə Zhaŋ niy ni kaa ngəci na: «Kwal va gha kwa kwəma Hyala ta ɓəli mali zədəŋa va ɓələhwə ghaw» kə niy ni kaa ngəci. Ma sa niy gəzanakə Zhaŋ kwəma va tsəgha na, dza Erədə mbaꞌa niy tsaghwa kwa dəŋw, mbaꞌa faghwa kwa fərshina. 514:5 21:26; Mk 11:32; Lk 20:6Mbə ɗi paslamti Zhaŋ ghəci niy nza na, ka ghəranci hazləni niy nza va mbəzli. Sa nzana mbaꞌa mbəzli gwanashi niy ɓəti Zhaŋ ka *ndə gəzə kwəma Hyala.
6Ma sa niy bərkəta viciy niy yakə məndi mazə Erədə ti na, dza na mbaꞌa niy tati shiy. Kə mbaꞌa niy hakakə mbəzli ta zəmə shiy fəcava ki. Mbaꞌa zha Erədiyadə niy səəkəə tsəti tsə kwa kwəma mbəzliy niy nza va tiɓa harkə na gwanashi. Mbaꞌa tsə va təɓanati kaa mazə Erədə tərəŋw. 7Dzəghwa na tə mbərkə ta tsə va, hwaꞌ hwaꞌ, zəmanakə fəla kaa zha va. Ma kə niy ni ngəta na: «Ya wa shi ɗəw gha vəyay, ta ndaŋashi dzee» kə niy ni. 8Sa niy gəzəkə na tsəgha na, dza zha va del niy dzata, mbaꞌa niy dzaa kəsata mbəghəta. Ma kə niy ni kaa ngəta na: «Wa shi kee ɗəw va mazəa mə?» kə niy ni kaa ngəta. Ma kə mbəghəta niy ni ngəta na: «Mbala, ma pə gha kaa ngəciy: Slaghwara ghən tsa Zhaŋ ndə mənipə batem kwa tasaw, pə gha ngəci» kə niy ni. Dzəghwa zha va mbaꞌa niy səəkətaa ɗəwhwə tsəgha va mazə ki.
9Ma sa niy ɗəw zha va shi va tsəgha na, kwəshay vəgha mazə niy mənta va nava kwəma. Ka zhanci ghənzə niy nza mbə nəfə tsa ci tərəŋw ngar na, a niy mbay naa zhiniy bashamti, sa nzana mbaꞌa niy mbəlitiy zəmanakə fəla kwa kwəma mbəzliy niy ɓasəshi va kiw. Dza na niy nza tsəgha ki na, ɓəŋ niy ghwənay ndə sawji ta mananta kwəma ɗəw na va. 10A kə niy ni ngəci na: «Mbalaa dzəghwa fərshina a gha dzaa kəsəvə Zhaŋ tsaa mənipə batem va, nza gha slanakəvə ghən tsa ci kaa zha na» kə niy ni. 11Mbaꞌa ntsa va niy dzaa kəsəvə Zhaŋ, piyəŋ slahwə ghən ti. Mbaꞌa niy faghwa ghən tsa va kwa tasaw, mbaꞌa niy səəkəə ɓanavə kaa zha va, mbaꞌa zha va niy ɓəvəə, mbaꞌa niy dzaa ɓanavə kaa mbəghəta. 12Dzəghwa mbaꞌa mbəzli ta səɗa Zhaŋ niy favə bar tsa va ki. Ma sa favə ghəshi na, mbaꞌa ghəshi niy səəkəə ɓəvə mbəri tsa Zhaŋ, mbaꞌa ghəshi dzaa lamti. Sa niy lamti ghəshi na, mbaꞌa ghəshi niy dzaa slanati kwəmaa niy mənta va gwaꞌa kaa Yesəw. Ava tsəgha niy mətiy Zhaŋ ndə məni batem.
Yesəw lə mbəzli bələkwə bələkwə cifə mətsəkə
(Mk 6:30-44; Lk 9:10, 17; Zhŋ 6:1-14)
1314:13-21 15:32-39Ma sa favə Yesəw kwəma gəzəkə *Erədə va ki na, dza na mbaꞌa ɓarvay tə pətsa va, ka dzay dzəghwa kwambəwal ta dzay dzəmbə gamba, ta dzaa nzəyəy kwətiy vəgha bəla. Dzəghwa nzaꞌjəw mbəzli favə kwəma dza ci va. Mbaꞌa mbəzli maɗishi səəkə dzar mbə məlməhi ghənghən ghənghən, war ka nəw dzəy vəgha həlbə vəgha həlbə lə shiɗshiɗ shi. 1414:14 9:36Ma sa tsəhəy Yesəw tə pətsa bərkəti na va ki na, mbaꞌa səəməy kwa kwambəwal. Sa nə na tsaꞌ kə na, mbəzli ɓasə ɓasə tə pətsa va ɗaŋ. Tapə hwər tsa ci ta zhanci ta mbəzli va ki, mbaꞌa mbalamti ni gwərapə gwərapəshi ni va zəleghwer mbə shi.
15Ma sa mənta tihwer na, mbaꞌa *mbəzli ta səɗa Yesəw kətəghəvashiy dzəvəgha. Ma kə ghəshi ngəci na: «A Metər, sana sənzənva kiy, a vici dzata, mbə gamba pətsa. Va tsəgha nə ghəy wəzəɓa ɓanavə gha kwal kaa mbəzli ni, a ghəshi dzashi ta papa shi zəmə shi dzar mbə məlməhi, pə ghəy» kə ghəshi. 16Ma kə Yesəw ngəshi na: «Sa wana ka məndi gəzanshi dzashia? Ɓanshim shi zəmə dəꞌwə ghən tsa ghwəy, a ghəshi zəməshi» kə. 17Ma kə ghəshi ngəci na: «Sana sənzənvay, kwataka peŋ cifə dəvə, mbaꞌa kərpi bakəshi na shi tikə va ghəy gwaꞌa tsəgha» kə ghəshi. 18Ma kə Yesəw na: «Ndakashim tikə na ghwəy» kə. Dzəghwa mbaꞌa məndi ɓanakəvəshi.
19Ma sa ɓanakəvəshi məndi na, dza na mbaꞌa gəzanshi kaa mbəzli va, a ghəshi nzəyshi mənzəy. Dza na həŋ ɓəvə peŋ tsa cifə tsa va, mbaꞌa kərpi bakə ni va ta dəvə ci, mbaꞌa kafata kwəma ciy dzəta ghwəmə, ka mananta ꞌwəsa kaa Hyala ta shi zəmə va. Ma sa mananati na ꞌwəsa kaa Hyala na, dza na mbaꞌa ngangavəri peŋ tsa va, mbaꞌa ɓanavə kaa mbəzli ta səɗa ci, a ghəshi tahanshi kaa mbəzli ɗaŋ ni va. 2014:20 2Mezh 4:43-44Mbaꞌa mbəzli va zəməhwə shi va gwanashi, bəhə, bəhə, bəhə ghəshi, mbaꞌa mbəvəli tərə. Dza mbəzli ta səɗa ci va, ɓasə, ɓasə, ghəshi ɓasəti mbəvəli va, gyaɗə gyaɗə ghwani məŋ lə bakə. 21Mbə mbəzliy zəməhwə shiy va bəhə bəhə ghəshiy, a zhər mənti gar bələkwə bələkwə cifə mətsəkə, mbərəkəshi miꞌi lə ndərazhi.
Njasa dza Yesəw lə səɗa ci dzar tə ghən yam
22War ghwəla, ləy hwəm kwəma va ki, ma kə Yesəw kaa *mbəzli ta səɗa ci na: «Ləghwam dzəghwa kwambəwal, a ghwəy ꞌwati kwal dzəvəriy dzəti həlbə. Kala kərnee səkwəti mbəzli ghəshiy dzashi» kə. Mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci va dzəghwashi, ka dzashi. 2314:23 5:1; Lk 5:16Ma sa səkwamti Yesəw mbəzli ka dzashi ghəshi ki na, dza na mbaꞌa dzəməy mə kəlaŋ kwətiy, ta cəꞌwə. Paꞌ ka mənta vərɗi war ghəci məɓa kwətiy. 24Ma ghalaɓa ki na, mbəzli ta səɗa ci kətivə dzaa dzashi kərakə lə həlbə. Dza safə ka viy səəkəə dzəmbə kwəma shi, ka gwaŋəzə kwambəwal yam. 2514:25 Zhəwbə 9:8Ma tə kwa baka wa ngələkə na, mbaꞌa Yesəw dzətiy tə ghən yam, ka dza dzar ti shi lə səɗa ci ta kəsashi mbəzli ta səɗa ci. 2614:26 Lk 24:37Ma sa nay mbəzli ta səɗa ci va ghəciy dza dzar tə ghən yam lə səɗa na, mbaꞌa her shi dzashi tərəŋw. Ma kə ghəshi na: «Aya, anay *hil ɗaŋəmmə» kə ghəshi. Ka ngwəmə lala ghəshi va hazləni. 27War ghwəla tsəgha ki na, mbaꞌa Yesəw ghati gəzanshi kwəma, a kə na: «Waa yən na, ə kə her ghwəy dzəghwashi, ka hazləni ghwəy ma!» kə.
28Ma sa gəzəkə Yesəw tsəgha, ma kə Piyer ngəci na: «A Ndə sləkəpə, ndata gha na kataŋəy, gəzara e dzar lə səɗee tə yam vaa dzəvəgha gha kwərakwə» kə. 29Ma kə Yesəw ngəci na: «Sar» kə. Dza Piyer fakatsaꞌwə maɗiy səəmə kwa kwambəwal, ka dza ghəci tə ghən yam va lə səɗa ciy dzar dzəvəgha Yesəw ki. 3014:30-32 8:26Zhini sa nay na safə mbə viy na, mbaꞌa hazləni ghati ghəranci tiɓa. War ghwəla tsəgha na, səɗakwə Piyer ghati yipəvaa dzəghwa kwəfa. Dzəghwa na tapə ta ngwəmə lala, a kə na «A Ndə sləkəpə, mbəlitəra» kə. 3114:31 6:30; 8:26; 16:8; 17:20; Lk 12:28Dzəghwa nzaꞌjəw Yesəw vəlanavə dəvə ciy kaꞌwəti. Ma kə kaa ngəci sa kaꞌwəkəmmə na na: «A Piyer ndara nəfə tsa gha gha gwanayəw. Tawa mənti gha ghən tsa gha bakə bakəa?» kə. 32Ləy hwəm ki na, mbaꞌa ghəshi dzashiy dzəghwa kwambəwal bakanashi. Dzəghwa gar safə tsa va garəti viy. 3314:33 16:16; 27:54; Mk 15:39Dzəghwa niy nza kwa kwambəwal shi ni mbəzli ta səɗa Yesəw gwanashi, tsəfəkwə tsəfəkwə tsəfəkwə ghəshi tsəfəkwəshi, ka pəraꞌwanci dividivi shi kaa Yesəw. Ma kə ghəshi na: «Wa Zəghwə Hyala nza gha kataŋ» kə ghəshi.
Yesəw lə ka zəlghwə tə hiɗi ka *Zhenezaretə
34Ma sa taŋamti ghəshi kwəfa va na, mbaꞌa ghəshi tsəhəshi tə hiɗi ka Zhenezaretə. 35War sa tsəhəshi ghəshi na, mbaꞌa mbəzli tə hiɗi va sənivə Yesəw. Nzaꞌjəw, zləŋ məlmə, ghəshi gəzamti səəkə tsa Yesəw kaa mbəzli tə hiɗi va. Mbaꞌa ghəshi ɓasanakə ka zəlghwə ngəci ki. 3614:36 9:20Tapə ghəshi ta cəꞌwə Yesəw, a ghəci ɓanavəshi kwal tsaa dapəvə ya kwataka mətsəni kwəbaŋ tsa kən ghən ci. Ya tsamaɓa ndə zəlghwə tsaa ndəŋway ki na, mbaꞌa mbəliy kwəriŋ.
15Kwəma jiji *ka Zhəwifə
1Dza *ka Farisahi ghəshi lə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, mbaꞌa ghəshi səəkəshi mbə məlmə Zherəwzalem dzəvəgha Yesəw. Dza ghəshi ka ɗəw kwəma və, 215:2 23:25; Lk 11:38-39a kə ghəshi na: «A Metər, a kwəma jiji ghwəmmə gəzəkə, ka ndə gha zəmə shiyəy, mbaꞌa ndə pishamti dəvə ci, kə. Ava ghaa nashi mbəzli ta səɗa gha ni mbə zəmə shiy kala pi ma dəvə. Tawa nəw ma ghəshi kwəma jiji va kia?» kə ghəshi. 3Ma kə Yesəw zləɓanshi na: «Wa shiy mənishi ɗi ma ghwəy fəti ta kwəma pəhəti Hyala, dzaŋwəy ghwəy ta nəw war kwəma jijihiŋwəy na ghwəy shəka? 415:4 Səvəri 20:12; 21:17Njasa nzana va sənzənva, mbaꞌa Hyala gəzəkə: “Ə pə ghaa haꞌwə tə kar dəŋa lə məŋa” kə. Zhini ma kə ɓa na: “Ya wa ntsaa tsəərəti dəy ya mbəghəyəy, mbaꞌa məndi paslamti tsava ndə” kə diɓa. 5Ma pə ghwəy na ghwəy ki, mbə kwəma ɓənipə ghwəy na: “War nə ma ndə kaa dəy, ya kaa mbəghəy: A di, a mə, ma shiy niy nza vəya gar ɓəŋwəyshee ta kəətiŋwəyəy, kaa Hyala ɓəhwəshee, kəy, ya kala zhini tsava ndəə kəəti kar dəy lə mbəghəy na, gwaꞌa tsəgha” pə ghwəy. 6War tsəgha pəəsliti ghwəy na Hyala va kwəma pəhəti na, ta mbəə nəw na ghwəy va kwəma jiji! 715:7-9 Ezay 29:13Ma kwəma ghwəy ghwəy ka dakə mbəzli lə kwəma pərikə tə ngwəla niy, kataŋ na kwəmaa niy gəzəkə *Ezay ndə gəzə kwəma Hyala vaa dzəkən ghwəy. A kə niy niy:
8A kə Hyalay: “Ma mbəzli niy,
war kwataka lə miy gəzə ghəshi
haꞌwə tsa haꞌwə ghəshi tə ya gwaꞌa tsəgha.
Ma mbə nefer shi na, kərakə kərakə ghəshi lə ya.
9Gəmta na tsəfəkwə tsəfəkwə ghəshi va kwa kwəmee,
sa nzanay, war kwəma jiji shi gwaꞌa tsəgha
na shi ɓananshi ghəshi kaa mbəzli,
njasa nzanaa kwəmee ghəshi zhəghəti” kə Hyala,
kə Ezay niy ni» kə Yesəw.
Shiy dzaa yaɗamti ndə kwa kwəma Hyala
10Dzəghwa Yesəw mbaꞌa harvə mbəzliy ɓasəshi va. Ma kə kaa ngəshi na: «Fam kwəma ɗee na gəzə, nza ghwəy fə ghən ti. 1115:11 SləniKY 10:15; 1Tim 4:4; Tit 1:15Ma na shi zəməhwə ndəə dzəghwa hwər ciy, ka mbay ghəshiy yaɗamti ndə kwa kwəma Hyalaw. Naa səvəri kwəma mbə miy tsa ci na saa yiɗi ndə kwa kwəma Hyala» kə.
12Dzəghwa mbəzli ta səɗa ci kət ghəshi kətəghəvashiy dzəvəgha Yesəw. A kə ghəshi ngəci na: «Sənay gha tərəŋw satiy nəfə tsa *ka Farisahi va kwəma gəzəkə gha va tsəgha na, pə gha tsəna?» kə ghəshi. 13Ma kə Yesəw kaa zləɓanshi na: «Nay ghwəy tsəy, ya tsamaɓa dəŋw fə na, kala Dirə tsa mə ghwəmə kə ngwəɓətiy, war təɗi təɗi dza naa nza. 1415:14 23:16, 24; Lk 6:39; Rm 2:19Zlashim lə kwəma shi. Ghwəlefesliy canshi kwal kaa nihwəti ghwəlefesli na ghəshi. A ghwəy sənay, war mbaꞌa kə ghwəlfəə kəsə tsahwəti ghwəlfə tə dəvə ci, ta canci kwaləy, ta shikəshi dza ghəshiy dzəghwa kəꞌwə bakanavashi» kə Yesəw. 15Dzəghwa ma kə Piyer ngəci na: «A Metər, citəŋəy bazhə tsa kwəma ɗi fir tsa vaa gəzə» kə. 16Ma kə Yesəw ngəci na: «Waa lə ghwəyŋwəyshi mbə ma naa favə kwəma kwərakwə ɓa na? 17Ə sənay ma ghwəy, ma na shi zəməhwə ndəy, dzəghwa hwər tsa ci ka niva shiy dza, ka ndə dza na, mbaꞌa təhəkəghwashi, pə ghwəy shəkəna? 18Əy ma na kwəmaa səvəri mbə miy ndə nanzə kiy, səəkə mbə nəfə tsa ndə ka navaa səəkə. Ava niva shiy na shiy dzaa laɗamti ndə kwa kwəma Hyala. 1915:19 Gal 5:19-21Sa nzanay, war səəkə mbə nəfə tsa ndə səəkə təkə *kwəma jikir na. Ma ka gha nighə na, vbəpə təkə kwəma va fambə ndə mbə pəəsli ndə, ka pəəsli miꞌi mbəzli, ka məməni ghwərghwər, ka ghəli, ka təɓə dzərvəə dzəkən mbəzli, ka gəzə kwəma jikir naa dzəkən mbəzli. 20Ava shiy məni ndə ka ntsa liɗi liɗi tsa kwa kwəma Hyala. Ma na nə jijihimmə va, mbaꞌa kə ndə zəməhwə shiy kala pishə dəvə na, ntsa liɗi liɗi tsa na kwa kwəma Hyala, kə ghəshiy, tsəgha naw. Ka mbay niva shiy laɗamti ndəw» kə Yesəw.
Kar Yesəw lə maliy səəkə tə hiɗi ka *Kanana
21Dza Yesəw mbaꞌa ɓarvay tə tsava pi, ka dzay dzəti hiɗi vəgha məlmə Tir lə məlmə Shidaŋw. 2215:22 20:30-31Ma sa tsəhəy na na, dzəghwa nahwəti mali mbə hwəlfə ka Kanana, tə hiɗi va, ndəs səəkətaa dzəvəgha Yesəw. A kə ngəci na: «A Ndə sləkəpə, jijiy mazə *Davitə, titihwə mənti zhəhwər tə ya. Gazlaka kəsəvə na zhee, war ə ghənzəə sa ngəraꞌwə tərəŋw tərəŋw və» kə. 23Dzəghwa Yesəw tərəm, nzəyəy kala zləɓanta kwəma, ya kwətiŋ nzə. Mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci səəkəshiy dzəvəgha, ma kə ghəshi ngəci na: «A Metər, mananati kwəma ɗəw na va, a ghənzə zlamməə dzata. Sa nzanay, ka dza naa zlay nəwəmmə war tsəgha lə lala nzə vaw» kə ghəshi. 2415:24 10:6; Rm 15:8Ma kə Yesəw zləɓanshi na: «Yənəy, war kwataka ta hwəlfə ka *Izərayel, ghəshi shiy mənishi nja teŋkesli zaza ni ghwənikəra Hyala» kə.
25Ma sa favə mali va tsəgha na, səəkə na gələɓə gələɓəta tə shinin nzə kwa kwəma ci. Ma kə ngəci na: «A Ndə sləkəpə, titihwə kəətitəra na gha» kə.
26Dzəghwa ma kə Yesəw ngəta na: «A mali na, waa wəzə na ndə ɓəvə shi zəmə ndərazhi, ka ndəghashi kaa kireketiw» kə. 15:26 Kəreketi ka ka Zhəwifəə har mbəzliy kamaa ka Zhəwifə, va tsəgha niy gəzə Yesəw kwəma va tsəgha kaa mali va.27Ma kə mali va na: «Yaŋ, tsəgha na nava nanzə kataŋ Ndə sləkəpə. Ma nanzə ya tsəgha nzəy, ya kireketi na, kar ghəshiy kwəmavə imə memiriy shikə səkwa tə tabəl tsa ndə shiy, ghəci mbə zəmə shiy» kə. 2815:28 8:13Ma kə Yesəw kaa ngəta na: «A mali na, a gha ndara nəfə tsa gha gwanay. Nana kiy, ta məntəŋa kwəma gha va dzee njasa ɗi nəfə tsa gha va» kə. ꞌWakəvə tsəgha, nzaꞌjəw, pəlis zha mali va va mbəlita va gazlaka va ghala pətsa gəzə Yesəw va kwəma va.
Kar Yesəw lə ka zəlghwə ɗaŋ
2915:29 5:1Dzəghwa Yesəw mbaꞌa maɗiy tiɓa, ka dzay dzəməy kwəfa har məndiy kwəfa Galile. Dza na mbaꞌa dzəməy mə tsahwəti kəlaŋ tiɓa, mbaꞌa nzəyəy mə. 30Dzəghwa mbəzli ɗaŋ, mbaꞌa ghəshi ɓasəkəvashiy dzəvəgha, lə mbəzli gwərapə gwərapəshi ni: Vədevəder, lə ghwəlefesli, mbaꞌa mbəzli məti məti vəgha ni, mbaꞌa mbəzli pəhəta ghani shi mbay ma gəzə kwəma, mbaꞌa nihwəti mbəzli mananshi zəleghwer ghənghən ghənghən ni ɗaŋ. Ɓasə ghəshi ɓasəyshi kwa kwəma Yesəw. Dza na mbaꞌa mbalamtishi gwaꞌa. 31Ma sa mbalamtishi na na, mbaꞌa nava kwəma mananatishi maɗaŋa kaa mbəzli. Ma kə ghəshi na: «Kay, ꞌyahəꞌyahəy na tsatsa ndə» kə ghəshi. Sa nata ghəshi hwəlfə nava maɗaŋa kwəma. Sa nzana mbə mbata gəzə kwəma mbəzliy niy pəhəta ghani shi va, mbəli mbəli mbəzli məti məti vəgha ni, mbə dza dzashi vədevəder, mbə nay pi ghwəlefesli ɗiweŋ ɗiweŋ. Dzəghwa ghəshi ki tapə ghəshi dzəmbəshi mbə fal Hyala ka *Izərayel.
Kar Yesəw lə mbəzli bələkwə bələkwə faɗə mətsəkə
3215:32-39 14:13-2115:32 9:36Dzəghwa Yesəw ki daꞌ harvə mbəzli ta səɗa ci, ma kə ngəshi na: «Ma mbəzli niy, dalalay zhəra hwər tsee ti shi. Sa nzanay, kwa mahkana vici shi na sana, war ghəshi tikə vəghee, shi zəmə tiɓaw. Sana kiy, ka ɗee ghəshiy dzashi kala nganavəshi shi zəmə yaw, va nəghətaa ghəshi dzaa shikəshi, kwa kwal va ma» kə. 33Ma kə mbəzli ta səɗa ci kaa ngəci na: «Əy, kwəma ka ghwəmmə pəlakə shi zəmə sana kwamti na gar məkanshi kaa gəla mbəzli ɗaŋ ni ni tsətsə kia?» kə ghəshi. 34Ma kə Yesəw ngəshi na: «Hwəm na peŋ va ghwəya?» kə. Ma kə ghəshi na: «Mbərfəŋ na peŋ va ghəy, mbaꞌa kərpi jəw jəw ni, jəwə» kə ghəshi. «Ndakashim tikə» kə.
35Dza na mbaꞌa gəzanshi kaa mbəzliy ɓasəshi va, a ghəshi nzəyshi mənzəy. 36Ma sa nzəyshi ghəshi na, dza na həŋ ɓəvə peŋ tsa mbərfəŋ tsa va, lə kərpi va ta dəvə ci. Kə ka məni ꞌwəsa kaa Hyala. Ma sa manamti na ꞌwəsa na, dza na ngaꞌ ngaꞌ ngangavəri shi va gwanashi, mbaꞌa ɓanavəshi kaa mbəzli ta səɗa ci. Dza mbəzli ta səɗa ci va mbaꞌa ghəshi ɓəvə shi vaa tahanavəshi kaa mbəzli va ki. 37Dzəghwa mbəzli tə pətsa va gwanashi, zəmə zəmə ghəshi zəməhwə shi zəmə va ki, bəhə bəhə ghəshi. Dzəghwa mbaꞌa məndi ɓasəti naa tərmbə mbəvəli, gyaɗə gyaɗə ghwani mbərfəŋ. 38Mbə mbəzliy zəməhwə shi va vaa bəhəshiy, a zhər mənti bələkwə bələkwə faɗə mətsəkə. Mbərəkəshi kar miꞌi ghəshi lə ndərazhi. 39Ma ləy hwəm ki na, dzəghwa Yesəw mbaꞌa ɓanavə kwal kaa mbəzli va, ka dzashi ghəshi. Ma sa dzashi ghəshi na, mbaꞌa dzay dzəghwa kwambəwal ka dzay dzəti hiɗi ka Magadan.
16*Ka Farisahi lə *ka Sadəsehi mbə ɗəw kwəma maɗaŋa maɗaŋa na va Yesəw
116:1-4 12:38-39; Lk 11:16, 29-3016:1 Zhŋ 6:30Ma tə nahwəti vici na, mbaꞌa ka Farisahi lə ka Sadəsehi səəkəshi va Yesəw. Ma kə ghəshi kaa Yesəw sa ɗi ghəshi ngali ci na: «Mənti shi maɗaŋa maɗaŋa ni kwa kwəma ghəy. Ti dza ghəy sənay səəkə va Hyala səəkə kwəma gha na kataŋ, pə ghəy» kə ghəshi. 2Ma kə Yesəw ngəshi na: «A mbəzli ni, nata ma ghwəy ghwəmə ghəmmə vici mbə pəkwəy, cəkeꞌ ka ghwəy sənay ɗiweŋ dza piy nza həzlimə, pə ghwəy. 3Dzəghwa mekəshi ɓa, sa ka ghwəy nata ghwəmə ləvəta ngərəjəkəjəkə va kwəleɓi na, cəkeꞌ ka ghwəy sənay, ta nzəmə dza van ndatsə, pə ghwəy, tsəgha ghənzə. A ghwəy sənay tihəvəri shiy dzaa məniva lə nighə pətsa mə ghwəmə. Ma niy məniva shiy sənzənva mbə ghwəy na, kala sənay tihəvərishi ghwəy. 4Ma ghwəy ghwəy mbəzli mbə vəghwə tsa ndatsə tsay, mbəzli jikirkir ni nza ghwəy, ka ɗi fəti ghwəy va Hyalaw. “Mənti shi maɗaŋa maɗaŋa ni” pə ghwəy kaa ngəra. Na nee nee kiy, nihwəti shi maɗaŋa maɗaŋa ni dzee məntəŋwəy tiɓaw. Mək na shi maɗaŋa maɗaŋa ni va niy mənəhwə Hyala lə *Zhəwnasə» kə. Sa gəzanakəshi na tsəgha na, dza na mbaꞌa zlashi tiɓa ka dzay.
Yesəw yəmə shi ɓənipə *ka Farisahi ghəshi lə *ka Sadəsehi lə *is
5Dza kar Yesəw ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci, mbaꞌa ghəshi kafəshiy taŋəshi dzəvəri tə kwəfa vaa dzəti tsahwəti həlbə. Mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci va niy zamti ghən ta ɓə peŋ. 616:6 Lk 12:1Dzəghwa Yesəw mbaꞌa maɗiy ta gəzanshi kwəma, ma kə na: «Favə ghwəy na, ndəghwə tə ghwəy ghən tsa ghwəy, va is tsa ka Farisahi va lə sa ka Sadəsehi» kə.
716:7-9 Mk 6:52Ma sa favə mbəzli ta səɗa ci va kwəma va tsəgha na, kə ghəshi ka gəzə kwəma kwa jipə shiy, ma kə ghəshi na: «Va sa zay ghən tsa ghwəmmə va ta ɓə peŋ gəzəmmə na kwəma va tsəgha ɓay?» kə ghəshi. 816:8 14:31Dza Yesəw mbaꞌa fəti ghən ta kwəma gəzə ghəshi va. Ma kə kaa ngəshi na: «A navam kia? Tawa gəzə ghwəy kwəma kwa jipə ghwəy: “Va sa ɓəvə ma ghwəmmə peŋ” pə ghwəya? Ndara nefer ghwəy ghwəy gwanashiw. 916:9 14:20Wa ka təkə kwəma ghwəy mbə ghən ghwəy sa? Ə zay ghən tsa ghwəy, ta mbəzli bahay ya va gar bələkwə bələkwə cifə mətsəkə ni tə nahwəti vici lə peŋ cifəy na? Ləy hwəm sa niy ngəslishi ghəshiy, ghwani hwəm niy təhay ghwəy lə kwa tərəmbəa? 1016:10 15:37Zhini tsəghee ngaslay mbəzli gar bələkwə bələkwə faɗə mətsəkə, lə peŋ mbərfəŋ dəvə, ghwani hwəm niy nza kwa tərmbə tsaa niy ɓasəti ghwəya? 11Ghala pətsa nə ya va ngəŋwəy, ndəghwəm ghən tsa ghwəy va is tsa ka Farisahi lə sa ka Sadəsehi pənəy, njaa sənay ma ghwəy, kwəma peŋ na sa ɗee va gəzaŋwəyəw, pə ghwəya?» kə.
12Ma sa gəzəkə na tsəgha na, mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci maɗiy fəti ghən ta kwəma va ki. «Ma kwəma gəzə Yesəw vay, dzəkən is tsaa pəsli shiy ɗi naa gəzəw. Ndəghwəm ghən tsa ghwəy va shi ɓənipə ka Farisahi lə ka Sadəsehi, ɗi naa gəzə» kə ghəshi.
Piyer gəzə: «Yesəw na *Kəristəw» kə
13Dzəghwa Yesəw ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci, mbaꞌa ghəshi maɗishiy dzəti nihwəti hiɗi, ndəkwə vəgha hiɗi Shezare Filipə. Ma sa tsəhəshi ghəshi na, mbaꞌa maɗiy ta ɗəw kwəma va *mbəzli ta səɗa ci, ma kə na: «A ndə nzee ka mbəzliy ni yən Zəghwə yakə ndə ngəri baya?» kə. 1416:14 14:2; 17:10-13; Mt 21:11Ma kə mbəzli ta səɗa ci na: «Zhaŋ tsaa mənipə *batem nza gha, ka nihwəti mbəzliy ni. Nihwəti na: *Eli nza gha, kə ghəshi. Ma nihwəti ɓa na: Kala *Zhereməy pə ghay, tsahwəti ndə mbə ka gəzə kwəma Hyala nza gha, kə shi» kə ghəshi.
15Ma kə Yesəw ngəshi na: «Ya ghwəy na ghwəy kiy, wa ndə nzee ka ghwəy nia?» kə. 1616:16 14:33; Zhŋ 1:49; 11:27Ma kə Shimaŋw Piyer na: «Ghay, Kəristəw nza gha, Ntsa tivə Hyala ta mbəli mbəzli, zhini gha Zəghwə Hyala kwa ɓəpə piy» kə. 17Ma sa gəzəkə Piyer tsəgha, ma kə Yesəw ngəci na: «A Piyer, zəghwə Zhaŋ, vəshi pə ghaa vəshi. Sa nzanay, ma kwəma kataŋ na na gəzəkəvəri ghay, kwəmaa səəkə va ndə ngəri naw. Dirə tsa mə ghwəmə citəŋa na kwəma va. 1816:18 Lk 22:32; Zhŋ 1:42; 21:15-17; Ef 2:20Ma nə ya ngəŋa kiy: Piyer nza gha. Ma Piyer tsa vay, kəlɓa ɗi naa gəzə. Tə kəlɓa va dzee ɓasəy mbəzliy nəwra. Ka dza bərciy nza va məti gar mbashiw. 1916:19 Lk 11:52; Mt 18:18; Zhŋ 21:15-17Avee taa ndaŋa shiy ghwəni miy dəgha ta dzəti pətsa sləkə Hyala mbə dəvə gha. Ma shi dza ghaa pəhəti, ta mənishi mbəzli tikə tə hiɗiy, tsəgha dza ghəshiy nza va Hyala mə ghwəmə kwərakwə. Ma ni dza ghaa pəhəti shiy, ka mənishi məndiw, pə gha diɓa na, war tsəgha dza ghəshiy nza va Hyala mə ghwəmə kwərakwə» kə.
2016:20 17:9Sa gəzamti na kwəma va tsəgha na, dza na mbaꞌa makəti mbəzli ta səɗa ci, vantaa ghəshi dzaa gəzə kaa nihwəti mbəzli, ghəci na Kəristəw Ntsa tivə Hyala ta mbəli mbəzli, kə ghəshi.
Yesəw gəzə kwəmaa dzəkən məti ci, lə zhakati tsa ci mbə məti
2116:21 17:22-23; 20:17-19; 26:2Ma geꞌi ghala vəghwə tsa va ki na, mbaꞌa Yesəw ghati gəzanshi bazhə bazhə kaa mbəzli ta səɗa ci, a kə kaa ngəshi na: «A nana ki, ya njaaɓay, ta dza dzee dzəmbə məlmə Zherəwzalem. Ma sa kee tsəhəray, ta sara ngəraꞌwə dalala dza mətikwəkwər mbə *ka Zhəwifə ghəshi lə mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, mbaꞌa *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala. Ta paslantəra dza məndi. Ma sa kee mətiray, ta satira dzee mbə məti tə kwa mahkana vicee kwa kwəli» kə. 22Ma sa favə Piyer nava kwəma na, mbaꞌa harvə Yesəw dzəvəgha bəla. Ma kə kaa ngəci na: «A Ndə sləkəpə, əhəŋ, ka ɗee nava kwəmaa kəsaŋaw. Makəti gəla na tsəgha na va kwəma Hyala va dzəkən gha» kə.
23ꞌWakəvə Yesəw tsəgha, tərəɗ zhəghəghəvay dzar kwa Piyer. Ma kə ngəci na: «Kərakə pə gha lə ya, *ndə jaka tsa Hyala tsa. Ə ɗi gha həərəɗa, ta tərambəraa dzəmbə *kwəma jikir na. Sa nzanay, na gha na hwəlfə təkə kwəmay, kwəmaa səəkə va Hyala na teepəw. Təkə kwəmaa səəkə va ndə ngəri na» kə.
2416:24-25 10:38-39; Lk 14:27; 17:33; Zhŋ 12:25-26; 1Pi 2:21Dzəghwa ma kə kaa mbəzli ta səɗa ci na: «Mbaꞌa kə ndəə ɗi nəwray, ə kə tsava ndə zlay zəzəə dzəkən tsa ci ghən, mbaꞌa zləɓavə sa ngəraꞌwə, lə mətita gwaꞌa, ma nza ghəci nəwra. 25Sa nzana, ya wa ntsaa ɗi mbəliti piy tsa ci tikə tə hiɗiy, ta zamti tsa mə ghwəmə piy tsa ci dza na. Ma ntsaa dzaa zamti piy tsa ci tikə tə hiɗi tə mbərkə kwəma yay, ta mbəliti tsa mə ghwəmə piy tsa ci dza na. 26Nay ghwəy na, ya shi tə hiɗi gwaꞌa gwaꞌaa kwəmavə ndə, mbaꞌa piy tsa ci mə ghwəmə zayəy, shiy tiɓa ndəə ꞌwəy ti mbə kwəma va tsəghaw. Tsahwəti sə tiɓa teepə gar dza ndəə mbəərəti piy tsa ci ti mə ghwəmə va Hyalaw. 2716:27 Cem 62:13; Zhəwbə 34:11; Mt 7:23-27; 13:41; 25:31-46; Lk 13:27; Zhŋ 5:29; Rm 2:6; 1Kwər 3:13-15; 1Pi 1:17; 2Tim 4:14; ShiZhŋ 22:12E gəzaŋwəy yay, ta səəkə dzee yən Zəghwə yakə ndə ngəri lə shəndəkə tsa Dirə, ghəy lə ka kwal Hyala ci. Sa kee səəkəray, kee dza na mbaꞌee wanati zhəmə ndə, ya tsamaɓa ci gwaꞌa, war geꞌi geꞌi lə na ci sləni ghərahwə na mbə nzəy tsa ci tikə tə hiɗi. 2816:28 10:23; 24:34; Mk 9:1; 13:30; Lk 9:27; 21:32Ə gəzaŋwəyee, na navay tsəgha na, a nihwəti mbə ghwəy ghwəy mbəzli tikə niy, ka ghəshi gha bəkwə na ta nara dza ghəshi, yən Zəghwə yakə ndə ngəri, yən mbə səəkə ta məni mazə tsee» kə.
17Yesəw mə kəlaŋ lə nihwəti mbəzli ta səɗa ci
117:1 5:1Dzəghwa sa mənta vici kwaŋ ləy hwəm shi va na, dza Yesəw kaa kar Piyer lə Zhakə, mbaꞌa Zhaŋ zəmbəghəy Zhakə, pəm pəməvəshi kwasəbə ci, ka dzashiy dzəmə ghən kəlaŋ tsa biti tsa, ta nza kwətishi məɓa. 217:2-8 2Pi 1:16-18; ShiZhŋ 1:16Ma sa tsəhəshi ghəshi məɓa na, dzəghwa Yesəw mbaꞌa zhəghanakəshi nahwəti pa kaa mbəzli ta səɗa ci va mahkan ni. Ka mbərə pətsa mbə kwəma ci ghəy ghəy ghəy, ndəɓa vici pə gha. Ma kwəbeŋer kən ghən ci na, mbaꞌa ghəshi zhəghəshi tezlezlezlezl, war ka baməpə. 3Ma zhini ghəshiy nighə ɓa na, kar *Məyizə lə *Eli tiɓa mbə gəzə kwəma li. 4Ma kə Piyer kaa Yesəw tsəgha ki na: «A Ndə sləkəpə, jəw na wəzə ghwəmmə nzəyəmmə tə pətsaw. Mbaꞌa pə gha zləɓatiy, kadiw e daŋəti ceker mahkan, kwətiŋ tsa gha, mbaꞌa tsa Məyizə, mbaꞌa tsa Eli» kə.
517:5 3:17Ma war ghəci ghwəlay mbə kərni gəzə kwəma gəzə na vaa səkwa tsəgha na, dzəghwa zləlahə, kwəleɓi səəkəshi tə ghwəmə, ka mbərə, səəkə zhəmakə məcakwə va kəələhwəshi. Fa ghəshi na, məli Hyala mbə gəzanshi kwəmaa dzəkən Yesəw səəkə mbə kwəleɓi va, ma kə na: «Favə tə ghwəy, ava ghəci na Zhəghwee ɗee, tərəŋw yən vəshi ti, fam kwəma və» kə.
6Ma sa favə *mbəzli ta səɗa Yesəw va mahkan ni məli va tsəgha na, mbaꞌa ghəshi hazlənishi tərəŋw. Tsəfəkwə tsəfəkwə ghəshi tsəfəkwəshi, nzəŋw nzəŋw kwəma shi mbə hiɗi. 7Dza Yesəw, kət kətəghəvay dzəvəgha shi, mbaꞌa dapashi. Ma kə ngəshi na: «Satiŋwəyəm məgarə, ka dza her ghwəy ma» kə. 8Dzəghwa mbəzli ta səɗa ci va kafə, ghəshi kafata kwəma shi. Ma sa nə ghəshi njəꞌwə kə ghəshi na, nay ndə ghəshi tiɓa ghwəlaw. War Yesəw kwətiy. Mbaꞌa ghəshi maɗishi ta səkwashi mə kəlaŋ ki.
917:9 16:20Ma kə Yesəw ngəshi ghəshi mbə səkwa səəkə mə kəlaŋ tsa va na: «Ma shi nashi ghwəy ni mənishiy, əntaa ghwəy taa gəzəshi ya kaa tsamaɓa ndə di ma. Ndəghətim, paꞌ tə vici dzee zhakatira mbə məti, yən Zəghwə yakə ndə ngəri» kə. 1017:10-11 Mala 3:23-24; Mt 16:14Dzəghwa mbəzli ta səɗa ci va ka ɗəw kwəma və, a kə ghəshi na: «A Metər, sa wana niy nə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala na: “Pərɓa Eli dza naa səəkəy, ka *Kəristəw gha səəkə” kə ghəshia?» kə ghəshi. 11Ma kə Yesəw zləɓanshi na: «Yaŋ tsəgha na nava nanzə, kataŋ na. Eli dza naa ꞌwa kwal səəkə, ta gəzanshi zhəghə nefer shi kaa mbəzli ta nəw kwəma Hyala. 1217:12-13 11:14; Lk 1:17; Zhŋ 1:21Ma ki e gəzaŋwəyəy, a Eli ꞌwakə kwal səəkəy ghala mbəradzəy. Dzəghwa mbəzli na, kala sənivə ghəshi. Mbaꞌa ghəshi mənti *kwəma jikir na li njasa ɗi ghəshi. Njasa sanamiy ghəshi va ngəraꞌwəy, tsəgha dza ghəshi ta samiyra, yən Zəghwə yakə ndə ngəri kwərakwə» kə. 13Ma sa gəzəkə na kwəma va tsəgha na, mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci va fəti ghən tsəgha, dzəkən Zhaŋ tsaa mənipə *batem gəzə na kwəma va, kə ghəshi.
Yesəw lə zəghwə nza bashakə və
14Dzəghwa kar Yesəw lə *mbəzli ta səɗa ci ki mbaꞌa ghəshi tsəhəshi vəgha mbəzli ɗaŋ ni. Dza tsahwəti ndə mbaꞌa maɗiy, ka səəkəə dzəvəgha Yesəw. Səəkə na gələɓə gələɓəy tə shinin ci kwa səɗa Yesəw. 15Ma kə na: «A Ndə sləkəpə, mənti zhəhwər ta zəghwee ghəci gwərapəy va zəlghwə bashakə, war mbə sa ngəraꞌwə ghəci və tərəŋw. Ɗaŋ səɗa ci səəkə zəlghwə tsa va mbə ndəghaa dzəti ghwə, lə dzəmbə yam. 16Dzəghwa mbaꞌee niy pəmanakəshi kaa mbəzli ta səɗa gha na, shaŋ ghəshi shaŋay mbəli ci» kə. 1717:17 Nəw 32:5, 20Ma sa gəzəkə ntsa va tsəgha, ma kə Yesəw kaa mbəzli na: «Mata ghwəy ghwəy mbəzli mbə vəghwə tsa ndatsə tsa gəmgəm niy, ɓanavə nefer ghwəy ghwəy kaa Hyalaw. Paꞌ hwəm ɗi ghwəy yən nzəyra lə ghwəy kia? Paꞌ hwəm dzee nza mbə səꞌwa kwəma ghwəy diɓa kia? Ɓəram zəghwə vaa sar tikə» kə 18Dza mbaꞌa məndi ɓanakə zəghwə va. Sa ɓəkəm na, mbaꞌa gəzanakə kwəma lə bərci kaa bashakə tsa va tərəŋw tərəŋw a ghəci səvəriy mbə zəghwə va. Dzəghwa nzaꞌjəw bashakə tsa vaa səvəriy mbə zəghwə va ki. Pəlis ghəci mbəliy tiɓata kwəriŋ.
19Ma sa nata *mbəzli ta səɗa Yesəw kwəma va mənta tsəgha na, dza ghəshi, kət ghəshi kətəghəvashiy dzəvəgha Yesəw. Ma kə ghəshi ngəci na: «Wa shiy mənishi niy mbə ma ghəy təhəkəvəri bashakə tsa va na ghəya?» kə ghəshi. 2017:20 13:31; 14:31; 21:21; Mk 11:23; Lk 17:6Ma kə Yesəw ngəshi na: «Waa ɓanavə nefer ghwəy ghwəy gwanashi kaa Hyalaw, va tsəgha mbay ma ghwəy təhəkəvəri. Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, war mbaꞌa pə ghwəy ɓanavə nəfə tsa ghwəy kaa Hyala ya jəwə tsətsə nja cizlə gwəbiriy, ta mbay dza ghwəy ni, ya kaa dəlagwa na sana: “Təɗamtəvaŋa tikə, mbalaa dzarɓa!” pə ghwəy, ka na dza na, mbaꞌa ɓarvata. Ma tsəgha kiy, nihwəti shiy tiɓa mbaꞌa dzaa zhəntəŋwəy ghən tepəw. [ 21Ma gəla bashakə tsay, ka mbay məndiy təhəkəvəri mbə ndə, kala lə məni səwmay mbaꞌa cəꞌwə Hyalaw» kə.]
Yesəw zhiniy gəzəpə kwəmaa dzəkən məti ci, lə zhakati tsa ci mbə məti ɓa
2217:22-23 16:21Ma tə nahwəti vici sa ɓasəshi kar Yesəw ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci gwanashi tə hiɗi ka Galile na, dza na tapə ta gəzanshi kwəma, a kə na: «Ma yən yən Zəghwə yakə ndə ngəriy, ta kəsəvəra dza məndi mbaꞌam fambəra mbə dəvə mbəzli. 23Ka mbəzli va dza na, mbaꞌa ghəshi paslantəra. Ma sa kee mətiray, tə kwa mahkana vicee kwa kwəli na ta zhakatira dzee mbə məti» kə. Ma sa favə mbəzli ta səɗa ci gəla nava kwəma tsəgha na, gwaꞌa, kwəshay vəgha shi mənta tsəgha.
Gəzə kwəmaa dzəkən tsəhə ghən mbə *ciki Hyala
2417:24 Səvəri 30:13Dza kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci mbaꞌa ghəshi səəkəshiy dzəmbə məlmə Kapernahwəm. Ma sa səəkəshi ghəshi na, mbaꞌa mbəzliy tsəhə ghən va mbəzli mbə ciki Hyala səəkəshiy dzəvəgha Piyer. Ma kə ghəshi ngəci na: «A Piyer, kar ntsa ghwəy tsa dikə tsaa tsəhə ghən tsa mbə ciki Hyala sa?» kə ghəshi. 25Ma kə Piyer na: «Yaŋ, kar naa tsəhə» kə. Ma Piyer mbə dzakə ghi na, mbaꞌa Yesəw ꞌwati ɗəw kwəma və pərɓa ghəci, ma kə ngəci na: «A Piyer, njaa na va gha tay? Va nima mbəzli ka mezhizhə tə hiɗiy tsəhə ghən tay? Va ka səəkə səəkə ta naa, naa va ka ya ya?» kə. 26Ma kə Piyer na: «Va ka səəkə səəkə ka ghəshiy tsəhə» kə. Ma kə Yesəw na: «Ghənzə tsəgha na, ka tsəhə ghən ka ya ya na nashi ɓa na? 27Əy, ma ki ya tsəgha nzə, vantaa nefer ka tsəhə ghən va taa satiy, mbala ɓəvə gwəvbeŋ, a gha dzaa dzəməy kwəfa, ta kəəsə kərpi. Ma kəlipə dza ghaa ꞌwa kəsəvəy, nza gha ɓəvəə ghwənamti miy tsa nzə. Sa ka gha ghwənamtiy, ta kəsay səlay dza gha mbəɓa. Nza gha ɓəvə, nza gha dzaa ɓanavəshi. Mək dza naa nzaa dzəti tsee ghən lə dzəti tsa gha gwaꞌa» kə.
18Tsama ndə gwəra na dikə mbə mbəzli sləkə Hyalaa?
118:1 Lk 22:24Ghala pətsa va ki na, dza *mbəzli ta səɗa Yesəw mbaꞌa ghəshi kətəghəvashiy dzəvəgha Yesəw. Ka ɗəw kwəma ghəshi və, ma kə ghəshi na: «A Metər, tsama ndə na ntsaa gwəra dikə mbə mbəzli sləkə Hyala tay?» kə ghəshi. 2Dzəghwa Yesəw daꞌ haray zəghwə jəwə tiɓa, mbaꞌa garəy kwa kwəma shi. 318:3 19:14; Mk 10:15; Lk 18:17A kə ngəshi na: «A gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, kala zhəghəti ghən tsa ghwəy pə ghwəy nja ndərazhi jəw jəw niy, ka dza ghwəy mbəə tsəhəŋwəy mbə mbəzli sləkə Hyalaw. 418:4 23:12Ntsaa dzaa zhəghəti ghən tsa ci jəwə nja zəghwə nay, ghəci dza naa gwəra dikə mbə mbəzli sləkə Hyala. 518:5 Lk 10:16Ya wa ntsaa dzaa kaꞌwəti zəghwə jəwə nja sasa tə mbərkə kwəma yay, yən dəꞌwə ghən tsee na sa kaꞌwəti na va tsəgha» kə.
Gəzə kwəmaa dzəkən shiy həərə ndə, ta məni *kwəma jikir na
6Ma kə Yesəw ɓa na: «Ya wa ntsaa dzaa mənti shiy ngəɗi mbəzliy təhəshi ma ni ndara nefer shi, dza mbaꞌa ghəshi shikəshiy dzəmbə məni kwəma jikir nay, a ngəraꞌwə taa nza kən tsava ndə. Wəzəɓa pəhanaghwa məndi vəna kwa wəri ci, mbaꞌam tsəkwati tə hwər kwəfa, mbaꞌa mətiy dza naa favə kən kwəmaa dzaa nza kən. 7Kataŋ nanzə kiy mbəzliyay, mbə kwəma na mbəzli tə hiɗi. Va sa nzanay, ya hwəmɓa nzə na, war lə shiy həərəpə dzəmbə məni kwəma jikir na na tiɓa. Ta na niva shiyəy, ka bashi nza ghəshi tiɓa ya hwəmɓaw. Ma nanzə kiy, a ngəraꞌwə dzaa nza tərəŋw kən ntsaa dza vaa titəvay ta məni shiy ngəɗi mbəzliy dzəmbə kwəma jikir na» kə.
818:8-9 5:29-30Ma kə kwa fir na: «War mbaꞌa kə dəvə gha, ya nahwəti səɗa ghaa fəŋaa dzəmbə məni kwəma jikir nay, sla pə gha slanti, a gha ndəghamti kərakə. Sa nzanay, wəzəɓa kwəmavə gha piy tsa slar tsa va Hyala, lə dəvə gha kwətiŋ na, ya lə səɗa kwətiŋ na, kən na dza məndiy ndəghambəŋa mbə ghwəə kəɗi ma, lə shi gha bakanashi. 9Mbaꞌa kə nahwəti mətsə ghaa ngəɗiŋaa dzəmbə məni kwəma jikir nay, lamti kwa ghən gha, a gha ndəghamti kərakə. Sa nzanay, wəzəɓa kwəmavə gha piy tsa slar tsa va Hyala, lə mətsə kwətiŋ na, kən na dza məndiy ndəghaŋaa dzəmbə ghwəə kəɗi ma, lə mətsəhi gha bakanashi» kə Yesəw.
Ɓəli fir lə təmbəkə tsaa niy zay, mbaꞌa ndə pəlavə sa ci
1018:10-14 Zhŋ 10:11-15Ma kə Yesəw kaa mbəzli ta səɗa ci diɓa na: «Məni tə ghwəy məhərli, vantaa ghwəy dzaa fə ndərəə dzəti tsahwəti ya kwətiŋ mbə mbəzli daw daw bərci ni. A gəzaŋwəyee, mbə ndəghwəshi na ka kwal Hyalahi shi kwa kwəma Dirə tsa mə ghwəmə ya hwəmɓa nzə. 11[Sa nzana, yən yən Zəghwə yakə ndə ngəriy, ta mbəli niy zashi mbəzli səəkəree tikə tə hiɗi.]
12A nə yay, njaa na va ghwəya? Ya ndə nza mbaꞌa teŋkesli ci və bələkwə, dza tsahwəti mbaꞌa zay kwətiŋ mbə shi na, nza zlashi ni məsliɗə mətsəkə məsliɗəti ni va tiɓashi ni mə ɗal pi, ka dzay ta pala tsaa zay va kwətiŋ tsa sa? 13E gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ma sa ka na dza, mbaꞌa kəsay sa ciy, tərəŋw dza naa vəshiy, ta təmbəkə tsa ci va kwətiŋ tsa. Tərəŋwɓa ti kaa ni ɗaŋ ni va niy zashi ma. 1418:14 6:10Ava tsəgha ɗi ma Dəŋwəy Hyala mə ghwəmə tsahwətiy zay ya kwətiŋ ta mbəzli daw daw bərci ni va nəwvə kwəma ci ki» kə.
Kwəma ka ndə məni, ghəci kə nay zəmbəghəy mbə məni *kwəma jikir na
1518:15 SləniTaH 19:17; Gal 6:1Zhini ma kə diɓa na: «Mbaꞌa kə zəməŋa tsa mbə nəw Yesəw məntəŋa *kwəma jikir nay, mbala harvə a gha gəzanciy dzəkən kwəma va, ghwəy bakə bakəŋwəy li. Ma sa ka na dza mbaꞌa yivə, “Tsəgha na kataŋ, vəya na fəti” kəy, a gha zhəghəkəə dzəghwa kwal Hyala tsəgha. 1618:16 Nəw 19:15; Zhŋ 8:17; 2Kwər 13:1; 1Tim 5:19Ma mbaꞌa kə kala ɗi fəti ta kwəma gəzanci gha vay, mbala harvə, ya ndə kwətiŋ, ya mbəzli bakə kwasəbə gha. Nza ghwəy zhiniy gəzanci kwəma li shi. A ghənzə mbəə nza nja kwəma gəzəkə Zliya Hyala va. Sa nə na va: “Mbaꞌa kə kwəma dzətitaa dzəti ngwəvəy, mbəzli bakə, ya mahkan kə dzaa ndəghakə fəti kwətiŋ naa dzəkən kwəma va, ka məndi gha zləɓa” kə. 1718:17 Tit 3:10Ma sa ka na ɗi ma fəti ta na dza niva va mbəzliy gəzə kwəma ɓay, ɓasəŋwəyəm lə mbəzliy nəw Yesəw, a ghwəy gəzanci. Kala dza kəə di fəti ta kwəma dza ɓasəva tsa mbəzliy nəw Yesəw gəzanci diɓa kiy, mbaꞌa gha zlay, ka nighə war lə mətsə. Njasa nza naa ndə ta mbəri lə nja ndə *dəwan gha ɓəti ghalaɓa. 1818:18 16:19; Zhŋ 20:23E gəzaŋwəy na kataŋ nay, mbaꞌa pə ghwəy pəhəti shiy, ta mənishi mbəzli tikə tə hiɗiy, tsəgha dza ghəshiy nza va Hyala mə ghwəmə kwərakwə. Ma ni pəhəti ghwəy, ka mənishi məndiw, pə ghwəy diɓa na, tsəgha dza ghəshiy nza va Hyala mə ghwəmə kwərakwə.
1918:19 7:7Zhini ɓa, e gəzaŋwəyəy, war dzəghwa mbəzli bakə mbə ghwəy tə hiɗi, mbaꞌa ghəshi yəməti miy tsa shi kwətiŋ ta kwəma ɗi ghəshi ɗəw mbə cəꞌwəy, ta ɓanavəshi shi ɗəw ghəshi va dza Dirə tsa mə ghwəmə. 2018:20 28:20Va sa nzanay, war tə pətsa ɓasəshi mbəzli va gar bakə, ya mahkan mbə slən tseyey, war tiɓa nzee mbə shi» kə.
Ɓəli fir lə kwəma tsahwəti ndə ghəra sləni tsaa ɗi ma pəli ndə mbə nəfə ci
21ꞌWakəvə Piyer mbaꞌa kətəghəvay dzəvəgha Yesəw, ka ɗəw kwəma və, ma kə na: «A Ndə sləkəpə, ya zəmərə dza, mbaꞌa ɓəliti mənira *kwəma jikir na, war ka mənira, war ka mənira, gar ɗaŋ səɗay, gar hwəm səɗee təɓə na yən pəlanay kwəma jikir na mənira na va mbə nəfə tsee tay? Gar mbərfəŋ səɗee ta naa, naa njaa?» kə. 2218:22 Ghava 4:24Ma kə Yesəw kaa zləɓanci na: «Əŋ, əhəŋ, gar mbərfəŋ səɗa dza naa nza gwaꞌa tsəghaw, mbərfəŋ mətsəkə, gar mbərfəŋ səɗa ghaa pəlay mbə nəfə gha. 2318:23 25:19Vanɗa taa gəzaŋa kwəma va njasa məniva na mbə mbəzli sləkə Hyala. Yəm na lə kwəma tsahwəti mazə, lə ka ghəra sləni ci, mbaꞌa niy ɓanavəshi gəna kaa mbəzli va ta sləni. Dza na tə nahwəti vici na, mbaꞌa harashi mbəzli va ta ɓəlanati gəna ci ghəra ghəshi sləni li. 24Dzəghwa sa ghati na ɓəla gəna va na, mbaꞌa məndi pəmanakə tsahwəti ntsa nza gəna ci və gar mələyaŋw ɗaŋ. 25Ma ntsa va na, shiy və gar wati gəna vaw. Dəghwa ma kə ntsa ghəranci na va sləni na: “Ma ghənzə tsəghay, wəzəɓa dza məndiy pamti səkəm na tə ntsa, ghəshi lə mali ci, lə ndərazhi ci, mbaꞌa ni ci shi və gwanashi. Ghalaɓay, aa dzaa mbay watəra təm tsee va” kə. 26Ma sa gəzəkə ntsa va tsəgha na, dza zal tsa va, gələɓ gələɓəy tə shinin ci kwa səɗa ndə gəna tsa ghəranci na va sləni, ka cəꞌwə və. Ma kə na: “A ntsee dikə tsa, titihwə, yaŋ pə gha na gha, kadiw ndəghətəra. Ta wavəŋa sa gha dzee dza gwanata” kə. 2718:27 Lk 7:42Dzəghwa ntsa ghəranci na va sləni mbaꞌa zhəti hwər ti, mbaꞌa pəlay mbə nəfə ci, mbərəkə zlatanavə gəna va gwanata.
28Ma dzəghwa ndə sləni tsa pəlay məndi va sa səvəriy na tə ngwəla na, bəgəm ghəshi lə tsahwəti ntsa ka ghəshiy ghəra sləni li. Ma ntsa va na mbaꞌa niy ɓəvə təm və, gar mbəl bələkwə kwətiŋ. Dza na tasl kəsəti ntsa va ta na ci va gəna, ka mətsərɗi ta wəri tsa ci. Ma kə ngəci na: “Ə pə gha wavəra gənee va sənzənva” kə. 29Dzəghwa tsava ndə sləni kwərakwə ki, gələɓə gələɓəy tə shinin ci kwa kwəma ci. Ka cəꞌwə və, a kə na: “A ntsee, titihwə yaŋ pə gha na gha kadiw ndəghətəra. Ta wavəŋa gəna gha va dzee” kə. 30“Awə, war sənzənva ɗee ghaa wavəra see” kə. Dza na, na naci mbaꞌa dzaa kalaghwa ntsa va kwa fərshina, paꞌ fəca vici dza naa wanavə gəna ci va.
31Ma sa nata nihwəti mbəzli ka sləniy tərmbə kwəmaa mənta va tsəgha na, mbaꞌa nəfə tsa shi satiy tərəŋw tərəŋw dzəkən ntsaa zhəhwər ma va. Dza ghəshi cəkeꞌ ghəshi dzaa slanakə kwəma va kaa ntsa ghəranci ghəshi va sləni. 32Sa favə ndə gəna tsa ghəranci ghəshi va sləni ki na, dza na daꞌ ghəci haray ndə ghəra sləni ndə ndərəm tsa va. A kə ngəci na: “A ta gha gha tsatsa ndəy, ndə ndərəm ndə nza gha. A gha nay, sa pəraꞌwəra gha dəvəy, gwanata zlataŋee gənee va niy nza va gha. 3318:33 5:7Sana kiy, a gha niy təɓəə mənti zhəhwər ta ntsa nza ghwəy tsa li kwa zərə kwətiŋ na, njasa məntəŋee va kwərakwə” kə kaa ngəci. 3418:34 5:26Dza na tərəŋw ghəci ɓəti nəfəə dzəkən ntsa va, tə mbərkə kwəma mənti na va. Mbaꞌa kəsaghwa kwa fərshina, nza ghəci nza kwa kwərakwə, paꞌ fəca vici dza naa wanamti na ci va gəna gwanata» kə Yesəw.
3518:35 6:12, 15; Ef 4:32; Kwəl 3:13; Zhk 2:13Zhini ma kə Yesəw diɓa ki na: «Favə tə ghwəy! Kala dza pə ghwəy pəli mbəzli mbə nəfə tsa ghwəy lə nəfə kwətiŋ, ghəshi kə məntəŋwəy kwəma jikir nay, ava war tsəgha dza Dirə tsa mə ghwəməə məniŋwəy kwərakwə ki, njasa mənti ndə gəna tsa va va kaa ndə ghəra sləni tsa ci va» kə.
19Yesəw ɓənipə kwəmaa dzəkən təhəva tsa kar zal lə mali ci
119:1 7:28; Lk 9:51Ma sa kəɗamti Yesəw ɓəni shi va kaa mbəzli ki na, dza na mbaꞌa ɓarvay tə hiɗi ka Galile, ka dzay dzəti hiɗi ka Zhəwde, pəri na pəriɓa bəla həl Zhərdeŋ. 2Mbaꞌa mbəzli ɗaŋ nəwvə. Dza na mbaꞌa mbalamtishi gwanashi va zəleghwer shi.
3Dzəghwa *ka Farisahi, mbaꞌa ghəshi səəkəshiy dzəvəgha Yesəw ta ɗəw kwəma və, ta nighə kwəma ci, ma kə ghəshi ngəci na: «Ɓanavə kwal *kwəma pəhəti *Məyizə kaa ndə ta tihə mali ci, ghənzə kə mananati kwəma ya namaɓa na?» kə ghəshi. 419:4 Ghava 1:27Ma kə Yesəw na: «Njaa na kwəma gəzəkə məndi mbə zliyaa dzəkən kwəma vaa, səəkə ghwəy jangəhwə sa? Ma kəy: “Kwa taŋ taŋəy, ngaꞌ ngati Hyala zal ghəshi lə mali” kə. 519:5 Ghava 2:24; Ef 5:31Dzəghwa, a kə diɓa na: “Ava va tsəgha dza zal ɓarvay vəgha kar dəy lə mbəghəy, nza ghəshi dzaa jakəshi lə mali ci. Ma nza ghəshi bakanashi mənishi ka vəgha kwətiŋ” kə. 6Mbaꞌa kə tsəgha kiy, mbəzli bakə na ghəshi ghwəla kiw, vəgha kwətiŋ na sa shi. Ghənzə tsəgha kiy, əntaa ndə ngəri təhəvəri shi jakəti Hyala ma» kə Yesəw.
719:7 5:31Ma sa favə ka Farisahi tsəgha, ma kə ghəshi na: «Yaŋ, ya sa nzana tsəghay, tawa nə Məyizə, mbaꞌa kə ndəə ɗi tihə mali ciy, a kwal va ndə, tsaslanavə ma ndə zliya kaa ngəta ta dəvə nzə, kə shiki?» kə ghəshi. 8Ma kə Yesəw na: «Wa ma kwəma ɓəŋwəy Məyizə kwal ti ta tihə miꞌi ghwəy ghwəy lə zliyay, sa nzana caslakə ghən tsa ghwəy, kala zləɓa ɗi fəti ghwəy ta nəw kwəmaa gəzəkəvata na. Ma ghala kwataŋatay, niy nza gəla nava kwəma tiɓa tepəw. 919:9 5:32; Lk 16:18Na nee nee e gəzaŋwəyəy: War mbaꞌa kə ndə təhamti mali ci, kala mənti ghwərghwər ghənzə, dza mbaꞌa ɓəvə nahwəti maliy, a ntsa va mənti ghwərghwər» kə Yesəw.
1019:10 1Kwər 7:1Ma sa favə mbəzli ta səɗa ci kwəma va tsəgha, ma kə ghəshi na: «Əy, ma ghənzə tsəgha, war tsəgha kə kwəma kən nzəy tsa kar zal lə mali na, wəzəɓa maw ma məndiy ɓəva na» kə ghəshi.
11Ma kə Yesəw na: «Ma gəla nana kwəmay, mbəzli gwaꞌa dza naa mbay favəw. War mbəzli ghwənanamtishi Hyala məhərli shi, na shiy dzaa mbay favə. 12Ta na nava e gəzaŋwəyəy, shiy ghənghən ghənghən na shiy makə zhər va ɓə miꞌi. Nihwəti zhərəy, ghala yakəshi məndi na məti məti kwala shi, va tsəgha ɓə ma ghəshi miꞌi. Nihwəti na, va sa nzana mbaꞌa məndi tsaꞌwamtishi, nihwəti ɓa na, kala ɗi ɓəva ghəshi, sa ɗi ghəshi ghəra sləni kaa Hyala lə nəfə tsa shi kwətiŋ, nza Hyala sləkə mbəzli tikə tə hiɗi. Ma ntsaa ɗi zləɓavə kwəma vay, nza ghəci zləɓa» kə Yesəw.
Yesəw lə ndərazhi jəw jəw ni
13Dzəghwa nihwəti mbəzli mbaꞌa ghəshi ɓanakə ndərazhi kaa Yesəw, a ghəci fakən dividivi ci kən shi, ta cəꞌwə Hyala ti shi, dza *mbəzli ta səɗa Yesəw, ka makə mbəzli va. 1419:14 18:3Ma kə Yesəw sa nashi na ghəshiy makəshi na: «Ka makəshi ghwəy ma, zlashim ndərazhi jəw jəw ni va, a ghəshi sar dzəvəghee. Sa nzanay, gəla mbəzli nja ghəshi na shi sləkə Hyala» kə.
15Dza na mbaꞌa fanakənshi dividivi ci, ta təfanshi miy. Ləy hwəm ki na mbaꞌa ɓarvay tə tsava pi, ka dzay.
Kwəmaa dzəkən ndə shiy tsa tərəŋw tsa
16Ma tə nahwəti vici na, ndəs tsahwəti ndə səəkəy dzəvəgha Yesəw. A kə ngəci na: «A Metər, wa shi dzee mənti wəzə ni kee kwəmavə piy tsaa kəɗi ma tay?» kə. 17Ma kə Yesəw ngəci na: «A nava ɗəw gha kwəma wəzə na, ta məni vəya? Ma ntsa wəzə tsay war Hyala na kwətita. Mbaꞌa pə ghaa ɗi kwəmavə piy tsaa kəɗi may, nəw pə ghaa nəw kwəma gəzəkə *kwəma pəhəti Hyala» kə Yesəw. 1819:18-19 Səvəri 20:12-16; SləniTaH 19:18Ma kə ntsa va kaa Yesəw na: «Gəla nama hwəlfə kwəma pəhəti Hyala kee nəw kia?» kə. Ma kə Yesəw ngəci na: «Saa ni vay, ka pəəsli ndə gha ma, ka pəla mali ndə gha ma, ka ghəli gha ma, ka təɓə dzərvə ghaa dzəkən ndə ma, 1919:19 22:39ə pə ghaa haꞌwə tə kar dəŋa lə məŋa, ka ɗi nihwəti mbəzli gwanashi njasa ɗi gha va ghən tsa gha kwərakwə, kə» kə Yesəw.
20Ma sa favə məgəla ndə shiy tsa va kwəma va, ma kə na: «A Metər shi ɓəlakə gha niy, gwanashi nəwamtishee. Nana kiy wa shi kee zhiniy məni diɓa kia?» kə. 2119:21 6:20; 8:21-22; Lk 12:33«Mbaꞌa pə ghaa ɗi məniŋa ka ntsaa kərkamti kwəmay, mbala pamti səkəm tə shi va gha, a gha tahanavəshi gəna va kaa ka ndərma, nza gha səəkə ta nəwra. Ma ghalaɓa kiy, ta kwəmavə shiy gwəramti dza gha mə ghwəmə» kə Yesəw ngəci. 2219:22 Cem 62:11War sa favə ntsa va kwəma gəzəkə Yesəw va tsəgha na, ka zhanci nəfə tsa ci tərəŋw. Dza na ka dzay lə nəfə lə nəfə, sa nzana ndə shiy tsa tərəŋw tsa ghəci.
23Dzəghwa ma kə Yesəw kaa mbəzli ta səɗa ci ki na: «E gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ngahə na va ndə shiy ta tsəhə ghəci tə pətsa sləkə Hyala. 24Vanta nahwəti kwəma gəzaŋwəyee diɓa: Ɓəlaŋɓa ngaləwba dza naa dzəvərita kwa kwal batal cisli shiy, kən dzəti pətsa sləkə Hyala va ndə shiy» kə.
25Ma sa favə mbəzli ta səɗa ci nava kwəma na, mbaꞌa səəvəri məhərli shi. Tapə ghəshi dzəmbəshi mbə ɗəɗəw kwa jipə shi, a kə ghəshi na: «Əy war tsəgha kə kiy, wa ntsaa dza vaa mbəliy kia?» kə ghəshi. 2619:26 Zak 8:6; Lk 1:37Dzəghwa Yesəw naci, tsaꞌ nighətishi. A kə kaa ngəshi na: «Kwəma vay, ka mbay mbəzliy məntiw, ma na Hyala nanzə kiy, aa mənti. Sa nzanay, shiy tiɓaa taŋanati bərci kaa Hyalaw» kə.
27A kə Piyer ngəci na: «A Ndə sləkəpə, ghəy sana kiy, avanay gwaꞌa gwaꞌa zlashi ghəy shi ghəy mbaꞌa ghəy nəwvəŋa. Ya sa nzana tsəgha kiy, zhəmə njaa na dza ghəy kwəmavə na ghəy kia?» kə. 2819:28 25:31; Lk 22:30; 1Kwər 6:2; ShiZhŋ 3:21Ma kə Yesəw ngəshi na: «Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, fəca vici dza Hyalaa mənti yəwən hidiy, ta nzəy dzee, yən Zəghwə yakə ndə ngəri kwa gəzli mazə diɓədiɓə na. Ma fəca vay, ghwəy ghwəy mbəzli məŋ lə bakə ni ni nəwvəra na, ta nzəy dza ghwəy dza kwərakwə kwa gəzli gəzli mezhizhə məŋ lə bakə. Nza ghwəy sla ngwəvəə dzəkən mbəzli mbə takəhi məŋ lə bakə ni va mbə hwəlfə ka *Izərayel. 2919:29 10:37E gəzaŋwəyəy, ya wa ntsaa zlay ghi tsa ci, ya ngwarməhiyəy zhər lə ghyehi gwaꞌa, ya kar dəy lə mbəghəy, ya ndərazhi yakə na, mbaꞌa veher ci gwaꞌa, war ta ghəraɗa sləniy, kwa kwəma jəw na ta kwəmavə shi ci va dza na tsəgha, gar bələkwə səɗa. Zhini mbaꞌa dzaa kwəmavə piy tsaa kəɗi ma diɓa. 3019:30 20:16; Mk 10:31; Lk 13:30Mbəzli ɗaŋ mbə ka ꞌwa kwəma kaa mbəzli sanay, ka mbəzli ləy hwəm dza ghəshiy zhəghəshi. Ma ni ləy hwəm mbəzli sana na, mbaꞌa ghəshi zhəghəshi ka mbəzliy ꞌwa kwəma kaa mbəzli» kə Yesəw.
20Ɓəli fir lə kwəma mbəzli ka sləni harvə ndə ta ghəra sləni mbə za ci
1Dzəghwa ma kə Yesəw ɓa na: «Avee dzaa gəzaŋwəy shi yəməva sləkə tsa sləkə Hyala mbəzli li shi» kə. Ma kə na: «Yəmyəm na lə kwəma tsahwəti ndə za niy maɗiy na mekəshi mekəshi, ta pala ka sləni ta ghəranci sləni mbə za ci. 2Dza na mbaꞌa kwəmavə mbəzli. Ma sa kwəmavəshi na na, “Mbəl mbəl dza ghaa waŋəy mbə vəghwə, njasa ka məndi vaa wa ndimndim kaa ka sləni” kə mbəzli va ngəci, “tsəgha na, e zləɓavə waŋwəy tsəgha” kə kaa nghəshi. Sa sləkamti ghəshi na, dza na mbaꞌa pəmashiy dzəmbə za ci ta ghəra sləni ghəshi ki. 3Zhini ndə za tsa va ɓa, mbaꞌa zhəkəvəriy ta pala nihwəti mbəzli geꞌi lə tsahi məsliɗə. Ma dza na na, nihwəti mbəzli garə garə dzar tə ləwma gəmshi, kala shi məni ghəshi tiɓa. 4Ma sa nashi na, a kə kaa ngəshi na: “A mbəzli ni, ndim dzamməm, a ghwəy dzaa ghəraɗa sləni mbə zee kwərakwə. E taa wavəŋwəy zhəmə ghwəy njasa dza naa təɓə” kə. 5Tsəgha na, kə mbəzli va, ka maɗi tsəgha ta ghəranci sləni ci va. Zhini na diɓa, mbaꞌa zhəkəvəriy geꞌi geꞌi vici kwa ghən. Səvəri na na, mbaꞌa kəsashi nihwəti mbəzli gəm shi diɓa. Dza na mbaꞌa zhiniy pəmashiy dzəmbə za ci va. Zhini na diɓa, mbaꞌa zhəkəvəriy geꞌi geꞌi lə tsahi mahkan, mbaꞌa zhiniy kəsashi nihwəti mbəzli ɓa, mbaꞌa pəmashiy dzəmbə za ci va. 6Zhəghwa na diɓa ki, mbaꞌa zhəkəvəriy geꞌi lə tsahi cifə. Dza na mbaꞌa kəsashi nihwəti mbəzli garə garə tə ləwma diɓa, war gəmshi kala shi məni ghəshi tiɓa. Ma sa nashi na na, dza na tapə ta ɗəw kwəma və shi, ma kə na: “Wa navam, vəghwə ghwəy tikə gəmŋwəy kala sləni ghəra ghwəy tiɓa shəka?” kə ngəshi. 7Ma kə mbəzli va na: “Waa ndə tiɓaa ɗəwhwəŋəy ta sləniw, va tsəgha vəghwə ghəy tiɓa tsəgha” kə ghəshi. Ma kə ndə za tsa va na: “Ndim dzamməm a ghwəy dzaa ghəraɗa sləni mbə zee” kə. Mbaꞌa mbəzli va nəwvə ta ghəranci sləni ci va.
820:8 SləniTaH 19:13; Nəw 24:15Dzəghwa vici ki mbaꞌa pəkwəta. Sa pəkwəta vici na, dza ndə za tsa va, daꞌ harvə ntsaa ghəranci sləni kəghi tsa ci. A kə kaa ngəci na: “Harkə mbəzliy ghəra sləni va, a gha wanshi gəna tə sləni shi. Kaa mbəzliy kəray vaa dza ta sləni pə gha taa gha wa shiy, nza gha kəray tə niy ꞌwa vaa ghəra sləni va” kə. 9Dzəghwa ka sləni va mbaꞌa ghəshi ɓasəshi ki. Tapə məndi mbə wanshi gəna shi. Dza niy kəray va mbəzliy dza ta sləni geꞌi geꞌi lə tsahi cifə, təhwə ghəshi səəkəshi, mbaꞌa məndi wanatishi gəna shi. Ya wa ndə mbə shi na, mbəl mbəl məndi wanavə. 10Dzəghwa niy ꞌwa vaa dza ta sləni mbəzli ghala mekəshi, ndəs ghəshi səəkəshi. Ma kə ghən tsa shi na: “Ɗaŋ dza ghəy kwəmavə shiy ka taŋəti mbəzli ni ghəy niy vəghwə mbə sləni ɓasa” kə. Ma dzəghwa məndi na, mbəl mbəl məndi wanavəshi kwərakwə. 11Ma sa ɓəvə ghəshi gəna va mbaꞌa ghəshi nata na, tapə ghəshi ta ngwəzliməə dzəkən ndə za tsa va, 12a kə ghəshi na: “Shi ka wa na gəla ni məntəŋəy gha ni shiy shəkaa ntsa ghəy dikə tsa? Mbəzli niy, ghəshi kəray naa səəkə ta sləni, war ler kwətiŋshi ghərahwə ghəshi sləni gwaꞌa tsəgha. Na na ghəy kiy, ghala mekəshi ꞌwati ghəy sləni, vəghwamti ghəy mbə vici vici vici, war ə viciy ndindiŋəy, kwəp kwəp ghəy dalantəvaŋəy. Njaa njaa ka gha waŋəy gəna yəmyəm li shi kia?” kə ghəshi. 13Dzəghwa ma kə ndə za tsa va kaa zləɓanci kaa tsahwəti ndə mbə shi kwətiŋ na: “A madiga, a madiga, na na yay, ngəɗitəŋa yaw. Niy ꞌwa ghaa ghəraɗa sləniy, a ghwəm niy sləkamti kwəma, mbaꞌa gha niy zləɓavə yən ɓəŋa mbəl tə vəghwə tsa gha mbə sləni. 14Njanaa niy sləkati ghwəm tsəghay, ə pə ghaa ɓə zhəmə gha, a gha dzaa jighi. Wa yən ɗi na wanavə shiy tsəgha kaa ntsaa kəray vaa səəkə ta sləni yəmyəm lə gha. 15Ə nzana kala kwal vəya ta məni shi ɗee lə gənee ki shəkəna? Naa ə ghəraŋa hərhə sa mənee wəzə hwər na pən?” kə» kə Yesəw.
1620:16 19:30Zhəghwa, ma kə Yesəw ki na: «Ava war tsəgha dza naa nza kwərakwə ki, ni ləy hwəm shi ni mbəzliy, ka mbəzli tə kwəma dza ghəshiy zhəghəshi. Ma ni tə kwəma mbəzli na, ka mbəzli ləy hwəm ghəshi taa zhəghəshi» kə Yesəw.
Yesəw zhiniy gəzə kwəmaa dzəkən məti ci, lə dzəkən zhakati tsa ci mbə məti kwa mahkana səɗa
1720:17-19 16:21; 27:26-31Dzəghwa Yesəw mbaꞌa kafəy ka dzay dzəmbə məlmə Zherəwzalem. Ma ghəci mbə kwal na, dza na mbaꞌa harvə mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə ni jaꞌ jaꞌ vəgha bəla. Kə ka gəzanshi kwəma, ghəci mbə dza li shi, a kə na: 18«Favə tə ghwəy, e gəzaŋwəy kwəma: Avanammə mbə kwal sana ta dzəmə məlmə Zherəwzaleməy, mbəɓa dza mbəzli ta fambəra, yən yən Zəghwə yakə ndə ngəriy dzəmbə dəvə mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, ghəshi lə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala. Ka ghəshi dza na mbaꞌa ghəshi ɓasakənɗa ngwəvəə pəəslira. 19Mbaꞌa ghəshi dzaa fambəra mbə dəvə *mbəzliy kamaa ka Zhəwifə. Ka ghəshi dza na, ka tsəərəɗa, ka dəꞌwəra lə kwərpə. Ma ləy hwəm ki na, ka ghəshi dza daŋwə daŋwavəghara vəgha tsəm, mbaꞌee dzaa mətira. Ma sa kee mətiray, ta zhakatira dzee dza mbə məti tə kwa mahkana vici» kə.
Yesəw ghəshi lə mbəghəshi kar Zhakə lə Zhaŋ
20Dza mali Zhebede kət kətikəvataa dzəvəgha Yesəw ghəshi lə ndərazhi nzə, kar Zhakə lə Zhaŋ. Dza na tsəfəkwə tsəfəkwəta kwa kwəma Yesəw, ta cəꞌwə kwəma və. 21Ma kə Yesəw ngəta na: «A shi ɗi gha vəya?» kə. Ma kə mali va na: «Ghala vəghwə tsa dza ghaa nza mbə sləkə mbəzliy, nza gha ɓəvə ndərazhee ni, ta nzəy vəgha gha, mbaꞌa tsahwəti tə kwa bəzəmə gha, mbaꞌa tsahwəti tə kwa zleɓi gha. Ghənzə na kwəma ɗee ghaa zləɓavə» kə. 2220:22 26:39; Mk 14:36; Lk 22:42; Zhŋ 18:11Ma kə Yesəw ngəshi na: «Ma ghwəyəy, sənashi shi ɗəw ghwəy ni ghwəyəw. A pənəy, ka dza ghwəy mbay səꞌwati ngəraꞌwə tsa dzee tsa ta sa na?» kə. «Ta mbay dza ghəy səꞌwati» kə ghəshi. 2320:23 SləniKY 12:2Ma kə Yesəw na: «Yaŋ, tsəghaa nava nanzə kataŋ. Ta sa ngəraꞌwə tsa dzee va ta sa dza ghwəy kwərakwə. Ə na na nzana kiy, yən dza naa bərkə na, tsatsa ndə dza naa nza tə kwa bəzəmee, tsatsa tə kwa zleɓee pənəw. War mbəzli gwəmanatishi Dirə va pətsa va kaa ngəshiy, ghəshi dza naa nzəy ti» kə.
24Ma sa favə niy tərmbə va məŋ ni *mbəzli ta səɗa Yesəw kwəma va na, gha ghəshi ghati ɓə nəfəə dzəkən kar Zhakə ghəshi lə Zhaŋ. 25Dzəghwa Yesəw ki mbaꞌa ɓasayshi gwanashi. Ma kə ngəshi na: «A mbəzlee, a ghwəy sənay, mezhizhə tə hiɗiy, lə gwəlaŋ sləkə ghəshi mbəzli. Mbəzli dikə dikə ni kən shi kwərakwə ɓa na, ka məni kwəma lə bərciy dzəkən shi. 2620:26-27 23:11; Mk 9:35; Lk 9:48Ghwəy ta na tsa ghwəy ghən na ghwəy kiy, əntaa ghwəy dzaa kəli ghən tsa ghwəy nja mbəzli va ma. [Ə gəzaŋwəy ya, mbaꞌa kə ndəə ɗi məniy ka ntsa dikə tsa mbə ghwəyəy, ə kə zhəghəti ghən tsa ci ka ndə ghəraŋwəy sləni tsa mbə ghwəy]. 27Mbaꞌa kə ndəə ɗi məniy ka ntsaa ꞌwa kwəma ngəŋwəyəy, ə kə zhəghəti ghən tsa ci ka mava tsa mbə ghwəy. 2820:28 Ezay 53:12; 1Kwər 6:20; 7:23; Gal 1:4; 1Tim 2:5-6; 1Pi 1:18-19Ava tsəgha nzee, yən Zəghwə yakə ndə ngəri sana. Sa səəkəree na, nza mbəzli ghəraɗa sləni səəkə yaw. Ta ghəranshi sləni kaa mbəzli səəkəree. Kee dza na, mbaꞌee zlay piy tsee, ka mətira, ta mbəərə mbəzli ɗaŋ, nza ghəshi kwəmavə piy tsaa kəɗi ma» kə Yesəw.
Yesəw lə ghwəlefesli bakə
2920:29-34 9:27-30Dzəghwa kar Yesəw lə *mbəzli ta səɗa ci, mbaꞌa ghəshi maɗishi ta səvərishi mbə məlmə Zherikwə. Ma ghəshi mbə səvəri na, dza mbəzli ɗaŋ ka nəw Yesəw. 3020:30-31 1:1; 9:27; 12:23; 15:22; 21:9, 15; 22:41-46; Mk 10:47-48; 11:10; Lk 1:32, 69; 2:11; 18:38-39; Zhŋ 7:42Ghalaɓa na, mbaꞌa nihwəti ghwəlefesli niy nza tiɓa bakə, mənzəy vəgha kwal. Dzəghwa mbaꞌa ghəshi favə gaka. Ma sa favə ghəshi gaka na, dza ghəshi ka ɗəw kwəmaa mənta. Ma kə məndi ngəshi na: «Wa Yesəw na saa dzar» kə məndi. Dza ghəshi tsəgha ki, ka zlapanci kwəma, a kə ghəshi na: «A Ndə sləkəpə, Jijiy mazə *Davitə, mənti zhəhwər tə ghəy» kə ghəshi.
31Dzəghwa mbəzliy ɓasəshi va, ka naɓəshi, a kə ghəshi na: «A ghwəlefesli ni, kalayəm miy tsa ghwəy va» kə ghəshi. Zhəghwa ghwəlefesli nashi ki, mətsəhə ghəshi zhiniy mətsahata zlapə kwəma: «A Ndə sləkəpə, Jijiy mazə Davitə, mənti zhəhwər tə ghəy na gha» kə ghəshi. 32ꞌWakəvə Yesəw tsəgha gar garəy, dza na daꞌ harashi, mbaꞌa ghəshi səəkəshi. Sa səəkəshi ghəshi, ma kə Yesəw ngəshi na: «A shi ɗi ghwəy yən məntəŋwəya?» kə. 33Ma kə ghwəlefesli na: «A Ndə sləkəpə, war mərshi ma ghaa ɗiweŋamtəŋəy mətsəhi ghəy, nza ghəy nay pi, na sa ɗi ghəy» kə ghəshi. 34Dza Yesəw mbaꞌa mərshi li shi, kə dapə dapə dadapashi mətsəhi shi. Dzəghwa nzaꞌjəw mətsəhi zhər bakə ni va ɗiweŋəshi tsəgha, ka mbə ghəshiy nay pi ki. Dza ghəshi ka nəw Yesəw.
21Yesəw mbə dzəmbə məlmə Zherəwzalem
(Mk 11:1-11; Lk 19:28-40; Zhŋ 12:12-19)
1Ma kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci ndəkwə ndəkwə lə məlmə Zherəwzalem na, mbaꞌa ghəshi tsəhəshi ndəkwə lə nahwəti məlmə, Betəfazhe slən tsa nzə. Ndəkwə ghənzə vəgha kəlaŋ tsa har məndiy kəlaŋ *ꞌWəlivə. Dza Yesəw mbaꞌa ghwənashi mbəzli bakə mbə mbəzli ta səɗa ci. 2A kə ngəshi na: «Mbalam dzəmbə məlmə tarɓa va kwa kwəma ghwəy. Sa ka ghwəy tsəhəŋwəy mbəy, ta kəsata kwantəmca dza ghwəy dza pəhəpəhə tə zəꞌwə, ghəshi lə zəghwə nzə. Sa ghwəy dzay, nza ghwəy pəlikəvərashi. 3Mbaꞌa kə ndəə ɗəw va ghwəy: “Tawa pəəlishi ghwəya?” kəy, “waa Ndə sləkəpə ɗəwshi na” pə ghwəy dzaa ni. Nzaꞌjəw dza naa zlatavəŋwəyshi» kə.
4Ma mənishi shi va tsəghay, war ta mbə kwəmaa niy gəzəkə ndə Hyala va mbəradzəə dzəghwata kwa. Ma kə niy niy:
521:5 Ezay 62:11; Zak 9:9Gəzanshim kaa mbəzli mbə məlmə *Shiyaŋw:
Ava Mazə tsa ghwəy səəkə,
jəwə zhəghəti ghən tsa ci, ɗallə mə kwantəmca,
ma ɗi naa gəzəy, zəghwə kwantəmca,
kə niy ni.
6Ma sa gəzanakə Yesəw kwəma va kaa mbəzli ta səɗa ci va ki na, mbaꞌa ghəshi dzashi. Mbaꞌa ghəshi dzaa mənti war njasa gəzanakəshi na va. 7Mbaꞌa ghəshi pəlanakəvə kwantəmca va lə zəghwə nzə va. Sa pəlikəshi ghəshi na, dza ghəshi pəliꞌ pəliꞌ ghəshi palati kwəbeŋer kən ghən shi tə hwəm kwantəmcici va. Dzəghwa Yesəw mbaꞌa dzəməə nzəyəy ti shi. 821:8 2Mezh 9:13Mbaꞌa mbəzli niy nza tiɓa tərəŋw. Dzəghwa ghəshi, pəliꞌ pəliꞌ ghəshi pə pələnəy kwəbeŋer shi kwa kwal. Ka ɓəɓəli kəslifi nihwəti, ka sləkashiy dzəghwa kwal, a ghəci dza ti shi. Ta fal, nja mazə tsa dikə tsa mənti mbəzli va shi va tsəgha. 921:9 Cem 118:26; 148:1; Mt 20:30-31Dzəghwa mbəzli mbə nəw Yesəw va lə niy ꞌwa kwal ngəci gwanashi, tapə ghəshi dzəmbəshi mbə ngwəmə lala, a kə ghəshi na:
«ꞌWəsa kaa Hyala,
ntsa dikə tsa na jijiy mazə *Davitə.
Təfanati miy tsa nzə Hyalaa sləkəpə
kaa ntsaa səəkəy tsa mbə slən tsa nzə.
ꞌWəsa kaa Hyala dikə na mə ghwəmə» kə ghəshi.
10Ma Yesəw mbə dzəmbə məlmə Zherəwzaleməy, pəlaŋ pəlaŋ pəlaŋ niy səvərishi mbəzli dzəti ngwəla. Dza ghəshi ka gəgəzə kwemer, a kə ghəshi na: «Wa slən tsa tsatsa ndə kia?» kə ghəshi. 1121:11 16:14; 21:46; 26:68; Lk 7:16Ma kə məndi ngəshi na: «Waa *ndə gəzə kwəma Hyala tsa har məndi vaa Yesəw na. Səəkə mbə məlmə Nazaretə, tə hiɗi ka Galile səəkə na» kə məndi.
Kwəma Yesəw lə mbəzliy ɗəl shiy mbə *ciki Hyala
(Mk 11:15-19; Lk 19:45-48; Zhŋ 2:13-22)
12Dza Yesəw ka dzay dzəmbə ciki Hyala. Dzəmbə na na, mbaꞌa kəsashi ka ɗəl shiy, lə ka pa shiy mbəɓa. Dza na cəkeꞌ tihəkəvərishiy dzəti ngwəla, kə dzəpə dzəpə dzədzəpamti tebelerhi mbəzliy mbəərə gəna, mbaꞌa gəzli gəzli nzəy mbəzliy ɗəl kwəkwər palayhi gwaꞌa gwaꞌa. 1321:13 Ezay 56:7; Zher 7:11Ma kə kaa ngəshi na: «Ma kə məndi mbə Zliya Hyalay: “Ciki tseyey, ciki tsa dza mbəzliy cəꞌwəra mbə na” kə məndi. Ma dza ghwəy na ghwəy ki na, mbaꞌa ghwəy zhəghəti ka ləgwə ka ka ghəliy nzəy mbə» kə.
14Dzəghwa ghwəlefesli lə vədevəder mbaꞌa ghəshi kətəghəvashiy dzəvəgha Yesəw mbə ciki Hyala. Dza na mbaꞌa mbalamtishi. 1521:15 20:30-31Ma sa nata mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala lə *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala kwəma mənti Yesəw va maɗaŋa maɗaŋa na na, mbaꞌa nəfə tsa shi satiy. Dzəghwa ndərazhi ka gəzə kwəma mbəɓa zlaŋzlaŋ diɓa, ma kə ghəshi na: «Jijiy mazə *Davitə na ntsa dikə tsa, jijiy mazə Davitə na ntsa dikə tsa» kə ghəshi. Mbaꞌa nəfə tsa mbəzli va zhiniy satiy diɓa. 1621:16 Cem 8:3Ma kə ghəshi kaa Yesəw ki na: «Ca ki, favə gəla shi pəꞌwə ghəshi va gha tsəna?» kə ghəshi. Ma kə Yesəw ngəshi na: «Yə, gwaꞌa gwaꞌa favəshee. Ə səəkə ma ghwəy jangəhwə kwəma gəzəkə Hyala va mbə zliya nzə shəkəna? Ma kəy: “Ma ghay, gwaꞌa gwaꞌa ɓananavəshi gha fal slən tsa gha kaa ndərazhi, lə kaa vərenjeꞌwerta gwaꞌa” kə» kə Yesəw. 17Sa gəzamti na kwəma va na, dza na mbaꞌa zlashi, ka səvəriy mbə ciki tsa va. Səvəri tsa səvəri na na, mbaꞌa ɓarvay mbə məlmə Zherəwzalem, ka dzay dzəmbə məlmə Betani, hi na mbəɓa.
Yesəw lə dəŋw bəzakə
(Mk 11:12-14, 20-24)
18Ma way pi tə mekəshi na, mbaꞌa Yesəw maɗiy ta zhəghəvaa zhəmbə məlmə Zherəwzalem. Ma ghəci mbə kwal na, ka ghəranci ma. 1921:19 Lk 13:6Dza na mbaꞌa nay dəŋw bəzakə. Sa nay na na, kə ka kətivaa dzəvəgha, ta ngəli ya ti, ta zəmə. Tsəhə na na, kwataka kəslifi ghəci kəsashi gwaꞌa tsəgha, kala ya fə məɓa. Sa nata na tsəgha, ma kə kaa fə va na: «Gha na na ghay fə nay, gwaꞌa na na gha kwəma, ka zhini ghaa yahwə ya ghwəla ka gha nzaw!» kə. War sa gəzəkə na tsəgha na, hyaŋ dəŋw bəzakə tsa va ghwəliy. 20Ma sa nata *mbəzli ta səɗa Yesəw nava kwəma na, ka mananshi maɗaŋa ghənzə. Ma kə ghəshi na: «njaa na nana kwəma tsətsə, ghwəliy dəŋw bəzakə tsa war nzaꞌjəw tsəghaa?» kə ghəshi.
2121:21 17:20; Lk 17:6Ma kə Yesəw ngəshi na: «Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, war mbaꞌa pə ghwəy ɓanavə nəfə tsa ghwəy kaa Hyala, kala mənti ghən tsa ghwəy ghwəy bakə bakəy, a ghwəy dzaa mbay mənti njasa məntee tsa lə fə na. Ya paꞌ ka taŋəti na məntee nay, ta mbay dza ghwəy. Ta mbay dza ghwəy gəzə ya kaa dəlagwa: “Ɓarvaŋa tə pətsa va mbalaa dzəghwa kwəfa!” pə ghwəy, ka ghwəy nighə na, dəlagwa va mənti war tsəgha. 2221:22 7:7War ɓanavə ma ghwəy nefer ghwəy kaa Hyalay, ya wa shi cəꞌwə ghwəy na, ta kwəmavəshi dza ghwəy gwaꞌa» kə Yesəw.
Səəkə kwəma səəkə bərci ghəra Yesəw va sləni li shia?
23Dzəghwa Yesəw ka dzay dzəmbə *ciki Hyala. Sa dzəmbəy na na, dza na ka ɓananshi shiy kaa mbəzli. Dzəghwa mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, lə mətikwəkwər *ka Zhəwifə, kət ghəshi kətəghəvashiy dzəvəgha. Dza ghəshi ka ɗəw kwəma və, ma kə ghəshi kaa ngəci na: «A Metər, gəzaŋəy, kwəma səəkə ni gha ni bərci ghəra gha sləni gha na li shi tay? Wa ntsaa ndaŋa kwal ta ghəra gəla sləni naa?» kə ghəshi. 24Ma kə Yesəw ngəshi na: «Yən kwərakwəy, ta ɗəw kwəma dzee va ghwəy kwətiŋ. Mbaꞌa pə ghwəy zləɓakəra kwəmee vay, ma nzee gəzaŋwəy səəkə tə pətsa səəkə bərci ghəree va slənee na li shi. 25A nə ya kwərakwə kiy: Wa ntsaa ghwənay Zhaŋ ta mənipə *batema? Hyala shəkənaa, naa mbəzli?» kə.
Ma sa gəzəkə Yesəw tsəgha na, dzəghwa ghəshi ka sləka kwəma kwa jipə shi, ma kə ghəshi na: «Njaa dza ghwəmməə ni kaa nana kwəma sana kia? Mbaꞌa pə ghwəmmə ni: “Hyala ghwənay na Zhaŋ” pə ghwəmməy, “ya sa nzana Hyala ghwənay na, tawa niy zləɓa ma ghwəy kwəma ci shiki?” dza naa ni ngəmmə. 2621:26 14:5Mbaꞌa pə ghwəmmə ni: “Mbəzli ghwənay na” pə ghwəmmə diɓa na, a hazləni ghwəmmə va ni gwaꞌa ni mbəzli. Sa nzanay, mbəzli gwanashi sənay na, Zhaŋ ka *ndə gəzə kwəma Hyala» kə ghəshi.
27Ma kə ghəshi kaa zləɓanci ki na: «Sənay ntsaa ghwənay ghəyəw» kə ghəshi. Ma kə Yesəw ki na: «Ghənzə tsəghay, yən kwərakwə na, ka gəzaŋwəyee nda kwəma səəkə bərci ghəree ni sləni li shiw» kə.
Ɓəli fir lə kwəma ndərazhi ndə bakə
2821:28-31 7:2121:28 Lk 15:11Dza Yesəw ka nəw lə gəzə kwəma ci naci ki, ma kə na: «Avee taa ɓəlikəŋwəy fir, nza ghwəy təkəə dzəkən: A tsahwəti ndə tiɓa, bakə ndərazhi və. Ma kə kaa tsa dikə tsa zəghwə ci na: “A zəghwee, dzəmti dza gha ta za ndatsə” kə. 29Ma kə zəghwə va na: “A di, ka tsəhəree kwamtiw” kə. Zhini na ləy hwəm mbaꞌa zhəghanti zəzə kwəma, pəlhəm maɗiy, mbaꞌa dzay dzəmti va, ta za. 30Dzəghwa didi tsa va mbaꞌa dzaa gəzanci kaa tsa jəw tsa zəghwə ci, war njasa gəzanakə na va kaa tsa dikə tsa va. Ma kə tsava na: “Wa yikwa, tsəgha na, ta dza dzee di” kə. Dzəghwa na dighevə nzəyəy, kala dza. 3121:31 6:10Sana sənzənva yən kəə ɗəw va ghwəyəy, mbə ndərazhi bakə ni va na, tsama zəghwə na tsaa ghəranati sləni ɗi dəshia?» kə Yesəw. «Tsa kwa taŋa va kia» kə ghəshi. Ma kə Yesəw ki na: «Ghəci na kataŋ. Ə gəzaŋwəy ya ki, ta na navay, tsəgha na: Pərɓa ka *dəwan, lə miꞌi mbə ghi ka ghwərghwər nashi ghwəy va dza naa tsəhəshi mbə mbəzli sləkə Hyala kən ghwəy. 3221:32 Lk 7:29-30Sa wanay: Ndəs niy səəkəy Zhaŋ tsaa mənipə *batem ta ciŋwəy kwal Hyala, dzəghwa ghwəy na, kala ɗi ghwəy zləɓa na ci va kwəma. Ma ka dəwan, ghəshi lə miꞌi mbə ghi ka ghwərghwər va nashi ki na, mbaꞌa ghəshi zləɓavə, ka nəw kwəma ci va. Ya tsəgha niy nashi ghwəy mbəzli va zləɓavə, mbaꞌa ghəshi tsati titihwə tsa shi kwa kwəma Hyala na, kalaa niy ɗi zhəghanti nefer ghwəy ghwəy na na ghwəy, ta zləɓa kwəma ci va» kə.
Ɓəli fir lə kwəma ka sləni ka ndərəm
3321:33 Ezay 5:1-2Zhini ma kə diɓa na: «Fam tsahwəti fir diɓa, a tsahwəti ndə ghi niy nza tiɓay, dza na ngwəɓə ngwəɓə ngwəɓati fəhiy zəmə tə vəh tsa ci. Dza na dəzlətsəɓə hayshi. Kə kaa kəꞌwə kwaɓa laꞌ lati, ta ɓəsə məəli ya fəhi va kwa. Dza na mbaꞌa ngati pi madzək tsa dza məndiy nzəy ta ndəghwə fəhi va mə. Dza na ki, mbaꞌa pəlavə mbəzli ta ndəghwə tsa va, mbaꞌa zlata mbə dəvə shi, mbaꞌa dzay ta wə. 34Ma sa mənəy vəghwə tsaa ngəli ya fəhi ki na, dza ndə tsa tsa va, ɓəŋ ghwənashi mbəzli mbə ka sləni ci, ta dza ghəshi va mbəzliy ndəghwə tsa ci va, nza ghəshi ɓanakə na ci bəla ya fə. 3521:35 22:6Ma sa tsəhəshi mbəzli va na, dza mbəzliy ndəghwə tsa va nashi ki, mbaꞌa ghəshi pəslishi ti shi, tasl ghəshi kəsəvə tsahwəti mbə shi, dəꞌwə dəꞌwə ghəshi dəꞌwəti, mbəh ghəshi paslamti tsahwəti. Ma kwa mahkana ndə na, mbaꞌa ghəshi pəꞌwəy lə hərezli ka mbəri. 36Dza ndə tsa tsa va kaa nihwəti mbəzli ɗaŋ tərəŋw, ka taŋəti ni kwa taŋa va, mbaꞌa ghwənəghəshi ngəshi diɓa. Zhəghwa war tsəgha mbəzli ka sləni kwa tsa va zhiniy sanamiy shi ngəraꞌwə kaa niva mbəzli diɓa, njasa niy sanamiy ghəshi va kaa ni kwa taŋa va mbəzli.
37Dza ndə tsa tsa va tə kwa kərni, mbaꞌa ghwənanaghəshi zəghwə ci dəꞌwə ghən tsa ci. Ma kə mbə ghən ci na: “Sa ka ghəshi nay zəghwə yay, a ghəshi dzaa haꞌwə ti” kə. 38Dza zəghwə va mbaꞌa tsəhəy və shi ki. Ma kə mbəzliy ndəghwə tsa va kwa jipə shi, sa nay ghəshi zəghwə va na: “Yawaa, avanay ndə zəmə ghi səəkəy dəꞌwə ghən tsa ci ki. Dzammə ta kəsəvə, a ghwəmmə paslamti, nza ghwəmmə mbəərəhwə tsa ka sa ghwəmmə!” kə ghəshi. 3921:39 Ebr 13:12Dzəghwa ghəshi tasl, ghəshi dzaa kəsəti, ka mbahə səəmə kwa tsa vaa dzəti ngwəla. Sa mbahəkəmə ghəshi na, mbaꞌa ghəshi pəəsliti» kə Yesəw.
40Ma sa kəɗamti Yesəw fir ki, ma kə kaa mbəzli va na: «Njaa dza ndə tsa tsa vaa məni lə gəla mbəzliy ndəghwə tsa va tsəgha ni sa ka na səəkəya?» kə. 4121:41 22:7Ma kə ghəshi ngəci na: «Sa ka na səəkəyəy, rapə dza naa bakwamti ka ndərəm va, kala məni ma zhəhwər ti shi ya jəw nzə. Ka na dza na mbaꞌa fanambəshi tsa ci va mbə dəvə nihwəti ka ndəghwə tsaa dzaa mbay ɓanavə na ci bəla shiy, mbə shi dza ghəshiy ngəliti, sa ka na ɗəwshi, ghala pətsa dza vəghwə tsaa ngəli fəhiy məniy» kə ghəshi.
4221:42 Cem 118:22-23Ma kə Yesəw ki na: «Səəkə ghwəy jangəhwə kwəma gəzəkə Hyala va mbə zliya nzə sa? Ma kəy:
Ma hakwə tsaa niy ndəghamti ka ndəɓə shiy vay
ghəci zhini naa zhəghəy ka hakwə tsaa gwəraa jihəti ciki.
Hyala kwa Sləkəpə təravə na hakwə tsa vaa mənti
ka saa gwəra tsəgha nanzə ki.
Dzəghwa mbər ka kwəma maɗaŋa maɗaŋa na
ghənzə mənta kwa mətsə ghwəmmə, kə Zliya Hyala» kə Yesəw.
43-4421:43-44 Dani 2:34-35, 44-45Ma kə Yesəw diɓa na: «Ntsaa dzaa ɓati tərəə dzəti hakwə tsa vay, ta ɓəəlivərivay dza ntsa va. Ghəci kə tərakənvay kən ndə ɓa na, mbaꞌa zlərəvəri ndə. Ava va tsəgha zhinee gəzaŋwəy, ka dza ghwəy nza mbə mbəzli sləkə Hyala ghwəlaw, hwəlfə nihwəti mbəzli dza naa sləkə. Niva mbəzliy, ta ɗi fəti dza ghəshi ta kwəma nzə» kə Yesəw.
45Dzəghwa mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala ghəshi lə *ka Farisahi, pəŋw ghəshi famti fir tsa ɓəli Yesəw va. Mbaꞌa ghəshi fəti ghən: «Dzəkən ghəy ɓəli Yesəw fir tsa va» kə ghəshi. 4621:46 21:11; 26:4-5Tapə ghəshi mbə pəla kwal tsaa kəsə Yesəw na, ka hazləni ghəshi va nihwəti mbəzliy ɓasəshi va. Sa nzana ka *ndə gəzə kwəma Hyala mbəzli va ɓəti Yesəw.
22Ɓəli fir lə kwəma har mbəzli ta zəmə shiy mbə ɓə mali
1Dzəghwa Yesəw diɓa, ka ɓəlanshi tsahwəti fir kaa mbəzli, ma kə na: 222:2 9:15«Ma sləkə tsa sləkə Hyala mbəzli diɓay, ghala mbə lə kwəma dzee na ta gəzaŋwəyəw: A tsahwəti mazə niy nza tiɓa, dza na mbaꞌa tati shi zəmə tərəŋw, ta zəməshi, mbə pəhə mali kaa zəghwə ci. 3Ma sa gwəmantəvay na na, mbaꞌa ghwənashi nihwəti ka sləni ci, ta haka mbəzliy niy gəzanshi na səəkə ta zəmə shi va. Ma dza mbəzli haka na va nashi ki na, kala ɗi səəkə ghəshi. 4Zhini na daꞌ harvə nihwəti ka sləni ci, ta ghwənishi ɓa. A kə kaa ngəshi na: “Mbalam va mbəzliy niy gəzanshee va səəkə, a ghwəy harashi. E hanamti slay, lə gemim kəli kəli ni, mbaꞌam tamti shi zəmə gwaꞌa, tərə na war zəməshi, səəkəm, kə, pə ghwəy kaa ngəshi” kə. 5Tsəgha na, kə mbəzli va, ka dzashi. Mbaꞌa ghəshi dzaa gəzanshi kaa mbəzli va war tsəgha. Ma mbəzli haka mazə tsa va va nashi ki na, kwəmaa shashanshi tiɓa mbə niva shiy ya jəwəw. Mbaꞌa ghəshi dzadzashi ta sləni shi. Ka dzay tsaa dza ta za za ci, ka dzay tsahwəti ta pala shi zhəghə dəvə ci. 622:6 21:35Dza nihwəti niy tərmbə mbəzli, mbaꞌa ghəshi kəəsəti ka sləni mazə va, saꞌ saꞌ ghəshi sanamiy shi ngəraꞌwə, mbaꞌa ghəshi bakwamtishi. 722:7 21:41Ma sa favə mazə tsa va kwəma va na, mbaꞌa nəfə tsa ci satiy tərəŋw. Dza na mbaꞌa ghwənashi ka sawji ci, ta dza ghəshiy bakwamti mbəzliy bakwamti ka sləni ci va, ka ndamti lə məlmə shi ta gwaꞌa.
8Zhini ləy hwəm ki, ma kə kaa nihwəti ka sləni ci na: “A mbəzlee, avanay sənzənva kiy, gwaꞌa gwaꞌa niy mbəlitee tamti shi zəmə ta zəməshi mbə pəhə makwa zəghwee na. Sana kiy, mbəzliy niy haree va na, ka dza ghəshiy ꞌwati shi zəmə ni ghwəlaw. Sa nzanay, a ghəshi dzadzashi ta na shi sləni. 9Ghənzə tsəgha kiy, ləvərim dzəti ngwəla, a ghwəy dzaa təwrə dzar mbə məlmə. Ya wa ntsa dza ghwəy kəsayəy, nza ghwəy har səəkə, ta zəmə shi zəmə ni” kə mazə tsa va. 10Dza ka sləni ci va, mbaꞌa ghəshi səvərishi, ka dzashiy dzəghwa kweler. Mbaꞌa ghəshi haharashi ni kəsashi ghəshi mbəzli dzar mbə məlmə, ta zəmə shi zəmə va. Mbəzli jikir kwəma ni, lə ni wəzə ni gwanashi. Dzəghwa ki, paf ciki təhəy va mbəzli.
1122:11 ShiZhŋ 19:8Ma sa ɓasəshi məndi gwaꞌa tsəgha na, dza mazə dəꞌwə ghən tsa ci mbaꞌa dzəmbəy ta nighə mbəzli harashi na ta zəmə shiy gwaꞌa ki. Ma dzəmbə na, sa nə na nighə kə na, kar mətsə ci tə tsahwəti ndə. Ntsa va na, kala kwəbaŋ tsə kən ghən ci. 12Dza ma kə kaa ntsa va na: “A madiga, njaa ꞌwa ghaa səmbəŋaa dzəmbə ciki tsa kala kwəbaŋ tsə kən ghən ghaa?” Kə. Hash ntsa va hashiy, kala mbəə zləɓanci kwəma kaa mazə. 1322:13 8:12Ma kə mazə tsa va kaa ka sləni ci na: “Satim, kəsəm a ghwəy pahati tə zəꞌwə, kwa shiɗshiɗ ci, lə kwa dividivi ci gwaꞌa. Nza ghwəy dzaa ndəghəy pəriɓa tə ngwəla mbə kwəsli va. A ghəci wawahə, ka pərə sliꞌi ci pəriɓa” kə» kə Yesəw. 14Ma sa ɓəlamti Yesəw fir tsa va, ma kə ɓa na: «Sa nzanay, ɗaŋ tərəŋw na mbəzli harashi Hyala, ə na na nzanay, ɗaŋ na ni təravə na mbəzli mbə shiw» kə.
Tsəhə ghən kaa mazə tsaa sləkə hiɗi ka *Rəm gwanashi
15Dza *ka Farisahi, mbaꞌa ghəshi dzashi, mbaꞌa ghəshi dzaa sləkati kwəma tsəhwəli, ta mbəə ngalivə Yesəw, ta kəsəti, tə kwəma dza naa zləɓakə. 16Ma sa sləkamti ghəshi kwəma ki na, dza ghəshi, mbaꞌa ghəshi ghwənashi nihwəti mbəzli mbə mbəzli kwasəbə shi, ghəshi lə nihwəti mbəzli mazə *Erədə ta gəzə kwəma kaa Yesəw. Ma sa tsəhəshi ghəshi vəgha Yesəw ki, ma kə ghəshi ngəci na «A Metər, a ghəy sənay kwəma kataŋ na ka ghaa gəzə. War kwəma Hyala na sa ka ghaa ɓananshi kaa mbəzli lə kwal tsa nzə. Ka hazləni gha va kwemer gəəzə mbəzliw. Sa nzanay, ka nə gha, kar ntsa dikə tsa na tsatsa ndə, tsa jəw tsa na tsatsa ndə, pə gha, ka təra ghalaa dzəmbə mbəzliw. 17Ma kwəma ɗi ghəy sanay, ə ɗi ghəy ghaa gəzaŋəy kwəma təkə ghaa dzəkən kwəma dza ghəy na ta gəzaŋa: Kwal va ghwəmmə ta tsəhanci ghən ghwəmmə kaa mazə tsaa sləkə hiɗi ka *Rəm gwanashi ta naa, na njaa?» kə ghəshi.
18Ma Yesəw naci ki na, cəkeꞌ ghəci sənata kwəma shi va gəmgəm na təkəti ghəshi. Ma kə kaa zləɓanshi na: «Ghwəy ghwəy mbəzliy dakə mbəzli ni lə kwəma pərikə tə ngwəlay, tawa ɗi ghwəy ngalira kia? 19Citəram gəna tsəhə məndi va ghən tsa va li di» kə. Dzəghwa ghəshi mbaꞌa ghəshi ɓəvə dalaa cinti. 20Ma kə Yesəw ngəshi na: «Fəətə tə dala na na sanay, fəətə wa naa? Ya slən tsa tsaslati məndi tsa tiy, slən tsa wa naa?» kə. 2122:21 Rm 13:7Ma kə ghəshi ngəci na: «Fəətə mazə tsaa sləkə hiɗi ka Rəm gwanashi na, slən tsa ci sa va diɓa» kə ghəshi. Dzəghwa, ma kə Yesəw ki na: «Ghənzə tsəgha kiy, tsəhancim ghən tsa ci kaa mazə tsa va njasa təɓə na. Ma ni Hyala shiy na, mbaꞌa ghwəy ɓanavə shi Hyala njasa təɓə ghəshi kwərakwə» kə Yesəw.
22Ma sa favə ghəshi kwəma zləɓakə na va na, mbaꞌa səəti məhərli shi, mbərəkə ghəshi zlay, ka dzashi.
Ta zhakati dza mbəzliy bəkwəshi mbə məti
2322:23 Lk 20:27A nihwəti mbəzli tiɓay, *ka Sadəsehi, kə məndi kaa ngəshi. Ma kə mbəzli vaa niy: «Ka zhakati mbəzliy bəkwəshi mbə mətiw» kə shiy ni. Dzəghwa fəcavata ki na, ndəs ghəshi tsəhəshi va Yesəw. Dza ghəshi ka ɗəw kwəma və, 2422:24 Nəw 25:5-6; Ghava 38:8a kə ghəshi na: «A Metər, ma kə *Məyizə niy niy: “Mbaꞌa kə ndə mətiy kala yavə zəghwə ghəci kwa mali ciy, zəmbəghəy dza naa ɓə mali mbəri tə mali ci va, ta mbə ghəciy yanakə hwəlfə kaa zəmbəghəy tsaa mətiy va” kə niy ni. 25A nihwəti mbəzli niy nza tiɓa va ghəyəy, mbərfəŋ ghəshi ka ndərazhi ndə kwətiŋ. Dzəghwa Cikwa tsa mbə shi, mbaꞌa ɓəvə mali ci. Dza na mbaꞌa mətiy kala yakə zəghwə ghəshi li. 26Sa mətiy na na, dza Zəra həŋ ɓəhwə mali mbəri ti. Zhini Zəra mbaꞌa mətiy kala yakə zəghwə ghəshi lə mali va ɓa. Dzəghwa Takwa mbaꞌa mbəərəhwə diɓa. Sar na kwərakwə mbaꞌa mətiy, dzəghwa ndərazhi va mbərfaŋanavashi, mbəərəvə tsava, mətiy, mbəərəvə tsava, mətiy, war tsəgha. Cəkeꞌ ghəshi hati mali va, nək tsaa yavə zəghwə kwa mbə shi. 27Ma ləy hwəm shi gwanashi ki na, dza mali va kwərakwə mbaꞌa mətita. 28Sana sənzənva kiy, avanay gwanashi ɓəhwə mbəzli va mali va. Fəca vici dza mbəzliy zhakati mbə məti kiy, mali tsama ndə dza naa nza mbə shi kwətiŋ kia?» kə ghəshi.
29Ma kə Yesəw kaa zləɓanshi na: «Ma ghwəyəy, ka favə kwəma ɗi kwəma vaa gəzə ghwəyəw. Sa nzanay, sənata kwəma gəzəkə Hyala mbə zliya nzə ghwəyəw. Zhini diɓay, sənata bərci Hyala ghwəyəw. 30A na mbəzliy bəkwəshi, sa ka ghəshi zhakatishi mbə məti e gəzaŋwəyəy, ka ɓə miꞌi zhərəw, ka ɓə zhər miꞌiw dza ghəshiy nza. Ghalaɓay, nja ka kwal Hyala va mə ghwəmə dza ghəshiy nza. 31Ghənzə nja na kwəma zhakati tsa mbəzli mbə məti kiy, ə səəkə ma ghwəy jangəhwə kwəma gəzaŋwəy Hyala shəkən na. Ma kəy: 3222:32 Səvəri 3:6“Yənəy Hyala kar *Abəraham, lə *Izakə mbaꞌa *Zhakwapə nzee” kə. Ɗi naa gəzəy, tə ghwəməshi na mbəzliy bəkwəshi va. Sa nzanay, na na Hyala na, Hyala mbəzli bəkwə bəkwə ni naw. Hyala mbəzli tə ghwəmə mbə piy na, na nanzə» kə Yesəw. 33Ma sa favə mbəzliy ɓasəshi va kwəma gəzəkə Yesəw va na, ka mananshi maɗaŋa ghənzə.
Kwəmaa gwəramti dikə mbə kwəma pəhəti Hyala
34Dzəghwa mbaꞌa *ka Farisahi favə, a Yesəw kəsəy *ka Sadəsehi lə gəzə kwəma, kə məndi. Ma sa favə ghəshi na, dza ghəshi ɓasə ghəshi ɓasayvashi. 35Dzəghwa tsahwəti *ndə ɓənipə kwəma pəhəti Hyala mbə shi, ka ɗəw kwəma va Yesəw, sa ɗi na ngali ci, a kə ngəci na: 36«A Metər, nama *kwəma pəhəti Hyala gwəramti na dikə mbə Zliya nzə tay?» kə.
3722:37 Nəw 6:4-5Ma kə Yesəw ngəci na: «Saa ni va: “Ɗi pə ghaa ɗi Hyala gha sləkəŋa, lə nəfə tsa gha gwanay, lə məhərli gha gwanata, mbaꞌa gha ɓanavə ghən tsa gha gwanay” kəy, 38ghənzə na kwəma gəzəkə Hyala ta məni gwəramti tə diɓədiɓə, lə dikə gwaꞌa. 3922:39 SləniTaH 19:18; Mt 5:43; 19:19; Rm 13:9; Gal 5:14; Zhk 2:8Vanta nahwəti kwa baka kwəma pəhəti Hyala diɓədiɓə na: Saa ni va: “Ɗi nihwəti mbəzli gwanashi, njasa ɗi gha va ghən tsa gha kwərakwə” kə. 4022:40 5:17; Rm 13:10Mbə kwəma gəzəkə na va bakə na səvərishi kar zliya kwəma pəhəti Hyala ghəshi lə zliya ka gəzə kwəma Hyala gwaꞌa gwaꞌa» kə Yesəw.
Dikəɓa *Kəristəw na kaa mazə *Davitə
4122:41-46 20:30-31Dzəghwa Yesəw tapə ta ɗəw kwəma va *ka Farisahiy ɓasəshi va tə pətsa va. Ma kə na: 42«A mbəzli ni, njaa ka ghwəy təkəə dzəkən Kəristəw Ntsa tivə Hyala tay? Zəghwə wa na ka ghwəy nia?» kə. Ma kə ghəshi ngəci na: «Jijiy mazə Davitə na, ka ghəy ni» kə ghəshi. 43Ma kə Yesəw ngəshi na: «Ndata tsəgha na kiy, njaa zhəkə na niy zhini mazə Davitəə har Kəristəw: “Ndə sləkəra” kə, sa cinti *Safə tsa Hyalaa? A mazə Davitə niy gəzəkə, ma kə niy niy:
4422:44 Cem 110:1; SləniKY 2:33-35; 1Kwər 15:27; Ebr 1:13; 8:1A kə Hyala kwa sləkəpə kaa Ndə sləkəray:
“Ndi nzəyŋa tə kwa bəzəmee,
paꞌ fəca dzee mənti ka mbəz gha
ka mbəzli tə dəvə gha!” kə, kə niy ni.
45Ya sa nzana, Ndə sləkəra, kə mazə Davitə kaa har Kəristəw kiy, zhəkə dza njaa ka Kəristəw zhiniy nza ka jijiy mazə Davitə nə ghwəy kia?» kə.
4622:46 Mk 12:34; Lk 20:40Ma sa gəzanakəshi Yesəw tsəgha na, tərəh ntsaa zhiniy mbay zləɓanakə kwəma mbə shi. Dzəghwa ghala fəcava ki na, ndə tiɓa mbaꞌa zhiniy təkə ɗəw nahwəti kwəma və ghwəlaw.
23Ndəghwə tə ghwəy ghən tsa ghwəy va yəmə kwəma məni *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, ghəshi lə *ka Farisahi
(Mk 12:38-39; Lk 11:43-46; 20:45-46)
1Dzəghwa, ma kə Yesəw kaa mbəzliy ɓasəshi tə pətsa va ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci gwaꞌa na: 2«Kwəma pəhanavə Hyala va kaa *Məyizəy, a ghwəmmə sənay, sləni *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, ghəshi lə ka Farisahi na ɓəni nzə kaa mbəzli. 323:3 Rm 2:21-23Njana nzana tsəghay, ə pə ghwəy ɗi fəti və shi, ka məni kwəma ɓəniŋwəy ghəshi va gwaꞌa. Nanzə kiy, əntaa ghwəy dzaa məni kwəma njasa məni ghəshi tepə ma. Sa nzanay, na nashi na, ka məni shi ɓənipə ghəshi va ghəshiw. 4Ghəshi na nashiy, shiy taŋanatishi bərci kaa mbəzli ka ghəshiy gəzanshi məni. Njasa ka məndi vaa fanaghwa shi shəndəkə ni kwa ghən ndə. Ma ghəshi dəꞌwə ghən tsa shi na, kala ɗi ma kanshi dəvə kaa mbəzli ya jəw tsə tsə. 523:5 Səvəri 13:9; Nəw 6:8; Ɓəla 15:38-39; Mt 6:1Na shi kwəma ka ghəshiy məni gwanatay, war ta mbə mbəzliy falshi gwaꞌa tsəgha, ka ghəshiy məni. Hwəpər tsa jəw jəw tsa va ka məndiy fə kwəma Hyala kway, dikə dikə ka ghəshi mənivə tsa shi. Ka ghəshi dza diɓa na, ka pəəhə shiy tərəŋw tərəŋw dzar ta mətsəni kwəbeŋer shi. 6Ya tə pətsa ɓasəshi məndi ta zəmə shiy tsəhəshi ghəshiy, war pətsa nzəy mbəzli tə slən va ti ka ghəshiy pala ta nzəy. Ya mbə *ciki ɓasəva tsa ka Zhəwifə diɓa na, war tə kwəma ka ghəshiy ɗi nzəy. 7Jəw ɗi ghəshi məndiy tsəfəkwə mbə səkwəshi, dzar tə ləwmaw, jəw ɗi ghəshi məndiy harshiy mbəzli dikə dikə niw. 823:8 Zhŋ 13:13Na na ghwəy ghwəy mbəzli ta səɗee kiy, əntaa ghwəy zləɓa məndiy hakaŋwəy, mbəzli dikə dikə ni ma. Sa nzanay, ghwəy gwanaŋwəy na, ngwarməmə mbə nəwraa gə ghwəy. Kwətiŋəy na tsa ghwəy ntsa dikə tsa. 9Ka har ndə ghwəy “Didi” tikə tə hiɗi ni ya tsamaɓa ma. Sa nzanay, Hyala mə ghwəmə kwətita na tsa ghwəy Didi. 10Ka zləɓa ghwəy məndiy hakaŋwəy mezhizhə ma. Sa nzanay, kwətiŋəy na mazə tsa ghwəy. Ghəci na *Kəristəw Ntsa tivə Hyala. 1123:11 20:26-27; Mk 9:35; 10:43-44; Lk 9:48; 22:26Tsaa gwəra dikə ndə mbə ghwəyəy, ghəci kə dzaa nza ka ndə ghəraŋwəy sləni. 1223:12 Cem 75:8; Mt 18:4; Lk 1:52; 14:11; 18:14Ə gəzaŋwəyee: Ntsaa dzaa kəli ghən tsa ciy, ta zhəghəti dza Hyala jəwə tsətsə. Tsaa dzaa zhəghəti ghən tsa ci ndə, nja ntsa jəw tsay, tsava ndə na saa dzaa məniy ka ntsa dikə tsa va Hyala» kə Yesəw.
Yesəw lə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, mbaꞌa *ka Farisahi
(Mk 12:40; Lk 11:39-42, 44, 52; 20:47)
13Dzəghwa ma kə Yesəw kaa mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, ghəshi lə ka Farisahi na: «Ghwəy ghwəy mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala ni, mbaꞌa ghwəy ghwəy ka Farisahiy, mbə səəkə na ngəraꞌwəə dzəkən ghwəy. Ghwəy mbəzliy dakə mbəzli ni lə kwəma pərikə tə ngwəla. Dza ghwəy disl ghwəy kalay miy kwal tsaa dzəti pətsa sləkə Hyala va nihwəti mbəzli. A ɗi ghwəy dzəmbə dəꞌwə ghən tsa ghwəyəw, a zlanay kwal ghwəy kaa niy ɗi dzəmbə mbəzli, a ghəshi dzəmbə ɓaw. [ 14Ghwəy ghwəy mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala ni, mbaꞌa ghwəy ghwəy ka Farisahi niy, mbə səəkə na ngəraꞌwəə dzəkən ghwəy. Ghwəy ghwəy mbəzliy dakə mbəzli ni lə kwəma pərikə tə ngwəla. Ka ghwəy dza, meꞌ meꞌ ghwəy pamti shiy va miꞌi mbəreketi gwaꞌa gwaꞌa na, zhini ka garə, pə ghwəy ni ta cəꞌwə Hyala. Ka ghwəy dza na, nzaꞌ nzaꞌ nzaꞌ ghwəy nzati nza tə cəꞌwə va. Tə mbərkə kwəma vay, ta məni ngwəvə dza Hyalaa dzəkən ghwəy, taŋ na nihwəti mbəzli.]
15Ghwəy ghwəy mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala ni, mbaꞌa ghwəy ghwəy ka Farisahi niy, mbə səəkə na ngəraꞌwəə dzəkən ghwəy. Ghwəy ghwəy mbəzliy dakə mbəzli ni lə kwəma pərikə tə ngwəla. Ka ghwəy dzay, ka dzaŋwəy ta tətəwrə kərakə, lə shiɗshiɗ ghwəy, ka dzəy tə yam, lə kwambəwal. War ta dzaa pəlavə ntsaa dzaa nəw kwəma ghwəy. Ma sa ka ghwəy kwəmavə na, ka ghwəy dza mbaꞌa ghwəy ɓananavəshi ghwəy va. Ka shi dza ghwəy vaa ɓananaghə dza na, mbaꞌa ghəshi mənti ka ntsaa dzaa dzəmbə ghwə, sa ka ghəshi zhəghanti məhərli ci ta məni *kwəma jikir na taŋ kaa na ghwəy va.
1623:16-22 5:34-3723:16 15:14Ghwəy ghwəy mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala ni, mbaꞌa ghwəy ghwəy ka Farisahi, mbə səəkə na ngəraꞌwəə dzəkən ghwəy. Ghwəyəy, ghala mbə ghwəy lə ghwəlefesliy ci kwal va kaa mbəzliw. Ma pə ghwəy niy: “Mbaꞌa kə ndə zəməkə fəla lə *ciki Hyalay, shiy tiɓaa mananciw. Ma mbaꞌa kə zəməkə fəla lə tsahi mbəzə mbə ciki tsa vay, ta kəsə dza fəla va” pə ghwəy ni. 17Hyeler ni, ghwəlefesli ni. Pərɓa nima shiy na mbə shi bakə ni va nə məndi ngəŋwəya? Pərɓa tsahi mbəzə shəkənaa, naa pərɓa *ciki Hyala, ghəci tsaa mənti tsahi va ka shi ɗewɗew ni kwa kwəma Hyala? Pərɓa ciki Hyala na, e gəzaŋwəy nee ki. 1823:18 Səvəri 29:37Ma pə ghwəy ni diɓay: “Mbaꞌa kə ndə zəməkə fəla lə pətsa ka məndiy fə shiy ti ta ta Hyalay, shiy tiɓaa mananciw. Ma mbaꞌa kə ndə zəməkə fəla lə shi fanati məndi va tə pətsa va kaa Hyalay, ta kəsə dza fəla va” pə ghwəy ni. 19Ghwəlefesli ni. Pərɓa nima shiy na ta shi bakə ni va nə məndi ngəŋwəya? Pərɓa shi ɓə məndi va kaa Hyala shəkənaa, naa pərɓa pətsa fanta məndi va shi va ti ghəci saa zhəghəti shi va ka shi ɗewɗew ni kwa kwəma Hyala? Pərɓa pətsa fəm va shi va ti na e gəzaŋwəy nee ki 20Favə tə ghwəy e gəzaŋwəy: Mbaꞌa kə ndə zəməkə fəla lə pətsa fə məndi shiy ti ta ta Hyalay, lə shi fati məndi va tə pətsa va ta gwaꞌa zəməkə ntsa va fəla, ɗi naa gəzə. 2123:21 1Mezh 8:13Mbaꞌa kə ndə zəməkə fəla lə ciki Hyalay, lə Hyalaa nzəy va mbə ciki tsa va ta gwaꞌa zəməkə ndə fəla li, ɗi naa gəzə. 22Mbaꞌa kə ndə zəməkə fəla lə pətsa mə ghwəməy, lə gəzli Mazə Hyala ta gwaꞌa, mbaꞌa lə Hyalaa nzəy va kwa gəzli va ta gwaꞌa zəməkə ndə fəla li, ɗi naa gəzə.
2323:23 SləniTaH 27:30; Mishe 6:8; Lk 18:12Ghwəy ghwəy mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala ni, mbaꞌa ghwəy ghwəy ka Farisahi niy, mbə səəkə na ngəraꞌwəə dzəkən ghwəy. Ghwəy ghwəy mbəzliy dakə mbəzli ni lə kwəma pərikə tə ngwəla. Ghwəy kiy, kar ghwəy ɓə shiy kwətiŋ mbə shiy məŋ ta ɓəshi kaa Hyala. Tsəgha ka ghwəy ti nihwəti kəslifi jəw jəw ni wəzə ni ka ghwəy ta. Ma shi gwəramti Hyalaa ɗi ghwəy məni mbə kwəma pəhəti na na, kala ɗi məni niva ghwəy. Shi ɗi ma ghwəy va məni gwəramti Hyalaa ɗiy, avanashi: Məni zhəhwər ta mbəzli, mbaꞌa məni kwəma lə kwal tsa nzə, mbaꞌa nəw Hyala lə nəfə kwətiŋ. Tsəgha na shi ka ghwəy məni nza ki, kala za ma ghən ta ɓə shiy kwətiŋ kaa Hyala, səvəri mbə shiy məŋ diɓa. 2423:24 15:14Ma ghwəyəy, ghwəlefesliy ci kwal kaa nihwəti mbəzli nza ghwəy. Ka ghwəy dzay, nashi ma ghwəy məcenekwesli tə shi sa ghwəy na, mbaꞌa ghwəy nzəlamtishi. Ma mbaꞌa kə ngaləwba dzətitaa dzəti shi na, kip ghwəy sahwə nava. 23:24 Ɗi kwəma vaa gəzəy: Mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala ghəshi lə ka Farisahiy, ə ka ghəshiy dzashi ta cimsli nəw na jəw jəw na kwəma mbə kwəma pəhəti Hyala. Ma na diɓədiɓə na kwəma gwəramti Hyalaa ɗi na, kala ɗi ghəshiy nəw.
2523:25 Mk 7:4Ghwəy ghwəy mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala ni, mbaꞌa ghwəy ghwəy ka Farisahi niy, mbə səəkə na ngəraꞌwəə dzəkən ghwəy. Ghwəy ghwəy mbəzliy dakə mbəzli ni lə kwəma pərikə tə ngwəla, mbalaa paf paf na nefer ghwəy va ghəli, lə va maw məni kwəma jikir na. Gwəyəy, mbəzliy gwəmanti yaɓə devəre sa shiy tsa shi va lə kwakwa tsa shi ɗewɗew pərikə tə hwəm shi, mbalaa ngərjəkəjəkə na ghəshi va rəɗa kwa hwər kwa hwər shi nza ghwəy. 2623:26 Zhŋ 9:40A ka Farisahi, ghwəlefesli ni. Ma pə ghwəy mənti e gəzaŋwəyəy, pərɓa pətsa kwa hwər devərehi ghwəy lə kwekwer ghwəy pə ghwəy yaɓanti. Ma ghalaɓay, ɗewɗew dza ghəshiy nza paꞌ pərikə tə hwəm shi.
27Ghwəy ghwəy mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala ni, mbaꞌa ghwəy ghwəy ka Farisahi niy, mbə səəkə na ngəraꞌwəə dzəkən ghwəy, ghwəy ghwəy mbəzliy dakə mbəzli ni lə kwəma pərikə tə ngwəla. Ghala mbə ghwəy lə kwəli ka məndi vaa hwəti tezlezl na, ka mbərə kwa kwəma mbəzliw. Mbalaa ma kwaɓa kwaɓa nzə ki na, paf təhəta va ꞌyesler lə va shi ghwaɓə ghwaɓə ni. 2823:28 Lk 16:15Ghwəy kwərakwə kiy, war tsəgha nza ghwəy sana sənzənva. Nja mbəzli wəzə wəzə ni ghwəy pəzli kwa kwəma mbəzli na, mbalaa paf təhəy pətsa mbə nefer ghwəy va dakə mbəzli, lə va ndərəm gwaꞌa» kə Yesəw.
Yesəw gəzə ngwəvə Hyala
29Zhini ma kə Yesəw ɓa na: «Ghwəy ghwəy *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala ni, mbaꞌa ghwəy ghwəy *ka Farisahiy, mbə səəkə na ngəraꞌwəə dzəkən ghwəy. Ghwəy ghwəy mbəzliy dakə mbəzli ni lə kwəma pərikə tə ngwəla. A ghwəy ngangamti kwəlihi ka gəzə kwəma Hyalaa niy bakwamti jijihiŋwəy mbəradzə wəzə wəzə. Mbaꞌa ghwəy ghaslamti ni mbəzliy niy mənti kwəma ɗi Hyala. 3023:30 5:12; SləniKY 7:52Zhini ma pə ghwəy na: “Mbaꞌa pə ghwəmmə niy nza tiɓa ghala vəghwə tsaa niy nza jijihimmə va tə ghwəmə nzay, ka dza ghwəmmə zləɓa jakə miy tsa ghwəmmə li shi, ta bəkwə ka gəzə kwəma Hyala va nzaw” pə ghwəy ɓa! 31Ma ɗi kwəma va gəzəy, mbə gəzə kwəma ghwəy va tsəgha nay, a ghwəy sənay dəꞌwə ghən tsa ghwəy, jijihiŋwəy niy bakwaməti na ka gəzə kwəma Hyala, pə ghwəy, ɗi naa gəzə. 32Ghənzə tsəghay, war nəw pə ghwəy nəw məni kwəmaa niy ꞌwatəŋwəy jijihiŋwəy kwal tsaa məni nzə gwaꞌa tsəgha, nza ghwəy kərnamti sləni shi. 3323:33 3:7Ghwəy ghwəy mbəzliy ndərəm ni nja kwara jigəzlihi niy, njaa njaa dza ghwəy mbay waslamti ghən tsa ghwəy va ngwəvə dzəti ghwə kia?
3423:34 1Tes 2:15Ava va tsəgha, kadiwəm, favəm: Ta ghwəniŋwəy ka gəzə kwəma Hyala, lə ka sənata kwəma, mbaꞌa mbəzliy ɓəni kwəma kaa mbəzli dzee. Sa ka ghəshi səəkəshiy, ka ghwəy dza na, mbaꞌa ghwəy bakwaməti nihwəti, dzəghwa kaa nihwəti daŋwə daŋwə dzəvəgha tsəm. Ka didiꞌwə nihwəti lə kwərpə dzar mbə ceker ɓasəvahi ghwəy. Ka nəwshi ta titihəshi dzar mbə məlməhi, mbə məlməhi. 3523:35 Ghava 4:8-10Va tsəgha ki, ma ngwəvə dza Hyala vaa slaa dzəkən mbəzli tə sa bakwaməti ghəshi mbəzli nzə va slar slar ni kwataŋay, dzəkən ghwəy dza naa dza. Mbəzli ghənghən ghənghən bakwamti ghəshi, tə *Abel, ntsa slar tsa va Hyala gha məndiy pəəsli ndə, ka sar lə bəkwəshi paꞌ tə Zakari, zəghwə Barashi. Dzar kwa jipə pətsa ka məndiy fə shiy ti, ta ta Hyala, lə *ciki Hyala niy pəəsli ghwəy tsava. 36A gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ngwəvə dza Hyalaa slaa dzəkən mbəzli tə sa bakwaməti ghəshi mbəzli va gwanashiy, dzəkən ghwəy ghwəy mbəzli mbə vəghwə tsa ndatsə ni dza ngwəvə vaa dza» kə Yesəw.
Hwər tsa Yesəw mbə zhanci ta mbəzli mbə məlmə Zherəwzalem
37Dzəghwa ma kə Yesəw dzəkən mbəzli mbə məlmə Zherəwzalem na: «A mbəzli mbə məlmə Zherəwzalem, ghwəy bakwamti na ka gəzə kwəma Hyala, mbaꞌa ghwəy paꞌwamti mbəzli Hyala ghwənashi na lə hərezli ka bakwamtishi. Ɗaŋ səɗee mbə pəla ɓasətəŋwəy ta ndəghwəŋwəy, njasa ka kwəkwəla vaa ɓasambə kwərtiti nzə mbə bəkəbəkə nzəy, kala zləɓa ghwəy. 3823:38 Ezhek 10:18-19; 1Mezh 9:7-8Ə gəzaŋwəy ya, nana kiy, ta ɓanti dəvə nzə dza Hyala tə məlmə ghwəy, war ka kwəfi dza naa mbəərəta. 3923:39 Cem 118:26Ə gəzaŋwəy ya, ka zhiniy ghwəy nara ghwəla tepəw, paꞌ fəca dza ghwəy gəzəə dzəkənee: “Təfanati miy tsa nzə Hyala kaa ntsaa səəkə mbə slən tsa nzə, ghənzə kwa sləkəpə” pə ghwəy» kə Yesəw.
24Ngəraꞌwə tsa ghənghən ghənghən tsa dzaa səəkə, ka hiɗi gha kərə
1Dzəghwa Yesəw mbaꞌa maɗiy mbə *ciki Hyala kaa səvəriy dzay. Ma ghəci mbə dzay na, mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci səəkəə kəsay. Ma kə ghəshi kaa ngəci na: «Nighətima njasa ngay ciki Hyala tsa va wəzə tsa ci» kə ghəshi. 224:2 Lk 19:44Ma kə Yesəw kaa ngəshi na: «Yə, e nay. Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ya tsəgha nay ghwəy ciki tsa vay, ta baꞌwamti dza məndi. Ka dza ghwəy nashi hərezli tsəŋəzli tsəŋəzli, ya kwətiŋ ghwəlaw» kə Yesəw.
3Ləy hwəm jəw ki na, dza Yesəw mbaꞌa dzaa nzəyəy mə ghən kəlaŋ tsa har məndiy «Kəlaŋ *ꞌWəlivə». Dza mbəzli ta səɗa ci, mbaꞌa ghəshi ɓasəkəvashi kwətishiy dzəvəgha. Mbaꞌa ghəshi nzəyshi jaꞌjaꞌ məɓa. Dzəghwa mbaꞌa ghəshi ghakə ɗəw kwəma və, a kə ghəshi na: «A Ntsa ghəy dikə tsa, geꞌi lə tsama vəghwə dza shi gəzə gha niy məniva tay? Tə wa dza məndiy sənay ndal tərə gha ta səəkəw, ndal tərmbə hiɗi ta kəɗiw, kə məndi tay? Gəzaŋəy di» kə ghəshi.
4Ma kə Yesəw ngəshi na: «Məni tə ghwəy məhərli wəzə, əntaa ghwəy dzaa zləɓa məndiy ngəɗiŋwəy ma. 524:5 24:24; 2Tes 2:9-10; 1Zhŋ 2:18Sa nzanay, ɗaŋ dza nihwəti mbəzliy səəkə lə slən tsee. Ka ndə dzay: “Yən na *Kəristəw tsa tivə Hyala va” kə, ka tsahwəti dza diɓa na “yən na” kə. Gəla mbəzli vay, mbəzli ɗaŋ tərəŋw dza ghəshiy ngəɗiti. 6Ta fa favə gaka mbəz dza ghwəy dza mbə məlməhi ndəkwə ndəkwə ni lə ghwəy. Zhini diɓay, ta fa favə nəwər tsa mbəz dza ghwəy mbə məlməhi kərakə kərakə ni lə ghwəy. Ya ə dza ghwəy favə shi va tsəghay, əntaa her ghwəy taa dza ma. Ya njaay ta məniva dza gəla niva shiy tsəgha. Ya tsəgha dza shi vaa mənishiy, ka dza hiɗiy kəɗi diw. 724:7 2NəMezh 15:6; Ezay 19:2Ka hwəhwə tsa nihwəti mbəzli dzay, ka mbəz lə hwəhwə tsa nihwəti. Ka tsahwəti mazə dza na, mbaꞌa pəlati miy tə tsahwəti, tapə ghəshi mbə mbəz taa nza. Dzar tə nihwəti hiɗi ghənghən ghənghənəy, ta mənta dza ma, ka gərgərəva hiɗi dzar tə tsahwəti pi ghənghən ghənghən. 8Shi va gwanashiy, ngəraꞌwə tsaa dzaa gha səəkə na ghəshi, njasa ka mali vaa ꞌwa kemahə ta ya zəghwə na niva shiy.
924:9-14 10:17-22; Zhŋ 16:1-424:9 5:11Ka məndi dza na, ka kəkəsəŋwəy kaa nihwəti mbəzli, ta saŋwəy ngəraꞌwə ghəshi, ka bəkwəŋwəy. Hwəlfəhi mbəzli gwanashiy, ka dza ghəshiy ɗi mətsə ghwəy tə sa nəwra ghwəyəw. 1024:10 10:35; Lk 12:52-53Ghala vəghwə tsa va kiy, ɗaŋ dza mbəzliy nəwraa zlay nəwra. Ka ghəshi dza na, ka nga ɗafa ta nihwəti, ghəshi ka ghən tsa shi, ka ndərəva kwa jipə shi. 1124:11 7:15Ɗaŋ dza ka gəzə kwəma Hyala ka dzərvəə tsahwəshi. Ka ghəshi səəkə na mbaꞌa ghəshi ngəɗəhwə nihwəti mbəzli ɗaŋ ta nəwshi. 1224:12 2Tim 3:1-5Tərəŋw dza məni *kwəma jikir naa vəŋəta tə hiɗi. Ka gha nighə war va kwəma vay, mbəzli ɗaŋ zlay ɗiva kwa jipə shi. 1324:13 ShiZhŋ 13:10Ma ntsaa dzaa jihəkəvay kala zlay nəwra ghəci paꞌ tə vici məti ciy, ta mbəliti tsava ndə dza Hyala. 1424:14 28:19Ma sa ka məndi gəzamti Yəwən kwəma wəzə naa dzəkən sləkə tsa dza Hyala ta sləkə mbəzli kaa mbəzli tə hiɗi gwanashi, ta mbə hwəlfəhi tə hiɗi gwanashiy favəy, ma nza hiɗi maɗi ta kəɗi ki.
1524:15 Dani 9:27; 11:31; 12:11Ta nashi shi rəɗa rəɗa ni va jikirkir ni, niy gəzəkə Daniyal *ndə gəzə kwəma Hyala kwəmaa dzəkən shi kwa zliya dza ghwəy garəshi mbə *ciki Hyala, (ntsaa jangəti kwəma vay, favə tə ghəci wəzə). 24:15 Kwəma dzəghwa tikə nay, Matiye dəꞌwə ghən tsa ci gəzə na kaa mbəzliy dzaa jangə zliya ci na.16Ghalaɓa kiy, mbəzli tə hiɗi ka Zhəwde na, hwəshi tə ghəshiy dzəmbə kəlaŋ ta mbəə mbəlishi. 1724:17-18 Lk 17:31Mbaꞌa kə ndə mə jəba mbə tifərəy, əntaa ghəci dzaa ni na: “Kadiw, e dzaa ɓasəvə shi ya mbə ciki tsee” kə ma. Ə kə dzaa hwəy gwaꞌa tsəgha. 18Ya kwamti dza ndəə nza mbə zay, əntaa ghəci dzaa ni: “Kadiw, e zhəghəvaa jighi ta ɓəvə kwəbeŋeree” kə ma. Ə kə dzaa hwəy gwaꞌa tsəgha. 19Ngəraꞌwə tərəŋw dza savaa nza fəcava kən miꞌi lə hwər lə miꞌi ka ndərazhi tə hwəm. 20Cəꞌwə pə ghwəy cəꞌwə Hyala əntaa bali va taa məniva geꞌi geꞌi lə tir tasli, lə nəghətaa dzaa nza fəca *vici dəkəva. 2124:21 Dani 12:1; ShiZhŋ 7:14Sa dza naa nzay, ma ngəraꞌwə tsaa dza vaa nza tə hiɗi geꞌi lə vici va na, dikəy tərəŋw dza naa nza. Səəkə gəla hwəlfə ngəraꞌwə tsa tsəgha tsa vaa kəsashi mbəzli ghala ngati Hyala hiɗi, ka sar paꞌ tə vəghwə tsa ndatsəw. Ka dza naa zhiniy səəkə kən mbəzli diɓa ka məndi nzaw. 22Kala sa nzana mbaꞌa Hyala tamti ɗaŋ tsa vici ngəraꞌwə tsa va tə mbərkə mbəzli nzə təravə nay, ka dza ndəə tərmbə tə ghwəməy nzaw. Əy ma dza na ki na, mbaꞌa tamti ɗaŋ tsa vici va tə mbərkə mbəzli nzə təravə na.
Səəkə tsa Zəghwə yakə ndə ngəri
2324:23-25 Lk 17:23-24Ma sa ka vəghwə tsa va məniyəy, mbaꞌa kə ndə taa ni ngəŋwəy: “A mbəzli ni, anay *Kəristəw Ntsa tivə Hyala tikə” kə, ya “avaci tarɓa” nə nay, əntaa ghwəy zləɓa kwəma ci va tepə ma. 2424:24 24:5; 7:15; ShiZhŋ 13:13-14Sa dza naa nza ghala vəghwə tsa vay, ɗaŋ dza Kəristəwhi ka dzərvə lə ka gəzə kwəma Hyala ka dzərvəə tsahwəshi tə hiɗi. Ka ghəshi dza na, ka məməni shi maɗaŋa maɗaŋa ni tərəŋw, lə shi dimədimə ni, ta mbəə ngəɗi mbəzli. Mbaꞌa kə ghəshi dzaa mbatay, ta dzəghə ngəɗi dza ghəshi ya mbəzli təravə Hyala. 25Ə gəzamtəŋwəy ya kwəma va kwaghwətsata, ta mbə ghwəy sənashi shiy dzaa məniva. 26Mbaꞌa kə məndi taa ni ngəŋwəy: “Avam Kəristəw pəriɓa tə gamba” kə məndiy, əntaa ghwəy dzəvəri ma. Ya: “Anay tikə mbəy na” nə məndiy, əntaa ghwəy taa zləɓa ma. 2724:27 24:30, 37; 25:31; 1Kwər 15:23; 1Tes 3:13; 4:15; 2Tes 2:1, 8; Zhk 5:7-8; 2Pi 3:4; 1Zhŋ 2:28Sa kee səəkə, yən Zəghwə yakə ndə ngəriy, mbəzli gwanashi dza naa nara. War njasa ka wampiɗi van vaa dzəy tə ghwəmə, ka səəkə kwa ghwəmə paꞌ kwa mərkwiy, tsəgha dza naa nza. 2824:28 Zhəwbə 39:30; ShiZhŋ 19:17-18A ghwəy sənay, dzəghwa tə pətsa mətishi shiyəy, tiɓa ka zliŋiŋ ɓasəva» kə Yesəw.
2924:29 Ezay 13:10; 34:4; Azh 2:6, 21; 2Pi 3:10, 12; ShiZhŋ 6:12-14«Ləy hwəm ngəraꞌwə tsa va kiy, nzaꞌjəw shərkwə dza viciy shərkwəta, ka tir dza na, mbaꞌa zlay mbərə, ka sasərkwəhi tə ghwəmə dza na, ka shikəvaa səkwa, ka shi nza bərci vəshi mə ghwəmə ꞌwakəvə na, ka kwəfəghə. 3024:30 Zak 12:10-14; Dani 7:13-14; Mt 24:27; 26:64; Mk 14:62; ShiZhŋ 1:7Ghalaɓa kiy, a shiy dzaa tsahwəshi səəkə mə ghwəmə, shiy dzaa ci səəkə tsa Zəghwə yakə ndə ngəri. Ma hwehwer mbəzli tə hiɗi gwanashi ta nza ghala pətsa va ki na, war ə dza ghəshiy ngəngəlvə, ka tihwəni. Ka Zəghwə yakə ndə ngəri dza na, tsahwə tsahwəy war ka nay mbəzli lə mətsə shi səəkə mbə kwəleɓi tə ghwəmə, lə bərci və tərəŋw, mbaꞌa shəndəkə ti diɓa. 3124:31 13:41; təlimə: 1Kwər 15:52; 1Tes 4:16Ka məndi dzay, mbaꞌam viyata təlimə dikə na tərəŋw tərəŋw. Sa ka məndi viyata na, ma nza ghwənashi ka kwal ci, ta dza ghəshiy ɓasəkə mbəzli təravə na tə bəlahi tə hiɗi faɗanavashi səəkə tə pətsa kəray ghala hiɗi gwaꞌa.
32Avee taa ɓəliŋwəy fir lə kwəma daskway, favə tə ghwəy shi ɗi na ɓəniŋwəy. A ghwəy sənay, mbaꞌa kə kəslifi daskwa shikəshi, dza na mbaꞌa ɗakə nihwətiy, a vəghwə tsaa dzəmti kətikəvay, pə ghwəy. 33Ava tsəgha na ki, war nashi ma ghwəy gəla shi ɓəlakəŋwəy ya va gwanashi ghati mənivay, sənay tə ghwəy ndal tərmbə Zəghwə yakə ndə ngəri ta səəkəw, miy dəgha na ki, pə ghwəy. 3424:34 16:28A gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ka dza mbəzli mbə vəghwə tsa ndatsə tsaa bəkwəshi ka shi gəzaŋwəy ya ni gwanashi mənivaw. 35Nay ghwəy na, kar ghwəmə nata ghwəy na, ghəshi lə hiɗi gwaꞌay, kərəp dza ghəshiy zashi. Ma na kwəmee na nanzə kiy, ka kərə naw» kə Yesəw.
War Hyala kwətita na saa sənata vici dza Yesəw zhəkə ti
(Mk 13:32-37; Lk 17:26-30, 34-36)
3624:36 SləniKY 1:7Ma kə Yesəw diɓa na: «Ndə tiɓa ya kwətiŋ mbaꞌa sənata vici dza shi vaa məniva tiw. Ya ka kwal Hyala, ya Zəghwə Hyala dəꞌwə ghən tsa ciy, sənata ghəshiw. War Didi Hyala mə ghwəmə kwətita na saa sənata vici lə ler va gwaꞌa. 3724:37-39 Ghava 6:11-13; 7:7-13; 2Pi 3:6War njasaa niy məniva shiy va geꞌi ghala vəghwə tsa *Nəwey, tsəgha dza shiy zhiniy məniva, sa ka vici dzee səəkə ti yən Zəghwə yakə ndə ngəri kətikəvata. 38Ma niy nza kwataŋa, ghala vəghwə tsa Nəwe va, Hyala ghwəla ta za mbəzli lə yaməy, ə niy zəmə mbəzli shi zəmə, ka sa sa shiy, ka ɓə ɓə miꞌi. Mbəzli nza ghyehi və shi na, ka ɓəshi kaa zhər, war tsəgha. Paꞌ fəca vici dzəmbə Nəwe dzəmbə kwambəwal ti na, war mbə məməni shi va ghəshi niy nza tsəgha. 39Ghalaɓa nashi kiy, niy shashanshi shiy ya jəwəw. War sa nighə ghəshi na, van ghati nzəmə kala kərə ma. Ray pətsa tə hiɗi va yam. Dza yam va kərəp ghəshi zamti mbəzli gwanashi. Njasa niy shashanshi ma shiy va kaa mbəzli vay, war tsəgha dza shiy shashanshi ma kaa mbəzli sa ka vəghwə tsa dzee səəkə ti, yən Zəghwə yakə ndə ngəri kətikəvay kwərakwə ki. 40Ma sa kee səəkə ghala pətsa va kiy, mbəzli bakə dza naa nza tə za, ka məndi dza na mbaꞌam ɓəhwə tsahwəti, mbərəkə zlay tsahwəti tiɓa. 41Ta kəsashi miꞌi dza məndi bakə kwa vəna mbə hə, ka məndi dza na mbaꞌam ɓəhwə nahwəti, mbərəkə zlata nahwəti. 4224:42 24:44, 50; 25:13; Mk 13:33, 35; Lk 12:40; 21:36Ava va tsəgha, ə pə ghwəy mənti məhərli, sa nzanay, sənata vici dzee səəkə ti yən Ndə sləkəŋwəy ghwəyəw. 4324:43 1Tes 5:1-2; 2Pi 3:10; ShiZhŋ 3:3Favə tə ghwəy kwəma ɗee na gəzaŋwəy wəzə, a ghwəy sənay, mbaꞌa kə ndə ghi sənay nza, fəca vici tsaꞌ nay, ta səəkə dza ndə ghəliy dzakə ghi tsee kəy, ka dza naa ɓə hi fəcavaw, war tsəmtsəmmə dza naa nzəyəy, ka dza naa zlay kwal kaa ndə ghəli ta dzakəw. 44Va tsəgha, ma ghwəy kwərakwə kiy, gwəmatəvaŋwəyəm ya hwəmɓa nzə, ta ndəghə vici va. Sa nzanay, geꞌi lə vəghwə tsa təkəti ma ghwəy dzee səəkə yən Zəghwə yakə ndə ngəri» kə Yesəw.
Ndə ghəra sləni tsa nza məhərli və, lə tsa kama məhərli və
4524:45-47 25:21-23Ma kə Yesəw diɓa na: «Favəm e gəzaŋwəy kwəmaa dzəkən ndə ghəra sləni tsaa fə ghən ta sləni ci, ka ghəra lə məhərli. Kaa ngəci dza ndə ghi tsa ghəranci na va sləniy zlatanavə ndəghwə pətsa kəghi tsa ci, nza ghəci ɓanshi shi zəmə kaa nihwəti ka sləni kəyɓa sa ka vici zəmə shiy mənta. 46Ghala vəghwə tsa dza ndə ghi tsa vaa səəkə, mbaꞌa kə kəsay ndə sləni tsa ci va ghəci mbə tsəva lə sləni gəzanci na va wəzə wəzəy, vəshi na ta tsava ndə ghəra sləni. 47A gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ta fanambə shi və gwanashi dza ntsa va mbə dəvə ndə sləni tsa ci va. 4824:48 2Pi 3:4Ma mbaꞌa kə ndə sləni tsa vaa ntsa gəmgəm tsay, vanta kwəma dza naa təkəti mbə nəfə tsa ci: “Ka dza ntsee tsa dikə tsaa zhikə ɓəlaŋəw” dza naa ni, 49ka na dza na, tapə dzəmbəy mbə di diꞌwə nihwəti mbəzli ghəra ghəshi sləni li shi, ka zəzəmə shi zəmə ci, ka sa sa shiy, ghəshi lə mbəzliy nza war ghi ghi ni. 5024:50 24:42War ghəci mbə məni shi ci va tsəgha ki na, ka ntsa ghəranci na va sləni dza vətəghə səəkəy, fəca viciy niy bərkəti ma ndə sləni tsa va səəkə tsa ci, geꞌi lə leriy niy bərkəti ma na diɓa. 5124:51 8:12Sa naa səəkə na, saꞌ saꞌ sanamiy ngəraꞌwə kaa ndə sləni tsa va tərəŋw, mbaꞌa dzaa jakayshi tə na shi kwəma lə mbəzliy dakə mbəzli va lə kwəma pərikə tə ngwəla. Nza ghəci wahə war wahə, ka pərə sliꞌi ci tə pətsa va» kə Yesəw.
25Ɓəli fir lə kwəma degheghir məŋ
125:1 Lk 12:35-36Zhini ma kə Yesəw ɓa na: «Ma kwəma sləkə tsa sləkə Hyala mbəzliy, yəm dza naa nza lə kwəma degheghir məŋ ni ni dzee ta gəzaŋwəy kwəma shi: Sa dza ghəshiy, mbaꞌa ghəshi ɓəɓəvə gərkəwahi shi, ka dzashiy dzəti pətsa nza zal mali ti. 2Nihwəti cifə mbə degheghir vay, niy tsəhwəlishi ghəshiw. Ma nihwəti cifə nashi ki na, tsəhwəli tsəhwəli niva. 3Dzəghwa niy tsəhwəlishi ma va cifə ni, mbaꞌa ghəshi maɗishi, war sa ɓəvə ghəshi gərkəwahi shi tsəgha, tərəh tsaa ɓəvə hwəpər tsa ciy tivə in gərkəwa kwa mbə shi. 4Ma ni tsəhwəli tsəhwəli ni va degheghir cifə ni na, laŋ laŋ ghəshi ɓəɓəvə gərkəwahi shi, mbaꞌa hwəpehwəper. Ya wa ndə na, mbaꞌa tivə in kwa tsa ci hwəpər ghəciy kafə. 5Ma sa tsəhəshi ghəshi na, dza ghəshi ka ndəghə səəkə tsa zal mali. Ndəghə ndəghə, kə ghəshi na, shaŋ, kala tsahwəy ghəci. Dzəghwa hi mbaꞌa dənavə degheghir məŋ ni va gwanashi, fəriŋ fəriŋ ghəshi ɓəɓəhwə hi ki.
6Ma mbə daŋkala vərɗi ki na, dzam ka fərghəshi lə zlapə, ma kə məndi na: “Waa, a zal mali tsahwəy naci, səvərim a ghwəy dza ta kaꞌwə” kə məndi. 7Dzəghwa degheghir məŋ ni va ki, mbaꞌa ghəshi sasatishi gwanashi. Tapə ghəshi mbə gwəmava, ka tsətsərə ghwə dzəghwa gərkəwahi shi. 8Ma kə niy tsəhwəlishi ma va degheghir cifə ni kaa ni tsəhwəli tsəhwəli ni va na: “A ya, tihwətihwəm jaɗaghwaŋəyəm in tsa ghwəy vaa dzəghwa ni ghəy ni gərkəwahi, ghwə ka shishirkwə kwa shi di” kə ghəshi. 9Ma kə degheghir tsəhwəli tsəhwəli ni va kaa ngəshi na: “Am, awə, ka dza naa mənti mək kaa ngəmmə gwanamməw. Wəzəɓa dza ghwəy dzaa pavə tsa ghwəy va mbəzliy ɗəl in na” kə ghəshi. 1025:10 9:15Ma sa gəzanakəshi məndi tsəgha na, dza niy tsəhwəlishi ma va degheghir ka dzashi ta pala in ta pa ki. Ma ghala pətsa dzashi ghəshi va ta pala in ki na, ndəs zal mali səəkəy. Dza niy niy gwəmantəvashi va degheghir lə in tsa shi nashi ki, mbaꞌa ghəshi dzashiy dzakə ghi kwasəbə zal mali. Disl məndi kalay dəgha. 1125:11-12 Lk 13:25Ma ləy hwəm ki na, ndəs nihwəti degheghir va səəkəshi. Səəkə ghəshi na, ka zlapə kwəma zlaŋzlaŋ: “A Ndə sləkəpə, a Ndə sləkəpə, ndi ghwənamtəŋəy dəgha” kə ghəshi. 1225:12 7:23Ma kə zal mali kaa zləɓanshi na: “A gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, sənaŋwəy ya tepəw” kə» kə Yesəw.
1325:13 24:42Ma sa kərəy Yesəw lə ɓəli fir tsa va, ma kə na: «Va tsəgha kiy, ə pə ghwəy fə ghən, sa nzana, kala sənay vəghwə, ya vici dza kwəma vaa məniva ti ghwəy» kə Yesəw.
Ka ghəra sləni ɓanavəshi məndi gəna ta zhəghə dəvə li
1425:14-15 Mk 13:34Ma kə Yesəw ɓa na: «Kwəma sləkə tsa sləkə Hyala mbəzliy, yəm dza naa nza lə kwəma tsahwəti ntsaa niy ɗi vaa dzay ta wə. Ma fəca dza na ta kafə na, mbaꞌa harvə ka sləni ci mahkan ta tahanshi gəna ci ngəshi ghəci taa dzay, nza ghəshi zhəghə dəvə li. 1525:15 Rm 12:6Ma sa ɓasəshi ghəshi na, dza na mbaꞌa tahanavəshi. Ya wa ndə na geꞌi lə bərci ci ghəci ɓanaghə gəna. Mbəl bələkwə cifə ghəci ɓanavə kaa tsahwəti. Ma kaa tsahwəti na, mbəl bələkwə bakə. Kaa kwa mahkana ndə na, mbəl bələkwə. Sa tahanavəshi na gəna ki na, dza na pəkw dzay.
16Dza ntsa ɓanavə məndi va mbəl bələkwə cifə, nzaꞌjəw dzay ta zhəghə dəvə lə gəna va. Dza na mbaꞌa zhəghəvə dəvə, mbaꞌa zəməvə tsahwəti mbəl bələkwə cifə zhəkən tsaa niy ɓanavə məndi va. 17Dza ntsa ɓanavə məndi va mbəl bələkwə bakə, mbaꞌa dzay ta zhəghə dəvə kwərakwə. Mbaꞌa zəməvə tsahwəti mbəl bələkwə bakəə dzəkən tsa ɓanavə məndi va. 18Ma dza tsa ɓanavə məndi va mbəl bələkwə naci ki na, laꞌ lati kəꞌwə, dza sliɗ mbəliy na ci va gəna ɓanavə Ntsa ci va dikə tsa kwa kəꞌwə. Dza na das nzəyəy.
1925:19 18:23Ma ləy hwəm sa nzay ntsa shi va dikə tsa nza ki na, dza na mbaꞌa zhəghəkəvay mbə wə ci va. Sa səəkəy na na, dza na har harashi ka sləni ci va, ta ɗəw njasa mənti ghəshi lə gəna ci va. 20Ma sa ɓasəshi ghəshi ki na, kə ntsa ɓanavə məndi va mbəl bələkwə cifə kət kətəghəvay dzəvəgha dikə tsa ci va. Ma kə kaa ngəci na: “A Ntsee dikə tsa, anay mbəl bələkwə cifə tsaa niy ndara gha va. Avanay tsahwəti mbəl bələkwə cifə diɓa, sa zəməvee mbə zhəghə dəvə lə gəna ndara gha va” kə. 2125:21-23 24:45-47; Lk 16:10Ma kə dikə tsa ci va na: “Wəzə mənti gha, ndə sləni tsa wəzə tsa nza gha, lə nəfə kwətiŋ ghərati gha sləni gha. Wəzə ghərati gha sləni jəw na na ndaŋee. Nana kiy, ta ndaŋa na dikə na sləni dzee mbə dəvə gha, na nza bama ti, a gha ghəra. Səəkə a gha nzəyŋa, ka vəshi lə ya” kə. 22Dza ntsa ɓanavə məndi va mbəl bələkwə bakə, kət kətikəvay kwərakwə. Ma kə na: “A ntsee dikə tsa, anay mbəl bələkwə bakə tsaa niy ndara gha va. Avanay tsahwəti mbəl bələkwə bakə diɓa, sa zəməvee, mbə zhəghə dəvə lə gəna ndara gha va” kə. 23Ma kə ndə gəna tsa va ngəci na: “Wəzə mənti gha, ndə sləni tsa wəzə tsa nza gha, lə nəfə kwətiŋ ghərati gha sləni gha. Wəzə ghərati gha sləni jəw na na ndaŋee. Nana kiy, ta ndaŋa na dikə na sləni dzee mbə dəvə gha, na nza bama ti, a gha ghəra. Səəkə a gha nzəyŋa, ka vəshi lə ya” kə.
24Dza ntsa ɓanavə məndi va mbəl bələkwə kət kətikəvay kwərakwə ki. Ma kə na: “A Ntsee dikə tsa, ta na tsee ghənəy, e sənaŋa, ntsa ghyanakə tsa nza gha. Ghay, ya kala tsəŋwəhwə hwəlfə gha tə za na, kar ghaa slahwə shiy tə za va, ya kala ghərahwə sləni gha na, mbə pəla kwəmavə shiy ghaa nza. 25Ava va tsəgha ghəratəra hazləni nee. Ma dzee na mbaꞌee lati kəꞌwə, pən sliɗ yən mbələyŋa gəna gha va kwaɓa. Avanta, ava sa gha” kə. 26Ma kə dikə tsa ci va ngəci na: “Ndə mar tsa kwamətsəni tsa, ndə ghəra sləni tsa gəmgəm tsa nza gha. A gha sənay, mbə sla shiy kee nza, ya tə za tsaŋwati mee hwəlfə, ka pəla kwəmavə shiy, ya kala ghərahwə slənee, pə gha. 27Ghənzə tsəgha kiy, mbaꞌa pə gha niy sənay nza, ka zhəghə dəvee liw pə ghay, ə ka gha ɓanavə gənee va kaa tsahwəti ndə nza, ma nza ghəci zhəghə dəvə li. Sa kee səəkə na, nzee ɓasə see və, lə yam ti nza” kə kaa ntsa va. 28A kə kaa mbəzli na: “A mbəzli ni, ɓantim mbəl tsa bələkwə tsa va və ta dəvə ci, a ghwəy zhiniy ɓanavə kaa ntsaa zəməvə mbəl bələkwə cifə vaa dzəkən tsa ci. 2925:29 13:12; Mk 4:25; Lk 8:18; 19:26Sa nzanay, ma ntsaa kwəmavə shiy, dza na ka ghəra sləni ghəci li shiy, ta mətsahanavə shiy dza məndiy dzəkən shi. Ghalaɓa kiy, tərəŋw dza shiy nza və. Ma ntsaa kwəmavə shiy va, kala zhəghə dəvə ghəci li shiy, ə dza məndi zhiniy ɓəhwə ya ni jəw ni va shiy və. 3025:30 8:12Ta na ndə sləni tsaa mbata ma tsa ya namaɓa kwəmay, ɓəvəm a ghwəy bəzlakəvəriy dzəti ngwəla dzəmbə kwəsli, a ghəci sa ngəraꞌwə, ka wawahə, ka pəpərə sliꞌi ci pəriɓa” kə» kə Yesəw.
Mbaꞌa pə gha mananati kwəma wəzə na kaa ndə tikə tə hiɗiy, kaa Yesəw mənti gha kwəma va kwərakwə
3125:31-46 16:2725:31 Nəw 33:2; Zak 14:5; Mt 16:27; 19:28; 1Tes 3:13; Zhəwdə 14Dzəghwa ma kə Yesəw diɓa na: «Ma fəca dzee səəkə yən Zəghwə yakə ndə ngəri mbə shəndəkə tsee, lə ka kwal Hyala kwasəbee gwanashiy, ta nzəyra dzee kwa gəzli mazə. 32Ka hwəlfəhi mbəzli tə hiɗi gwanashi dzay, ɓasə ɓasə ghəshi ɓasəshi kwa kwəmee. Kee dza ki na, ka təra nihwəti mbəzli səvəri mbə nihwəti, njasa ka ndə makə shiy vaa təra teŋkesli səvəri mbə kwəy. 33Sa kee dzay, mbaꞌee təraghə mbəzli slar slar ni kwa kwəma Hyalaa dzar bəla kwa bəzəmee. Ma niy dzaa tərə na, tə kwa zleɓee niva. 34Ma pən dzaa ni yən mazə kaa ni təraghee va mbəzli dzar bəla kwa bəzəmee ki na: “Na na ghwəy ghwəy mbəzli dərniti Dirə niy, səəkəm a ghwəy dzəmbə pətsa sləkə Hyala tsa gwəmatəŋwəy məndi mbəradzəy, ghala ngati na hiɗi! 3525:35-36 Ezay 58:7Sa nzanay, niy nza na, e niy nza lə mara, dza ghwəy mbaꞌa ghwəy niy ngavəra shi zəmə, ka ghəraɗa ndir niy nza, mbaꞌa ghwəy niy samiyra yam. Ghala saa niy nzee ndə məlməy, a ghwəy niy kaꞌwətəra wəzə wəzə. 36Sa niy nzee diriŋɗay, a ghwəy niy ndara kwəbeŋer dzəkən ghən tsee. Sa niy nzee gwərapəray, a ghwəy niy tsəva kənee. Sa niy kəsaghwara məndi kwa fərshinay, a ghwəy niy səəkə mbə nighəra” pən taa ni ngəshi. 37Ma kə mbəzli slar slar ni va kwa kwəma Hyala dzaa ni ngəra ki na: “A Ndə sləkəpə, hwəm niy səəkə ghəy naŋa, gha lə maŋa, mbaꞌa ghəy ngavəŋa shi zəməa? Hwəm niy səəkə ghəy naŋa, gha lə ndir, mbaꞌa ghəy niy samiyŋa yama? 38Hwəm niy səəkə ghaa kəsaŋəy ghaa ndə məlmə, mbaꞌa ghəy kaꞌwətəŋaa? Hwəm niy səəkə ghəy naŋa, gha diriŋ ŋa, mbaꞌa ghəy niy ndaŋa kwəbeŋer dzəkən ghən ghaa? 39Hwəm niy səəkə ghəy naŋa, gha gwərapəŋa, ya gha kwa fərshina, mbaꞌa ghəy niy dzaa nighətəŋaa?” kə ghəshi dzaa ni ngəra. 4025:40-45 Fir 19:17; Mt 10:40, 42; 12:50; 28:10Ma pən dzaa ni yən mazə kaa ngəshi ki na: “A gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na. Ya hwəm niy mananati ghwəy kwəma wəzə na kaa ya tsamaɓa ndə ta ngwarməhira daw daw bərci ni niy, kaa ngəra dəꞌwə ghən tsee mənti ghwəy kwəma va tsəgha” kə.
4125:41 Zhəwdə 7; ShiZhŋ 20:10, 15Dzəghwa, ma pən dzaa ni yən mazə kaa niy dzar kwa bəla kwa zleɓee va mbəzli ki na: “Ghwəy na na ghwəyəy, katantəvaŋwəyəm kərakə vəghee. Ghwəy ghwəy mbəzli bazlamti Hyala ni. Mbalam dzəti ghwə ngaɗ ngaɗ na məti ma. Ghwə vay, ta fə *ndə jaka tsa Hyala ghəshi lə ni ci ka kwal dzəmbə gwəmati məndi ghala kwataŋata. 42Sa wana gəzaŋwəy ya tsəghay, sa nzana mbaꞌee niy nza lə mara kala niy ngara shi zəmə ghwəy. Ka ghəraɗa ndir niy nza na, kalaa niy tira yam ghwəy. 43Mbaꞌee niy tsəhəra ka ndə məlmə va ghwəy na, kalaa niy kaꞌwəra ghwəy, diriŋɗee niy nza na, kalaa niy ɓəra shiy ghwəy dzəkən ghən tsee. Mbaꞌee niy nza gwərapəra, zhini mbaꞌam niy kalaghwara kwa fərshina na, kalaa niy tsəva ghwəy kənee” pən taa ni ngəshi na nashi. 44Dzəghwa ma kə ghəshi dzaa ni ngəra na: “A Ndə sləkəpə, hwəm niy səəkə ghəy naŋa, gha ya lə maŋa, ya gha lə ndir, ya ghaa ndə məlmə, ya gha diriŋaa, ya gha gwərapəŋa, ya gha kəəli kəəli kwa fərshina na, dzəghwa mbə shi va gwanashi na, kalaa niy kəətiŋa ghəya?” kə ghəshi dzaa ni. 45Ma pən dzaa ni yən mazə kaa ngəshi na: “A gəzaŋwəy ya, ta na navay tsəgha na: Ya hwəmɓa niy məni ma ghwəy kwəma wəzə na kaa ndə ya kwətiŋ mbə mbəzli daw daw bərci ni ni mbə nəwray, kaa ngəra dəꞌwə ghən tsee niy məni ma ghwəy kwəma va tsəgha kwərakwə” pən dzaa ni ngəshi. 4625:46 Dani 12:2; Zhŋ 5:29; Zhk 2:13Ma gəla niva mbəzli nashi kiy, dzəti pi tsa nza ngəraꞌwə kala kəɗi ma, paꞌ kwa ndimndim dza ghəshiy dza. Ma na mbəzli slar slar ni kwa kwəma Hyala nashi ki na, ta kwəmavə piy tsaa kəɗi ma dza ghəshi» kə Yesəw.
26Məndi mbə pəla kwal tsaa kəsə Yesəw
(Mk 14:1-2; Lk 22:1-2; Zhŋ 11:45-53)
126:1 7:28Ma sa kəɗiy Yesəw lə ɓəni shi va gwanashi kaa mbəzli ki na, dza na ka gəzə kwəma kaa *mbəzli ta səɗa ci, a kə na: 226:2 16:21«A ghwəy sənay kiy, vici bakə tərə na ta məni makwaghwa *Pakə. Ghala tsə vay, ta kəsəra dza məndi yən Zəghwə yakə ndə ngəri. Sa ka məndi kəsəvəra na, ka məndi dza mbaꞌa məndi ɓanavəra kaa nihwəti mbəzli, nza ghəshi daŋwəraa dzəvəgha tsəm» kə.
3Dzəghwa mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala ghəshi lə mətikwəkwər mbə *ka Zhəwifə ki, mbaꞌa ghəshi ɓasətəvashi kəghi tsa Kayifə, dikə tsa ka ta Hyala. 426:4-5 21:46Dza ghəshi, mbaꞌa ghəshi sləkati kwəma kwa jipə shi, ta kəsə Yesəw nja dzar kwa tsəhwəli, ta paslamti. 5Ma kə ghəshi na: «Ma nanzə kiy, əntaa ghwəmmə dzaa kəsə fəca vici Pakə ma. Vantaa mbəzli dzaa pəslishi tə ghwəmmə» kə ghəshi.
Nahwəti mali ghəshi lə Yesəw
626:6-7 Lk 7:37-38Ghala vəghwə tsa va kiy, mbə məlmə Betani niy nza Yesəw kəghi tsa tsahwəti ndə, Shimaŋw kə məndi kaa slən tsa ci. Ntsa vay, ndə dərna niy nza na kwataŋa. 7Ma Yesəw mbə zəmə shiy kəyɓa ki na, mbaꞌa nahwəti mali kətəghəvataa dzəvəgha, lə təlimə paf ꞌwərdi kwa ta dəvə nzə. Gəna ɗaŋ məndiy pa ꞌwərdi va. Dza na mbaꞌa shəkambə mbə ghən tsa Yesəw. 8Ma sa nata *mbəzli ta səɗa Yesəw nava kwəma na, mbaꞌa nəfə tsa shi satiy tərəŋw. Ma kə ghəshi na: «Tawa liɗi mali na ꞌwərdi na kia? 9Ə ka na zlata liɗi nzə nza, nza ghwəmmə ɗəlamti tə gəna ɗaŋ. Ma nza ghwəmmə tahanavəshi gəna va kaa ka ndərma nza» kə ghəshi.
10Dzəghwa mbaꞌa Yesəw fəti ghən ta kwəma gəzə ghəshi va tsəgha na. Ma kə ngəshi na: «A mbəzli ni, tawa səsə ghwəy məhərli mali na tay? Kwəma wəzə na na sa məni na va tə ya! 1126:11 Nəw 15:11Sa nzanay, ka ndərma gəzə ghwəy va na tiɓa dza ghwəy nza li shi ya hwəmɓa. Ma na nee kiy, ka dza ghwəmməə nza lə ghwəy tikə ndimndim kiw. 12Ma ꞌwərdi ɓaslatəra na nay, mbəri tsee na sa gwəmanti na vaa varamti, ta dza ta lara! 13A gəzaŋwəy ya ta na navay, tsəgha na, ya paꞌ kwəmaɓa dza məndiy gəzə Yəwən kwəma wəzə na kaa mbəzli tə hiɗi gwaꞌa gwaꞌay, ta gəzə kwəma mənti na va dza məndi, ka zəzəə dzəkən mali va» kə Yesəw.
Zhəwdasə mbə ɗi nga ɗafa ta Yesəw
14Dzəghwa Zhəwdasə Isəkariyətə tsahwəti ntsa mbə *mbəzli ta səɗa Yesəw məŋ lə bakə ni, mbaꞌa dzaa kəsashi mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala. 1526:15 Səvəri 21:32; Zak 11:12; Zhŋ 11:57; 13:2Ma kə kaa ngəshi na: «Ya yən ngati ɗafa ta kəsəŋwəy Yesəw na, wantsa shi dza ghwəy ngavəraa?» kə. Ma sa favə mbəzli va tsəgha na, dza ghəshi mbaꞌa ghəshi gəzəti kwa jipə shi, mbaꞌa ghəshi mbəranavə mbəl mahkan mətsəkə ngəci. 16War sa kwəmavə Zhəwdasə gəna va tsəgha ki na, mbaꞌa ꞌwati pəla kwal tsaa nga ɗafa ta kəsə Yesəw ghəshi.
Yesəw mbə zəmə shiy mbə *makwaghwa Pakə ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci
(Mk 14:12-26; Lk 22:7-23; Zhŋ 13:21-30; 1Kwər 11:23-25)
1726:17-29 Səvəri 12:1-20Dzəghwa kwa taŋa vici ka məndiy zəmə peŋ tsa kama *is ti mbə, mbaꞌa səəkəta. Dza *mbəzli ta səɗa Yesəw mbaꞌa ghəshi tsəhəshi və, a kə ghəshi ngəci na: «A Metər, kwəma ɗi gha ghəy tatəŋa shi zəmə dza ghaa zəmə mbə makwaghwa Pakaa?» kə ghəshi. 18Ma kə Yesəw ngəshi na: «Mbalam dzəmbə məlmə, dzakə ghi tsa zana. A pə ghwəy taa ni ngəci sa ghwəy tsəhəŋwəy kəyɓay: “Metər tsa ghəy ghwənikəŋəy na va gha. A kəy: Waa vəghwə tsee məniy na, ma ɗee dzakə ghi tsa gha, ta zəmə shi Pakə, ghəy lə mbəzli ta səɗee, kə” pə ghwəy taa ni ngəci» kə Yesəw. 19Dzəghwa mbəzli ta səɗa Yesəw mbaꞌa ghəshi dzaa mənti njasa gəzanakəshi Yesəw va, mbaꞌa ghəshi tati shi zəmə dza ghəshiy zəmə mbə makwaghwa Pakə.
2026:20-25 Zhŋ 13:2, 21-30Ma sa pəkwəta vici ki na, mbaꞌa kar Yesəw ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə ni nzəyshi ta zəmə shi zəmə ki. 21Ma kə Yesəw ngəshi ghəshi mbə zəmə shiy na: «Nay ghwəy na, a gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, a tsahwəti ndə mbə ghwəy kwətiŋəy, ta nga ɗafa dza na tə ya, ta kəsəra məndi» kə.
22Ma sa favə mbəzli ta səɗa Yesəw tsəgha na, ka zhanshi kwəma va tərəŋw, gwanashi. Ya wa ndə na, tapə dzəmbəy mbə ɗəw kwəma va Yesəw: «A Ntsaa sləkəŋəy, yən na nanzə bərkee ɓa na?» kə tsava, tsəgha tsahwəti ɗəw diɓa, war tsəgha ghəshiy ɗəɗəw.
2326:23 Cem 41:10Ma kə Yesəw ngəshi na: «Ntsa zəmə ghəy shiy li kwa kwakwa tsa kwətiŋ tsay, ghəci na saa dza va ta nga ɗafa tə ya, ta kəsəra məndi. 2426:24 Cem 22:7-8, 16-19; Ezay 53:9Na nee yən Zəghwə yakə ndə ngəriy, ta mətira dzee njasa tsasliti məndi vaa dzəkənee mbə Zliya Hyala. Ma nanzə kiy, tərəŋw dza ngəraꞌwəə nza kən ndə nga ɗafa tə ya tsa va. Wəzəɓaa niy maw ma məndiy yakə dza naa nza və» kə.
25Ma kə Zhəwdasə ntsaa nga ɗafa va ta Yesəw na: «A Metər, yən na nanzə bərkee ɓa na?» kə. Ma kə Yesəw ngəci na: «Wa gha na» kə.
2626:26-28 1Kwər 10:16Ma ghəshi mbə zəmə shi zəmə va ki na, dza Yesəw həŋ ɓəvə peŋ. Dza na mbaꞌa mananati ꞌwəsa ti kaa Hyala. Ma sa manamti na ꞌwəsa na, dza na mbaꞌa ngangavəri peŋ tsa vaa ɓanavə kaa mbəzli ta səɗa ci. Ma kə ngəshi na: «Ava ghənzə na vəghee, ɓəm zəməm» kə.
27Ma ləy hwəm na, dza na həŋ ɓəvə hwəpər tsa nza shi sa kwa, dza na mbaꞌa mananati ꞌwəsa kaa Hyala. Ma sa manamti na ꞌwəsa na, dza na həŋ ɓanavəshi. A kə na: «Sashim gwanaŋwəy! 2826:28 Səvəri 24:8; Zher 31:31; Ebr 7:22; 9:15-20Sa nzanay, ghəshi na miymiy ya, li shi sla Hyala kiri kwa jipə nzə lə mbəzli. Ta shəkəshi dza ghəshi ta mbəzli ɗaŋ, ta mbə Hyalaa pəlata kwəma shi jikir na mbə nəfə nzə. 29Ə gəzaŋwəy ya: Ghava na tə ndatsəy, ka zhinee sahwə shi sa ni kala war fəca vici dza ghwəmməə zhiniy sashi ka yəwən jakəjakə lə ghwəy, tə pətsa sləkə Dirə mə ghwəməw» kə.
3026:30 Lk 22:39; Zhŋ 18:1Dza ghəshi ka ha cemer, ka fal Hyala. Ma ləy hwəm ki na, mbaꞌa ghəshi səvərishi, ka dzashiy dzəmə kəlaŋ *ꞌWəlivə.
Yesəw gəzə vəraslə tsa dza Piyer ta vəraslə
(Mk 14:27-31; Lk 22:31-34; Zhŋ 13:36-38)
3126:31 Zak 13:7; Mt 26:56; Zhŋ 16:32Ma kə Yesəw kaa mbəzli ta səɗa ci ki na: «Nay ghwəy na, mbə vərɗi ndatsə nay, ta zlara dza ghwəy kwətiraa hwəŋwəy gwanaŋwəy. Sa nzanay, a Hyala gəzəkə mbə Zliya nzə, a kəy:
Ta paslamti ndə ndəghwə shiy dzee,
ka teŋkesli ci dzay,
mbaꞌa ghəshi zləzləŋərəshi
ka dza kwaɓa, ka dza kwaɓa, kə.
3226:32 28:7, 16Ləy hwəm sa kee zhakatira mbə məti kiy, ta ꞌwatəŋwəy kwal dzee dzaa dzəti hiɗi ka Galile, ma nza ghwəy kəsara mbəɓa» kə.
33Ma kə Piyer kaa zləɓanci na: «A Ndə sləkəpə, na nee neyey, ya gwaꞌa gwaꞌa zlaŋa mbəzliy, ka dzee zlaŋa tepəw» kə. 3426:34-35 Lk 22:33-34; Zhŋ 13:36-3826:34 26:75Ma kə Yesəw ngəci na: «A Piyer, a gəzaŋee ta na navay, mbə vərɗi ndatsə na, ka ngələkə gha way, gha zhinti gəzə mahkan səɗa gha: “Sənay tsava ndə yaw, sənay tsava ndə yaw” pə gha» kə Yesəw. 35Ma kə Piyer na: «Ya ta məti dzee kwasəbə ghay, ka dzee gəzə, sənaŋa yaw, pən tepəw» kə. Dza nihwəti *mbəzli ta səɗa Yesəw va tərmbə, tsəgha ghəshi gəzəkə kwərakwə ki.
Njasa cəꞌwə Yesəw Hyala kwa Getəsemane
3626:36-46 Lk 5:16; Ebr 5:7-8Dzəghwa kar Yesəw ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci, mbaꞌa ghəshi səəkəshiy dzəti tsahwəti pi. «Getəsemane» kə məndi kaa slən tsa pətsa va. Dzəghwa ma kə kaa ngəshi na: «Nzəyŋwəyəm tikə, e katayvaraa dzarɓa, ta cəꞌwə Hyala» kə. 37Dza na mbaꞌa pəməvə kar Piyer ghəshi lə ndərazhi Zhebede va bakə ni kwasəbə ci. Ma ghəshi mbə dza tsəgha na, mbaꞌa her Yesəw ghati dza, ka sla nəfə tsa ci diɓa. 38Ma kə kaa ngəshi ki na: «Tərəŋw slay nəfə tsee, ka ɗi pəəslira. Nzəyŋwəyəm tikə kwasəbe, əntaa ghwəy ɓə hi ma» kə. 3926:39 6:10; 20:22; Zhŋ 18:11; Ebr 10:9Dza na mbaꞌa kətivə dza bəlakə jəw. ꞌWakəvə na, mbaꞌa ꞌyambə kwəma ci mbə hiɗi. Dza na ka cəꞌwə, a kə na: «A Di, War mbaꞌa kə tsahwəti kwal tiɓay, bashamti ngəraꞌwə tsa va səəkəə dzəkənee. Nanzə kiy, əntaa gha məni war tə sa ɗee ma, war njasa təɓaŋa na ka gha məni» kə.
40Dza na tərəɗ zhəghəkəvay dzəvəgha mbəzli ta səɗa ci va mahkan ni. Səəkə na na, ghəshi ɓanti hi. Ma kə kaa Piyer ki na: «A nava mbə ma ghwəy nzaynza ləməciŋwəy kwasəbee ya gar tsahi kwətiŋaa. 4126:41 Ef 6:18; Ebr 2:18Ə pə ghwəy nzəyŋwəy ləməciŋwəy, ka cəꞌwə Hyala ta mbə ghənzəə ndəghwəŋwəy, vantaa *ndə jaka tsa nzə ngaɗambəŋwəy mbə məni *kwəma jikir na. Ka ɗi məni kwəma wəzə na ndə ngəri kwa kwəma Hyala mbə nəfə tsa ci ngar ki na, daw bərci vəgha ci ta məni nzə» kə.
42Zhini na, mbaꞌa katantəvay diɓa kwa baka səɗa ci, ka cəꞌwə Hyala ghəci, a kə na: «A Di, kala tsahwəti kwal tiɓa gar ɓanti ngəraꞌwə tsa kən yay, war ta səꞌwa dzee. War njasa təɓaŋa na kəə məniva» kə. 43Ma sa kəɗiy na lə cəꞌwə Hyala na, zhini na mbaꞌa zhəkəy zhəvəgha mbəzli ta səɗa ci va. Zhəkə na ɓa na, ghəshi tə hi, shaŋ ghəshi ta mbay nzəyshi ləməcishi. 4426:44 2Kwər 12:8Zhini na mbərəkə zlashi, mbaꞌa katamtəvay diɓa. Dza na mbaꞌa zhiniy cəꞌwəti Hyala kwa mahkana səɗa, war njasa məcana va.
4526:45 Zhŋ 12:23; 13:1; 17:1Dzəghwa mbaꞌa zhəkəy zhəvəgha mbəzli ta səɗa ci ki. Ma kə kaa ngəshi na: «A mbəzli ni, him hi tsa ghwəy, ka dəkə vəgha ghwəy na ghwəy. Ava ghwəy nay vəghwə tsee kətikəvay, ta kəsəra məndiy dzəmbə dividivi ka məni kwəma jikir na, yən Zəghwə yakə ndə ngəri. 46Ava ghwəy nay ntsaa ngati ɗafa va tə ya səəkəy, satim a ghwəmmə dzar dzəvəgha» kə.
Njasa kəsə məndi Yesəw
(Mk 14:43-50; Lk 22:47-53; Zhŋ 18:3-12)
47Ma Yesəw mbə kərni gəzə kwəma vaa səkwa na, ndəs Zhəwdasə, tsahwəti ntsa mbə mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə ni səəkəy. Mbaꞌa mbəzli ɗaŋ tərəŋw kwasəbə, lə kafaꞌihi nihwəti, lə ghədemesli nihwəti. Mbəzli vay, mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala ghəshi lə mətikwəkwər mbə *ka Zhəwifə niy ghwənashi na ta kəsə Yesəw. 48Ma kə Zhəwdasə tsaa ngati ɗafa va ta Yesəw niy ni kaa mbəzli va ghəshi dzaa kafə ki na: «Sa ka ghwəmmə tsəhəmməy, ntsa dza ghwəy vaa nara mbə səkwə njasa ka ndəə səkwə madigayəy, ghəci na. Nza ghwəy kəsə ki» kə niy ni kaa ngəshi. 49Tsəhə tsa tsəhə ghəshi ki na, karə Zhəwdasə dzay dzəvəgha Yesəw. Ma kə kaa ngəci na: «ꞌWəsa Metər» kə, mbaꞌa səkwəti njasa ka ndə vaa səkwə madigay. 50Ma kə Yesəw ngəci na: «A madiga, ə pə ghaa məni kwəma səəkə gha ta məni di» kə. War ghwəla ki na, dza mbəzli va ɓasə ɓasakənvashiy dzəkən Yesəw, tasl ghəshi kəsəti tsəgha. 51ꞌWakəvə tsahwəti ntsa tə səəbə Yesəw fəkwatə təɗikəvəri kafaꞌi ci, pətsə kəsləkəghwa sləmə vəgha ghən ndə ghəra sləni kaa dikə tsa ka ta Hyala. 5226:52 Ghava 9:6Ma kə Yesəw ngəci na: «A ntsee, zhanambə kafaꞌi tsa gha mbə kwəɓək tsa ci. Sa nzanay, ma mbəzli nashi ghwəy va mbə dza lə kafaꞌihi ta dividivi shiy, War kafaꞌi dza naa zamtishi kwərakwə. 53Favə gha na, yən kə niy ɗi məni tsəgha nzay, e haray Dirə ta kəətira ghəci nza. Ka na dza tiɓata nza na, mbaꞌa ghwənikəra ka kwal ci ɗaŋ tərəŋw ta kəətira. 54Kwəma nata ghwəy naa məniva sanay, kwəma tsasliti məndi kwa Zliya Hyalaa dzəkənee na. Mbaꞌa pən niy ni e har Dirə ta kəətira ghəci pən nzay, ka dza kwəma tsasliti məndi vaa mənta nzaw» kə.
5526:55 Lk 19:47Zhini ma kə kaa mbəzliy kəsə va na: «A mbəzli ni, tawa səəkə ghwəy ta kəsəra lə kafaꞌi mbaꞌa ghədemesli njasa nzee ndə ghəli kia? Vici va vici va ghwəmmə niy nza lə ghwəy mbə *ciki Hyala, ka ɓəni shiyee kaa mbəzli, kalaa niy kəsəra ghwəy ghalaɓa nanzə sa? 5626:56 Mt 26:31; Lk 24:46Ma kwəma nata ghwəy na məntay, ta mbəə dzəghwata kwa kwəmaa niy tsasliti ka gəzə kwəma Hyala va mbə zliya, mənta na tsəgha» kə.
Ləy hwəm sa gəzəkə Yesəw kwəma va ki na, ꞌwakəvə mbəzli ta səɗa ci kwərec ghəshi hwəshi gwanashi, mbərəkə ghəshi zlay tiɓa kwətiy.
Yesəw kwa kwəma ka sləka kwəma mbə *ka Zhəwifə
(Mk 14:53-65; Lk 22:54-55, 63-71; Zhŋ 18:13-14, 19-24)
57Dzəghwa mbəzliy kəsəvə Yesəw va mbaꞌa ghəshi ɓəghə Yesəw dzakə ghi tsa Kayifə, dikə tsa *ka ta Hyala. Ghalaɓay, kəghi tsa va niy nza *ka ɓənipə kwəma pəhəti Hyala ghəshi lə mətikwəkwər mbə ka Zhəwifə. 58Ma məndi mbə dza lə Yesəw dzakə ghi tsa va na, dza Piyer ka nəwshi kərakə kərakə, paꞌ kwa tipə dikə tsa ka ta Hyala tsa dikə tsa va. Ma sa tsəhəy na kwa tipə va na, dza na mbaꞌa nzəyəy mbə mbəzliy ndəghwə ghi tsa va, ta mbə ghəciy nashi shi dza məndi ta məni lə Yesəw.
59Ma kəyɓa ki na, dza mbəzli dikə dikə ni mbə ka ta Hyala, ghəshi lə *mbəzliy sləka ka Zhəwifə gwanashi mbaꞌa ghəshi dzəmbəshi mbə pala kwəma dza ghəshiy ɓanavə fəti ti kaa Yesəw, ya dzərvə dza ghəshiy təɓanakən, ta mbə ghəshiy paslamti. 60Ɗaŋ tərəŋw mbəzli tətəɓanakən dzərvə na, shaŋ ghəshi ta kwəmavə kwəma ka ghəshi ɓanavə fəti kaa Yesəw li. Ma ləy hwəm jəw ki na, ꞌwakəvə nihwəti mbəzli tiɓa bakə, mbaꞌa ghəshi kafəshi. 6126:61 27:40; Zhŋ 2:19; SləniKY 6:14A kə ghəshi na: «Aya, a kə ntsa niy niy: “Ma yənəy, e mbay ngəzlamti *ciki Hyala tsa, mbaꞌee zhiniy ngakati mbə vici mahkan” kə niy ni» kə ghəshi.
62Ma sa gəzəkə mbəzli va tsəgha na, dza dikə tsa ka ta Hyala pəlhəm satiy, ma kə kaa Yesəw na: «Na ntsa, a shiy mənishi zləɓa ma gha kwemer gəəzə məndi niy dzəkən gha shəka?» kə. 6326:63 Mbaꞌa Yesəw catavay: Ezay 53:7; Mt 27:12-14; Zəghwə Hyala: Mt 14:33; 27:40, 43; Lk 22:70Dzəghwa Yesəw naci dighevə catavay, zhini ma kə dikə tsa ka ta Hyala tsa va ngəci na: «Avee dzaa ɗəw kwəma va gha, nza gha zləɓakəŋəy. Lə slən tsa Hyalaa ɓəka piy ɗəwee va gha, mbaꞌa pə ghaa *Kəristəw Ntsa tivə Hyala, Zəghwə Hyalay, mbaꞌa gha gəzaŋəy» kə.
6426:64 Dani 7:13; Mt 22:44; 24:30; Mk 13:26; Lk 21:27Ma kə Yesəw na: «Yə, tsəgha na njasa gəzə gha va. Ə gəzaŋwəy ya, ghala ndatsəy, tə dəvə kwa bəzəmə Hyala kwa bərciy sləkə shiy gwaꞌa dza ghwəy nara mənzəy, yən Zəghwə yakə ndə ngəri. Zhini diɓay, ta nara dza ghwəy yən mbə səəkə mbə kwəleɓi mə ghwəmə» kə.
6526:65 Mbaꞌa slakwanti kwəbaŋ tsa kən ghən ci: Ɓəla 14:6; Esd 9:3; A tsəərəti Hyala: SləniTaH 24:16; Zhŋ 19:7Ma sa favə dikə tsa ka ta Hyala tsəgha na, dza na kwəbaŋ tsa kən ghən ci, kwəyah kwəyah ghəci slakwanti, sa satiy nəfə tsa ci. A kə na: «Ava ntsa va sawanti Hyala. Wəkə na nava tsəgha, ka ɗi mbəzli ghwəmmə ta ndəgha fəti ta kwəma mənti na ghwəlaw. A ghwəy favə njasa sawa na Hyala dəꞌwə ghən tsa ghwəy. 66Naa njaa na na təkə ghwəy dzəkən baya?» kə. Ma kə ghəshi ngəci na: «A gəzəkə *kwəma jikir na, gar pəəsli na» kə ghəshi.
6726:67 Ezay 50:6; 53:5Dza ghəshi ka titifə ndighwər dzəmbə kwəma ci, ka ndəkwə lə dəvə. Ma nihwəti na, ka sləva dəvəə dzəvəgha ghən ci. 6826:68 21:11Ma kə ghəshi na: «Gha na Kəristəw, ca a Hyala cətəŋa, a gha gəzaŋəy sana di, nda wa ntsaa ləkəŋa va» kə ghəshi.
Vəraslə tsa Piyer
(Mk 14:66-72; Lk 22:56-62; Zhŋ 18:15-18, 25-27)
69Ma Piyer mənzəy kwa tipə tiɓa kəghi tsa dikə tsa *ka ta Hyala tsa va ki na, dzəghwa nahwəti maliy ghəra sləni kəyɓa, kət kətəghəvataa dzəvəgha. A kə kaa Piyer na: «Ghay ntsay, tsahwəti ntsa kwasəbə Yesəw ndə ka Galile tsa va nza gha» kə. 70Dzəghwa Piyer ka vəraslə kwa kwəma mbəzli gwanashi ki, a kə na: «Sənata gəla kwəma ɗi gha na gəzee sana nee kiw» kə. 71Dza na mbaꞌa kafəy dzaa nzəyəy vəgha miy dəgha. Dzəghwa nahwəti mali kwa ghəra sləni ɓa mbaꞌa nighəvə. Ma kə kaa mbəzli tə pətsa va na: «Ma ntsa nanzəy, ntsaa niy nza kwasəbə Yesəw ndə ka Nazaretə na» kə. 72Ma sa favə Piyer tsəgha na, ka zhini ghəciy vəraslə, ma kə na: «Yən na neyey, e zəməkə ya fəla, sənay ntsa vee tepəw» kə.
73Dza war ghwəla jəw diɓa na, kət mbəzli tiɓa kətəghəvashiy dzəvəgha Piyer. A kə ghəshi ngəci na: «A ntsa, na kataŋ kataŋ nay, tsahwəti ntsa mbə mbəzli ntsa ni nza gha. Ghala mbə gəzə kwəma gha liw» kə ghəshi. 74Dzəghwa Piyer tapə ta zəmə lə fəlata ki, a kə na: «Tiɓa tepəw, tsamtəra Hyala yən kəə sla dzərvə, sənay ntsavee na yaw!» kə.
War sa gəzəkə Piyer tsəgha ki na, ꞌwakəvə ngələkə tsəgha, mbaꞌa way tiɓata ki. 7526:75 26:34Ma sa favə Piyer wa ngələkə tsa va na, nzaꞌjəw ghəci zəzəvə kwəmaa niy gəzanakə Yesəw va. Ma kə Yesəw niy ni ngəciy: «Ka ngələkə gha way, gha zhinti gəzə mahkan səɗa gha: “Sənay tsava ndə yaw, sənay tsava ndə yaw” pə gha» kə Yesəw niy ni ngəci. Ma sa zəzəti Piyer kwəma mənti na va na, dza na pəlhəm satiy, mbaꞌa səvəriy tə ngwəla, ka wahə ghəci tərəŋw tərəŋw.
271Ma pəətə mekəshi mekəshi ki na, dza mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala ghəshi lə mətikwəkwər mbə ka Zhəwifə, mbaꞌa ghəshi ɓasətəvashi, mbaꞌa ghəshi sləkati ɓasanakən ngwəvə kaa Yesəw ta paslamti. 2Dza pəhə ghəshi pəhəti, mbaꞌa ghəshi pəməghə kaa ngwəmna Pilatə, ta ɓasə ngwəvəə dzəkən.
Məti Zhəwdasə Isəkariyətə
327:3 26:15Dzəghwa ki, mbaꞌa Zhəwdasə tsaa ɗəlanavə Yesəw va kaa mbəzli favə: «A məndi ɓasanakən ngwəvə dza ta pəəsli ci kaa Yesəw» kə məndi. Ma sa favə na na: «Yən sənay nza» kə. Dza na həŋ ɓəvə mbəl tsa mahkan mətsəkə tsa va niy ɓanavə məndi tə Yesəw. Kə mbaꞌa zhananakəvə sa mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala ghəshi lə mətikwəkwər mbə *ka Zhəwifə. 4A kə ngəshi na: «A ya, avam gəna ghwəy va. Kwəma jikir naa sava məntee, sa nzana, mbaꞌee ngati ɗafa ta ntsaa təvəti ma kwəma, ta pəəsli məndi» kə. Ma kə mbəzli va ngəci nashi ki na: «Əh, əndaw shiy, war gha sənay nay, wa kwəma ghəy mbə na na ghəya?» kə ghəshi. 5Ma sa favə Zhəwdasə tsəgha na, dza kihwə, kihwəy gəna va mbə *ciki Hyala. Kə war ka səvəriy tsəgha, mbaꞌa dzaa ɓərtamti ghən tsa ci lə zəꞌwə.
627:6 Nəw 23:19Dzəghwa mbəzli dikə dikə ni mbə ka ta Hyala mbaꞌa ghəshi pati gəna va. Ma sa pati ghəshi, a kə ghəshi kwa jipə shi na: «A ghwəmmə sənay, kwal va ghwəmmə ta jakə gəna tsətsə naa dzəmbə gəna fə ghwəmmə ta sləni Hyalaw. Sa wanay, sa nzana gəna kwəmavə məndi tə miymiy ndə ghənzə» kə ghəshi. 7Ma sa gəzəkə ghəshi tsəgha na, dza ghəshi ka sləka kwəma kwa jipə shi ki, a kə ghəshi na: «Pavə za ghwəmmə tə gəna va, ta la ka məlməə dza bəkwəshi» kə ghəshi. Sa sləkati ghəshi tsəgha na, mbaꞌa ghəshi pavə za, va tsahwəti ndə nga ghəəni. 8Va tsəgha nzana, ya paꞌ sana na «za miymiy» məndiy har slən tsa za va. 927:9-10 Zak 11:12-13; Zher 32:8-9Shi vay, war njasa niy gəzəkə *Zhereməy ndə gəzə kwəma Hyala va mənishi ghəshi. Ma kə niy niy:
Mbəl tsa mahkan mətsəkə tsa vay,
tsəgha niy zləɓavə ka *Izərayel waa dzəti ntsa va.
Sa dza ghəshiy, mbaꞌa ghəshi ɓəvə gəna va,
10mbaꞌa ghəshi dzaa pavə za ti va ndə nga ghəəni,
war njasa niy gəzəkəra Ndə sləkəpə vay,
tsəgha mənti ghəshi, kə niy ni.
Yesəw tə ngwəvə kwa kwəma ngwəmna Pilatə
(Mk 15:2-15; Lk 23:3-5, 13-23; Zhŋ 18:33-40; 19:1-16)
1127:11 2:2; 27:29, 37, 42; Mk 15:2, 9, 12, 18, 26, 32; Lk 23:3, 37-38; Zhŋ 1:49; 12:13; 18:33, 39; 19:3, 15, 19, 21Ma sa pəməghə məndi Yesəw dzəghwa kwəma ngwəmna Pilatə ki na, dza məndi mbaꞌam garəy kwa kwəma ci, tapə ngwəmna ta ɗəw kwəma və, a kə na: «Mazə tsa *ka Zhəwifə nza gha na ntsa?» kə.
Ma kə Yesəw ngəci na: «Njasa gəzə gha va na» kə. 1227:12-14 Zhŋ 19:9; Mt 26:63Dza mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, ghəshi lə mətikwəkwər mbə ka Zhəwifə, mbaꞌa ghəshi kafəshi ta ɓə fəti kaa Yesəw. Tərəm Yesəw nzəyəy kala zləɓa ma kwəma. 13Ma kə ngwəmna ngəci ki na: «A favə ma gha fəti ɓəɓəŋa ghəshi va ghənghən ghənghən na shəkəna?» kə 14Ma Yesəw naci ki na dighevə catavay ghalaɓa, kala zhiniy zləɓa kwəma ya kwətiŋ nzə. Tərəŋw nava kwəma mananati maɗaŋa kaa ngwəmna ki.
15Njasa sənaɓəy ngwəmna mbə məni nzəy, ya hwəmɓa war səəkəta ma vici *makwaghwa Pakəy, kar naa pəlanayshi tsa ɗi mbəzli ndə kwətiŋ, mbə mbəzli kwa fərshina. 16Ma ghala pətsa kəsə məndi va Yesəw ki na, mbaꞌa tsahwəti ndə niy nza tiɓa kəəli kəəli kwa fərshina. «Yesəw Barabasə» kə məndi kaa slən tsa ci. Ndə rəɗa tsa tərəŋw tsa ghəci niy nza. 17Dzəghwa ngwəmna Pilatə ki, ka ɗəw va mbəzliy ɓasəshi va tə pətsa va, a kə na: «A nə ya ngəŋwəy kiy, wəzəɓa tsama ndə ɗi ghwəy yən pəlayŋwəy mbə mbəzli bakə ni nia? Yesəw Barabasə shəkənaa, naa wəzəɓa Yesəw tsa har məndiy *Kəristəw?» kə. 18Na na Pilatəy, aa niy sənay, ə hərhə mbəzli dikə dikə ni mbə ka ta Hyala ghəshi lə mətikwəkwər mbə ka Zhəwifə va Yesəw, va tsəgha kəsanaghə ghəshi, kə.
1927:19 Lk 23:47Ma ngwəmna Pilatə mənzəy tə pətsa ka məndiy sla ngwəvə ki na, ndəs tsahwəti ndə səəkəy sa ghwənikə mali ci. Ma kə ntsa va ngəci na: «A kə mali ghay ngwamənay: “Ntsa vay, əntaa gha dzaa mananci *kwəma jikir na ma. Fəti vəw, ntsa slar tsa na. Ndatsə həvirəy tərəŋw shiwəhwee shiw li ka dza heree” kə» kə ntsa va.
2027:20-23 SləniKY 3:13-14Dza mbəzli dikə dikə ni mbə ka ta Hyala, ghəshi lə mətikwəkwər mbə ka Zhəwifə, cəkeꞌ ghəshi həərəvəri mbəzli. «Pəlayŋəy Barabasə, mbaꞌam pəəsliti Yesəw, pə ghwəy taa ni ngəci» kə ghəshi. 21Zhini ngwəmna ki, ka ɗəw və shi, a kə na: «A nə yay, tsama ndə na sa ɗi ghwəy mbə mbəzli bakə ni ni yən pəlayŋwəya? Gəzaram» kə. Ma kə ghəshi ngəci na: «Pəlayŋəy Barabasə» kə ghəshi. 22Dzəghwa ma kə ngəshi na: «Ya Yesəw tsa har məndiy Kəristəw naci kiy, njaa kee mənti lia?» kə. Ma kə ghəshi ngəci gwanashi na: «Na naciy, war daŋwə pə gha daŋwavəgha vəgha tsəm» kə ghəshi. 23Zhini ma kə ngwəmna Pilatə ngəshi ɓa na: «Əy, wa na kwəma təvəti ntsa gar daŋwə məndiy dzəvəgha tsəm kia?» kə. Zhini ghəshi mətsəhə, ghəshi mətsəhəti zlapə gəzə nzə zlaŋzlaŋ diɓa: «War daŋwə pə gha daŋwavəgha vəgha tsəm» kə ghəshi.
2427:24 Nəw 21:6-9; Cem 26:6Dzəghwa mbaꞌa Pilatə nighəti, shi dzee mənti tiɓa lə gəzə kwəmee naw, kə. Sa nzana, war ꞌwaŋə saa mətsəhəva. Sa nighəti na tsəgha na, dza na ti tivə yam, kə piꞌ peməti dəvə ci tiɓa kwa kwəma mbəzli gwanashi. A kə na: «Avam ghwəy nata dəvee. Yən mbə kwəma pəəsli ntsa na na yaw, war kən ghən tsa ghwəy kə sa ghwəy taa nza» kə. 2527:25 SləniKY 5:28Ma kə mbəzli va gwanashi na: «Tsəgha na, a ghəy zləɓavə. War va ghəy, lə va ndərazhi ghəy gwaꞌa kə Hyala dzaa ɗəw kəsli kərhiy dzəghwa ntsa va» kə ghəshi. 2627:26-31 20:19Dzəghwa Pilatə wərət pəlanayshi Barabasə, mbaꞌa gəzanshi kaa mbəzli, a ghəshi dəꞌwəvə Yesəw lə kwərpə, ləy hwəm na, nza ghəshi ɓanavəshi mbə dəvə shi, nza ghəshi dzaa daŋwəə dzəvəgha tsəm.
Ka sawji lə Yesəw
27Dza ka sawji ki, mbaꞌa ghəshi pəməghə Yesəw dzakə ghi, dzəti pi sla ngwəvə tsa ngwəmna. Sa dzakə ghəshi na, mbaꞌa ghəshi ɓasakənvashiy dzəkən lə nihwəti ka sawjiy tərmbə gwanashi. 2827:28 Lk 23:11Dza ghəshi kwərat kwərat ghəshi saramti nici kwəbeŋer kən ghən ci, kwəp ghəshi panakən kwəbaŋ tsa ghəm tsa, nja sa mazə. 2927:29 27:11Mbaꞌa ghəshi mbərəti tekesli nja məgapa pəərə ghən mazə, sərə ghəshi səranambəshi mbə ghən tsa ci. Dza ghəshi mbaꞌa ghəshi ɓəvə gətaa fanambə mbə dəvə kwa bəzəmə ci. Dzəghwa ghəshi ki tsətsəfəkwə ghəshi tsəfəkwəshi kwa kwəma ci, ka sawa sa shi. Ma kə ghəshi ngəci na: «A mazə *ka Zhəwifə, ava ghəy səkwətəŋa» kə ghəshi. 3027:30 26:67Dza ghəshi ka titifə ndighwər dzəti, dzəghwa laŋ, ghəshi ɓəhwə gəta ta dəvə ci va, ta dəꞌwə li kwa ghən ci. War tsəgha ghəshiy məni. 31Dzəghwa sa kəɗishi ghəshi lə sawa ci tsəgha ki na, mbaꞌa ghəshi səramti kwəbaŋ tsa kən va, mbaꞌa ghəshi zhananakən kwəbeŋer ci. Dza ghəshi pəm ghəshi pəməvə ta dza ta daŋwəə dzəvəgha tsəm ki.
Yesəw vəgha tsəm
(Mk 15:21-32; Lk 23:26-43; Zhŋ 19:17-27)
32Ma ghəshi mbə səvəri mbə məlmə na, bəgəm ghəshi kwəmay lə tsahwəti ndə ka Shiren, Shimaŋw, kə məndi kaa slən tsa ci. Dza mbaꞌa ghəshi mbaranavə ɓə tsəm tsa dza məndi va ta daŋwə Yesəw dzəvəgha kaa ntsa va. 33Dza Shimaŋw həŋ ghəci ɓəvə tsəm tsa va. Dza ndəs ghəshi tsəhəshi tə pətsa har məndiy «Gwalgwata». Gwalgwata vay, pi nja pa ghən ndə ngəri ɗi naa gəzə. 34Ma sa tsəhəshi ghəshi tə pətsa va ki na, mbaꞌa ghəshi ɓəvə tay tsa dzavəɗi dzavəɗi tsa lə shi ꞌyaghwakəghwak ni. Həŋ ghəshi ɓanavə kaa Yesəw, ta sa ghəci. Ma sa nə Yesəw gwərətə kə dzəghəti na, kala ɗi ghəci.
3527:35 Cem 22:19Dza ghəshi ki daŋwə ghəshi daŋwavəgha vəgha tsəm. Mbaꞌa ghəshi tihəhwə kwəbeŋer kən ghən ci kwa jipə shi lə ti dandərɗə. 36Sa tihəhwə ghəshi kwəbeŋer ci va ki na, dza ghəshi mbaꞌa ghəshi nzəyshi tiɓa vəgha, ta ndəghwə ci. 3727:37 27:11Dzəghwa mbaꞌa ghəshi ɓəvə shiy tsaslati kwəma ɓanavə məndi fəti ti. Ma kə ghəshi kaa kwəma va na: «Ntsay, ghəci na Yesəw, mazə tsa *ka Zhəwifə» kə ghəshi. Dza mbaꞌa ghəshi sərəy shi tə ghən tsa ci. 3827:38 Ezay 53:12Mbaꞌa məndi daŋwavəgha nihwəti mbəzli ka ghərapə bakə tə ni shi shəghwə tiɓa vəgha Yesəw. Ya wa ndə na, tə tsa ci tsəm, tar bəla kwa bəzəmə tsahwəti, mbaꞌa tsahwəti tar kwa zleɓi ci məndi fəyshi vəgha Yesəw.
3927:39 Cem 22:8; 109:25Dzəghwa mbəzliy dza dzashi dzar vəgha pətsa va, ka sawa Yesəw, ka tsəərə, 4027:40 26:61, 63a kə ghəshi na: «Awə pə gha ɓay, gha gha saa niy ɗi tsaa ngəzlamti *ciki Hyala, zhini ka ngakati mbə vici mahkanta pə gha niy niy, ca mbəlanti ghən tsa gha dəꞌwə ghən tsa gha sana di. Ndata Zəghwə Hyala nza gha kataŋəy, səkwaŋa tə tsəm tsa di!» kə ghəshi. 41Zhini tsəgha mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, ghəshi lə *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, mbaꞌa mətikwəkwər mbə ka Zhəwifə sawa diɓa, a kə ghəshi na: 4227:42 27:11«Ma nihwəti mbəzli mbaꞌa ghəci mbalamtishi na, kala dza ghəci mbəə mbəlanti tsa ci ghən kwərakwə shəkəna. Mazə ka *Izərayel gee kə ɓay, səkwa kə səkway tə tsəm tsa va sənzənva di. War mbaꞌa kə səkwayəy, ta ɓanavə nefer ghwəmmə dza ghwəmmə. 4327:43 Cem 22:9; Mt 26:63War kaa Hyala ɓanavə na nəfə tsa ci, “Zəghwə Hyala nzee” kə. Eh yaŋ, wəzə tsəgha, war nighə pə ghwəmmə nighə di na ghwəy, nda nza Hyalaa ɗi va mbəlanti sənzənva di» kə ghəshi. 44Mbəzli ka ghərapə bakə ni va daŋwəy məndi vəgha Yesəw na, tsəgha ghəshi zhiniy sawa kwərakwə diɓa.
Məti Yesəw
(Mk 15:33-41; Lk 23:44-49; Zhŋ 19:28-30)
4527:45 Amə 8:9Ma sa mənta vici tarə kwa ghən ki na, dzəghwa tərkwəsl pi məniy, ya paꞌ kwəmaɓa tə hiɗi gwaꞌa gwaꞌa, paꞌ tsahi mahkan hetihwer na war tsəgha pi. 4627:46 Cem 22:1Ma geꞌi lə tsahi mahkan ni va ki na, dza Yesəw ka zlapə kwəma zlaŋzlaŋ, a kə na: «Eli, Eli, lama sabakətani?» kə. Ma ɗi kwəma vaa gəzəy: «A Hyalee, a Hyalee, wa shiy mənishi ndəghamtəra gha kia?» ɗi naa gəzə.
47Mbaꞌa nihwəti mbəzli mbə mbəzliy nza tə pətsa va favə kwəma gəzəkə na va, a kə ghəshi na: «Aya, wa avacim haka *Eli» kə ghəshi. 4827:48 Cem 69:22Ghavə tsahwəti ndə tiɓa kwətiŋ mbaꞌa kəsləghə bali, mbaꞌa dzaa ɓəvə shiy nja səwsə, kə yəkwə yəkwambəshi mbə tay tsa ndalakwəlakwə tsa, səəkə na pəərə tə gəta ka ɓanci, a ghəci sa. 49Dzəghwa ma kə nihwəti mbəzli tiɓa kaa ntsa va na: «Zlay, a ghwəmmə nighə di, nda kataŋ dza Eli tsa vaa səəkəə mbəlanti» kə ghəshi.
50Zhini Yesəw diɓa mbaꞌa ngwəmata lala zlaŋzlaŋ, mbaꞌa mətiy ki. 5127:51 Səvəri 26:3; Ebr 10:19-20Ghala pətsa məti na va na, ꞌwakəvə kwəmtə tsa pəhəy məndi ta təhəvəri pətsa mbə *ciki Hyala, bakə mbə sləkwəvərivay, ghala səəkə mə ghən tsa ci paꞌ kwakə tə mətsəni. Dza hiɗi ka gərgərəva, ka wəwəreɗi kələɓahi. 52Dzəghwa kwəlihi mbaꞌa ghəshi ghwəghwənishi. Mbəzliy niy bəbəkwəshi mbə mbəzliy nəw kwəma Hyala na, ɗaŋ ghəshi satishi mbə məti. 53Sa satishi ghəshi mbə məti na, mbaꞌa ghəshi səsəəməshi kwa kwəli. Ma ləy hwəm sa sati Yesəw mbə məti ci na, mbaꞌa ghəshi dzashiy dzəmbə Zherəwzalem məlmə Hyala. Ma mbə məlmə va ki na, mbəzli ɗaŋ tərəŋw niy nashi.
5427:54 14:33; 26:63; Mk 15:39Ghala pətsa gərgərəshi hiɗi va kiy, tiɓa niy nza dikə tsa ka sawji bələkwə, ghəshi lə ka sawjiy niy nza kwasəbə mbə ndəghwə Yesəw, ya namaɓa kwəmaa mənta gwaꞌa na, cəkeꞌ ghəshi nata. Sa nata ghəshi tsəgha na, tərəŋw ghəshi hazlənishi. A kə ghəshi na: «Na kataŋ nay, Zəghwə Hyala na ntsa» kə ghəshi.
55Ghala vəghwə tsa va ki na, mbaꞌa miꞌi niy nza tə pətsa va ɗaŋ, nja vəri kərakəshi, ka nighə kwəmaa məniva lə Yesəw. Miꞌi vay, səəkə mbə hiɗi ka Galile niy nəwvə ghəshi Yesəw, ta kəəti. 56Ma mbə miꞌi va ki na, mbə shi niy nza kar Marəy mbə məlmə Magədala, lə Marəy mbəghəshi kar Zhakə lə *Zhezhefə, mbaꞌa mbəghəshi ndərazhi Zhebede.
*Zhezhefə ndə ka Arimate mbə la Yesəw
(Mk 15:42-47; Lk 23:50-56; Zhŋ 19:38-42)
5727:57-58 Nəw 21:22-23Ma hetihwer ki na, mbaꞌa tsahwəti ndə ka Arimate səəkəy, Zhezhefə kə məndi kaa slən tsa ci. Ntsa nza gəna və tərəŋw ghəci. Ghəci kwərakwə ki na, ntsaa nəw Yesəw ghəci. 58Ma sa mətiy Yesəw na, dza na mbaꞌa dzaa kəsay ngwəmna Pilatə ta cəꞌwə kwal tsaa dza ta ɓə mbəri tsa Yesəw ta dza ta lamti. Dza Pilatə mbaꞌa gəzanci kaa ndə sawji ta ɓanci. 59Ma sa ɓanavə Pilatə ki na, dza Zhezhefə ki, mbaꞌa dzaa ɓəvə mbəri tsa Yesəw, mbaꞌa dzaa harambə mbə bahəta wəzə na. 60Ma sa harəti na na, mbaꞌa faghwa kwa kwəli ci niy lati na kaa ghən tsa ci. Kwəli vay ꞌwar la niy nza na, mbə hakwə niy lati na. Ma sa faghwa na mbəri tsa Yesəw va ki na, dza na mbaꞌa tsəkwəkə hərambəzli dikə naa kalamiy miy kwəli va, ka dzay. 61Məniva shi va gwanashiy, tiɓa niy nza kar Marəy ka Magədala ghəshi lə nahwəti Marəy va mənzəy vəgha kwəli.
Ka sawji mbə ndəghwə kwəli Yesəw
62Ma way pi tə həzlimə, fəca *vici dəkəva ka Zhəwifə ki na, mbaꞌa mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, ghəshi lə *ka Farisahi maɗishi, ka dza va ngwəmna Pilatə. 6327:63 12:40Ma sa tsəhəshi ghəshi, a kə ghəshi ngəci na: «A ngwəmna tsa ghəy dikə tsa. Yaŋ pə gha na gha, a ghəy zəzəvə nahwəti kwəmaa niy gəgəzə Yesəw, ghala pətsaa niy nza na tə ghwəməy. A kə ndə dzərvə tsa va niy niy: “Tə kwa mahkana vicee kwa kwəliy, ta zhakatira dzee mbə məti” kə niy ni. 6427:64 28:13Va tsəgha, wəzəɓa gəzanshi gha na kaa mbəzli, a ghəshi ndəghwə kwəli ci va wəzə, ka vici mahkan na va gəzə na dzar. Kala tsəghay, ta səəkə dza mbəzli ta səɗa ciy ghələhwə mbəri tsa ci kwa kwəli va. Ka ghəshi gwəravə kaa mbəzli na: “Aa zhakatiy mbə məti, tə ghwəməy na” kə ghəshi taa ni. Ghalaɓa kiy tərəŋw dza dzərvə shi vaa kwəmavə bərci taŋ kaa na kwa taŋa» kə ghəshi. 65Ma sa favə Pilatə kwəma va tsəgha, ma kə ngəshi na: «Avam ka sawji va, pəməshim a ghəshi dza ta ndəghwə kwəli va geꞌi njasa dza ghwəy mbay ndəghwə wəzə wəzə» kə. 66Dzəghwa ghəshi pəm ghəshi pəməvəshi ka dzashi. Ma sa tsəhəshi ghəshi na, dza ghəshi zlərɓə ghəshi zlərɓakən shiy kən hərambəzli miy kwəli va va, ka nahay wəzə. Sa zlərɓay ghəshi na, mbaꞌa ghəshi garəy ka sawji tiɓa kən, ta ndəghwə nzə ki.
28Zhakati tsa Yesəw mbə məti
(Mk 16:1-10; Lk 24:1-12; Zhŋ 20:1-10)
1Ma tə way pi ləy hwəm *vici dəkəva, mekəshi mekəshi tə kəɗi pi, fəca ləwma Dəmasə ki na, mbaꞌa kar Marəy ka Magədala ghəshi lə nahwəti Marəy va kafəshi, mbaꞌa ghəshi tsəhəshi vəgha kwəli Yesəw, ta nighəti. 2Ghavə hiɗi tsəgha ka gərgərə tərəŋw tərəŋw. Dzəghwa *ndə kwal tsa Hyala kwa Sləkəpə mbaꞌa tsahwəy səəkə mə ghwəmə. Səəkə na tsəkwə tsəkwamti hərambəzliy niy kalamiy məndi va miy kwəli Yesəw. Mbaꞌa fəy vəgha bəla tsarakə, dzəghwa das nzəyəy ti. 3Ndəɓa wampiɗi van, pə gha ghəciy mbərə. Ma kwəbeŋer kən ghən ci ɓa na ndəɓa ghwəpə məgapa pə gha tezlezl tsa shi. 4Ma sa nata ka sawjiy ndəghwə kwəli va va gəla nava kwəmaa mənta va na, kwəp ghəshi tashi va hazləni, war ə ghəshiy gwərgwərə tsəgha, war ndəɓa mbəzli bəkwə bəkwə ni pə gha ghəshi zhəghəshi. 5Ma kə ndə kwal tsa Hyala tsa va kaa miꞌi nashi ki na: «A miꞌi, ma ghwəy na na ghwəyəy, ka hazləni ghwəy ma. E sənay, Yesəw tsa daŋwavəgha məndi va vəgha tsəm na sa pəla ghwəy. 628:6 16:21Ghəci tikə kwa kwəli naw. Aa zhakatiy mbə məti, njasa niy gəzəkə na va. Ndim a ghwəy nighəti pətsaa niy nza na va kwa məhəni lə mətsə ghwəy! 728:7 26:32Mbalam taŋtaŋ, a ghwəy dzaa gəzanshi kaa mbəzli ta səɗa ci, a pə ghwəy kaa ngəshiy: “A Ndə sləkəmmə zhakatiy mbə məti. Pərɓa ghəci dza naa ꞌwaa tsəhəy kən ghwəy tə hiɗi ka Galile. Tiɓa dza ghwəy dzaa nay” pə ghwəy. Ghənzə na kwəma gəzaŋwəy ya» kə.
8Ma sa favə miꞌi va kwəma va na, tərəŋw ghəshi hazlənishi, tərəŋw ghəshi vəshishi diɓa. Dza ghəshi, kyaŋwkyaŋw ghəshi maɗishi, ka kəsli bali ta dza ta gəzanshi kwəmaa mənta va kaa *mbəzli ta səɗa Yesəw. 9Ma ghəshi mbə bali va tsəgha na, vətəghə Yesəw tsahwəy kwa kwəma shi. A kə ngəshi na: «A miꞌi, e səkwətəŋwəy» kə. Dzəghwa miꞌi va kət kətəghəvashiy dzəvəgha, mbaꞌa ghəshi tsəfəkwəshi ka fal, tasl tasl, ghəshi kəsəvə dzar mbə ngeler ci. 1028:10 12:50; Zhŋ 20:17A kə Yesəw ngəshi ki na: «A miꞌi, ka hazləni ghwəy ma. Divam, mbalam a ghwəy dzaa gəzanshi kaa ngwarməhira, a ghəshi maɗiy dzəti hiɗi ka Galile. Tiɓa dza ghəy kwəmə li shi» kə.
Kwəmaa dzəkən ka sawjiy ndəghwə kwəli Yesəw
11Ma miꞌi va kwa kwal ghwəlashi mbə dza ki na, mbaꞌa nihwəti mbəzli mbə ka sawjiy ndəghwə kwəli Yesəw va səəkəshiy dzəmbə məlmə. Dza ghəshi mbaꞌa ghəshi slanakə kwəmaa mənta va gwaꞌa gwaꞌa kaa mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala. 12Ma sa favə mbəzli dikə dikə ni mbə ka ta Hyala kwəma va tsəgha na, dza ghəshi mbaꞌa ghəshi ɓasətəvashi ghəshi lə mətikwəkwər mbə *ka Zhəwifə. Sa ɓasəshi ghəshi na, mbaꞌa ghəshi sləkahwə kwəmaa dzəkən shiy mənishi va. Ma sa sləkati ghəshi na, mbaꞌa ghəshi ɓanavəshi gəna tərəŋw kaa ka sawji. 1328:13 27:64A kə ghəshi ngəshi na: «Ava ghəy ndaŋwəy gəna. A pə ghwəy taa ni kaa mbəzliy: “Wa mbəzli ta səɗa ci səəkə naa ghələhwə həvir va ghəy, ghəy tə hi” ka ghwəy ni gwaꞌa tsəgha. 14Ya ə dza ngwəmnaa favə, mbaꞌa kə dzaa gəzaŋwəy kwəmay, war a ghəy taa sənay njasa dza ghəy zhiniy dəpəti lə kwəma ɓa, ta mbə mbəlantəŋwəy mbə kwəma va» kə ghəshi.
15Dzəghwa ka sawjiy niy ndəghwə kwəli Yesəw va, həŋ ghəshi ɓəvə gəna va. Mbaꞌa ghəshi nəwti gəzə kwemer va war njasa gəzanshi mbəzli dikə dikə ni va ki. ꞌWakəvə nava dzərvə mbaꞌa zləlivərivata dzar mbə mbəzli ka Zhəwifə. ꞌWava na ghalaɓa, ka sar paꞌ ndatsə.
Yesəw canshi ghən tsa ci kaa *mbəzli ta səɗa ci
(Mk 16:14-18; Lk 24:36-49; Zhŋ 20:19-23; SləniKY 1:6-8)
1628:16 5:1; 26:32; 28:10Dza mbəzli ta səɗa Yesəw va məŋ lə taŋ ni ki, mbaꞌa ghəshi maɗishi, ka dzashiy dzəti hiɗi ka Galile. Sa tsəhəshi ghəshi na, mbaꞌa ghəshi dzashiy, dzəmə bahwaa niy gəzanshi Yesəw va. 1728:17 14:31Ma sa tsəhəshi ghəshi məɓa na, mbaꞌa ghəshi nay ki. War sa nay ghəshi na, dza ghəshi tsəfəkwə tsəfəkwə, ghəshi tsəfəkwəshi. Tapə ghəshi ka pəraꞌwanci dividivi shi, ta fal. Ma nihwəti mbəzli mbə shi na lə kə ghən. 1828:18 Dani 7:14; Mt 11:27Dza Yesəw ki, kət kətəghəvay dzəvəgha shi. Ma kə ngəshi na: «A Hyala ndara bərciy məni mazəə dzəkən shiy gwaꞌa gwaꞌa. Shi mə ghwəmə, lə shi tə hiɗi gwaꞌa. 1928:19hwəlfə mbəzli tə hiɗi gwanashi: 10:5-6; 24:14; Mk 16:15; Lk 24:47; məni batem: Mt 3:15; Mk 16:16; SləniKY 2:38; 8:36; 1Kwər 1:13-16; Ef 4:5; Zhŋ 3:22; 4:1-2; Rm 6:3-4; mbə slən tsa Didi lə sa Zəghwə nzə mbaꞌa sa Safə tsa nzə: 2Kwər 13:13Ava va tsəgha, mbalam a ghwəy dzar mbə hwəlfə mbəzli tə hiɗi gwanashi ta gəzanshi kwəmaa dzəkənee, nza ghəshi mənishi ka mbəzliy nəwra! Nza ghwəy mananshi *batem lə slən tsa Didi, mbaꞌa lə slən tsa Zəghwə nzə, mbaꞌa lə slən tsa Safə tsa nzə ɗewɗew tsa. 2028:20 1:23; 5:2-7, 27; 11:28-30; 18:20Ɓananshim ɗi fəti ta kwəmee gwanata, njasa gəzaŋwəy ya va gwaꞌa! Ə gəzaŋwəy ya, sənay tə ghwəy, war kwasəbə ghwəy dzee nza, njasa səəmə vici va gwaꞌa, paꞌ fəca dza hiɗiy kəɗishi» kə Yesəw.
Ava tsəgha na Yəwən kwəma wəzə naa dzəkən Yesəw *Kəristəw, njasa tsasliti Matiye ki.