Zliya Yəwən kwəma wəzə naa dzəkən
Yesəw Kəristəw njasa tsasliti
Zhaŋ
Kwəma dza ghwəmməə gha sənataa dzəkən zliya na
Zhaŋ zəghwə Zhebede tsasliti na zliya na. Ghəciy, ntsa ta səɗa Yesəw na. Ma kə mbəzliy, ghala vəghwə tsaa tsasli Zhaŋ zliya nay, ghəci haliy nza na. Piya ka taŋəti məsliɗə mətsəkə ləy hwəm ya tsa Yesəw tsasli na, kə ghəshi. Ma ɗi naa gəzəy, Matiye, Markə mbaꞌa Ləwkay, pərɓa ghəshi tsasliti na ni shi zliyahi kən Zhaŋ.
Mbə zliya nay, kar Zhaŋ gəzə kwəmaa dzəkən tsahwəti ntsa ta səɗa Yesəw va niy ɗi Yesəw tərəŋw tsa. Ma ɗi naa gəzəy, dzəkən ghən tsa ci ka naa gəzə.
Ma kwəma tsasli Zhaŋ zliya na tiy, ta kəəti mbəzli nza ghəshi mbə sənay Yesəw ka Zəghwə Hyala, lə ta mbə ghəshiy sənay diɓa ghəci na ndə mbəlipə, kə ghəshi. Ma ntsaa ɓanavə nəfə tsa ci kaa Yesəw tsa vay, ka dzaa zayəw, ta kwəmavə piy tsaa kəɗi ma dza na (vəh 20:31).
Mbaꞌa kə Zhaŋ tsasliti kwəma mənəhwə Yesəw maɗaŋa maɗaŋa nay, kar naa tsasliti kwəma ɓənipə Yesəw dzəkən maɗaŋa mənti na va. A ghwəmməə nighəvə ya tə sa ngaslay Yesəw va mbəzli bələkwə bələkwə cifə mətsəkə lə peŋ cifə. Ləy hwəməy, dza na ka ɓananshi kaa mbəzli, ma kə ngəshi na: «Yən na peŋ tsaa ɓə piy kaa mbəzli» kə (vəh 6). Dzəghwa na diɓay mbaꞌa zhinikəmə Lazar kwa kwəli, zhini na mbaꞌa ɓananavəshi kaa mbəzli, a ka na: «Yən na ntsaa zhini mbəzli səəmə kwa kwəli, zhini ka ɓanshi piy diɓa» kə (vəh 11). Ma kə Yesəw diɓa na: «Yən na waŋ pi tsa mbəzli tikə tə hiɗi» kə (vəh 8:12). «Yən na miy ciki» kə (vəh 10:9). «Yən na ndə mbəli shiy tsa kataŋ tsa» kə (vəh 10:11). «Yən na kwal tsa tiɗiɗ tsa, zhini mbaꞌa saa kwəma piy tsaa kəɗi ma» kə (vəh 14:6). Zhini «Yən dəŋw fə, ma dividivi ti na, ghwəy» kə (vəh 15:5).
Ma sa ka Yesəw ɓananshi shiy kaa mbəzli tsəgha ki na, mbə zləɓashi nihwəti mbəzliy nza, ma nihwəti na, kala zləɓashi ma.
Avanay njasa nəwva kwəma mbə zliya na:
Vəh 1 paꞌ tə vəh 12 Nəwər dzəkən nzəy tsa Yesəw Kəristəw kwa jipə mbəzli, lə njasa ɓananavə na shiy kaa mbəzli, ta mbə məndi sənay, nda a ndə na.
Vəh 13 paꞌ tə vəh 17 Nəwər dzəkən shiy ghənghən ghənghən, shi ɓananavə Yesəw Kəristəw kaa mbəzli ta səɗa ci, lə njasa ɗitishi na, mbaꞌa dzəkən cəꞌwə tsa cəꞌwəhwə na dəy.
Vəh 18 paꞌ tə vəh 21 Nəwər tsaa dzəkən məti Yesəw Kəristəw lə zhakati tsa ci mbə məti, lə njasa zhini naa təzliy kwa kwəma mbəzli ci.
1Ntsa har məndiy «Kwəma gəzə Hyala» na Yesəw Kəristəw
11:1-2 Ghava 1:1–2:4; Zhŋ 17:5; Flp 2:6; 1Zhŋ 1:1-2; ShiZhŋ 19:13-16Ghala kwataŋata,
Hyala ghwəla ta nga shi tə hiɗi lə shi mə ghwəmə gwaꞌay,
ntsa har məndiy «Kwəma gəzə Hyala» tiɓa.
«Kwəma gəzə Hyala» vay,
ghəshi niy nza na lə Hyala, niy təhəvərivashi ghəshiw.
«Kwəma gəzə Hyala» va na, Hyala va ghənzə.
2Ma «Kwəma gəzə Hyala» va kiy,
ghəshi niy nza na lə Hyala ghala kwataŋata.
31:3-4 1:9-10; 5:26; 1Kwər 8:6; Kwəl 1:16-17; Ebr 1:2; ShiZhŋ 3:14Ya wa shi ngati Hyala gwaꞌay, war lə Kwəma va ngatishi na.
Tsahwəti sə tiɓa ya kwətiŋ,
mbaꞌa mənəy kala lə Kwəma vaw.
4«Kwəma gəzə Hyala» va kiy, səəkə mbə səəkə piy.
Dza piy tsa va, ka mbərə ka mənipə waŋ pi,
ta mbə mbəzli tə hiɗiy sənata kwəma kataŋ na.
51:5 Ghava 1:3-4Ma waŋ pi tsa va ki na,
ka mbərə, ka mənipə waŋ pi mbə kwəsli,
kala mbay kwəsliy shərkwamti ya jəw nzə.
61:6 Mt 3:1Mbaꞌa Hyala ghwənikə tsahwəti ndə, Zhaŋ, kə məndi slən tsa ci, ta nza ghəciy ndə kwal tsa nzə. 7Ghəci na ntsaa səəkəy ta cipə kwəma kən kwəma waŋ pi tsa va. Ma nza məndi favə kwəma kən, nza məndi mbəə zləɓavə gwanashi ki. 81:8 1:20Ma na Zhaŋ naciy, ghəci na waŋ pi tsa vaw. A səəkəy na ta ndəgha fətiy dzəkən kwəma kən waŋ pi tsa va.
91:9-10 8:12; 17:25; 1Zhŋ 2:8Ma ntsa nza slən tsa ci vaa «Kwəma gəzə Hyala» kiy,
ghəci naa mbərə waŋ pi tsa kataŋ kataŋ tsa.
Mbaꞌa səəkəy dzəti hiɗi tikə,
dzəghwa ka mbərə kaa nefer mbəzli gwaꞌa.
10«Kwəma gəzə Hyala» vay,
tiɓa niy nza na tə hiɗi,
lə kwəma nzə va ngati Hyala shi ngati na tə hiɗi gwanashi.
Ma na ntsa tə hiɗi naci ki na, sənivə kwəma va naw.
11Mbaꞌa «Kwəma gəzə Hyala» va səkwata
mbaꞌa nzəyta tə hiɗi nzə.
Ma dza mbəzli nzə na, kala zləɓati kaꞌwəvə ghəshi.
121:12 1Zhŋ 3:1; Gal 3:26; 4:5Ma nihwəti mbəzli na,
mbaꞌa ghəshi kaꞌwəvə, ka ɓanavə nefer shi.
Dzəghwa na kaa niy ɓanavə nefer shi va,
mbaꞌa ɓanavəshi bərci
ta mbə ghəshiy mənishi ka ndərazhi Hyala.
131:13 3:3, 5-6; 1Pi 1:23; 1Zhŋ 3:9Nza tsa nza ghəshi va ka ndərazhi Hyala ɓa na, tə sa yakəshi məndi njasa ka məndi vaa yapə kwa hwər naw, tə sa ɗi ndə ngəri na ɓaw, əhəŋ, sa nzana, mbaꞌa Hyala ɓanavəshi piy tsa ꞌwarꞌwar tsa na.
141:14 Gal 4:4; Flp 2:7; 1Tim 3:16; Ebr 2:14; 1Zhŋ 4:2; a ghwəy nay dikə tsa məni na: Mt 17:2; Zhŋ 2:11; 1Zhŋ 1:1-3Ma dza «Kwəma gəzə Hyala» va kiy,
mbaꞌa zhəghəta ka ndə, lə vəgha ti,
mbaꞌa səəkətaa nzəyta mbə ghwəmmə.
Mbaꞌa ghəy nay dikə tsa məni na,
ma dikə tsa nzə va na, nja dikə tsa ka Didi vaa
fanati kaa zəkwəti zəghwə ci ghəci kwətiŋəy və.
Ava tə kwəma nzə va sənay ghwəmmə nza tsa nza Hyala
ka ntsa wəzə hwər tsa, lə ka ntsa slar tsa ki.
151:15 1:24-27, 30; 5:31-34, 36Dzəghwa Zhaŋ tsaa məni *batem ki, ka gəzəpə kwəmaa dzəkən ntsa va zlaŋzlaŋ njasa nza na, ma kə na: «A ghwəy niy favə yən gəzəŋwəy kwəmaa dzəkən ndə ɓay, ava ghəci na ntsa va ki, saa niy nə ya va: “A ndə tiɓa taa səəkə lə hwəm yay, a ntsa va taŋətəra tə dikə. Sa nzana, ghəci na naciy, ghala məndi ghwəla ta yara na tiɓa” pən niy ni» kə.
16Ghwəmmə gwanamməy,
a ghwəmmə kwəmavə bəla mbə shi sləkə na gwanashi,
sa nzana, mbə təfəmmə miy tsa nzə ghənzə
ghənghən ghənghən həzlimə həzlimə.
171:17 7:19; Səvəri 31:18Kwataŋa kiy, a Hyala niy pəhəti kwəma ta nəw məndi, mbaꞌa niy ɓanavə kaa *Məyizə ta ɓəmmə. Ma kwəma wəzə hwər tsa Hyala tə ghwəmmə, lə kwəma nzə kataŋ na kiy, lə Yesəw *Kəristəw kwəmavə ghwəmmə. 181:18 6:46; 14:8-9; Səvəri 33:20; Mt 11:27; 1Tim 6:16; 1Zhŋ 4:12A ghwəmmə sənay, tsahwəti ndə tiɓa mbaꞌa səəkəə nata Hyala njasa nza na tepəw. Zəghwə nzə va, zəkwəti tsa va, saa niy nza va ka ntsa kwətiŋ tsa ghəshi lə Dəy kiy, ghəci citəmmə na njasa nza Hyala.
Zhaŋ ci tsa ci ghən njasa nzana kaa mbəzli
(Mt 3:1-12; Mk 1:1-8; Lk 3:1-18)
191:19-27 5:33Ma dza mbəzli dikə dikə ni mbə hwəlfə *ka Zhəwifə mbə məlmə Zherəwzalem na, mbaꞌa ghəshi ghwənashi mbəzli mbə *ka ta Hyala ghəshi lə mbəzli Levi, ta dzaa ɗəw kwəma va Zhaŋ, a kə ghəshi taa ni na: «A Zhaŋ, a kə məndiy: “Wa ndə nza gha na ghaa?” kə məndi» kə ghəshi taa ni. 201:20 3:28Sa tsəhəshi ghəshi, mbaꞌa ghəshi ɗəwti kwəma va tsəgha ki, ma kə Zhaŋ naci kaa zləɓanshi, kala mbə maa dzəkən na: «Ma na nee yən Zhaŋəy, yən na *Kəristəw Ntsa tivə Hyala na neyew» kə. 211:21 Mt 2:14; Zhŋ 6:14Ma kə ghəshi ngəci ki na: «Əy wa ndə nza gha na gha kia? *Eli na?» kə ghəshi. «Əm, əhəŋ, ghəci nzeyew» kə. «Ndə Hyala tsa ndəghə ghəy va nza gha na?» kə ghəshi. «Wa awə ɓaw» kə. 22Ma kə ghəshi ki na: «War wa ndə nza gha nə gha nana kia? Gəzaŋəy, ta mbə ghəy dzaa zhananshi kaa mbəzliy ghwənaŋəy» kə ghəshi. 231:23 Ezay 40:3Ma kə Zhaŋ ki na: «Favə tə ghwəy, yənəy, yən na ntsaa gaka va mbə gamba, njasa niy gəzəkə ndə Hyala *Ezay va, niy nə na:
Ava məli ndəə gaka mbə zlapə mbə gamba,
a kəy: “Zanamtim kwal tsa
dza Ndə sləkəpəə dza kwa bəŋw wəzə wəzə,
ka gəŋəti tiɗiɗ” kə, kə niy ni» kə.
24Mbaꞌa nihwəti *ka Farisahi mbə mbəzli ghwənikə məndi va ta ɗəw kwəma va Zhaŋ ki. 251:25-26 1:33; Mt 21:25Ma kə ghəshi na: «Ya sa nzana, nza ghaa Kəristəwəw, a nza ghaa Eliw, zhini nza gha ka Ndə Hyala tsa ndəghə ghəy ɓa kiwəy, war njaa njaa mananshi gha *batem kaa mbəzlia?» kə ghəshi. 26Ma kə Zhaŋ kaa zləɓanshi na: «Yən ta na tsee ghənəy, batem tsa məniŋwəyee tsa na, kwataka lə yam gwaꞌa tsəgha məniŋwəyee. A tsahwəti ndə tiɓa, mbə ghwəy ghəci na, kala sənay ghwəy. 271:27 1:15; SləniKY 13:25Ma ghəci na naci kiy, ləy hwəmee dza naa səəkə. Daw nzee ta pəli ya kwataka yiɗi mbə kwakwahə tsa mbə səɗa ci» kə.
281:28 10:40; Mt 3:13Ma shi va gwanashi kiy, pəriɓa tə miy həl Zhərdeŋ geꞌi lə məlmə Betani, tə pətsa məni Zhaŋ batem məniva ghəshi.
Yesəw na *Zəghwə təmbəkə tsa Hyala
291:29 1:36; Ezay 53:6-7; 1Pi 1:19; 1Zhŋ 2:2; ShiZhŋ 5:6Ma way pi tə həzlimə ki na, mbaꞌa Zhaŋ nay Yesəw ghəci mbə səəkəə dzəvəgha. Ma kə war sa nay na tsəgha na: «Ava ghwəy nay *Zəghwə təmbəkə tsa Hyala, ghəci dza na ta ɓanti kwəmashi jikir na kən mbəzli tə hiɗi. 301:30 1:15Ghəci na ntsaa niy gəzəŋwəy ya va kwəma ci niy nə ya: “A ndə tiɓa taa səəkə ləy hwəm yay, aa dzaa taŋətəra tə dikə. Sa nzanay, ghəci na naciy, ghala məndi ghwəla ta yara na tiɓa” pən niy ni. 31Yən yən Zhaŋəy, niy sənay ya diɓaw. War a səəkəree ta məni *batem lə yam kaa hwəlfə ka *Izərayel, ta mbə ghəshiy sənay ntsa va gwaꞌa tsəgha» kə.
321:32 Mt 3:16A kə Zhaŋ diɓa na: «Mbaꞌee nay *Safə tsa Hyalaa səəkə mə ghwəmə nja ghərpəpə, ka səkwaa paꞌwəə dzəkən ntsa va ki. 33Kwataŋay, niy sənay yaw. Mbaꞌa Hyala ghənzə saa ghwənara va ta məni batem niy gəzara, a kə niy niy: “A Zhaŋ, ma ta nza, sa ka gha nay Safə tsee səkwa mə ghwəmə, ka səəkəə paꞌwəə dzəkən tsahwəti ndəy, ava ntsa va dza naa məniŋwəy batem lə Safə tsee ɗewɗew tsa” kə Hyala niy ni ngəra. 341:34 Zəhwə Hyala: 1:49; 5:18-23; 10:36; 11:27; 20:31; Mt 3:17; 27:54; SləniKY 9:20Dzəghwa sa nay ya tsəgha ki na, mbaꞌee garəɗa tə kwəma va lə bərci kataŋ kataŋ, ava war ghəci na Zəghwə Hyala ki, pən» kə Zhaŋ.
Kwa taŋa *mbəzli ta səɗa Yesəw
35Ma way pi tə həzlimə kiy, mbaꞌa kar Zhaŋ ghəshi lə nihwəti mbəzli ta səɗa ci bakə tə pətsa va diɓa. 361:36 1:29Mbaꞌa Yesəw səəkəy kwərakwə ki, ka dzar ghəci vəgha shi. Ma sa nay Zhaŋ Yesəw dzar vəgha shi ki, ma kə na: «Ava ghwəy nay *Zəghwə təmbəkə tsa Hyala va» kə. 37Sa favə mbəzli ta səɗa ci va bakə ni kwəma gəzəkə na va na, mbaꞌa ghəshi kafəshi ka nəw Yesəw tsəgha. 38Tərəɗ kə Yesəw na, mbəzli ta səɗa Zhaŋ va bakə ni mbə nəw. Tapə ghəci ta ɗəw kwəma və shi, a kə na: «A mbəzli ni, a shi pəla ghwəy shəka?» kə. Ma kə ghəshi na: «A Rabi, kwəma nza gha lə nzəy tsa ghaa?» kə ghəshi. (Ma ɗi slən Rabi tsa va gəzəy «Metər».) 39Ma kə ki na: «Ndim, səəkəm a ghwəy nay!» kə. Mbaꞌa ghəshi kafəshi, mbaꞌa ghəshi dzaa nay pətsa nza na ti. Ma ghala pətsa va na, vici geꞌi geꞌi lə səəkə tsa mbəzli kwamti. Pəkw va hetihwer ghəshi li.
401:40-42 Mt 4:18-20Tsahwəti mbə mbəzli bakə ni va favə kwəma gəzə Zhaŋ niy nəwvə Yesəwəy, Andəre, zəmbəghəy Shimaŋw Piyer niy nza na. 411:41 4:25Ma sa dzashi ghəshi ki na, dza Andəre mbaꞌa ghəshi ꞌwa kwəmay lə zəmbəghəy Shimaŋw Piyer di. A kə ngəci sa kwəmay ghəshi na: «A Shimaŋw, a ghəy kəsay ntsa har məndi vaa Meshi» kə. (Ma ɗi slən Meshi tsa va gəzəy *Kəristəw Ntsa tivə Hyala.) 421:42 Mt 10:2; 16:18Dza na pəm pəməghə zəmbəghəy tsa va kaa Yesəw. Sa tsəhəshi ghəshi na, dza Yesəw ka nighə Shimaŋw, ma kə kaa ngəci na: «Shimaŋw zəghwə Zhaŋ nza gha ɓay, dzaa nza kwa kwəmay, Kefasə, dza məndiy ni kaa slən tsa gha» kə. (Ma ɗi slən Kefasə tsa va gəzəy, Kəlɓa.)
Njasa harvə Yesəw kar Fəlipə lə Natanayel
43Ma tə həzlimə ki na, mbaꞌa Yesəw maɗiy ta zhəghəvaa zhəti hiɗi ka Galile. Dza mbaꞌa ghəshi kwəmay lə tsahwəti ndə, Fəlipə, kə məndi slən tsa ci. Ma kə kaa ngəci na: «A Fəlipə, nəwra dzam!» kə. 44Ma Fəlipə tsa va kiy, ntsa mbə məlmə Betəsayda niy nza na, mbə məlmə kwətiŋ na ghəshi lə kar Andəre lə zəmbəghəy Piyer.
451:45 Nəw 18:15; Ezay 9:5; 42:1-4; Ezhek 34:23; Mishe 5:1-3Ləy hwəm jəw ki na, mbaꞌa kar Fəlipə kwəmay ghəshi lə Natanayel kwərakwə. A kə ngəci na: «A Natanayel, a ghəy kəsay Ntsa gəzə *Məyizə va kwəmaa dzəkən kwəma ci mbə zliya *kwəma pəhəti Hyala, zhini tsəgha nihwəti mbəzli ka Hyala gəzəpə kwəmaa dzəkən kwəma ci diɓa. Ma ntsa vay, Yesəw zəghwə *Zhezhefə, ndə ka Nazaretə na» kə. 46Ma kə Natanayel na: «Mbə məlmə ka Nazaretə na, ka nza shi wəzə ni tsahwəshi tsəgha kiy?» kə. Ma kə Fəlipə na: «E yaŋ, ndi nighəti na gha ɓa shi!» kə. Əŋkwa kə, mbaꞌa maɗiy ta dzaa nighəti.
47Ma sa nay Yesəw Natanayel mbə sar dzəvəgha na, tapə ghəci ta gəzə kwəmaa dzəkən, a kə na: «Ava ndə ka *Izərayel tsa karkar tsaa sar. Məni kwəma gwəfə gwəfə na mbə nəfə ciw» kə. 48Dza Natanayel ka ɗəw və, a kə na: «Njaa gha ghaa sənara shəkara ntsa?» kə. Ma kə Yesəw na: «Ghala pətsaa nza gha va ta daskwa, Fəlipə ghwəla ta harŋay, cəkeꞌ niy naŋee» kə Yesəw. 491:49 1:34; 12:13; Mt 27:42Ma kə Natanayel ki na: «A Metər, waa ni yaw, gha na Zəghwə Hyala! Gha na mazə tsa hwəlfə ka *Izərayel!» kə. 50Ma kə Yesəw na: «War tə sa nə ya ngəŋa: “Ya ghala pətsaa nza gha va ta daskway cəkeꞌ naŋee” pən na, mbaꞌa gha zləɓavə kwəmee na. Ghwəla gha ta nashi niy dzaa taŋamti nini shiy tə dikə diɓa sa» kə. 51Zhini ma kə ɓa na: «Nay ghwəy tsəy, ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ta nata ghwəmə dza ghwəy ghwənita, ka ghwəy nighəy, ka kwal Hyala ka dzəmə, ka səkwa, ka dzəmə, ka səkwaa dzəkənee, yən Zəghwə yakə ndə ngəri» kə.
2Pəhə makwa tə hiɗi ka Kana
12:1-11 4:46Ma sa mənta vici mahkan ləy hwəm nava kwəma ki na, mbaꞌa məndi harashi mbəzli ta zəmə shiy mbə pəhə makwa mbə məlmə Kana tə hiɗi ka Galile. Mbaꞌa mbəghəy Yesəw tiɓa kwərakwə ki. 2Dza mbaꞌa məndi harashi kar Yesəw lə *mbəzli ta səɗa ci ta zəmə shi va.
3Ma ghəshi mbə sa shiy na, mbaꞌa shi sa kəɗishi. Ma sa nay mbəghəy Yesəw shi sa va kəɗishi tsəgha, a kə na: «A zəghwee, gwaꞌa na shi sa və shi» kə. 42:4 7:6, 30; 8:20; 12:23; 13:1; 17:1; Lk 22:53Ma kə Yesəw na: «A mə, wa kwəma gha na mbə kwəmee tay, səəkəy tsee vəghwə nee diw» kə. 5Ma kə mbəghəy kaa mbəzliy ghəra sləni va mbə zəmə shi va ki na: «A mbəzli ni, ya wa kwəma dza naa gəzaŋwəy gwaꞌay, məni tə ghwəy» kə.
62:6 Mk 7:3-4Dzəghwa mbaꞌa ceꞌwer niy nza tiɓa kwaŋ, nja tsəham nja tsəham, shi ka mbəzli *ka Zhəwifəə ga yam dzəti shi ta gaꞌwəva li shi, ta nza ɗewɗew njasa ka ghəshiy məni mbə kwəma jiji shi ndimndim. Ma dikə dikə tsa ceꞌwer vay, kwətiŋ tsa ci na, kar naa ɓəhwə yam gar ləytər dəghəsə mətsəkə, tsahwəti na gar bələkwə bakə mətsəkə ghən kən.
7Ma kə Yesəw kaa mbəzliy ghəra sləni mbə zəmə shi va ki na: «A mbəzli ni, gatim yam pəyaꞌ pəyaꞌ tə deghwer va diɓiy» kə. Dza mbaꞌa məndi gatishi. 8Ma kə sa gamtishi məndi ki na: «Nana kiy tishim, a ghwəy ɓanshi kaa ntsaa nighəə dzəkən zəmə shiy ki» kə. Dza mbaꞌa məndi ɓanavəshi njasa gəzəkə na va. 9Dzəghwa ntsa va ki, gwərətə, hwətəmiyshi. Fa na na, ka shi sa wəzə ni ghəshi, a sənay tə pətsa səəkə ghəshiw, war mbəzliy ghəra sləni va gati yam va shiy sənata kwəma va gwaꞌa tsəgha. ꞌWakəvə ntsa va daꞌ harvə zal makwa tsa va. 10Ma kə ngəci na: «Ni wəzə ni shi saa gwəramti ꞌyaghwakə ni ka məndiy ꞌwa ɓanshi kaa mbəzli harvə məndi ta zəmə gəzləɓə, dza sa ka ghəshiy ghyamtəvashi ki na, ma ka nza məndi ɓanshi, ya ni ndalakwə ni nza. Mbalaa a gha mbələy shiy gwəramti ꞌyaghwakə ghala məcana pəkw nana na gha ki na» kə.
112:11 shi maɗaŋa maɗaŋa ni: 2:23; 3:2; 4:54; 6:26; 11:47-48; 20:30; SləniKY 2:22; Rm 15:19Ava tsəgha mənta kwa taŋa kwəma maɗaŋa gha Yesəw məni, mbə məlmə Kana tə hiɗi ka Galile. Mbaꞌa cinti kaa mbəzli ta səɗa ci njasa nza dikə tsa məni na tsəgha ki. Mbaꞌa ghəshi zləɓati kwəma ci.
122:12 Mt 4:13Dzəghwa ghəshi ləy hwəm kwəma va, ghəshi lə kar mbəghəy lə ngwarməhiy, lə mbəzli ta səɗa ci gwaꞌa, ka dzashiy dzəmbə məlmə Kapernahwəm, mbaꞌa ghəshi nzəyshi mbə gar vici jəwə.
Kwəma Yesəw lə mbəzliy ɗəl shiy mbə *ciki Hyala
(Mt 21:12-13; Mk 11:15-17; Lk 19:45-46)
132:13 6:4; 11:55; 12:12; Səvəri 12:1-14Ma vici *makwaghwa Pakə ka Zhəwifə ndəkwə ndəkwə na, mbaꞌa Yesəw maɗiy dzəmbə məlmə Zherəwzalem. 14Sa tsəhəy na na, mbaꞌa dzəmbəy mbə ciki Hyala. Ma dzəmbə na na, mbəzliy ɗəɗəl shiy mbəɓa. Ka ɗəl slay, lə teŋkesli, lə kwəkwər palayhi. Mbaꞌa ka mbəərə gəna mbəɓa mənzəy mənzəy kwa kwəma tebeler shi diɓa. 15ꞌWakəvə na tsəgha kaa zhiꞌwəꞌwə mbaꞌa jakətishiy mbərətishi bəlbəl, nja kwərəpə. Mbaꞌa dzəmbəy mbə shi, ka tihəshiy səvəri lə shi shi va gwaꞌa, kar teŋkesli, lə slay shi, mbaꞌa kikihwəvəri gəna shi va, ka dzədzəpati tebelerhi shi va tə hiɗi. 162:16 Lk 2:49Ma kə kaa mbəzliy ɗəl kwəkwər palay va na: «Katamtim shi ghwəy va tə pətsa va, ka zhəghəra ciki tsa Dirə tsa ghwəy ka ciki ka zhəghə dəvə ma» kə. 172:17 Cem 69:10Dzəghwa kwəma va, mbaꞌa ɓanavəshi zəzə kwəma kaa mbəzli ta səɗa ciy dzəkən kwəmaa tsaslita va mbə Zliya Hyala, saa ni va: «A Hyala, tərəŋwɗa ɗitee ghi tsa gha tsa gar mətira ti» kə.
182:18 2:11Ma sa nay mbəzli dikə dikə ni mbə *ka Zhəwifə Yesəw tihə mbəzli ki, ma kə ghəshi ngəci na: «A Yesəw, a kwəma maɗaŋa dza ghaa mənti, ta mbə ghəy sənay, kataŋəy, a Hyala ndaŋa kwal ta məni tsəgha, pə ghəya?» kə ghəshi. 192:19 Mt 26:61; 27:40; SləniKY 6:14Ma kə Yesəw na: «Ghənzə tsəghay, ngəzla pə ghwəy ngəzlamti ciki Hyala tsa, a ghwəy nay ma yən zhiniy ngakati war tsəgha mbə vici mahkan» kə. 20Ma kə ka Zhəwifə na: «Piya faɗə mətsəkə kwaŋti məndi mənti mbə nga ciki tsa na, ma gha na, war gwaꞌa gha taa ngakati mbə vici mahkanta na?» kə ghəshi.
212:21 1Kwər 6:19Ma na Yesəwəy, vəgha ci na sa ɓəti na va nja ciki Hyala. 222:22 1:45; 12:16; 14:26; Lk 24:6-8, 27Ma ləy hwəm sa pəəsliti məndi Yesəw, mbaꞌa zhakatiy mbə məti ləy hwəm vici mahkan ki na, dza mbəzli ta səɗa ci mbaꞌa ghəshi maɗiy zəzəvə kwəma va njasa niy gəzanakəshi na va. Dzəghwa mbaꞌa ghəshi zləɓavə kwəma tsatsasliti məndi mbə Zliya Hyala lə kwemerəy niy gazanshi Yesəw ngəshi gwaꞌa, ka shi kataŋ ni ki.
Gwaꞌa sənata Yesəw təkə kwəma mbə nəfə tsa ndə ngəri
232:23 2:11; 6:29; 7:31; 8:30; 9:38; 10:42; 11:45; 12:42; 20:29, 31; 16:9Ma Yesəw mbə məlmə Zherəwzalem, geꞌi lə *makwaghwa Pakə na, mbaꞌa mbəzli ɗaŋ tərəŋw nata kwəma maɗaŋa mənti na, mbaꞌa nefer shi hənishi ta kwəma ci. 24Ma Yesəw naci ki na, ɓanavəshi nəfə tsa ci na, sa nzana gwaꞌa gwaꞌa ghəci niy sənashi gwanashiw. 25Diɓa na, ɗi tsahwəti ndə na ta canci kwəma təkə ndə ngəri mbə nəfə tsa ciw, sa nzanay, gwaꞌa gwaꞌa sənashi na ke ngəri.
3Gəzə kwəma kar Yesəw lə Nikwədem
13:1 Nikwədem: 7:50; 19:39Mbaꞌa tsahwəti *ndə Farisa niy nza tiɓa, Nikwədem, kə məndi slən tsa ci, ndə dikə ghəci mbə *ka Zhəwifə. 23:2 Mt 22:16; Zhŋ 2:11Dza ntsa va tə nahwəti vici həvir, ndəs tsəhəy vəgha Yesəw. Ma kə ngəci na: «A Metər, a ghəy sənay, gha na ntsa ghwənikə Hyala ta ciŋəy kwəma. Sa nzanay, tsahwəti ndə tiɓaa mbay mənti kwəma maɗaŋa na nja sa məni gha na, kala war ntsa nza Hyala liw» kə. 33:3 1:13Ma kə Yesəw na: «A gəzaŋee, ta na navay, tsəgha na, kala zhini kə ndəə yay kwa baka səɗay, ka kwəmavə tsəhə ndə mbə mbəzli sləkə Hyalaw» kə. 4Ma kə Nikwədem na: «A Metər, ya ntsaa halantəvay kiy, njaa dza naa yay kwa baka səɗa cia? Njaa dza naa zhiniy mbay zhay zhəghwa hwər mbəghəya?» kə. 53:5 Tit 3:5Ma kə Yesəw ngəci na: «A gəzaŋee, ta na navay, tsəgha na, kala yay kə ndə lə yam, mbaꞌa lə *Safə tsa Hyalay, ka kwəmavə tsəhəy ndə mbə mbəzli sləkə Hyala tepəw. 63:6 6:63Sa nzanay, ma vəgha yakəm ndə ngəri li tikə tə hiɗiy, war vəgha ndə ngəri tsa va vay na gwaꞌa tsəgha. Ma naa yata va vəgha lə Safə tsa ɗewɗew tsay, vəgha lə piy tsa Safə tsa ɗewɗew tsa na. 7Əntaa kwəma nə ya va: “War ghwəy yaŋwəy ꞌwarꞌwar” pən, məniŋa nja maɗaŋa ma. 83:8 NdəSən 11:5Kar ghaa nay, mbaꞌa kə safəə viyəy, səəkə dza kwa pətsa ɗi na ka naa viy, war ka favə gaka ci ghaa nza. Ma ki na, ka sənay gha tə pətsa ghava na, ya dzəti pətsa dza naw. Ava war tsəgha na lə kwəma ntsaa yay səəkə dzar kwa Safə tsa Hyala kwərakwə ki» kə. 9Ma kə Nikwədem na: «Njaa njaa ka nava kwəma mbay məntəvata tsəgha kia?» kə. 10Ma kə Yesəw na: «Gha ndə ɓənipə kwəma tsa dikə tsa mbə ka *Izərayel na, kala sənata kwəma tsəgha na gha na? 113:11 3:32; 8:26A gəzaŋee, ta na navay, tsəgha na, ghəy ta na tsa ghəy ghənəy, kwəma gəzəŋwəy ghəyəy, kwəma sənata ghəy na, ka gəzaŋwəy kwəmaa dzəkən shi nashi ghəy lə mətsəhi ghəy. Ma ghwəy ki na, a ɗi ghwəy zləɓa kwəma gəzəŋwəy ghəyəw. 123:12 12:32; 14:1-3; 17:5Ya sa nzana ki, kala ɗi zləɓa ghwəy, ghala pətsa gəzaŋwəyee kwəma shi tə hiɗiy, njaa dza ghwəy mbay zləɓa kwəmee ghala pətsa dzee maɗi ta gəzaŋwəy kwəma ni mə ghwəmə shia? 133:13 Fir 30:4; Rm 10:6Tsahwəti ndə tiɓa mbaꞌa səəkəə nza mə ghwəmə kala war yən yən ntsaa səəkə va səəkə məɓa, yən Zəghwə yakə ndə ngəri kiw. 143:14 Ɓəla 21:9; Zhŋ 8:28; 12:32-34; 18:32Niy nza kwamti mbə gambay, a *Məyizə ni vasəti *shishi, mbaꞌa zlaŋəlati tə tsəm. Njasa niy mənti Məyizə vay, ava war tsəgha dza məndiy favəghara, yən Zəghwə yakə ndə ngəri vəgha tsəm kwərakwə. 153:15 20:31Ta way, ta mbə ya tsamaɓa ntsaa ndara nəfə tsa ciy kwəmavə piy tsaa kəɗi ma. 163:16 3:36; 5:24; Rm 8:32; 1Zhŋ 3:1; 4:9-10; 5:11, 13Sa nzanay, tərəŋwta ɗiti Hyala mbəzli tə hiɗi, dza na mbaꞌa ɓanakəshi Zəghwə nzə, zəkwəti ghəci və. Ta mbəə nza, ya wa ntsaa ɓanavə nəfə tsa ci kaa Zəghwə nzə vay, kala dza ghəciy zay ma, mbaꞌa kwəmavə piy tsaa kəɗi ma.
173:17 12:47Ma na Hyalay, ghwənikə Zəghwə nzə na tikə tə hiɗi ta ɓasə ngwəvəə dzəkən mbəzliw. War ta mbə ghəshiy kwəmavə mbəlishi tə mbərkə ghəci gwaꞌa tsəgha. 183:18 5:22Ma ntsaa ɓanavə nəfə tsa ci kaa Zəghwə Hyala vay, ka dza ngwəvəə nza kənəw. Ntsaa ɓanavə ma nəfə tsa ci na, kəsə kəsə tsava ndə va ngwəvə Hyala. Sa nzana, kala ɗi ghəciy ɓə nəfə tsa ci kaa Zəghwə Hyala va, zəkwəti tsa nzə. 193:19 8:12Tə wa kəsəy ngwəvə Hyala va mbəzliy, tə sa nzana mbaꞌa pətsa waŋ tsa səəkəy va Hyala kaa mbəzli tə hiɗi, dzəghwa mbəzli diɓa na, nzəy tsa shi va mbə kwəsli ghəshi ɗi kən nza mbə pətsa waŋ tsa. Sa nzana, war *kwəma jikir na ghəshiy məni. 203:20 Ef 5:11-13Ya wa ntsaa ɗi məni kwəma jikir nay, ka ɗi nzəy na tə pətsa waŋ tsa ya jəwəw, war tə pətsa zhəkwətə tsa ka naa ɗi. Sa nzanay, mbə hazləni ghəci vantaa kwəma ci va jikir na ghavəə citaa dzəti ngwəla. 213:21 1Zhŋ 2:4Ma na ntsaa məni na slar na kwəma kiy, war pətsa waŋ tsa ka naa ɗi, ta mbə mbəzli gwanashiy nata na ci va sləni məni na. Sa nzana mbaꞌa ghərati lə ɗi fəti ci va Hyala» kə Yesəw.
Kwəma kən Zhaŋ tsaa məni *batem lə kwəma kən Yesəw
223:22 4:1-2Ma ləy hwəm ki na, mbaꞌa Yesəw ghəshi lə *mbəzli ta səɗa ci maɗishi ka dzashiy dzəti hiɗi ka Zhəwde. Dza na mbaꞌa hyayvay tə pətsa va li shi, ka məni batem ghəci kaa mbəzli. 23Ma ghala pətsa va kwərakwə ɓa na, mbə məni batem Zhaŋ mbə məlmə Ayənən, ndəkwə ndəkwə vəgha məlmə Salem. Sa nza yam ɗaŋ kwa həl tsa va gar məni batem. War ka səəkə mbəzliy nza və tə pətsa va ki, ka mananshi batem ghəci. 243:24 Mt 4:12; 14:3Ghala pətsa va na, məndi ghwəla ta kəsə Zhaŋ dzəghwa fərshina di.
25Dza nihwəti mbəzli ta səɗa Zhaŋ mbaꞌa ghəshi ghavə ngərə ghəpə kwa jipə shi lə tsahwəti ndə *ka Zhəwifəə dzəkən kwəma yaɓə vəgha ɗewɗew, njasa nza kwəma jiji shi. 263:26 1:29-34Ma kə ghəshi kaa Zhaŋ na: «A Metər, zəzəvə ntsaa niy nza ghwəy va li gha pəriɓa pəriɓa tə miy həl Zhərdeŋ, ntsaa niy gəzaŋəy gha va kwəma ci. Ma ghəci kiy, batem məni na kaa mbəzli kwərakwə, mbəzli gwaꞌa gwaꞌa dza na və» kə ghəshi. 273:27 19:11; 1Kwər 4:7; Ebr 5:4Ma kə Zhaŋ na: «Nay ghwəy tsəy, ndə tiɓaa mənti shiy, kala war shi kanavə Hyala ghəshiw. 283:28 1:20; Mala 3:1; Mt 11:10Ma ghənzə nja tsee ghən kiy, ghwəy dəꞌwə ghən tsa ghwəy dza naa ndəgha fəti tə ya, sa nzana, mbaꞌa ghwəy niy favə njasa niy gəzəkee: “Ma yən ta na tsee ghənəy, *Kəristəw Ntsa tivə Hyala nzeyew! Ə na na ghwənikəra məndi ta ꞌwanci kwal” pən niy ni. 293:29 Mt 9:15Kwəma va sanay, njasa ka ndə vaa nza ghəciy ɗi ɓə mali ci, mbaꞌa madigay tiɓa, ma ntsaa ɓə mali vay, ghəci ka naa nzaa ndə mali. Ma na madigay tsa vay, war ta nzəyəy ghəci vəgha madigay, ka fa kwəma gəzə na, ka naci kwəmaa nza. Ma sa ka na favə gəzə kwəma ntsaa ɓə mali va ki na, ka vəshi ghəci tərəŋw. Ava tsəgha nzee sana kwərakwə ki, tərəŋw təhəree va vəshi, sa favee gaka ci. 30War mətsəhə kə tsa ci dikəə mətsəhə kəli dza kwa kwəma, ka zhəy tsee ləy hwəm» kə Zhaŋ.
Ntsaa səəkəy mə ghwəmə sləwa na shiy gwaꞌa
313:31 8:23; 15:19; 1Zhŋ 4:5Ma ntsaa səəkəy mə ghwəməy, ghəci na sa kən ghən shiy gwaꞌa gwaꞌa. Ma tsaa yay ndə tikə tə hiɗi kwərakwə na, ntsa hiɗi va na tsava ndə. Ya kwəma gəzə na na, war kwəma tiɓa tə hiɗi va ghənzə ɓa. Ma na ntsaa səəkəy mə ghwəmə kiy, ghəci na sa kən ghən shiy gwaꞌa gwaꞌa. 323:32 3:11Ya kwəma gəzə na na war kwəma shi nashi na, lə ni favə na gwaꞌa tsəgha. Ya tsəgha nzə ki na, ndə tiɓa ya kwətiŋ yivə kwəma ci vaw. 33Ya wa ntsaa zləɓavə kwəma gəzə na vay, a tsava ndə sənay: «Kataŋ na kwəma gəzə Hyala» kə. 34Ma ntsa ghwənay Hyalay, war kwəma Hyala ka naa gəzə. Sa nzana, mbaꞌa Hyala va təhay lə Safə tsa nzə. 353:35 5:20; 10:17; 13:3; 14:10; 17:2; Mt 11:27; 28:18A Didi ɗiti Zəghwə ci, dza na mbaꞌa ɓanavə bərci ngəciy dzəkən shiy gwanashi. 363:36 3:16Ya wa ntsaa zləɓati kwəma Zəghwə ci vay, a tsava ndə kwəmavə piy tsaa kəɗi ma. Ma na ntsaa dzaa ɗi ma fəti ta kwəma gəzə Zəghwə vay, ka kwəmavə piy tsaa kəɗi maw. War ngwəvə sati nəfə tsa Hyala na saa dzaa nza kən ya hwəmɓa.
4Yesəw lə mali ka *Samari
14:1-2 3:22Dzəghwa mbaꞌa *ka Farisahi favə məndiy gəzə: «Mbə məni *batem na Yesəw, ɗaŋ tərəŋw mbəzli ka səəkə və, ɗaŋɓa nici mbəzliy nəw mənishi kən ni Zhaŋ» kə məndi ngəshi. 2Na Yesəw dəꞌwə ghən tsa ci kiy, niy mənəhwə batem na kaa ndəw, mbəzli ta səɗa ci niy məni na.
3Dza Yesəw sa favə na kwemer gəəzə məndi va tsəgha, mbaꞌa ɓarvay tə hiɗi ka Zhəwde ta zhay zhəti hiɗi ka Galile. 44:4 4:9; Lk 9:52; 17:11, 16; SləniKY 8:4-25Ta dzaa zhəmbə Galile va ki na, dzəvəri tə hiɗi ka Samari ghəci dzaa taŋə.
54:5 Ghava 33:19; 48:22Ma ghəci mbə taŋə dzəvəri tə hiɗi ka Samari va ki na, mbaꞌa tsəhəy mbə nahwəti məlmə tə hiɗi va, Shikar, kə məndi slən tsa nzə. Məlmə va na, vəgha vəh tsaa niy ɓanavə *Zhakwapə va kaa zəghwə ci *Zhezhefə ghənzə. 6Ma mbə vəh tsa va kiy, mbaꞌa Zhakwapə niy lati yam. Sa daliy Yesəw va dza ki na, mbaꞌa nzəyəy ka dəkəva miy yam va, geꞌi lə vici kwa ghən.
7ꞌWakəvə nahwəti mali ka Samari ndəs səəkəta ta ga yam ghala vici va ki. Ma sa səəkəta na na, dza Yesəw ka gəzanta kwəma: «A mali, samiyra yam va di» kə. 8Ma ghala pətsa va kiy, *mbəzli ta səɗa Yesəw dzashi ta papa shi zəmə dzar mbə məlmə niy nza na. 94:9 2Mezh 17:29-41; Esd 4:1-3; Mt 10:5; Lk 9:52-53Ma kə mali va kaa Yesəw na: «A ntsa, ndə *ka Zhəwifə gha, mali ka Samari yən kiy, tawa ɗəw gha yam vəya ta sashi kia?» kə. Ma kwəma gəzə na vay, sa nzana, kalaa niy tsəɓə ghən tsa ka Zhəwifə ghəshi lə ka Samari ghala pətsa va ya jəw nzə, va tsəgha gəzə na tsəgha. 104:10 4:26; 7:37Ma kə Yesəw zləɓanta na: «A mali na, mbala na gha sənay gəla ni ɗi Hyala vəlipə shiy nza, mbaꞌa gha sənay, nda wa ntsaa ɗəw yam tsa va gha nzay, gha na saa niy dzaa təɓəə ɗəw yam və. Ma nza ghəci ɓəŋa yaməə ɓəpə piy tsaa kəɗi ma nza» kə. 11Ma kə mali va na: «A Metər, kərakə yam kwaɓa, zhini saa ga yam va ghaw na, kwəma dza ghaa ɓəkə niva yaməə ɓəpə piy tiɓa sənzənva kia? 124:12 8:53Yam nashi gha niy, jijimmə *Zhakwapə latəŋəyshi na. Ghəci dəꞌwə ghən tsa ci, lə ndərazhi ci, mbaꞌa dəbəkə tsa ci gwaꞌay, yam ni niy sa ghəshi. Naa ə nzana mbaꞌa gha taŋəti jijimmə Zhakwapə tə dikə nə gha ki shəkəna?» kə. 134:13-14 6:35; 7:37Ma kə Yesəw na: «A mali, ya wa ntsaa sahwə nini yaməy, war ta zhini dza ndir ghəranci ɓa. 14Ma ni dzee vaa ɓanshi yam kaa mbəzli kiy, ntsaa dzaa sahwə shi na, ka zhini ndir ghəranci kaa tsava ndə ghwəla tepəw. Yam dzee vaa ɓanavəy, mbər ka shənifə yam dza ghəshiy nza mbə, ta ɓanci piy tsaa kəɗi ma ghəshi» kə.
154:15 6:34Ma sa favə mali va tsəgha, ma kə kaa Yesəw ki na: «A Metər, gavəra gəla niva yam di, e sahwəshi, nda kee mbəlira va zhini ndir ghəraɗa kala dzee zhiniy zhəkə tikə ta ga yam ghwəla» kə. 16Ma kə Yesəw na: «Tsəgha na, mbala harkə zaŋa, a ghwəy səəkə li tikə» kə. 17Ma kə mali va na: «Zal vəyaw» kə. Ma kə Yesəw na: «Geꞌi geꞌi na kwəma nə gha va: “Zal vəyaw” pə gha. 18Sa nzanay, cifə na zhər səəkə gha ti shi ghənghən ghənghən. Tsa nza gha tsa və zal sənzənvanay, zaŋa tsa slar tsa naw, dzərvə mbə kwəma gəzəkəra gha vaw» kə. 194:19 9:17; Mt 21:46Dzəghwa ma kə mali va ki na: «A Metər, wa nee sənay nana ki, ndə Hyala nza gha. 204:20 Nəw 12:5-14; Cem 122:1-5Ghəy ghəy ka Samariy, tikə mə ghən dəlagwa niy va jijihiŋəy tsəfəkwə ta pəraꞌwanta dividivi shi kaa Hyala. Ma pə ghwəy ghwəy ka Zhəwifə na ghwəy ki na: “War mbə məlmə Zherəwzalem gwaꞌa tsəgha na pətsa ka məndi pəraꞌwanta dəvə ti kaa Hyala” pə ghwəy» kə. 21A kə Yesəw ngəta na: «A mali, zləɓavə kwəma dzee na ta gəzəŋa: Mbə səəkə na tsahwəti vəghwə, mbə vəghwə tsa vay, ka dza ghwəy pəraꞌwanci dividivi ghwəy kaa Didi Hyala ya tikə mə dəlagwa na, ya mbə məlmə Zherəwzaleməw. 224:22 Ezay 2:3; Abdi 17; Rm 9:3-4Ghwəy ghwəy ka Samari talay, sənay ntsa pəraꞌwanci ghwəy dividivi ghwəy ghwəyəw. Əy, ma na ghəy ghəy ka Zhəwifə kiy, a ghəy sənay ntsa pəraꞌwanci ghəy dividivi ghəy. Sa nzanay, səəkə mbə hwəlfə ka Zhəwifə dza ntsaa dzaa mbəlipəə tsahwə. 23-244:23-24 3:3-8; 2Kwər 3:17; Flp 3:3A tsahwəti vəghwə dzaa səəkə, ya sana nzəy, aa məniy. Ghalaɓay, lə *Safə tsa Hyala ɗewɗew tsa, mbaꞌa lə nəfə tsa kataŋ tsa dza ka pəraꞌwə dəvə slar niy pəraꞌwanci dəvə kaa Didi. Sa nzanay Safə na Hyala. Mbəzliy ɗi pəraꞌwanta dividivi shi kaa Hyala kwərakwə kiy, lə bərci Safə tsa nzə, mbaꞌa lə nəfə tsa kataŋ tsa dza ghəshiy pəraꞌwanta dividivi shi. Sa nzanay, gəla mbəzliy pəraꞌwanta dividivi tsəgha na shi ɗi Hyala» kə Yesəw.
254:25 1:41; 4:29; 7:26; 11:27Ma kə mali va ki na: «Talay, e sənay, ta səəkə dza Ntsa tivə Hyala, ntsa nə məndi va, *Kəristəw, kə məndi. Sa ka na səəkəyəy, ta pəraslavəŋəy kwəma Hyala dza naa dza gwaꞌa gwaꞌa» kə. 264:26 9:37Ma kə Yesəw ngəta na: «Ava yən na ki, yən ntsaa gəzaŋa kwəma tsa sənzənva» kə.
27Ghala pətsa va ki na, mbaꞌa mbəzli ta səɗa Yesəw zhəghəkəvashi mbə məlmə. Ma səəkə ghəshi na, Yesəw mbə gəzə kwəma lə mali, mbaꞌa nava kwəma səəti məhərli shi. Ya tsəgha nzə ki na, ndə tiɓa mbə shiy ɗəw: «A mali na, wa shi ɗi gha və shəka?» kəw. Ya ka ɗəw va Yesəw na: «Gha kiy, a kwəma gəzə ghwəy lia?» kə ɓaw.
28ꞌWakəvə mali va tsəgha, mbərəkə zlata tsaghwa nzə tiɓa miy yam, ka zhəghəvaa jighi ta dzaa gəzanshi mbəzli. A kə kaa mbəzli sa tsəhəta na na: 294:29 Mt 12:23«A mbəzlia, wa ndim nighətimam tsahwəti ndə tikə, mbaꞌa gəzəkəra shi mənəhwee ghala mbəradzə gwaꞌa gwaꞌa. Nda ghəci na Kəristəw Ntsa tivə Hyala vay? Əndaw» kə. 30ꞌWakəvə mbəzli mbə məlmə va tsəgha takwəs maɗishi ta dza ta nighə Yesəw ki.
31Ləy hwəm sa dzata mali vaa dzəmbə məlmə ki na, mbaꞌa mbəzli ta səɗa Yesəw maɗishi ta cəꞌwə Yesəw, a ghəci zəməhwə shi zəmə di, ma kə ghəshi na: «A Metər, zəhwə shi zəmə» kə ghəshi. 32Dzəghwa ma kə ngəshi na: «Kadiwəm na ghwəy di, a ni ya shi zəmə vəya zəməshee, shi zəmə sənashi ma ghwəy» kə. 33Tapə mbəzli ta səɗa ci va dzəmbəshi mbə ɗewɗew kwəma kwa jipə shi, a kə ghəshi na: «Ə nzana mbaꞌa tsahwəti ndə ɓanakə shi zəmə shəkəna?» kə ghəshi. 344:34 6:38; 8:28; 12:49-50; 14:31; 15:10; 17:4Ma kə Yesəw ngəshi ki na: «Ma na ni ya shi zəmə gəzaŋwəy yay, ghəshi na ɗi fəti ta kwəma gəzəkə ntsaa ghwənara, mbaꞌa kəramti sləni ndara na ta məni nzə. 354:35 Mt 9:37; ShiZhŋ 14:14-20Tir faɗə tərə na məndi dzaa məni shi zəmə səəkə kwamti, pə ghwəy sana ɓay? A gəzaŋwəy ya nee ki, nighətim njasa nza pətsa kwamti, gwaꞌa gwaꞌa nakamtəvashi shi zəmə. Tərə na war mənishiy jighi. 36Ndə məni shiy jighi kiy, mbə kwəma zhəmə ci na, ka na dza kaa hwəlfə shi vay, ɓasə ɓasə ɓasətishi, mbaꞌa dzaa gwəmaghwashi kwa gəzəm, ta kwəma piy tsaa kəɗi ma ghəshi. Ta mbə kar ntsaa zati shi va ghəshi lə tsaa mənikəshi vaa jighi nza lə vəshi bakanashi. 374:37 Mishe 6:15A kwəma va mbəə nza nja kwəma fir tsaa niy gəzə va, ma kə na: “Kwətiy ndə tsəŋwə shiy na, kwətiy tsaa mənishiy jighi” kə. 38Sa nzanay, ghwəniy ghwəniŋwəy ya sana, ta dza ghwəy məni shi zəmə tsəŋwəti ma ghwəy jighi. Kwətishi na mbəzliy, zati shi va. Mbaꞌee ghwənaŋwəy kwərakwə ki tə mbərkə sləni shi va» kə.
39-40Ma sa tsəhəshi mbəzli mbə məlmə ka Samari va vəgha Yesəw na, ɗaŋ mbəzli mbəɓa ɓanavə nefer shi ki, tə mbərkə kwəma gəzanshi mali va va, nə na: «Gwaꞌa gəzara na kwəmaa niy mənəhwee ghala mbəradzə» kə. Dza ghəshi ka cəꞌwə Yesəw, a ghəci hyayvay mbə shi. Dza Yesəw mbaꞌa zləɓati mbaꞌa hiy mbə shi gar vici ci bakə. 41Sa favə ghəshi kwəma gəzanshi na lə miy tsa ci dəꞌwə ghən tsa shi na, dzəghwa mətsəhə nihwəti mbəzliy ɓanavə nefer shi zhiniy mətsəhə shi ki. 424:42 1Zhŋ 4:14Ma kə ghəshi kaa maliy harashi va ki na: «A mali, kwataka tə sa gəzaŋəy gha va gwaꞌa tsəgha ɓanavə ghəy nefer ghəy kaa Yesəw nana kiw. Sa nzana, mbaꞌa ghəy favə kwəma gəzə na lə miy tsa ci ngəŋəy dəꞌwə ghən tsa ghəy. Dzəghwa mbə kwəma va na, mbaꞌa ghəy sənay kataŋ kataŋ, ghəci na Ndə mbəli mbəzli tə hiɗi, pə ghəy, va tsəgha ɓanavə ghəy nefer ghəy diɓa» kə ghəshi.
Kar Yesəw lə ndə ghəra sləni ngwəmna tsa dikə tsa
43Ləy hwəm vici mənti Yesəw va bakə na mbə məlmə *Samari kiy, dza na mbaꞌa zlay tsava piy səvəriy, ka dzay dzəti nici hiɗi, hiɗi ka Galile. 444:44 Mt 13:57Kwataŋay aa niy gəzəkə, a kə niy niy: «Ka fati dikə məndiy dzəti ndə Hyala njasa təɓə na mbə məlmə ciw» kə niy ni. 45Ya tsəgha nzə kiy, ma sa tsəhəy na tə hiɗi ka Galile na, dzəghwa mbəzli tə hiɗi va mbaꞌa ghəshi kaꞌwəvə wəzə wəzə tərəŋw. Sa nzana mbaꞌa ghəshi səəkə mbə məlmə Zherəwzalem ta *makwaghwa Pakə, mbaꞌa ghəshi nashi shi mənəhwə Yesəw mbə makwaghwa va lə mətsə shi njasa mənishi na gwaꞌa.
464:46-53 Mt 8:5-134:46 2:1-11Dzəghwa Yesəw mbaꞌa zhəghəghəvay zhimbə məlmə Kana, tə hiɗi ka Galile. Mbə pətsaa niy zhəghəti na va yam gəmshi ni ka tay. Dzəghwa mbaꞌa tsahwəti ndə ghəra sləni ngwəmna tsa dikə tsa tiɓa mbə məlmə Kapernahwəm gwərapəy zəghwə ci. 47Ma sa favə na, a Yesəw zhəghəkəvay tə hiɗi ka Zhəwde dzəti hiɗi ka Galile, kə məndi na, dza na mbaꞌa dzaa kəsay ta cəꞌwə, a kə na: «A Metər, titihwə dzam a gha dzaa mbəlitəra zəghwee ghəci gwərapəy mbə məlmə Kapernahwəm, tərə na jəw sana ta məti» kə. 484:48 Mk 13:22; 1Kwər 1:22Ma kə Yesəw ngəci na: «Yaŋ tsəgha na, ghwəy ɗi na ɓəra nefer ghwəy kala war ghwəy nay na yən mənti shi maɗaŋa maɗaŋa ni, lə shiy cipə kwəma ɓa na.» kə. 49Ma kə ndə sləni ngwəmna tsa va ngəci na: «A Metər, yaŋ pə gha, ndi mbata ghaa dzakə ghi tsee di na gha, əntaa zəghwee va mətiy» kə. 50Ma kə Yesəw ngəci na: «A pə gha məntiy, mbalaa jighi, mbəli mbəli na zəghwə gha» kə. Dza na: «Yaŋ» kə zləɓavə kwəma gəzanci Yesəw va, war ka dzay.
51Ma war ghəci ghwəlay kwa kwal mbə jighəy, mbaꞌa mbəzliy ghəra sləni kəghi tsa ci səəkəshi ta kaꞌwə, ka gəzanci: «A zəghwə gha va mbəliy ɓay» kə shi. 52Ma kə na: «Geꞌi geꞌi lə vici njaa gha naa mənti gəjaꞌ baya?» kə. Ma kə mbəzli va na: «Mbəra sa səkwata vici kwa ghən gha naa kwəmavə gəjaꞌa» kə ghəshi. 534:53 2:23Dzəghwa ndə ghəra sləni ngwəmna tsa va mbaꞌa sənay tsəgha, war geꞌi geꞌi ghala vici gəzanci Yesəw va nə naa ni: «Mbala, mbəli mbəli na zəghwə gha va» kə, zəghwə ci va kwəmavə gəjaꞌa. Dzəghwa na, ghəci lə mbəzli kəghi tsa ci gwanashi, mbaꞌa ghəshi ɓanavə nefer shi kaa Yesəw ki.
544:54 2:11Ava, ghənzə na kwa baka kwəma maɗaŋa maɗaŋa na mənti Yesəw tə hiɗi ka Galile, ghala pətsaa səvəriy na mbə hiɗi ka Zhəwde dzətiy ti shi.
5Yesəw ghəshi lə ntsa məti məti vəgha tsa mbə məlmə Zherəwzalem
1Ma ləy hwəm kwəma va na, mbaꞌa nahwəti vici makwaghwa *ka Zhəwifə mənta, mbaꞌa Yesəw dzay dzəmbə məlmə Zherəwzalem ta makwaghwa va kwərakwə ki. 2Ma mbə məlmə va na, mbaꞌa kwəfa lati məndi tiɓa ndəkwə ghənzə vəgha miy dəgha ka teŋkesliy dzəmbə məlmə va kwa. Slən tsa kwəfa va lə kwəma ka *Ebərə na: «Betizata.» Cifə məndi lalati geshikiki vəgha. 3Ma mbə geshikiki va na, mbaꞌa mbəzli gwərapə gwərapəshi ni niy ɓasəyvashi ɗaŋ tərəŋw, ghwəlefesli, lə vədevəder, mbaꞌa mbəzli məəti məəti vəgha ni gwaꞌa. [Ka ndəghə dazləɓə tsa dza yam vaa dazləɓayvashi. 4Sa ka naa nzay, bərkəti ma *ndə kwal tsa Hyala na, kar naa səkway dzəghwa kwəfa vaa dazləɓata. Ma ndə zəlghwə tsaa dzaa ꞌwaa dzəghway dzəghwa kwəfa va, ya zəlghwə ka wa niy nza sa ci na, mbəli mbəli ghəci.]
5Mbaꞌa tsahwəti ndə niy nza tiɓa məhəni mbə gaska va, gwərapəy gar piya ci, mahkan mətsəkə dəghəsəti. 6Sa nay Yesəw tsəgha məhəni, mbaꞌa niy sənay gwərapəy na ghala ndimndim kə na, dza na ka ɗəw kwəma və, a kə na: «Ka ɗi ghaa mbəliŋa na?» kə. 7Ma kə ntsa gwərapəy tsa va na: «A Ndə sləkəpə, ava war tsəgha kee nza tiɓa. Tsee ndə tə ya gar ɓəvəraa fambəra mbə yam taŋtaŋ, ghala pətsa ka ghəshiy dazləɓəshiw. Sa kee dza kaf kafəra, ka dza ta dzəghə dzəmbəshiy, kee maɗiy tsəhə na, tsahwəti ndə ꞌwati kwal dzəghway kənee» kə. 85:8-9 Mt 9:6-7Ma kə Yesəw na: «Sati, pəərə kəshəɗə tsa gha, mbala» kə. 95:9 5:16, 18; 7:21-22; 9:14; Mk 2:27-28Nzaꞌjəw tsəgha, kwəriŋ, ntsa va mbəliy. Dza na mbaꞌa pəərəvə kəshəɗə tsa ci, ka dza.
Ma vici məniva shi va ti kiy, fəca *vici dəkəva ka Zhəwifə ghənzə. 105:10 Səvəri 20:8-10; Zher 17:21-22Ma kə mbəzli dikə dikə ni mbə ka Zhəwifə kaa ntsaa mbəliy va na: «Gha kiy, kwal va gha ta ɓə kəshəɗə tsa gha tsa, njana nzana mahalakə ghəra sləni va ghwəmmə ndatsə nzaw» kə ghəshi. 11Ma kə kaa zləɓanshi na: «Waa ntsaa mbəlitəra va, nə naa ni: “Sati pəərə kəshəɗə tsa gha a gha dzaa” kə sa» kə. 12Zhini ma kə ghəshi ngəci ɓa na: «Yaŋ, wa slən tsa tsava ntsaa gəzaŋa va tsəgha naciy?» kə ghəshi. 135:13 6:15; 11:54; 12:36; Mt 8:18; 13:36Ma na ntsa mbəlitim va naci kiy, niy sənay ntsaa mbəliti va naw. Sa nzanay, a Yesəw niy ɓarvay tə pətsa va, mbaꞌa dzay sa nza mbəzli ɗaŋshi tiɓa.
145:14 Mt 9:2; Zhk 5:16Dzəghwa ləy hwəm shi va ki na, mbaꞌa Yesəw dzaa kəsay ghəci mbə *ciki Hyala. Ma sa kəsay na tsəgha ki na, dza na mbaꞌa gəzanci, ma kə ngəci na: «A ntsa, avanay sənzənvay, a gha mbəliŋa, nana kiy, ya tə gha ghən tsa gha va zhiniy məni *kwəma jikir na. Vantaa nahwəti kwəma zhataa dzəkən gha, taŋ kaa na kwataŋa va» kə. 155:15 9:11Dzəghwa ntsa va mbaꞌa dzaa gəzanshi ka mbəzli dikə dikə ni mbə ka Zhəwifə: «Wa Yesəw mbəlitəra na ki» kə.
16Tə kwəma va ɗi ma mbəzli ka Zhəwifə dikə dikə ni mətsə Yesəw ki, sa mbəliti na va ntsa va fəca vici dəkəva shi. Mbaꞌa ghəshi ghati ghəzli ci tsəgha. 17Ma kə Yesəw ngəshi na: «A mbəzli ni, Dirəy, vici va vici va na mbə ghəra sləni. Yən kwərakwə kiy, war tsəgha ghəree» kə. 185:18 ka pəla pəəsli ci: Mt 14:5; Zhŋ 7:1, 25; 8:37, 40; 11:53; Dirə na Hyala: 1:34; 3:35; 8:16-19; 10:17-18, 29-38; 14:8-11, 20, 28; 15:9-10; 16:27-28; vəh. 17Tə mbərkə kwəma gəzəkə Yesəw va tsəgha na gwəra mbəzli dikə dikə niy ɓəti nəfəə dzəkən Yesəw tərəŋw ka pəla kwal pəəsli ci. Kwataka va ntsa mbəliti na va fəca vici dəkəva naw, əhəŋ, gaw tə sa nə na va: «Dirə na Hyala» kə, ka zhəghəti ghən tsa ci yəm lə Hyala na.
Bərci ɓanavə Hyala kaa Zəghwə nzə
195:19 1:34Ma kə Yesəw ngəshi ki na: «A mbəzli ni, a gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ya wa shi nashi ghwəy va Zəghwə məntiy, shi mənti na dəꞌwə ghən tsa ci ghəshiw. Shi nashi na Dəy mbə mənishi na, shi va mənti na. Ya nimaɓa shiy na shi məni Didi va gwaꞌay, ghəshi na shi məni Zəghwə ci kwərakwə. 205:20 3:35Sa nzana mbaꞌa Didi ɗiti Zəghwə ciy, dza na mbaꞌa cinti məni shi ka naa məni gwaꞌa ngəci. Ta zhini dza naa canci ghəra sləniy taŋamti nana tə dikə tərəŋw diɓa, nza Zəghwə ci mbəə ghəra, ma nza ghwəy nighə nava kwəma, nja kwəma dimədimə na ki. 215:21 Rm 4:17; Ef 2:5; Zhŋ 11:25Sa nzanay, njasa mbay Didi vaa zhanakati mbəzliy bəkwəshi zhakati mbə məti, ka zhanambə piy tsa shiy, tsəgha dza Zəghwə ciy mbay ɓanci piy tsaa kəɗi ma kaa ya tsama ntsa dza naa ɗi gwaꞌa kwərakwə ki. 225:22 3:18; 5:27, 30; 9:39; 12:47-48; SləniKY 10:42; 1Zhŋ 2:28Na Didiy, ka ɓasə ngwəvə naa dzəkən ndə ya kwətiŋ naciw. War kaa Zəghwə ci ɓanavə na kwal ɓasə ngwəvə. 235:23 Flp 2:10-11Ta mbə ndə ya tsamaɓa ciy fal Zəghwə ci va, njasa fal ghəshi va Didi kwərakwə. Ntsaa dzaa ɗi ma fal Zəghwə ci vay, ava tsəgha dza naa fal ma Dəy tsaa ghwənay va kwərakwə.
245:24 3:16; 5:22; 6:35; 8:51; 10:28; 11:25-26; 14:6; 17:2; 20:31; 1Zhŋ 2:25; 3:14Avanay sənzənvay, ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ya tsamaɓa ndə favə na kwəma gəzee, dza na mbaꞌa zləɓavə kwəma ntsaa ghwənaray, a tsava ndə kwəmavə piy tsaa kəɗi ma. Ka kəsəy tsava ndə ngwəvəw. A taŋəy dzəghwa kən məti, mbaꞌa dzay dzəmbə piy tsaa kəɗi ma. 255:25 11:43; Mk 5:41; Lk 7:14Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, a tsahwəti vəghwə tiɓa dzaa səəkə, ya sənzənvay, aa səəkəy, vəghwə tsa vay, vəghwə tsa dza mbəzli bəkwə bəkwə niy favə gaka məli Zəghwə Hyala ti na. Mbəzliy dzaa favə gaka məli ci va kiy, ta piy dza ghəshi. 265:26 1:4Sa nzanay, njasa nza Didi va lə bərci və ta ɓə piy kaa ndə na, tsəgha ɓanavə na bərci va kaa Zəghwə ci a ghəci ɓanshi piy kaa mbəzli kwərakwə. 27Mbaꞌa ɓanavə kwal tsaa ɓasə ngwəvəə dzəkən mbəzli gwaꞌa kaa ngəci, sa nzana Zəghwə yakə ndə ngəri ghəci. 28Əntaa ghwəy dzaa nighə nja maɗaŋa sa ka tsahwəti vəghwə səəkəy ma. Ghala vəghwə tsa vay, mbəzli kwa kwəli gwaꞌa gwaꞌa dza naa favə məli ci, 295:29 11:24ka ghəshi dza na, mbaꞌa ghəshi zhikəməshi kwa kwəli. Ma mbəzliy niy nza mbə məni kwəma wəzə nay, səəmə tsa shi na, ta kwəmavə piy tsaa kəɗi ma, ma niy niy məni war *kwəma jikir na na, ka səəmə ta dzəti ngwəvə.
305:30 4:34Na neyey, sa mbay ya məni dəꞌwə ghən tsee, njasa tarəvee tiɓaw. Ya ngwəvə njasa slee nay, njasa gəzara Hyala slee. Ngwəvə slee vay sa tsərtsər na na, sa nzana, kala pəla fambə nee kwəma ɗee yən dzəmbə, war njasa ɗi ntsaa ghwənara yən məni» kə.
Shiy ndəgha fəti ta bərci va Yesəw mbə sləni ci
315:31-32 5:36Ma kə Yesəw diɓa na: «Na neyey, mbaꞌa pən ni, e ndəgha fəti ta ghən tsee, pənəy, fəti kataŋ na naw dza mbəzliy ni. 32Nanzə kiy, a ndə tiɓa, ntsaa dzaa ndəgha fəti tə ya. E sənay, fəti ndəgha ntsa vaa dzəkən yay, ndəgha fəti lə kwal tsa kataŋ tsa na. 335:33-34 1:15, 19, 34A ghwəy niy ghwənashi mbəzli kaa Zhaŋ tsaa məni *batem ta ɗəw kwəma və. Dza Zhaŋ mbaꞌa ndəghamti fəti ta kwəma kataŋ na va. 34Ma na nee ta na tsee ghən kiy, ɗəw ndee a ghəci mbəə ndəghatəra fəti, pənəw. War tə mbərkə ghwəy gəzee kwəma ndəgha fəti Zhaŋ, ta mbə ghwəy zləɓa, ma nza ghwəy mbəliŋwəy. 35Sa nzana Zhaŋəy, nja gərkəwa ka ghwə vaa nza waŋə kwa, ka mbərə kaa mbəzli ghəci niy nza. Dzəghwa mbaꞌa ghwəy niy vəshiŋwəy geꞌi lə tsava vəghwə gar jəwə tsətsə, ta kwəma waŋ tsa mən na va.
365:36 10:25, 38; 14:10-11; 15:24, 27Na nee diɓay, a nihwəti shiy dzaa ndəgha fətiy dzəkənee tiɓa, tərəŋwɓa na shi va ndəgha fəti kən na Zhaŋ. Sləni gəzara Dirə va, ta ghəray, ghənzə ndəgha na fəti tə ya. Sləni mənee vay, ti dza mbəzliy sənay, Dirə tsa mə ghwəmə ghwənikəra na, kə ghəshi. 375:37 1:34; Səvəri 20:19; Nəw 4:12Dzəghwa Dirə tsaa ghwənikəra va ɓa na, mbə ndəgha fəti ghəci dəꞌwə ghən tsa ci tə ya. Ma ghwəy ta na tsa ghwəy ghən ki na, səəkə ghwəy favə gaka məli ciw, səəkə ghwəy nata mətsə ciw, tsəgha. 385:38 16:9Njana ɗi ma ghwəy zləɓa kwəma ntsaa ghwənaray, kwəma ci mbə nəfə ghwəyəw ɗi naa gəzə.
395:39 Lk 24:27, 44; SləniKY 13:27; 17:11; 2Tim 3:15-16; 1Pi 1:10-11Dzəghwa ghwəy mbaꞌa ghwəy jahambəvaŋwəy tərəŋw dzəmbə jangə zliyahi Hyala, sa bərkəti ghwəy: “Ta kəsata kwəmaa cipə njasa dza məndiy kwəmavə piy tsaa kəɗi ma dza ghəy mbə” pə ghwəy. Mbalaa dzəkənee gəzə kwemer mbə zliyahi va va kwəma nashi ki. 40A ka ɗi ghwəy səəkə vəya ta kwəmavə tsa kataŋ tsa piyəw.
415:41 7:18Ma na nee, ta na tsee ghənəy, nə yaa ni, war ndə ngəri faltəra, pənəw. 42E sənaŋwəy, ka ɗi Hyala ghwəy ya jəw mbə nefer ghwəyəw. 43Vanay sanay, e səəkəra tikə, ta kwəma ghwənikəra Dirə, dzəghwa ghwəy na, a ɗi kaꞌwəra ghwəyəw. Ka ghwəy nighə taa nza kiy, mbaꞌa kə tsahwəti ndə səəkəy lə kwəma tarəkə na, dəꞌwə ghən tsa ci na, ka ghwəy dza, kaꞌwə kaꞌwəvə tsava ndə tsəgha. 445:44 5:41War fal tsa dza ndə ngəri, nja ghwəy faltəŋwəy sa pala ghwəy gwaꞌa tsəgha, kala pəla fal tsa dza Hyala kwətitaa faltəŋwəy. Njaa dza ghwəy zləɓavə kwəmee nə ghwəy kia? 455:45 Nəw 31:24-29Əntaa ghwəy təkə na, nja yən dza naa hakaŋwəy dzəti ngwəvə kwa kwəma Dirə, pə ghwəy nee ki ma. *Məyizə tsa sənay ghwəy va fəy ghwəy ghən tsa ghwəy tiy, ghəci dza naa harŋwəy dzəti ngwəvə. 465:46 Nəw 18:15, 18; Lk 24:27; Zhŋ 6:14; SləniKY 3:22; 7:37War mbaꞌa pə ghwəy niy zləɓavə kwəma Məyizə lə nəfə tsa karkar tsa nzay, a ghwəy niy dzaa zləɓavə nee va kwəma nza kwərakwə ki, sa nzanay, kwəmaa dzəkənee na sa niy tsasliti Məyizə va. 475:47 Lk 16:29-31Kwa vəghwə tsa njana, kala zləɓavə na Məyizə va kwəma ghwəy kiy, njaa dza ghwəy ghaa zləɓavə nee kwəma nee paraa?» kə Yesəw.
6Yesəw lə mbəzli bələkwə bələkwə cifə mətsəkə
(Mt 14:13-21; Mk 6:30-44; Lk 9:10-17)
1Ma ləy hwəm kwəma va ki na, mbaꞌa Yesəw kafəy taŋəy dzəvəri na pəriɓa pəriɓa bəla həl Galile tsa har məndi vaa həl *Tiberiyadə. 26:2 Mt 6:25; Zhŋ 2:23Ma sa nay məndi ghəci dzay na, tapə vərəm ndə ngəri mbə nəw ci, sa nay məndi kwəma maɗaŋa maɗaŋa na mbə mbəli tsa mbalamti na va mbəzli gwərapə gwərapəshi ni. 36:3 kəlaŋ: Mt 5:1; 15:29; Mk 3:13; 6:46; Lk 22:39Dza kar Yesəw ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci mbaꞌa ghəshi dzəməshi mə kəlaŋ tiɓaa nzəyshi mə. 46:4 2:13Ma ghala pətsa va ki na, *makwaghwa Pakə ka Zhəwifə ndəkwə ndəkwə ta məniva.
5Sa nə Yesəw njəꞌwə, kə na, ndə ngəri ɗaŋ tərəŋw ɓasəkəvay, ka səəkəə dzəvəgha. Sa nashi na mbəzli va, ma kə kaa Fəlipə na: «A Fəlipə, kwəma dza ghwəm pakə shi zəmə tə pətsa sana gar ɓanshi kaa mbəzli ni gwanashia?» kə. 6Ma gəzə na kwəma va tsəghay, war ta mbəə favə na dza Fəlipəə zləɓanci kwəma gwaꞌa tsəgha. Ma ghəci na naciy, gwaꞌa sənata na njasa dza naa məni. 7Ma kə Fəlipə na: «A Metər, ya war mbəl gar bələkwə bələkwə bakəə ɓəvə ghwəm pavə shi zəmə tiy, daw dza ghəshiy nza ta kwəmavə ngəmiy shi mbəzli ni jəw jəw gwanashi» kə. 86:8 Andəre: 1:40; 12:22; Mt 4:18; Mk 13:3Ma kə tsahwəti mbə mbəzli ta səɗa ci, Andəre, zəmbəghəy Shimaŋw Piyer na: 9«Avanay tsahwəti zəghwə tikə jəwə lə peŋ cifə mbaꞌa kərpi bakə və. Nanzə kiy, wa shi dza niva shiy ghakə ta gəla mbəzli ɗaŋ ni ni tsətsə kia?» kə. 10Ma kə Yesəw ngəshi na: «Gəzanshim mbəzli va, a ghəshi nzəyshi mənzəy na ghwəy» kə. Ma pətsa vay, lə gwəzən ti gar nzəyshi mbəzli. Mbəzli va ki na, mbaꞌa ghəshi mənti gar bələkwə bələkwə cifə mətsəkə. Dza ghəshi mbaꞌa ghəshi nzəyshi ki. 116:11 21:9, 13Sa nashi Yesəw mbəzli va nzəyshi gwaꞌa na, dza na tsaŋ ɓəvə peŋ, ka məni ꞌwəsa kaa Hyalaa dzəkən. Sa manamti na ꞌwəsa na, mbaꞌa ɓanavəshi kaa mbəzliy nzəyshi va gwanashi a ghəshi zəmə. Tsəgha mənti lə kərpi va ɓa. Ya wa də mbə shi na, mbaꞌa kwəmavə shiy zəhwəshi gar məkanci. 12Ma ləy hwəm sa zəhwə mbəzli va shi zəmə gwanashi bəhə bəhə kiy, mbaꞌa Yesəw gəzanshi mbəzli ta səɗa ci, a kə ngəshi na: «A pə ghwəy mənti kiy, ɓasətim tsaa tərmbə va va mbəzli va, əntaa tsahwəti dzaa daŋərəy mbə» kə. 13Dzəghwa məndi ɓasə ɓasə məndi ɓasəti tsaa tərmbə peŋ mbə sa cifə tsa va sa zəməvə məndi, ghwani məŋ lə bakə məndi təhay li gyaɗə gyaɗə.
146:14 Nəw 18:15, 18; Zhŋ 1:21; 2:11; 5:46; 7:40; SləniKY 3:22-23Mbaꞌa ghəshi nata njasa mənti Yesəw kwəma dimədimə na va gwanashi tsəgha, a kə ghəshi ki na: «Ntsa na ndə Hyala tsa gəzə məndi va dzaa səəkəə dzəti hiɗi» kə ghəshi. 156:15 5:13; 18:36Mbaꞌa Yesəw sənay tsəgha, «Ndal tərmbə ghəshi ta səəkə ta kəsəra lə bərci ta pəərəɗa ka mazəw» kə. Mbaꞌa zhiniy zhay zhimə kəlaŋ tsa va kwətiy, mbaꞌa dzaa nzəyəy mə diɓa.
Njasa dza Yesəw dzəy tə ghən yam lə səɗa ci
16Sa məniy tihwer na, mbaꞌa *mbəzli ta səɗa Yesəw dzashiy dzəməy həl. 17Mbaꞌa ghəshi dzəghwashi kwa kwambəwal, ka taŋə dzəvəri tə həl tsa va ta dzəmbə məlmə Kapernahwəm. Paꞌ ka mənta vərɗi war ghəshi mbə taŋə, kala səəkəy Yesəw kəsashi. 18Mbaꞌa safə maɗiy ta viy dzəy tə kwəfa va lə bərci tərəŋw. War paslaꞌwə yam paslaꞌwəva dalala tsəgha ki. 19Ma sa kaɓə ghəshi kwambəwal tsəgha, mbaꞌa ghəshi kəətivə dza gar kiləwmetər cifə, ya gar kwaŋ kiy, nighə ghəshi na Yesəw səəkəy ndəkwə ndəkwə lə kwambəwal, ka dza lə səɗa ci dzəy tə yam. Dzəghwa mbaꞌa her shi dzashi və. 20Ma kə Yesəw ngəshi ki na: «Waa yən na, ka hazləni ghwəy ma» kə. 21«Ənkwa» kə ghəshi. Dza ghəshi ka ɗi kaꞌwəə dzəghwa kwambəwal, war ghwəla tsəgha na, ndəs kwambəwal kəsashi hiɗi pəri həlbə tsa ɗi ghəshi va dzaa dzəti.
Vərəm mbəzli lə Yesəw
22Ma way pi tə həzlimə na, ghaꞌ mbəzliy niy ɓasəshi va ghati zəzə kwəma Yesəw tə pətsa nza na. Sa nzana mbaꞌa ghəshi sənay, mbəray war kwətiŋta kwambəwal niy nza tə pətsa va, mbaꞌa *mbəzli ta səɗa Yesəw niy dzəghwashi kwa. Ma ghala pətsa dzəghwa ghəshi va na, niy nay Yesəw ghəshi dzəghway li shiw, war mbəzli ta səɗa ci va shiy niy dzashi jaꞌjaꞌa.
236:23 6:11Ma ghəshi mbə zəzə kwəma Yesəw tsəgha ki na, mbaꞌa nihwəti kwambəwalerəə səəkə mbə məlmə *Tiberiyadə dzakə dzashi tə pətsa va, tiɓa ndəkwə lə pətsa zəmə məndi va peŋ tsa mənti Yesəw va ꞌwəsa kaa Hyala məndiy zəmə. 24Sa nay ghəshi, kala Yesəw tiɓa, zhini kala mbəzli ta səɗa ci tiɓa kwərakwəy, mbaꞌa ghəshi dzəghwashi kwa kwambəwaler va, ka dzashiy dzəvəri məlmə Kapernahwəm ta pala Yesəw.
Yesəw na ɗafaa ɓəpə piy
25Dza ghəshi ndəs ghəshi kəsay Yesəw pəriɓa ki. Ma sa kəsay ghəshi na: «A Metər, hwəm səəkəŋa gha tikəa?» kə ghəshi. 266:26 2:11Ma kə Yesəw na: «Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, sa nzana mbaꞌa ghwəy favə kwəma ɗi shi maɗaŋa məntee va ciŋwəy palara ghwəyəw. Sa nzana, mbaꞌa ghwəy kwəmavə shi zəmə vəya, ka zəhwəshi bəhə ghwəy, va tsəgha palara ghwəy. 276:27 6:35Ka kəslimbə ghən ghwəy war kən ghəra sləni ta shi zəməə dzaa gwəravəə yiɗishi gəm ki ma. Ta niy dzaa nza ndimndim ni shi zəmə ka ɓanci piy tsaa kəɗi ma kaa ndə pə ghwəy ghəra sləni. Shi zəmə vay, yən Zəghwə yakə ndə ngəri, yən sa fati Dirə Hyala lamba nzə tə ya, dza naa ɓəŋwəyshi» kə Yesəw.
28Tapə mbəzli va ta ɗəw kwəma və ki, a kə ghəshi na: «War njaa njaa dza ghəy mənti dza ghəy mbay ghərati sləniy dzaa təɓanta kaa Hyalaa?» kə ghəshi. 296:29 2:23Ma kə Yesəw zləɓanshi na: «War ndara ma ghwəy nefer ghwəy, yən ntsa ghwənay nay, ghənzə na ghəra sləni wəzə na ɗi na va ghwəy» kə. 30Zhini ma kə ghəshi na: «A kwəma maɗaŋa mənti gha gar nata ghəy, ta mbə ghəy ndaŋa nefer ghəya? Naa a sləni mənti ghaa? 316:31 Cem 78:24; Səvəri 16:4, 31; Zhŋ 6:49A gha sənay ghala pətsaa nza jijihimmə kwamti mbə gambay, a ghəshi niy kwəmavə shi zəmə nə məndi *manə, kə məndi, mbaꞌa ghəshi zəhwəshi, njasa gəzəkə kwəma mbə Zliya Hyala, ma kə na: “Mbaꞌa ɓanakəshi na shi zəmə səəkə mə ghwəmə” kə» kə ghəshi.
32Ma kə Yesəw na: «Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay tsəgha, *Məyizə ndaŋwəy na shi zəməə səəkə mə ghwəməw, Dirə na saa dzaa ɓəŋwəy ni kataŋ kataŋ ni shi zəməə səəkə mə ghwəmə. 336:33 6:41, 51Sa nzanay, ma ni ɓəkə Hyala shi zəmə mə ghwəməy, shi ka ɓanshi piy kaa mbəzli tə hiɗi na ghəshi» kə. 346:34 4:15; Mt 6:11Ma kə mbəzli va na: «A ntsa dikə tsa, ɓəŋəy niva gəla shi zəmə həzlimə həzlimə di» kə ghəshi. 356:35 4:13-14; 6:48-58; 7:37Ma kə Yesəw na: «Yənəy, yən na shi zəməə ɓəpə piy. Ya tsamaɓa ndə səəkəy na vəyay, ka dza maa ghəranciw. Ntsaa ndara nəfə tsa ciy, ka ghəranci ndir ghwəlaw.
366:36 16:9; 20:29Nanzəy, e niy gəzəkəŋwəy: A ghwəy nara ngar na, a ndara nəfə tsa ghwəy ghwəyəw, pən niy ni. 376:37 17:2, 24Ya tsama ndə na mbə ni ndara Dirə va mbəzliy, ta səəkə dza naa dzəmbə dəvee, ka tihəti tsaa dzaa səəkəy va ndəə dzəmbə dəvee ya tepə kiw. 386:38 4:34; Mt 26:39Sa nzanay, səəkəree mə ghwəmə ta məni kwəma war njasa ɗi yaw, ta məni kwəma ɗi ntsaa ghwənara səəkee. 396:39 10:28; 17:12; 18:9Kwəma ɗi ntsaa ghwənara vay, war mbaꞌee ndəghwəti mbəzli ndara na va mbə dəvee gwanashi. Kala zay ndə mbə shi ya kwətiŋ nzə. Mbaꞌee dzaa zhanakatishi mbə məti gwanashi, fəca dza hiɗiy kərə. 406:40 5:24; 6:44, 54; 11:24Ma kwəma ɗi Dirəy, ya wa ntsaa nara, yən Zəghwə ci, dza na mbaꞌa ndara nəfə tsa ciy, mbaꞌa tsava ndə kwəmavə piy tsaa kəɗi ma, zhini mbaꞌee dzaa zhanakati mbə məti fəca dza hiɗiy kərə» kə Yesəw.
41ꞌWakəvə *ka Zhəwifə gaꞌ ta ngwəzliməə dzəkən Yesəw, sa nə na va: «Yən na shi zəməə səəkəshi mə ghwəmə» kə. 426:42 Mt 13:55Ma kə ghəshi na: «Yesəw sasa tsəy? Ghəci zəghwə *Zhezhefə va tsəy. Ntsa sənay ghwəmmə kar dəy lə mbəghəy ghəci ki na. Njaa njaa naa ni: “Mə ghwəmə səəkee” kəa?» kə ghəshi. 43Ma kə Yesəw na: «A mbəzli ni, ka ngwəzlimə ghwəy kwa jipə ghwəy gəm ma. 44Ndə tiɓa mbaꞌa dzaa mbay səəkəy dzəvəghee, kala war ntsa haray Didi tsaa ghwənikəraw. Yən kiy, ta zhanakati dzee mbə məti fəca dza hiɗiy kərə. 456:45 Ezay 54:13A mbəzliy gəzə kwəma Hyala niy tsasliti kwəma mbə Zliya Hyala, a kə ghəshi niy niy: “Ta ɓananavəshi kwəma dza Hyala kaa mbəzli gwanashi” kə ghəshi niy ni. Ntsaa dzaa fəti ghən ta kwəma dza Didiy ɓananci, dza mbaꞌa zləɓavə kwəma ɓənipə na va kiy, ta səəkə dza tsava ndəə dza vəya. 466:46 1:18Mbə gəzə kwəma vay, ə nə ya: A tsahwəti ndə tiɓa, mbaꞌa səəkəə nay Didi, pənəw. War yən kwətira yən saa səəkə va mə Hyala na saa nay Didi.
47Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ya wa ntsaa ndara na nəfə tsa ciy, aa kwəmavə piy tsaa kəɗi ma. 486:48-50 6:35; ShiZhŋ 2:17Yən na shi zəməə ɓəpə piy. 496:49 6:31Njasa gəzə ghwəy vay, a jijihiŋwəy niy zəhwə shi har məndiy manə kwamti mbə gamba, ya tsəgha nzə kiy, gwanashi bəkwəshi ghəshi. 50Ma na shi zəməə səəkə mə ghwəmə nashi kiy, ya wa ntsaa dzaa zəhwəshiy, ka məti tsava ndəw. 51Yən na shi zəməə səəkə mə ghwəmə, ka ɓəpə piy. Zəhwə ma ndə niva shi zəməy, ta nza dza na lə piy ta kwa ndimndim jiji. Vəghee dəꞌwə ghən tsee na shi zəmə dzee vaa ɓanci kaa ntsa va. Ta zlatanavə vəghee va dzee kaa məti, tə mbərkə mbəzli tə hiɗi, ta mbə ghəshiy kwəmavə piy» kə Yesəw.
52Ma sa favə ka Zhəwifə kwəma gəzəkə Yesəw va tsəgha na, mbaꞌa kafəkə ghəpə kwa jipə shi, a kə ghəshi na: «Njaa njaa ka ntsa mbay ndammə vəgha ci, ta zəmə ghwəmmə nə na kia?» kə ghəshi. 536:53-58 Mt 26:26-28; 1Kwər 10:16; 11:23-26Dzəghwa ma kə Yesəw ki na: «A mbəzli ni, a gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, war dza ghwəy kala zəhwə vəghee ghwəy, yən Zəghwə yakə ndə ngəri, kala sahwə miymiy ya ghwəyəy, ka dza ghwəy kwəmavə piyəw. 54Ma na ntsaa zəhwə vəghee, mbaꞌa sahwə miymiy yay, aa kwəmavə piy tsaa kəɗi ma. Ta zhanakati dzee mbə məti ci fəca dza hiɗiy kəɗi. 55Sa nzanay, vəghee va na ni kataŋ ni shi zəmə, zhini miymiy ya na, ni kataŋ ni shi sa. 566:56 15:4-5Ma ntsaa zəhwə vəghee va, mbaꞌa sahwə miymiy yay, jakəjakə nza ghəy li. Mbə ya na, mbee piy kwərakwə. 57Dirə tsaa ghwənaray ghəci ɓəpə na piy. Tə mbərkə ghəci piyee sana. Ava tsəgha dza ntsaa zəhwə vəghee nza lə piy tə mbərkee kwərakwə ki. 58Ma na shi zəmə mə ghwəmə nashi kiy, yəm na ghəshi lə niy niy zəhwə jijihiŋwəy va shi zəmə mbəradzə kwamtiw. Ya tsəgha niy zəməhwəshi ghəshiy, a ghəshi niy bəkwəshi na nashi. Ma ntsaa dzaa zəhwə nini shi zəməy, ta nza dza na lə piy tsa ci, ta kwa ndimndim jiji» kə Yesəw.
59Yesəw mbə ɓananshi kwəma kaa mbəzli mbə ciki ɓasə va tsa ka Zhəwifə, mbə məlmə Kapernahwəm, gəzəkə na kwəma na.
Mbəzliy zləɓavə nəw Yesəw lə mbəzliy zləɓavə ma
60Ma sa favə mbəzliy nəw Yesəw va kwemer gəzəkə na va tsəghay, ɗaŋ nihwəti mbəzli ghati ngwəzlimə, a kə ghəshi na: «Kay, ata gəla nana kwəmay, caslakəta na. Ka dza ndəə mbay nəwtiw» kə ghəshi. 61Mbalaa gwaꞌa sənay Yesəw njasa ngwəzlimə ghəshiy dzəkən. Ma kə ngəshi na: «A mbəzli ni, njaa baya ə zhəŋwəy kwəma na na? 626:62 SləniKY 1:9-11Ya sa dza ghwəy nara yən Zəghwə yakə ndə ngəri, yən maɗiy dzara dzəmə ghwəməə zhəti pətsaa niy nzee kwataŋa kiy, njaa dza ghwəy təkə ghalaɓaa? 636:63 3:5-8; 2Kwər 3:6*Safə tsa Hyala naa ɓə piy kaa ndə, tsahwəti sa mbay ndə ngəriy ghakə tiɓa ya waɓaw. Ma kwemer gəzaŋwəy ya niy, Safə tsa Hyala na ghəshi, piy ghəshi diɓa. 646:64 13:11; 16:9Ya tsəgha nzə kiy, a nihwəti mbəzli mbə ghwəy kala ɗi ghəshiy zləɓa kwəma va» kə. Sa gəzə Yesəw va tsəghay, aa niy sənashi mbəzliy dzaa zləɓa ma kwəma ci ghala kwataŋata, lə ntsaa dzaa nga ɗafa ti gwaꞌa. 65Ma kə Yesəw ɓa na: «Va tsəgha niy nə ya ngəŋwəy kiy: Ndə tiɓa mbaꞌa taa səəkəy dzəvəghee, kala ntsa pəməvə Dirəw, pən» kə.
66Ma sa favə mbəzliy nəw va kwəma gəzəkə na va tsəgha ki na, mbaꞌa nihwəti mbəzli ɗaŋ mbə mbəzliy nəw zlay dzashi. 676:67-69 Mt 16:15-20; Mk 1:24Ma kə Yesəw kaa mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə ni ki na: «A mbəzli ni, njaamə shəka, ə ɗi ghwəy zlaraa dzaŋwəy kwərakwə na?» kə. 68Ma kə Shimaŋw Piyer na: «A Ndə sləkəŋəy, va wa ghəy dza kia? A ghəy sənay, kwəma gha na saa ɓəpə piy tsaa kəɗi ma. 69A ghəy zləɓavə kwəma gha, mbaꞌa ghəy sənay gha na ntsa Hyala ɗewɗew tsa ghwənikə na, pə ghəy» kə. 70Ma kə Yesəw na: «Ghwəy ghwəy mbəzli ta səɗee ni məŋ lə bakə ni na, yən təravəŋwəy tsəy? Ya tsəgha nzə kiy, *ndə jaka tsa Hyala na tsahwəti ndə mbə ghwəy kwətiŋ» kə. 716:71 12:4Kwəma gəzə Yesəw va tsəgha nay, dzəkən Zhəwdasə zəghwə Shimaŋw Isəkariyətə gəzə na. Sa nzana, ya tsəgha na Zhəwdasə mbə mbəzli ta səɗa ci va məŋ lə bakə niy, ghəci dza na ta nga ɗafa ta Yesəw.
7Kar Yesəw lə ngwarməhiy
17:1 5:18Ma ləy hwəm kwəma va ki na, mbaꞌa Yesəw dzay ta təwrə mbə məlməhi tə hiɗi ka Galile. Kalaa niy ɗi dza ghəciy dzəti hiɗi ka Zhəwde, sa nzana mbə ɗi pəəsli ci mbəzli dikə dikə ni mbə *ka Zhəwifə niy nza.
27:2 SləniTaH 23:33-34; Nəw 16:13-15Ma sa nza vici *makwaghwa ka ka Zhəwifə vaa tsə ta Gaska ndəkwə na, 3dza ngwarməhiy ka gəzanci kwəma kaa Yesəw, ma kə ghəshi na: «A Yesəw, ɓarvaŋa tikə, mbalaa dzəti hiɗi ka Zhəwde, a gha dzaa ghərati sləni maɗaŋa na, ta mbə mbəzli ta səɗa ghaa nata kwərakwə. 4Sa nzana, mbaꞌa kə ndəə ɗi mbəzli gwaꞌaa sənayəy, kar ndəə məni kwəma tə mbəw. Ma njana nzana, mbaꞌa ghaa mbata ghəra sləni tsəgha na naghay, war ghəra pə gha dzaa ghərati kwa mətsə mbəzli gwanashi!» kə ghəshi. 57:5 16:9Ya ngwarmbəghəyshi kiy, niy ɓanavə nefer shi ghəshiw, va tsəgha gəzə ghəshi tsəgha. 67:6 2:4Ma kə Yesəw ngəshi na: «Ta na neyey, səəkəy tsee vəghwə nee diw. E sənay, na na ghwəy na ghwəyəy, ya hwəmɓa na, war yəməy na vəghwə va ghwəy. 77:7 15:18; 16:33; 17:14; Mt 10:22; 24:9; 1Zhŋ 3:13Sa nzana, ma ghwəy ta na tsa ghwəy ghənəy, a mbəzli tə hiɗiy ɗi mətsə ghwəy. Na nee nee kiy, ka ɗi mətsee ghəshiw. Sa nzana, mbə gəzanshee sləni jikir naa məni ghwəy, pən ngəshi. 8Zlaram, mbalam ta makwaghwa ghwəy na ghwəy, na neyey, ka dzee tsəhəra mbə diw, sa nzanay, ghwəla na tsee vəghwə» kə Yesəw. 9Ma sa gəzanakəshi na kwəma va tsəgha na, dza na mbaꞌa nzəyəy tə hiɗi ka Galile.
Yesəw mbə *makwaghwa ka ka Zhəwifə vaa tsə ta Gaska
10Ma sa dzashi ngwarməhiy Yesəw ta tsə makwaghwa Gaska va ki na, mbaꞌa Yesəw maɗiy ləy hwəm shi, ta dza ta tsə va kwərakwə nja mbəmbə, kala ci ghən tsa ci kaa mbəzli.
117:11 11:56Dzəghwa mbəzli dikə dikə ni mbə ka Zhəwifə ka papala dzar mbə mbəzli mbə tsə va. A kə ghəshi na: «Kwəma na kia nə ghwəmməy?» kə ghəshi. 12Ma vərəm ntsaa ɓasəy ta tsə makwaghwa naci ki na, bakə mbə təhəvərivay tə mbərkə kwəma ci, ka ngwəngwəliva kwa jipə shi. Ma kə nihwəti na: «Kay, ma ntsa vay, wəzə na kwəma ci tərəŋw» kə ghəshi. A kə nihwəti ɓa na: «Kay, tiɓaw, ndə mbə tepəw. Mbəzli na ni dakə na» kə niva ɓa. 137:13 9:22Ya tsəgha nzə ki na, a mbə ghəshiy gəzəkəvəri kwəma va paꞌi paꞌi dzəti ngwəla, sa hazləni ghəshi va mbəzli ka Zhəwifə dikə dikə niw.
14Ma sa mənta vici məntim mbə tsə va yəmyəm lə naa tərmbə ki na, ꞌwakəvə Yesəw irətsə dzəmbəy mbə *ciki Hyala, ka ɓananshi shiy kaa mbəzli mbəɓa. 157:15 Mt 13:54; Lk 2:47Ma sa favə ka Zhəwifə kwəma ɓənipə na va na, mbaꞌa nava kwəma səəvəri məhərli shi. A kə ghəshi na: «Aya, njaa sənata tsatsa ndə kwəma mbə zliya kala səəkə ghəci mbə ɓəni nzə kia?» kə ghəshi. 167:16 12:49; 14:10Ma kə Yesəw ngəshi na: «A mbəzli ni, nay ghwəy na, kwəma ɓəniŋwəy ya nay, kwəmaa səəkə vəya dəꞌwə ghən tsee naw. Kwəmaa səəkə va Hyalaa ghwənara va na. 17Ma ntsaa tarəti məni kwəma ɗi Hyala mbə nəfə ciy, ta mbay dza tsava ndəə sənata, niy nza kwəma gəzee na, ka kwəmaa səəkə va Hyala karkar, ya ka kwəmaa səəkə vəya dəꞌwə ghən tsee na. 187:18 5:41; 8:50; 12:43War mbaꞌa pə ghwəy nay ndə dzətiy tə gəzə kwəmaa səəkə və dəꞌwə ghən tsa ciy, fal tsa ciy pəla tsava ndə kaa ghən tsa ci. Ma na ntsaa pəlanci fal kaa ntsaa ghwənikəy, ava ntsa kataŋ tsa, dzərvə mbə kwəma ci tepəw.
197:19 1:17; SləniKY 7:53; Rm 2:17-24A *Məyizə niy ndaŋwəy *kwəma pəhəti Hyala. Ya ndə kwətiŋəy ntsaa nəwti kwəma pəhəti na va mbə ghwəyəw. Wa shiy mənishi pəla ghwəy kwal tsaa pəəslira kia?» kə Yesəw. 207:20 8:48Dzəghwa, ma kə vərəm tsaa ɓasəy va tə pətsa va ngəci na: «Gazlaka kəsəvəŋa na shəkəna? Wa ntsaa pəla pəəsliŋa tiɓaa?» kə ghəshi. 217:21-23 5:9Ma kə Yesəw na: «A ghwəy nay war sa məntee sləni kwətiŋ gwaꞌa tsəghay, mbaꞌa səəvəriŋwəy məhərli ghwəy. 227:22 Ghava 17:9-14; SləniTaH 12:3Sa gəzaŋwəy Məyizə *slanshi fəꞌyasa kaa ndərazhiy zhər ghwəy mənti ma ghəshi hi dəghəsə ghala yakəshi məndiy, ya fəca *vici dəkəva məniva kwa dəghasa vici va na, kar ghwəy slanshi fəꞌyasa kaa ndərazhi ghwəy. Mbalaa kwəma ghakə Məyizə na sava tala naci kiw, kwəma gəzəkə Hyala kaa jijihiŋwəy ghala mbəradzə na. 237:23 5:9Ya sa nzana mbə slanshi fəꞌyasa ghwəy nza kaa ndərazhi ghwəy ya paꞌ fəca vici dəkəva, sa ɗi ma ghwəy dzəghwaŋwəy kən kwəma gəzəkə Məyizə kiy, war tawa ɓə ghwəy nəfə dzəkənee, sa mbəlantee ndə fəca vici dəkəva mbə ngəraꞌwə tsa kən, nza vəgha ci mbəə nza kwəriŋ kia? 247:24 8:15A pə ghwəy məntiy, ka ɓə fəti ghwəy kaa ndə, war tə shi nashi ghwəy ghəci mənti kwa mətsə ghwəy gwaꞌa tsəgha ma. Sənay tə ghwəy kwal tsa kwəma, ka ghwəy maɗi ta ɓə fəti kaa ndə» kə Yesəw.
Yesəw na *Kəristəw Ntsa tivə Hyala va ta mbəli mbəzli
257:25 5:18Ma kə nihwəti mbəzli mbə mbəzli mbə məlmə Zherəwzalem sa nay ghəshi Yesəw mbə gəzə kwəma na: «Aya, wa ntsa sa pala məndi va ta pəəsli ci sham sa? 267:26 4:25; 18:20Avanay mbə gəzə kwəma tə ngwəla parahwə kala ntsaa gəzanci ya kwəma tiɓa ni? Naa ə nzana mbaꞌa mbəzli ghwəmmə dikə dikə ni sənay “Ghəci na Kəristəw ntsa tivə Hyala va” kə ghəshi shəkəna? 277:27 9:29Sa ka Kəristəw səəkəy na naciy, ka dza məndiy sənay nda ndə ka wa naw. A na tsatsa ndə naci kiy, a ghwəmmə sənay tə pətsa səəkə na» kə ghəshi.
287:28-29 8:55; 17:8, 21, 25Ghala vəghwə tsa gəzə mbəzli va va kwəma vay, Yesəw mbə ɓəni shiy kaa mbəzli mbə *ciki Hyala na. Dza na, ka zlapə kwəma zlaŋzlaŋ, a kə na: «Njaa pə ghwəya? A ghwəy sənara, ka sənay ya tə pətsa səəkee, pə ghwəy? Kataŋ sənara ghwəy na? Yən nee ki e gəzaŋwəyəy, səəkə tsee tsa na, yən səəkəra na lə ɗee dəꞌwə ghən tseyew, ndə ghwənara na. Ntsa va kiy, ntsa slar tsa na, ghwəy na na ghwəyəy, sənay ntsaa ghwənara va ghwəyəw. 29Na nee nee kiy, e sənay, sa nzanay, ghəy li niy nza na. Dza na mbaꞌa ghwənikəra sana ki» kə Yesəw. 307:30 2:4; 7:44Ma sa favə ghəshi kwəma gəzəkə na va tsəgha ki na, mbaꞌa ghəshi dzəmbəshi mbə pəla kwal tsaa kəsə ci. Kala ntsaa mbay dapati dəvə ti tiɓa ya jəw nzə. Sa nzana, ghwəla tsa ci vəghwə niy nzaa səəkə. 317:31 2:23Ɗaŋ mbəzliy zləɓavə kwəma ci mənishi mbə mbəzliy ɓasəshi va. Ma kə ghəshi na: «Sa ka Kəristəw tsa va səəkəy na, war pərɓa ghəci dzaa mənti kwəma maɗaŋa maɗaŋa na kən ntsa ki shəkəna?» kə ghəshi.
Mbəzliy ndəghwə *ciki Hyala lə Yesəw
32Ma sa favə *ka Farisahi mbəzli tiɓaa ɗahwə ɗahwə gəzə kwəma Yesəw na, dza ghəshi mbaꞌa ghəshi jakəti miy tsa shi lə mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, mbaꞌa ghəshi ghwənashi mbəzliy ndəghwə ciki Hyala, ta dza ghəshiy kəsəti Yesəw. 337:33-36 8:147:33 13:33; 16:5Ma sa tsəhəshi ghəshi, ma kə Yesəw na: «Vici ɗaŋ tərmbə nzəy tsa ghwəmmə lə ghwəy yən dzaa maɗi ta dzaraa dzəvəgha ntsaa ghwənikəraw. 347:34 8:21; 13:36Ta palara dza ghwəy dza, kala dza ghwəy nara. Ka dza ghwəy mbay tsəhəŋwəy tə pətsa dzee nza diɓaw» kə Yesəw. 35Ma kə *ka Zhəwifə kaa ɗəw kwəma kwa jipə shi na: «Wa slən tsa nana kwəma kia? Kwəma dza na ta dzay, nə na: “Ka dza ghwəy naraw” kəa? Ə nzana ta dzay ghəci dzaa dzəmbə hwəlfə mbəzli ghwəmmə ka Zhəwifə va dzashiy dzəmbə hiɗi ka *Gərekə, ta dza ta ɓananshi kwəma kaa ka Gərekə shəkənaa njaa? 36Wantsa hwəlfə gəla kwəma gəzəkə na na, nə na: “Ta palara dza ghwəy dza kala dza ghwəy nara, ka dza ghwəy mbay tsəhəŋwəy tə pətsa dzee nzaw” kəa? Am, sənata hwəlfə gəla kwəma ɗi na na gəzə ghwəmməw» kə ghəshi.
Mətsə yaməə ɓə piy kaa mbəzli na Yesəw
377:37 SləniTaH 23:36; Zhŋ 4:10, 14; ShiZhŋ 22:17Mbə makwaghwa vay, tə kwa kərni vici nzə ka bamaa gwəramti. Dzəghwa Yesəw fəca kwa kərni vici va ki, gar garəy kwa kwəma vərəm tsaa ɓasəy va tə pətsa va gwanay, dza na ka gəzə kwəma zlaŋzlaŋ, a kə na: «Mbaꞌa kə ndir ghəranci kaa ndəy, səəkə ghəci vəya, a ghəci sa yam. 38Ya wa ntsaa ndara nəfə tsa ciy, a nəfə tsa ci taa zhəghəy ka mətsə yam ɗaŋ ni ɓəpə piy, njasa gəzəkə məndi va mbə zliy Hyala» kə Yesəw. 397:39 14:16; 17:1Ma kwəma gəzə Yesəw va tsəgha nay, dzəkən *Safə tsa Hyala ɗewɗew tsa dza mbəzliy ɓanavə nəfə tsa shiy kwəmavə ta nza, gəzə na. Ghala pətsa va di na, kalaa niy kwəmavə ghəshi, sa nzana, ghwəla Yesəw niy nza ta dzəmbə dikə tsa ci.
Tihəva tə mbərkə kwəma Yesəw
407:40 6:14Ma kə nihwəti mbəzli mbə vərəm tsaa ɓasəy va sa favə ghəshi kwəma gəzəkə Yesəw va na: «Ma ntsa kataŋəy, ndə Hyala tsa ndəghə ghəy va na» kə ghəshi. 41Ma kə nihwəti na: «Əhəŋ, *Kəristəw Ntsa tivə Hyala va na» kə ghəshi. Ma kə nihwəti ɓa na: «Am awə, Kəristəw kə na, ka səəkə na tə hiɗi ka Galile nzaw. 427:42 Ezay 11:1; Mishe 5:1-2; Mt 20:30-31Niy favə ghwəy njasa gəzəkə Zliya Hyala sa: “Mbə hwəhwə tsa mazə *Davitə dza Kəristəw səəkə, mbə məlmə Betəlehem, tə pətsaa niy nza mazə Davitə tsa va va” kə sa» kə ghəshi 43Mbaꞌa mbəzliy ɓasəshi va tərəŋw ni tihəvərivashi tsəgha ki, tə mbərkə kwəma Yesəw.
44Mbə ɗi kəsə ci nihwəti mbəzli niy nza mbə shi na, ndə tiɓa mbə shiy dapati dəvə ci tiw.
Caslakə ghən tsa mbəzli *ka Zhəwifə dikə dikə ni
45Dzəghwa ka ndəghwə *ciki Hyalaa niy ghwənashi məndi va ta kəsə Yesəw, ndəs ghəshi zhəkəshiy dzəvəgha mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala lə *ka Farisahiy niy ghwənashi va ki, kala səəkəshi ghəshi li. Ma kə ghəshi kaa mbəzli va sa nay ma ghəshi Yesəw na: «Kwəma zhini ghwəy zlay, kəsə ma ghwəy səəkə ɓaa?» kə ghəshi. 46Ma kə ka ndəghwə ciki Hyala ngəshi na: «Ghala nza məndi na səəkə tsahwəti ndəə gəzəkə kwəma nja sa ci vaw» kə ghəshi. 47Ma kə ka Farisahi ki na: «Waa ə ngəɗəhwəŋwəy na kwərakwə ɓa lə ghwəyŋwəyshi na? 48Nay ndə ghwəy ya kwətiŋ mbə mbəzli ghwəmmə dikə dikə ni, ya mbə ka Farisahi yivə nəw kwəma ci va na? 49Nay ghwəy, kəray mbəzliy sənata ma kwəma pəhəti *Məyizə va shiy yivə nəw kwəma ci va sa? Mbəzli bəzla bəzla ni na niva mbəzli» kə ghəshi.
507:50 3:1-2Ma mbə ka Farisahi vay, Nikwədem, kə məndi niy ni kaa tsahwəti. Saa niy səəkə va həvir mbə ɗəw kwəma va Yesəw niy nza, 517:51 Nəw 1:16-17; 17:6ma ka na naci ki na: «Nanzəy, ndammə kwal tsaa ɓə fəti kaa ndə kwəma pəhəti ghwəmmə, kala sa ka ghwəmmə famti kwəma gəzəkə ndə gwaꞌa, mbaꞌa ghwəmmə sənata kwəma mənti naw» kə. 52Ma kə ghəshi ngəci na: «Ə nza ghaa ndə ka Galile kwərakwə shəkəna? Mbala ɓəvə Zliya Hyala, a gha jangəti di, ndata dza ghaa kəsay slən tsa ndə Hyala tsaa təzliy səəkə mbə mbəzli ka Galile mbəɓa ya kwətiŋ» kə ghəshi. 53[Ma ləy hwəm kwəma va ki na, mbaꞌa ghəshi ndanivərivashi, kwətiŋ kwətiŋ, ka dzashiy jighi.
8Yesəw lə ka Fairsa mbaꞌa mali kəsəvə məndi mbə məni ghwərghwər
1Ma dza Yesəw naci ki na, mbaꞌa dzay dzəmə kəlaŋ *ꞌWəlivə nzəyəy. 28:2 Mt 26:55Way pi tə həzlimə va pəətə ki na, mbaꞌa Yesəw səkway məɓaa dzay dzəmbə *ciki Hyala. ꞌWakəvə vərəm ndə ngəri tərəŋw, mbaꞌa ɓasəkəvay dzəvəgha mbəɓa ki. Dza na das nzəyəy mənzəy, mbaꞌa ghati ɓananshi shiy.
3Ma sa ghati na ɓananshi shi va na, dza *mbəzliy ɓənipə kwəma pəhəti Hyala, ghəshi lə *ka Farisahi, ndəs ghəshi səəkəshi tə pətsa va lə mali sa kəsəvə ghəshi ghənzə mbə məni ghwərghwər. Səəkə ghəshi, gar ghəshi garəy tə jipəjipə mbəzli gwanashi. 4Ma kə ghəshi kaa Yesəw na: «A Metər, mali nay, ə kəsata ghəy ghənzə mbə həni lə tsahwəti zal, ka məni ghwərghwər. 58:5 Nəw 22:22-24Tə kwəma gəzəkəŋəy *Məyizə mbə zliya kwəma pəhəti Hyalay, gəla mali tsətsə na na, war ka pəꞌwamti ka mbəri lə hərezli gwaꞌa tsəgha na kwəma nzə. Nda njaa na va gha na gha kiy, əndaw?» kə ghəshi. 68:6 Mt 22:15Ma kwəma gəzə ghəshi va tsəgha nay, kəlaŋa na sava ngənəy ghəshi kaa Yesəw ta mbəə kəsəy lə fəti tə kwəma dza naa zləɓakə.
Ma sa famti Yesəw kwəma shi va na, nzəŋw nzəŋwəy, ka tsasli shiy dzar tə hiɗi lə dəvə ci. 78:7 Nəw 17:7; 13:10Dza ghəshi ka ɗəw kwəma va və tsəgha zhənti zhənti ki. ꞌWakəvə Yesəw mbaꞌa kafəti kwəma ci, ma kə ngəshi na: «Ghənzə tsəghay, ə kə ntsaa səəkə maa mənti *kwəma jikir na mbə ghwəy ghati pəꞌwə mali va lə hakwə» kə. 8Zhini na nzəŋw nzəŋwəy diɓa, war ka tsasli shi ci va məcana lə dəvə ci dzar tə hiɗi. 98:9 Mt 22:22Ma sa favə mbəzli va kwəma gəzəkə Yesəw va na, kwətiŋ, kwətiŋ, kwətiŋ ghəshi ꞌwati ghəlivaa səvəri, ka dzashi, pərɓa mətikwəkwər ꞌwati kwal, ka kəray niy tərmbə. Tərə na war mali va tiɓa diɗiŋ məgarə kwa kwəma Yesəw bakəshi ghəshi li.
10ꞌWakəvə Yesəw kafə kafəti kwəma ci, ma kə kaa mali va na: «A mali, kwəma dzashi mbəzli ni shəka? A kama ntsaa kəsəyŋa tiɓa mbə shi lə ngwəvə shəkəna?» kə. 118:11 5:14Ma kə mali va na: «Am, ndə tiɓa ya kwətiŋəw Metərəw» kə. Ma kə Yesəw ki na: «Yən kwərakwə kiy, ka ɓasə ngwəvee dzəkən ghaw. Mbala, əntaa gha zhiniy məni kwəma jikir na ghwəla ma» kə Yesəw ngəta.]
Yesəw na waŋ pi tsaa mbərə kaa mbəzli tə hiɗi
128:12 1:5, 9-10; 3:19; 9:4-5; 11:9-10; 12:35-36, 46; Ezay 49:6; Mt 5:14; Lk 2:32; 2Kwər 4:4, 6; Ef 5:8-14; 1Zhŋ 1:5-7; 2:8; 3:14Zhini Yesəw ka gəzə kwəma kaa vərəm tsaa ɓasəy va. Ma kə na: «Favə tə ghwəy, waa yən na waŋ pi tsaa mbərə kaa mbəzli tə hiɗi gwanashi. Ntsaa nəwvəray, ka dza naa nza mbə kwəsliw. Ta kwəmavə waŋ tsaa dzaa canci kwal, ta kwəmavə piy tsaa kəɗi ma dza na» kə. 138:13 5:31-32Ma kə *ka Farisahi ngəci na: «Ava ghaa ndəgha fəti ta kwəma gəzə gha dəꞌwə ghən tsa gha sana, kwəma mbə kwəma gəzə gha vaw» kə ghəshi. 148:14 3:2; 7:28-29, 33-36; 8:21-22, 42; 13:1, 33; 16:5, 10, 28; 17:8; 20:17Ma kə Yesəw na: «Ya ə ndəghee fətiy dzəkən kwəma gəzee dəꞌwə ghən tseyey, war kwəma kataŋ na na sa gəzee. Sa nzanay, e sənay tə pətsa səəkee, zhini mbaꞌee sənay zhəti pətsa dzee zha ɓa. Na na ghwəy na ghwəy kiy, sənay ghwəy tə pətsa səəkə yaw, sənay ghwəy nda kwəma dzee diɓaw. 158:15 7:24Na na ghwəyəy, dza kwa zəzə kwəma ke ngəri sla ghwəy na ghwəy ngwəvə. Na nee ta na tsee ghən nee kiy, ka ɓasə ngwəvee kaa ndəw. 16Ya ə niy nzana, mbaꞌee harati ndə tə ngwəvə, mbaꞌee ɓanavə fətiy, fəti lə kwal tsa nzə na, tə kwəma mənti na. Sa nzanay, war yən kwətira dza naa nza mbə sla ngwəvə vaw. Bakanaŋəy dza ghəy nza mbə sla nzə ghəy lə Dirə tsaa ghwənikəra. 178:17 Nəw 19:15Njasa nzana va tsəgha kwəma va tsaslita mbə zliya pəhəti ghwəy: “War mbaꞌa kə mbəzli bakə ndəghakən fəti kwətiŋ naa dzəkən kwəmay, ndəgha fəti kataŋ na dza nava ndəgha fətiy nza” kə. 188:18 5:36; 1Zhŋ 5:9Tsəgha na, fətiy ndəghee ta kwəmee dəꞌwə ghən tsee, mbə ndəgha na Dirə tsaa ghwənara vaa dzəkənee kwərakwə diɓa» kə. 198:19 5:18; 16:3Ma kə ka Farisahi na: «Kwəmaa Dəŋaa?» kə ghəshi. Ma kə Yesəw na: «Sənara ghwəyəw, sənay Dirə ghwəy ɓaw. Ava tsəgha na. Mbala a ghwəy sənara nzay, a ghwəy dza sənay Dirə nza kwərakwə» kə Yesəw.
208:20 2:4Yesəw mbə ciki Hyala mbə ɓəni shiy kaa mbəzli gəzə na kwemer ni gwanashi. Ghəci tə pətsa ka məndiy fə gəna kaa Hyala ti. Ghala pətsa vay, ndə tiɓa niy mbay kəsəti, sa nzana, ghwəla vəghwə tsa ci niy nzaa səəkəw.
Ka dza ghwəy mbay tsəhəŋwəy tə pətsa dzee nzaw
218:21 8:14Zhini ma kə Yesəw kaa ngəshi diɓa na: «Nay ghwəy na, ta dzara dzee. Ka ghwəy dzay, ka palara. Ka dza ghwəy mbəə tsəhəŋwəy tə pətsa dzee va nzaw. Ta bəkwə dza ghwəy tiɓa lə kwəma ghwəy jikir na» kə Yesəw. 22Ma kə *ka Zhəwifə kwa jipə shi ki na: «Əy kwəma dza na ta dzay shəka? Ta dzaa pəəsliti ghən tsa ci dza na shəkəna? Njaa na nava kwəma, nə na: “Ka dza ghwəy mbəə tsəhəŋwəy tə pətsa dzee nzaw” kəa?» kə ghəshi. 238:23 3:31Ma kə Yesəw sa favə na kwəma təkə ghəshi ki na: «A mbəzli ni, ma ghwəyəy mbəzli tə hiɗi nza ghwəy. Yən nee kiy, mə ghwəmə səəkee. Ghwəyəy, mbəzli tə hiɗi ni tikə nza ghwəy. Yən nee kiy, ntsa tikə nzeyew. 248:24 13:19Va tsəgha nə ya ngəŋwəy kiy, tiɓa dza ghwəy nza, ka bəkwə lə kwəma ghwəy jikir na, pən. Kala zləɓati pə ghwəy mbə nefer ghwəy, yən na ntsa nzee ghəci, pə ghwəyəy. Ta bəkwə dza ghwəy lə kwəma ghwəy jikir na» kə Yesəw.
25A kə ghəshi na: «A ndə nza ghaa?» kə ghəshi. Ma kə Yesəw na: «Yən na sa kee vaa gəzaŋwəy ndimndim ghala ghatee gəzaŋwəy ɓasa. 26Nay ghwəy na, yənəy, ɗaŋ na kwemer vəya gar gəzəshee, ya gar ɓasəŋwəy ngwəvə nza. Ma ki na, mbaꞌee sənay, ntsaa ghwənara vay, kwəma kataŋ na na sa ci, pən. Ə dzee gəzanshi kwəma gəzara na gwaꞌa tsəgha kaa mbəzli tə hiɗi» kə Yesəw. 27Mbəzli va nashi ki na, sənay ghəshiy dzəkən Dəy Hyala gəzaŋəy Yesəw kwəma na, kə ghəshiw. 288:28 3:14; 4:34; 5:18Ma kə ngəshi ki na: «Ghala pətsa dza ghwəy kafakatəra yən Zəghwə yakə ndə ngəriy, ghalaɓa dza ghwəy sənay, yən na Ntsa nzee ghəci, pə ghwəy. Ta sənay dza ghwəy diɓa, shiy tiɓa mbaꞌee məni lə ɗi tsee njasa ɗi yaw, ya namaɓa kwəma na sa gəzə yay, war kwəma ɓanavəra Dirə na, pə ghwəy. 29War ghəy na kwa zəərə lə ntsaa ghwənara va, ka zlara na kwətiraw. Sa nzanay, ya hwəmɓa na, war kwəmaa təɓanci kee məni» kə Yesəw. 308:30 2:23Ma sa favə mbəzli kwəma gəzəkə Yesəw va tsəgha ki na, ɗaŋ nihwəti ɓanavə nefer shi.
Ndərazhi yaya ni lə mevivi
318:31 14:15; 15:8Ma kə Yesəw kaa *ka Zhəwifəə ɓanavə nefer shi va ki na: «Ghwəy na ghwəy kiy mbəzli niy, mbaꞌa pə ghwəy kəsəvə kwəma ɓəniŋwəy ya na mbə nefer ghwəy kataŋ kataŋəy, ka ni ya mbəzli ta səɗee dza ghwəy nza kataŋ kataŋ. 32Ta sənata na kataŋ na kwəma dza ghwəy. Ka kwəma kataŋ na va dzay, mbaꞌa pəlantəŋwəy səvəri mbə mevivi ka gwəra ghən tsa ghwəy ghwəy» kə. 338:33 Mt 3:9; Rm 4:12Ma kə ka Zhəwifə ngəci na: «A Metər, ghəy kiy, jijihiy *Abəraham nza ghəy, səəkə ndəə mənəhwə mava tə ghəy ghala nza ghəyəw. Njaa njaa ka gha ni na: “A kwəma kataŋ na va dzaa pəlantəŋwəy mbə mevivi ka gwəra ghən tsa ghwəy ghwəy” pə ghaa?» Kə ghəshi. 348:34 Rm 6:16, 20; 2Pi 2:19Ma kə Yesəw na: «Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ya wa ntsaa məni *kwəma jikir na ya hwəmɓay, mava tsa kwəma jikir na va məniy na. 358:35 Səvəri 21:2A ghwəmmə sənay, ya hwəm kiy, ka mbay məndiy ɓəlati mava, ka zəghwə kəghi mbə ndərazhi yaya niw. Ma tsa yakə məndi yaya tsa zəghwəy, ntsa kəghi na tsava ya hwəmɓa naci. 368:36 Gal 5:1Va tsəgha na ki, mbaꞌa pən yən Zəghwə kəghi pəlantəŋwəyəy, ghalaɓa na mbəzliy gwəra ghən tsa shi dza ghwəy nza kwagwaꞌa kwagwaꞌa ki.
378:37 5:18E sənay jijihiy Abəraham nza ghwəy nanzə. Ya tsəgha nzə ki na, mbə pəla pəəslira ghwəy. Sa nzana, kala zləɓavə kwəma ɓəniŋwəy ya ghwəy. 38Yən nee kiy, dzəkən shi citəra Dirə gəzee kwəma. Ghwəy kwərakwə na, kwəma gəzaŋwəy dəŋwəy ghwəy məni» kə Yesəw. 398:39 8:33Ma kə ghəshi zləɓanci na: «Wa Abəraham na jijiŋəy sa» kə ghəshi. Ma kə Yesəw na: «Mbaꞌa pə ghwəy niy nzaa jijihiy Abəraham kataŋ nzay, ta ghəra sləni niy dza ghwəy njasa niy ghərahwə Abəraham va nza. 40Vanay sana, ya tsəgha ɓəniŋwəy ya kwəma kataŋ na, njasa ɓanavəra Hyala kwagwaꞌay, mbə zhini nza ghwəy pəla kwal tsaa pəəslira ɓa. Gəla kwəma vay, səəkə Abəraham mənəhwə ghala nza naw. 418:41 Nəw 32:6; Ezay 63:16Ghwəyəy, sləni ghəra dəŋwəy na sa ghəra ghwəy va» kə Yesəw. Ma kə ghəshi na: «Ghəyəy, ndərazhi yakə məndi kwa ciki kala sənay dəshim nza ghəyəw. Hyala na tsa ghəy Dəŋəy kwətiŋ» kə ghəshi.
428:42 1Zhŋ 5:1Ma kə Yesəw na: «E gəzaŋwəy kwəma na, dəŋwəy kə Hyala nza kataŋ kataŋəy, ta ɗira niy dza ghwəy nza, sa nzana, va Hyala yən maɗi səəkee tikə. Ə tarəvee səəkəra sana dəꞌwə ghən tseyew, ghənzə ghwənikəra na. 43Sənzənva kiy, wa shiy mənishi favə ma ghwəy kwəma ɗee na gəzaŋwəy sanaa? Sa nzana, kala mbay ghwəy fa kwəma gəzaŋwəy ya. 448:44 Ghava 3:1-5; 1Zhŋ 2:4; 3:8Sa nza ghwəy ndərazhi *ndə jaka tsa Hyala. Dzəghwa ka ɗi məni shi ɗi dəŋwəy ghwəy ki. Dəŋwəy tsa vay, ndə bəkwəpə na ghala kwataŋata na naci. Səəkə naa gəzəkəvəri na kataŋ na kwəma səvəri mbə miy tsa ci ghala nza na ya kwətiŋəw. Sa nzanay gəzə na kataŋ na kwəma vəw. Na dzərvə dzərvə na va kwəmay, ghənzə na naci gəzə kwəma sənaɓəy na mbə, sa nzana didi dzərvə ghəci. 45Na nee kiy, kwəma kataŋ naa na gəzee. Va tsəgha zləɓa ma ghwəy nee va kwəma. 468:46 2Kwər 5:21; 1Pi 2:22; 1Zhŋ 3:5Wa ntsaa kəsara mbə ghwəy yən mbə məni kwəma jikir na, gar nə ghəci na: “Ava tə pətsa tsaꞌ tsa naŋee mbə məni kwəma jikir na nee” kəa? Əy kala tsəgha, war kwəma kataŋ na kə sa gəzee nay, tawa ɗi ma ghwəy zləɓa kwəmee kia? 478:47 10:27; 18:37A na tsa Hyala ndəy, ta fa kwəma nzə va dza na. Sa nzana kala mbəzli Hyala ghwəy, va tsəgha fa ma ghwəy kwəma va» kə Yesəw.
Gha məndiy ya Abərahaməy, Yesəw tiɓa na
488:48 4:9; 7:20; 10:20; Mk 3:21-22Ma kə *ka Zhəwifə kaa Yesəw na: «Nay gha kataŋ kwəma gəzaŋa ghəy va, nə ghəy: “Ndə ka *Samari nza gha, zhini ndə gazlaka gha” pə ghəy kəsa» kə ghəshi. 49Ma kə Yesəw na: «Ndə gazlaka nzeyew. Yənəy, dikə na sa fee dzəti Dirə, ma ghwəy na, kala ɗi ghwəy fə dikəə dzətee. 508:50 7:18Pəla dikee kaa ghən tsee na na yaw, a ntsaa pəlara tsee dikə tiɓa. Ntsa vay, ghəci dza naa sla ngwəvə kən mbəzli diɓa. 518:51 5:24Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, war mbaꞌa kə ndə kəsəvə kwəma gəzee na mbə nəfə tsa ciy, ka nata məti tsava ndə naciw» kə.
52Ma kə ka Zhəwifə ngəci ki na: «Yawaa, nana kiy, a ghəy sənay karkar, ndə gazlaka nza gha, pə ghəy. Ma kar *Abəraham ghəshi lə ka gəzə kwəma Hyala mbəradzə, mbaꞌa ghəshi bəkwəshi gwaꞌa na, ka nata məti ntsaa kəsəvə kwəma gəzee na mbə nəfə tsa ciw, pə gha na. 538:53 4:12Ma Abəraham ghəci jijiŋəy naci ki, mbaꞌa mətiy na, war tərəŋwɓa tsa gha va dikə tsa məni gha kən tsa ci va na? Ya ka gəzə kwəma Hyala mbəradzəy pəŋw bəkwəshi ghəshi. Ndə ka wa ɓəti gha ghən tsa gha na gha kia?» kə ghəshi. 54Ma kə Yesəw na: «War mbaꞌa pən fal ghən tsee dəꞌwə ghən tseyey, ka dza bamaa nza tə kwəma fal tsa vaw. Dirə tsa mə ghwəmə falra na tsee fal. Dirə tsa nə ghwəy va: “Hyala ghəy na” pə ghwəy. 558:55 4:34; 7:28-29Zhini kala sənay ghwəy ɓa. Yən nee kiy, e sənay. Mbaꞌa pən ni, sənay yaw, pənəy, ndə dzərvə dzee zhəghəra kwərakwə ki, njasa nza ghwəy va. E sənay ta na tsee ghən, mbaꞌee kəsəvə kwəma ci mbə nəfə tsee. 56Ndə nja jijiŋwəy Abəraham tsa gəzə ghwəy tsa sanay, dalala niy vəshiy na, ta nata vici dzee təzli ti. Ma sa tsəhəy vəghwə tsa va mbaꞌa nayəy, dza na mbaꞌa vəshiy dalala» kə. 57Ma kə ka Zhəwifə na: «Ghaa wa nə gha, shaŋ gha ta mənti ya piya cifə mətsəkə ghala yakəŋa məndi na, hwəm nay gha Abərahamaa?» kə ghəshi. 588:58 1:1; 17:5Ma kə Yesəw na: «Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ghala məndi ghwəla ta ya Abərahaməy, yən tiɓa na» kə.
598:59 10:31Ma sa favə ghəshi Yesəw zləɓakə kwəma va tsəgha na, mbaꞌa nəfə tsa shi satiy. Tapə ghəshi mbə ɓasə hərezli, ta pəꞌwə li shi. Dza Yesəw naci mbaꞌa mbəy və shi. Mbaꞌa ghəlikəvərivay səvəri mbə *ciki Hyala.
9Kar Yesəw lə ntsa yakə məndi ka ghwəlfə
1Ma sa tsəhəy Yesəw geꞌi lə tsahwəti pi ghəci mbə dza na, mbaꞌa nay tsahwəti ndə, ghwəlfə ghəci, ghala yakə məndi. 29:2 Səvəri 20:5; Ezhek 18:20; Lk 13:2, 4Ma kə *mbəzli ta səɗa ci na: «A Metər, wa shiy mənishi yakə məndi ntsa tsətsə ka ghwəlfə tay? Va na ci *kwəma jikir na ghwəlfəy na tanaa? Naa va na mənti mbəzliy yakə na?» kə ghəshi. 39:3 11:4Ma kə Yesəw kaa zləɓanshi na: «Məniy ghwəlfə tsa kən ntsa tsa va kwəma ci jikir na, ya va na mənti mbəzliy yakəw. War ə yakə məndi tsəgha, ta mbə bərci Hyalaa civaa dzəti ngwəla kaa mbəzli, tə mbərkə kwəma ci. 49:4 5:17Nay ghwəy na, ghala nza pi ghwəlay havəghwə, ka mbərə viciy, ghəra pə ghwəmməə ghəra sləni ntsaa ghwənikəra. Sa ka vərɗi səəkətay, ka dza ndəə mbay ghəra sləniw. 59:5 8:12Ghala pətsa nzee tsa tikə tə hiɗi diy, yən na waŋ pi ta mbəzli tə hiɗi» kə Yesəw.
69:6 Mk 8:23Ma sa gəzəkə na kwəma va tsəgha na, dza na peꞌ təfati ndighwər tə hiɗi, dza hwaɗ hwaɗivəshi lə dəvə ci jəwə, mbaꞌa saɗatishi tə mətsəhi ghwəlfə tsa va. 7Ma kə ngəci ki na: «Mbala pishə kwəma gha kwa kwəfa nə məndi va Shiləwe, kə məndi slən tsa nzə» kə. (Ma ɗi slən Shiləwe tsa vaa gəzəy, ntsa ghwənay məndi.) Mbaꞌa ghwəlfə dzay dzəghwa kwəfa va, mbaꞌa pishə kwəma ci. Ma zhəghəva naa səəkə na, ghəci mbə nay pi ɗiweŋ ɗiweŋ.
89:8 SləniKY 3:10Ka ghalahiy, lə nihwəti mbəzliy niy nay ghəci mbə cəꞌwə shiy nza na, mbaꞌa ghəshi nay mbə nay pi. Sa nay ghəshi na, dza ghəshi ka ɗəɗəw kwəma kwa jipə shi, a kə ghəshi na: «Ntsa sa ka ghwəmmə vaa nay mənzəy vəgha kwal ka cəꞌwə shiy tsəy?» kə ghəshi. 9Dzəghwa bakə mbə mbəzli təhəvərivashi ta zləɓa kwəmaa dzəkən: «Ghəci na» kə nihwəti. «Awə, ghəci naw, tsahwəti ndə na sava nzana waꞌi ghəci» kə ghəshi. Ma kə dəꞌwə ghən tsa ci ki na: «Waa yən na» kə. 10Ma kə məndi ngəci ki na: «njaa njaa səəkə na, ghwənishi mətsəhi gha, ka nay pi gha nana shiki?» kə məndi. 11Ma kə na: «Waa ntsa nə məndi va, Yesəw, kə məndi slən tsa ci hwaɗivə na hiɗi lə dəvə ci jəwə, mbaꞌa manatərashi tə mətsəhee, ma kə ngəra na: “Mbala pishə kwəma gha kwa kwəfa Shiləwe” kə. Ənkwa pən, mbaꞌee dzaa pishə. Ma sa pishə ya, tsaꞌ pən na, yən mbə nay pi tsəgha» kə. 12Ma kə ghəshi na: «Kwəmaa ntsa va sənzənva tsəy?» kə ghəshi. «Aꞌ sənay ya nda kwəma naw» kə ntsa va.
*Ka Farisahi lə ghwəlfə tsa ghwənita mətsə ci
13-149:14 5:9Ma fəca vici hwaɗivə Yesəw va hiɗi jəwə, mbaꞌa saɗatishi tə mətsə ghwəlfə tsa va mbaꞌa mbəliyəy, fəca *vici dəkəva niy nza na. Dza məndi mbaꞌam pəmanakəshi ntsa va kaa *ka Farisahi. 15Dzəghwa ka Farisahi kwərakwə ki, ka ɗəw kwəma va ghwəlfə tsa va, a kə ghəshi na: «A ntsa, ya sa niy nzana ghwəlfə gha niy nza kala nay piy, njaa njaa səəkə na zhini ghaa nay pi nanaa?» kə ghəshi. A kə ghwəlfə tsa va na: «Waa hiɗiy saɗati na tə mətsəhee jəwə. “Mbala pishamtishi” kə. Ma sa dzee pishishi na, mbaꞌa mətsəhee ghwənishi ɗiweŋ, ka nay pee» kə. 169:16 7:43; 9:33; 10:19ꞌWakəvə nava kwəma bakə mbə tihəvəri ka Farisahi kwa jipə shi ki. Ma kə nihwəti mbəzli mbə shi na: «Ma ntsaa ghərati sləni vay, ntsa Hyala naw, mbaꞌa kəə ntsa Hyala nzay, ka dza naa məni sləni tsəgha na fəca vici dəkəva nzaw» kə ghəshi. Ma kə nihwəti na: «njaa njaa ka ntsaa kamaa ntsa Hyala mbay mənti sləni maɗaŋa maɗaŋa na va tsəghaa?» kə ghəshi.
179:17 4:19Dzəghwa ka Farisahi va ka zhiniy ɗəw kwəma va ntsa ghwənita mətsə ci va diɓa, a kə ghəshi na: «A ntsa, njaa na kwəma gəzə ghaa dzəkən ntsaa ghwənantəŋa mətsəhi gha ni naghaa?» kə ghəshi. A kə ntsa va na: «Ma ta vəyay, ndə Hyala na, nə ya na nee» kə. 18Ma mbəzli dikə dikə ni mbə *ka Zhəwifə nashi ghalaɓa na, ɗi zləɓa ghəshi, kataŋ niy nza ntsa vaa ghwəlfə na ghwənishi mətsəhi ci, kə ghəshi, kala war sa ghəshi ɗəwti va mbəzliy yakəw. Dza ghəshi mbaꞌa ghəshi harashi mbəzliy yakə ki. 19Ma sa səəkəshi ghəshi na, tapə ghəshi ta ɗəw və shi, a kə ghəshi na: «Zəghwə ghwəy na sasa kataŋ na mbəzli ni? Kataŋ kataŋ sənay ghwəy, ka ghwəlfə ghwəy yakə na? Ya sa nzana tsəghay, njaa mənti na maɗi naa nay pi sana kia?» kə ghəshi. 20Ma kə mbəzli va na: «A na na ghəyəy, a ghəy sənay zəghwə ghəy na, ka ghwəlfə ghəy yakə. 21Ma ghwəni tsa ghwənishi mətsəhi ci, maɗi na ta nay pi sanay, nda wantsaa ghwənamtishi na, sənata nava ghəyəw. Ɗəwəm nava və, dikə na gar zləɓa kwəma ghəci dəꞌwə ghən tsa ci» kə ghəshi. 229:22 7:13; 12:42; 19:38; 20:19Va wa gəzə ghəshi kwəma va tsəghay, sa nzana mbə hazləni ghəshi va mbəzli dikə dikə ni va mbə ka Zhəwifə. Sa nzana, mbaꞌa ghəshi niy gəzəti kwa jipə shi: «Ntsaa dzaa ni: “*Kəristəw Ntsa tivə Hyala na Yesəw” kəy, ta ɓanti dzam səvəri mbə ciki ɓasə va tsa ka Zhəwifə» kə ghəshi niy niy. 23Va tsəgha nə mbəzliy yakə zəghwə va va: «Ɗəwəm və, aa kəliy gar zləɓa kwəma dəꞌwə ghən tsa ci» kə ghəshi.
24Zhini ka Farisahi daꞌ ghəshi harvə ntsaa niy nza vaa ghwəlfə, ka zhiniy ɗəw kwəma və kwa baka səɗa diɓa, a kə ghəshi na: «Ntsa, sənzənvay, kwa kwəma Hyala nza ghwəmmə, gəzə pə gha gəzəkəvəri kwəma tsərtsər. A ghəy sənay, ndə məni *kwəma jikir naa ntsa va, pə ghəy» kə ghəshi. 25Ma kə ntsaa niy nza vaa ghwəlfə na: «Am, a na neyey, sənay ya nee, nda ndə məni kwəma jikir na na, nda kala tsəgha naw. Ma na neyey, shiy kwətiŋ na shi sənashee, ghwəlfə niy yakəram, ma nanay, mbə nay pee» kə. 26Ma kə ghəshi ngəci na: «njaa məntəŋa na tay? A shi mənti na maɗi mətsə gha vaa ghwənitaa?» kə ghəshi. 27Ma kə ntsa va na: «A mbəzli ni, e gəzaŋwəy kwəma na ngar nanzə məcanata gwaꞌa ɓay? A shi ɗi ghwəy ni mbə kwəma va, zhini ghwəy ɗəw bayaa? Naa, ə ɗi ghwəy məniŋwəy ka mbəzli ta səɗa ci kwərakwə shəkəna?» kə. 28Sa gəzəkə ntsa va tsəgha na, dza ghəshi ka tsəərə, a kə ghəshi na: «Nighəvəŋəy tə gha wəzə. Gha ka na nzaa ntsa ta səɗa tsava ndə, pə gha. Lə ghəyŋəyshi na ghəyəw. Ghəy na na ghəyəy, mbəzli ta səɗa *Məyizə nza ghəy. 299:29 7:27; 8:14A ghəy sənay, a Hyala niy gəzanci kwəma kaa Məyizə. A na tsatsa ndəy, sənay ghəy nda dzəghwa tima təzlikəvay naw» kə ghəshi.
30Ma kə ntsaa niy nza vaa ghwəlfə na: «Kwəma maɗaŋa maɗaŋa naa nava ki, sa nzana va kala sənay pətsa səəkə na ti ghwəy, zhini mbaꞌa ghwənantəra mətsəhee? 319:31 Cem 66:18; Fir 15:29; Ezay 1:15Nanzə kiy, a ghwəmmə sənay, kar Hyalaa yəmanshi kwəma mbəzliy məni kwəma jikir naw, war ntsaa haꞌwə ti, ka məni kwəma ɗi na, na sa ka naa mananci kwəma ɗəw na. 32Ghala nza ghwəmmə sana tə hiɗiy, səəkə ghwəmməə favə məndiy gəzə tsahwəti ntsaa ghwənanamti mətsə ntsa yakəm ka ghwəlfəw. 339:33 3:2Kala va Hyala kə ntsa səəkə nzay, shi dza naa mbay mənti tiɓa ya jəw nzəw» kə. 349:34 9:2«Gha sa yakəm mbə kwəma jikir na, mbaꞌaŋa gha mbə paꞌ ndatsə na, zhini gha saa dzaa ɓanavəŋəy kwəma na?» kə ghəshi. Mbaꞌa ghəshi ɓanti mbə ciki ɓasəva tsa shi ki.
Yesəw yəmə mbəzli caslakə nəfə ni lə ghwəlfə
35Ma sa favə Yesəw məndiy gəzə, a ghəshi ɓanti ntsa mbəliti na va mbə ciki ɓasəva, kə məndi na, mbaꞌa ghəshi kwəmay li. Ma kə ngəci sa kwəmay ghəshi na: «A ntsa, ɓanavə nəfə tsa gha gha kaa Zəghwə yakə ndə ngəri na?» kə. 36Ma kə ntsa va na: «A Ntsaa sləkəra, gəzara nda wa ndə na, nzee mbəə ɓanavə nəfə tsee» kə. 379:37 4:26Ma kə Yesəw ngəci na: «Ava ghəci na saa gəzaŋa kwəma tsa sənzənva, yən yən sa nighə gha tsa» kə. 38Ma sa favə na tsəgha, a kə na: «A Ntsaa sləkəra, e ndaŋa nəfə tsee» kə. Tsəfəkwə tsəfəkwəy kwa səɗa Yesəw.
399:39 5:22Ma kə Yesəw ki na: «Ta mbə shiy zhəghəshi səəkəree dzəti hiɗi, a mbəzli ghwəlfə ghwəlfə ni nay ma pi mbəə nay pi, ma ka mətsəə nay pi na, mbər niva ka ghwəlefesliy nay ma pi» kə. 409:40 Mt 15:14; 23:26Ma sa favə nihwəti *ka Farisahi tiɓa vəgha Yesəw, ghəci mbə gəzə kwəma va na, tapə ghəshi ta ɗəw kwəma və, a kə ghəshi na: «Ghwəlefesli nza ghəy sana sənzənva kwərakwə tsəna?» kə ghəshi. 419:41 15:22Ma kə Yesəw na: «War mbaꞌa pə ghwəy: “Ghwəlefesli nzay” ka dza fətiy nza kən ghwəy nzaw. Sa nə ghwəy va ki: “Mbəzliy nay piy gə ghəy na ghəy” pə ghwəyəy, va tsəgha nza fəti kən ghwəy» kə Yesəw.
10Fir dzəkən ndə lə teŋkesli ci
1Dza Yesəw mbaꞌa gəzəkə kwəma kwa fir, a kə na: «Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ya wa ntsaa dza maa dzəghwa səəmə teŋkesli kwa miy pətsaa dzəghwa səəmə, dza na mbaꞌa dzəghway tə kələm dzəghwa səəməy, ndə ghəli na tsava ndə, zhini ndə zləghwə ghəci diɓa. 2Ma na ntsaa dzakə kwa miy pətsaa dzəghwa səəməy, ghəci na ndə teŋkesli tsa slar tsa. 3Ta ghwənanamti səəmə dza ntsaa ndəghwə ghi tsa va. Ka na dza na, ka haka teŋkesli ci vaa səvəriy dzəti ngwəla, lə slən lə slən ki. Sa nzana gwaꞌa gwaꞌa teŋkesli va sənata məli ci na, war ka ɗanci fəti ghəshiy səvəri. 410:4 10:27; ShiZhŋ 14:4Ka na dza, sa ka na harkəvərishi gwanashiy dzəti ngwəla na, ka ꞌwanshi kwal, ka nəw ghəshiy dzəmti. Sa nzana, gwaꞌa ghəshi sənaɓəhwə məli ci. 5Ma na ntsa sənaɓəshi ma ghəshi liy, ka ɗi ghəshiy nəwəw. A ka ghəshiy hwəhwəshi və, sa sənaɓəshi ma ghəshi li» kə.
610:6 16:25Tsəgha ɓəlanakəshi Yesəw fir tsa va. Ma ki na, favə kwəma va ghəshi nda dzəkən wa ɗi Yesəw gəzanshiw.
Yesəw na ndə ndəghwə shiy tsa wəzə tsa
7Zhini ma kə Yesəw ɓa na: «Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, yən na miy pətsaa dzəghwa səəmə kəli məndi teŋkesli kwa. 810:8 Zher 23:1-2; Ezhek 34:2-3Mbəzliy ꞌwakə kwal vaa səəkəshi pərɓa ghəshi kaa ngəra gwanashiy, ka ghəli na ghəshi, zhini ka zləghwə ghəshi diɓa. Sa səəkəshi ghəshi na, kala fa kwəma teŋkesli və shi. 910:9 14:6; Cem 23:2; Ezhek 34:14Yən na miy dəgha. Mbaꞌa kə ndə dzakəy kwayay, a tsava ndə taa mbəliy. Ta mbə dza naa dza, ka dzakə, ka səvəriy, ka kwəmavə shi zəmə ci. 10A na ndə ghəli naci kiy, nay gha ghəci səəkəy na, war ta ghəli shiy, ka bəkwə shiy, ka laɗamtishi gwaꞌa tsəgha ka naa səəkə. Yən na nee kiy, ta mbə mbəzliy kwəmavə piy səəkəree. Piy tsa va na, ta kwa ndimndim, kala kəɗi ma.
1110:11 ndə teŋkesli: Cem 23:1; Ezhek 34:11-16; Zher 23:3; Mt 18:12-14; Ebr 13:20; ShiZhŋ 7:17; zləɓavə məti: 15:13; Rm 5:8; 1Zhŋ 3:16Yən na ndə ndəghwə shiy tsa wəzə tsa. Ndə ndəghwə shiy tsa wəzə tsay, kar naa zlay piy tsa ci tə mbərkə teŋkesli ci. 1210:12 SləniKY 20:29Ma na ndə ndəghwə shiy tsaa ndəghwə shiy war ta kwəmavə gəna ci, kala ndə ndəghwə shiy tsa kataŋ tsa ghəci, zhini kala shi ci teŋkesliy, war nay ma na dəghwava jezl tsahwəy mbə teŋkesli na, bəvbəpə ka naa hwəy zlashi teŋkesli tiɓa. Ka dəghwava jezl dza na, ka zliy dzəmbə shi, mbaꞌa zlərhəvəri teŋkesli ki. 13Va wa hwəy na tsəgha zlashi teŋkesli va kiy, sa nzana war ta gəna ghəci ndəghwə shiy gwaꞌa tsəgha, kala kwəmaa shashanci tiɓa ta teŋkesli. 14-1510:14 10:27; 2Tim 2:1910:15 Mt 11:27Yən na ndə ndəghwə shiy tsa wəzə tsa. Njasa nzana va, mbaꞌa Dirə sənara, mbaꞌee sənay kwərakwəy, tsəgha sənashee teŋkeslee, mbaꞌa ghəshi sənara kwərakwə. Ta zlay piy tsee dzee tə mbərkə ti shi. 1610:16 11:52; Ezay 56:8; Ezhek 34:23-24; 1Pi 2:25A nihwəti teŋkeslee tiɓa tə ngwəlashi, kala tsəhəshi kwa səəmə diɓa. Ta dza dzee ɓasəkəshiy dzəghwa səəmə, nza ghəshi favə gaka məlee, nza ghəshi jakəshi ka garəwa teŋkesli kwətiŋ. Nzee nzaa ndə ndəghwəshi kwətira ki.
1710:17 3:35; 5:18Tərəŋw ɗiti Dirə kwəmee sana, sa nzana mbaꞌee zləɓati zlanay ghən tsee kaa məti, ma nzee zhiniy zhakatira taa nza diɓa. 1810:18 4:34Ndə tiɓa ka mbay ɓəhwə piy tseyew. Yən lə ɗi tsee zləɓati na zlanay ghən tsee kaa məti. A bərciy zlanay ghən tsee kaa məti vəya, zhini lə bərciy zhakatira mbə məti vəya diɓa. Ava tsəgha na kwəma ndara Dirə ta mənee» kə.
1910:19 9:16Sa gəzəkə Yesəw tsəgha na, dza bakə mbə *ka Zhəwifə zhiniy təhəshi, tə mbərkə kwəma ci va gəzəkə na. 2010:20 8:48Ma kə nihwəti mbəzli ɗaŋ mbə shi na: «A shiy mbə ghən ci, ndə gazlaka na, tawa fafa ghwəy kwəma ci va tay» kə ghəshi. 21Ma kə nihwəti na: «Ka mbay ndə shi mbə ghən gəzəkə kwəma tsətsə naw. Ndə gazlaka na, mbaꞌa mbay ghwənamti mətsəhi ghwəlfə na?» kə ghəshi.
Ka Zhəwifə kala ɗi ma kwəma Yesəw
22Dza *ka Zhəwifə mbaꞌa ghəshi mənti makwaghwaa zəzəə dzəkən ghwəni *ciki Hyala tsa mbə məlmə Zherəwzalem, sa mənta vici va ki. Kəghəli, ghala tir tasli ka makwaghwa vaa nza. 2310:23 SləniKY 3:11Dza Yesəw mbaꞌa tsəhəy mbə tsə va. Dza na ka təwrə dzar mbə gərka nə məndi va «Gərka *Saləmaŋw» kə məndi mbə ciki Hyala tsa va. 2410:24 Lk 22:67ꞌWakəvə ka Zhəwifə ɓasə ghəshi ɓasəkəvashi, dəzlətsəɓə ghəshi tsəɓay Yesəw. Gaꞌ ghəshi ta ɗəw kwəma və, a kə ghəshi na: «A Yesəw, paꞌ hwəm dza ghaa nza mbə səəŋəy məhərli ghəy tay, wəzəɓa kəslatəŋəy gha na slən tə kwəma na, niy nza ghaa *Kəristəw ntsaa tivə Hyala va sa» kə ghəshi. 2510:25 5:36Ma kə Yesəw ngəshi na: «Ghala ndatsə gəzaŋwəy ya kwəma vaw, ghwəy na shiy ɗi ma zləɓa. Ya kwataka sləni ghəree na maɗaŋa maɗaŋa na lə bərci ɓəra Dirəy, mbə ndəgha fəti naa dzəkənee. 2610:26 16:9Ya tsəgha nzə kiy, ndara nefer ghwəy ghwəy, sa kama ghwəy mbə teŋkesliy yaw. 2710:27 8:47; 10:3, 14Ma ni ya va teŋkesliy, a ghəshi sənaɓəhwə nee məli. Ka nəwra tə səəbee. Mbaꞌee sənashi shi ya kwərakwə. 2810:28 5:24; 6:39Ta ɓanavəshi piy tsaa kəɗi ma dzee, ka dza ghəshiy zashi tepəw. Tsahwəti ndə tiɓa dzaa mbay zləghwəhwəshi mbə dəvə yaw. 29A Dirə tsaa ndarashi va mbə dəvee taŋəti shiy gwaꞌa gwaꞌa tə dikə. Tsahwəti ndə tiɓa mbaꞌa dzaa mbay zləghwəhwə shi mbə dəvə ciw. 3010:30 5:18; 17:21Na na ghəy ghəy lə Dirə kiy, ndə kwətiŋ nza ghəy» kə Yesəw.
3110:31 11:8Dza ka Zhəwifə ka zhiniy imə hərezli ta pəꞌwə Yesəw li shi diɓa. 32Ma kə Yesəw ngəshi na: «Ya sa nzana sləni wəzə na yən ghərati kwa kwəma ghwəy lə bərci ndara dirə, mbaꞌa ghwəy nata kiy, ta nama mbə kwəma va ɗi ghwəy zhiniy pəꞌwəra lə hərezli kia?» kə.
3310:33 SləniTaH 24:16; Mt 26:65Ma kə ka Zhəwifə na: «Va sləni wəzə na mənti gha ɗi ghəy pəꞌwəŋa lə hərezliw. Ma kwəma pəꞌwəŋa ghəy tiy, sa dzəmbəŋa gha va mbə gəzə kwəma sawaa dzəkən Hyala. Ndə ngəri gha na, dza gha ka ɗi zhəghə ghən tsa gha ka Hyala» kə ghəshi. 3410:34 Cem 82:6Ma kə Yesəw ngəshi na: «A məndi tsasliti mbə zliya kwəma pəhəti ghwəy, ma kə Hyalay: “Ghwəy na hyalahi” kə. 35Zhini diɓa kiy, a ghwəmmə sənay, ma kwəmaa gəzəkəvata mbə Zliya Hyalay, ka mbay ndəə bashamtiw. A Hyala fanati slən gwaꞌa kaa mbəzli ɓanakəshi na va kwəma nzə: “Ghwəy na hyalahi” kə ngəshi. 3610:36 1:34Yən sana kiy, Hyala təravəra na mbaꞌa ghwənikəra tikə tə hiɗi ni. Njaa njaa ka ghwəy ni ɓa na: “Kwəma sawaa gəzee dzəkən Hyala” pə ghwəy ki, yən patsəŋwəy kwəmaa dzəti ngwəla: “Zəghwə Hyala nzee” pən kia? 37Mbaꞌa kə sləni ghəratee, kala sləni Dirəy, ghalaɓa na ka ɓəra nefer ghwəy ghwəy ma. 3810:38 10:25War sləni Dirə karkar kə sa ghəree vay, ya kala ɓəra nefer ghwəy ghwəy na, zləɓatim sləni ghəratee va gwaꞌa tsəgha. Ghalabay, ta sənay dza ghwəy njasa nza Dirə mbə ya, yən kwərakwə na, mbee» kə Yesəw.
3910:39 7:30; 8:20Zhini ka Zhəwifə tapə zhimbəshi mbə pəla kwal tsaa kəsə ci diɓa, dza na mbaꞌa mbəliy və shi. 4010:40 1:28Mbaꞌa dzaa taŋəy dzəvəri tsahwəti həlbə tsa həl Zhərdeŋ, geꞌi tə pətsaa niy məni Zhaŋ va *batem. Dza na mbaꞌa nzəyəy. 4110:41 1:29-34; 3:27-28Dzəghwa ɗaŋ nihwəti mbəzli səəkəshiy dzəvəgha. A kə ghəshi na: «A ghwəmmə sənay, mənəhwə kwəma maɗaŋa maɗaŋa na Zhaŋ ya kwətiŋəw. Nanzə kiy, ya namaɓa kwəma gəzəkə naa dzar ntsa gwanata na, tsəgha ghənzə» kə ghəshi. 4210:42 2:23Ɗaŋ mbəzli tə pətsa va ɓanavə nefer shi kaa Yesəw.
11Məti Lazar
111:1-2 12:1-3; Lk 10:38-39Dza zəlghwə mbaꞌa kəsəvə tsahwəti ndə mbə məlmə Betani, Lazar, kə məndi slən tsa ci. Betani vay, məlmə nza kar Marəy va, ghəshi lə zhambəghəta Martə mbə na. 2Ma Marəy vay, ghənzə na maliy niy ɓasliti shiɗshiɗ Ndə sləkəpə va lə ꞌwərdi, zhini mbaꞌa niy saɗamtishi lə shiti mbə ghən nzə. Zəmbəghəta Lazar na sa gwərapəy tsa va. 311:3 11:36Dza ghəshi lə zhambəghəta bakanashi ki, ghwəni ghəshi ghwənay ndə ta dza ghəciy gəzə kaa Yesəw. A kə taa ni na: «A Ndə sləkəpə, wa vanay madigaŋa tərəy gwərapəy, kə məndi» kə taa ni. 411:4 9:3; 17:1Ma sa favə Yesəw bar tsa zəlghwə tsa Lazar va ki, a kə na: «Nay kwəma zəlghwə tsa Lazar va ghwəy na, məniy zəlghwə tsa vaa zəlghwə ta mətiy ghəci və bətəw. Zəlghwə tsaa dzaa ci dikə tsa Hyala tərəŋw tsa ci, lə ta mbə məndiy fə bamaa dzəti dikə tsa Zəghwə Hyala na» kə.
5Yesəw kiy, tərəŋw niy ɗi na kar Martə lə Marəy mbaꞌa zəmbəghəshi Lazar. 6Ya tsəgha nzə, ləy hwəm sa favə na zəlghwə tsa Lazar va na, mbaꞌa mənti vici bakə diɓa tə pətsa nza na va.
7Ma kə kaa *mbəzli ta səɗa ci lə hwəm vici bakə na va ki na: «A mbəzli ni, zhəghəva ghwəmməə zhəti hiɗi ka Zhəwde» kə. 811:8 8:59; 10:31Ma kə ghəshi na: «A Metər, a gha nay nanzə hiy hi ɗaŋ ghala səəkə *ka Zhəwifə mbə pəla pəəsliŋa lə hərezliw, zhini a ghwəmmə zhaa zhəmbə ɓa, pə gha na?» kə ghəshi. 911:9-10 8:12; 12:35-36Ma kə Yesəw na: «A ghwəy sənay tsahi məŋ lə bakə na waŋ pi mbə vici kwətiŋ. Mbaꞌa kə ndəə dza havəghwəy, ka tsati təhwəni tə səɗa ciw. Sa nzanay, mbə nay pi na, va waŋ tsa havəghwə. 10Ma mbaꞌa kə ndəə dza həvirəy, ta tsa dza təhwəni tə səɗa ci ghalaɓa. Sa ka na nay ma pi, sa nzana kala waŋ pi və» kə.
1111:11 Mt 9:24Tsəgha gəzanakəshi Yesəw kwemer va, zha ma kə ləy hwəm ki na: «A madigammə Lazar ɓəti hi, nanzəy, ta dza dzee fərghakati» kə. 12Ma kə mbəzli ta səɗa ci na: «Əy, a Ndə sləkəŋəy, ma ghənzə tsəgha tə hi kəy, ta mbəliy dza na» kə ghəshi. 13Ma na Yesəw naciy, a Lazar mətiy, na kwəma ɗi na gəzanshi. Ma mbəzli ta səɗa ci na, favə kwəma va ghəshiw, hiy ɓəhwə na kataŋ, kə ghəshi. 14Zhini ma kə Yesəw bazhə bazhə ngəshi na: «Wa mətiy mətiy Lazar. 15Dalala vəshiree ta kwəma kən ghwəy sa mətiy na va, kala tsəhəree vəgha, nza ghwəy mbəə ndara nefer ghwəy. Nana kiy, dzamməm dzəvəgha!» kə.
1611:16 Mk 14:31; Rm 6:8; Təmasə: 20:24Ma kə Təmasə tsa har məndi vaa ihwəli kaa nihwəti *mbəzli ta səɗa Yesəw na: «Dza ghwəmmə kwərakwə, a ghwəmmə dza ta bəkwə kwasəbə Ndə sləkəmmə» kə.
Yesəw na ntsaa zhini mbəzli zhakati mbə məti, ka ɓanshi piy tsaa kəɗi ma kaa mbəzliy bəkwəshi
17Dzəghwa kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci ki ndəs tsəhəshi mbə məlmə Betani. Ma maɗi ghəshiy tsəhə na, məndi lamti Lazar, ka mənti vici ghəci faɗə kwa kwəli. 18Məlmə Betani vay, ndəkwə ndəkwə na lə Zherəwzalem, gar kiləwmetər mahkanəy na kwa jipə shi gwaꞌa tsəgha. 19Dza *ka Zhəwifə, mbaꞌa ghəshi səəkəshi tiɓa ɗaŋ, ta səkwə kar Martə lə zhambəghəta Marəy, lə ta dəpanshi nefer shi va kwəma məti zəmbəghəshi va ki.
20Ma kə məndi kaa Martə na: «A Yesəw səəkəy, mbə səəkə na» kə məndi. Ma sa favə na na, dza na pəlhəm kafəta, ka dza ta kaꞌwə kwa kwal. Ma Marəy nanzə ki na, gwəŋəta mənzəy kəghi. 2111:21 11:32Ma sa kə ꞌwəvə Martə Yesəw ki, ma kə na: «A Ndə sləkəra, a is, mbaꞌa pə gha niy nza tiɓa nza na, ka mətiy zəmərə tsa nzaw. 22Ya tsəgha nzə kiy, e sənay, ya sana nzə ɗəw gha shiy, ya nimaɓa va Hyalay, ka zlay ɓəŋashiw» kə. 23Ma kə Yesəw ngəta na: «Ta zhəkəməy dza zəməŋa kwa kwəli pəra Martə, e gəzaŋa» kə. 2411:24 5:29; 6:40, 54; Dani 12:2Ma kə Martə na: «Yaŋ, e sənay ta zhəkəməy dza na kwa kwəli fəca dza nihwəti mbəreketiy səəmə kwa kwəli, fəca dza hiɗiy kərə» kə. 2511:25 5:21, 24; 8:51Ma kə Yesəw na: «Martə, yən na ntsaa zhini mbəzli zhakati mbə məti, ka ɓanshi piy tsaa kəɗi ma kaa mbəzliy bəkwəshi. Ntsaa ndara nəfə tsa ciy, tə ghwəməy dza naa nza, ya ə mətiy na. 26Ntsa tə ghwəməy tsa diɓay, mbaꞌa kə ndara nəfə tsa na, ka məti na bətə teepəw. Zləɓavə kwəma va gha tsəgha na, pə gha sa?» kə Yesəw. 2711:27 1:34; 4:25Ma kə Martə na: «Yə tsəgha na Ndə sləkəra, e zləɓavə, gha na *Kəristəw Zəghwə Hyala, saa niy gəzəm va dzaa səəkəə dzəti hiɗi» kə.
Yesəw wahə
28Ma sa gəzəkə Martə kwəma va tsəgha na, mbaꞌa dzaa kəsata zhambəghəta Marəy. A kə ngəta ɗahwə ɗahwə na: «A Marəy, a Metər tsa ghwəmmə səəkəy, mbə harŋa na» kə. 29Ma sa favə Marəy kwəma va tsəgha na, pəlhəm kafəta, ka diva ta dzəvəgha Yesəw. 30Ghala pətsa va na, Yesəw ghwəla ta tsəhə mbə məlmə di, ghəci war tiɓay tə pətsa kwəmə Martə va li.
31Ma sa nata *ka Zhəwifəə niy nza va vəgha Marəy ta dəpanta nəfə tsa nzə ghənzəə səvəri lə diva na, dza ghəshi ka nəw tə səəbə. «Nda dzəti kwəli dza na ta wahə» kə ghəshi.
3211:32 11:21Ma sa tsəhəta Marəy tə pətsa nza Yesəw va, mbaꞌa nay na, dza na tsəfəkwə tsəfəkwəta tiɓa kwa səɗa Yesəw. Ma kə ngəci na: «A Ndə sləkəra, a is, mbaꞌa pə gha niy nza tiɓa nzay, ka mətiy zəmərə tsa nzaw» kə. 33Ma sa nay Yesəw ghənzə mbə wahə, zhini tsəgha ka Zhəwifəə səəkəshi va kwasəbə mbə wawahə kwərakwə ɓa na, dza hwər tsa ci ka maɗi ta slanci ti shi tərəŋw tərəŋw, gar taŋamti bərci. 34Dza na ka ɗəw və shi, a kə na: «Kwəma lamti ghwəy sənzənva tsəy?» kə. Ma kə məndi ngəci na: «A Ndə sləkəpə, vanta kwəli ci tikə, ndi natama» kə məndi. 3511:35 Lk 19:41Dzəghwa Yesəw ka wahə. 36Ma kə ka Zhəwifə tiɓa sa nata ghəshi nava kwəma na: «Kay, nighətim njasa ɗiti Yesəw ntsa di» kə ghəshi. 3711:37 9:6Ma kə nihwəti mbə shi na: «Ya sa nzana mbaꞌa ghəciy mbay ghwənamti mətsəhi ghwəlfə kiy, tawa niy daməti ma na məti va ɓə Lazara?» kə ghəshi.
Yesəw ghəshi lə Lazar
3811:38 20:1; Mt 27:60Zhini mətsəhə hwər tsa Yesəw mətsəhəti slanci ta Lazar tiɓa tərəŋw tərəŋw, pəkw dzay dzəti kwəli. Mbə ləgwə niy nza kwəli va, mbaꞌa məndi kalay lə hərambəzli. 39Ma sa tsəhəy Yesəw ki, a kə kaa mbəzli tiɓa na: «Kafantim hərambəzli va mbəzli ni» kə. Ma kə Martə, zhambəghəy Lazar tsaa mətiy va na: «A Ndə sləkəpə, tawa kia! Mbə zən dza naa nza sənzənva. Sa nzanay, kwa faɗə vici ci na ndatsə ghala lamti məndi» kə. 40Ma kə Yesəw na: «A Martə, niy gəzaŋee: “War ndara ma gha nəfə tsa ghay, ta nay dikə tsa Hyala dza gha?” pən sa» kə. 41Mbaꞌa məndi ɓanti hərambəzli va ki. Ma sa ɓanti məndi na, ꞌwakəvə Yesəw kaa kwəma ciy dzəta ghwəmə mbaꞌa kafata, tapə ta cəꞌwə Hyala, a kə na: «A Didi, ꞌwəsa nə ya ngəŋa, sa nzana, mbə fəra kwəma ɗəwee ghaa dzəghwa. 4211:42 12:30E sənay, mbə fəra nza ghaa dzəghwa, ya hwəm diɓa. Va wa gəzee tsəghay, ta mbə mbəzliy tsəɓayra ni tikəə favə, mbaꞌa ghəshi zləɓati tsərtsər, gha ghwənikəra na, kə ghəshi» kə Yesəw. 43War sa gəzəkə na kwəma va tsəgha, a kə zlaŋzlaŋ na: «Lazar, səəmə!» kə. 4411:44 20:6-7ꞌWakəvə mbəri mbaꞌa səəməy, pəərə pəərə shiɗshiɗ ci lə dividivi ci lə məgapa, mbaꞌa gəjer mbə kwəma ci. Ma kə Yesəw kaa mbəzli tiɓa na: «Palamtim shi va ti a ghwəy zlay dzay!» kə.
Məndi mbə pəla kwal tsaa kəsə Yesəw
(Mt 26:1-5; Mk 14:1-2; Lk 22:1-2)
4511:45 2:23Mbə *ka Zhəwifəə niy səəkəshi va ta nighə kar Marəyəy, mbaꞌa nihwəti ɗaŋ ɓanavə nefer shi kaa Yesəw sa nata ghəshi kwəma mənti na va maɗaŋa maɗaŋa na. 46Ma nihwəti mbəzli mbə shi na mbaꞌa ghəshi dzaa gəzanshi shi mənti Yesəw va gwaꞌa kaa *ka Farisahi. 4711:47-48 2:11; Mt 26:3-5; SləniKY 4:16Dza ka Farisahi lə mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala ɓasə ghəshi ɓasətəvashi lə *ka sləka kwəma mbə ka Zhəwifə, ta sləka kwəmaa dzəkən Yesəw. A kə ghəshi na: «njaa njaa dza ghwəmməə məni sana kia? Avanay mbə ghəra sləni maɗaŋa maɗaŋa naa ntsa tərəŋw sana. 48Mbaꞌa pə ghwəmmə ni, zlay ghwəmmə, a ghəci məni sa ci tsəgha pə ghwəmmə na, mbəzli gwanashi dza naa ɓanavə nefer shi. Ma sa ka mbəzliy sləkəmmə dikə dikə ni mbə *Rəm favəy, ta səəkə dza ghəshiy dzashiy dzəmbə kwəma va, ka ghəshi dza na mbaꞌa ngəzlamti *ciki Hyala tsa ghwəmmə, kərəp zamti mbəzli mbə hwəlfə ghwəmmə» kə ghəshi.
4911:49-50 18:14Ma kə ndə mbə shi, Kayifə, kə məndi slən tsa ci, dikə tsa ka ta Hyala ghəci mbə piya va na: «A navam tay, ka ɗi ghwəy fə ghən ta kwəma nanzə tepəw. 50Ə təkə ma ghwəy, wəzəɓa mətiy ndə kwətiŋ tə mbərkə mbəzli gwanashi na, kən na ka məndi səəkəə zamti hwəlfə ghwəmmə, pə ghwəy na?» kə 51Ma kwəma gəzəkə na va tsəgha nay, lə sənata kwəma ci tarəvə na gəzə nzəw. Sa nzana, dikə tsa ka ta Hyala ghəci mbə piya va, na kanambə Hyala kwəma gəzə na vaa səvəri, nja kwəma ghyaghya nzə. Va tsəgha gəzə naa dzəkən məti dza Yesəw ta mətiy tə mbərkə hwəlfə ka Zhəwifə gwanashi. 5211:52 10:16Ta mbərəkə hwəlfə ka Zhəwifə lə ndərazhi Hyala tihəvərivashi gwaꞌa mətiy na, ta ɓasətishi ta nza ghəshiy mbəzli kwətiŋ ni.
5311:53 5:18Ma sa gəzəkə Kayifə tsəgha ki na, dzəghwa mbəzli dikə dikə ni mbə ka Zhəwifə mbaꞌa ghəshi sləkati kwəmaa dza ta pəəsli Yesəw fəcava ki. 5411:54 5:13; 7:1Va tsəgha zhini ma Yesəw ci ghən tsa ci dzar mbə ka Zhəwifə ghwəla. Dza na mbaꞌa dza nzəyəy mbə nahwəti məlmə ndəkwə vəgha gamba, ghəshi lə mbəzli ta səɗa ci, Efərayim, kə məndi slən tsa məlmə va.
5511:55 2:13; Ɓəla 19:11-20; 2NəMezh 30:17-18Dzəghwa vici *makwaghwa ka Zhəwifə va ka məndiy har Pakə, mbaꞌa kətikəvata. Dza mbəzliy səəkə dzar mbə məlməhi ghənghən ghənghən, mbaꞌa ghəshi ɓasəkəvashi ɗaŋ dzəmbə məlmə Zherəwzalem, vici tsə va ghwəlaa tsəhə, ta mbə ghəshiy gwamamti vəgha shi njasa ka məndiy məni mbə kwəma jiji shi.
5611:56 7:11Dza mbəzli va ka pala Yesəw mbə mbəzli. Ma ghəshi mbə ciki Hyala ki, sa nay ma ghəshi na, dza ghəshi ka ɗəw kwəma kwa jipə shi, a kə ghəshi na: «njaa na kwəma təkə ghwəmmə tay, ta səəkə dza na ta tsə na tanaa, naa kala dzaa səəkə?» kə ghəshi.
57Mbaꞌa mbəzli dikə dikə ni mbə ka ta Hyala, ghəshi lə ka Farisahi niy gəzəy kaa mbəzli: «Nza ndə səəkə gəzanshi, sa ka na nay Yesəw tə pətsa nza na, ma nza məndi dza kəsəhwə» kə ghəshi niy ni.
12Marəy ghəshi lə Yesəw
112:1-3 11:1-2Tərəmbə vici kwaŋ ta *makwaghwa Pakə ki. Dza Yesəw mbaꞌa ꞌwati kwal dzay dzəmbə məlmə Betani, dzəmbə məlmə Lazar tsaa zhinikəmə na va kwa kwəli. 212:2 Lk 10:40Mbaꞌa məndi tanati shi zəmə ghənghən ghənghən ngəci mbəɓa. Tiɓa Lazar ghəshi lə nihwəti mbəzli mbə zəmə shi zəmə tanati məndi va kaa Yesəw ki. Ma ghala pətsa va ki na, Martə saa tsəva mbə ɓaɓanshi shi zəmə ngəshi.
312:3 Lk 7:37-38Ma ghəshi mbə zəmə shi va tsəgha na, mbaꞌa Marəy ɓəvə ꞌwərdi tə dimə, sa tati məndi tə *Nardə ɗewɗew, gar paf kwa magwaji ti kən, mbaꞌa dzaa ɓaslanati tə shiɗshiɗ Yesəw. Ləy hwəm sa ɓaslamtishi na na, mbaꞌa saɗanamti shiɗshiɗ ci va lə shiti mbə ghən nzə. Dza ciki tsa nza ghəshi va mbə gwanay ki, ka zən war ꞌwərdi va jaꞌ jaꞌa.
412:4 Zhəwdasə: 6:71; 13:2, 27; 18:2Ma kə Zhəwdasə Isəkariyətə, tsahwəti ntsa mbə *mbəzli ta səɗa Yesəw va, saa dza va ta nga ɗafa ti na: 512:5 Ezay 58:7; Mt 19:21; Zhk 2:15-16«A is, tawa niy ɗəlamti ma ghwəmmə ꞌwərdi naa, pavə gəna ti gar mbəl bələkwə bələkwə mahkan, mbaꞌa ghwəmmə tahanavə kaa ka ndərma nza kia?» kə. 6Kwəma gəzə na va tsəghay, sa nzana, mbə shashanci kwəma kən ka ndərma naw. Sa nzana va, və məndiy fə gənay, nza ghəli sa ci, njasa sənaɓəy na mbə ghəli nzə nə na. 712:7 19:40Ma kə Yesəw ngəci na: «A ntsa, zlata mali va, ka gəzanta kwəma gha ma. Sləni dza məndiy məni, sa ka məndi laraa dzəghwa kwəli na sa ꞌwati na va məni, e gəzaŋa. 812:8 Nəw 15:11Ma na ka ndərmay, tiɓa nza ghwəy li shi gar nganavəshi shiy ghwəy ya hwəmɓa. Na tsee ghən nee kiy, ka dza ghwəmməə nza ndimndim tikə lə ghwəyəw» kə Yesəw.
912:9 11:43-44Dza vərəm *ka Zhəwifə tərəŋw, mbaꞌa maɗiy ta dzaa dzəmbə məlmə Betani sa favə ghəshi: «Mbə məlmə va na Yesəw» kə məndi. Kwataka ta Yesəw gwaꞌa tsəgha maɗishi ghəshi diɓaw, lə ta dza ghəshiy nay Lazar tsa zhanakati Yesəw va mbə məti gəzə məndi na diɓa.
10Dzəghwa mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala ki, mbaꞌa ghəshi tarəkə paslamti Lazar kwərakwə. 1112:11 11:45Sa nzana, ɗaŋ mbəzli mbə ka Zhəwifə zlashi mbə na shi va kwəma, ka dzashi ta nəw Yesəw, mbaꞌa ghəshi ɓanavə nefer shi ngəci tə mbərkə zhəkəmə tsa Lazar va kwa kwəli.
Njasa kaꞌwəti məndi Yesəw mbə Zherəwzalem
(Mt 21:1-11; Mk 11:1-11; Lk 19:28-40)
12Ma way pi tə həzlimə va, sa favə vərəm tsa ɗaŋ tsa va niy ɓasəy mbə Zherəwzalem ta tsə *makwaghwa Pakə: «Ava Yesəw mbə səəkəə dzəmbə Zherəwzalem» kə məndi na, 1312:13 Cem 118:26; Mt 27:42; Zhŋ 1:49ꞌwakəvə ghəshi tsəgha ka kəsli bali, ta slikwə dividivi slərpə ta dəvə shi, ka dzashi ta kaꞌwə Yesəw kwa kwal. Dza ghəshi ka ngwəmə lala zlaŋzlaŋ, a kə ghəshi na: «ꞌWəsa kaa Hyala! Təfanati miy tsa nzə Hyalaa sləkəpə kaa ntsaa səəkəy tsa mbə slən tsa nzə! Təfanati miy tsa nzə Hyala kaa mazə tsa ka *Izərayel tsa!» kə ghəshi.
14Dza Yesəw ndəs kəsata kwantəmca, taram dzəməy mə, ka dzaa dzəmbə Zherəwzalem, nja kwəma gəzəkə məndi va mbə Zliya Hyalaa dzəkən, a kə məndi na:
1512:15 Zak 9:9A mbəzli mbə məlmə *Shiyaŋw, əntaa ghəy hazləni ma!
Ava ghwəy nay mazə tsa ghwəy,
dallə mə zəghwə kwantəmca mbə səəkə, kə məndi.
1612:16 2:22; 17:1Ghala pətsa məniva shi vay, niy favə kwəma ɗi ghəshi gəzə mbəzli ta səɗa ci diw. Ma ləy hwəm sa dzay Yesəw dzəmbə dikə tsa ci va Hyala mə ghwəmə ki na, mbaꞌa ghəshi zəzəvə. A kə ghəshi na: «Ma shiy niy məni mbəzli va kaa Yesəwəy, a məndi niy gəzəkəshi tsəghaa dzəkən mbə Zliya Hyala va sham» kə ghəshi.
1712:17 11:42-45Ghala pətsaa har Yesəw va Lazar səəmə kwa kwəli, mbaꞌa zhanakati mbə məti kiy, vərəm ɗaŋ niy nza na tiɓa. Mbaꞌa ghəshi niy slanakəshi shiy niy nashi ghəshi kaa nihwəti mbəzli kwərakwə ki. 18Va tsəgha ɓasəkəvay ndə ngəri ɗaŋ tsəgha ta kaꞌwə Yesəw ki. Sa nzana mbaꞌa ghəshi favə kwəma maɗaŋa maɗaŋa na məni na. 1912:19 11:48Ma kə *ka Farisahi kwa jipə shi ki na: «Njaa dza ghwəmməə məni kia? Shi dza ghwəmməə ghakə tiɓa ghwəla ya jəw nzəw. Ava mbəzli gwanashi maɗiy dzashi ta nəw kwəma ci» kə ghəshi.
Nihwəti ka *Gərekə mbə ɗəw kwəma Yesəw
20Mbə mbəzliy niy ɓasəkəvashi vaa dzəmbə məlmə Zherəwzalem ta pəraꞌwə dividivi shi kaa Hyala geꞌi lə vici *makwaghwa Pakəy, a nihwəti ka Gərekə niy nza na mbə shi. 2112:21 1:44; Lk 19:3; 23:8Ghavə ghəshi, ghəshi ka Gərekə va, mbaꞌa ghəshi səəkəshiy dzəvəgha Fəlipə, ndə ka Betəsayda tə hiɗi ka Galile, ma kə ghəshi ngəci na: «A ntsa dikə tsa, a ghəy ɗi kwəmay lə Yesəw» kə ghəshi. 22Dza Fəlipə mbaꞌa dzaa gəzanci kaa Andəre. Dza ghəshi bakanashi mbaꞌa ghəshi dzaa gəzanci kaa Yesəw: «Ava məndiy ɗəwŋa» kə ghəshi ki. 2312:23 2:4; 12:16Ma kə Yesəw kaa zləɓanshi na: «Nana kiy, a vəghwə tsa va məniy, ta fəva dikəə dzətee, yən Zəghwə yakə ndə ngəri. 2412:24-25 Mt 10:39; 16:24-25; 1Kwər 15:36Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, kala ɓəvə hwəlfə ha kə ndə, mbaꞌa tsaŋwambə mbə hiɗiy, kwətiŋta ka naa nza, ka mətsəhəw. War məndi tsaŋwambə na mbə hiɗi, mbaꞌa pəsəta ka naa gha səghəta ɗaŋ. 25Tsəgha na lə ke ngəri kwərakwə. Ntsaa njəɗi piy tsa ci tikə tə hiɗiy, ta zay dza piy tsa tsava ndə. Ma ntsaa njəɗi ma piy tsa ci tikə tə hiɗi na, ta kwəmavə piy tsaa kəɗi ma dza na. 2612:26 14:3; 17:24War mbaꞌa kə ndəə ɗi nza ka ndə ghəraɗa sləniy, nəw kə ntsa vaa nəwra. Nza ndə ghəra sləni tsee nzəy tə pətsa dzee nza kwərakwə. Ma ntsaa ghəraɗa sləni kiy, ta falti kwəma ci dza Dirə tərəŋw diɓa» kə Yesəw.
Yesəw gəzəpə kwəma məti dza na ta məti
2712:27 12:23; Mt 26:38Zhini ma kə Yesəw ɓa na: «Sanay, a məhərlee səəta. Wəzəɓa njaa məntee bay tay? Wəzəɓa nə ya kaa Dirə: “A Di, mbəlantəra səvəri mbə ngəraꞌwə tsa dzee tsa ta sa” pən ta na? Tiɓaw, war ta sa ngəraꞌwə tsa dzee tsa ta sa səəkəree. 2812:28 17:1; Mt 3:17; 17:5“A Di, fə bamaa dzəti slən tsa gha” nə ya» kə.
Dzəghwa, ma kə gaka məli ndə kaa zləɓanci kwəma səəkə mə ghwəmə ki na: «E fati bama ti, ta zhini dzee mətsəhə fəə dzəti ka yəwən diɓa» kə. 29Ma kə vərəm tsa tə pətsa va gwaꞌa sa favə na gaka məli va na: «Fam məli van sa gərgərəy na» kə ghəshi. Ma kə nihwəti mbə shi na: «Am, awə, məli *ndə kwal tsa Hyala na sava gəzanci na kwəma» kə ghəshi. 30Ma kə Yesəw na: «Ma gaka məli favə ghwəy vay, ta kwəmee səəkəta naw, əhəŋ, war tə ghwəy na.
3112:31 5:22; 14:30; 16:11Avanay vəghwə tsa dza Hyalaa ɓasə ngwəvəə dzəkən mbəzli tə hiɗi ti ki. War sənzənva dza na ta ɓanti mazə tsa tə hiɗi ni tsa. 3212:32-34 3:14Ghala pətsa dza məndi vaa kafara vəgha tsəməy, ta harəhwə mbəzli dzee dza gwaꞌa gwaꞌaa dzəvəghee» kə Yesəw. 3312:33 18:32Ma mbə kwəma gəzəkə na va tsəgha na kiy, ciy citəpə na gəla məti dza na ta məti.
3412:34 Cem 89:37; 110:4; Ezhek 37:25; Zhŋ 12:23; 3:14Ma kə vərəm tsa tiɓa va ngəci na: «Sa ka *Kəristəw Ntsa tivə Hyala səəkəyəy, war tiɓa dza naa nza tə ghwəmə ta kwa ndimndim, kə kwəma ɓənivə ghəy mbə zliyahi kwəma ghəy pəhəpəhə na. Zhini ma pə gha ɓa na: “Ghala pətsa dza məndiy kafay Zəghwə yakə ndə ngəriy dzəvəgha tsəm” pə gha. A ndə na Zəghwə yakə ndə ngəri tsa va diɓa kia?» kə ghəshi. 3512:35-36 7:33; 8:12Ma kə Yesəw na: «A mbəzli ni, nana diy, ghwəlay na waŋ pi mbə ghwəy ta vici jəw. Mbatsəm dza ta waŋ pi tsa va, vantaa kwəsli səəkəə kəələhwəŋwəy. Sa nzanay, ntsaa dza mbə kwəsli na, ka sənay na dzəghwa tə pətsa kəɗi na səɗa ciw. 3612:36 5:13Va tsəgha kiy, wəzəɓa zləɓavə ghwəy waŋ pi tsa va ghala pətsa nza na tsa ghwəlay lə ghwəy di. Ta mbə ghwəy zhəghəŋwəy ka mbəzli mbə waŋ pi» kə Yesəw.
Ma sa gəzamti Yesəw kwəma va tsəgha na, mbaꞌa dzay kərakə, dzaa mbəy və shi.
Zləɓavə kwəma Yesəw mbəzli *ka Zhəwifəw
3712:37 16:9Ɗi ghəshiy ɓanavə nefer shi kaa Yesəw, ya tsəgha nzana, mbaꞌa ghəci məmənəhwə shi dimədimə ni ɗaŋ kwa kwəma shiw. 3812:38 Ezay 53:1; Rm 10:16Ma mənti ghəshi tsəghay, ta mbə kwəma niy gəzəkə ndə Hyala *Ezay va mbə zliyaa dzəghwata kwa, a kə niy niy:
A Hyala kwa sləkəpə, wa ntsaa zləɓa kwəma gəzə ghəy kia?
Kaa wa cinti gha bərci kəətipə gha li kia Ndə sləkəpə?
kə Ezay niy ni.
39Zhini ɓa mbaꞌa Ezay gəzəkə nda sa wana ɓanavə ma ghəshi nefer shi kaa Yesəw, a kəy:
4012:40 Ezay 6:10A Hyala ghwəlfay mətsəhi shi, mbaꞌa dəŋɗay məhərli shi.
Tawa ghwəlfay na mətsəhi shiy, əntaa ghəshi nay pi.
Tawa dəŋɗay ma məhərli shiy, vantaa ghəshi sənata kwəma,
«Zhini əntaa ghəshi zhiniy zhəghəvaa səəkəə dzəvəghee,
gar mbayee zhiniy mbəlantishi diɓa» kə Hyala,
kə Ezay.
4112:41 Ezay 6:1-3Sa wana gəzə Ezay kwəma va tsəghay, sa nzana, mbaꞌa ghəci nay dikə tsa məni Yesəw. Na gəzə na kwəmaa dzəkən tsəgha.
4212:42 2:23; 9:22Ya tsəgha nzə kiy, ɗaŋ niy nza nihwəti mbə mbəzli dikə dikə ni mbə ka Zhəwifə, mbaꞌa ghəshi ɓanavə nefer shi kaa Yesəw. Kala ɗi ci ghən tsa shi ghəshiy səvəri bazhə bazhə. Sa hazləni ghəshi va *ka Farisahi, vantaa ghəshi ɓantishi səvəri mbə ciki ɓasəva tsa shi. 4312:43 7:18Sa nzana ɗiɓa fal tsa falshi ke ngəri ghəshi niy ɗi kaa fal tsa Hyala.
Kwəma gəzə Yesəw dza naa sla ngwəvəə dzəkən mbəzli
4412:44 5:24Dza Yesəw ka gəzə kwəma zlaŋzlaŋ, a kə na: «Favə tə ghwəy, ya wa ntsaa ndara nəfə tsa ciy, kaa ngəra kwətira ndara na nəfə tsa ciw. Aa ɓanavə nəfə tsa ci kaa ntsaa ghwənikəra kwərakwə. 4512:45 14:9; 5:18Mbaꞌa kə ndə naray, a ntsa va nay ntsaa ghwənikəra kwərakwə ɓa. 4612:46 12:35-36Yənəy, nja waŋ tsaa mbərə kaa mbəzli səəkəree tikə tə hiɗi. Vantaa ntsaa ndara nəfə tsa ci nzəy mbə kwəsli. 4712:47 3:17; 5:22War mbaꞌa ndə favə kwəma gəzee, dza na kala ɗi fəti ghəci tiy, yən dza naa ɓanci fəti na tsee ghənəw. Sa nzanay, səəkəree ta ɓasə ngwəvəə dzəkən mbəzli tə hiɗi niw, war ta mbəlishi səəkəree. 48Ma ntsaa zhiniɗa ghən kala ɗi zləɓa kwəmee ghəciy, a ntsaa dzaa ɓasə ngwəvəə dzəkən tiɓa. Kwəma gəzee na dza naa sla ngwəvəə dzəkən ndə fəca dza hiɗiy kərə. 4912:49 7:16-17Sa nzanay, nahwəti kwəma tarəvee gəzəkə lə bərcee tiɓaw. War kwəma Dirə tsaa ghwənikəra va na sava. Ghəci ka naa gəzara kwəma, ma kee gəzə ya na kee canshi kaa mbəzli nzə gwaꞌa. 5012:50 4:34Kwəma gəzaŋwəy na va məni nzəy, e sənay, kwəmaa dzaa ɓəŋwəy piy tsaa kəɗi ma na. War kwəma gəzəkəra Dirə dzee gəzə gwaꞌa tsəgha» kə Yesəw.
13Yesəw yaɓanshi shiɗshiɗ mbəzli ta səɗa ci
113:1 2:4Dzəghwa ki, sa tərə hi kwətiŋ ta vici *makwaghwa Pakə ki na, mbaꞌa Yesəw sənay tsəgha, vəghwə tsa ci na sava səəkəy na ta ɓarvay ghəciy zlashi hiɗi ni, ta dzay dzəmə ghwəməə dzəvəgha Dəy, kə. War mbə ɗi mbəzli ci tikə tə hiɗi ni ghəci niy nza ki, war tsəgha ghəci mbə ɗishi paꞌ tə kwa kərni vici.
213:2 12:4; Lk 22:3Ma hetihwer va na, mbaꞌa kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci ɓasəshi ta zəmə shiy, ghalaɓay *ndə jaka tsa Hyala fanambə kwəma nga ɗafa ta Yesəw mbə nəfə tsa Zhəwdasə, zəghwə Shimaŋw Isəkariyətə na naci ki.
313:3 3:35; 8:14Ma na Yesəw na, aa sənay naci, sa nzana, ntsaa səəkə vəgha Hyala ghəci, zhini ta zhəghəva ghəci dzaa zhəvəgha diɓa. Aa sənay a Hyala zlatanavə shiy gwanashi ngəci mbə dəvə ci, kə.
413:4-5 Lk 12:37ꞌWakəvə na kaf kafəy sati tə pi zəmə shiy, dza na kwərat səramti tsahwəti kwəbaŋ kən ghən ci laŋ ɓəvə kadibəl, mbaꞌa pəhəti təti ci. 5Dza na nganə tivə yam kwa tasaw, mbaꞌa ghati yaɓanshi shiɗshiɗ mbəzli ta səɗa ci li shi. Saɗamtishi saɗamtishi ghəci kaa shiɗshiɗ shi va lə kadibəl tsa titi ci va.
6Ma sa tsəhəy na tə Shimaŋw Piyer ki, tsaꞌ kə ta yaɓanci shiɗshiɗ ci na: «A Ndə sləkəra, a gha yaɓəra shiɗshiɗee, pə gha na? Əm, tiɓaw!» kə Shimaŋw. 7Ma kə Yesəw na: «A Piyer, kadiw na gha di. Ma kwəma nata gha na yən məni sənzənvay, ka dza ghaa mbay favə nana diw. Ma kwa kwəma jəwəy, ta favə dza gha» kə Yesəw. 8Ma kə Piyer na: «Am, awə, ya tsəgha nzəy, zləɓatee na nee ghaa yaɓəra shiɗshiɗ yaw» kə. Ma kə Yesəw na: «Ma ghənzə tsəgha, gha kala zləɓati yən yaɓəŋa shiɗshiɗ ghay, ə ɗi ma gha kwəmavə ya nimaɓa shiy vəya» kə. 9Ma kə Shimaŋw Piyer sa gəzəkə Yesəw tsəgha na: «Ma ghənzə tsəghay Ndə sləkəray, ka dza naa nza war shiɗshiɗee shi dza ghaa yaɓəra gwaꞌa tsəghaw, wəzəɓa yaɓəra gha lə dividivishi, lə ghən tseyey gwaꞌa na» kə. 1013:10 15:3Ma kə Yesəw na: «Na ntsaa pishivay gwanata vəgha ci ɗewɗewəy, ka maw məndiy pi ghwəla gwanata vəgha ciw. War pəshanamti ma məndi shiɗshiɗ ciy, mək na tsəgha. Ghwəyəy, ɗewɗew nza ghwəy. Nanzə kiy, ghwəy gwanaŋwəy na ɗewɗewəw» kə Yesəw. 1113:11 6:64, 70-71Sa nzana, mbaꞌa sənay lə ntsaa dzaa nga ɗafa ti tiɓa mbə shi, va tsəgha gəzə na: «Ghwəy gwanaŋwəy na ɗewɗewəw» kə.
1213:12-14 Mt 20:24-28; 23:8-12; Lk 22:27; 1Tim 5:10Dza Yesəw sa kəɗiy na lə pi shiɗshiɗ mbəzli ta səɗa ci, mbaꞌa zhanakən kwəbaŋ tsa ci, das nzəyəy tə pi zəmə shiy. Ma kə kaa ngəshi na: «Favə gəla kwəma məntəŋwəy ya na ghwəy na? 13Ghwəy dəꞌwə ghən tsa ghwəy ka naa ni: “A Metər” pə ghwəy, zhini “A Ndə sləkəŋəy” pə ghwəy ni ngəra. Tsəgha ghənzə kataŋ ɓa, sa nzana, Metər tsa ghwəy yən, zhini Ndə sləkəŋwəy yən ɓa. 14Njana nzana, yən Ndə sləkəŋwəy, zhini yən Metər tsa ghwəy, dzəghwa ka yaɓəŋwəy shiɗshiɗ ghwəyee kiy, tsəgha ka ghwəy məməni kwa jipə ghwəy kwərakwə ki, ka yayaɓə shiɗshiɗ ghwəy. 1513:15 1Zhŋ 2:6; Flp 2:5; 1Pi 2:21Kwal na sava citəŋwəy ya, ma nza ghwəy mbəə məni tsəgha kaa ghən tsa ghwəy njasa məntəŋwəy ya va kwərakwə. 1613:16 15:20; Mt 10:24Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ndə ghəra sləni tsaa taŋəti ntsa ghəranci na va sləni tiɓa tə dikəw, ka mbə ntsa ghwəni məndiy taŋəti ntsaa ghwəni tə dikəw, ava tsəgha na. 1713:17 Zhk 1:25Sana sənzənvay, a ghwəy sənata kwəma va gwaꞌa. Mbəzli təfanatishi Hyala miy dza ghwəy nza, ghwəy kə fəti ghən ta məni nzə.
1813:18 Cem 41:10; Zhŋ 17:12Ya tsəgha nzəy dzəkən ghwəy gwanaŋwəy gəzee kwəma vaw. E sənashi nefer ni təratee va mbəzli. Əy ma diɓa na, wəzəɓa nza na mbaꞌa kwəmaa gəzəva va mbə zliya dzəghwata kwa na. Saa ni va: “Ntsaa zəmə ghəy ɗafa li kwa kwakwa tsa kwətiŋ tsa zhiniy məniy ka ndə ghəra tsee” kə, kə məndi. 1913:19 8:24; 14:29; 16:4Ə gəzaŋwəy ya sənzənvanata ghala vici va ghwəla ta məniva. Sa ka shi va mənishi kiy, ma nza ghwəy mbəə sənay, yən na ntsa nzee ghəci, pə ghwəy. 2013:20 Mt 10:40Ə gəzəŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ma ntsaa zləɓavə ntsa ghwənay yay, yən dəꞌwə ghən tsee na sa zləɓavə na va kwərakwə. Ntsaa zləɓavəra na, ntsaa ghwənikəra va na sa zləɓavə na kwərakwə ɓa» kə.
Yesəw lə Zhəwdasə tsaa dza vaa nga ɗafa ti
(Mt 26:20-25; Mk 14:17-21; Lk 22:21-23)
21Ləy hwəm sa gəzəkə Yesəw kwəma va tsəgha na, mbaꞌa məhərli ci səəta. Gaꞌ ghəci ta gəzə kwəma, a kə na: «Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, a tsahwəti ndə mbə ghwəy kwətiŋəy, ta nga ɗafa dza na tə ya, ta kəsəra məndi» kə. 22Mbaꞌa mbəzli ta səɗa ci ghati nighəva kwa jipə shi, ka ɗəɗəw kwa jipə shi nda dzəkən tsama mbə shi gəzə Yesəw kwəma va. 2313:23 19:26; 20:2; 21:7, 20Mbə mbəzli ta səɗa ci va kiy, a ntsa ɗi na niy nza tiɓa vəgha. 24Gaꞌ Shimaŋw Piyer ta məlaꞌwə gəzanci kaa ntsa ɗi Yesəw va lə mətsə, a ghəci ɗəw kwəma va və, nda dzəkən tsama ndə mbə shi gəzə na kwəma va. 25Dza ntsa va kwərakwə ki, kət kətəghəvay dzəvəgha Yesəw, ka ɗəw, a kə na: «A Ndə sləkəŋəy, tsama ndə na savaa?» kə. 26Ma kə Yesəw na: «Kadiw, avee taa nga peŋ ta mbəzə er dzəti ta ɓanci kaa ndəy, ntsa dzee vaa ɓanciy, ghəci na» kə. ꞌWakəvə na, baꞌwə ngavə peŋ ki, dza bəkə mbəzəvə er ti, tsaŋ ɓanavə kaa Zhəwdasə, zəghwə Shimaŋw Isəkariyətə. 2713:27 13:2War sa ɓəvə Zhəwdasə peŋ tsa va tsəgha na, gwaꞌa, mbaꞌa ndə jaka tsa Hyala dzay dzəmbə nəfə tsa ci. Ma kə Yesəw ngəci ki na: «A Zhəwdasə, ca mbata gha taŋtaŋ, məni kwəma tarə gha va məni nzə!» kə. 28Dzəghwa hashi, mbəzli nza ghəshi li shi mbə zəmə shiy hashishi, ntsaa sənay tiɓa nda tawa gəzanci na kwəma va tsəgha ngəciw. 2913:29 12:6Ma kə zəzə kwəma nihwəti mbəzli mbə shi na: «Nda sa nzana va, Zhəwdasə ntsa fə ghəshi gəna və, na gəzanci Yesəw a ghəci dza ta pa shi ɗi ghəshi ta kwəma *makwaghwa Pakə, aw na, a Zhəwdasə ɓanshi nihwəti shiy kaa mbəzli ka ndərma bərkee shiki» kə ghəshi. 30Ma Zhəwdasə naci ki, war sa ɓəvə na peŋ tsa nganati Yesəw vaa dzəti dəvə ci tsəgha na, nzaꞌjəw del səvəriy. Pi həvir na ghalaɓa.
Yesəw gəzanshi nahwəti kwəma ꞌwarꞌwar na kaa mbəzli ci ta nəw ghəshi
3113:31-32 17:1Ma sa səvəriy Zhəwdasə ki, ma kə Yesəw kaa niy tərmbə mbəzli tiɓa ki na: «Nana kiy, a dikə tsa mənee yən Zəghwə yakə ndə ngəri cikəvərivay tə ngwəla, mbaꞌa məndi sənay dikə tsa Hyalaa səvəri mbə ya diɓa. 32Njana nzana mbaꞌa dikə tsa Hyala citəvay səvəri mbə ya tsəgha kiy, ta citəpə dikə tsee yən Zəghwə nzə dza Hyalaa dzaa səvəri mbə dəꞌwə ghən tsa nzə, sənzənvanata, ka dzaa nzay nzaw. 3313:33 8:14A ndərazhi ya, vəghwə jəwə tsətsə tərə nzəy tsa ghwəmmə lə ghwəy. Ma ləy hwəm jəwəy ta palara dza ghwəy. Avee taa zhiniy gəzaŋwəy kwəma nja kwəmaa niy gəzəhwee va kaa *ka Zhəwifə diɓa, sa niy nə ya va ngəshi: “Ka dza ghwəy mbay tsəhəŋwəy tə pətsa dzee vaa dzaw” pən.
3413:34 15:12, 17; 1Zhŋ 2:7-8; 3:11, 23; 4:11; 2Zhŋ 5-6Sana sənzənvay, avee taa gəzaŋwəy nahwəti kwəma ꞌwarꞌwar na, nza ghwəy məni: Ɗim ghən tsa ghwəy kwa jipə ghwəy. Njasa ɗiŋwəy ya vay, tsəgha pə ghwəy ɗi ghən tsa ghwəy kwa jipə ghwəy kwərakwə. 3513:35 1Zhŋ 3:14Mbaꞌa a pə ghwəy ɗi ghən tsa ghwəy tsəghay, ghalaɓa na ta sənay dza məndi, mbəzli ta səɗee nza ghwəy, kə məndi» kə Yesəw.
Yesəw mbə gəzə vəraslə tsa dza Piyer ta vəraslə
(Mt 26:31-35; Mk 14:27-31; Lk 22:31-34)
3613:36 8:14; 21:19Dzəghwa Shimaŋw Piyer ka ɗəw kwəma va Yesəw, a kə na: «A Ndə sləkəŋəy, kwəma dza gha ta dzaŋa baya?» kə. Ma kə Yesəw ki na: «Ta dzara dzee, pətsa dzee va ta dzətiy, ka dza gha nəwvəraa dzəti nana diw. War kwa kwəma dzaa nza» kə Yesəw. 37Ma kə Piyer na: «Wa shiy mənishi nə gha: “Ka dza gha nəwvəra nana diw!” pə gha kia? Gwaꞌa gwaꞌa gwəmantəvaree ta ndəghə ya kwəma gar məti ndə mbə na na, war yaŋ, pən taa ni, tə mbərkə kwəma gha» kə. 3813:38 18:27Ma kə Yesəw na: «Zlata nava kwəma di! Kataŋ gwəmantəvaŋa gha sana ta zləɓa ya məti tə mbərkə kwəmee na? Ə gəzaŋee, ta na navay, tsəgha na, ndatsə ka ngələkə gha way, gha zhənti vəraslə: “Sənay tsava ndə yaw, sənay tsava ndə yaw” pə gha, mahkan səɗa» kə.
14Yesəw na kwal tsaa dzaa ɓəghə ndəə dzəvəgha Hyala
114:1 14:27A kə Yesəw kaa mbəzli ta səɗa ci na: «Ka dza her ghwəy ma, ɓanavəm nefer ghwəy kaa Hyala, mbaꞌa ghwəy ndara nefer ghwəy diɓa. 2Ma mə ghwəmə kəghi tsa Dirəy, ɗaŋ na pi nzəy məɓa. Ta dzara dzee dzəmə ta gwəmantəŋwəy pi nzəy. Mee kala pi məɓa tsəgha nzay, ka dzee gəzaŋwəy na: “Ta dza dzee ta gwəmantəŋwəy pi” pənəw. 314:3 12:26Ma sa kee dza mbaꞌee dzəmə gwəmantəŋwəy pi gwaꞌa kiy, ma nzee zhəghəvaa zhəkə ki, ta pəməŋwəy dzəməə dzəti pətsa dzee vaa nza. Ta mbə ghwəy nzəy kwərakwə vəghee tə pətsa nzee. 4A ghwəy sənay kwal tsaa dzaa dzəti pətsa dzee va kwərakwə» kə Yesəw.
514:5 Təmasə: 20:24Ma kə Təmasə na: «A Ndə sləkəpə, a sənay ghəy dzəti pətsa dza ghaw na, njaa njaa ka ghəy sənay kwal nə gha shəka?» kə. 614:6 Ebr 10:20Ma kə Yesəw na: «Yən na kwal tsa kataŋ tsa, sa dza mbəzliy kwəmavə piy tsaa kəɗi ma kwa. Tsahwəti ndə tiɓa dzaa tsəhə vəgha Dirə Hyala mə ghwəmə, kala war dzar kweyew. 714:7 8:19Mbaꞌa pə ghwəy sənara kiy, ta sənay Dirə dza ghwəy dza ghalaɓa kwərakwə ki. Ya sana sənzənvanata tala na, a ghwəy nay, mbaꞌa ghwəy sənay» kə Yesəw.
8Ma kə Fəlipə na: «A Ndə sləkəŋəy, citəŋəy Didi tsa va, war məkəŋəy dza navaa nza tsəgha» kə. 914:9 12:45Ma kə Yesəw ngəci na: «Njaa pə ghaa Fəlipəə? Mbəradzəmmə ghwəmmə lə ghwəy na, kala sənara gha na? A sənay ma gha, ntsaa nara na, aa nay Didi, pə gha shəkəna? Njaa njaa ka gha zhiniy gəzə na: “Citəŋəy Didi tsa va” pə gha diɓa kia? 1014:10 3:35Wa ə zləɓati ma gha kwəma nza tsa nza na, yən na mbə Dirə, Dirə kwərakwə na, mbə ya ghəci na? Kwəma nja sa kee naa gəzaŋwəyəy, vəya dəꞌwə ghən tsee səəkə naw. Ma shi mənee vay, Dirə mənishi na mbə ya, sa nzana mbə ya ghəci. 1114:11 5:18, 36; 10:37-38Zləɓatim kwəma gəzaŋwəy ya va, sa nə ya va: “Ka ndə kwətiŋ məniŋəy ghəy lə Dirə, mbəya ghəci, dzəghwa mbee kwərakwə” pən. Kala tsəgha na, mbaꞌa ghwəy zləɓati tə mbərkə sləni ghəree na tala tala.
12Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, ntsaa ndara nəfə tsa ciy, ta ghəra sləni dza na njasa ghəree na. Zhini tərəŋwɓa na ci va sləni dza naa ghərahwə dzaa nza diɓa. Sa nzanay, ta dzara dzee dzəvəgha Dirə. 1314:13 15:16; 17:1Ghalaɓa ki ya nimaɓa shiy dza ghwəy ɗi ɗəw lə slən tseyey, ta ndaŋwəy shi dzee dza. Ta mbee cinti njasa nza dikə tsa Dirə kaa mbəzli. 14War mbaꞌa pə ghwəy ɗəw shiy vəya mbə slən tseyey, ta məniŋwəy shi dzee» kə Yesəw.
Yesəw gəzəpə kwəma *Safə tsa Hyala tsa dza naa ghwəni səəkə kaa mbəzli
1514:15 14:21, 23; 15:10; 1Zhŋ 5:3; 2Zhŋ 6Ma kə Yesəw diɓa na: «War mbaꞌa pə ghwəy ɗitəra tsərtsərəy, ta ɗi fəti dza ghwəy ta kwəma gəzaŋwəy ya. 1614:16 7:39; 14:26; 15:26; 16:7, 13; 20:22; 1Zhŋ 3:24; 4:13; SləniKY 1:4; 2:4Ta cəꞌwə dzee dza va Dirə a ghəci ghwənikəvəŋwəy tsahwəti ndə ta kəətiŋwəy, Safə tsa ci ɗewɗew tsa. Ma nza ghəci nzəy tiɓa lə ghwəy ya pa hwəmɓa. 1714:17 1Kwər 2:10-16Safə tsaa cipə na kataŋ na kwəma. Ma na mbəzli tə hiɗi na nashi kiy, ka kwəmavə ghəshi, sa nay ma ghəshi mbaꞌa sa sənay ma ghəshiw. Ghwəy ta na tsa ghwəy ghən kiy, a ghwəy sənay wəzə. Sa nzana ntsa mbə ghwəy ghəci, mbə nzəy ghəci jakəjakə lə ghwəy.
18Ya tsəgha nzəy, ka dzee dzaraa zlaŋwəy kwətiŋwəy nja məzhititiw. Ta zhəghəva dzee zhikəə zhəvəgha ghwəy. 1914:19 16:16; 8:14Kwa kwəma jəwəy, ka dza mbəzli tikə tə hiɗiy naraw. Ghwəy na na ghwəy kiy, ta nara dza ghwəy dza. Sa nzanay, mbə piy nzee. Dzəghwa mbə piy ghwəy taa nza kwərakwə. 2014:20 5:18Ghala pətsa va sa ka vəghwə tsa va tsəhəyəy, ta sənay dza ghwəy mbə Dirə nzee, mbaꞌa ghwəy mbə ya, zhini yən na mbə ghwəy, pə ghwəy.
2114:21 14:15Ma ntsaa fəti ghən ta kwəma gəzəkee, dza na mbaꞌa kəsəvə ka ɗi fəti tiy, tsava ndə na saa ɗira. Ta ɗi ntsaa ɗira dza Dirə kwərakwə ki, zhini tsəghee dzaa ɗi ɓa. Ghalaɓa ki na, ta cinti ghən tsee dzee kaa tsava ndə» kə.
22Ma kə tsahwəti ntsa har məndiy Zhəwdə, mbərəkəy Zhəwdasə Isəkariyətə na: «A Ndə sləkəpə, njaa njaa dza nava kwəmaa məniva dza ghaa citi ghən tsa gha kaa ngəŋəy, ma nihwəti mbəzli tə hiɗi na, kala dza ghəshiy mbay naŋa nashi kia?» kə. 2314:23 ShiZhŋ 3:20Ma kə Yesəw na: «Ma ntsaa ɗiray, a ta kəsəvə kwəma gəzəkee, ka ɗi fəti ti. Ta ɗi ntsa va dza Dirə. Ghəy lə Dirəy, ta səəkə dza ghəy və, ta nzəy ghəy lə kar ntsa va gwaꞌa. 2414:24 7:16Ma na ntsaa ɗira may, ka ɗi fəti na ta kwəma gəzə yaw. Kwəma nja kwəma nzee na mbə gəzə nzə sana favə ghwəyəy, kwəma gəzee dəꞌwə ghən tsee naw, kwəma gəzə Dirə tsaa ghwənikəra va tikə na sava.
25Ə gəzaŋwəy ya shi va gwanashi, ghala vəghwə tsa nzee ghwəlara mbə ghwəy. 2614:26 14:16Ləy hwəm shi vay, a Dirə dzaa ghwənikəŋwəy Safə tsa ci ɗewɗew tsa ta kəətiŋwəy. Ma nza ghəci ɓəniŋwəy kwəma va gwanata, ka zəzəŋwəy nahwəti kwəma gəzaŋwəy ya gwanata. 2714:27 16:33; 20:19, 21Avee zlaŋwəy mbə zərkə, zərkə tsee na sa ndaŋwəy ya va. Njasa ka mbəzli tə hiɗi vaa ɓə kaa mbəzli ɓəŋwəy ya tsee zərkəw. Ka dza her ghwəy ma, ka hazləni ghwəy ma. 2814:28 8:14Njasa niy favə ghwəy va yən gəzaŋwəy: “Ta maɗi dzee dzara, nanzə kiy, ta zhini dzee zhəghəvaa zhəkəə dzəvəgha ghwəy” pən niy niy, mbaꞌa pə ghwəy ɗira na, ta vəshi dza ghwəy tərəŋw, sa dzee ta dzaa dzəvəgha Dirə. Sa nzanay, a Dirə taŋətəra tə dikə. 2914:29 13:19Ə gəzaŋwəy ya kwəma va sana ghala nanata di. Ma sa ka na mənta ki na, nza ghwəy mbəə zləɓavə kwəma va. 3014:30 12:31Ka zhinee gəzəhwə kwemer lə ghwəy ghwəla ɗaŋ ɗaŋəw, sa nzanay, mbə səəkə na mazə tsaa sləkə hiɗi ni. Bərci vəə dzəkən yaw. 3114:31 15:10; Mt 26:46Ya tsəgha nzə kiy, wəzəɓa sənay mbəzli tə hiɗi gwanashi, e ɗi Dirə tərəŋw, mbə məni shi gəzara na nzee gwaꞌa, kə ghəshi.
Satim dzamməm tikə!» kə Yesəw.
15Yesəw na dəŋw fə tsa kataŋ tsa
115:1 ꞌWəzh 10:1; Cem 80:9-12Ma kə Yesəw ɓa na: «Yən na dəŋw fə tsa kataŋ tsa. Dirə na, ndə za tsaa sləkə vəh fəhi va. 215:2 Mt 3:10Ma dəvəə dzaa yati ma ya, mbə dividiviy dzaa hashi tə ya gwaꞌay, ta kəslamtishi dza Dirə səkwa tə ya. Ma naa dzaa yati ya dəvə na, ka na dza mbaꞌa gwəmati slahə nava dəvə wəzə ki, nza ghənzə mbəə gwəmavə ya na wəzə na ya, taŋ na kwa taŋa va. 315:3 13:10Ma ghwəy sana kiy, mbəzli gaga ni, gwəma gwəma ni, nza ghwəy gwanaŋwəy, tə mbərkə kwəma ɓanavəŋwəy ya na. 415:4-5 6:56; 15:7, 10, 16; Rm 11:17-18; 2Kwər 3:5; 4:7; 1Zhŋ 2:6, 28; 3:6, 24Jakəŋwəyəm wəzə lə ya, njasa nzee va jakəjakə lə ghwəy. A ghwəy sənay kiy, ka mbə dəvə fəə yati ya kwətita, kala ghənzə tə dəŋw tsa pəsəta na va tiw. Ava tsəgha nza ghwəy kwərakwə ki, ka dza ghwəy mbəə mənti shiy dzaa fə shəndəkəə dzəti Hyala, ghwəy kala jakəjakə lə yaw.
5Yənəy, yən na dəŋw fə, ghwəy na, dividivi tə ya. Ma ntsa jakəy lə yay, tsəgha nzee jakəjakə li kwərakwə, ta yati ya dza na ɗaŋ. Kala jakəŋwəy pə ghwəy lə yay, ka dza ghwəy mbay mənti ya namaɓa kwəmaw. 615:6 Mt 7:19Ntsaa kama jakəjakə lə yay, ta ndəghamti tsava ndə dza məndiy dza, njasa ka məndi vaa ndəghamti dəvə tə fə, sa ka məndiy slanti, nza ghwəlita. Ma gəla niva shəghwə dəvə fəə nza kiy, nahwəti kwəma shi tiɓa, kala ɓasəshi ta pəhə ghwə li shiw. 715:7 15:16Mbaꞌa pə ghwəy jakəŋwəy lə ya, mbaꞌa kwəmee nzəyta mbə ghwəy wəzəy, ghalaɓa na, ɗəwəm shiy ya nimaɓa shiy na shi ɗi ghwəy vəya gwaꞌa, ta kwəmavəshi dza ghwəy. 815:8 14:13; 17:1Sa ka ghwəy cikəvəri kwəma wəzə na məni ghwəyəy, ghalaɓa dza ghwəy nza ka mbəzli ta səɗee karkar ni. Mbaꞌa pə ghwəy mənti tsəghay, a mbəzli dzaa nay dikə tsa Dirə kwərakwə ki. 915:9 13:1; 5:18Ma yənəy, mbə ɗiŋwəy nzee njasa ɗira Dirə va kwərakwə. Garəŋwəyəm tə ɗi tsa ɗiŋwəy ya va ya hwəmɓa. 1015:10 14:15Mbaꞌa pə ghwəy ɗi fəti ta kwəma gəzəkəŋwəy ya məni nzəy, a ghwəy garəŋwəy tə ɗi tsa ɗiŋwəy ya va ya hwəmɓa ɗi naa gəzə. Njasa ɗee va fəti ta kwəma gəzara Dirə məni nzə, mbaꞌee garəɗa tə ɗi tsa Dirə va ya hwəmɓa.
1115:11 16:22, 24; 17:13; 1Zhŋ 1:4Ma gəzaŋwəy ya kwəma va tsəghay, ta mbə vəshee təhayŋwəy nefer ghwəy. Ma nza na ghwəy vəshi kərniy yəmayvata kwərakwə ki. 1215:12 13:34; 1Zhŋ 4:11Ma nə ya kaa nee kwəma gəzaŋwəy ya, ta məni ghwəyəy: Ɗim ghən tsa ghwəy kwa jipə ghwəy, njasa ɗiŋwəy ya va kwərakwə. 1315:13 10:11A ghwəy sənay, tsahwəti ɗi tiɓa ndəə cikəvəri ka taŋəti məti zləɓati ndə tə mbərkə madigahiyəw. 14Ma ghwəy ki, mbaꞌa pə ghwəy məni kwəma njasa gəzəkəŋwəy ya vay, madigahiraa gə ghwəy. 15Ka dzee harŋwəy ka ghəraɗa sləni ghwəlaw. Madigahira dzee harŋwəy. Sa nzanay, ndə ghəra sləni tsa ndə na kar naa sənashi shi ka Ntsaa sləkəə məniw. Ma ghwəy na na ghwəyəy, cəkeꞌ ɓanavəŋwəy ya shi citəra Dirə, va tsəgha harŋwəy ya ka madigahira. 1615:16 14:13; 15:7; 16:23-24; Mt 18:19; 1Zhŋ 3:22; 5:14-15; təra: Zhŋ 6:70; 13:18Sanay, ghwəy təravəra naw. Yən na saa təravəŋwəy, ta nza ghwəy ka mbəzlee. A ndaŋwəyee sləni, nza ghwəy dza ta ghəra, nza sləni va mbəə dza kwa kwəma kwa kwəma ka kəəti mbəzli ta kwəmavə piy tsaa kəɗi ma. Ghalaɓa ki na, nza Dirə ɓəŋwəy ya nimaɓa shi dza ghwəy ɗəw və mbə slən tsee ki. 1715:17 13:34A nə ya kaa kwəma gəzaŋwəy ya ta məni ghwəy kiy: Ɗim ghən tsa ghwəy kwa jipə ghwəy, nə ya» kə Yesəw.
Ka ɗi mətsə kar Yesəw lə *mbəzli ta səɗa ci mbəzli tə hiɗiw
1815:18 7:7Ma kə Yesəw ɓa na: «Mbaꞌa pə ghwəy nay kala ɗi mətsə ghwəy mbəzli tə hiɗiy, sənay tə ghwəy nee mətsə na sa ꞌwa ghəshiy ɗi ma, pə ghwəy. 19Mbaꞌa pə ghwəy niy nza jakəjakə lə mbəzli tə hiɗi ni nzay, ta ɗi mətsə ghwəy niy dza ghəshi nza, sa ka ghwəy nza ka mbəzli shi. Ma sa nzana ki, mbaꞌee təravəŋwəy, harkəvəriŋwəy səvəri mbə mbəzli tə hiɗi, mbaꞌa ghwəy məniŋwəy ka shi ya nana, kala kama ghwəy jakəjakə li shiy, va tsəgha ɗi ma ghəshi mətsə ghwəy. 2015:20 13:16Talay, njaa niy nə ya kaa ngəŋwəy shəka? E niy gəzaŋwəy: “Ndə ghəra sləni tsaa taŋəti ntsa ghəranci na va sləni tiɓa tə dikəw” pən ɓasa. War mbaꞌa kə ghəshi niy ɗi fəti ta kwəma gəzanshee nzay, tsəgha dza ghəshiy ɗi fəti ta na ghwəy nza kwərakwə. Njasa niy sara ghəshi va ngəraꞌwəy, tsəgha dza ghəshiy saŋwəy kwərakwə ɓa. 2115:21 16:3Kwəma dza ghəshi vaa məməni tsəgha na lə ghwəy gwaꞌa kiy, war tə mbərkee dza naa nza. Sa sənay ma ghəshi ntsaa ghwənikəra. 2215:22 9:41Kalaa niy səəkəree nza, kalaa niy gəzanakəshi kwəmee nzay, ka nza fəti və shi nzaw. Njana nzana mbaꞌee gəzanakəshiy, kwal və shi ta ɓanti fəti kən ghən shi mbə kwəma va ghwəlaw. 2315:23 Lk 10:16; Zhŋ 5:23; 1Zhŋ 2:23Ya wa ntsaa ɗi ma mətsə yay, mətsə Dirə na sa ɗi ma na kwərakwə. 2415:24 5:36Mbala kalaa səəkee mənti sləni dimədimə na mbə shi, sa səəkə ma ghəshiy nay tsahwəti ndəə mbata mənti nzay, ka nza fəti və shi ya jəw nzaw. Njana nzana nana ki, mbaꞌee ghərati sləni va tsəgha, mbaꞌa ghəshi nata njasa nzana, zhini tapə ghəshi ta ɗi ma kwəma ghəy lə Dirəy, a fəti və shi. 2515:25 Cem 69:5; 35:19A mənta nava kwəma tsəgha, ta mbə kwəmaa niy tsasliti məndi va mbə zliya kwəma shi pəhəpəhə naa dzəghwata kwa. Ma kə məndi niy niy: “A kwəma məntee tiɓaw na, gwəravə məndi kala ɗi ma mətsee, kə” kə məndi niy niy.
2615:26 1:15; 5:36; 14:16; 1Zhŋ 5:6-9Ta səəkə dza ndə kəətiŋwəy tsa va, səəkə va Didi dzee vəliŋwəy. Ghəci na Safə tsaa cipə na kataŋ na kwəma, vəgha Didi səəkə na. Sa ka na səəkəyəy, ta ndəgha fəti dza na tə ya. 2715:27 1:14; SləniKY 1:8; 1Zhŋ 1:2; 4:14Ghwəy kwərakwə kiy, ta ndəgha fəti dza ghwəy tə ya. Sa nzana, kwasəbee ghwəy niy nza ghala ghava kwəmee paꞌ sənzənva.
161A gəzaŋwəy ya kwəma va, vantaa təhwəni tsatəŋwəy, mbaꞌa ghwəy zlata nəw kwəmee taa nza. 216:2 9:22Ghalaɓay, ta ɓantəŋwəy dza *ka Zhəwifə səvəri mbə ciki ɓasəva tsa shi. Mbə zəzə kwəma shiy, sləniy gwəraa təɓə kwa kwəma Hyalaa mənti ghəy, dza ghəshiy ni, sa ka ghəshi bəkwəŋwəy. 316:3 15:21Va wa dza ghəshiy məni shi va tsəgha kiy, sa nzana, kala sənay Dirə ghəshi, kala sənara ghəshi na. 416:4 13:19Avee gəzamtəŋwəy shi va sanata, ma sa ka ghəshi maɗishi ta məni kwəma tsəgha na va ki na, nza ghwəy zəzəvə: “Wa a Yesəw niy gəzaŋəy kwəma shi ni sham” pə ghwəy taa ni» kə Yesəw.
Sləni dza *Safə tsa Hyala ta ghəra
«Va wa niy gəzaŋwəy mee kwəma va ghala kwataŋatay, sa niy nzana ghwəlaree tikə mbə ghwəy di. 516:5 8:14Nana kiy, ta maɗi dzee dzaraa dzəvəgha ntsaa ghwənikəra. Ndə mbə ghwəy ɗəw na: “Kwəma dza gha ta dzaa?” kəw. 616:6 16:22War nefer ghwəy shiy slashi va kwəma va, sa gəzəkəŋwəyee tsəgha. 716:7 14:16Na kataŋ naa gəzaŋwəy ya, va ghwəyəy, wəzəɓa dzaree na. Kala dzara pənəy, ka dza ntsaa dza vaa kəətiŋwəy səəkəyəw. Mbaꞌa pən dzaray, ta ghwənikəŋwəy dzee. 816:8 SləniKY 24:25Ma sa ka na səəkəy kiy, ta cintishi kwəma məni ghəshi jikir na dza na kaa mbəzli tə hiɗi, mbaꞌa cintishi na tiɗiɗ na kwəma, zhini mbaꞌa cintishi ngwəvə Hyala. 916:9 2:23; 5:38; 6:36, 64; 7:5; 10:26; 12:37A *Safə tsa Hyala dzaa cintishi kwəma məni ghəshi jikir na, sa nzana kala ndara nəfə tsa shi ghəshi. 10A Safə tsa Hyala dzaa cintishi na tiɗiɗ na kwəma, sa nzana mbaꞌee dzaa dzaraa dzəmə ghwəməə dzəvəgha Dirə, kala dza ghwəy nara ghwəla. 1116:11 12:31A dzaa cintishi ngwəvə Hyala, sa nzanay, a Hyala kəsəy mazə tsaa sləkə hiɗi ni lə fəti tə ngwəvə nzə.
12Ɗaŋ na nihwəti kwemer vəya ta gəzaŋwəyshi nanzə kiy, nana di na ka gəzaŋwəyshi yaw. Ka dza ghwəy mbəə favəshi nana diw. 1316:13 14:16; 15:26; SləniKY 16:6-10; 1Zhŋ 2:27Ma dzaa nza ghala pətsa dza Safə tsa Hyala va cipə na kataŋ na kwəma səəkəyəy, nza ɓəniŋwəy sənata na kataŋ na kwəma gwanata. Sa nzanay, kwəma ɗi na njasa təkəti na dza naa səəkə ta gəzəw. Gwanata tsa kwəma favə na dza naa gəzaŋwəy, ka gəzaŋwəy kwəma shiy dzaa səəkə ta məniva kwa kwəma. 1416:14 17:1Ta ci dikə tsee dza na njasa nzana. Sa nzanay, kwəmee dza naa ɓəvə ta səəkə ghəciy gəzaŋwəy. 1516:15 17:10Ya nimaɓa shiy na shi va Dirə gwaꞌay, shi ya na ghəshi. Va tsəgha nə ya kiy, kwəmee na sa dza Safə tsa Hyala vaa ɓəvə ta səəkə ghəciy gəzaŋwəy, pən» kə Yesəw.
Mbəzli tifəmmə ni
1616:16 14:19Ma kə Yesəw diɓa na: «Kwa kwəma jəwəy, ka dza ghwəy naraw. Ma ləy hwəm hi jəw diɓay ta zhini dza ghwəy nara» kə Yesəw. 17Dza nava kwəma mbaꞌa səəti nihwəti mbəzli mbə *mbəzli ta səɗa ci, mbaꞌa ghəshi ꞌwati ɗəɗəw kwəma kwa jipə shi, a kə ghəshi na: «Kwəma ka waa na ɗi ntsa na gəzəmmə nə na: “Kwa kwəma jəwəy, ka dza ghwəy naraw. Ma ləy hwəm jəw diɓay, ta zhini dza ghwəy nara” a kəa? Zhini ɓa na: “Sa wanay, sa dzee dzaraa dzəvəgha Dirə” a kə. 18Njaa ɗi “Ləy hwəm jəw” tsa vaa gəzəa? Favə gəla kwəma va ghwəmmə, nda njaa ɗi na gəzəw» kə ghəshi.
19Mbaꞌa Yesəw sənay mbə ɗi ɗəw kwəma na ghəshi və, kə. Ma kə kaa ngəshi na: «Kwəma gəzaŋwəy ya va nə ya: “Kwa kwəma jəwəy, ka dza ghwəy naraw. Ma ləy hwəm diɓay, ta zhini dza ghwəy nara” pən. Va tsəgha ɗəɗəw ghwəy, kwa jipə ghwəy na? 20Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, a ghwəy dzaa nay ma, ghwəy mbə tihwəni, ka ngəlvə. Ma va mbəzli tə hiɗi nashi ki na, mbər nava vici dzaa mbəərəta ka vici kwa vəshi. Ma ghwəy na ghwəy ki na, war tifəmmə. Ma taa nza ki na, mbər ka vəshi nzəy tifəm tsa ghwəy va dzaa mbəərəy. 21Nay ghwəy tsəy, mbaꞌa kə vici ya mali lə hwər kətikəvata ndəkwə ndəkwəy, kar imbə ꞌwəshiy nza tə miy nzəw. War tifəmmə ka naa nza, va zəzə vici ngəraꞌwə tsaa dza vaa səəkəə dzəkən. Ma sa ka na dza baw, yata kiy, gwaꞌa nzaꞌjəw dəŋwəzl, ka naa zamti ghən ta ngəraꞌwə tsaa səəkə va kən, kwataka va vəshi mbə nəfə nzə ta zəghwə yakəghwa na vaa dzəti hiɗi. 2216:22 15:11Ava tsəgha nza ghwəy sana sənzənva kwərakwə ki, war titifəmmə. Ə na na nzana kiy, ta zhini dzee səəkəə naŋwəy. Ghalaɓay, ta təhəshi dza nefer ghwəy va vəshi tərəŋw tərəŋw. Ndə tiɓa dzaa mbay ɓəhwə nava vəshi mbə nefer ghwəy ghwəla tepəw.
2316:23 15:16Sa dza vəghwə tsa gəzaŋwəyee tsaa məniy kiy, shi dza ghwəy zhiniy ɗəw vəya tiɓa ghwəlaw. Ə gəzaŋwəy ya, ta na navay, tsəgha na, war ta ɓəŋwəy shi ɗəw ghwəy dza Dirəə dza ya nimaɓa shiy na ghəshi, ɗəwshi ma ghwəy lə slən tsee. 24Paꞌ sanay, ɗəwhwə shiy ghwəy lə slən tsee diw. Ɗəwshim və, ta ndaŋwəy shi dza ghwəy vaa ɗəw və dza na. Nza vəshi ghwəy mbəə kərkəta» kə Yesəw.
Miydala na Yesəw dzəkən shi tə hiɗi
2516:25 Mt 13:34Ma kə Yesəw diɓa na: «Ma kwemer gazaŋwəy ya va gwanashiy, war dzar kwa fir kwa fir gazaŋwəyshee. Ma ta nza ki, sa dza tsahwəti vəghwə tsa vaa səəkəyəy, ka dzee zhiniy gəzaŋwəy kwəma dzar kwa fir ghwəla teepəw. Kwəma kən Dirə dzee gəzəŋwəy səvəri bazhə bazhə. 26Ghala tsava vəghwə sa ka na səəkəyəy, ghwəy dəꞌwə ghən tsa ghwəy dza naa ɗəw shi ɗi ghwəy va Dirə mbə slən tsee. Ka nə ya, e dzaa cəꞌwəŋwəy shiy və, pənəw. 27Sa nzanay, mbə ɗiŋwəy na Dirə dəꞌwə ghən tsa ci. Mbə ɗiŋwəy na sa nzana mbaꞌa ghwəy ɗitəra, ka zləɓati səəkə və səəkee, pə ghwəy. 2816:28 8:14Vəgha Didi kafee, mbaꞌee səəkəraa dzəti hiɗi. Sənzənva kiy, ta maɗi dzee tə hiɗi, ta dzaraa dzəvəgha Didi» kə Yesəw.
29Ma kə mbəzli ta səɗa ci na: «A Ndə sləkəŋəy, nana kiy, kwəmaa na gəzəŋəy gha na bazhə bazhə, kala kwəma lə fir mbə. 30Nana gha ghəy sənay, nahwəti kwəma tiɓa kala sənata ghaw, pə ghəy. Ya ə ɗi ndə ɗəw kwəma va ghay, ka ndə gha maɗi ta ɗəw kwəma va na, gha sənamti kwəma ɗi na va ɗəw. Va tsəgha zləɓati ghəy vəgha Hyala səəkə gha kataŋ, pə ghəy» kə ghəshi. 31Ma kə Yesəw na: «Əy zləɓati ghwəy nana kiw? 3216:32 Zak 13:7; Mt 26:31, 56Ə gəzaŋwəyee, a tsahwəti vəghwə dzaa səəkə, ya tsəgha nzəy, a vəghwə tsa va tsəhəy. Ta ndaniŋwəy dza ghwəy kwətiŋ kwətiŋ gwanaŋwəy ka dzaŋwəy dzakə ghyeghyer ghwəy, mbərəkə ghwəy zlara kwətira. Nanzəy e sənay kwətira dzee nzaw. Ghəy lə Dirə dza naa nza. 3316:33 7:7; 14:27; 1Zhŋ 5:4Ma kwəma gəzaŋwəy ya va gwanatay, ta mbə ghwəy nza lə zərkə mbə nefer ghwəy, sa jakəŋwəy ghwəy lə ya nə ya. E sənay, ta sa ngəraꞌwə dza ghwəy va mbəzli tə hiɗi. Ya tsəgha nzə kiy, ɗikəvaŋwəy tə ghwəy tərəŋw. Na nee ta na tsee ghən kiy, e təɗanakən kaa shi tə hiɗi gwaꞌa gwaꞌa, miydalaa mənee» kə Yesəw.
17Njasa cəꞌwə Yesəw ta mbəzli ta səɗa ci
117:1 2:4; 11:4; 12:16, 23, 41; 13:31-32; 14:13; 15:8; 16:14; 17:10, 22, 24Ma ləy hwəm sa gəzamti Yesəw kwemer va gwaꞌa gwaꞌa tsəgha ki na, dza na kaf kafəti kwəma ciy dzəta ghwəmə. A kə na: «A Di, nana kiy, a vəghwə tsee tsəhəy. Citi njasa nza dikə tsa mənee, yən Zəghwə gha, ta mbee ci tsa gha dikə njasa nzana kwərakwə. 217:2 3:35; 5:24; Mt 28:18Gha kiy, a gha ndara bərciy dzəkən mbəzli tə hiɗi gwanashi, ta mbee ɓanshi piy tsaa kəɗi ma kaa mbəzli fambəra gha mbə dəvee gwanashi. 317:3 1Zhŋ 5:20Ma piy tsaa kəɗi ma tsa kwəmavə ghəshi vay, sa sənaŋa ghəshi ka Hyala kwətiŋa, kataŋ, mbaꞌa ghəshi sənay, Yesəw *Kəristəw na ntsa ghwənikə gha, kə ghəshi. 417:4 4:34Gwaꞌa cintee dikə tsa gha njasa nza na kaa mbəzli tə hiɗi. Dza mbaꞌee kəɗamti ghəra sləni ndara gha ta ghəra nzə tikə gwaꞌa. 517:5 1:1-2; 8:58; 17:24Nana kiy Diy, zhanavəra dikə tsee va niy nzee mbə kwa kwəma gha, ghala pətsaa niy nza ghwəm ghwəlam lə gha hiɗi ghwəla ta ꞌwa ngava.
617:6 17:26Gwaꞌa cantəŋee kaa mbəzli tərakəvəri gha va səvəri mbə mbəzli tə hiɗi, mbaꞌa gha ndarashi. Mbəzli gha niy nza ghəshi ka shi gha, dza mbaꞌa gha ndarashi mbə dəvee. Mbaꞌa ghəshi ɗiti fəti, ka məni kwəma gha ki. 7Sənzənva kiy, gwaꞌa sənay ghəshi, ya nimaɓa shiy na ni ya shi kwəmavee na, va gha səəkə ghəshi, kə ghəshi. 8Sa nzana mbaꞌee gəzanshi kwəma gəzara gha ngəshi, mbaꞌa ghəshi zləɓavə kwərakwə. Mbaꞌa ghəshi sənay kataŋ, vəgha gha maɗee ta səəkə tikə, kə ghəshi, mbaꞌa ghəshi zləɓati ghwəni tsa ghwənikəra gha va mbə nefer shi.
9Va tsəgha cəꞌwəŋee ti shi, a gha kəətishi. Cəꞌwəŋee ta na mbəzli tə hiɗi gwanashiw, war ta ni ndara gha va mbəzli mbə dəvee cəꞌwəŋee, sa nzana mbəzli gha ka shi gha ghəshi. 1017:10 15:8Ya wa ni ya shi vəya gwaꞌay, shi gha na ghəshi. Ni gha shiy gwanashi kwərakwə ɓa na, shi ya ghəshi. Səvəri mbə kwəma shi sənay məndi dikə tsee. 1117:11-12 6:39; 13:18; nza ka mbəzli kwətiŋ: 10:30; 17:21-23; Gal 3:28Yən kiy, ntsa tikə tə hiɗi ni nzee ghwəlaw, ta dzaraa dzəvəgha gha dzee sana. Ma ghəshi na nashi kiy, tikə na ghəshi lə nzəy tsa shi. A Didi tsa ɗewɗew tsa, ndəghwətishi wəzə lə bərci mbə slən tsa gha va ndara gha. A ghəshi mbəə jakəti ghən tsa shi lə miy tsa shi, ta nza ka mbəzli kwətiŋ ni, njasa nza ghwəm va sənzənva kwərakwə. 12Ma yən mbə nzəy tsa nzəyŋəy ghəy li shiy, ndəghwə niy ndəghwəshee lə bərci slən tsa gha va niy ndara gha. E ndəghwətishi, tsahwəti ndə tiɓa mbə shi mbaꞌa zay ya kwətiŋəw. War tsaa niy dza vaa zay, ta mbə kwəmaa niy tsasliti məndi va mbə Zliya gha mbəradzəə mənta. 1317:13 15:11Sana kiy, ta dzara dzee dzəvəgha gha. Ə gəzamtee kwəma va gwaꞌa ghala yən tikəra tə hiɗi ni. A nefer shi mbəə tihəshi paf lə vəshee. 1417:14 7:7; 8:23E gəzanshi kwəma gha. Dzəghwa kiy, kala ɗi ma mətsə shi mbəzli tə hiɗi ni, sa kama ghəshi jakəjakə li shi, njasa nzee va kwərakwə, kala jakəva ma lə mbəzli tə hiɗi ni. 1517:15 Mt 6:13; 2Tes 3:3; 1Zhŋ 5:18Cəꞌwəŋee a gha səəkəə ɓantishi tikə tə hiɗiw. Ta mbə gha ndəghwətishi va *ndə jaka tsa shi cəꞌwəŋee. 16Njasa nzee va, kala jakəva ma lə mbəzli tikə tə hiɗiy, tsəgha ghəshi kwərakwə. 17Ə pə gha zhəghətishi, ka mbəzli gha kataŋ kataŋ ni, lə kwəma gha va kataŋ na. 1817:18 20:21Ə ghwənashee dzəmbə mbəzli tə hiɗi, njasa ghwənikəra gha vaa dzəti hiɗi kwərakwə. 19Laŋ ɓəvee ghən tsee mbaꞌee ndaŋa ti shi, ta mbə ghəshiy nza ka mbəzli gha kataŋ ni kwərakwə.
20Mbə cəꞌwə cəꞌwəŋee na diɓay Didiy, war ti shi kwətishi gwaꞌa tsəgha cəꞌwəŋeyew, lə ta nihwəti mbəzliy dzaa ndara nəfə tsa shi tə mbərkə kwəma dza ghəshiy gəzanshi cəꞌwəŋee gwaꞌa. 2117:21-23 5:18; 17:11A Di, ə cəꞌwəŋee, məntishi ka mbəzli kwətiŋ. Mbaꞌa ghəshi jakəshi lə ghwəm, njasa nza gha va jakəjakə lə ya, tsəghee lə gha kwərakwə. Kəətitishi a ghəshi jakəti ghən tsa shi, nza mbəzli tə hiɗi mbəə sənay, gha ghwənikəra na, kə ghəshi. 22E ɓanavəshi dikə tsa ndara gha va kwərakwə, a ghəshi mbəə nza ka ndə kwətiŋ, njasa nza ghwəm va lə gha sana ka ndə kwətiŋ. 23Yən na, mbə shi, gha na mbə ya, tsəgha. A ghəshi mbəə mənishi ka ndə kwətiŋ tsəgha slar slar. Ma tsəghay, a mbəzli tə hiɗi dzaa sənay, gha ghwənikəra na. Ava gha mbə ɗishi, njasa ɗira gha va, kə ghəshi taa ni.
2417:24 12:26; 17:5A Didi, mbəzli niy, gha ndarashi na, e ɗi ghəshiy nza vəghee, tə pətsa dzee ta nza kwərakwə, ta mbə ghəshiy nay dikə tsee. Dikə tsa ndara gha, sa nzana mbaꞌa gha ɗitəra ghala hiɗi ghwəla ta gha ngava. 2517:25 1:9-10; 8:55; Mt 11:25-27A Didi tsaa nəw kwəma lə kwal tsa nzə, gha sənzənvay sənaŋa mbəzli tə hiɗiw. Yən na nee kiy, e sənaŋa. Dzəghwa mbaꞌa mbəzlee ni sənay, gha ghwənikəra na, kə ghəshi. 2617:26 17:6E citəŋa kaa ngəshi, ta zhini dzee mətsəhə ciŋa ngəshi diɓa. Ta mbə ɗi tsa ɗira gha vaa tahanayshi nefer shi paf kwərakwə. Mbə shee taa nza dəꞌwə ghən tsee ghalaɓa kwərakwə ki» kə Yesəw.
18Njasa kəsə məndi Yesəw
118:1 Mt 26:36Ma sa cəꞌwəti Yesəw cəꞌwə va kiy, mbaꞌa ghəshi maɗishi lə *mbəzli ta səɗa ci, ka taŋə dzəvəri tə həl tsa har məndiy Kedərən. Ma pəriɓa taŋ həl tsa va na, mbaꞌa tsa pəriɓa. Dza kar Yesəw lə mbəzli ta səɗa ci mbaꞌa ghəshi dzəghwashi kwa tsa va. 218:2 12:4; Lk 21:37; 22:39Ma Zhəwdasə, ntsaa ngati ɗafa va ta kəsə Yesəw kwərakwə na, mbaꞌa sənay pətsa va, sa sənaɓəshi ghəshi mbə dzəghwa.
318:3 7:32, 45ꞌWakəvə kar Zhəwdasə lə ka sawji mbaꞌa ghəshi maɗishi lə mbəzliy ndəghwə *ciki Hyala ghwənashi mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, ghəshi lə *ka Farisahi. War pəhəpəhə ghaa nashima lə shi mbəz shi, mbaꞌa gərkəwahi lə shehwer, giꞌwə giꞌwə ghwə ti shi və shi ta dividivi shi. 4Ma Yesəw naci ki na, mbaꞌa sənata kwəmaa dzaa mənivaa dzəkən ghala kwataŋata. War sa tsəhəshi ghəshi kwa tsa va na, dza Yesəw kət kətəghəvay dzəvəgha shi, ka ɗəw və shi, a kə na: «A ntsa pəla ghwəya?» kə. 5Ma kə ghəshi na: «Yesəw ndə ka Nazaretə» kə ghəshi. Ma kə Yesəw na: «Ane, yən na sava» kə.
Tiɓa Zhəwdasə tsaa ngati ɗafa va ta kəsə Yesəw kwasəbə shi ki. 6Ma sa gəzəkə Yesəw: «Ane, yən na sava» kə na, ꞌwakəvə ghəshi zhəy lə hwəm lə hwəm tsəgha, dididi səyshi, naꞌi ghəshi shəkatəvashi tə hiɗi. 7Zhini Yesəw ka ɗəw və shi diɓa: «A mbəzli ni, a ntsa pəla ghwəy, pə ghwəya?» kə. A kə ghəshi na: «Waa Yesəw ndə ka Nazaretə» kə ghəshi. 8Ma kə Yesəw ngəshi ɓa na: «E gəzaŋwəy nanzə ghala məcanata, avanaram, yən na sava, pən sa? Ma ghənzə tsəgha, yən kə sa pəla ghwəy kataŋəy, ə pə ghwəy zlashi nini mbəzli, a ghəshi dzashi» kə. 918:9 6:39Ma sa gəzə na va tsəghay, ta mbə kwəma gəzəkə na va kaa Didiy dzəməyta. Sa niy nə na va: «A Didi, ma mbəzli ndara gha va mbə dəvə yay, zamti ndee mbə shi ya kwətiŋəw» kə. 1018:10 Lk 22:36, 38Dzəghwa Shimaŋw Piyer kaa kafaꞌi sa nzana və tə pətsa va ɓəkwə təɗikəvəri, pətsə kəsləkəghwa sləmə kwa bəzəmə vəgha ghən ndə ghəra sləni kaa dikə tsa ka ta Hyala. Malkwəsə, kə məndi kaa slən tsa ndə ghəra sləni tsa va. 1118:11 Mt 20:22; 26:39Ma kə Yesəw kaa Piyer na: «A Piyer, zhanambə kafaꞌi tsa gha mbə kwəɓək tsa ci taŋtaŋ. Ka dzee sa ngəraꞌwə tsa ndara Dirə ta saw nə gha mbə zəzə kwəma gha shəkəna?» kə.
Yesəw kwa kwəma Anə, dikə tsa *ka ta Hyala
12Dza ka sawji tiɓa ghəshi lə ntsaa sləkə shi, mbaꞌa ka ndəghwə *ciki Hyala mbə *ka Zhəwifə, pay ghəshi kəsəti Yesəw, mbaꞌa ghəshi pəhəti. 1318:13 18:24; Lk 3:2Dza ghəshi pəm pəmanaghə kaa Anə, kwa taŋa di. Ma Anə tsa vay, shiy Kayifə, dikə tsa ka ta Hyala tə nava piya na. 1418:14 11:49-50Kayifə tsa va na saa niy gəzanshi va kaa mbəzli ka Zhəwifə dikə dikə ni, ma kə na: «Aya, wəzəɓa mətiy ndə kwətiŋ na tə mbərkə hwəlfə ghwəmmə» kə niy ni.
Kwa taŋa vəraslə tsa Piyer
1518:15-16 Mt 26:28Ma ghala pətsa pəmə məndi va Yesəw ta dzakə ghi tsa dikə tsa *ka ta Hyala tsa vay, mbaꞌa Piyer ghəshi lə tsahwəti ntsa ta səɗa Yesəw nja ghəci nəwvə. Ma ntsa vay, a dikə tsa ka ta Hyala tsa va niy sənay. Va tsəgha kwəmavə na dzakə ghi tsa va kwasəbə Yesəw. 16Mbaꞌa Piyer garəy pərikəy kwa dəgha naci ki. Mbaꞌa ntsa ta səɗa Yesəw va, ntsa sənay dikə tsa ka ta Hyala va səvəriy gəzanta kwəma kaa mali kwa ndəghwə dəgha va. Mbaꞌa ntsa va pəməghə Piyer dzakə ghi ki. 1718:17 18:25Dza maliy ndəghwə dəgha va, tapə ta ɗəw kwəma va Piyer kəyɓa ki, a kə na: «A ntsa, tsahwəti ntsa ta səɗa ntsa gha tsəy?» kə. Ma kə Piyer na: «Am, əhəŋ, ntsa ta səɗa ci nzee neyew» kə.
18Ghalaɓa ki na, mbaꞌa tasli mənta. Dzəghwa mbəzliy ndəghwə pətsa kəghi lə nihwəti ka sləni kəyɓa bəkə ghəshi pəhəy ghwə. Ka bəghəzli ghwə va Piyer kwərakwə.
Anə, dikə tsa *ka ta Hyala mbə ɗəw kwəma va Yesəw
19Dza dikə tsa ka ta Hyala va, ka ɗəw kwəma va Yesəw dzəkən kwəma mbəzli ta səɗa ci, lə dzəkən shi ɓənipə na va. 2018:20 7:14, 26; 6:59; Mt 4:23; 26:55; SləniKY 26:26Ma kə Yesəw kaa zləɓanci na: «Yən kiy, mbə gəzə kwəma va niy nzee kaa mbəzli ɗaŋ, paꞌi paꞌi tə ngwəla. Ka ɓananshee kaa mbəzli dzar mbə *ciki ɓasəva tsa ka Zhəwifə, paꞌ mbə *ciki Hyala, tə pətsa ɓasəva *ka Zhəwifə gwaꞌa gwaꞌa. Kwəma tiɓa mbaꞌee gəzəhwə tə mbə ya kwətiŋəw. 21Wa shi zhini ghaa ɗəw vəya diɓaa? Ə pə ghaa ɗəw va mbəzliy niy gəzanshee va, a ghəshi ciŋa njasa niy favə ghəshi yən gəzanshi. A ghəshi sənata gwaꞌa gwaꞌa» kə. 2218:22 19:3; SləniKY 23:2Ma sa gəzəkə Yesəw kwəma va tsəgha na, ꞌwakəvə tsahwəti ndə ndəghwə ciki Hyala tiɓa paꞌwə tsavəgha dəvə vəgha ghən ci. A kə na: «Tsəgha ghaa zhananci kwəma kaa dikə tsa ka ta Hyala nee?» kə. 23Ma kə Yesəw na: «Tawa ləkəra gha kia? Kwəma jikir na kə sa gəzəkee vay, ka gəzə gha! Kwəma wəzə na pən gəzəkə kiy, tawa ləkəra gha kia?» kə.
2418:24 18:13Dzəghwa Anə mbaꞌa zhiniy vələghə Yesəw kaa Kayifə dikə tsa ka ta Hyala, war ghwəlay pəhəpəhə tə zəꞌwə va tsəgha ki.
Kwa bakə vəraslə tsa Piyer
25Ma ghala pətsa va ki na, war tiɓa Shimaŋw Piyer vəgha mbəzli va mbə bəghəzli ghwə ci va naci ki. Dza tapə məndi maɗishi ta ɗəw kwəma və, a kə məndi na: «A ntsa, tsahwəti ntsa ta səɗa ntsa gha tsəy?» kə məndi. Ma kə Piyer na: «Ntsa ta səɗa ci nzeyew» kə, ka vəraslə. 2618:26 18:1, 10; Mt 26:51Dza ma kə tsahwəti ndə kwətiŋ mbə ka ghəra sləni dikə tsa *ka ta Hyala va, ngwardidi ghəshi lə ntsa kəslamti Piyer va sləmə ci na: «Niy naŋee kwasəbə ntsa ghala pətsaa nza ghwəy va kwa tsa tsəy?» kə. 27Zhini Piyer mbaꞌa vərasləti vəraslə diɓa. ꞌWakəvə ngələkə ghala pətsa va ki, mbaꞌa way.
Yesəw kwa kwəma Pilatə, ngwəmna tsa ka *Rəm
28Dza məndi tə həzlimə pəətə mekəshi ki, pəm məndi pəməkə Yesəw kəghi tsa Kayifə, ka dzakə ghi tsa ngwəmna ka Rəm li. Ma *ka Zhəwifə nashi ka ghən tsa shi na, kala dzakə ma ghi tsa ngwəmna ghəshi. Sa naa nza mahalakə dzakə ghi tsa ndə ka Rəm və shi, ndə kə gwəmantəvay ta zəmə shiy mbə *makwaghwa Pakə. 29Ma sa mbə ma ka Zhəwifə dzakə na, dza ngwəmna Pilatə, mbaꞌa səvəriy kəsashi pərikə kwa dəgha. Dza na ka ɗəw və shi: «Wa shi mənti ntsa kəsəti ghwəya?» kə. 30Ma kə ghəshi ngəci na: «War mbaꞌa kə kala ndə liɗi kwəma nzay, ka dza ghəy səəkə li ngəŋaw» kə ghəshi. 3118:31 19:6Ma kə ngwəmna Pilatə kaa ngəshi na: «Mbalam li, a ghwəy dzaa sla ngwəvəə dzəkən dəꞌwə ghən tsa ghwəy njasa gəzəkə kwəma ghwəy pəhəpəhə na» kə. Ma kə ka Zhəwifə na: «Kwal va ghəy ta sla ngwəvə mətiy dzəkən ndəw» kə ghəshi. 3218:32 3:14; Mt 20:19Mbaꞌa nava kwəma mənta tsəgha, ta mbə kwəmaa niy gəzəkə Yesəw va, ghala pətsa cipə na kwəma məti dza na ta *məti vəgha tsəm dzəghwata kwa.
33Mbaꞌa Pilatə zhay zhakə ghi tsa ci ɓa, daꞌ harvə Yesəw. Ka ɗəw kwəma ghəci və, a kə na: «Mazə tsa ka Zhəwifə nza gha na ntsa?» kə. 34Ma kə Yesəw na: «A ngwəmna tsee, kwəma təkəti gha dəꞌwə ghən tsa gha, ta ɗəw tsətsə na sana shəkənaa, naa kə ndə kaa ngəŋa na?» kə. 3518:35 1:11Ma kə ngwəmna Pilatə na: «Waa yən ɓa, pə gha, ndə kaa Zhəwifə nzee na? Mbəzli ghwəy ka hwəlfə ghwəy, lə *ka ta Hyala ghwəy dikə dikə ni kəsəkəŋa na ngəra. Va tsəgha ɗəwee, wa shi mənti gha kəsəŋa məndia? pən» kə. 3618:36 6:15Ma kə Yesəw ki na: «Mazə tseyey, sa tikə tə hiɗi ni naw. Mbaꞌa kə niy nzaa sa tikə tə hiɗi niy nzay, ci gwəla ta səɗee ndəghwətəra, va nəghətaa ka Zhəwifə kwəfaghati dəvə shi tə ya nza. Ma ki na, məniy naa mazə tsa tə hiɗi ni kiw» kə Yesəw. 3718:37 3:32-33; 8:47; 1Tim 6:13; 1Zhŋ 4:6Ma kə Pilatə ki na: «Mazə nza gha, ghənzə tsəgha ɓay?» kə. Ma kə Yesəw na: «Njasa gəzə gha va na, mazə nzee. Ya tsa yakəram lə səəkə tsa səəkəree tikə tə hiɗiy, ta canshi kwəma kataŋ na kaa mbəzli na. Ya wa ntsaa dzaa ɗi fa na kataŋ na kwəma kiy, ta fa nee va kwəma dzee gəzə dza na» kə Yesəw. 38Ma kə Pilatə na: «A shiy na kwəma kataŋ naa?» kə.
Ka Zhəwifəə ɗəw pəəsli Yesəw va Pilatə
Ma ləy hwəm shi va na mbaꞌa zhəkəvəriy dzəghwa kwəma ka Zhəwifə. A kə ngəshi na: «A mbəzli ni, na neyey, kəsata kwəma jikir nee va ntsa gar ɓanci fəti məndiw. 39Nanzə kiy, a ghwəy sənay, njasa sənaɓəŋwəy ghwəy mbə məni mbə makwaghwa Pakə. Mbə pəlayŋwəy ndə kee nza kwətiŋ kwa fərshina, geꞌi lə vici va. Ka ɗi ghwəy ki, yən pəlayŋwəy mazə *ka Zhəwifə na?» kə. 40Ma kə ghəshi zlaŋzlaŋ na: «Awə! Zləɓati ghəyəw. Barabasə na sa ɗi ghəy ghaa pəlayŋəy!» kə ghəshi.
Ma Barabasə tsa vay ndə rəɗa tsa dikə tsa niy nza na.
191«Əŋkwa» kə ngwəmna Pilatə ki, dza na mbaꞌa gəzanshi kaa ka sawji, a ghəshi pəmə Yesəw ta dzaa dəꞌwəti lə kwərpə. 219:2 Lk 23:11Dza ka sawji va pəmə ghəshi pəməvə Yesəw ki, mbaꞌa ghəshi mbərəti tekesli nja məgapa pəərə ghən mazə sərambə mbə ghən ci. Mbaꞌa ghəshi səranakən kwəbaŋ ghəməy nja sa mazə. 319:3 18:22Ka ghəshiy dza na ka kətivaa dzəvəgha ta sawa ci, ma kə ghəshiy ni na: «A mazə *ka Zhəwifə, ava ghəy səkwətəŋa» kə ghəshiy ni. Ka ləkə dəvəə dzəvəgha ghən ci.
419:4 18:38; Lk 23:4Dzəghwa Pilatə mbaꞌa zhəkəvəriy. A kə kaa ka Zhəwifə va na: «Favəm, na neyey, avee dzaa pəməkəvəriŋwəy Yesəw dzəti ngwəla sənzənva, ti ghwəy sənay, kəsata kwəma jikir nee və gar ɓasə ngwəvəə dzəkənəw, pə ghwəy» kə. 5Dzəghwa pəm məndi pəməkəvəri Yesəw tə ngwəla ki, lə daghwəba tsa tsatim tə tekesli mbə ghən tsa ci, mbaꞌa kwəbaŋ ghəməy kən ghən ci. Ma kə ngwəmna Pilatə ngəshi na: «Avanayəm ntsa va ki» kə. 619:6 18:31Dzəghwa mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala, ghəshi lə dəwgerhi shi, mbaꞌa ghəshi nay Yesəw. Ma sa nay ghəshi, a kə ghəshi zlaŋzlaŋ na: «Daŋwə pə gha daŋwavəgha vəgha tsəm. Daŋwə pə gha daŋwavəgha vəgha tsəm» kə ghəshi. Ma kə Pilatə kaa ngəshi na: «Ɓəm a ghwəy daŋwə sa ghwəy dəꞌwə ghən tsa ghwəy. Na neyey, kəsata kwəma jikir nee və gar pəəsliw» kə. 719:7 SləniTaH 24:16; Mt 26:63-65; Zhŋ 1:34; 5:18A kə ghəshi kaa ngwəmna na: «A kwəma pəhəti ghəy tiɓa, mbaꞌa gəzəkə, war ka pəəsliti kə, sa gəzəkə na “Zəghwə Hyala nzee” kə» kə ghəshi.
8Sa favə Pilatə kwəma gəzəkə mbəzli va va tsəgha na, mbaꞌa hazləniy tərəŋw. 919:9 Mt 26:62-63; 27:12, 14Zhini na mbaꞌa pəməvə Yesəw zhakə ghi diɓa. Dza na ka ɗəw kwəma və, a kə na: «Kwəma tsahwə ghaa?» kə. Dighevə Yesəw nzəyəy, kala zləɓanci kwəma. 10Ma kə Pilatə ngəci na: «Wa ə zləɓara ma gha kwəma kia? Ə sənay ma gha, a kwal vəya ta pəlaŋa, zhini lə kwal vəya ta gəzanshi kaa mbəzli ta daŋwavəghaŋa vəgha tsəm, pə gha na?» kə. 1119:11 10:18Ma kə Yesəw ngəci na: «Kwal va gha ya jəw ta məntəra shiy gha, kala ndaŋa kwal Hyala səəkə mə ghwəməw. Va tsəgha nzana ki, ma ntsaa ɓəvəra vaa fambəra mbə dəvə ghay, tərəŋwɓa na ci *kwəma jikir na na kən na gha» kə. 1219:12 18:37; Lk 23:2; SləniKY 17:7Ma sa favə Pilatə kwəma va tsəgha na, dza na ka pəla kwal tsa pəlay Yesəw. Dza ka Zhəwifə gwanashi ka ꞌwaŋə zlaŋzlaŋ, a kə ghəshi na: «War mbaꞌa pə gha pəlay ntsay, ka zhini ghaa nzaa madiga lə mazə tsaa sləkə hiɗi ka *Rəm gwanashi ghwəlaw. A gha sənay, ya wa ntsaa mənti ghən tsa ci nja mazəy, ndə gaɓə tsa mazə tsa va na» kə ghəshi.
13Ma sa favə Pilatə kwəma va tsəgha na, mbaꞌa gəzanshi kaa ka sawji a ghəshi pəmə Yesəw səvəriy dzəti ngwəla diɓa. Dza na das nzəyəy kwa gəzli ka naa nzəy ta sla ngwəvə kwa. Pətsa nzəyəy na va tiy, «Gabata» kə məndi kwa kwəma ka *Ebərə. A ɗi na gəzəy «pətsa ndəɓətim lə hərezli» ta ɓasə ngwəvə ti. 14Fəca məniva shi va vay, gar vici kwa ghən niy nza na, məndi taa səvəri ta gha *makwaghwa Pakə. Ma kə Pilatə kaa ka Zhəwifə na: «Avam mazə tsa ghwəy» kə. 15Ma kə ghəshi zlaŋzlaŋ na: «Ayaw, pəəsli pə gha paslamti. Daŋwavəgha vəgha tsəm, a ghəci məti» kə ghəshi. Ma kə ngwəmna Pilatə ngəshi na: «Ə ɗi ghwəy, yən daŋwavəgha mazə tsa ghwəy vəgha tsəm na?» kə. Ma kə mbəzli dikə dikə ni mbə ka ta Hyala na: «Tsahwəti mazə tiɓa va ghəy na ghəy, kala war mazə tsaa sləkə hiɗi ka Rəm gwanashiw» kə ghəshi. 16Dzəghwa ngwəmna Pilatə ki mbaꞌa pəlanavəshi Yesəw ta dza ta daŋwəə dzəvəgha tsəm.
Yesəw vəgha tsəm
(Mt 27:32-44; Mk 15:21-32; Lk 23:26-43)
Dzəghwa ka sawji va ki, pəm ghəshi pəməti Yesəw, ka səvəri mbə məlməə dzəti ngwəla. 17Dza məndi mbaꞌa məndi ɓanakən tsəm tsa dza məndi va ta daŋwəə dzəvəgha, a ghəci ɓə dəꞌwə ghən tsa ci. Mbaꞌa ghəshi dzashi liy dzəti pətsa nə məndi «Gwalgwata» kə məndi kwa kwəma ka *Ebərə. A ɗi Gwalgwata tsa vaa gəzəy, pi nja ghən ndə ngəri.
18Ma sa tsəhəshi ghəshi na, dza ka sawji va mbaꞌa ghəshi daŋwavəgha Yesəw vəgha tsəm tə pətsa va ki. Mbaꞌa ghəshi daŋwavəgha nihwəti mbəzli bakə vəgha tsemer, ya wa ndə na tə tsa ci tsəm. Tsahwəti na, tə kwa bəzəmə Yesəw, tsahwəti na tə kwa zleɓi ci, mbaꞌa Yesəw kwa jipə shi ki.
19Dza Pilatə mbaꞌa gəzanshi kaa mbəzli a məndi tsaslati kwəmaa dzəti shiy, mbaꞌam nahati tə tsəm tsa daŋwə məndi vaa dzəti, a kə kwəma va na: «Yesəw ndə ka Nazaretə, mazə tsa *ka Zhəwifə» kə. 20Kwəma tsasliti məndi vay, ka Zhəwifə ɗaŋ jangəhwə na, sa nzana ndəkwə ndəkwə pətsa daŋwavəgha məndi va Yesəw vəgha tsəm lə məlmə Zherəwzalem. Lə kwəma ka Ebərə, mbaꞌa sa ka *Rəm, mbaꞌa sa ka *Gərekə niy tsasliti məndi kwəma va. 21Dza mbəzli dikə dikə ni mbə *ka ta Hyala mbə ka Zhəwifə mbaꞌa ghəshi dzaa kəsay Pilatə. Ma kə ghəshi kaa ngəci na: «Ma kwəma vay, ə pə gha zhəghanti, ka nə gha “Mazə tsa ka Zhəwifə” pə gha ma. Ma ka gha tsaslitiy: “Yən na mazə tsa ka Zhəwifə” kə ntsa pə gha» kə ghəshi. 22Ma kə Pilatə ngəshi na: «Na tsaslitee va kwəma na neyey, tsəgha dza naa nza» kə.
23Ma sa daŋwamti ka sawji Yesəw dzəvəgha tsəm na, mbaꞌa ghəshi ɓasəva kwəbeŋer ci, mbaꞌa ghəshi tihəhwəshi kwa jipə shi faɗanashi, ya wa ndə mbə shi na lə ni ci. Kwataka gee kən ghən ci saa niy tərə. Gee vay, gəvbaw niy nza na kala cisli ti, ka səəkə mə ghən paꞌ kwakə mbə hiɗi. 2419:24 Cem 22:19Dza ghəshi sləka ghəshi sləkati kwa jipə shi, ma kə ghəshi na: «Ka sləkwə gee na ghwəmmə ma, ə pə ghwəmməə ti dandərɗə, ta nighə ntsaa dzaa ɓə mbə ghwəmmə» kə ghəshi. Kwəma mənti ghəshi va tsəghay, kwəmaa niy tsaslita va mbə Zliya Hyalaa faghwa ghəshi kwa. Ma kə niy niy: «A ghəshi tihəhwə kwəbeŋer kən ghən tsee kwa jipə shi. Mbaꞌa ghəshi slati dandərɗə ta sənay ntsaa dzaa ɓə gee ya» kə niy ni. Ava ghənzə na kwəma mənti ka sawji va ki.
2519:25 Mt 27:55-56; Lk 23:49Tiɓa niy nza kar mbəghəy Yesəw garə vəgha tsəm tsa daŋwavəgha məndi va, ghəshi lə zhambəghəta, mbaꞌa Marəy, mali Kəleyəwpasə, mbaꞌa Marəy ka Magədala. 2619:26 13:23Mbaꞌa Yesəw nata mbəghəy tiɓa vəgha, mbaꞌa ntsa ta səɗa ci va ɗi na tərəŋw kwərakwə ɓa. Dza ma kə kaa mbəghəy na: «A mə, avanay ntsaa zəghwə gha» kə. 27Zhini ma kə kaa ntsa ta səɗa ci va ɓa na: «Avanta məŋa» kə. Dzəghwa ntsa va pəm pəməhwə Marəy ghala fəcavataa dzakə ghi tsa ci ki.
Njasa məti Yesəw
(Mt 27:45-56; Mk 15:33-41; Lk 23:44-49)
2819:28 Cem 22:16Ləy hwəm shi va kiy, a Yesəw sənay gwaꞌa gwaꞌa kəɗita kwəma njasa ɗi Hyala nana, kə. Ma kə na: «A ndir ghəraɗa» kə. Sa gəzə na va kwəma va tsəghay, ta mbə kwəmaa tsaslita va mbə Zliya Hyalaa dzəkən dzəghwata kwəlaꞌ kwa. 2919:29 Cem 69:22Ma tə pətsa va na, mbaꞌa ghwəlpə tiɓa paf shi sa tati məndi tə shi ndalakwə ni kwa. Dza ka sawji va tsaŋ ghəshi ɓəvə səwsə tiɓa, mbaꞌa ghəshi parati tə gəta. Dza ghəshi yəkwə ghəshi yəkwambə mbə shi sa va, ka fanciy dzəghwa miy tsa Yesəw. 30Ma sa nə Yesəw, ɓəsə kə ɓəsəvə shi ndalakwə ni va lə miy tsa ci ki, ma kə na: «Nana kiy, gwaꞌa mənishi shiy njasa ɗi Hyala» kə. Dzəghwa kwəshəŋw ghən tsa ci məniy, mbaꞌa mətiy.
Gwapa mbə slərpə Yesəw
3119:31 Nəw 21:22-23Məniva shi vay, fəca ləwma Bərha. Səvəri way pi na, *vici dəkəva ka Zhəwifə. Kala ɗi *ka Zhəwifə mbəzli daŋwavəgha məndi va vəgha shəghwə nza war ghwəlashi daŋwə daŋwə fəca vici dəkəva. Sa nzana, nava vici dəkəva na, vici tərəŋw na ghənzə niy nza və shi. Va tsəgha ki na, mbaꞌa ghəshi dzaa kəsay ngwəmna Pilatə ta ɗəw, a ghəci gəzanshi kaa mbəzli, a məndi ɓalamti shiɗshiɗ tə mbəzli daŋwəy məndi va vəgha shəghwə, nza ghəshi mbəə bəkwəshi taŋtaŋ. Nza məndi mbəə pələkəghwa mbəreketi shi tə shəghwə. 32Dzəghwa Pilatə ki mbaꞌa gəzanshi kaa ka sawji. Sa maɗi ghəshi ki na, mbaꞌa ghəshi ɓalamti shiɗshiɗ pərɓa tə tsahwəti mbə mbəzli daŋwavəgha məndi va vəgha tsəm vəgha Yesəw, zhini ɓəli tə kwa baka tsa va ɓa. 33Ma maɗi ghəshi ta tsəhə vəgha Yesəw naci, njəꞌwə kə ghəshi na, ghəci mətiy. Va tsəgha ɓəlamti ma ghəshi səɗa Yesəw. 3419:34 1Zhŋ 5:6Dzəghwa tsahwəti ndə mbə shi kwətiŋ, mbaꞌa ꞌyamti Yesəw mbə slərpə ci lə gwapa. Ka səəmə miymiy lə yam kwa pətsa va tiɓata.
3519:35 15:27; 21:24Ntsaa gəzə kwəma tsaa dzəkən shiniy, lə mətsə ci nashi na shi va, kwəma gəzə na va na, sa kataŋ na ghənzə. Aa sənata dəꞌwə ghən tsa ci, kwəma kataŋ na sa gəzee na, kə. Ta mbə ghwəy ɓanavə nəfə tsa ghwəy kaa Yesəw gəzə na kwəma va. 3619:36 Cem 34:20-21; Səvəri 12:46Ma mənishi shi va tsəghay, ta mbə kwəmaa niy tsasliti məndi va mbə Zliya Hyalaa dzəghwata kwa. Ma kə niy niy: «Ka dza məndiy ɓəlamti isl tsa ci ya kwətiŋəw» kə. 3719:37 Zak 12:10; ShiZhŋ 1:7Zhini ma kə geꞌi kwa nahwəti kwəshala ɓa na: «Ta zhini dza ghəshi nay ntsa ꞌyamti ghəshi va lə gwapa» kə.
Məni kwəma kən mbəri tsa Yesəw
(Mt 27:57-61; Mk 15:42-47; Lk 23:50-56)
3819:38 9:22Ma ləy hwəm sa mətiy Yesəw ki na, mbaꞌa *Zhezhefə ndə ka Arimate maɗiy, ka dza ta ɗəw kwal ta ɓə mbəri tsa Yesəw va ngwəmna Pilatə. Mbaꞌa Pilatə ɓanavə kwal ta ɓə ghəci. Dza Zhezhefə mbaꞌa səəkə pələkəghwa mbəri tsa Yesəw vəgha tsəm ki, ta dza ta la. Zhezhefə tsa va kiy, tsahwəti ntsa ta səɗa Yesəw niy nza na. Kwa mbəmbə ghəci niy nəw Yesəw va hazləni va mbəzli *ka Zhəwifə dikə dikə ni. 3919:39 3:1-2Dza Nikwədem, tsahwəti ntsaa niy səəkəy vaa dzəvəgha Yesəw həvir, ndəs səəkəy kwərakwə, mbaꞌa ɓəkə in ta la Yesəw. In tsa wəzə tsa, sa kaɓəti məndi lə *mirə mbaꞌa *Aləye, ka zən nja ꞌwərdi. In tsa vay, gar kiləw mahkan mətsəkə na shəndəkə tsa ci. 4019:40 12:7Dzəghwa ghəshi bakanashi ki, tsaŋ ghəshi ɓəvə mbəri tsa Yesəw, ka harə lə məgapa, ka shikə in tsa wəzə tsa va ghəshi mbə harə, njasa sənaɓəshi ka Zhəwifə mbə harə mbəri. 41Ma tiɓa vəgha pətsa daŋwavəgha məndi va Yesəw vəgha tsəm na, mbaꞌa tsa tiɓa. Dzəghwa mbaꞌa məndi lati kwəli kwa tsa va ꞌwarꞌwar, kala səəkə məndiy laghwa mbəri kwa. 42Dzəghwa mbaꞌa ghəshi laghwa Yesəw kwa kwəli va, sa nzana ndəkwə ghənzə tiɓa ki. Ma sa lamti ghəshi va ndəkwə tsəghay, sa nza vici ndəkwə ta pəkw, sa nzana tə way pi həzlimə na, *vici dəkəva ka Zhəwifə ghənzə.
20Zhakati tsa Yesəw mbə məti
(Mt 28:1-8; Mk 16:1-8; Lk 24:1-12)
1Ma pəətə fəca dəmasə, pi ghwəlaa wali ki na, mbaꞌa Marəy ka Magədala kafəta, ka dzaa dzəti kwəli Yesəw. Tsəhə na, sa nə na njəꞌwə kə na, kwəli va bəŋwəta, tsarakə hakwə tsaa niy nza va miyɓa dzar kwa nahwəti bəla. 220:2 13:23ꞌWakəvə na bəvbəpə maɗita lə bali. Mbaꞌa dzaa kəsashi kar Shimaŋw Piyer ghəshi lə tsahwəti ntsa ta səɗa Yesəw va ɗi na. Ma kə na: «A kar Piyer, ava məndi ɓəhwə Ntsaa sləkəmmə kwa kwəli, sənay ghəy kwa pətsa dzashi məndi liw» kə. 3Ma sa favə kar Piyer lə tsahwəti ntsa ta səɗa Yesəw va kwəma va tsəgha na, mbaꞌa ghəshi maɗishi ka dzaa dzəti kwəli va ki. 4Kə ghəshi ka kəsli bali bakanashi, mbaꞌa tsahwəti ntsa ta səɗa Yesəw va taŋəti Piyer tə bali. Dza na ndəs tsəhəy pərɓa ghəci tə kwəli va. 5Tsəhə tsa tsəhə na na, ka kəɗaŋə pətsaa dzəmbə kwəli va, kala dzəmbə ma, njəꞌwə njəꞌwə kə na, nashi shiy na kwaɓaw war məgapaa niy harə məndi va Yesəw li sa kwaɓa tə hiɗi. 620:6-7 11:44Dza Piyer kwərakwə ndəs tsəhəy ki, səəkə lətə dzəmbəy mbə kwəli va. Sa nə na njəꞌwə kə na, war məgapa harə məndi va li sa mbəɓa tə hiɗi. 7Ma məgapa pəərə məndi miy tsa Yesəw li ki na, tsarakə kwətita pəərə pəərə vəgha nahwəti bəla kwəli. 8Dza tsahwəti ntsaa gha vaa tsəhə, lətə dzəmbəy mbə kwəli va kwərakwə, mbaꞌa nashi shi va war tsəgha lə mətsə ci, mbaꞌa zləɓavə kwəma va ki. 920:9 Cem 16:10-11; Lk 24:26-27; SləniKY 2:25-31; 1Kwər 15:4Kwəmaa niy nə Zliya Hyala va: «Ta zhakatiy dza Yesəw mbə məti» kəy, paꞌ ghala pətsa va na, niy favə ghən tsa kwəma va mbəzli ta səɗa ciw. 10Dza *mbəzli ta səɗa Yesəw va bakə ni, mbaꞌa ghəshi zhəghətəvashiy jighi ki.
Yesəw ghəshi lə Marəy ka Magədala
11Ma sa zhəghəkəvata Marəy ka Magədala ki na, mbaꞌa dzaa garəta miy kwəli va, ka wahə. Ma ghənzə mbə wahə va na, dza na ka kəɗaŋə pətsaa dzəghwa kwəli va. 12Nighə na na, ka kwal Hyala bakə lə kwəbeŋer tezlezl tezlezl ni kən shi, mənzəy tə pətsaa niy nza Yesəw va məhəni. Mbaꞌa tsahwəti lati ghən, mbaꞌa tsahwəti ləy mətsəni. 1320:13 20:2Ma sa nata mbəzli va ghənzəə nighəshi tsəgha, a kə ghəshi ngəta na: «A mali na, a shiy mənishi wahə gha shəka?» kə ghəshi. Ma kə Marəy na: «Wa ə ɓəhwə məndi Ntsaa sləkəra kwa kwəli tikə, kala sənayee tə pətsa fəy məndi» kə. 1420:14 21:4; Lk 24:16War sa zləɓakə na kwəma va na, tərəɗ zhəghətəvata, nighə na na Yesəw tiɓa məgarə, sənay na Yesəw na sava, kəw. 15Dza Yesəw ka ɗəw və, a kə na: «A mali, a shi wahə gha ti shəka? A ntsa pala ghaa?» kə. Ndəɓa ndə ghəra sləni kwa tsa va na, kə ghən tsa nzə. Va tsəgha, ma kə ngəci na: «A Ndə sləkəra, gha kə ɓəhwəy, gəzara tə pətsa fəy gha, e dza ta ɓə» kə. 16Dzəghwa Yesəw ka har lə slən tsa nzə ki, a kə na: «A Marəy» kə. Dza Marəy nzaꞌjəw tərəɗ zhəghəghə kwəma nzə dzar kwa. Ma kə lə kwəma ka *Ebərə na: «Rabəni» kə. Rabəni tsa vay: «Ndə ɓəni shiy kaa mbəzli» ɗi na gəzə. 1720:17 ngwarməhira: Rm 8:29; Ebr 2:11-12Ma kə Yesəw ngəta na: «Kadiw, ka dapəra gha di ma, sa nzanay ghwəla nzee ta dzəməə dzəvəgha Dirə. Mbala a gha dzaa gəzanshi kaa ngwarməhira, “Avee dzəməə dzəvəgha Dirə, Dəŋwəy ghəci kwərakwə, dzəməə dzəvəgha Hyala, Hyala ghwəy kwərakwə ɓa” kə, pə gha ngəshi» kə Yesəw. 18Sa gəzəkə na tsəgha na, dza Marəy ka Magədala mbaꞌa maɗita ka dza ta gəzanshi kaa *mbəzli ta səɗa Yesəw, a kə na: «Ndatsəy e nay Ntsaa sləkəmmə, ka gəzəhwə kwəma ghəy li» kə. Dza na mbaꞌa slanakəshi kwəma gəzanakə Yesəw va kaa ngəshi.
Yesəw ghəshi lə *mbəzli ta səɗa ci
(Mt 28:16-20; Mk 16:14-18; Lk 24:36-49)
1920:19 9:22; 14:27; 20:1Ma fəca dəmasə va vata hetihwer na, dza mbəzli ta səɗa Yesəw mbaꞌa ghəshi ɓasambəvashi mbə ciki. Bəsl ghəshi kalakən gəzli kən ghən shi ka jihəti sa hazləni ghəshi va mbəzli *ka Zhəwifə dikə dikə ni. Dzəghwa Yesəw wəɗ tsahwəy, mbaꞌa garəy kwa jipə shi. A kə ngəshi na: «Nzəyəy zərkə lə ghwəy» kə. 2020:20 19:34; 20:25, 27Ma sa gəzanakəshi na tsəgha na, dza na mbaꞌa canatishi veviyerhi mbə hwər dividivi ci, lə ni mbə slərpə ci ngəshi. Sa nay mbəzli ta səɗa ci Ndə sləkəshi ki na, dza ghəshi ka vəshi tərəŋw tsəgha ki. 2120:21 17:18Zhini ma kə Yesəw ngəshi ɓa na: «Nzəyəy zərkə lə ghwəy. Nanay ta ghwəniŋwəy dzee, njasa niy ghwənara Dirə va kwərakwə» kə. 2220:22 14:16War sa gəzəkə na tsəgha na, mbaꞌa viyanakənshi *Safə tsa Hyala. A kə na: «Ɓəm Safə tsa ɗewɗew tsa. 2320:23 Mt 18:18Ma mbəzli pəlata ghwəy kwəma shi jikir na kwa hwər tsa ghwəyəy, a Hyala dzaa pəlata kwəma shi jikir na kwərakwə. Ma ni pəlatanashi ma ghwəy kwəma shi jikir nay, ka dza Hyala pəla kwərakwəw» kə.
Kwəma kar Təmasə lə Yesəw
2420:24 Təmasə: 11:16; 14:5; 20:27; 21:2Ghala pətsaa səəkə Yesəw vaa dzəvəgha *mbəzli ta səɗa ciy, niy nza tsahwəti ntsa nza slən tsa ci vaa Təmasə, zhini ihwəli, kə məndi tiɓa kwasəbə nihwəti mbəzli ta səɗa ciw. 25Dzəghwa ma kə niy nza va tiɓa *mbəzli ta səɗa Yesəw ngəci sa səəkəy na na: «Təmasə, a ghəy nay Ntsaa sləkəmmə ndatsə» kə ghəshi. Ma kə Təmasə na: «Kala nashi vaviyer daŋwə məndi va pən mbə dəvə ci, mbaꞌee dapashi lə dəvee, mbaꞌee dapəti ni mbə slərpə ci va lə dəvə yay, ka zləɓa yaw» kə.
2620:26 20:19Ma ləy hwəm ləwma kwətiŋ ki na, mbaꞌa mbəzli ta səɗa Yesəw zhiniy ɓasəshi mbə ciki diɓa. Fəca va ki na, mbaꞌa Təmasə tiɓa. Dza bəsl ghəshi kalakən gəzli kən ghən shi ka jihəti. Mbaꞌa Yesəw səəkəy garəy kwa jipə shi. Ma kə ngəshi na: «Nzəyəy zərkə lə ghwəy» kə. 27Ma kə kaa Təmasə na: «A Təmasə, nighəvə dividivee ni, ndaka dəvə gha va, a gha tiɓəti vaviyer mbə dividivee ni, dapəti ni vəgha slərpee ni, ka mənti ghən tsa gha gha bakə bakə ma, ndara nəfə tsa gha» kə. 28Ma kə Təmasə na: «A Ntsaa sləkəra, a Hyalee» kə. 2920:29 1Pi 1:8Ma kə Yesəw ngəci na: «Sa nara gha nana ndara gha nəfə tsa gha ki na? Vəshi na va mbəzliy ndara nefer shi ya kala nara ghəshi» kə Yesəw.
Ntsaa tsasliti zliya nay, tawa tsasli naa?
3020:30 1:14; 2:11A Yesəw məmənəhwə nihwəti shi dimədimə ni ɗaŋ ghənghən kwa kwəma mbəzli ta səɗa ci. Kala tsaslambəshi məndi mbə zliya na gwanashi. 3120:31 3:15; 1Zhŋ 5:13Ma shi tsasliti məndi ni mbə zliya nay, nza ghwəy mbəə sənay kataŋ kataŋ, Yesəw na *Kəristəw Ntsa tivə Hyala, pə ghwəy, va tsəgha tsaslitishi məndi. Ghəci kiy Zəghwə Hyala na. Nza ghwəy mbəə ɓanavə nefer ghwəy kaa Yesəw tsa va, ma ghalaɓa ki na, nza ghwəy kwəmavə piy tsaa kəɗi ma mbə slən tsa ci, va tsəgha tsasliti məndi shi ni diɓa.
21Yesəw ghəshi lə nihwəti mbəzli ta səɗa ci mbərfəŋ
1Ma ləy hwəm ki na, mbaꞌa Yesəw cinti ghən tsa ci kaa nihwəti mbəzli ta səɗa ci miy kwəfa *Tiberiyadə. Avanay njasa canatishi na ghən tsa ci. 2Kar Shimaŋw Piyer, ghəshi lə Təmasə ntsa har məndiy ihwəli, mbaꞌa Natanayel, ndə ka Kana tə hiɗi ka Galile, mbaꞌa ndərazhi Zhebede, mbaꞌa nihwəti *mbəzli ta səɗa Yesəw bakə diɓa, tsəgha niy ɓasəshi ghəshi. 321:3 Lk 5:5Ma kə Shimaŋw Piyer ngəshi na: «A mbəzli ni, e dzara ta kəəsə kərpi nee» kə. Ma kə nihwəti mbəzli va na: «Tsəgha na, ta nəwŋa dza ghəy kwərakwə» kə ghəshi. Mbaꞌa ghəshi maɗishi, ka dzashi, mbaꞌa ghəshi dzashiy dzəghwa kwambəwal. Hi ghəshi virvir mbə ka kərpi, shaŋ ghəshi ta kəsəvə kəlipə ya kwətiŋ.
421:4 20:14; Lk 24:16Ma mekəshi sa kəɗiy pi ki na, mbaꞌa Yesəw təzliy tiɓa tə həlbə tsa miy kwəfa va. Sənay mbəzli ta səɗa ci na, ghəci na sava, kə ghəshiw. 5Ma kə kaa ngəshi na: «Kəəsəvə kərpi va ghwəy tsəna ndərazhee ni?» kə. Ma kə ghəshi ngəci na: «Əhəŋ, kəəsəvəshi ghəyəw» kə ghəshi. 621:6 Lk 5:5-7Ma kə ngəshi na: «A pə ghwəy məntiy, ɓəm zləkwə tsa ghwəy va, a ghwəy kashi li tar bəla kwa bəzəmə kwambəwal va, a ghwəy nayma ghwəy kəəsəvə kərpi» kə. «Əŋkwa» kə ghəshi, dza ghəshi ka ka kərpi dzar kwa bəla va ki. Mbaꞌa ghəshi kəəsəvə kərpi ɗaŋ tərəŋw. Paf zləkwə tsa shi təhəy kala mbə ghəshiy mbahə səvəri mbə yam va ghwəla. 721:7 13:23; Mt 14:29Ma kə tsahwəti ntsa ta səɗa Yesəw va ɗi na kaa Shimaŋw Piyer na: «Ndə sləkəpə na sasa» kə. War sa favə Shimaŋw Piyer: «Ndə sləkəpə na sava» kə məndi na, həŋ ɓəvə kwəbaŋ tsa ci, sa niy səramti na kən ghən ci, paꞌ pakən, zhiɗə zliy dzəti yam ta dzar dzəvəgha Yesəw.
8Ma nihwəti mbəzli ta səɗa ci va na, ka mbahə zləkwə tsaa təhəy va paf tsa va kərpi, ka səəkəə dzəvəgha həlbə. Niy nza ghəshi kərakə lə həlbə tərəŋwəw, war gar bəlakə səɗa bələkwə gwaꞌa tsəgha. 9Ma sa tsəhəshi ghəshi na, mbaꞌa ghəshi səkwashiy dzəti həlbə. Mbaꞌa ghəshi nata laɗi ghwə tiɓa, mbaꞌa kəlipə ti, mbaꞌa peŋ tə pətsa va. 10Ma kə Yesəw ngəshi ki na: «Taram kərpi, mbə ni kəəsəvə ghwəy va sənzənva» kə. 1121:11 Lk 5:6Dza Shimaŋw Piyer mbaꞌa dzəghway kwa kwambəwal, mbaꞌa mbahəkəmə zləkwə tsa va mbə yam dzəti həlbə, paf kərpi dikə dikə ni kwa, bələkwə mbaꞌa cifə mətsəkə mahkan ti. Ya tsəgha na kərpi va ɗaŋ tərəŋw ki na, sləkwəy zləkwə tsa va, və shiw. 12Ma kə Yesəw ngəshi ki na: «Səəkəm zəməm shi zəmə ki» kə. Ghalaɓa ki na, ndə tiɓa mbə mbəzli ta səɗa Yesəw maw ɗəw: «Wa ndə nza ghaa?» kəw. Sa nzana mbaꞌa ghəshi sənay, Ndə Sləkəpə na sava, kə ghəshi. 1321:13 6:11; Mt 14:19; 15:36Dzəghwa Yesəw kət kətəghəvay dzəvəgha shi, kə həŋ ɓəvə peŋ tsa va, mbaꞌa ɓanavəshi, zhini mbaꞌa ɓanavəshi kərpi ɓa.
1421:14 20:19, 26Ghala zhakatiy Yesəw mbə mətiy, ghənzə na kwa mahkana səɗa ci mbə ci ghən tsa ci kaa mbəzli ta səɗa ci.
Gəzə kwəma Yesəw kaa Shimaŋw Piyer
1521:15-17mbəzliy mənishi nja teŋkesli: 10:14-16; SləniKY 20:28; 1Pi 5:2Ləy hwəm sa zəhwə ghəshi shi zəmə ki na, dza Yesəw ka ɗəw kwəma va Shimaŋw Piyer, a kə na: «Shimaŋw Piyer, zəghwə Zhaŋ, ka ɗira gha lə nəfə kwətiŋ ka taŋəti nihwəti mbəzli ni na?» kə. Ma kə Piyer ngəci na: «Yə Ndə sləkəpə, a gha sənay, e ɗiŋa» kə. Ma kə Yesəw ngəci na: «Ndəghwə mbəzlee ni mənishi nja ndərazhi teŋkesli» kə. 16Zhini kwa baka səɗa diɓa tapə ta gəzanci: «A Shimaŋw, zəghwə Zhaŋ, ka ɗira gha lə nəfə kwətiŋ na?» kə. Ma kə na: «Yə Ndə sləkəpə, a gha sənay e ɗiŋa» kə. Ma kə Yesəw na: «Ndəghwə mbəzlee ni mənishi nja teŋkesli» kə. 17Dzəghwa tapə Yesəw ta zhiniy ɗəw və kwa mahkana səɗa diɓa: «A Shimaŋw, zəghwə Zhaŋ, ka ɗira gha na?» kə. Dzəghwa kwəshay Piyer məniy, sa zhini Yesəw vaa ɗəw və: «Ka ɗira gha na?» kə kwa mahkana səɗa. A kə Piyer na: «A Ndə sləkəpə, gwaꞌa sənashi gha shiy. A gha sənay, e ɗiŋa» kə. A kə Yesəw ngəci ki na: «Ndəghwə mbəzlee ni mənishi nja teŋkesli. 1821:18 2Pi 1:14Ə gəzaŋee, ta na navay, tsəgha na, ghala pətsaa nza ghaa məgəlay, gha dəꞌwə ghən tsa gha niy va naa pəhə kanda gha, ka dzaŋa kwa pətsa ɗi gha. Sa ka gha haliŋay, ta kafə dividivi gha dza gha, nza tsahwəti ndə pəhəŋa kanda gha, ka na dza na mbaꞌa pəməghəŋaa dzəti pətsa ɗi ma gha» kə. 1921:19 13:36Ma kwəma gəzəkə Yesəw va tsəgha nay, a cipə na njasa dza Shimaŋw Piyer ta məti, mbaꞌa dzaa fanati bama kaa Hyala lə məti ci va. Ma kə Yesəw ngəci ləy hwəm kwəma va ki na: «Nəwra ki» kə.
Yesəw ghəshi lə ntsa ta səɗa ci ɗi na tərəŋw
2021:20 13:23, 25Ma sa kəramti Yesəw gəzə kwəma va tsəgha, sa nə Piyer nighə kə ləy hwəm ci na, mbaꞌa nay ntsa ta səɗa Yesəw va ɗi na mbə səəkə tə səəbə shi. Ntsa va na saa niy kətəghəvay vaa dzəvəgha Yesəw ghala pətsaa niy zəmə ghəshi va shi zəmə mbə Pakə. Ghəci na saa niy ni va kaa Yesəw: «A Ndə sləkəpə, tsama ndə dza naa nga ɗafa tə ghaa?» kə. 21Ma sa nay Piyer ntsa va, ma kə kaa Yesəw na: «A Ntsaa sləkəra, a kwəmaa dzaa kəsay ntsa naci kia?» kə. 22Ma kə Yesəw ngəci na: «Ya ə nə ya war tiɓa kə tə ghwəməy paꞌ fəca dzee zhikə pənəy, wa kwəma gha mbəa? Na na ghay, ə pə ghaa nəwra na gha» kə. 23Dza kwəma gəzəkə Yesəw va, mbaꞌa pəlivərivata dzar mbə mbəzliy nəw Yesəw, a kə ghəshi na: «Ma tsava ntsa ta səɗa Yesəw naci kiy, ka dza naa mətiw» kə ghəshi. Niy gəzanci Yesəw kaa Piyer na: «Ka dza tsava ntsa ta səɗee mətiw» kəw. Ma kə niy niy: «Ya ə nə ya war tiɓa kə tə ghwəməy paꞌ fəca dzee zhikə, pənəy, wa kwəma gha mbəa?» kə niy ni.
2421:24 15:27; 19:35Ava ghəci ghəci ntsa ta səɗa Yesəw va ndəgha na fətiy dzəkən shi va. Ghəci tsasliti shi ni diɓa, a ghəy sənay, kwəma tsasliti na vay, kwəma kataŋ na na.
2521:25 20:30A Yesəw zhiniy məmənəhwə nihwəti shiy ɗaŋ tə hiɗi. Mbaꞌa kə məndi niy tsaslitishi gwanashi kwətiŋ kwətiŋ nzay, ɗaŋshi dza zliyahiy nza nza. Ma bərkee na, daw dza pətsa tə hiɗi niy nza ta fə zliyahi nza.
Ava tsəgha na Yəwən kwəma wəzə naa dzəkən Yesəw *Kəristəw njasa tsasliti Zhaŋ ki.