Zliya tsasliti tsahwəti ndə kaa ka
Ebərə
Kwəma dza ghwəmməə gha sənataa dzəkən zliya na
Ma ntsaa tsasli zliya nay, ndə mbə hwəlfə ka Zhəwifə na, zhini ntsaa nəw Yesəw Kəristəw ghəci diɓa. Ma ta slən tsa ciy, ndə tiɓaa sənayəw. Ma kə nihwəti mbəzliy niy, Pəl na, kala tsəgha na Shilasə, kə ghəshi. Zliya nay, kaa ka Ebərə tsaslanaghə məndi. Ɗi naa gəzəy, kaa ka Zhəwifə tsaslitim. Mbəzli vay, a ghəshi niy zhəghəti nefer shi ta nəw Yesəw Kəristəw, mbaꞌa ghəshi zləɓavə Yesəw ka ntsaa mbəlantishi.
Ma sa ghati nihwəti mbəzli mananshi ndərəm sa zləɓavə ghəshi nəw Yesəw ki na, ka ɗi ghəshiy zhəghətəvashi zhəkəy ləy hwəm ta nəw kwəmaa niy pəhanavə Hyala kaa Məyizə ta ɓə kaa ka Zhəwifə kwataŋa. Dzəkən sava tsaslanaghəshi ntsa zliya na, ta gəzanshi a ghəshi garəshi jarjar kwa kwal tsa Yesəw Kəristəw lə nəfə kwətiŋ. Ka gəzanshi njasa nza Yesəw dikəɓa ghəci kən kwəma pəhəpəhə na. Yesəw tsa vay, ghəci mbəliti na mbəzli lə kataŋ.
Avanay njasa nəwva kwəma mbə zliya na:
Vəh 1 mbaꞌa vəh 2 Gəzə kwəmaa dzəkən taŋə tsa taŋəti Yesəw ka kwal Hyala tə dikə.
Vəh 3 paꞌ tə vəh 4:1-13 Gəzə kwəmaa dzəkən kar Yesəw ghəshi lə Məyizə. Dikəɓa Yesəw na kaa Məyizə. Mbəzliy niy pəməkəvəri Məyizə va mbə hiɗi Ezhipətəy, kwəmavə dəkəva tsa kataŋ tsa ghəshi va Hyalaw. Ma mbəzliy zləɓavə nəw Yesəwəy, ta kwəmavə dəkəva tsa kataŋ tsa dza ghəshi va Hyala na nashi ki.
Vəh 4:14 paꞌ tə vəh 7 Gəzə kwəmaa dzəkən kar dikə tsa ka ta Hyala mbə *ciki Hyala ghəshi lə Yesəw. Ma na ka Zhəwifəy, mbaꞌa kə ndəə ɗi jakəva lə Hyalay, ə ka ndə ta Hyalaa hənəy dəbəkə kaa Hyala di. Ma nana kiy, tsəgha na ghwəlaw. Yesəw dəꞌwə ghən tsa ci na ndə ta Hyala tsa ghwəmmə dikə tsa. Ghəci jakəmmə na lə Hyala. Dikəɓa ghəci na kaa ka ta Hyalaa ghəra sləni mbə ciki Hyala. Sa nzana na naciy, ka məti naw, war ghəci na ndə ta Hyala tsa kwa kwəma Hyala ya hwəmɓa nzə.
Vəh 8 paꞌ tə vəh 9:1-22 Jakə tsa ka Yesəw vaa jakətəmmə lə Hyalay, jakəva tsa kataŋ tsa na, taŋ tsa kwa taŋa va. Sa nza jakəva tsa vay, Yesəw shəkamti na miymiy ci, nza məndi mbəə jakəshi lə Hyala.
Vəh 9:23 paꞌ tə vəh 10:1-39 Ma na miymiy Yesəw nashiy, a ghəshi taŋəti miymiy dəbəkə. Ka ta Hyalay, piya va piya va ka ghəshiy slasla dəbeker kaa Hyala ta pəli kwəma mbəzli jikir na. Ma na Yesəw naci kiy, kwətiŋ səɗa ɓanaghə na ghən tsa ci kaa məti mək tsəgha. Miymiy ci va yaɓanti na kwəma ghwəmmə jikir na, ta paꞌ kwa ndimndim kwa kwəma Hyala.
Vəh 11 Gəzə kwəmaa dzəkən njasaa niy ɓanavə mbəzli kwataŋa nefer shi kaa Hyala wəzə wəzə.
Vəh 12 mbaꞌa vəh 13 Gəzə kwəma kaa mbəzli nza ghəshi ɓə nefer shi kaa Hyala. Aa gəzanshi na nza ghəshi mbəə səꞌwa kwəma kwa kwal Kəristəw, ma nza ghəshi nzəy nzəy tsa wəzə tsa kwa kwəma Hyala.
Mbaꞌa pə ghwəy ɗi favə zliya ka Ebərə na wəzəy, nza ghwəy jangə nəwər tsaa dzəkən Məyizə, ndə ta Hyala tsa mbə ka Izərayel, mbaꞌa dzəkən sla kiri lə dzəkən Gaska fal məndi Hyala mbə. Mbə zliyaa pərasli kwəmaa dzəkən slən tsa shiy na shi va gwanashi.
1Lə miy tsa Zəghwə nzə dəꞌwə ghən tsa ci gəzəmmə Hyala kwəma nana
1Ma niy nza mbəradzəy, a Hyala niy gəzanshi kwəma kaa jijihimmə, lə miy tsa ka gəzə kwəma nzə. Ɗaŋ səɗa niy gəzanshi na, lə kwal ghənghən ghənghən. 21:2 Zəghwə: 5:8; lə zəghwə nzə ngati Hyala shiy gwanashi: Zhŋ 1:2; Kwəl 1:16; Ebr 11:3Ma geꞌi lə kwa kərni vəghwə tsa kiy, lə miy tsa Zəghwə nzə dəꞌwə ghən tsa ci gəzəmmə Hyala kwəma nzə. Lə Zəghwə nzə va ngati na shi tə hiɗi lə ni mə ghwəmə gwanashi. Dza na mbaꞌa ɓanavə shi va gwanashi ngəci mbə dəvə ci, a ghəci sləkəshi, ya paꞌ hwəmɓa. 31:32Kwər 4:4; Kwəl 1:15; dəvə kwa bəzəmə: 8:1Tə Zəghwə nzə va sənay məndi njasa nza shəndəkə tsa Hyala. Ghəciy, pa Hyala na weꞌ weꞌ. Lə bərci mbə kwəma gəzə na səkwa mbə miy tsa ci jihəti na shi tə hiɗi gwanashi. Dzəghwa na mbaꞌa ɓanti kwəma shi jikir na kən ke ngəri, ta mbə ghəshiy nza ka mbəzli ɗewɗew ni va Hyala. Ma ləy hwəm sa ɓanti na jikir tsa shi na, dza na mbaꞌa dzəməy mə ghwəməə nzəyəy tə dəvə kwa bəzəmə Hyala nza bərci vəə dzəkən shiy gwaꞌa gwaꞌa.
Dikəɓa Zəghwə Hyala na kaa ka kwal nzə
41:4 Ef 1:21; Flp 2:9Ma Zəghwə Hyala vay, a Hyala ɓanavə shəndəkə dikəɓa və kaa ka kwal nzə, aa fanati slən kaa Zəghwə nzə va, slən tsa fanati na vay, dikəɓa ghəci na kən tsa shi. 51:5 Cem 2:7; 2Sam 7:14; Mt 3:17; SləniKY 13:33; Ebr 5:5Ta na navay səəkə Hyalaa gəzəkə kaa ndə kwal tsa nzə:
«Gha na Zəghwee,
ꞌwava na tə ndatsəy, Dəŋa nzee» kəw.
Səəkə naa gəzəkə diɓa kaa *ndə kwal tsa Hyala:
«Yənəy, dəy dzee nza,
ghəci na zəghwee ghəci kwərakwə» kəw.
War kaa Yesəw niy gəzəkə Hyala tsəgha. 61:6 Cem 89:28; 97:7Avanta nahwəti kwəma gəzəkə Hyala ghənzəə maɗi ta ghwəni Məkaji Zəghwə nzəə səəkəə dzəti hiɗi:
«Ə kə ka kwalee səəkə gwanashi,
a ghəshi tsəfəkwə kwa səɗa ci» kə.
71:7 Cem 104:4Ma kə Hyala kaa na gəzəkə naa dzəkən ka kwal nzəy:
«Mbəzli vay, mbəzliy ghəraɗa sləni na ghəshi.
Ghəshiy, nja safə tsaa viy na ghəshi,
zhini nja ghani ghwəə tsə va ghəshi diɓa» kə.
81:8-9 Cem 45:7-8Ma ta na Zəghwə nzə kwəma naci kiy, a Hyala gəzəkə nava bazhə bazhə:
«Gha na Hyala,
ta sləkə mbəzli dza gha ya paꞌ hwəmɓa.
Ka məni mazə dzəkən mbəzli sləkə gha va
lə kwal tsa tiɗiɗ tsa.
9Shiy lə kwal tsa shi na shi ɗi gha,
ka ɗi *kwəma jikir na ghaw.
Dzəghwa Hyala, Dəŋa Hyala kiy, mbaꞌa təravəŋa,
mbərəkəshi nihwəti mbəzli nza ghwəy li shi,
mbaꞌa pəərətəŋa ka mazə,
mbaꞌa vəshitəŋa nəfə tsa gha tərəŋw» kə.
101:10-12 Cem 102:26-28Zhini ma kəə zhəkən Zəghwə nzə diɓa na:
«A Ntsaa sləkəpə, ghala kwataŋata
hiɗiy ghavay, gha ngatishi na.
Gha dəꞌwə ghən tsa gha ngati na ghwəmə ɓa.
11Shi ngati gha va gwanashi kiy,
ta kərəshi dza ghəshiy dza,
war gha tiɓaŋa tə ghwəmə na na gha,
ta halishi dza ghəshi njasa ka ləkwəsahi vaa halishi.
12Ta takwəlamtishi dza gha,
ka ghəshi dzay, mbaꞌa ghəshi mbəərəkə nahwəti pa.
Gha na na gha kiy, war tsəgha dza ghaa nza,
kala mbəərəva pa gha, ya paꞌ hwəmɓa,
paꞌ kwa ndimndim dza ghaa nza» kə.
131:13 8:1; Cem 110:1Diɓay, səəkə Hyalaa gəzəhwə ya kaa tsamaɓa ndə kwal tsa nzə na:
«Ndi nzəyŋa tikə vəghee tə dəvə kwa bəzəmee,
paꞌ sa kee mənti ka jaka gha
ka shi kəɗi gha səɗa gha ti shi» kə,
njasa gəzə na va kaa Zəghwə nzəw. 141:14 Cem 34:8; 91:11A mbəzli na ka kwal Hyalaa? Mbəzli mbay ma ndəə nashi na ghəshi, mbəzliy ghəranta sləni kaa Hyala. Ghəshi ka Hyalaa ghwəni ta dza ghəshiy kəəti mbəzli dza Hyalaa mbəli.
2Ka ɓəti kwəma gəzə Hyala ghwəmmə nja kwəma gəmta na ma
12:1-3 6:4-6Ndata tsəgha na kiy ngwarməhiray, ə pə ghwəmməə mətsəhə məni məhərli tərəŋw, ta nəw kwəma ɓanavəmmə məndi va, vantaa ghwəmmə zamti kwal tsa wəzə tsa va. 22:2 SləniKY 7:38, 53; Gal 3:19Ma kwəmaa niy gəzəkəvata vay, ka kwal Hyala mbəradzə niy gəzə na, mbaꞌa dimə niy dzətita ti tərəŋw. Ya wa ndə na saa niy ɗi ma fəti ta məni kwəma gəzəkə ghəshiy, a məndi niy slanakən ngwəvə geꞌi geꞌi lə ɗi ma fəti ci va. 32:3 10:29; 12:25Nana kiy, a ghwəmmə favə njasa mbəli Hyala mbəzli, ma kwəma vay, aa taŋəti kwəma ka kwal Hyala. Mbaꞌa pə ghwəmmə ɓəti kwəma mbəlipə tsa va nja kwəma gəmta na kiy, njaa dza ghwəmməə mbay mbəlimmə kia? Ta ɓasəmmə ngwəvə dza Hyalaa dza. Ndə sləkəpə dəꞌwə ghən tsa ci gəzəmmə na njasa mbəlimmə Hyala. Dza niy favə kwəma va va mbəzli və, mbaꞌa ghəshi kəslatəmmə slən ti. 42:4 Zhŋ 2:11; SləniKY 2:22; 1Kwər 12:4-11; 2Kwər 12:12Ma ghalaɓa kiy, mbaꞌa Hyala mənti kwəma maɗaŋa maɗaŋa na tərəŋw ghənghən ghənghən, ta mbə mbəzliy sənata, kwəma kataŋ na sava, kə ghəshi. Mbaꞌa Hyala va tahanavəshi bərci Safə tsa nzə ɗewɗew tsa, njasa ɗi na kaa mbəzli nzə.
Yesəw na ntsaa mbəli mbəzli
5Ma ni ꞌwarꞌwar ni va hiɗi gəzə ghwəmməy, ɓanavəshi Hyala kaa ka kwal nzə ta məni mazə ghəshiy dzəkən shiw. Kaa ke ngəri ɓanavəshi na. 62:6-8 Cem 8:5-7Avanta kwəmaa gəzəta dzəghwa tə tsahwəti pi mbə zliya, a kəy:
«A Hyala, a shiy na ndə ngəri zəzə ghaa dzəkən kia?
Wa na ndə ngəri kəəti ghaa?
7Dzəghwa ghay, mbaꞌa gha mənti jəwɓa
ghəci kaa ka kwal gha, ta vəghwə jəwə tsətsə.
Zhini gha diɓa ki na, həŋ gha ɓanavə shəndəkə,
nja mazə tsa diɓədiɓə tsa.
82:8 1Kwər 15:27A gha ɓanavə shiy gwanashi, ta sləkəshi ghəci» kə.
Njasa gəzəta na va mbə kwəma Hyala: «A Hyala ɓanavə shiy gwanashi ta sləkəshi ghəci» kəy, mbə gəzə kwəma vay, tsahwəti sə tiɓaa tərmbə ghwəla kala ɓanavə Hyala va kaa ngəciy dzəmbə dəvə ci ta sləkə ghəciw. Zhini diɓa kiy, mbaꞌa pə ghwəmməə nighə sanay, nay ndə ngəri ghwəmməə sləkə shiy gwanashi nanzə diw. 92:9 Flp 2:8-9War ma na na sənata ghwəmməy, geꞌi lə vəghwə jəwə tsətsəy, a Hyala niy mənti Yesəw jəwɓa ghəci kaa ka kwal nzə. Dzəghwa na diɓa na, mbaꞌa mənti ka ntsa diɓədiɓə tsa, lə bama ti, tə mbərkə ngəraꞌwə tsa sahwə na va mbə məti ci va. Ɗi naa gəzə kiy, ta mbəli mbəzli gwanashi mətiy na, sa nzana mbaꞌa Hyalaa zhəhwər ta mbəzli. 102:10 1Kwər 8:6; 12:2; SləniKY 3:15Hyalaa ngati shiy va gwaꞌa gwaꞌa, zhini ghənzə fəyshi tiɓa tə ghwəmə ka shi nzəy, ghənzə mənti na tsəgha, sa ka Yesəw sahwə ngəraꞌwə mbə mətiy, nza ghəci mbəə kəramti sləni haray Hyala ti wəzə. Sa mənti na va tsəghay, nza mbəzli ɗaŋ mbəə nza ka ndərazhi nzə, nza ghəshi təhə shəndəkə tsa nzə. Sa nzanay, Yesəw na ntsaa dzaa pəmə mbəzliy dzəghwa kwal tsa dza ghəshiy mbəlishi kwa.
112:11 Mt 25:40; 12:50; Zhŋ 20:17Yesəw dəꞌwə ghən tsa ci ghəci saa yaɓanti kwəma mbəzli va jikir na, ta mbə ghəshiy nza ka mbəzli ɗewɗew nəfə ni kwa kwəma Hyalay, Didi tsa kwətiŋ tsa na sa shi lə mbəzli yaɓanti na va. Ava va tsəgha ghəramci ma haꞌwə va harshiy ngwarməhiy. 122:12 Cem 22:23Ma kə Yesəw tsa vay:
«A Hyala, ta cintishi slən tsa gha dzee
kaa ngwarməhira gwaꞌa gwaꞌa.
Ta fal slən tsa gha dzee kwa cəm mbə ɓasəva tsa shi» kə.
132:13 Ezay 8:17-18Zhini ma kə ɓa na:
«Kaa ngəŋa dzee ndaŋa nəfə tsee» kə.
Zhini ma kə diɓa na:
«A Hyala, avanara kwa kwəma gha
ghəy lə mbəzli gha va ndara gha ta mbəlishi» kə.
142:14 2:17; Zhŋ 1:14; ndə jaka tsa Hyala: Zhŋ 8:44; 12:31; 1Zhŋ 3:8; ShiZhŋ 12:10Mbəzli gəzə Yesəw va kiy, ke ngəri na ghəshi. Va tsəgha mənti Yesəw ghən tsa ci ka ndə ngəri kwərakwə, nja ghəshi. Sa mənti na va tsəghay, ta mbə ghəciy mətiy ta ꞌwəshamti *ndə jaka tsa Hyala tsa nza bərci va və ta bəkwə mbəzli. 152:15 Rm 8:21Kwataŋay, ə niy hazləni mbəzli va məti, njasa ka mava vaa hazləni va ntsaa pakə. Nana kiy, a Yesəw mbəərətishi va hazləni məti. 162:16 Ezay 41:8-9Na kataŋ nay, səəkəy Yesəw ta kəəti ka kwal Hyalaw. Ta kəəti mbəzli tə hiɗi, hwəlfə *Abəraham səəkəy na. 172:17 4:14; 5:2; Flp 2:7; 1Zhŋ 2:2Ava tsəgha na lə Yesəw ki, mbaꞌa mənti ghən tsa ci, ka ndə ngəri, yəmyəm lə ngwarməhiy ya mbə namaɓa kwəma, ta mbə ghəciy nza ka ndə ta Hyala tsa shi dikə tsa. Ndə ghəra sləni lə nəfə kwətiŋ ghəci kaa Hyala, ka zhanci hwər tsa ci ta mbəzli, mbə sləni ci va ghəra na. Ma məti mətiy Yesəw va ta pəli kwəma mbəzli jikir nay, ta mbə ghəshiy sləkashi lə Hyala nə na. 182:18 4:15; Mt 4:1-11Sana kiy, ta mbay dza naa kəətiti mbəzli həərə *ndə jaka tsa Hyala gwaꞌa. Sa nzana mbaꞌa ndə jaka niy dzəghəti həərə ci, mbaꞌa sahwə ngəraꞌwə kwərakwə.
3Dikəɓa Yesəw na kən *Məyizə
13:1 4:14Ghwəy kiy ngwarməhiray, mbəzli Hyala nza ghwəy, ghənzə harvəŋwəy na ta kwəmavə na ghwəy bəla mbə shi wəzə ni mə ghwəmə. Ghənzə tsəgha kiy, ə pə ghwəy fakən zəzə kwəma ghwəy kən Yesəw ghəci *ndə kwal tsa Hyala, zhini ghəci dikə tsa *ka ta Hyala. Kaa ngəci ɓanavə ghwəmmə nefer ghwəmmə. Kwəma ci na sa gəzə ghwəmmə va kaa mbəzli. 23:2 Ɓəla 12:7Hyala garəy na Yesəw, bekir dəvə niy kəsəvə na sləni va. Njasa niy nza *Məyizə va ka ntsaa kəsəvə sləni Hyala bekir dəvə ta mbəzli nzə gwanashi. 3A ghwəmmə sənay, falɓa ndə nga ciki ka məndiy fal kən mbəzli mbə ciki tsa va. Va tsəgha nzana sənzənva kiy, falɓa Yesəw faləm kən Məyizə. 4Ya tsamaɓa cikiy, ndə ka naa ngati. A ghwəmmə sənay kiy, Hyala ngati na shi tə hiɗi gwanashi. 5Ma na Məyizə naciy, kaa Hyala niy ghəra na sləni, ka gəzanshi kwəma ɗi Hyalaa gəzanshi kaa mbəzli. Sləni vay, bekir dəvə niy kəsəvə na mbə mbəzli Hyala. 63:6 Zəghwə: 5:8; shi fəy ghwəmmə ghən gəzliŋə ti shi: 3:14; 4:14; 6:18-19; 9:28; 10:22-24, 35; 13:14; Kwəl 1:23; Flp 3:20; 2Tim 4:8Ma na *Kəristəw kiy, Zəghwə Hyala na. Mbə dəvə ci na mbəzli Hyala gwanashi, ka zhəghanshi hwəm naw. Ghwəmmə kwərakwəy, mbəzli Hyala va nza ghwəmmə, ghwəmmə kə ɓanavə nefer ghwəmmə kaa Yesəw lə kataŋ, ka jihəva ghwəmmə ta kwəmavə shi fəy ghwəmmə va ghən gəzliŋə ti shi.
Dəkəva dza Hyala ta ɓə kaa mbəzli nzə
73:7-11 Cem 95:7-11Va tsəgha gəzəkə Hyala lə Safə tsa nzə, ma kəy:
«War mbaꞌa pə ghwəy favə gaka məlee ndatsəy,
83:8 Səvəri 17:7; Ɓəla 20:2-5əntaa ghwəy taa mənti məhərli ghwəy caslakə
njasa niy mənti jijihiŋwəy va niy nza ma.
Ghala pətsaa niy nza ghəshi va kwamti mbə gambay,
a ghəshi niy zhiniɗa ghən,
ka nighəra kwəmee, ta nighə njasa dzee məni li shi.
9Piya faɗə mətsəkə mənti ghəshi
mbə nata slənee maɗaŋa maɗaŋa na niy mənee kwamti.
Ya tsəgha nzə kiy, ka nighəra kwəmee ghəshi niy nza.
10Va tsəgha satiy nəfə tsee dzəkən shi tərəŋw,
ma pən na: A mbəzli niy,
məhərliy məni kwəma wəzə na və shiw.
Favə kwəma ɗee ghəshiw, pən.
113:11 Ɓəla 14:21-23Ma tə kwa kərni kwəma vay,
mbaꞌa nəfə tsee satiy və shi tsəgha,
tapə yən mbə zəmə lə fəlata gwaꞌa,
ma pən na, ka tsəhəshi ghəshi na nashi tə hiɗi fənəy ya
kaa mbəzlee ta dəkəvaw, pən» kə.
12Ava va tsəgha na kiy ngwarməhiray, məni tə ghwəy məhərli vantaa tsahwəti ndə nza mbə ghwəy, lə nəfə tsa caslakə tsa, lə nəfə tsaa zləɓa ma kwəma Hyala, ka na dza na mbaꞌa zhəyəy ləy hwəm zlata Hyala kwa ɓəpə piy. 13War kwəmaa ɓə bərci kaa ghən tsa ghwəy pə ghwəy gəzə kwa jipə ghwəy ya hwəmɓa, vantaa *ndə jaka ngəɗəhwəŋwəy ta məni *kwəma jikir na, ka ghwəy nighə na mbaꞌa ghwəy ndəghamti kwəma Hyala. Səꞌwam kwəma vici va vici va mbə nzəy tsa ghwəy, sa nzanay, a ghwəmmə sənay a Hyalaa ɗi gəzammə kwəma ndatsə diɓa. 143:14 3:6Mbəzli kwasəbə Yesəw Kəristəw mənimmə ghwəmmə lə kataŋ ghwəmmə kə garəmmə tə ɓanavə nefer ghwəmmə kaa ngəci, njasa ꞌwati ghwəmmə va, paꞌ tə kwa kərni.
15Avanta kwəma gəzəkə Hyala tə Zliya nzə, a kəy:
«War mbaꞌa pə ghwəy favə gaka məlee ndatsəy,
əntaa ghwəy mənti məhərli ghwəy caslakə
njasa niy mənti jijihiŋwəy va niy nza
mbə gamba, ghala pətsaa niy zhiniɗa ghəshi va ghən ma» kə.
163:16-18 Ɓəla 14:1-35A mbəzliy niy favə gaka məli Hyala va, mbaꞌa ghəshi niy zhananati ghən kia? Mbəzliy niy səvəriy *Məyizə va li shi mbə hiɗi ka Ezhipətə kwataŋa, ta mbəlishi na ghəshi. 173:17 Ɓəla 14:29; 1Kwər 10:5, 10Dzəkən nima mbəzli niy satiy nəfə tsa Hyala mbə piya faɗə mətsəkə diɓa kia? Dzəkən niy niy mənti kwəma jikir na va. Ghəshi na shiy niy bakwamtəvashi va mbə gamba. 183:18 Ɓəla 14:1-4Ghalaɓa kiy, a Hyala niy zəməkə fəla, a kə niy niy: «Ka tsəhəshi ghəshi na nashi tə hiɗi fənəy ya kaa mbəzlee ta dəkəvaw» kə niy ni. Dzəkən nima mbəzli niy gəzə Hyala kwəma va tsəghaa? Dzəkən mbəzliy niy zhini ghən va niy gəzə na ɓa. 19A ghwəmmə sənay kiy, kwəmavə tsəhəshi jijihimmə tə hiɗiy niy fənəyshi Hyala va kaa ngəshi ta dəkəva liw, sa nzanay, niy zləɓa kwəma nzə ghəshiw.
41Kwəmaa niy gəzəkə Hyala va kaa jijihimmə: «Ta tsəhəŋwəy dza ghwəy tə hiɗi fəyŋwəy ya va, ta dəkəva ghwəy» kəy, kaa ngəmmə na ndatsə kwərakwə. Va tsəgha na kiy, məni məhərli ghwəmmə tərəŋw, ka kəslimbə ghən ghwəmmə ma, vantaa ghwəmmə dzaa kwəmavə ma dəkəva fəyəmmə Hyala va. 2Sana kiy, a ghwəmmə favə kwəma Hyala wəzə na njasaa niy favə jijihimmə va niy nza mbə gamba. Ya tsəgha niy favə ghəshi kwəma va kiy. Niy tsəhəshi ghəshi tə hiɗi va ta dəkəva ghəshi kiw, sa nzanay, sa favə ghəshi kwəma va na, niy ɓanavə nefer shi ghəshiw. 3Ghwəmmə na na ghwəmməy, ta kwəmavə dəkəva gəzə Hyala va dza ghwəmmə, sa nzana mbaꞌa ghwəmmə ɓanavə nefer ghwəmmə kaa Hyala. Ma na jijihimmə, sa niy ɓanavə ma ghəshi nefer shi kaa Hyalay, aa niy gəzanakəshi, ma kə niy niy:
Sa satiy nəfə tsee və shiy, dzee mbaꞌee zəmanakəshi fəla.
Ka tsəhəshi ghəshi nashi tə hiɗi
fənəy ya kaa mbəzlee ta dəkəvaw, pən, kə niy ni.
Sa gəzə na va kwəma va tsəghay, tə sa ɓanavə ma ghəshi nefer shi na. A na dəkəva kiy, ya ghala vəghwə tsaa niy nga Hyala hiɗi na, aa niy nza tiɓa. 44:4 Ghava 2:2Kwa Zliya Hyalay, a məndi gəzəkə kwəmaa dzəkən *vici dəkəva dzəghwa tə tsahwəti pi. A kə məndiy: «Gwaꞌa ghəramti Hyala sləni nzə mbə vici kwaŋ, ma tə kwa mbərfaŋay, mbaꞌa dəkətəvata!» kə məndi. 54:5 3:11Zhini ma kə məndi tə na gəzə ghwəm na zliya diɓa na: «Ka tsəhəshi ghəshi tə hiɗi fənəyshee ta dəkəvaw» kə məndi. 6Mbəzliy niy ꞌwa vaa favə Yəwən kwəma wəzə na va kwataŋay, kwəmavə dəkəva va ghəshiw, sa nzanay, niy ɓanavə nefer shi ghəshi kaa Hyalaw. A na nihwəti mbəzliy, a kwal tiɓa ta kwəmavə dəkəva va ghəshi. 74:7 3:7-8Va tsəgha zhini Hyalaa fəy nahwəti vici ta dəkəva məndi ti ki, «ndatsə» kə kaa har vici va. Ma ləy hwəm, sa zləɓavə ma jijihimmə kwəma Hyalay, mbaꞌa Hyala nzay nza gar piya ɗaŋ, mbaꞌa zhiniy ꞌwati gəzə kwəmaa dzəkən vici va, lə miy tsa *Davitə. Ma kə na:
«War mbaꞌa pə ghwəy favə gaka məlee ndatsəy,
əntaa ghwəy taa mənti məhərli ghwəy caslakə ma» kə.
84:8 Nəw 31:7; Zhə 22:4Mbaꞌa kə *Zhəwzəwe niy pəməghə jijihimməə dzəti pi dəkəva tsa kataŋ tsa va nzay, ka dza Hyalaa maw gəzə kwəma nahwəti vici dəkəva nzaw. 9Ava va tsəgha kiy, a dəkəva tiɓa diɓa ta mbəzli Hyala, nja dəkəva tsa Hyala va tə kwa mbərfaŋa vici. 104:10 4:4Ya tsamaɓa ndə kwəmavə na dəkəva tsa kataŋ tsa va Hyalay, ta dəkəva dza naa dza va ghəra sləni njasa dəkətəvata Hyala va mbə ghəra nanzə kwərakwə. 11Ghənzə tsəgha kiy, a pə ghwəmmə ɗikəvammə nza ghwəmmə mbəə kwəmavə dəkəva Hyala va. Mənti məhərli ghwəmmə, vantaa tsahwəti ndə ɗi ma fəti va Hyala, njasa niy ɗi ma jijihimmə va niy nza kwərakwə ɓa.
124:12 Ezay 49:2; 55:11; Zher 17:10; Zhŋ 12:48; Ef 6:17; 1Pi 1:23; ShiZhŋ 1:16Ma na kwəma Hyalay, piy ɓə na kaa mbəzli, ka ghəra sləni mbə nefer shi. Bərciɓa və na kən kafaꞌi tsaa sla shiy va lə bəla ci bakanata. Ma kwəma vay, kar naa tsəhəta pa tə kwa kərkə nəfə tsa ndə, nja kafaꞌi tsaa sla isl va, paꞌ tə məltətə. Aa sənay sla ngwəvəə dzəkən kwəma maw ndə lə na zəzə ndə mbə nəfə tsa ci gwaꞌa. 13Tsahwəti sə tiɓa mbaꞌa mbələyvay kwa kwəma Hyala, mbə shi ngati naw, cəkeꞌ nashi na. Kaa ngəta dza ghwəmməə gəzə shi mənti ghwəmmə gwanashi kwa kwəma nzə bazhə bazhə.
Yesəw na ndə ta Hyala tsa ghwəmmə dikə tsa
144:14 5:8; 8:1; Ndə ta Hyala tsa dikə tsa: 2:17-18; 3:1; 5:1, 4-6; 7:24-28; 8:3; 9:7, 11A ndə ta Hyala tsa ghwəmmə dikə tsa va ghwəmmə. Ghəci na Yesəw Zəghwə Hyala. Aa dzay dzəmə ghwəməə dzəvəgha Hyala. Ghənzə tsəgha kiy, wəzəɓa jihəva ghwəmmə ta ɓanavə nefer ghwəmmə kaa Hyala na. Ghənzə na na ghwəmmə kwəma nə ghwəmmə wəzə na, pə ghwəmmə. 154:15 2:18; 5:2; 7:26; 9:12; 1Zhŋ 3:5Ndə ta Hyala tsa ghwəmmə vay, aa sənata kwəmaa gagammə, a zhəhwər tə ghwəmmə, sa nzana mbaꞌa ghəci dəꞌwə ghən tsa ci dzəghəti həərə tsa həərəpə ndə jaka gwaꞌa gwaꞌa, njasa nza ghwəmmə tsa kwərakwə. Na naci kiy, niy mənti *kwəma jikir na naw. 164:16 10:19Ghənzə tsəgha kiy, ka hazləni ghwəmmə ma, ə pə ghwəmməə kətivaa dzəvəgha Hyala. Ghənzə saa zhəhwər ta mbəzli. A hwər tsa nzə taa zhanta tə ghwəmmə, ka na dzay, mbaꞌa məntəmmə wəzə hwər tsa nzə ka kəətimmə mbə kwəmaa gagammə ya hwəmɓa nzə.
515:1 4:14Ya tsamaɓa dikə tsa *ka ta Hyalay, mbə ke ngəri ka məndiy tivə, mbaꞌam fəy ta ghəra sləni Hyala ta mbəzli. A ka naa slasla shiy kaa Hyala, ta pəli kwəma mbəzli jikir na. 25:2 2:17-18; 4:15; 7:28Ma ghəci kwərakwə kiy, ndə ngəri na nja ghwəmmə, kar bərci ciy məni daw, ka tərəə dzəmbə məni *kwəma jikir na ghənghən ghənghən. Va tsəgha ka naa zhəhwər ta mbəzliy məni kwəma jikir na, sa sənay ma ghəshi kwal tsa Hyala. 35:3 7:27; 9:7; SləniTaH 9:7; 16:6, 15Ma sa nzana, ka ntsa daw bəliti tsa ghəciy, va tsəgha ka naa slanta shiy kaa Hyala, ka slashi ta na ci kwəma jikir na, ka slashi ta na nihwəti mbəzli kwərakwə. 45:4 Araŋw: Səvəri 28:1Ndə tiɓaa pəlavə məniy ka dikə tsa ka ta Hyala dəꞌwə ghən tsa ciw. Hyala dəꞌwə ghən tsa nzə ka naa təravə ndə, njasa niy təravə na va *Araŋw kwataŋa.
55:5 1:5Ava tsəgha na *Kəristəw kwərakwə ki. Ghəci fəy na ghən tsa ci ka dikə tsa ka ta Hyalaw. Hyala niy tərati na, ma kə ngəci na:
«Gha na Zəghwee,
ꞌwava na tə ndatsəy, Dəŋa nzee» kə.
65:6 Cem 110:4; Ebr 6:20Zhini ma kə dzəghwa tə tsahwəti pi mbə Zliya nzə ɓa na:
«Ndə ta Hyala dza ghaa nza ya paꞌ hwəmɓa,
njasa niy nza *Melkisedekə ndə ta Hyala tsa kwataŋa va» kə.
75:7 Mt 26:36-46Ghala pətsaa nza Yesəw tikə tə hiɗi niy, aa niy cəꞌwəhwə Hyala tərəŋw lə wahə kwa mətsə ci, ka wahə zlaŋzlaŋ, ta mbə Hyalaa mbəlanti va məti. Aa niy sənay a Hyala taa mbay mbəliti kə. Dzəghwa mbaꞌa Hyala niy zləɓavə cəꞌwə ci va, mbə fa kwəma ghəci niy nza va Hyala. 85:8 1:2; 4:14; 6:4-6; 7:3, 28; 10:29; Zhŋ 1:34; ɗi fəti: 4:15; Flp 2:8Ya tsəgha na ka Zəghwə Hyalay, aa niy ɓənivə ɗi fəti səvəri mbə ngəraꞌwə tsaa sahwə na va. 95:9 7:27Ma sa kəramti na sləni ci lə sa ngəraꞌwə tsa vay, mbaꞌa məniy ka ntsa səəkə mbəli tsa mbəzliy ɗanci fəti dza kwa. Ka ɓanshi piy tsaa kəɗi ma, ta kwa ndimndim. 105:10 5:6; 6:20Ta na navay, a Hyala garəy ka ntsa dikə tsa mbə ka ta Hyala njasaa nza *Melkisedekə va kwataŋa.
Mənim məhərli vantaa ndə zlay kwal Hyala
11A ngwarməhira, ɗaŋ na kwəma tiɓa ta gəzaŋwəy dzəkən kwəma va. Ə na na nzanay, ngahə dza ndəə ciŋwəy, sa nzana kala dza ghwəy mbəə favə taŋtaŋ. 125:12-13 1Kwər 3:2A ghwəy ɓənivə kwəma Hyala mbəradzəŋwəy, gar məniŋwəy ghwəy ka ɓənipə kwəma nza. Ma dza ghwəy ki paꞌ sana na, war ghwəlaŋwəy ghwəy mbə ɗi ndəə ɓəniŋwəy shiy niy ꞌwa ghwəy ɓənivə ghala kwataŋata mbə kwəma Hyala diɓa. Kala mbə ghwəy favə na diɓədiɓə na kwəma Hyala. Mbaꞌa ghwəy məniŋwəy nja mbəzliy ꞌwa ɓəni kwəma Hyala. 13Ya wa ntsaa sa ꞌwa tə məmə ghwəlayəy, vərnjəꞌwə na tsava ndə ghwəlay. Ɗi naa gəzəy, təhəy tsava ndə mbə kwəma Hyala diw. Sa nzana kala sənay ghəciy dzəkən na wəzə na kwəma, lə na jikir na. 145:14 13:9; Rm 16:19; 1Kwər 14:20; Ef 4:14A na mbəzli təhə təhə niy, shi zəmə bəlbəl ni ka ghəshiy zəmə. Gəzə nzəy, a ghəshi sənaɓantəvashi mbə məni nava kwəma, mbaꞌa məhərli shi təhəta ta fa kwəma Hyala, mbaꞌa ghəshi sənay tihəvəri na wəzə na kwəma, lə na jikir na gwaꞌa.
616:1 9:14Ghənzə tsəgha kiy, ka kəslimbə ghən ghwəmmə dzar tə na ka məndiy ꞌwa ɓənipə kwəmaa dzəkən *Kəristəw ma. Kwa kwəma pə ghwəmməə dza, ta nza ghwəmmə ka mbəzliy təhəshi mbə kwəma Hyala. Ka dzəy ghwəmmə ləy hwəm ta ɓəni kwa taŋa kwəma ka məndiy ɓəni mbə kwəma Hyala ma. Kwa taŋa kwəma vay, shiy nja kar tsa titihwə ta zlata məni *kwəma jikir na, lə ɓanta nəfə kaa Hyala. 26:2 Zhŋ 3:25-26; SləniKY 19:1-6Kwa taŋa kwəma va diɓay, ɓəni kwəmaa dzəkən *batemhi ghənghən ghənghən, lə kwəmaa dzəkən fə dividiviy dzəkən mbəzli, lə dzəkən zhakati tsa mbəzli mbə məti, mbaꞌa dzəkən ɓasə ngwəvə Hyala fəca dza hiɗiy kərə. 3Na ka ghwəmmə pəla Hyala kə zləɓavə nana kiy, dza kwa kwəma, ta mbə ghwəmməə nza ka mbəzli təhə təhə ni mbə kwəma Hyala.
4-66:4-6 2:1-3; 5:8; 10:26-29; 12:25; Mt 12:31; 1Zhŋ 5:16A na kwəma, nja kwəmaa dzəkən mbəzliy niy ɓanavə nefer shi kaa Hyala, dza mbaꞌa ghəshi zhiniy zhəghanavə hwəməy, ka zhini ghəshiy zhəghəva ta zhiniy tsa titihwə kaa Hyalaw. Mbəzli vay, a ghəshi niy kwəmavə waŋ pi tsa Hyala mbə nefer shi. Mbaꞌa Hyala niy ɓanavəshi bərci ta ghəranta sləni, mbaꞌa ghəshi niy kwəmavə Safə tsa nzə ɗewɗew tsa ɓa. A ghəshi sənay wəzə tsa mbə kwəma Hyala, mbaꞌa ghəshi dzəghəti ghəra sləni lə bərci dza Hyalaa məni shiy tə yəwən hiɗi. Ya tsəgha nzə kiy, dza ghəshi mbaꞌa ghəshi zhəghanavə hwəm kaa Hyala. Ka mbay məndiy zhiniy zhəghəkə gəla niva mbəzli ta tsa titihwəw. Sa nzana, ma mbəzli vay, njasa zhini ghəshiy daŋwə zəghwə Hyalaa zhəti tsəm ta kwa baka səɗa, ka sawa kwa kwəma mbəzli gwaꞌa na.
7Sa ka van nzəmə, mbaꞌa tsəꞌwəy mbə hiɗiy, tsəŋwəti ma məndi shiy tə tsahwəti vəh na, kar ghəshiy pəsəshi, ka kəlishi, ka nakəshi, mbaꞌa ndə vəh kwəmavə shi zəmə tə vəh tsa va. Gəla tsava vəhəy, kar Hyalaa təfanati miy. 86:8 Mt 13:7, 22Ma hiɗi məni ma shiy ti shiy, war tekesli ghəshiy pəsəkə, shiy tiɓa məndiy kwəmavə ti shiw. Ta bazlamtishi dza Hyala. Mbaꞌa ndəti ghwə ti shi.
9Ya tsəgha favə ghwəy ghəy mbə gəzaŋwəy kwəma va tsəgha kiy ngwarməhiray, a ghəy sənay dza kwa bəla wəzə na nza ghwəy, ta mbəlitəŋwəy dza Hyala. 106:10 10:32-34; 13:1; 1Zhŋ 4:7-12, 19-21Ma Hyala na nanzəy, ntsaa nəw kwəma lə kwal tsa nzə na. Ka dza naa zamti ghən ta sləni wəzə na va ghərahwə ghwəyəw. Ka zamti ghən na ta kəəti niy kəətəhwə ghwəy va mbəzli nzə ghala kwataŋata, zhini tsəgha ghwəy kəətishi ya paꞌ ndatsə diɓaw. Sa nzana mbaꞌa ghwəy ɗi Hyala va tsəgha məni ghwəy sləni va tsəgha. 11Ma ɗi ghəy kiy, ya wa ndə mbə ghwəy na, ka nəw ghəra sləni va ghəci tsəgha paꞌ tə kwa kərkə, ta mbə ghwəy kwəmavə shi fəy ghwəy va ghən tsa ghwəy gəzliŋə ti shi va Hyala gwanashi. 126:12 11:1-12; Lk 21:19Ka ɗi ghəy ghwəy məniŋwəy ka mereɗeməw. Səəbə kwəma mbəzliy ꞌwaa ɓanavə nefer shi kaa Hyala, ka səꞌwa kwəma kwataŋa pə ghwəy nəw. Ma mbəzli vay, ta kwəmavə shi gəzəkə Hyala va ɓanshi dza ghəshi.
Ka bashiva kwəma gəzəkə Hyalaw!
13-146:13-14 Ghava 22:16-17; Ebr 11:12A ghwəmmə sənay kwataŋa kiy, a Hyala niy gəzanakə kaa *Abəraham: «A Abəraham, yən gəzaŋa na, ta təfətəŋa miy dzee, nza gha ya ndərazhi, ka kwəmavə jijihi ɗaŋ tərəŋw» kə niy ni ngəci. Ma sa gəzanakə na tsəghay, mbaꞌa niy zəməkə fəla lə slən tsa nzə. Sa nzana kala ndə tiɓa dikəɓa ghəci kən Hyala gar zəmə fəla ghənzə li. 15Dzəghwa Abəraham mbaꞌa zləɓavə kwəma gəzanakə Hyala va, gwəŋəy ghəci nzəyəy ka ndəghə. Dzəghwa mbaꞌa kwəmavə shi gəzanakə Hyala va ki. 166:16 Səvəri 22:10; Mt 5:34; 23:16-22Mbaꞌa kə ndə ngəriy zəmə fəlay, lə slən tsa ntsaa təɗanakən ka naa zəmə. Ma sa ka ndə zəməkə fəla tsəghay, nza kwəma kwa jipə shi lə tsahwəti ndə slavərivata ki. 17Ava va tsəgha zəməkə Hyala fəlaa dzəkən shi dza na ta ɓanci kaa Abəraham lə kaa hwəlfə ci gwaꞌa. Sa ɗi na mbəzli vaa sənata wəzə, mbaꞌa kə gəzəkə ta ɓə shiy dzee kaa ndə kəy, tsəgha ka naa nza njasa gəzəkə na va, kə ghəshi. 186:18 Ɓəla 23:19Ɗi naa gəzəy, shi bakə ni va mənti Hyala, gəzə gəzəkə lə miy tsa nzə, zhini zəməꞌ kaa fəlay, ka bashiva na teepəw. Sa nzanay, ka sla dzərvə Hyalaw. Ma ghwəmmə ghwəmmə mbəzliy hwəə dzəvəgha Hyala ta mbəy, a shi va ɓanavə bərci kaa nefer ghwəmmə tərəŋw, ghwəmmə mbəzliy zlashi shiy va gwanashi, ta garəmmə wəzə wəzə tə shi fəy ghwəmmə va ghən gəzliŋə gəzəkə Hyala ɓəmmə. 196:19 3:6; Rm 5:5; Ebr 9:3Shi fəy ghwəmmə va ghən gəzliŋə ti shiy, nja zləraɓazhi tsa dikə tsa vaa kwəfəghə ma tə pətsa nza na, na ghəshi. Tə mbərkə shi va garəmmə ghwəmmə kwa kwal tsa Hyala, jarjar kala zhəghanta ma hwəm. Tə mbərkə shi fəy ghwəmmə va ghən gəzliŋə ti shiy, a ghwəmmə kwəmavə kwal ta dzəvəri mbə gwadəə kəlati pətsa nza Hyala ti, ta dzəvəriy jakəva lə Hyala tə pətsa va. 206:20 4:14; Melkisedekə: Cem 110:4; Ebr 5:6, 10; 7:1-4Ava ghəci na pətsa ꞌwatəmmə Yesəw kwal dzəmbəy di, tə ghwəmmə. Dzəmbə nay, mbaꞌa məniy ka ndə ta Hyala tsa dikə tsa, ta kwa ndimndim, njasa niy nza *Melkisedekə va kwataŋa.
7Kwəmaa dzəkən *Melkisedekə, ndə ta Hyala
17:1 Melkisedekə: Ghava 14:17-20; Ebr 5:6Ma Melkisedekə tsa vay, mazə tsa mbə məlmə Salem niy nza na mbəradzə, ndə ta Hyala tsa Hyala ta ghwəmə niy nza na. Ma tə nahwəti vi na, mbaꞌa *Abəraham niy dzay ta mbəz. Mbaꞌa dzaa ꞌwəshamti mezhizhə va. Ma ghəci mbə zhəghəvaa səəkə na, mbaꞌa Melkisedekə tsa va səəkəy dzəghwa kwəma ci. Dza na mbaꞌa təfanati miy kaa Abəraham. 2Dzəghwa Abəraham ki, mbaꞌa ɓəkəvəri daŋkwal kwətiŋ kwətiŋ səvəri mbə shiy mənti ma ghəshi məŋ, mbə shi zləghwəvə na va. Mbaꞌa ɓanavəshi kaa Melkisedekə ki. Kwa taŋa shi ɗi slən Melkisedekə tsa vaa gəzəy: «Mazə tsaa nəw kwəma lə kwal» zhini ɓa na: «Mazə tsa məlmə Salem ghəci» njasa nə məndi «Mazə tsa Zərkə» kə məndi. 3Ghəci kiy, dəy tsaa yakə tiɓaw, mbəghəy tiɓaw, ya jijiy tiɓaw, Sənay məndi nda hwəm yakə məndi, nda hwəm məti naw. Njasa nza Zəghwə Hyala va na gwaꞌa tsəgha. Mbaꞌa ghəci ka ndə ta Hyala ta kwa ndimndim.
4Nighətim di, njasa nza dikə tsa məni Melkisedekə va, kwa vəghwə tsa nzana lə Abərahaməy, ghəci jijiy jijihimmə dəꞌwə ghən tsa ci, həŋ ɓanavə daŋkwal tsa ci səvəri mbə shi zləghwəvə na mbə pa. 57:5 Ɓəla 18:21A ghwəmmə sənay kiy, war mbəzli mbə takə tsa Levi niy nza naa *ka ta Hyala gwaꞌa tsəgha. A *kwəma pəhəti Hyala niy ɓanavəshi kwal ta ɓə daŋkwal va ka *Izərayel. Ngwardəshi niy nza ka Izərayel ki. Ɗi shi va gəzəy, mbəzli Levi va na, va ngwardəshi niy ɓə ghəshi daŋkwal, ya tsəgha niy nza ka Izərayel jijihiy Abəraham nja ghəshi. 6Melkisedekə tsa gəzə ghwəmmə va naci kiy, ntsa yakə məndi mbə takə tsa Levi naw. Dzəghwa kaa ngəci Abəraham ɓanavə daŋkwal tsa ci səvəri mbə shi və. Mbaꞌa Melkisedekə təfanati miy ngəci ki, ghəci sghən Abəraham tsaa niy gəzanakə Hyala va, ta ndaŋa shiy dzee, kə. 7A ghwəmmə sənay, ntsaa təfanci miy kaa ndəy, dikəɓa ghəci na kən ntsa təfanci na miy. Ɗi naa gəzəy, dikəɓa Melkisedekə na kən Abəraham. 8Mbəzli mbə takə tsa Leviy, ke ngəri na ghəshi, ka bəkwə. Ghəshi ɓasə na daŋkwal tsa ɓanshi ngwardəshi. Ma na Melkisedekə tsaa niy ɓəvə daŋkwal va va Abərahaməy, ndə va tə ghwəmə kala məti ma na, njasa gəzəkə Zliya Hyala va. 9Ɗi kwəma vaa gəzəy, ghalaa niy ɓanci Abəraham va daŋkwal tsa ɓəti na səvəri mbə shi ci kaa Melkisedekəy, a Levi niy ɓanavə daŋkwal tsa ci kaa Melkisedekə kwərakwə. Ya tsəgha nzana kaa hwəlfə ci mbəzli ka Izərayel ɓasə daŋkwal tsa shi. 10Sa nzanay, ghala pətsa kwəmə kar Abəraham va lə Melkisedekə mbaꞌa niy ɓanavə daŋkwaləy, məndi ghwəla ta ya Levi niy nza na, mbə vəgha jijiy Abəraham niy nza na, ghalaɓa niy ɓanavə na daŋkwal tsa ci kaa Melkisedekə ki.
11A ghwəmmə sənay, a Hyala niy ɓanavəshi kwəma pəhəti na kaa ka ta Hyala, kaa hwəlfə Levi, nza ghəshi ghəra sləni Hyala mbə mbəzli shi. Ma sləni ghəra ghəshi vay, daw bərci shi ta kərkamti njasa ɗi Hyala. Mbaꞌa kə bərci niy nza və shi gar kərkamti sləni shi va nzay, ka dza Hyala maw ghwəni Yesəw ka tsahwəti ndə ta Hyala nja Melkisedekə nzaw. Mbə hwəlfə *Araŋw ghəci jijiy Levi niy dza naa fəy ndə ta Hyala nza. 12Mbaꞌa kə ta Hyala mbəərətaa dzəti tsahwəti ndə kala kama mbə takə tsa Leviy, ta mbəərəta dza kwəma pəhəpəhə na kwərakwə ki. 13-147:14 Ghava 49:10; Mt 2:6; SləniKY 13:23; ShiZhŋ 5:5Ma nana kiy, a ka ta Hyala mbəərəshi. Aa fəy Ndə sləkəmmə Yesəw ta mbərə pətsa shi va, ghəciy, ntsa mbə takə tsa Levi naw, ndə mbə tsahwəti takə na. A ghwəmmə sənay, mbə takə tsa ka Zhəwda yakə məndi Ndə sləkəmmə, səəkə ndəə nza ka ndə ta Hyala, ya ka ndə fə shiy ta ta Hyala mbə takə tsa shiw. Sa niy gəzə *Məyizə kwəmaa dzəkən ka ta Hyalay, niy gəzəhwə kwəma na dzar kwa takə tsa ka Zhəwdaw.
Kwəmaa dzəkən Yesəw ndə ta Hyala nja *Melkisedekə
15Kwəmaa gwəramtiy cikəvəri daw niy nza bərci *ka ta Hyala kwataŋa ta kərkamti kwəma njasa ɗi Hyala, kə kiy, tsahwəti ndə ta Hyalaa fəy Hyala nja Melkisedekə ghəci. 16Ghəci na naciy, va sa tivə məndiy garəy nja kwəma sləkati məndi, ta nza ghəciy ndə ta Hyala, məniy na ka ndə ta Hyalaw. Sa nzana lə bərciy piy və, ka va tə ghwəmə paꞌ kwa ndimndim na. 177:17 5:6Ta na nava diɓay, aa gəzəkəvata mbə Zliya Hyala, ma kəy:
Ma ghay, ta nza dza gha
ka ndə ta Hyala paꞌ kwa ndimndim,
njasa niy nza ndə ta Hyala Melkisedekə va, kə.
18Mbə kwəma va tsəgha kiy, naa niy pəhəta kwəma kwataŋa na, vəgha bəla na sa nzana kala bərci və ta kəəti mbəzli. 197:19 9:9; Rm 3:20Ta na navay, kwəma pəhəti Məyizə va na, shiy tiɓa ghənzəə mənti ta zhəghəti ndə ka ntsa slar tsa kwa kwəma Hyalaw. Nana kwəmavə ghwəmmə shiy taŋəti kwəma pəhəpəhə na. Ghəci na Yesəw *Kəristəw, gəzliŋə fəy ghwəmmə ghən tsa ghwəmmə ti. Ti dza ghwəmmə mbəə kətivaa dzəvəgha Hyala.
20Nahwəti kwəma diɓay, sa fəy Hyala Yesəw ka ndə ta Hyalay, aa zəməkə lə fəlata dəꞌwə ghən tsa nzəə dzəkən kwəma ci. A na takə tsa Leviy, ghala pətsaa niy fəy məndi ka takə tsa ka ta Hyalay, niy zəməkə fəla Hyalaa dzəkənəw. 217:21 7:17Ma na Yesəw na, Hyala gəzəkə na, zəmə kaa fəla:
Yən yən kwa sləkəpə gəzəkə na, zəmə kaa fəla,
ndə ta Hyala dza ghaa nza ta kwa ndimndim.
Ka zhəghwee kən kwəma gəzəkee vaw, kə.
227:22 8:6Ɗi na gəzəy, *sla kiri tsa slati Hyala lə miymiy Yesəw ta jakəva lə mbəzliy, aa taŋəti jakəva tsa nzə lə mbəzli kwataŋa lə miymiy dəbəkə.
23Avanta nahwəti kwəmaa cimmə a Yesəw taŋəti ka ta Hyala kwataŋa kə diɓa: Ni kwataŋa va ka ta Hyalay, a ghəshi niy bəkwə, ka zlata sləni shi, ka mbəərəshi nihwətiy nza. Ɗi na gəzə na, ɗaŋ niy nza ghəshi. 247:24-25 6:20Ma na Yesəw naci kiy, tsəgha naw. Ka məti na ya hwəmɓaw, ndə tiɓaa mbəərəw. Sləni ci ghəra nay, ta kwa ndimndim na. 257:25 2:11; 10:14; Rm 8:34; 1Zhŋ 2:1Ava va tsəgha dza naa mbəliti mbəzliy kətivaa dzəvəgha Hyala mbə slən tsa ci ya ndatsə, ya paꞌ hwəmɓa. Aa mbay mbəlitishi, sa nzana ndə va tə ghwəmə ghəci. Ka cəꞌwə Hyala ghəci ti shi.
267:26 4:15Yesəw kiy, ghəci na dikə tsa ka ta Hyala tsaa niy təɓə tə ghwəmmə ya kwataŋa. Sa nzanay, war ghəci na ntsa ɗewɗew tsa, ka məni *kwəma jikir na na ya jəwəw. A Hyala ɓanti mbə mbəzli jikir ni, mbaꞌa ɓəghə dzəmə ghwəməə fəy vəgha. 277:27 5:3, 9; 7:25; 9:12, 26, 28; 10:10, 12; Rm 6:10; 1Pi 3:18Ghənghən na lə ka ta Hyalaa niy nza va kwataŋa, niva mbəzli dikə dikə ni mbə ka ta Hyalay, vici va vici va niy slasla ghəshi shiy kaa Hyala va na shi kwəma jikir na, ka ghəshi maɗi ta slaslashi ta na mbəzli kwəma jikir na. Ma na Yesəw naciy, tsəgha naw. War kwətiŋ səɗa ɓanavə na ghən tsa ci kaa Hyala ta məti. Məti ci vay, wəkə na ta ɓanti kwəma mbəzli jikir na, ta kwa ndimndim. 287:28 5:1-2, 8; 7:19; Cem 2:7A ghwəmmə sənay kwataŋay, a mbəzli niy tivə mbəzli dikə dikə ni mbə ka ta Hyala, njasa niy gəzəkə kwəma pəhəti Məyizə. Ma ka ta Hyala vay, nja ghwəmmə niy nza ghəshi gwanashi, ka məni kwəma jikir na. Lə hwəməy, mbaꞌa Hyala zlata kwəma pəhəti Məyizə va, mbaꞌa zəməkə fəla mbaꞌa fəy zəghwə nzə ta nza ka dikə tsa ka ta Hyala, mbaꞌa mənti ka ntsaa kərkamti kwəma gwanata, ta paꞌ kwa ndimndim.
8Yesəw na tsa ghwəmmə dikə tsa *ka ta Hyala
18:14:14; dəvə kwa bəzəmə: 1:3, 13; 7:25; 10:12; 12:2, 25; Cem 110:1; Mt 22:44; SləniKY 2:33; Rm 8:34; Ef 1:20; Kwəl 3:1Vanta kwəma dikə na mbə kwəma gəzaŋwəy ya na: A tsa ghwəmmə dikə tsa ka ta Hyala tiɓa, ghəci na Yesəw. Məɓa mə ghwəmə nzəyəy na tə kwa bəzəmə Hyala kwa bərciy məni mazəə dzəkən shiy gwaꞌa gwaꞌa. 28:2 8:5Ghəci ghəra na sləni dikə tsa ka ta Hyala, tə pətsa ɗewɗew tsa va nza Hyala. Kwataŋay, a mbəzli niy ngati pi ta ghəra sləni shi ka ta Hyala mbə. Ma pətsa ghəra Yesəw va na ci sləni tiy, mə ghwəmə na. Pətsa mənti Hyala wəzə tsa, dəꞌwə ghən tsa nzə kala kama ndə ngəri mənti.
3Dikə tsa ka ta Hyala tsaa niy nza va kwataŋay, ta ɓanta shiy kaa Hyala, lə ta slaslanta shiy niy fəy məndi. Ghənzə tsəgha kiy, Yesəw kwərakwə ghəci tsa ghwəmmə dikə tsa ka ta Hyala na, ta ɓə shiy dza na kaa Hyala. 4Tikəy tə hiɗi kə niy nza nzay, ka dza naa nza ka ndə ta Hyala nzaw. Sa nzanay, a nihwəti ka ta Hyalaa ɓanta shiy kaa Hyala tiɓa njasa gəzəkə kwəma pəhəti *Məyizə kaa *ka Zhəwifə. 58:5 9:9; 10:1; Kwəl 2:17Gaska latim kaa Hyala: 9:2; Səvəri 25:9, 40Ka ta Hyala vay, mbə *Gaska ngatim ta ta Hyala ghəra ghəshi sləni shi. Sləni shi vay, pəghə sləni ghəra Yesəw mə ghwəmə kataŋ na na, məcakwə nzə na diɓa. Məyizə maɗi ta nga pətsa vay, Hyala niy gəzanci na, ma kə niy niy: «A Məyizə, a pə gha mənti məhərli wəzə, a gha ngati pətsa va, war njasa citəŋee va mə dəlagwa» kə. 68:6 7:22; 8:2, 6, 13; 9:11, 15; 12:24; Ezay 55:3; Zher 31:31-33; Ezhek 37:26; 1Kwər 11:25Sana kiy, sləni ghəra Yesəw mə ghwəmə na, wəzəɓa ghənzə na tərəŋw kaa na ka ta Hyala tikə tə hiɗi. Sa nzanay, Yesəw na mətəkwal tsaa jakə mbəzli wəzə wəzə lə Hyala. Jakəva tsa vay, aa taŋəti *sla kiri tsaa niy slanti Hyala ta jakəva lə mbəzli kwataŋa. Sa nzana shi ɗi Hyala ɓəmmə sənzənvay, a ghəshi taŋəti ni kwataŋa.
7Mbaꞌa kə sla kiri tsa kwataŋa va niy nzaa sa kama kwəma dzar kwa nzay, niy dza Hyalaa sla kwa baka kiri nza lə mbəzliw. 88:8-12 Zher 31:31-34; Ebr 10:16-17A ghwəmmə sənay ya tə nahwəti kwəmaa niy gəzəkə Hyala va kaa mbəzli nzə. Fəti niy ɓanshi na mbə gəzə kwəma nzə va niy ni:
A tsahwəti vəghwə dzaa nza tiɓa, kə kwa sləkəpəy,
hala vəghwə tsa va na,
ta sla yəwən kiri dzee lə ka *Izərayel,
mbaꞌa lə ka Zhəwda, ta jakəva ghəy li shi.
9Yəwən sla kiri tsa dzee va ta slay,
ghənghən dza naa nza lə sla kiri tsa kwataŋa.
Ghala pətsaa niy kəəsəkəvəree va jijihishi ka Izərayel
lə dəvee səvəri mbə hiɗi ka *Ezhipətə,
ta jakəva ghəy li shi niy slee kiri tsa va.
Dzəghwa mbaꞌa ghəshi zhəghanavə hwəm
kaa jakəva tsa ghəy va li shi.
Dzəghwee ki mbaꞌee zlashi tə mbərkə kwəma va
kala zəzə mee dzəkən shi, kə kwa sləkəpə.
Yən yən kwa sləkəpə gəzə na kwəma va.
10Ma yəwən sla kiri tsa dza ghəy va
ta sla lə ka *Izərayeləy, vanay njasa dza naa nza:
Ghala vəghwə tsa vay, ta fanambəshi
kwəma pəhətee dzee mbə ghən shi,
mbaꞌee tsaslambə mbə nefer shi diɓa.
Yən dza naa nzaa Hyala shi,
ghəshi na, ni ya mbəzli kwərakwə.
11Ka dza tsahwəti ndəə nza mbə shi
gar gəzə kaa ndə ghalay, ya kaa zəmbəghəy na:
A ntsa, wəzəɓa sənata gha
Hyalaa sləkəpə na, kəw.
Sa dza naa nzay,
ta sənara dza ghəshi gwanashi
ya tsa jəw tsa, ya tsa dikə tsa.
12Ta pəlata kwəma shi jikir na dzee mbə nəfə tsee,
ka dzee zlata mbə nəfə tsee ghwəla.
Yən yən kwa sləkəshi gəzə na tsəgha, kə.
138:13 8:6Njana nə Hyala yəwən kiriy slee lə mbəzli, kə kiy, aa fəy tsa kwataŋa va sla kiri ka tsa pəhal tsa ɗi naa gəzə ki. Nashi gha shiy halishi, mbaꞌa ghəshi mənishiy shi kwataŋa kiy, gwaꞌa na vəghwə tsa niva shiy.
9Sləni *ka ta Hyala tə hiɗi lə sləni Yesəw mə ghwəmə
1Ghala vəghwə tsaa niy gha Hyala vaa *sla kiri ta jakəva lə mbəzli kwataŋay, a Hyala niy ɓanavəshi *kwəma pəhəti na kaa ngəshi, nza mbəzli mbəə sənay njasa dza ghəshiy tsəfəkwə kwa kwəma Hyala. Mbaꞌa mbəzli niy ngati pi ta tsəfəkwə kwa kwəma Hyala mbə. 29:2 Gaska latim kaa Hyala: 8:5; 9:11-12; Səvəri 26:1-30; gərkəwa: Səvəri 25:31-39; tabəl:Səvəri 25:23-30Avanay njasa niy ngati ghəshi *Gaska va. Mbaꞌa ghəshi təhəvəri Gaska va kwa jipəjipə nzə lə gwadə. Ma kwa taŋa pətsa vay, pətsa Hyala ɗewɗew tsa, kə məndi slən tsa ci. Mbaꞌa ghəshi fambə gərkəwa mbəɓa, mbaꞌa tabəl tsa ka məndiy fə peŋ tsa Hyala ti. 39:3 Səvəri 26:31-33; SləniTaH 16:2; Ebr 6:19; 9:7, 12; 10:20Ma kwa baka pətsa ləy hwəm gwadə tsa vay, pətsaa gwəra ɗewɗew tsa, kə məndi kaa slən tsa ci. 49:4 tabəl tsa məntim tə tsahi mbəzə: Səvəri 30:1-6; sərndəkə: Səvəri 25:10-16; manə: Səvəri 16:32-35; gəta Araŋw: Ɓəla 17:21-25; hərezli tsaslati Hyala kwəma pəhəti na ti shi: Səvəri 25:16Mbaꞌa ghəshi fambə shi məntim tə tsahi mbəzə, nza ka ta Hyala ndi shiy zən wəzə ni nja ꞌwərdi ti shi. Zhini mbaꞌa ghəshi fambə *sərndəkə mbəɓa, tə hwəm ci lə kwa hwər ciy, mbaꞌa məndi manakən tsahi mbəzə. Sərndəkə tsa vay, ghəci ci na sla kiri tsa slati Hyala li shi. Ma kwa sərndəkə tsa va na, mbaꞌa həlapə mbəzə kwa, lə shi zəməə niy ɓanavəshi Hyala va mbə gamba, *manə kə məndi kaa slən tsa shi kwa həlapə va. Kwa sərndəkə tsa va diɓay, mbaꞌa gəta Araŋw va pəsəkə kəslifi niy nza kwaɓa. Mbaꞌa hərezliy niy tsaslati Hyala kwəma pəhəti na ti shi kwaɓa diɓa. 59:5 Səvəri 25:18-22Tə sərndəkə tsa vay, mbaꞌam vasati shiy bakə lə bəkəbəkəhi nja *ndə kwal tsa Hyala ti shi, nza mbəzli mbəə sənay tə shi va, mbə pətsa ngatim va na Hyala, kə ghəshi. Ma bəkəbəkəhi shi va na, mbaꞌa ghəshi pəlakənshi kən sərndəkə tsa va, tə pətsa ka ndə ta Hyala tsa dikə tsaa məsə miymiy dəbəkə ta pəli kwəma mbəzli jikir na. Ava kwəma ɗee gəzaŋwəy jəwə tsətsəə dzəkən pətsa va.
69:6 10:11; Ɓəla 18:2-6Ma sa ngati ghəshi pətsa va lə shiy ghənghən ghənghən tsəgha kiy, ka dzəmbə kwa taŋa pətsa va ka ta Hyala vici va vici va ta məni sləni shi. 79:7 5:3; 9:25; 13:11; SləniTaH 16:2-16Ma kwa baka pətsa Hyala vay, war dikə tsa ka ta Hyala na saa nza kwal və ta dzəmbə ghəci. Kwətiŋ səɗa ci gwaꞌa tsəgha ka naa dzəmbə mbə piya. Ma sa ka naa dzəmbəy, lə miymiy dəbəkə ka naa dzəmbə ta dəvə ci ta ɓəshi kaa Hyala, ta pəli kwəma ci jikir na, lə sa mbəzliy mənti *kwəma jikir na, kala sənata ghəshi. 8Avanta kwəma ɗi *Safə tsa Hyala cimməə dzəkən shi va: Kama na war ghwəlay kə kwa taŋa pətsa ka ka ta Hyala vaa ghəra sləni shi mbə tiɓay, ka kwəmavə kwal nihwəti mbəzli ta dzəmbə kwa baka pətsa vaw, war dikə tsa ka ta Hyala kwətiy na sa nza kwal və. 99:9 7:19; 9:2Ma sləni ghəra ka ta Hyala va mbə pətsa vay, avanta kwəma ɗi na cimmə ghwəmmə mbəzli ndatsə: Shi ka məndi vaa ɓanta kaa Hyala, lə dəbəkə tsa ka məndi vaa ɓantay, mək ghəshi ta pəli jikir tsa mbəzliy ɓə shi vaa səəkə kaa Hyala, ta kwəmavə nəfə tsa ɗewɗew tsa ghəshiw. 109:10 SləniTaH 11; 15; Ɓəla 19Ma ntsaa ɓə shi tsəgha ni va kaa Hyalay, a nəw na *kwəma pəhəti Hyalaa dzəkən shi zəmə lə shi sa, mbaꞌa dzəkən yaɓə shiy ghənghən ghənghən. Ma kwəma pəhəpəhə na vay, dzəkən shi tikə tə hiɗi na gwaꞌa tsəgha. Ta vici jəwə tsətsə pəhəti Hyala kwəma va, paꞌ va vici dza naa mbaranti kwəma pəhəti na va ki.
119:11 4:14Nanay, a *Kəristəw səəkəy ki, ghəci dikə tsa ka ta Hyala. A ghwəmmə kwəmavə shi wəzə ni mbə dəvə ci. Ma pətsa ghəra na va sləni ci tiy, wəzəɓa ghəci na tərəŋw kaa pətsa kwataŋa va. Tikə tə hiɗi na pətsa vaw, mbəzli ngati na pətsa vaw, Hyala ngati na. 129:12 7:27; 10:4; SləniTaH 16:14-16; miymiy Kəristəw: 9:25; 12:24; 13:12, 20; Mt 26:28; Rm 3:25-26; 1Pi 1:2, 18-19; 1Zhŋ 1:7Sa dzəmbəy Kəristəw dzəmbə pətsaa gwəramti ɗewɗew vay, lə miymiy besher, ya lə miymiy məcerir ta dəvə, ta ɓəshi kaa Hyala dzəmbəy naw. Ghən tsa ciy ɓanavə na kaa məti, mbaꞌa dzəmbəy lə miymiy ci ta ɓəshi kaa Hyala. Kwətiŋ səɗa dzəmbəy na, makə tsəgha ki. Lə miymiy ci va shikəshi mbəlitəmmə na va kwəma ghwəmmə jikir na, ta kwa ndimndim. 139:13 Ɓəla 19:1-17Ma kwataŋa sa ka mbəzliy cəꞌwə Hyalay, həŋ ka ghəshiy ɓəvə miymiy besher mbaꞌa miymiy kəɓəhi, ka məsəshiy dzəti vəgha mbəzliy ləɗamti kwəma pəhəti Hyala. Həŋ ka ghəshiy ɓəvə mbəkwəli sla, həni ghəshi hənamti, ndi ghəshi ndamti ka ti pəsər tsa vaa dzəti vəgha mbəzli va diɓa. Sa ka ghəshi vaa məni kwəma va tsəghay, ta yaɓanti ndə va sa hwayvay na va lə kwəma jikir na. 149:14 Rm 6:20-23; 8:2Mbaꞌa kə miymiy dəbəkə mbay yaɓanti mbəzli va kwəma kən shi jikir na kiy, hanaɓa miymiy Kəristəw ki na. A ghwəy nay ka məni kwəma jikir na Kəristəwəw, aa ɓanavə ghən tsa ci dəꞌwə ghən tsa ci kaa Hyala ta məti. Safə tsa Hyala kwa ɓəpə piy ya hwəmɓa kəətiti na. Miymiy ci dza naa yaɓanti kwəma ghwəmmə jikir na, nza nəfə tsa ghwəmmə nza ɗewɗew, kala dza ghwəmməə məni kwəmaa dzaa zantəmmə, nza ghwəmmə ghəra sləni kaa Hyala kwa ɓəpə piy. 159:15 8:6Tə mbərkə məti ci va məniy Kəristəw ka mətəkwal ta jakə mbəzli lə Hyala. A ɗi na gəzəy, yəwən sla kiriy slati Hyala lə mbəzli. Sənzənvay mbəzli harvə Hyala na, ta kwəmavə shi wəzə ni gəzəkə Hyala ɓanshi kaa mbəzli nzə ta kwa ndimndim dza ghəshi. Tə mbərkə məti mətiy Yesəw va dza ghəshiy kwəmavə shi va. Sa nzanay, məti va mbəliti na mbəzliy mənti kwəma jikir na, ya ghala pətsaa niy jakəshi ghəshi lə Hyala mbə kwataŋa jakəva tsa va.
16A ghwəmmə sənay, mbaꞌa kə ndə tsasliti njasa dza mbəzliy zəmə ghi tsa ciy, sa ka məndiy nay ghəci mətiy ka məndiy gha məni kwəma tsasliti na va. 17Sa nzanay, ka mbə ka zəmə ghiy dzəmbəshi mbə zəmə ghi tsa ntsa va ghəci ghwəlay tə ghwəməy diw, war sa ka na mətiy. 18Ava tsəgha na ya lə tsa mbəradzə va sla kiri kwərakwə ki. Piyəŋ ka məndiy slakən miymiy dzəkən, ta mbə jakəva tsa vaa nza wəzə. 199:19-20 Səvəri 24:6-8; Ebr 9:12-13; isəpə: SləniTaH 14:4, 6; Ɓəla 19:6Ma niy nza mbəradzəy, pərɓa kwəma pəhəti Hyala gwanata niy gəzanshi *Məyizə kaa mbəzli gwanashi, njasa niy gəzanakəshi Hyala. Ləy hwəm ki na, həŋ ɓəvə miymiy məcerir lə miymiy besher, mbaꞌa jakətishi lə yam. Dzəghwa həŋ ɓəvə kəslifi *Isəpə mbaꞌa pəərətishi lə shiti təmbəkə tsa ghəm tsa. Ka yəkwə miymiy va ghəci lə shi va, ka məsəshiy dzəkən Zliyahi kwəma pəhəpəhə na va, ka məsəshiy dzəti mbəzli va gwanashi diɓa. 20Ma kəə ni kaa mbəzli va ghəci mbə məsəshi na: «Ava lə miymiy məsəŋwəy ya ni sləy Hyala kiri ta jakəva lə ghwəy nza ghwəy ɗanta fəti» kə. 21Ka na dza diɓay, tsəgha ghəci ɓaslakən miymiy va kən pətsa ngatim va ta ta Hyala, lə dzəkən shi ghəra məndi sləni li shi mbəɓa gwaꞌa. 229:22 SləniTaH 17:11Ma kə kwəma pəhəti Hyalay, bəla dikə na mbə shiy gwanashiy, war məndi məsati miymiy ti shi ka ghəshiy nza wəzə va Hyala. Kala mbaꞌa miymiy shikəshi kiy, ka mbə Hyalaa pəlata kwəma ndə jikir naw.
Lə miymiy ci shikəshi ɓanti Yesəw *kwəma jikir na kən mbəzli
239:23-24 8:5A ghwəmmə sənay, sləni niy ghəra *ka ta Hyala va kwataŋa mbə pətsa ngatim va ta ta Hyalay, pəghə shi mə ghwəmə niy nza na. A ghəshi niy məsati miymiy tə shiy gwanashi ta mbə ghəshiy nza wəzə kwa kwəma Hyala. Ni kataŋ ni shiy mə ghwəmə kwərakwə kiy, nihwəti miymiyəy taŋəti miymiy dəbəkə dza ghəshiy nza. Miymiy Yesəw *Kəristəw tsaa ɓanavə ghən tsa ci va kaa məti na ghəshi. 24Dzəmbəy Yesəw dzəmbə pətsa ngati mbəzli ta ta Hyalaw. Pəghə shi kataŋ ni mə ghwəmə na ghəshi gwaꞌa tsəgha. Ma na Kəristəwəy, dzəmə ghwəmə dzəməy na, tə pətsa nza Hyala. Nanay, kwa kwəma Hyala na mbə cəꞌwə tə ghwəmmə. 25Dikə tsa ka ta Hyala mbə *ka Zhəwifəy. Piya va piya va ka naa nza mbə dzəmbə pətsa kataŋ tsa va ɗewɗew tsa. Lə miymiy dəbəkə ka naa dzəmbə ta dəvə ci, ma na Yesəw Kəristəw naci kiy, kwətiŋ səɗa ɓanavə na ghən tsa ci kaa Hyala ta məti. Wəkə ghənzə tsəgha. 269:26 7:27Mbaꞌa kə niy ɓanavə ghən tsa ci kaa məti ɗaŋ səɗa nzay, tərəŋw niy dza naa sahwə ngəraꞌwə ghala ngati Hyala hiɗi. Ghala vəghwə tsa nza hiɗi ndəkwə ndəkwə ta kəɗi səəkəy na, mbaꞌa ɓanavə ghən tsa ci kaa Hyala ta məti kwətiŋ səɗa, ta pəli kwəma mbəzli jikir na. 27A ghwəmmə sənay, ya wa ndəy, kwətiŋ səɗa dza naa məti. Ma ləy hwəm na, nza Hyala sla ngwəvəə dzəkən. 289:28 3:6; 10:10; Ezay 53:11-12; Mt 26:28; 1Kwər 15:50-53Ava tsəgha mənta na lə Kəristəw kwərakwə ki. Kwətiŋ səɗa mətiy na ta pəli jikir tsa mbəzli ɗaŋ. Sa ka na səəkə tə kwa baka səɗa ciy, ta pəli kwəma mbəzli jikir na dza naa səəkə ghwəlaw, ta mbəli mbəzliy ndəghə dza naa səəkə.
10110:1 8:5A na kwəma pəhəti Məyizəy, nja məcakwə shi wəzə ni dzaa səəkə va Yesəw na gwaꞌa tsəgha. Mənti ghəshi ya pəghə kwəma ni kataŋ ni va shiyəw. Ka mbay naa mənti nefer mbəzliy ɗi kətivaa dzəvəgha Hyala ɗewɗew tepəw. Shi slasla məndi va war shi kwətiŋ ni, zhevi kaa Hyala njasa səəkə piyay, ka mənti nefer mbəzli ghəshi ɗewɗew ta dzəvəgha Hyalaw. 2Mbaꞌa kə shi slaslam va kaa Hyala wəkə ta nza nefer mbəzli ɗewɗew nzay, a ka ta Hyala niy dzaa zlashi slasla shiy kaa Hyala nza. Sa nzanay, slaslahwə ma ghəshi shiy kwətiŋ səɗa nzay, ka dza mbəzliy favə jikir tsa kən shi mbə nefer shi nzaw. 3A na shiy niy slaslam va njasa səəkə piyay, slasla shi ma məndi na, kwəma mənti mbəzli jikir na na sa ka ghəshiy zhiniy zazanshi kaa mbəzli. 410:4 9:12-13Sa nzanay, ya njaa na, ka mbay miymiy slay lə kwəy pəlamti jikir tsa mbəzli mbə nəfə Hyala tepəw.
510:5-7 Cem 40:7-9Va tsəgha niy nə Yesəw Kəristəw kaa Hyala, ghəci dzaa maɗiy səəkəə dzəti hiɗi. Ma kə niy niy:
«A Hyala, e sənay, ka ɗi shi slaslaŋa məndi ni,
lə shi ɓəɓəŋa məndi ni ghənghən ghənghən ni ghaw.
A gha ngatəra nja ndə ngəri, nzee mbəə ndaŋa piy tsee.
6Vəshiŋa gha ta dəbəkə tsa ndindiŋa məndi,
lə ta dəbəkə tsa slaslaŋa məndi,
ta mbə ghaa pəlanay jikir tsa mbəzliw.
Ma na ɗi ghay, ka ɗi fəti mbəzli va gha.
7Ava va tsəgha nə ya ki: Avanara Hyalee.
E səəkəraa dzəti hiɗi ta məni kwəma ɗi nəfə tsa gha.
Njasa tsasliti məndi vaa
dzəkənee mbə Zliya gha, pən» kə Yesəw niy ni.
8Ghənzə na kwəma gha Kəristəw gəzəkə kaa Hyala, sa nə na va: «E sənay, ka ɗi shi slaslaŋa məndi lə ni ɓəɓəŋa məndi ghənghən ghənghən ghaw. Vəshiŋa gha ta dəbəkə tsa ndi ndiŋa məndi lə ta dəbəkə tsa slaslaŋa məndi ta mbə ghaa pəlanay jikir tsa mbəzliw» kə. Ya tsəgha gəzəkə kwəma pəhəpəhə nay, ka təɓanta ghəshi kaa Hyalaw. 9Ma kə Kəristəw diɓay: «A Hyala, avanara, ta məni kwəma ɗi nəfə tsa gha səəkəree dzəti hiɗi» kə. Ava tsəgha paslamti Hyala sləni slasla shiy niy slaslantam va kwataŋa nanzə ki, mbaꞌa mbəərəti lə məti Yesəw Kəristəw. 1010:10 7:27Nanay a Hyala ɓəhwə *kwəma jikir na kən ghən tsa ghwəmmə, sa nzana mbaꞌa Yesəw mənti kwəma ɗi nəfə tsa nzə. Aa ɓanavə ghən tsa ci kaa məti kwətiŋ səɗa ta kwa ndimndim.
1110:11 9:6; Səvəri 29:38Ka ta Hyalay, tiɓa ka ghəshiy nza vici va vici va məgarə, ta məni sləni shi. Ka slasla shiy ya hwəmɓa kaa Hyala. Ya tsəgha nzə kiy, ka nza miymiy dəbəkə wəkə ta ɓanti jikir tsa kən mbəzliw. 1210:12 8:1Ma na Yesəw Kəristəw naciy, war tsər kwətiŋ səɗa ci ɓəvə na ghən tsa ci kaa Hyala ta mətiy. Gwaꞌa, mək nava məti ta pəli jikir tsa mbəzli, ya ta paꞌ hwəmɓa. Dza na lə hwəm ki na, mbaꞌa dzaa nzəyəy tə dəvə kwa bəzəmə Hyala. 1310:13 Cem 110:1; 1Kwər 15:25Sənzənvay, ə ndəghə na vəghwə tsa dza Hyalaa mənti ka jaka ci ka shi kəɗi na səɗa ci ti shi. 14Sa ɓanavə Yesəw ghən tsa ci kaa məti kwətiŋ səɗay, mbaꞌa pəlamti kwəma jikir na kən mbəzli ta kwa ndimndim. Mbaꞌa fəyshi ka mbəzli ci.
15Ya *Safə tsa Hyala ɗewɗew tsay, mbə gəzəmmə na kataŋ na kwəma va, kə. Sa nzanay, aa gəzəkə:
1610:16-17 Zher 31:33-34; Ebr 8:10, 12«Ləy hwəm vəghwə tsa vay, ta sləy yəwən *sla kiri dzee
kwa jipə ghəy lə mbəzlee.
Ta fanambəshi kwəma pəhətee dzee mbə ghən shi,
mbaꞌee tsaslanambəshi mbə nefer shi diɓa,
kə kwa sləkəpə» kə.
17Zhini ma kə Safə tsa Hyala diɓa na: «Ka dzee zlata kwəma shi jikir na, lə kwəma təvəti ghəshi mbə nəfə tsee ghwəlaw» kə. 18Ya sa nzana, mbaꞌa Hyala pəlata kwəma jikir na məməni məndiy, tawa ka ndə maw zhiniy ta Hyala ta pəli kwəma ci jikir na ghwəla diɓa kia?
Kətiva ghwəmməə dzəvəgha Hyala
1910:19 4:16; 9:8Ava tsəghaa nava ki ngwarməhira. Tə mbərkə məti Yesəw lə miymiy ci shəkəshiy, a kwal ghwəniy ngəmmə ta səəkəə dzəghwa kwəma Hyala kala hazləni tiɓa. 2010:20 gwadə tsaa kəlati pi: 9:3; Mt 27:51; yəwən kwal tsaa kətivaa dzəvəgha Hyala: 2:14-15; 9:14-15; Zhŋ 14:6Fəca ɓanavə Yesəw va ghən tsa ci kaa mətiy, a gwadə tsaa niy kəlati pətsa ka Hyalaa nza ti təhəvərivay bakə mbə. Nana kiy, a yəwən kwal tsaa kətivaa dzəvəgha Hyala ghwəniy. Yesəw dəꞌwə ghən tsa ci na kwal tsa va, ghəci ɓəmmə na piy. 2110:21 3:6; 4:14Yesəwəy, ghəci na ndə ta Hyala tsa ghwəmmə dikə tsa. Ghəci na ghən tsa mbəzli Hyala. 2210:22 Ezhek 36:25; Ef 5:26Njana nzana tsəgha ghənzə kiy, kətiva ghwəmməə dzəvəgha Hyala ghwəmmə lə kataŋ kataŋ. Mbaꞌa ghwəmmə ɓanavə nefer ghwəmmə, kala zəzə ma nahwəti kwəma ghwəmmə. Sa nzanay, a miymiy Yesəw *Kəristəw ɓanti haꞌwə kən ghwəmmə, ta nza nəfə tsa ghwəmmə payəy kwa kwəma ci nana ki. Mbaꞌa yaɓantəmmə lə yam ɗewɗew ni. 2310:23 3:6Fəy ghən tsa ghwəmmə ghwəmmə gəzliŋə wəzə wəzə ta kwəma gəzəkəmmə Hyala va, gəzə ghwəmmə kaa mbəzli. Sa nzanay, a ghwəmmə sənay ka gəzə kwəma Hyala bakə bakəw. War ta mənti kwəma gəzəkə na va dza na. 2410:24 13:1Ə pə ghwəmməə kəətiva kwa jipə ghwəmmə, ta mbəə ɓə bərci kaa ghən tsa ghwəmmə ta ɗiva kwa jipə ghwəmmə, nza ghwəmmə mbəə məni na wəzə na sləni. 25Ka zlay səəkə ghwəmmə ta ɓasəva kwa jipə ghwəmmə ghwəmmə mbəzliy nəw Yesəw, njasa ka nihwəti mbəzli vaa ɗi ma səəkə ma. War kəəti pə ghwəmməə kəəti ghən tsa ghwəmmə kwa jipə ghwəmmə. Sa nzanay, a ghwəmmə sənay, ndəkwə ndəkwə na vici dza Ndə sləkəmmə Yesəw səəkə ti.
2610:26 6:4-6A ngwarməhira, a ghwəmmə sənata na kataŋ na kwəma va Hyala nana. Mbaꞌa pə ghwəmmə zhiniy məni *kwəma jikir na lə ɗi ghwəmməy, nihwəti shiy tiɓa gar slənəyshi ghwəmmə kaa Hyala ta pəlayəmmə jikir tsa ghwəmmə ghənzəw. 2710:27 Ezay 26:11Ntsaa dzaa mənti kwəma jikir na tsəghay, tərmbə nahwəti kwəma ci kala war ndəghə sla ngwəvə Hyalaw. Ngwəvə vay, ghwəə gwəramti dza naa nza, ghwəə dzaa ndi ka jaka Hyala. 2810:28 Nəw 19:15; 2Kwər 13:1A ghwəmmə niy favə njasa niy nza na mbəradzə. Ya tsamaɓa ndə niy ɗi ma na fəti ta kwəma pəhəti *Məyizə, mbaꞌa mbəzli gar bakə, ya mahkan gəzəkə, a fəti və, kə ghəshiy, ə ka məndiy pəəsliti, kala zhanshi ma hwər tsa mbəzli ti. 2910:29 2:3; 5:8; 9:12; Mt 12:31Kwa vəghwə tsa nzana tsəgha məndi niy məni lə ntsaa ɗi ma fəti ta kwəma pəhəti Məyizə kiy, njaa dzam məni lə ntsaa ndərəti Zəghwə Hyala, mbaꞌa nighəti miymiy Yesəw va yaɓanti nəfə tsa ci ɗewɗew, ta jakəti Hyala lə mbəzli, nja shi gəmshi ni, zhini ka sawa *Safə tsa Hyalaa gwəramti wəzə ghəci diɓa kia? Sənay tə ghwəy, tərəŋwɓa ghəci dza naa sahwə ngəraꞌwə. 3010:30 Nəw 32:35, 36A Hyala gəzəkə mbə Zliya nzə, ma kəy: «Yən dza naa ɓasə ngwəvə mbəzli gwaꞌa. Ta mananati kwəma dzee kaa ntsaa ndərəɗa» kə. Zhini ma kə ɓa na: «Ta ɓasə ngwəvə dza Ndə sləkəpəə dzəkən mbəzli ci» kə. 31Mbaꞌa kə fəti va ndə tə ngwəvə kwa kwəma Hyalaa ɓəpə piyəy, kwəma ꞌyahəꞌyahə dza naa nza kən.
3210:32-34 6:10Zəzətim dzəkən kwəmaa nza ghwəy mbə ghala vəghwə tsaa gha ghwəy zləɓa nəw kwal Hyala. A ghwəy niy sahwə ngəraꞌwə tərəŋw va mbəzli. Ya tsəgha nzə kiy, mbaꞌa ghwəy niy səꞌwahwə. 3310:33 1Kwər 4:9Tə nahwəti viciy, ka tsəərəŋwəy, fəcahwəti na, ka saŋwəy ngəraꞌwə kwa kwəma mbəzli. Zhini ka ghwəy dzay, ka dəpə madigahiŋwəy ka məndiy sanshi ngəraꞌwə. 3410:34 11:26; 13:14War mbə slaŋwəy hwər tsa ghwəy nza ta nihwəti mbəzli kwa fərshina. Sa ka mbəzliy zləghwəhwə shi ghwəyəy, kar ghwəy zləɓavə lə vəshi, sa nzana mbaꞌa ghwəy sənay a ghwəy dzaa kwəmavə shiy dzaa taŋətishi, ta kwa ndimndim, pə ghwəy.
3510:35-36 3:6; 6:11-12A ngwarməhira kwa kwal tsa wəzə tsa nza ghwəy, ɓanavəm nefer ghwəy kaa Hyala, kala zəzə ma nahwəti kwəma. Sa nzanay, ta ndaŋwəy zhəmə tərəŋw na dza Hyala. 36Wəzə na ghwəy mbay səꞌwati kwəma ta mbə ghwəy dza kwa kwəma kwa kwəma. Ta mbə ghwəy mbata məni na ɗi Hyala va kwəma ghwəy mananta. Ma tsəghay, a ghwəy dzaa kwəmavə shi gəzəkə Hyala ɓəŋwəy wəzə ni. 3710:37-38 Aba 2:3-4Sa nzanay, a Hyala gəzəkə mbə Zliya nzə, a kəy:
Ndal tərmbə vəghwəw, jəwə tsətsə tərmbə na,
ntsaa dzaa vaa səəkəy, ta səəkə dza na,
ka dza naa dzamti vəghwəw.
3810:38 Rm 1:17; Gal 3:11Mbəzlee dzaa mbay dzəghwa kwəmee
kala hazləni mbə nefer shiy,
tə mbərkə sa ndara ghəshi nefer shi dza ghəshiy
kwəmavə piy tsaa kərə ma.
Ma mbaꞌa kə tsahwəti ndə dzaa tiy mbə shi,
mbaꞌa zhəyəy ləy hwəməy,
ka dzee vəshi ta kwəma ciw, kə.
39Na na ghwəmməy, mbəzliy zhəghətəvashi va zhəy ləy hwəm kwa kwal Hyala ta zashi nza ghwəmməw. Mbəzliy ɓanavə nefer shi kaa Hyala nza ghwəmmə. Ma tsəghay, a Hyala dzaa ndammə piy tsaa kəɗi ma.
11Mbəzliy niy ɓanavə nefer shi kaa Hyala kwataŋa
111:1 Rm 8:24; 2Kwər 4:18Ntsaa ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyalay, aa sənay lə kataŋ, a shi ndəghee va va Hyala dzaa mənishi, kə. Aa sənay, shi nashi ma na vay, a ghəshi tiɓa, kə. 2Tsəgha niy ɓanavə mbəzli kwataŋa nefer shi kaa Hyala, mbaꞌa Hyala faltishi.
311:3 Ghava 1:1; Cem 33:6, 9; Rm 4:17; 2Kwər 4:18Sa ɓanavə ghwəmmə nefer ghwəmmə kaa Hyala sənay ghwəmmə, lə gəzə kwəma nzə ngati Hyala ghwəmə lə hiɗi pə ghwəmmə. Ɗi naa gəzəy, shi nashi ghwəmmə ni na, lə shi nashi ma ghwəmmə ngatishi Hyala.
411:4 Ghava 4:3-10Sa nzana mbaꞌa *Abel ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyala, va tsəgha sləniy na shiy kaa Hyala, ka taŋəti ni *Kayən. Sa ɓanavə na nəfə tsa ci kaa Hyalay, mbaꞌa Hyala fəy ka ntsaa dzaa dzəghwa kwəma nzə kala hazləni tiɓa. Mbaꞌa Hyala zləɓavə shi ɓanavə Abel, mbaꞌa ghəshi təɓanati kaa Hyala. Ya tsəgha mətiy Abel, sa ɓanavə na nəfə tsa ci kaa Hyalay, kwal tsa wəzə tsaa cimmə na ndatsə.
511:5 Ghava 5:21-24Sa nzana mbaꞌa Henəkwə ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyala, va tsəgha ɓəhwə Hyalaa dzəmə ghwəmmə, ghəci ghwəla ta məti. Ndə tiɓaa zhəkəə nay, sa nzana mbaꞌa Hyala ɓəhwəə dzakə ghi tsa nzəw. Aa tsaslita kwa Zliya Hyala: «Ghala vəghwə tsaa niy nza Henəkwə tikə tə hiɗiy, ntsaa məni shiy təɓanta kaa Hyala niy nza na» kəm. 6Mbaꞌa kə ndə ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyalay, aa təɓanta kaa Hyala. Tsahwəti kwal tiɓa ta təɓə kaa Hyalaw. Ndə kəə ɗi kətivaa dzəvəgha Hyalay, a kə ndə zləɓavə lə kataŋ: «A Hyala tiɓa» kə ndə, mbaꞌa sənay, a Hyala dzaa ɓanavə zhəmə shi kaa mbəzliy pəla kwal tsa nzə, kə.
711:7 Ghava 6:13-22; Rm 4:3; 1Pi 3:20Sa nzana mbaꞌa *Nəwe ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyala, va tsəgha niy zləɓavə na kwəmaa niy gəzanakə Hyala: «Ta ghwənikə yam dzee tərəŋw ta zamti mbəzli. A pə gha mənti kwambəwal» kə. Ya tsəgha niy nashi ma Nəwe shi vay, aa niy ɗiti fəti ta kwəma gəzanakə Hyala. Mbaꞌa niy ngati kwambəwal, mbaꞌa ghəshi dzəmbəshi lə mbəzli ci gwanashi. Mbaꞌa ghəshi mbəlishi va yam va. Sa nzana mbaꞌa ghəci ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyalay, aa ɓəkə ngwəvə Hyalaa dzəkən nihwəti mbəzli tə hiɗi. Mbaꞌa Hyala fəy ka ntsaa dzaa mbay garə kwa kwəma nzə, kala hazləni tiɓa.
811:8 Ghava 12:1-2Sa nzana mbaꞌa *Abəraham ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyala, va tsəgha niy ɗivə na fəti ta har tsa Hyala. Mbaꞌa dzay dzəti nihwəti hiɗi ɗi Hyala va ɓanci ka shi ci. Aa maɗiy kala sənashi ma hiɗi va ghəci, mbaꞌa tsəhəy. 911:9 Ghava 35:12, 27Sa nzana mbaꞌa ghəci ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyalay, aa niy zləɓavə nzəyəy ka ndə səəkə səəkə tə hiɗiy niy gəzəkə Hyala va ɓanci. Sa niy kafə na tə tsahwəti pi ta dzəti tsahwətiy, mbə *Gaska niy nzəy na. Kar *Izakə ghəshi lə *Zhakwapə, shiy niy gəzəkə Hyala va ɓanshi hiɗi va kwərakwəy, mbə Gaska niy nzəy ghəshi diɓa. 1011:10 13:14A Abəraham zləɓavə nzəy mbə *Gaska, sa nzana mbaꞌa fəy ghən ta məlmə dikə na va ngati Hyala. Məlməə dzaa ngəzla ma.
1111:11 Ghava 17:19; 18:11-14; 21:2; Rm 4:19-20Tə sa ɓanavə Abəraham nəfə tsa ci kaa Hyala va tsəgha kwəmavə na kwal tsaa yakə Izakə kwa *Sara, ya tsəgha niy nza naa jiŋa, dzəghwa gwaꞌa gwaꞌa Abəraham niy halantəvay, kala gar zhini ghəciy yakə zəghwə nza. Tsəgha mənta na, sa sənay na: «A Hyala dzaa mbay mənti kwəma gəzəkə na, sa sla ma na dzərvə» kə. 1211:12 Ghava 15:5Ya war tsəgha niy nza Abəraham nja ntsa məti məti tsa va hali ghala pətsa vay, aa niy kwəmavə jijihiy ɗaŋ tərəŋw tikə tə hiɗi ndəɓa sasərkwəhi dzəy tə ghwəmə, lə nja ndarghə kwa həl, pə gha. Kala gar mbə ndəə ɓəlatishi.
1311:13 11:9; 13:14; Ghava 23:4; 47:9; Cem 39:13Dzəghwa mbəzli va gwanashi ki, mbaꞌa ghəshi bəkwəshi, war lə nəfə tsa shi va ɓanavə ghəshi kaa Hyala. Ma ghəshi ta na nashiy, niy kwəmavə shi wəzə ni va gəzəkə Hyala ta ɓanshi ghəshiw. War ə na naa nashi ghəshi shi va ghəshi ghwəlashi kərakə, mbaꞌa ghəshi vəshishi ti shi. A ghəshi niy sənay, na nashiy, ka məlmə, lə ka səəkə səəkəə gə ghəy tikə tə hiɗi ni, kə ghəshi. 14Mbəzliy gəzə kwəma va tsəghay, ə citəpə ghəshi na, mbə pəla ni shi hiɗi na ghəshi ka ni shi, kə ghəshi. 15Mbala na ghəshi niy nza mbə zəzə ni səvəri ghəshi va hiɗi mbə shi nzay, a ghəshi niy dzaa kwəmavə kwal tsaa zhəghəvaa zhəti shi nza. 1611:16 13:14; Səvəri 3:6; Mt 22:32Ma dza ghəshi na shi ki na, wəzəɓa ni tərəŋw ni va hiɗi dza ghəshi ta kwəmavə məɓa mə ghwəmə ghəshi mawti kən ni tikə. Va tsəgha haꞌwə ma Hyala ghəshiy har slən tsa nzə. «Hyala ghəy» kə ghəshi. Sa nzana mbaꞌa ghənzə gwəmanamtishi na shi məlmə dza ghəshiy nzəy mbə.
17-1811:17-18 Ghava 21:12; 22:1-14; Zhk 2:21Va sa ɓanavə Abəraham nəfə tsa ci kaa Hyala zləɓati na kəsəvə zəghwə ci Izakə ta ta Hyala li. Ya tsəgha niy gəzanakə Hyala kaa Abəraham: «Mbə Izakə dza ghaa kwəmavə jijihiŋa» kəy, sa ɗəw Hyala və ta nighə kwəma ci, nda nza naa ɗi fəti və na, a Abəraham niy zləɓavə slənəy kaa Hyala. Ya tsəgha niy nza Izakə kwətiŋəy və. 1911:19 Rm 4:17Sa nzana mbaꞌa sənay a bərci va Hyala ta mbəə zhanakati Izakə mbə məti, kə. Va Abəraham naciy, njasa niy mətiy zəghwə ci va, mbaꞌa Hyala zhanakati mbə məti na.
2011:20 Ghava 27:27-29, 39-40Sa nzana mbaꞌa Izakə ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyala va tsəgha təfanatishi na miy kaa kar Zhakwapə ghəshi lə *Ezaw njasaa niy sənata na kwəmaa dzaa məniva li shi.
2111:21 Ghava 47:31–48:20Sa nzana mbaꞌa Zhakwapə ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyala ghala pətsaa niy dza na ta mətiy, aa təfanakənshi miy kaa ndərazhi *Zhezhefə bakanashi. Mbaꞌa garəy tə gəta ci ka fal Hyala.
2211:22 Ghava 50:24-25; Səvəri 13:19Sa ɓanavə *Zhezhefə nəfə tsa ci kaa Hyalay, aa niy gəzanakə kaa ka Izərayel ghəci ndəkwə ta məti. Ta səvəriŋwəy dza ghwəy mbə *Ezhipətə taa nza, kə. Mbaꞌa gəzanakəshi njasa dza ghəshiy məni lə ꞌyesler ci, sa ka na mətiy diɓa.
2311:23 Səvəri 1:22; 2:2Sa nzana mbaꞌa mbəzliy yakə *Məyizə ɓanavə nefer shi kaa Hyalay, sa yakə ghəshi Məyizə mbaꞌa ghəshi nay ka zəghwə wəzə na, kala hazlənishi ma ghəshi, mbaꞌa ghəshi dzəghwashi kən kwəma gəzəkə mazə ka Ezhipətə, mbaꞌa ghəshi mbələy tir mahkan.
2411:24 Səvəri 2:10-12Sa nzana mbaꞌa Məyizə ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyalay, sa kəliy na na kala zləɓa ma nza ka zəghwə zha mazə ka Ezhipətə ghəci. 25Wəzəɓa sa ngəraꞌwə kwasəbə mbəzli Hyala Məyizə ɗiti kən məni wahə ta vici jəwə tsətsə kəy mazə mbə *kwəma jikir na. 2611:26 12:2; 13:13Mbaꞌa təkəti, tərəŋwɓa tə ngəraꞌwə tsa dza ndəə sahwə va dəghar tikə tə hiɗi njasa *Kəristəw va, dza bamaa nza, kən shi dza naa kwəmavə gwaꞌa gwaꞌa mbə hiɗi ka Ezhipətə, kə. Va sa nzana, mbə fə ghən ghəci ta shi dza Hyalaa ɓanci kwa kwəma.
2711:27 Səvəri 2:15; 12:41Sa nzana mbaꞌa ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyala va tsəgha mbay naa zlashi hiɗi ka Ezhipətə ka dzay, kala hazləni ma ghəci va sati nəfə tsa mazə. Kala gwərgwərə ma ghəci ya jəw nzə, njasa nzana garrə ghəci nata Hyala mbata ma məndiy nata tiɓa kwa kwəma ci mbə ndəghwə. 2811:28 Səvəri 12:1-14Sa nzana mbaꞌa Məyizə ɓanavə nəfə tsa ci kaa Hyala va tsəgha ꞌwakə na *makwaghwa Pakə, mbaꞌa gəzanshi kaa ka Izərayel, a ghəshi slasla shiy, ka ɓaɓasli miymiy shi vaa dzəti miy ceker shi gwaꞌa, vantaa *ndə kwal tsa Hyala tsa nza kwal bəkwəpə və səəkəə dzakə ghi tsa shi ta bəkwə ni shi Cikwahi kəy ghyeghyer shi.
2911:29 Səvəri 14:21-29Sa nzana mbaꞌa ka Izərayel ɓanavə nefer shi kaa Hyala va tsəgha slavərivashi yam kwa həl tsa ghəm tsa, war həlasaŋ, dzəghwa mbaꞌa ghəshi taŋəshiy dzəvərishi nja dzar tə hiɗiy ghwəlishi. Ma sa ɗi ka Ezhipətə məni tsəgha na, mbaꞌa yam zhəkəshiy pahwəshi.
3011:30 Zhə 6:12-21Sa nzana mbaꞌa ghəshi ɓanavə nefer shi kaa Hyala, va tsəgha ngəzlay kələm tsaa tsəɓay məndi məlmə Zherikwə li, sa dəzlay ghəshi kələm tsa va mbə vici mbərfəŋ, ma tə kwa mbərfaŋa vici na, mbaꞌa kələm tsa va ngəzlay. 3111:31 Zhə 2:11-12; 6:21-25; Mt 1:5; Zhk 2:25Sa nzana mbaꞌa *Rahabə mali mbə ghi kwa ghwərghwər ɓanavə nəfə tsa nzə kaa Hyala, va tsəgha zləɓavə na kaꞌwəti mbəzli ka Izərayeləə səəkəshi ta nighə kwəma mbə məlmə va, mbaꞌa mbəliy shi. Va tsəgha niy paslamti ma ka Izərayel kwasəbə mbəzliy niy ɗi ma fəti va ta kwəma Hyala.
3211:32 KaSlaNgw 6:11–8:32; 4:6–5:31; 13:2–16:31; 11:1–12:7; 1Sam 16:1–1Mezh 2:11; 1Sam 1:1–25:1Njaa dzee niy dzəkən nihwəti mbəzli kwataŋa kia? Vəghwə vəya gar gəzə kwəmee dzəkən ka sla ngwəvə nja kar *Zhədiyaŋw, *Barakə, *Samsaŋw, *Zhefəte mbaꞌa mazə *Davitə ghəshi lə *Saməyal, mbaꞌa nihwəti ka gəzə kwəma Hyala kwərakwə ɓa kiw. 3311:33 KaSlaNgw 14:6-7; 1Sam 17:34-36; Dani 6:1-27Sa nzana mbaꞌa mbəzli va ɓanavə nefer shi kaa Hyala va tsəgha niy mbay ghəshi mbəz, ka zəmanti hiɗi nihwəti mbəzli gwaꞌa gwaꞌa, ka məni mazə dzəkən mbəzli dza lə kwal tsa kataŋ tsa. Mbaꞌa ghəshi kwəmavə shiy niy gəzəkə Hyala ɓanshi. Sa ka məndiy kasambəshi mbə zhəlhiy, mbaꞌa ghəshi kalay miyeɗemer zhəlhi va. 3411:34 Dani 3:23-25Dza mbaꞌa ghəshi shirkwamti ghwə pəhəy məndi, ngaɗ ngaɗ na ta ndishi li. Sa ka mbəzliy pəlashi ta bəkwəshi lə kafaꞌi na, mbaꞌa ghəshi mbəlishi. Mbəzli daw daw bərci ni ghəshi ngar na, dzəghwa mbaꞌa ghəshi kwəmavə bərci shi va Hyala. Mbəzliy ɓənivə mbəz ka mbay tərəŋw tərəŋw ghəshi mənishi. Mbaꞌa ghəshi təhanavə bali kaa ka sawji mbəzli pa ghəshi li shi gwaꞌa.
3511:35 1Mezh 17:17-24; 2Mezh 4:18-37Sa niy ɓanavə nihwəti miꞌi mbəradzə nefer shi kaa Hyala niy zhananakatishi Hyala mbəzli shi mbə məti, ka nashi ghəshi.
Nihwəti mbəzli kwataŋa vay, war ngəraꞌwə niy sanshi məndi tərəŋw, ka bəbəkwəshi, ta mbə ghəshiy zlata nəw kwəma Hyala. Dza ghəshi na, kala ya ma ghən tsa shi ghəshi nashi, va na tikə məti. Ta mbə Hyalaa zhanakatishi mbə məti, ta dza ghəshiy kwəmavə piy tsaa gwəramti wəzə. 3611:36 Zher 20:2; 37:15Mbəzliy niy ɓanavə nefer shi va kaa Hyala, ka ꞌwəshi nihwəti mbə shi, ka diꞌwə nihwəti lə ghwəɗa, ka tsashiy dzəghwa dəŋw, ka kəəsəshiy dzəghwa fərshina. 3711:37 2NəMezh 24:21Ka jajaꞌwə nihwəti lə hərezli bakwamtishi. Ka nzərə nihwəti mbəzli mbə shi lə hwa bakə mbə bakə mbə. Ka bəkwə nihwəti lə kafaꞌihi, niy məni məndi li shi. Ka nihwətiy dzay, ka dza kwaɓa, ka dza kwaɓa, lə kwəbeŋer hwətahi kwəy ya shi teŋkesli kən ghən shi, sa kama shiy və shi. Ka məndiy dzay, ka sanshi ngəraꞌwə, ka irəshi. 3811:38 1Sam 13:6Niva mbəzliy, sa shi niy nza nzəy tsa tə hiɗiw. War təwrə niy təwrə ghəshi dzar mbə gamba nja ꞌyegwer, lə dzar mbə dəlegwigwi. Ka hihi dzar mbə ləgwə lə dzar kwa keꞌwer.
39Ma mbəzli va gwanashi kiy, mbəzliy niy ɓanavə nefer shi kaa Hyala niy nza ghəshi. Dzəghwa mbaꞌa Hyala vəshita tərəŋw ta mbəzli va ki. Ya tsəgha nzə kiy, kwəmavə nashi shi wəzə ni va gəzanakəshi Hyala ɓanshi ghəshi na shiw. 40Va wa mənta na tsəgha kiy, tə sa nzana mbaꞌa Hyala tarəkə ɓəmmə niy gwəramti wəzə va shiy ngəmmə kwərakwə li shi. Ma ɗi na gəzəy, a Hyalaa ɗi ghwəmmə kwəmavə shiy kwa pətsa kəray ghəshi gwanammə li shi.
12Tə Yesəw pə ghwəmmə fati mətsə ghwəmmə
112:1 1Kwər 9:24Ghwəmmə sana sənzənva kiy, war dəzlətsəɓə tsəɓayəmmə ɗaŋ tsa mbəzliy ɓanavə nefer shi kaa Hyala kwataŋata. Ghəshi ndəghammə na fəti ta mbə ghwəmməə ɓanavə nefer ghwəmmə kaa Hyala kwərakwə. Ghənzə tsəgha kiy, zhəghanavə hwəm ghwəmmə kaa shiy dzaa kəriŋəmmə ghwəmmə mbə nəw kwal Hyala tsa ghwəmmə gwaꞌa gwaꞌa. Zhəghanavə hwəm ghwəmmə kaa *kwəma jikir na va ka ghwəmmə dəra maa tərəə dzəmbə. A ghwəmmə mbəə jihəva ta kəsli bali dzati kwa kwəma, ta tsəhə paꞌ tə kwa kərkə, kala dza ghwəmməə dali ma. 212:2 2:10; 8:1War tə Yesəw njasa nzana va pə ghwəmmə fati mətsə ghwəmmə na ghwəmmə. Tə mbərkə Yesəw tsa va ɓanavə ghwəmmə nefer ghwəmmə kaa Hyala, ghəci dza naa kəətimmə ta kərkamti ɓanta nefer va ghwəmmə. Yesəwəy, aa yivə səꞌwa ngəraꞌwə, ghala daŋwə məndi vaa dzəvəgha tsəm ta pəəsli, kala ghəranci haꞌwə va gəla məti tsəgha na va vəgha tsəm. Tə sa nzana, mbaꞌa ghəci zəzətiy dzəkən shi dza Hyalaa ɓanci ta vashanci nəfə tsa ci. Məɓa na mənzəy vəgha Hyala tə pi mazə tsa nzə.
3Təkətim dzəkən Yesəw di, nighəm njasa səꞌwahwə na ngəraꞌwə tsaa niy sanci mbəzliy məni kwəma jikir na. Ava tsəgha təɓə na kwəma vaa kəətitəŋwəy, ta səꞌwa ngəraꞌwə nja ghəci nza kwərakwə. Ka təɓə ghwəy zhiniy fə daw bərciy dzəti ghən tsa ghwəyəw. 4Sa nzanay, mbə mbəz tsa mbəz ghwəy va lə kwəma jikir nay, ntsaa mətiy tiɓa mbə, mbə ghwəy diw. Njana nzana tsəghay, ka məni daw bərci ghwəy ma. 512:5-6 Fir 3:11-12; ShiZhŋ 3:19Ə zamti ghwəy ghən ta kwəma gəzəkə Hyala va, ta mətsəhəmmə bərci na? Njasa ka didi vaa gəzə kwəma kaa zəghwə ci gəzammə na kwəma, ma kəy:
«A Zəghwee, war mbaꞌa kə Hyalaa sləkəŋaa iŋay,
ə pə gha zləɓavə.
Ka ɓə nəfə ghaa dzəkən ghənzəə naɓəŋa ma.
6Sa nzanay, ə ka kwa sləkəpəə i ntsa ɗi na,
dəꞌwə ka naa dəꞌwə ntsaa məniy ka zəghwə nzə» kə.
712:7 Nəw 8:5Njana nzana tsəghay, səꞌwa pə ghwəy səꞌwa ngəraꞌwə. Ngəraꞌwə tsa va ciŋwəy na nza tsa nza ghwəy ka ndərazhi Hyala. Kwəmaa tsava zəghwə tiɓa mbaꞌa dəy və na, kala dza dəy tsa vaa iya? Ghəci tiɓaw. 8Va tsəgha i Hyala ndərazhi nzə gwanashi, ma kala iŋwəy kəy, ndərazhi nzə nza ghwəyəw. Ndərazhi kwa tsa nza ghwəy. 9Zəzəvəm njasa ka dəhimmə tikə tə hiɗiy immə di, war mbə ɗaŋshi fəti ghwəmməə nza ngəshi tsəgha. Hanaɓa Dəmmə Hyala mə ghwəmə ki pə ghwəy ki na. Fəti pə ghwəmməə di və tərəŋw, ta mbə ghwəmməə kwəmavə piy tsaa kərə ma. 1012:10 Mt 5:48; Rm 5:2; Zhk 3:17Dəhimmə tikə tə hiɗiy, ta vəghwə jəwə ka ghəshiy immə njasa ɗi nəfə tsa shi. Ma dəmmə tsa mə ghwəmmə naciy, ta wəzə tsa ghwəmmə immə na, ka kəətimmə, ta mbə ghwəmməə nza ka mbəzli ɗewɗew nja ghənzə, ta kwa ndimndim. 1112:11 12:14; Zhk 3:17-18Ghala pətsa ka na vaa imməy, nja kwəma ꞌyahəꞌyahə na ka ghwəmmə favə, kala vəshi va ghwəmmə. Ma ntsaa səꞌwati kwəma vay, ləy hwəm na aa taa sənay wəzə tsa kwəma va, kwəmaa təɓanta kaa Hyala dza naa məni, ka ɓanci zərkə ghənzə taa nza.
Kwəma ka məndi məni məhərliy dzəkən
1212:12 Ezay 35:3Ghwəy ghwəy shiy nəw kwəma Yesəw kiy, jihəvam, pəlhəm, pə ghwəy satiŋwəy ta dza kwa kwəma kwa kwal Hyala. 1312:13 Fir 4:26War kwa kwal tsa tiɗiɗ tsa, pə ghwəy dza. Əntaa mbəzliy cigəzlaŋə ɓəti tərə ma, wəzəɓa mbəlishi ghəshi na, ma nza ghəshi garəshi wəzə kwa kwal Hyala.
1412:14 12:11; Cem 34:15; 1Kwər 7:15Pəlam kwal tsaa kwəmavə zərkə kwa jipə ghwəy lə mbəzli gwanashi, zhini ka pəla məniŋwəy ka mbəzli ɗewɗew ni. Sa nzanay, war ntsa ɗewɗew tsa na saa dzaa nay Ndə sləkəpə lə mətsə ci. 1512:15 Nəw 29:17; Gal 1:6Məntim məhərli vantaa ndə mbə ghwəy ya kwətiŋ təhwəlay kwəmavə wəzə hwər tsa mənti Hyala va ta mbəzli. Məntim məhərli vantaa ndə mbə ghwəy dzaa məniy nja kəslifi darə ꞌyaghwakə na, ka na dza na, ka kəli, ka sanshi ngəraꞌwə kaa nihwəti mbəzli lə darə ci va. 1612:16 Ghava 25:29-34Diɓay, məntim məhərli vantaa ghwəy dzaa məni kwəma haꞌwə haꞌwə na. Nəghətaa ghwəy fati ndərə tə shi wəzə ni ndaŋwəy Hyala nja shi gəmgəm ni, njasa niy mənti *Ezaw va ma. Sa dza nay, mbaꞌa panavə dikə Məkaji tsa nzana kaa məsakən tsa ci *Zhakwapə, war ta zəmə ɗafa kwətiŋ səɗa ci gwaꞌa tsəgha. 1712:17 Ghava 27:30-40Dza ləy hwəm diɓa kiy, a ghwəmmə favə njasa niy zhini naa pəla təfə miy tsa dəy lə bərci, dza tərəh ghəci tərhay. Ya tsəgha niy nzana, lə wahəta Ezaw niy zhiniy zhimbəyəy, niy mbay dəy zhiniy zhəghanti kwəma gəzəkə na kwa kwəma Hyala ghwəlaw.
1812:18-19 Səvəri 19:16-22; 20:18-21Na ghwəmmə dəlagwa dzammə ghwəmmə naa dzəvəghay, dəlagwa tikə tə hiɗi gar ndəŋwata məndi njasa niy ɓasəshi hwəlfə ka *Izərayel va ta səɗa nzə kwataŋa naw. Dəlagwa *Shinay niy ɓasəshi ghəshi va ta səɗa nzəy. A ghəshi niy nata ghwə mbə tsə mbəɓa birəw birəw birəw, mbaꞌa ghəshi niy nata kwəsli tərəŋw tərəŋw na məɓa, kalaa nza waŋ pi tiɓa. Mbaꞌa ghəshi favə səpapəli mbə gaka nja dərazli van. 19Mbaꞌa ghəshi favə gaka təlimə, mbaꞌa ghəshi favə məli Hyala mbə ꞌwaŋə. Dza mbaꞌa hazləni niy kəsəvəshi. Mbaꞌa ghəshi dzəmbəshi mbə cəꞌwə Hyala va nəghətaa ghənzə zhiniy gəzanshi gəla kwəma va. 2012:20 Səvəri 19:12-13Sa nzana ꞌyahəꞌyahə kwəma nzə va və shi. Ma kə Hyala na: «Mənim məhərli, mbaꞌa kə ndə, ya dəbəkə kwəfaghata dəlagwa vay, mbaꞌam pəꞌwanti lə hərezli, paslamti» kə. 21Kay, shiy niy nashi ghəshi vay, tərəŋw niy dzamti ghəshi her shi, lə *Məyizəy ka gəzə: «Tapə yən dzəmbəra mbə gwərgwərə va hazləni» kə.
2212:22 13:14; Gal 4:26; ShiZhŋ 5:11; 21:2A na na ghwəy na ghwəy kiy, ta səɗa dəlagwa har məndiy «Dəlagwa *Shiyaŋw» səəkə ghwəy garəŋwəy. Mə pətsa nza məlmə Hyala kwa ɓəpə piy. Məlmə nə məndi: «Məlmə Zherəwzalem mə ghwəmə» kə məndi. Mbə məlmə va ka vərəm tsa ka kwal Hyalaa ɓasəva gwaꞌa gwaꞌa. Ka fal Hyala ghəshi lə vəshi. 2312:23 Lk 10:20A ghwəy jakəŋwəy lə kwataŋa ndərazhi Hyala, shi tsasliti na slən tsa shi və mə ghwəmə, səəkəə dzəmbə dəvə Hyalaa dzaa sla ngwəvə ntsa tə hiɗi gwaꞌa gwaꞌa səəkəŋwəy ghwəy. A ghwəy tsəhəŋwəy kwa kwəma mbəzli ɗewɗew ni va Hyala, ɗi naa gəzəy, məcakwə mbəzliy tsəhəshi mə ghwəmmə va Hyala. 2412:24 8:6; 9:12; Abel: Ghava 4:10Dzəvəgha Yesəw səəkəŋwəy ghwəy. Ghəci ndə dimə ghən tsa kwa jipə Hyala lə mbəzli, li slati Hyala yəwən *sla kiri tsa slati na lə mbəzli tə mbərkə miymiy ci shikəshi. Ni Yesəw va miymiy shəkati məndi tə hiɗiy, a ghəshi taŋamti ni *Abel va miymiy niy nza.
2512:25 6:4-6; 8:1; Səvəri 20:22Nana kiy, wəzəɓa məni ghwəy məhərli wəzə ta ɗi fəti ta kwəma gəzaŋwəy Yesəw. Ma mbəradzəy, mbəzliy niy ɗi ma fəti va Məyizə tsaa niy gəzəpə kwəma Hyala va tikə tə hiɗi niy. Tərəŋw niy sahwə ghəshi ngəraꞌwə. Hanaɓa ghwəmmə ki, ka ghwəmmə mbəlimmə va ngəraꞌwə ghwəmmə kala dzaa ɗi fəti kaa Yesəw ghəci tsaa gəzəmmə kwəma səəkə mə ghwəmə na? 2612:26 Səvəri 19:18; Azh 2:6, 21Ghala pətsaa niy gəzə Hyala va kwəma kaa ka Izərayeləy, a hiɗi niy məŋkəɗishi. Sana kiy, mbə zhini naa gəzəmmə ndatsə: «Ta zhini dzee məŋkəɗiti shiy kwətiŋ səɗa diɓa, ka dza naa nza kwataka hiɗi shi dzee məŋkəɗiti gwaꞌa tsəghaw, lə ghwəməta dza naa nza» kə. 27Mbə kwəma gəzəkə na va, nə na: «Ta zhini dzee məŋkəɗiti hiɗi, kwətiŋ səɗa diɓa» kəy. Ta kwəfəghə dza shi ngati na gwanashi, ka zamtəvashi ɗi naa gəzə. War shiy kwəfəghəshi ma dza naa tərə ta kwa ndimndim.
2812:28 13:14Njana nzana mbaꞌa Hyala dzaa ndammə pətsa sləkə na kwəfəghə ma kiy, mananta ꞌwəsa ghwəmmə, fal ghwəmmə lə nəfə kwətiŋ, ka məni shiy təɓanta, ka hazləni və, ka haꞌwə ti. 2912:29 Nəw 4:24Na kataŋ nay, ma Hyala ghwəmmə na nəw ghwəmmə kwəma nzə na, nja ghwə na, war ka tsə dəꞌwə ghən tsa nzə birəw birəw birəw. Ta məni ngwəvə dza naa dzəkən mbəzliy məni kwəmaa təɓanta ma.
13Njasa ka mbəzli məni ta mbəə təɓanta kaa Hyala
113:1 6:10; 10:24; 13:16; 1Pi 1:22Ə pə ghwəy ɗiva kwa jipə ghwəy nja ngwarməmə mbə nəw Yesəw *Kəristəw. 213:2 Ghava 18:1-8; 19:1-3; Zhəwbə 31:32; Rm 12:13; 1Tim 3:2; 5:10; 1Pi 4:9; 3Zhŋ 8Əntaa ghwəy zlay kaꞌwə ndə məlmə lə wəzə, ka fanci gwəci tsa ci kəghi tsa ghwəy ma. Ava tsəgha mənti nihwəti mbəzli niy nza, dzəghwa ghəshi mbaꞌa ghəshi kaꞌwəti mbəzli wəzə mbaꞌa ghəshi fənəyshi gwəci tsa shi, kala sənashi mbəzli va ghəshi. Mbalaa ka kwal Hyala na shi va. 313:3 10:34; Mt 25:36Zəzəm dzəkən mbəzli kasaghwa məndi kwa fərshina, war njasa nza ghwəy kwa fərshina va li shi kwərakwə. Zəzəm dzəkən mbəzli ghəzlitim, njasa nza ghwəy li shi jakə tə ghəzli ghəzlitishi məndi va diɓa.
413:4 1Kwər 7:2-4; 1Tes 4:3-8Ya wa ndəy, ə kə fati bamaa dzəti kwəma gəzə Hyala vaa dzəkən ɓəva. Mbəzliy ɓətəvashiy mbaꞌa ghəshi ndəghwəti jakəva tsa shi ɗewɗew. Sa nzanay, ta sla ngwəvə dza Hyalaa dzəkən mbəzliy məməni ghwərghwər lə dzəkən mbəzliy məni kwəma haꞌwə haꞌwə na.
513:5 Nəw 31:6, 8; Flp 4:11-12; 1Tim 6:7-10Əntaa ghwəy dzaa ɓanavə ghən tsa ghwəy kaa ɗi gəna ma, war vəshi pə ghwəy vəshi lə ni mbə dəvə ghwəy shiy. Sa nzanay a Hyala gəzəkə, a kəy: «Ma ghay, ka zlaŋa yaw ta kəətiŋa dzee, ya hwəmɓa» kə. 613:6 Cem 118:6Va tsəgha mbə ghwəmməə garəmmə, ka gəzə lə nəfə kwətiŋ, kala hazləni ma.
Hyala kwa sləkəpə na saa kəətira.
Shiy tiɓee hazləni və shiw.
A shi dza ndə vaa məntəraa? pə ghwəmmə.
713:7 6:12; 1Kwər 4:16Zəzə tə ghwəy dzəkən mbəzliy niy ꞌwaŋwəy kwal mbə kwəma Hyala, mbəzliy niy gəzaŋwəy kwəma Hyala. Nighətim njasa niy nəw ghəshi kwal Hyala paꞌ va məti shi. A ghəshi niy ɓanavə nefer shi kaa Hyala. Nja ghəshi pə ghwəy məni kwərakwə. 8Yesəw Kəristəw tsa sənay ghwəy vay, war ghəci va vay niy nzana ya kwataŋa, ya ndatsə, ya paꞌ hwəmɓa na, ka zhəghəva naw. 913:9 Rm 14:2; Kwəl 2:20-22; 1Tim 4:3Mənim məhərli wəzə vantaa ghwəy gwəravəə nəwhwə nihwəti hwəlfə kwemer ɓənipə məndi va ghənghən ghənghən ni, mbaꞌa ghwəy zlay kwal Hyala. Wəzəɓa ndammə wəzə hwər tsa məntəmmə Hyala va bərciy dzəmbə nefer ghwəmmə na. Nza ghwəmmə mbəə nəw kwəma Hyala ya paꞌ hwəmɓa. Shi zəmə zəmə məndi ka naa ɓə bərci kaa nefer mbə kwəma Hyalaw. Mbəzliy nəwvə shi ɓəni məndi vaa dzəkən shi zəməy, shiy tiɓa ghəshiy kəətishiy nzaw.
10Ka ta Hyala *ka Zhəwifə va niy ghəra sləni mbə *Gaska Hyala niy nzay, ka zəməvə shi fə ghwəmmə ta ta Hyala ghəshiw. Ɗi naa gəzəy, məti Yesəw va tə ghwəmməy, ka kəətishi naw, sa nzanay war kwəma jiji shi na sa fə ghəshi ghən ti. 1113:11 9:7; SləniTaH 16:27Ka dikə tsa mbə *ka ta Hyala ka Zhəwifəə dzay, tsaŋ ɓəvə miymiy saa dza səɗa tsa slantim ta dəvə ci, ta dzəmbə pətsaa gwəramti ɗewɗew va, ta ɓə shiy kaa Hyala, ta mbə Hyalaa pəlata kwəma mbəzli jikir na. Ta na sliw tsa dəbəkə tsa vay, pərikə tə ngwəla, kala kama mbə məlmə ka məndiy ndanti. 1213:12-13 11:26; Mt 27:31-33Ava tsəgha na məti Yesəw va kwərakwə ki, sa nzana mbaꞌa məndi pəməkəvəri mbə məlmə ta pəəsli. Dza mbaꞌa miymiy ci shəkəshi ta mbəə pəlata kwəma mbəzli jikir na, lə ta mbə nəfə tsa mbəzli nza ɗewɗew. 13Njana nzana tsəghay, zlata kwəma jiji ka Zhəwifə ghwəmmə, dzammə ghwəmməə dzəvəgha Yesəw. A ghwəmmə səꞌwa haꞌwə tsa va jakə li. 1413:14 11:9-10, 13, 16; 12:22, 28; Flp 3:20; 2Kwər 5:6; 1Pi 2:11; ShiZhŋ 21:2Sa nzanay, tsa ghwəmmə pi nzəy ta kwa ndimndim va ghwəmmə tikə tə hiɗi niw. Gəzliŋə kə ghən tsa ghwəmmə ta pi nzəy tsa dza Hyala ta ɓəmmə mə ghwəmmə. 1513:15 Ef 5:19-20; Cem 50:14, 23Njana nzana tsəgha kiy, war fal pə ghwəmməə fal Hyala ya hwəmɓa tə mbərkə shi mənti Yesəw va tə ghwəmmə. Ka məjəꞌa ni ghwəmmə shi slaslanta ghwəmmə kwərakwə. Ɗi naa gəzəy, fal Hyala ghwəmmə kwa kwəma mbəzli gwanashi ya hwəmɓa. 1613:16 Gal 6:10; Flp 4:18Əntaa ghwəy za ghən ta məni kwəma wəzə na ya hwəmɓa ma. War kəəti pə ghwəy kəəti ghən tsa ghwəy kwa jipə ghwəy lə shi va ghwəy. Sa nzanay, ghənzə na slasla shiy təɓanta kaa Hyala.
1713:17 Ezhek 3:17; SləniKY 20:28-31; 1Kwər 16:16Ɗanshim fəti kaa mbəzliy ꞌwaŋwəy kwal mbə kwəma Hyala, ka məni kwəma ciŋwəy ghəshi. Ghəshiy, mbə ndəghwə na ghəshiy dzəkən piy tsa ghwəy, sa nzanay, ta ɗəw kwəma dza Hyala və shiy dzəkən. War mbaꞌa pə ghwəy mbə ɗaŋshi fəti wəzə kiy, ta ghəra sləni va dza ghəshiy dza lə vəshi. Kala dza pə ghwəy ɗaŋshi fətiy, lə zhə kwa hwər dza ghəshiy ghəra. Tsəgha kə kiy, ka dza sləni shi vaa kəətitəŋwəy ghalaɓaw.
1813:18 10:22; Rm 15:30; 2Kwər 1:12; SləniKY 24:16Cəꞌwə pə ghwəy cəꞌwə Hyala ya hwəmɓa tə ghəy. A ghəy sənay mbəzli ɗewɗew nefer ni nza ghəy, sa nzanay, shi wəzə niy ɗi ghəy məni ta mbəə təɓanta kaa Hyala ya hwəmɓa. 19Ə cəꞌwəŋwəy ya kwataka ta nee ɓəla diɓa, a ghwəy cəꞌwə Hyala tə ya, a ghənzə ndara kwal ta kwəmavə zhəghəvee zhəvəgha ghwəy.
Cəꞌwə ntsaa tsasliti zliya na
2013:20 zərkə: 12:14; Rm 5:1; 2Kwər 13:11; sla kiri: 8:6; miymiy: 9:12A Hyalaa ɓə zərkəə dzəti hiɗi zhinikəmə Ndə sləkəmmə Yesəw kwa kwəli. Dzəghwa mbaꞌa məniy ndə ndəghwə shiy tsa dikə tsa, ta ndəghwəpə, sa nzana mbaꞌa mətiy tə ghwəmmə. Ma sa shəkəshi miymiy ciy, mbaꞌa Hyala slati kiri tsa ꞌwarꞌwar tsa, ta kwa ndimndim lə ghwəmmə. 2113:21 Ef 2:10; Flp 2:12-13Kəətitəŋwəy Hyala, a ghwəy mbəə ghəranta sləni wəzə na ɗi na. Ghənzə ghənzə Hyala dəꞌwə ghən tsa nzə dza naa ghəra naa təɓanta va sləni wəzə na mbə ghwəmmə lə bərci Yesəw *Kəristəw kwərakwə. Dzəti Yesəw Kəristəw kə mbəzliy fə shəndəkə, ta paꞌ kwa ndimndim. *Amin.
Kwa kərni gəzə kwəma lə səkwəpə
22A ngwarməhira, ə cəꞌwəŋwəy ya, zləɓatim kwəma na lə vəshi mbə nefer ghwəy. Sa nzanay, kwəmaa dzaa mətsəhətəŋwəy bərci ta nəw kwəma Hyala na. Ma kwəma tsasliŋwəy ya na mbə zliya nay, kwəma biti naw.
2313:23 Timəte: 1Kwər 4:17Ə ɗee gəzaŋwəy, a ghwəy mbəə sənay, nanay, a məndi pəlay zəməmmə Timəte kwa fərshina. Mbaꞌa kə dzaa tsəhəy tikə vəghee taŋtaŋəy, ghəy li dza naa dza ghala pətsa dzee vaa maɗi ta nighəŋwəy.
24Səkwətəram mbəzliy ꞌwaŋwəy kwal gwanashi, mbaꞌa mbəzli mbə nəw kwal Hyala gwanashi. Mbə səkwəŋwəy na ngwarməhimmə tə hiɗi ka Itali kwərakwə.
2513:25 Gal 6:18Məntəŋwəy zhəhwər tsa nzə Hyala gwanaŋwəy ki. Tiɓa kərayee, nza ghwəy nza.