Kwa baka zliya tsasliti Pəl kaa
Timəte
Kwəma dza ghwəmməə gha sənataa dzəkən zliya na
Zliya nay, kwa baka zliya tsasliti Pəl na kaa Timəte. Ghala pətsa vay, ghəci kwa fərshina kwa baka səɗa ci tə hiɗi ka Rəm na.
Tə kwa kərni zliya nay, mbə gəzə na Pəl dzəkən shiy kəsay. Ghəciy, wəzə nəwhwə na kwal tsa Yesəw. Nana kiy, mbəzli ɗaŋ zlay na kwətiy, ghəci na, aa sənay ndəkwə nzee ta məti, kə. Na gəzanci na kaa Timəte nza ghəci səəkə ta kwəmay mətsə ci li taŋtaŋ (vəh 4:6-22).
Zliya naa kwa kərni mbə zliyahi tsasləhwə Pəl gwaꞌa gwaꞌa.
Avanay njasa nəwva kwəma mbə zliya na:
Vəh 1:3 paꞌ tə vəh 2:1-13 Pəl məni ꞌwəsa kaa Hyala ta ɗi tsa Timəte lə ta ɓə tsa ɓanavə na nəfə tsa ci kaa Yesəw. Dzəghwa na diɓa ka gəzanci kaa Timəte a ghəci garəy jarjar kwa kwal Hyala ya mbə ngəraꞌwə, nza ghəci jihəvaa dzəmbə gəzə kwəma Hyala kataŋ na.
Vəh 2:14 paꞌ tə vəh 4:1-5 Pəl gəzanci kaa Timəte a ghəci ndəghwə ghən tsa ci va mbəzliy pala ghəpəhi gəmgəm ni va kəəti ma mbəzli kwa kwal Hyala, kala dzar ma kwa mbəzliy ɓəni shi dzərvə va kaa mbəzli. Zhini na ka gəzanci a ghəci nəw səəbə Pəl, ka garəy wəzə wəzə tə kwəma ɓənivə na va ghəci jəwəy.
Vəh 4:6-22 Pəl gəzə kwəmaa dzəkən sləni ci mənəhwə na, zhini ka məni ꞌwəsa ghəci kaa Ndə sləkəpə sa kəətiti na.
1Pəl səkwə Timəte
11:1 1Tim 2:7Yən tsasli na zliya na, yən yən Pəl, ntsa tarəvə Hyala ta nza ka ndə kwal tsa Yesəw *Kəristəw, ta gəzə kwəma kaa mbəzliy dzəkən piy tsaa gəzəkə Hyala ɓanshi səvəri mbə jakəva tsa shi lə Yesəw Kəristəw. 21:2 Timəte: 1Tim 1:2; 1Kwər 4:17Kaa ngəŋa gha Timəte tsaslee zliya na. Gha gha zəghwee ɗitee tərəŋw. Məntəŋa wəzə hwər tsa nzə Didi Hyala, ghəshi lə Ndə sləkəmmə Yesəw Kəristəw, mbaꞌa ghəshi zhəhwərti zhəhwər tə gha, zhini mbaꞌa ghəshi ndaŋa zərkə mbə nzəy tsa gha.
Pəl mətsahanci bərci kaa Timəte
31:3 Flp 3:5; 1Tim 1:5ꞌWəsa nə ya kaa Hyala ghərantee va sləni lə nəfə tsee ɗewɗew, njasa niy mənəhwə jijihira va. Mbə mananta ꞌwəsa kee nza tə gha. Ya hwəmɓa cəꞌwee Hyalay, war mbə cəꞌwə kee nzaa dzəkən gha, havəghwə lə həvir gwaꞌa. 4Ka za ghən tsee ta wahə niy wahəhwə gha va tə ya ghala vəghwə tsaa maɗee va ta dzaraw. Tərəŋw mawtee zhiniy naŋa, ta mbə nəfə tsee vəshiy. 51:5 SləniKY 16:1Ka za ghən tsee diɓa ta nəfə tsa gha va ɓanavə gha gwanay kaa Yesəw *Kəristəwəw. Ma kwataŋay, pərɓa kəhəŋa Ləwizə ɓanavə na nəfə tsa nzə kaa ngəci, zhən məŋa ꞌWənisə. E sənay, gha kwərakwə kiy, a gha ɓanavə nəfə tsa gha gwanay kaa Yesəw. 61:6 1Tim 4:14Va tsəgha gəzaŋee əntaa ghən tsa gha zay, ə pə ghaa jihəva ta ghəra sləni Hyala lə vəli vəlitəŋa *Safə tsa Hyala. Ghala vəghwə tsaa fakənŋee va dəvə ndaŋa Hyala bərci va. 71:7 Rm 8:15A na Safə tsa nzə va ndammə Hyalay, Safə tsaa mənimmə hwəlikwə naw, bərci naa ɓəmmə, ta mbə ghwəmmə ghəranta sləni kaa Hyala, ka ɓəmmə bərci ta mbə ghwəmməə ɗi nihwəti mbəzli, lə ta sənay kəsə ghən tsa ghwəmmə wəzə wəzə.
81:8 2:9; Rm 1:16Ghənzə tsəgha kiy, əntaa gha haꞌwə lə gəzə kwəmaa dzəkən Ndə sləkəmmə kaa mbəzli ma. Əntaa gha haꞌwə diɓa ya tsəgha nzee kwa fərshina ta kwəma Yesəw ma. Ə pə ghaa sa ngəraꞌwə tə mbərkə ta kwəma wəzə na va, njasa see tsa kwərakwə. Ə pə ghaa sa ngəraꞌwə lə bərci ndaŋa Hyala va. 91:9 Ef 2:8-9; Tit 3:5Hyala vay, ghənzə mbəlitəmmə na, zhini ghənzə harvəmmə, ta mbə ghwəmməə mənimmə ka mbəzli nzə. Ma diɓay, mbəlitəmmə na tə sləni mənti ghwəmmə wəzə naw. Sa nzana tsəgha ghənzə ɗi mbəlitəmmə na, sa ɗi na məntəmmə wəzə hwər tsa nzə. Ghala hiɗi ghwəla ta ghava tarəkə na mənimmə wəzə hwər tsa va tə mbərkə sləni dza Yesəw Kəristəw ta məni. 101:10 Zhŋ 1:14; Tit 3:6; piy lə məti: 1Kwər 15:20, 55, 57; Ebr 2:14-15Nana kiy, a wəzə hwər tsaa niy tarəkə Hyala va məni kaa mbəzli cikəvərivay dzəti ngwəla bazhə bazhə. Sa nzana mbaꞌa Ndə mbəlimmə Yesəw Kəristəw səəkəy dzəti hiɗi, mbaꞌa ꞌwəshamti bərci məti. Səvəri mbə kwəma mənti na va tsəghay, ə ɗi naa cimmə, mbaꞌa pə ghwəmmə zləɓavə kwəma wəzə na vay, ta kwəmavə piy tsaa kəɗi ma dza ghwəmmə.
111:11 1Tim 2:7Hyala fəyra na ka ndə kwal tsa nzə, ta gəzanshi kwəma wəzə na va kaa *mbəzliy kamaa ka Zhəwifə lə ta ɓananshi. 12Tə mbərkə kwəma va nzee mbə sa ngəraꞌwə sənzənva kwa fərshina. Ya tsəgha nzə kiy, ka hazlənee va ngəraꞌwə tsa va tepəw, sa nzanay e ɓanavə nəfə tsee kaa Yesəw, mbaꞌee sənay, mbə nəfə tsee na, a bərci və ta ndəghwəti sləni ci va ndara na paꞌ fəca vici dza naa zhəghəvaa səəkə ta sla ngwəvəə dzəkən mbəzli, pən.
131:13 1:5; 1Tim 1:10Ma kwəma kataŋ na va gəzaŋa yay, gəzanshi kaa nihwəti mbəzli war njasa favə gha va vəya. Gha mbə gəzanshiy, ɗi tə gha mbəzli. Mbaꞌa gha ɓanavə nəfə tsa gha gwanay kaa Yesəw Kəristəw. Ma bərci ka ghwəmmə vaa kwəmavə ta məni tsəghay, sa nza ghwəmmə jakəjakə lə Yesəw Kəristəw na. 141:14 1Tim 6:20A pə gha kəsəvə kwəma wəzə na va ndaŋa Hyala bekir dəvə. Safə tsa Hyala va fambə na mbə nefer ghwəmmə dza naa kəətiŋa ta kəsə nzə.
151:15 4:16A gha sənay, a mbəzliy nəw Yesəw tə hiɗi ka Azəy zlara gwanashi. Mbə shi na kar Fizhel ghəshi lə Erməwzhen. 161:16 ꞌWəneshifər: 4:19Ma na ꞌWəneshifər na naciy, mbə dəpəra nəfə tsee ka naa nza ya hwəmɓa. Kar naa haꞌwə ta dzəvəghee kwa kwəma mbəzli ya tsəgha nzee kwa fərshinaw. Ə cəꞌwee Ndə sləkəmmə a ghəci mananatishi wəzə hwər kaa mbəzli kəghi tsa ci gwaꞌa. 17War sa səəkəy na tikəə dzəmbə məlmə Rəməy, tərəŋw pəlahwə na pətsa nzee ti wəzə, dza na mbaꞌa kəsara. 18A Timəte, a gha sənay kwərakwə njasa kəətəhwəra na, ghala pətsaa nzee va mbə məlmə Efesə. Ə cəꞌwee Ndə sləkəmmə, a ghəci mananati wəzə hwər tsa ci, fəca vici dza naa səəkə ta məni ngwəvəə dzəkən mbəzli.
2Ndə ghəra sləni tsa Yesəw *Kəristəw lə nəfə kwətiŋ
1Na na ghay zəghwee Timəteyey, a pə ghaa səꞌwa kwəma mbə sləni gha. Wəzə hwər tsa Hyala va ndammə na mbə jakəva lə Yesəw Kəristəw dza naa ndaŋa bərci ta məni nzə. 22:2 1Tim 1:10; 4:14Kwəma Hyalaa niy favə gha va səvəri mbə miy tsee, yən mbə gəzanshi kaa mbəzli ɗaŋəy, ɓəvə kwəma va, a gha ɓanavəshi mbə dəvə shi kaa mbəzli kataŋ ni gar mbay ghəshiy ɓananshi kaa nihwəti mbəzli kwərakwə.
3Mbaꞌa kə ngəraꞌwə kəsaŋa tə mbərkə kwəma Yesəw Kəristəwəy, ə pə gha dzaa sa, njasa ka nihwəti mbəzli vaa sa. Səꞌwa mbə sləni Kəristəw njasa ka ndə sawji vaa səꞌwa mbə mbəz. 4Mbaꞌa kə ndə sawji mbə mbəzəy, wəzə wəzə ka naa ghəra sləni ci, ta təɓanci kaa ntsa ci dikə tsa. Kar naa kəslimbə ghən mbə məni shi məni mbəzli gəmshi ni dzar mbə məlməw, tsəgha na lə gha kwərakwə ki. 52:5 4:7-8A gha sənay ɓa, mbaꞌa kə ndə pəhətəvay ta kəsli bali ta gwəramti, mbaꞌa kə kala kəsli lə kwal njasa ɗi məndiy, ka dza məndiy wanaghə zhəmə ciw. 6Ndə za tsaa sahwə ngəraꞌwə dalala mbə zay, pərɓa ghəci ka naa kwəmavə na ci bəla mbə shi zati na va kwərakwə. 7Təkə tə gha wəzəə dzəkən kwəma gəzaŋee va. Mbaꞌa pə ghaa təkə kwəmaa dzəkənəy, a Ntsaa sləkəmmə taa ndaŋa məhərli wəzə na ta sənata kwəma ɗi kwəma va gəzə gwaꞌa.
82:8 Rm 1:3-4; 1Kwər 15:4Zəzətiy dzəkən Yesəw Kəristəw, ntsa mbə hwəhwə tsa mazə *Davitə. Sa pəəsliti məndiy, dza na mbaꞌa satiy mbə məti njasa gəzəkə kwəma wəzə na va. Ghənzə na kwəma wəzə na va gəzee kaa mbəzli. 92:9 1:8; Ef 3:1; Flp 1:12-14War tə mbərkə ti kee sa ngəraꞌwə. Mbaꞌa məndi tsaghwara kwa dəŋw nja ndə yiɗi kwəma. Ya tsəgha tsaghwara məndi kwa dəŋwəy, ma na kwəma Hyala na, ndə tiɓa ka mbay tsaghwa kwa dəŋwəw. War mbə mətsəhə gəzə nzə dza nihwəti mbəzliy nza kwa kwəma kwa kwəma. 102:10 Rm 5:2; Kwəl 1:24Ava va tsəgha səꞌwee sa ngəraꞌwə ghənghən ghənghən. Tawa səꞌwee ngəraꞌwə tsa va kiy, sa ɗee nihwəti mbəzli tsəhavə Hyalaa mbəlishi mbə Yesəw Kəristəw kwərakwə. Ta dza ghəshiy nzəyshi tə pətsa gwəmati Hyala mbə mazə tsa nzə shəndəkə tsa mə ghwəmə paꞌ kwa ndimndim. 112:11 Rm 6:8Tsəgha dza ghaa səꞌwa kwərakwə ki, sa nzana kwəma dzee na ta gəzəy, kwəma kataŋ kataŋ na na:
Mbaꞌa pə ghwəmmə bəkwəmmə lə Kəristəwəy,
ta piy dza ghwəmmə li kwərakwə.
122:12 Mt 10:32-33; Rm 5:17Mbaꞌa pə ghwəmmə garəmmə jarjar tə kwəma Hyala
ya mbə ngəraꞌwəy,
ta məni mazə dza ghwəmmə li kwərakwə.
Mbaꞌa pə ghwəmmə ni sənay tsava ndə ghəyəw pə ghwəmməy,
ta gəzə dza na, sənashi nini mbəzli yaw,
kə kaa ngəmmə kwərakwə.
132:13 Rm 3:3-4Mbaꞌa pə ghwəmmə zhəghanavə hwəm kaa kwəma ciy,
na naci na, ka dza naa zhəghə hwəm kaa kwəma ciw.
Sa nzanay, ka mbay naa zhiniy
vərasləti vəraslə kaa ghən tsa ciw.
Njasa ka ndə ghəra sləni nzə, ka na təɓanta kaa Hyala
142:14 1Tim 1:3-7; 6:4; Tit 3:9Zazanshi tə gha kwəma gəzəkəŋee va kaa mbəzliy nəw kwal Hyala. Ma nza ghəshi təkəə dzəkən. Gəzanshi wəzə lə slən tsa Hyala: Ka hə həərəva ghwəy ta kwemer ghənghən ghənghən ni ma, pə gha kaa ngəshi. Sa nzanay, gəla ni tsəgha ni va shiy na, ka dza ghəshiy kəətiti ndə ya jəw nzəw. War ə na na dza ghəshiy yiɗivəri nefer mbəzliy fafashi gwaꞌa tsəgha. 152:15 1Tim 1:10Ta na tsa gha ghənəy, ə pə ghaa jihəva, nza shi məni gha təɓə kwa kwəma Hyala. Ə pə gha məniŋa ka ndə ghəra sləni tsa kama shi haꞌwə haꞌwə ni mbə sləni ci kwa kwəma Hyala, saa canshi kwəma kataŋ na lə kwal tsa nzə kaa mbəzli. 162:16 1Tim 1:4Ma na kwemer gəmshi ni va təɓə ma va Hyalay, ka i miy tsa gha ghaa dzəmbə shi ma.
Sa nzana, mbəzliy gəəzə gəla shi tsəgha ni vay, sahə sahə na, mbərəkə dza ghəshiy zlay kwal Hyala. 172:17 Himene: 1Tim 1:20Ma kwəma shi va diɓay, ə naa zləliva dzar mbə mbəzli nja zhi daŋwazha tsaa nza va tə ndə kala kəɗi ma. Mbə gəla mbəzli ka ɓananshi *kwəma jikir na va kaa mbəzli na kar Himene ghəshi lə Filetə. 18Ma mbəzli vay, ka ɓananshi kwəma kataŋ na ghəshi kaa mbəzliw, war dzərvaa na ɓananshi ghəshi kaa mbəzli. Ma kə ghəshiy: A Hyala zhanakati mbəzli mbə məti mbəradzəta, kə ghəshi. Dza ghəshi mbaꞌa ghəshi səəvəri məhərli nihwəti mbəzli lə kwəma shi va, mbaꞌa niva zlay nəw kwal Hyala sənzənva. 192:19 Ɓəla 16:5; Zhŋ 10:14Ya tsəgha nzə kiy, na kataŋ na kwəma Hyala na ka zhəghəva naw. Ghala mbə lə səɗa ciki tsaa nzəyta va bəlbələw. A məndi tsaslatiy dzəti səɗa ciki tsa va: «A Ndə sləkəpə sənashi nici mbəzli» kə məndi. Zhini ɓa na: «Ntsaa ni, ntsa Ndə sləkəpə *Kəristəw nzee kəy, ə kə zlata məni kwəma jikir na» kə məndi.
202:20 Rm 9:21A ghwəmmə sənay, mbə ciki tsa ndə shiyəy, ghənghən ghənghən na shiy mbəɓa, tiɓa kwekwer məntim tə tsahi mbəzə, tiɓa kwekwer ꞌyesler, tiɓa kwekwer gagahi, tiɓa həlepipi, dza ghaa kəsashi. Ni wəzə wəzə ni vay, fəca nza makwaghwa tiɓa ka məndiy ɓəshiy səvəri. Ma nihwəti va na, ta zəmə shi zəmə kəghi ya hwəm na sləni shi. 212:21 3:17Tsəgha na lə ghwəmmə kwərakwə. Mbaꞌa kə ndə zlata məni kwəma jikir na njasa gəzee vay, nja kwakwa tsa məntim va tə tsahi mbəzə ka məndiy ɓəə səvəri war ta makwaghwa dza naa nza. Ma ntsa vay, sa Hyala dza naa nza, ta ɓəvə dza Hyala ta sləni nzə. Ghəciy, ya ta namaɓa sləni wəzə na gwaꞌa na, war yə ka naa ni.
222:22 1Tim 6:11Ə gəzaŋee, əntaa gha məməni gəla shi ɗi nihwəti gwəla va məni gəmgəm ni ma. Tsarakə pə gha zlay kwal tsa gəla shi tsəgha ni va. Lə kwal tsa nzə pə ghaa nəw kwəma, ya namaɓa nzə. Kəsəvə kwəma Yesəw Kəristəw, ɓanavə nəfə tsa gha wəzə wəzə. Ə pə ghaa ɗi nihwəti mbəzli, ka nzəy lə zərkə kwa jipə tsa ghwəy lə mbəzli nza nəfə tsa shi ɗewɗew, mbəzliy cəꞌwə Ndə sləkəpə. 232:23 2:16Ma na ghəpəhi kama ghən va ti shiy, ka i miy tsa gha ghaa dzəmbə shi ma. A gha sənay, gəla ghəpəhi tsəgha ni vay, war lə miy ka ghəshiy kərkəva. 242:24 1Tim 3:3; Tit 2:7-8Ta na ndə ghəra sləni kaa Ndə sləkəpəy, ka təɓə na ghəciy məni miy lə mbəzliw. Na naciy, war wəzə təɓə na ghəciy mananshi kaa mbəzli gwanashi. Ka ɓananshi shiy kaa mbəzli lə məhərli, mbaꞌa sənay səꞌwa kwəma shi. 252:25-26 1Tim 2:4Ya ə nza mbəzli tiɓa kala ɗi zləɓa kwəma ciy, mbaꞌa sənay ɓananshi shiy lə məhərli. Nda nza Hyala ghavəə kəətitishi, mbaꞌa ghəshi zhəghanti nzəy tsa shi, ta sənata na kataŋ na kwəma. 26Ya tsəgha kəəsətishi *ndə jaka tsa Hyala nja kwa zhəva, ka mananci kwəma ɗi na ghəshiy, a məhərli shi wəzə na taa zhəkəta bərkee, ta mbə ghəshiy mbəlishi səvəri mbə dəvə ci.
3Shiy dzaa məniva hiɗi ndəkwə ta kərə
13:1 1Tim 4:1; 2Pi 3:3; 1Zhŋ 2:18; Zhəwdə 18A zəghwee Timəte, fə tə gha ghən wəzə ta kwəma ɗee na gəzaŋa tikə: Geꞌi lə kwa kərni vəghwəy, vəghwə tsa ꞌyahəꞌyahə tsa dza naa nza. 23:2-4 Gal 5:19-21Sa dza naa nza ghalaɓay, war tsa shi ghən dza mbəzliy ɗi, ka məni mətsə tərəŋw ta gəna, ka vəshi, ka kəli ghən tsa shi, ka tsəərə Hyala, ka dza mbəzliy ɗi fəti va mbəzliy yakəshiw, ka ghəshi dzay, kala məni ma ꞌwəsa kaa mbəzliy kəətitishi, ka dza ghəshiy haꞌwə tə shiy dzar kwa bəla Hyalaw. 3Mbəzli va diɓay, jikir dza hwər tsa shiy nza, ka dza hwər tsa shiy zhanshi ta ndəw. War ə dza ghəshiy tsəhtsəhəə dzəkən nihwəti mbəzli, ghwampa ghwampashi dza ghəshiy məni shiy, ka ndərəm lə mbəzli. Ka dza ghəshiy ɗi məni wəzəw. 4Ka nga ɗafa ta nihwəti mbəzli dza ghəshiy nza, ka məni war kwəma kama ghən ti, ka kəli ghən tsa shi tərəŋw. Na nashiy, shiy təɓanshi dza ghəshiy ɗi məni, kala ɗi ma Hyala. 53:5 Mt 7:15, 21; Rm 2:19-20; Tit 1:16Ka ghəshi dzay, mbaꞌa ghəshi mənti ghən tsa shi nja ka nəw Hyala, kala zləɓa ma na kataŋ na kwəmaa dzaa ɓanshi bərci kwa kwal Hyala tsa va. Gəla mbəzli vay, kərakə pə gha zlay kwal tsa shi. 63:6 Tit 1:11Nihwəti mbəzli mbə mbəzli vay, ə ka ghəshiy dzakə ghi tsa mbəzli ka dzaa ngəɗi miꞌi daw daw bərci ni kəsashi ghəshi kəyɓa, ta mbə miꞌi vaa ɓəvə kwəma shi va tsəgha. Miꞌi vay, ka məni *kwəma jikir naa ghəshi tərəŋw, ka məni kwəma ɗi vəgha shi. 7Mbə ɗi ɓənivə shiy miꞌi va na, daw məhərli shi ta sənata na kataŋ na kwəma. 83:8 Səvəri 7:11, 22; 8:3, 14; 1Tim 6:4-5Gəla mbəzli vay, mbazaa nga ghəshi lə kwəma Hyala njasaa niy məni kar Zhanesə va ghəshi lə Zhambəresə mbəradzə, 3:8 Kar Zhanesə lə Zhambəresə tsa vay, sləneɗemerəy niy fanati ka Zhəwifə kaa ka ɗəfələə niy nga mbaza va lə Məyizə tə hiɗi Ezhipətə na ghəshi (Səvəri vəh 7:11-12). kala zləɓa ma kwəma Məyizə. Na nashiy, yiɗi yiɗi na məhərli shi. Ɓanavə nəfə tsa shi ghəshi kataŋ kataŋ kaa Yesəwəw. 9Ka dza ghəshiy dzavə dza kərakə lə na shi va sləniw, sa dza naa nzay, ɗaŋ dza mbəzliy fəti ghən ta sləni shi va kama ghən ti, njasa niy fətim va ghən ta sləni kar Zhanesə va kama ghən ti ghəshi lə Zhambəresə mbəradzə.
Kwəmaa zəzəə dzəkən ya hwəmɓa
103:10 Rm 16:24; 1Tim 1:5Ta na tsa gha ghənəy Timəteyey, gwaꞌa gwaꞌa sənashi gha shi ɓananshee kaa mbəzli. Gwaꞌa naghamti gha ya nzəy tsee kwa kwal Hyala. A gha sənata kwəma ɗee mbə sləni ghəree. A gha sənay ya njasa ɓanavee nəfə tsee kaa Yesəw, ya njasa səꞌwee kwəma gwaꞌa. A gha sənay diɓa njasa ɗee mbəzli, njasa kəsəvee kwal Hyala wəzə. 113:11 SləniKY 13:50; 14:5; 14:19; sa ngəraꞌwə: Cem 34:20; 2Kwər 11:23-29A gha sənay njasa sahwəmra mbəzli ngəraꞌwə diɓa. A gha sənata kwəmaa səəkə kənee mbə məlmə Antiyəshə, lə mbə məlmə Ikəniyəm, mbaꞌa mbə məlmə Listər gwaꞌa. Na kataŋ nay, tərəŋw samiyra ghəshi ngəraꞌwə. Ləy hwəm shi va kiy, a Ndə sləkəpə mbəlikəvəriɗa mbə ngəraꞌwer va gwanashi. 123:12 Mt 16:24; Zhŋ 15:20; SləniKY 14:22; 1Tes 3:3Ta na nava na kataŋ nay, ya wa ntsaa ɗi nəw kwal Hyala wəzə njasa təɓə na, tə sa nzee ntsa Yesəw *Kəristəw kəy, ta sanci ngəraꞌwə dza mbəzli. 13Ma na mbəzliy kəsəvə war məni jikir tsa shi, lə slasla dzərvə shi na shiy, war ə dza ghəshiy dza kwa kwəma kwa kwəma lə kwəma shi gəmgəm na. War ka ngəɗishi *ndə jaka tsa Hyala, ka ngəɗi nihwəti mbəzli ghəshi kwərakwə.
143:14 2:2; 1Tim 1:10Na na ghay Timəteyey, ə pə gha garəŋa tə shi ɓənivə gha va wəzə, sənashi gha ka shi kataŋ ni, lə nəfə tsa gha gwanay. Sa nzanay, a gha sənay gəla ntsa ɓənivə gha va shi va və wəzə. 153:15-16 Zhŋ 5:39; Rm 15:4; 1Tim 4:13; 2Pi 1:21Kəsəvəshi wəzə, sa nzanay, ghala ghaa zəghwəŋa sənata gha kwəma mbə Zliya Hyala. Kwəma mbə vay, ghənzə dza naa citəŋa kwal tsaa sənata kwəma, ta mbə Hyalaa mbəlitəŋa, sa ɓanavə gha nəfə tsa gha kaa Yesəw Kəristəw. 16Gwanata kwəmaa tsaslita mbə Zliya Hyalay, kwəmaa səəkə va Hyala na, na tsasliti məndi. Zliya vay, wəzə na ta ɓənimmə kwəma kataŋ na. Mbaꞌa pə ghwəmmə mənti *kwəma jikir nay, ka cimmə ghənzə, zhini ka zhəghəmməə zhəghwa kwal tsa wəzə tsa, ka ɓənimmə məni sləni njasa ɗi Hyala. 173:17 2:21Sa məni kwəma Hyala va tsəghay, ta mbə ntsa Hyalaa nza gwəma gwəma mbaꞌa kwəmavə shiy dzaa kəəti ta məni sləni wəzə na gwanata.
414:1 SləniKY 10:42; 2Kwər 5:10; 1Pi 4:5Ə cəꞌwəŋee mbə slən tsa Hyala lə mbə slən tsa Yesəw Kəristəw a gha gəzə kwəma Hyala kaa mbəzli. Ə cəꞌwəŋee tə mbərkə səəkə tsa Yesəw Kəristəw ta sla ngwəvəə dzəkən mbəzli tə ghwəməshi ni lə ni bəkwə bəkwə ni, ghəci saa dza va ta səəkə ta sləkə mbəzli, 24:2 SləniKY 20:20, 31; Tit 1:13Ə gəzaŋee, ə pə ghaa gəzə kwəma Hyala kaa mbəzli, ka jihəvaa dzəmbə gəzə nzə. War ə pə ghaa gəzanshi. Ya ghala vəghwə tsa ɗi mbəzli fa nzə, ya ghala vəghwə tsa ɗi ma ghəshi favə gwaꞌa. Mbaꞌa kə mbəzliy məni *kwəma jikir nay, ə pə ghaa naɓəshi, ka gəzanshi a ghəshi zlata məni nzə. Ə pə ghaa mətsahanshi bərci ta məni na wəzə na kwəma. Gha mbə ɓananshi kwəma Hyalay, ə pə ghaa səꞌwa kwəma. 34:3 1Tim 1:10; 4:1Sa nzanay, a tsahwəti vəghwə dzaa səəkəy, vəghwə tsa vay, ka dza mbəzliy ɗi favə na kataŋ na kwəma məndiy ɓananshiw. War kwəma ɗi vəgha shi dza ghəshiy məni. Ka ghəshi dza na, tsəhaꞌ ghəshi tsəhavə mbəzliy ɓənipə shiy təɓanshi. 44:4 1Tim 1:4Ka dza ghəshiy ɗi fa na kataŋ na kwəmaa dzəghwa sləmə shiw. Mbərəkə dza ghəshiy zlata na kataŋ na kwəma, ka dzashi ta fafa kwəma jiji.
5Na na ghay Timəteyey, gwəmavə ndəghwə ghən tsa gha wəzə, mbə shiy gwanashi kwa kwəma Hyala. Ə pə ghaa səꞌwa ngəraꞌwə tsaa dzəkən gha. Gəzanshi Yəwən kwəma wəzə na kaa mbəzli. Wəzə wəzə pə ghaa məni sləni ndaŋa Hyala mbə dəvə gha ta məni nzə.
64:6 Flp 2:17; 2Pi 1:14Ta na tsee ghənəy, ndal tərə vəghwə tsee ta mətiw. Nja shi ka məndi vaa dza ta ta Hyala li shi nzee. 74:7-8 1Kwər 9:24-25; Flp 3:12-14; 1Tim 1:18Wəzə wəzə ghərantee sləni kaa Yesəw Kəristəw, ghala mbə ghəy lə ntsaa mbəzəti mbəz tsa wəzə tsa vaw. E kərkamti sləni ndara Hyala ta məni nzə, nja ntsaa kəɗamti kəsli bali ci va nzee. E nəwti kwal Hyala paꞌ tə pətsa kərkə na kala zhəghanavə hwəmee. 8E sənay nanay, mbə ndəghəra na zhəmee va Hyala mə ghwəmə, sa nzana mbaꞌee mənira ka ntsa slar tsa. Ndə sləkəmmə tsaa məni ngwəvə va lə kwal tsa nzəy, ghəci dza naa ɓəra zhəmə va. Fəca dza naa səəkə ta məni ngwəvəə dzəkən mbəzli dza naa ɓəra. War kaa ngəra dza naa ɓəra zhəmə va kwətiraw, ya wa ntsaa ndəghə vəghwə səəkə tsa Kəristəw lə nəfə kwətiŋəy, ta ɓanavə dza na kwərakwə.
Pəl har Timəte, ta səəkəə dzəvəgha
9A zəghwee Timəte, ə pə ghaa diva ta səəkə tikəə dzəvəghee kyaŋwkyaŋw. 104:10 Flp 2:21; Demasə: Kwəl 4:14; Flm 24; 1Zhŋ 2:15; Titə: 2Kwər 2:13Sa nzanay, a Demasə zlara mbaꞌa dzay dzəmbə məlmə Tesalənikə, sa ɗi na shi tə hiɗi. Ma Kəresensə naci na, mbaꞌa dzay dzəti hiɗi ka Galatə, mbaꞌa Titə dzay dzəti hiɗi ka Dalmati. 114:11 Ləwka: Kwəl 4:14; Markə: Kwəl 4:10Kwataka Ləwka na saa tərmbə vəghee tikə gwaꞌa tsəgha. Fəca ka gha maɗiy səəkəy, pəməkəvə tə gha Markə kwasəbə gha. Sa nzanay, ta kəətitəra dza naa dza tikə mbə slənee. 124:12 Tishikə: Kwəl 4:7-8Na na Tishikəy, e ghwənay tsavaa dzəmbə məlmə Efesə. 134:13 SləniKY 20:6Ghaa səəkəy, tsəhəŋa tə gha mbə məlmə Tərəwasə, nza gha dzakə ghi tsa Karpəsə ɓəvəra kwəbaŋ tasli tsee kəyɓa. Ɓəvə tə gha Zliyahi kwəma Hyala diɓa, gaw ni ka hwəta va na ni gwəree ɗi.
144:14 Mt 16:27; Alekəsandərə: 1Tim 1:20Alekəsandərə ndə pəsli tsa vay, tərəŋw məntəra na *kwəma jikir na tikə. Ndə sləkəmmə dza naa wanci zhəmə kwəma ci va jikir na. 15Ya gha ciy, ndəghwə tə gha ghən tsa gha və, nəghətaa ghəci məntəŋa kwəma jikir na kwərakwə. Sa nzanay, ka ɗi naa favə shi ɓəni ghəy va kaa mbəzli ya jəw tsətsəw.
164:16 1:15Fəca ghee garə kwa kwəma mbəzli tə ngwəvə, ta gəzə kwəma kən ghən tsee səvəriy, ndə tiɓa mbaꞌa niy kəətəhwəraw. Mbəzli gwanashi niy zlara na kwətira. Ə cəꞌwee Hyala a ghənzə pəlashi kwa hwər nzə. 174:17 Dani 6:21; Cem 22:22; SləniKY 1:8; 23:11Ya tsəgha niy zlara məndi talay, niy zlara Ndə sləkəpəw. Aa niy kəətitəra, mbaꞌa ndara bərci, ta mbayee gəzanshi kwəma ci kaa mbəzli kwa pətsa kəray na, kala hazləni mbə nəfə tsee ya jəw nzə. Ɗaŋ *mbəzliy kamaa ka Zhəwifə favə kwəma Hyala fəcava. Ava tsəgha kəətitəra Ndə sləkəpə, mbaꞌee mbəlira va dzəghwa miy zhəl. 184:18 2Kwər 1:10; Flp 1:19-20Ya namaɓa kwəma jikir na səəkə naa dzəkən yay, e sənay ta mbəlantəra dza Ndə sləkəpə və. Ta ndəghwətəra dza na ta mbayee tsəhəra mə ghwəmə tə pətsa sləkə na. Ə pə ghwəmməə fal dikə tsa Hyala ya hwəmɓa. *Amin.
Pəl kərni zliya ci lə səkwə nihwəti mbəzli
194:19 Akilasə lə Pərishil: SləniKY 18:2; ꞌWəneshifər: 2Tim 1:16-17Kwa kərni kwəma ɗee gəzaŋa kiy Timəteyey, ə ɗee ghaa səkwətəra Pərishil ghəshi lə zata Akilasə, mbaꞌa gha səkwətəra mbəzli kəghi tsa ꞌWəneshifər kwərakwə. 204:20 Erastə: SləniKY 19:22; Rm 16:23; Tərəfim: SləniKY 21:29Erastəy, mbə məlmə Kwərintə nzəyəy na, na na Tərəfim na mbaꞌee zlay mbə məlmə Miletə sa nzana gwərapəy ghəci niy nza. 21Na na ghay, ə pə ghaa diva ta səəkə tikə kyaŋwkyaŋw, ka vəghwə tasli səəkə. Mbə səkwəŋa na kar Ewbələsə, lə Pəwdesə, mbaꞌa Linəwsə, mbaꞌa Kwələwdiya. Zhini mbə səkwəŋa ngwarməhimmə mbə nəw Yesəw tikə gwanashi.
224:22 Gal 6:18Nana kiy Timəteyey, nza gha nza, ndəghwətəŋa Ndə sləkəpə, mbaꞌa məntəŋwəy wəzə hwər tsa ci gwanaŋwəy. Tiɓa kərayee, nza gha nza ki.