MARKOS

MARKOS

¹ Ini an Marahay na Bareta ni Jesu-Cristo na Aki nin Dios, ² siring sa nasusurat sa libro ni Propeta Isaias: “‘Uya, papaenoton ko saimo an sugo ko, nganing andamon an dalan na aagihan mo.’ ³ Igwang nagkukurahaw sa kalangtadan: ‘Andama an dalan para sa Kagurangnan; tanosa an dalan na saiyang lalakawan!’” ⁴ Kaya nagduman si Juan sa kalangtadan. Nagbunyag siya asin naghulit sa mga tawo, “Magbakle na kamo saka magpabunyag asin papatawadon kamo nin Dios kan mga kasalan nindo.” ⁵ Nagduman sa pagdangog ki Juan an gabos na taga Judea saka taga Jerusalem. Itinuga ninda an saindang mga kasalan dangan binunyagan sinda ni Juan sa Salog nin Jordan. ⁶ An gubing ni Juan hinabol na buhok nin kamelyo saka may hagkos siyang anit; an kinakakan niya doron asin dugos. ⁷ Nagpahayag siya sa mga tawo, “An tawong maabot na kasunod ko mas mapangyari ki sa sako, asin dai ako maninigo na maghale kan saiyang sandalyas. ⁸ Binubunyagan ko kamo sa tubig, alagad siya mabunyag saindo sa Espiritu Santo.” ⁹ Dai nahaloy nag-abot si Jesus hale sa Nazaret nin Galilea asin binunyagan ni Juan sa Salog nin Jordan. ¹⁰ Pakahawas ni Jesus sa tubig, nahiling tolos niya na an langit nabuksan asin an Espiritu Santo arog sa salampati na naghihilig saiya. ¹¹ Dangan nagsabi an sarong tingog hale sa langit, “Ika an sakong namomotan na Aki na sakong ikinakaogma.” ¹² Pinaduman tolos siya kan Espiritu Santo sa kalangtadan. ¹³ Kwarentang aldaw siya duman, na pinagsogotan ni Satanas. Idtoon man duman an mga mariringis na hayop; asin pinaglingkodan siya kan mga anghel. ¹⁴ Kan mabilanggo si Juan, nagduman si Jesus sa Galilea asin naghulit siya kan Marahay na Bareta nin Dios. ¹⁵ Nagsabi siya, “Uminabot na an talaan na panahon; uya na an Kahadean nin Dios! Magbakle kamo asin magtubod sa Marahay na Bareta!” ¹⁶ Kan naglalakaw si Jesus sa baybayon kan Danaw nin Galilea, nahiling niya an magtugang na parasira—si Simon saka si Andres—na nag-iitsa kan hikot sa danaw. ¹⁷ Inapod sinda ni Jesus, “Sumunod kamo sako asin gigibohon ko kamong parasira nin tawo.” ¹⁸ Binayaan tolos ninda an saindang mga hikot saka nagsunod ki Jesus. ¹⁹ Sa oroenotan nahiling ni Jesus an magtugang na Santiago asin Juan na mga aki ni Zebedeo. Yaon sinda sa sakayan nagpapakarahay kan mga hikot. ²⁰ Pakahiling sainda ni Jesus inapod niya sinda; binayaan ninda sa sakayan an ama nindang si Zebedeo sagkod an mga lalaking parapatandan, dangan nagsunod ki Jesus. ²¹ Nagduman si Jesus asin an saiyang mga disipulo sa banwaan nin Capernaum. Pag-abot kan Sabbath, naglaog si Jesus sa sinagoga saka nagtukdo. ²² An mga tawo nagngalas sa saiyang katukdoan, huli ta nagtukdo siya na may kapangyarihan, bakong arog kan mga paratukdo kan katogonan. ²³ Biglang naglaog sa sinagoga an sarong lalaking may maraot na espiritu saka nagkurahaw, ²⁴ ”Ano an boot mong gibohon samo, Jesus na taga Nazaret? Nagdigdi ka sa paglaglag samo? Midbid taka: ika an banal na sugo nin Dios!” ²⁵ Alagad pinagbotan ni Jesus an espiritu, “Dai ka magribok asin lumuwas ka sa tawong iyan!” ²⁶ Pinakimig-kimig an lalaki kan maraot na espiritu, kuminurahaw asin luminuwas sa lalaki. ²⁷ Nagngalas nin marahay an mga tawo asin nagharapotan sinda, “Ano ini, bagong katukdoan? An tawong ini may kapangyarihan na magboot sa mga maraot na espiritu asin minakuyog sinda saiya!” ²⁸ An bareta dapit ki Jesus nakalakop sa bilog na rehiyon nin Galilea. ²⁹ Paghale ninda sa sinagoga nagdagos sinda sa harong ni Simon asin Andres, kaiba si Santiago asin si Juan. ³⁰ An panugangan na babae ni Simon naghihigda ta kinakalentura, asin ini tolos nindang sinabi ni (ki) Jesus. ³¹ Kaya dinolok ni Jesus an babae, kinaptan sa kamot saka tinabangan na bumangon. Tolos ining narahay asin naglingkod sainda. ³² Pagsolnop kan aldaw, dinara ki Jesus kan mga tawo an gabos na naghehelang asin an mga may demonyo. ³³ Nagtiripon sa natad kan harong an gabos na tawo sa banwa. ³⁴ Binolong ni Jesus an dakul na tawong may manlaen-laen na helang asin pinaluwas niya an dakul na demonyo. Dai ni Jesus tinugotan na magtaram nin anoman an mga demonyo huli ta midbid ninda kun siisay siya. ³⁵ Kan sunod na aldaw, haloy pa bago magsirang an aldaw, nagbangon na si Jesus dangan naghale sa harong. Nagpasiring siya sa lugar na mayong tawo dangan namibi duman. ³⁶ Hinanap siya ni Simon asin kan saiyang mga kairiba. ³⁷ Kan makua ninda siya, nagsabi sinda saiya, “Hinahanap ka kan mga tawo.” ³⁸ Alagad nagsimbag si Jesus, “Magduman kita sa ibang mga banwa tanganing hulitan ko man kan tataramon nin Dios, huli ta iyan an katuyohan kan pagdigdi ko.” ³⁹ Kaya linibot ni Jesus an bilog na Galilea. Naghulit siya sa mga sinagoga saka nagpaluwas nin mga demonyo. ⁴⁰ Nagdolok ki Jesus an sarong daoton, naghulod (nagluhod) saka nakimaherak na tabangan. “Kun boot mo, malilinigan mo ako,” an sabi kan daoton. ⁴¹ Naherak saiya si Jesus, inunat an saiyang kamot, dinutaan an daoton asin sinabihan, “Boot ko! Magin malinig ka!” ⁴² Nahale tolos an daot asin nagin malinig an lalaki. ⁴³ Pinahale tolos siya ni Jesus pakatapos na pagbotan nin siring: ⁴⁴ ”Dai mo ini ipang-osip, kundi magduman ka asin magpahiling sa padi; dangan magdolot ka kan ipinagboboot ni Moises sa pagpatunay sa gabos na tawo na malinig ka na.” ⁴⁵ Alagad ibinuyagyag niya an nangyaring ini saen man na lugar. Kaya dai na si Jesus nakakalaog na hayag sa sarong banwa. Duman na sana siya sa luwas kan banwa; asin duman na sana siya tinutuyo kan mga tawong harale sa manlaen-laen na lugar.

¹ Pakalihis nin nagkapirang aldaw nagbalik si Jesus sa Capernaum asin nakalakop an bareta na siya nasa saiyang harong. ² Kaya kadakul na tawo an nagduman, mala ta mayo na nin lugar na matitindogan maski sa natad. Naghuhulit si Jesus sainda kan tataramon, ³ kan mag-abot an apat na lalaking may pinagbubuligan pasiring saiya na sarong lalaking paralitiko. ⁴ Huli sa kadakulan nin tawo, dai ninda ikinarani ki Jesus an paralitiko. Kaya hinaklas ninda an atop sa tangod kan natitindogan ni Jesus saka itinunton ninda an nahihigdaan kan paralitiko. ⁵ Kan mahiling ni Jesus an saindang pagtubod, sinabihan niya an paralitiko, “Aki ko, pinapatawad na an mga kasalan mo.” ⁶ Nagkapirang mga paratukdo kan Katogonan na nagtutukaw duman an nagsaboot: ⁷ ”Tadaw ta nangangahas na maglanghad an tawong ini tumang sa Dios? Dai nin siisay man na makakapagpatawad nin mga kasalan kundi an Dios sana!” ⁸ Aram ni Jesus an iniisip ninda, kaya hinapot niya sinda tolos, “Tadaw ta nag-iisip kamo nin siring? ⁹ Arin an mas masayon sabihon sa paralitikong ini, ‘Pinapatawad na an mga kasalan mo,’ o ‘Tindog, daraha an higdaan mo asin lakaw’? ¹⁰ Alagad tanganing maaraman nindo na an Aki nin Tawo igwa nin kapangyarihan digdi sa daga na magpatawad nin mga kasalan,” sinabihan niya an paralitiko, ¹¹ ”Tindog, daraha an saimong higdaan dangan pumuli ka na!” ¹² Nagtindog an paralitiko, dinara an hinigdaan niya dangan hidaling naghale na nahihiling kan mga tawo. Nagngalas sinda gabos, nag-omaw sa Dios saka nagsabi, “Dai pa kami nakahiling nin arog kaini!” ¹³ Nagduman giraray si Jesus sa tampi kan Danaw nin Galilea. Sinundan siya kan mga tawo asin tinukdoan niya sinda. ¹⁴ Mantang naglalakaw siya, nahiling niya an parasingil nin buhis na si Levi, aki ni Alfeo, na nagtutukaw sa pinagsisingilan nin buhis. Sinabihan siya ni Jesus, “Sumunod ka sako.” Nagtindog si Levi dangan nagsunod ki Jesus. ¹⁵ Kan si Jesus nagkakakan sa harong ni Levi, kadakul na parasingil nin buhis asin mga parakasala an nagsurunod saiya; dakul sainda an nagsabay sa lamesa ki Jesus asin sa saiyang mga disipulo. ¹⁶ Nagkapirang paratukdo kan Katogonan, na mga Fariseo, pakahiling ki Jesus na nagkakakan kasabay an mga parasingil nin buhis saka mga parakasala, nagsabi sa mga disipulo ni Jesus, “Tadaw ta nagkakakan siya sa kaibahan nin mga parasingil nin buhis saka mga parakasala?” ¹⁷ Kan madangog ini ni Jesus, sinabihan niya sinda, “An mga mayong helang dai nangangaipo nin doktor kundi an mga naghehelang. Dai ako nagdigdi sa pag-apod kan mga matanos kundi kan mga parakasala.” ¹⁸ Nag-aayuno kaidto an mga disipulo ni Juan Bautista asin an mga Fariseo kan nagdolok an nagkapirang tawo ki Jesus saka naghapot, “Tadaw ta nag-aayuno an mga disipulo ni Juan saka kan mga Fariseo, alagad an mga disipulo mo dai?” ¹⁹ Nagsimbag si Jesus, “Mag-aayuno daw an mga bisita sa kinasal mantang kaiba pa ninda an nobyo? Mantang kaiba pa ninda an nobyo dai sinda mag-aayuno. ²⁰ Alagad maabot an panahon na an nobyo hahaleon sa kaibahan ninda. Pag-abot kan aldaw na iyan, dangan na sinda mag-aayuno. ²¹ ”Dai nin siisay man na minatagubhang nin bagong tela sa daan na gubing huli ta pagkonkon kan itinagubhang na bagong tela, orog na madakula an gisi. ²² Dai nin siisay man na minapalis nin bagong arak sa daan na lalagan na anit, ta mabubusi kan bagong arak an daan na anit asin parehong masasayang an arak saka an lalagan na anit. Kaya, ipalis an bagong arak sa bagong lalagan na anit.” ²³ Sarong aldaw na Sabbath, nag-agi sa mga oma nin trigo si Jesus kaiba an saiyang mga disipulo. Mantang naglalakaw sinda, nagrapgos nin trigo an mga disipulo. ²⁴ Kaya sinabihan kan mga Fariseo si Jesus, “Hilinga, tadaw ta ginigibo kan mga disipulo mo an ipinangangalad sa Katogonan dapit sa Sabbath?” ²⁵ Sinimbag sinda ni Jesus, “Dai pa nindo nabasa kun ano an ginibo ni David kan siya saka an saiyang kairiba magutom? ²⁶ Naglaog siya sa harong nin Dios dangan kinakan an tinapay na idinolot na sa Dios; tinawan pa niya an mga kairiba niya. Maski ngani an sabi sa Katogonan mga padi sana an pwedeng magkakan kan tinapay na idto. Nangyari idto kan si Abiatar an Halangkaw na Padi.” ²⁷ Nagsabi pa si Jesus, “An Sabbath minukna para sa tawo; bakong an tawo para sa Sabbath. ²⁸ Kaya an Aki nin Tawo Kagurangnan maski kan Sabbath.”

¹ Nagbalik giraray si Jesus sa sinagoga. Igwa duman nin sarong tawong paralisado an sarong kamot. ² Binantayan si Jesus kan nagkapirang tawo duman kun bobolongon niya an lalaki sa aldaw na Sabbath tanganing ikasumbong ninda siya. ³ Sinabihan ni Jesus an lalaki, “Madya digdi.” ⁴ Dangan hinapot niya an mga tawo, “Ano an itinutugot kan Katogonan na gibohon sa aldaw na Sabbath? Pagtabang o pagraot? Pagligtas nin buhay nin tawo o paggadan?” Alagad dai sinda naggirong. ⁵ Anggot na hiniling ni Jesus an mga tawo asin nagmondo siya huli sa katagasan kan saindang puso. Sinabihan niya an lalaki, “Unata an kamot mo.” Inunat kan lalaki an kamot niya dangan naomayan idto. ⁶ Pakatapos, nagluwas sa sinagoga an mga Fariseo asin nakipagtagbo tolos sinda sa mga kakampi ni Herodes asin nag-orolay sinda kun paano ninda magagadan si Jesus. ⁷ Nagduman sa Danaw nin Galilea si Jesus saka an saiyang mga disipulo; nagsunod saiya an kadakul na tawo hale sa Galilea, sa Judea, ⁸ Jerusalem, Idumea, sa ibong kan Jordan asin hale sa mga banwaan sa palibot kan mga syudad nin Tiro asin Sidon. An mga ini nagduman ki Jesus huli ta nadangog ninda an mga bagay na saiyang ginibo. ⁹ Sinabihan ni Jesus an saiyang mga disipulo na mag-andam nin sakayan tanganing dai siya dagosoon kan mga tawo. ¹⁰ Kadakul na an binolong niya, kaya nakikipagsosoan pasiring saiya an gabos na naghehelang tanganing makaduta lamang saiya. ¹¹ Kun nahihiling siya kan mga tawong may maraot na espiritu, minadapa sinda sa atubangan niya saka minakurahaw, “Ika an Aki nin Dios!” ¹² Alagad pinagbotan nanggad ni Jesus na dai siya ninda ipagpamidbid. ¹³ Dangan nagtukad si Jesus sa bulod asin inapod an mga lalaking boot niyang pilion; nagdorolok sinda saiya. ¹⁴ Puminili siya nin dose (na inapod niyang mga apostol) tanganing magin kaiba-iba niya asin tanganing sugoon na maghulit kan Marahay na Bareta. ¹⁵ Tinawan niya sinda nin kapangyarihan sa pagpaluwas nin mga demonyo. ¹⁶ An doseng pinili iyo ini: si Simon (na inapod ni Jesus na Pedro); ¹⁷ si Santiago saka an tugang niyang si Juan na mga aki ni Zebedeo (na inaapod Boanerges, na an boot sabihon “Mga Aki nin Daguldol”); ¹⁸ si Andres, Felipe, Bartolome, Mateo, Tomas, Santiago na aki ni Alfeo, si Tadeo, si Simon na Patriota, ¹⁹ asin si Judas Iscariote na nagpasaluib saiya. ²⁰ Dangan nagpuli si Jesus. Dakul na tawo an nagtiripon giraray kaya si Jesus sagkod an saiyang mga disipulo mayo na nin oras na magkakan. ²¹ Kan madangog ini kan saiyang mga kadugo, nagduman sinda tanganing kuahon siya huli ta may mga tawong nagsasabing nabubua na siya. ²² An nagkapirang mga paratukdo kan Katogonan na hale sa Jerusalem nagsabi, “Yaon saiya si Beelzebul, an poon kan mga demonyo, na iyo an nagtatao saiya nin kapangyarihan sa pagpaluwas kan mga demonyo.” ²³ Kaya pinarani ni Jesus saiya an mga tawo asin nagtaram sainda sa paagi nin mga parabola, “Paanong mapaluwas ni Satanas si Satanas? ²⁴ Kun an sarong kahadean nababanga, an kahadean na iyan dai magdadanay. ²⁵ Kun an sarong pamilya nababanga, an pamilyang iyan dai magdadanay. ²⁶ Kaya kun magrebelde si Satanas sa sadiri niya dangan mabanga, dai siya madanay kundi iyo na iyan an saiyang kataposan. ²⁷ ”Mayong makakasalakat sa harong kan makosog na tawo kun dai ngona niya gaposon ini. Kun magapos na niya, saka pa sana niya masasamsaman an harong. ²⁸ ”Sa Katotoohan sinasabihan ko kamo, pwedeng patawadon an mga tawo kan gabos nindang kasalan sagkod kan anoman na ginibo nindang paglanghad. ²⁹ Alagad an maglanghad sa Espiritu Santo dai nanggad nin kapatawadan dahel ta nakaginibo siya nin kasalan na daing kataposan.” ³⁰ (Itinaram ini ni Jesus dahel ta sinda nagsasabi, “Igwa siya nin maraot na espiritu.”) ³¹ Dangan nag-abot an ina asin mga tugang ni Jesus. Nagtindog sinda sa luwas kan harong asin pinatabian siya. ³² An mga tawong nagtuturukaw sa palibot niya nagsabi saiya, “Nasa luwas an saimong ina asin mga tugang, pinapatabian ka.” ³³ Alagad nagsimbag si Jesus, “Siisay an sakuyang ina asin an sakuyang mga tugang?” ³⁴ Hiniling niya an mga nagtutukaw sa palibot niya asin nagsabi, “Ini an sakong ina asin mga tugang! ³⁵ Huli ta an siisay man na nagkukuyog kan kabotan nin Dios iyo an sakong tugang na lalaki, tugang na babae asin an sakong ina.”

¹ Nagpoon giraray magtukdo si Jesus sa tampi kan Danaw nin Galilea. Tiniriponan siya nin kadakul na tawo kaya naglunad asin nagtukaw siya sa sarong sakayan na yaon sa tubig, mantang an mga tawo nasa baybayon. ² Tinukdoan niya sinda nin dakul na bagay sa paagi nin mga parabola: ³ ”Paghinanyog kamo! May sarong paraoma na nagsabwag nin banhi. ⁴ Mantang isinasabwag niya an banhi, nahulog an iba sa dalan; nag-abot an mga gamgam saka tinuka idto. ⁵ An ibang banhi nakasabwag sa lugar na magapo. Nagtambo tolos ini huli ta manipis an daga duman. ⁶ Alagad pag-init kan aldaw nagkaaralang tolos an sadit pang tinanom, huli ta dai nakagamot nin hararom. ⁷ An iba man na mga banhi nahulog sa katonokan. Pagtambo kan tonok pinoot an banhi kaya dai nagbunga. ⁸ Alagad an ibang banhi nakasabwag sa matabang daga, nabuhay asin namunga: may treynta, sesenta, asin sanggatos.” ⁹ Nagsabi pa si Jesus, “An may talinga magdangog!” ¹⁰ Kan mayo an kadaklan, nagdolok ki Jesus an mga nasa palibot niya kaiba an dose asin naghapot saiya kun ano an kahulogan kan mga parabola. ¹¹ Sinabihan sinda ni Jesus, “Saindo ipinapasabot an mga hilom kan Kahadean nin Dios, alagad an iba tinutukdoan sa paagi nin mga parabola, ¹² tanganing ‘maski anong hiling ninda, dai sinda makakamaan, maski anong dangog ninda, dai sinda makakasabot; huli ta kun makahiling sinda asin makasabot, tibaad magbalik sinda sa Dios asin patawadon niya sinda.’” ¹³ Dangan hinapot sinda ni Jesus, “Dai nindo nasasabotan an parabolang ini? Kun siring, paano nindong masabotan an iba pang parabola? ¹⁴ An paraoma nagsasabwag kan tataramon. ¹⁵ An ibang mga tawo garo an mga banhi na nahuhulog sa dalan. Pakadangog ninda kan tataramon, minaabot tolos si Satanas; inaagaw niya an tataramon na isinabwag sainda. ¹⁶ An ibang mga tawo garo an mga banhi na nahuhulog sa lugar na magapo. Pakadangog ninda kan tataramon, maogma nindang inaako ini. ¹⁷ Alagad dai nakatadom nin marahay kaya dai nahaloy. Pag-abot kan karibokan o kasakitan dahel sa tataramon, minabaya tolos sinda. ¹⁸ An ibang mga tawo garo an mga banhi na nahuhulog sa lugar na matonok. Sinda an mga tawo na nagdadangog kan tataramon, ¹⁹ alagad pinopoot ini kan mga kahaditan sa buhay na ini, pagkamoot sa kayamanan asin kan kamawotan sa manlaen-laen na bagay. Kaya dai nagbubunga. ²⁰ Alagad an ibang mga tawo garo an mga banhi na nakakasabwag sa matabang daga. Dinadangog ninda asin inaako an tataramon, saka namumunga; may treynta, may sesenta, may sanggatos.” ²¹ Nagsabi pa si Jesus, “Pinapagkotan daw an ilawan tanganing tahoban o ibugtak sa irarom kan higdaan? Bako daw ibinubugtak iyan sa bugtakan kan ilawan? ²² Huli ta an anoman na natatago, ihahayag; an anoman na natatahoban, bubuksan. ²³ An may talinga, magdangog!” ²⁴ Nagtaram pa siya sainda, “Pakatandaan nindo an saindong nadadangog! An sukol na ginagamit nindo sa iba, iyo man an gagamiton nin Dios saindo, asin orog pa. ²⁵ Huli ta an siisay man na igwa, tatawan pa nin mas dakul; alagad an siisay na mayo, kukuahan pa maski kan kadikit na sadiri niya.” ²⁶ Nagtaram pa si Jesus, “An Kahadean nin Dios nakakaagid sa tawo na nagsabwag nin banhi sa oma. ²⁷ Minakatorog siya pagkabanggi, minabangon pagkaaga, mantang an banhi nagtatambo saka nagtatalubo. Alagad dai niya aram kun paanong nangyayari iyan. ²⁸ Kawasa ta an mismong daga an nagpapatalubo sa tanom: enot minatunga an dahon, sunod an uhoy, dangan an mga tipasi. ²⁹ Kun an mga tipasi hinog na, pinuputol na nin asyab, huli ta panahon na nin pag-ani.” ³⁰ Nagsabi pa si Jesus, “Sa ano ta ikakabaing an Kahadean nin Dios? Anong parabola an satong gagamiton sa pagpaliwanag kaiyan? ³¹ An Kahadean nin Dios nakakaagid sa sarong pisog nin mustasa na itinanom sa daga. Ini an pinakasadit sa gabos na pisog sa kinaban. ³² Alagad kun itinanom, minatalubo asin nagigin pinakadakula sa gabos na tanom. Minasanga ini nin darakula kaya an mga gamgam minagibo nin mga salagan sa lindong kaiyan.” ³³ Dakul na parabolang siring kaini an ginamit ni Jesus kan ipinaghuhulit niya an tataramon nin Dios sagkod sa kaya nindang masabotan. ³⁴ Dai siya nagtukdo sainda kun bakong sa paagi nin mga parabola, alagad kun an mga disipulo sana an yaon, ipinaliwanag niya sainda an gabos. ³⁵ Pagkabanggi kan aldaw man sanang idto, nagsabi si Jesus sa saiyang mga disipulo, “Magbalyo kita sa ibong kan danaw.” ³⁶ Kaya binayaan ninda an mga tawo; naglunad an mga disipulo sa sakayan na nalulunadan ni Jesus asin ipinag-iba ninda siya. May mga nagsabay saindang ibang sakayan. ³⁷ Bigla sanang uminabot an makosog na subasko kaya an mga alon nag-aapwak sa sakayan, asin haros mapano na ini nin tubig. ³⁸ Si Jesus nasa olin kan sakayan, natotorog na nakaulon sa sarong ulonan. Pinukaw siya kan mga disipulo. “Maestro, dai ka lamang nahahandal na magagadan na kita?” an sabi ninda. ³⁹ Nagbangon si Jesus, sinaway an doros dangan sinabihan an dagat, “Magtoninong ka! Ontok!” Nagtoninong an doros saka nagkalma. ⁴⁰ Dangan sinabihan ni Jesus an mga disipulo, “Tadaw ta natatakot kamo? Mayo kamo nin pagtubod?” ⁴¹ Inabotan sinda nin makuring takot dangan nagpasarabi-sabi, “Siisay an tawong ini na kinukuyog maski kan doros saka kan dagat?”

¹ Nag-abot sinda sa ibong kan Danaw nin Galilea sa teritoryo nin Gerasa. ² Pakalusad ni Jesus sa sakayan, sinabat siya nin sarong lalaki na hale sa lungib na pinaglulubongan. An lalaking ini may maraot na espiritu. ³ Nag-eerok siya sa mga lulubngan. Mayo nin nakakagapos saiya maski gumamit nin kadena. ⁴ Dakul na beses na kinakadenahan siya sa bitis saka sa kamot, alagad saiyang binubugto asin pinuputol iyan; mayong nakakapugol saiya. ⁵ Aldaw-banggi sige sana an lakaw niya, nagkukurahaw siya sa mga lulubngan asin kabubuldan, saka linulugadan niya kan gapo an sadiri niyang hawak. ⁶ Alagad pagkahiling niya ki Jesus sa harayo, nagdalagan siya asin nagsamba saiya, ⁷ saka nagkurahaw, “Ano an boot mo sako, Jesus aki nin Kahorohalangkaweng Dios? Sa ngaran nin Dios, nakikimaherak ako saimo, dai mo ako pagpasakitan!” ⁸ (Sinabi niya ini huli ta si Jesus nagtaram, “Maraot na espiritu, lumuwas ka sa tawong iyan!”) ⁹ Hinapot siya ni Jesus, “Ano an ngaran mo?” Nagsimbag siya, “An ngaran ko ‘Lehiyon’ huli ta dakul kami!” ¹⁰ Padagos an pakimaherak niya ki Jesus na dai sinda pagpahaleon sa teritoryong idto. ¹¹ Igwa duman nin dakul na orig na nagsusurungkal sa gilid nin bulod. ¹² Nakiolay an mga maraot na espiritu ki Jesus, “Isubol mo na sana kami sa kaorigan saka tugotan mo kaming lumaog sainda.” ¹³ Tinugotan sinda ni Jesus kaya nagluwas an mga maraot na espiritu sa tawo dangan nagralaog sa mga orig. Mga duwang ribong orig idto gabos; duminalagan idto sa ampas asin nagkahurulog sa danaw kaya nagkaralamos. ¹⁴ Nagdurulag an mga paraataman kan mga orig dangan ipinamareta sa banwa sagkod sa kaomahan an nangyari. Kaya nagduman an mga tawo tanganing hilingon an nangyari. ¹⁵ Pag-abot ninda ki Jesus nahiling ninda an tawong dating may mga demonyo, nagtutukaw asin nakagubing na, saka toltol na an isip; asin nagkatarakot sinda. ¹⁶ An mga nakahiling nag-osip sa mga tawo kan nangyari sa tawong may mga demonyo saka sa mga orig. ¹⁷ Kaya nakimaherak sinda ki Jesus na maghale sa saindang lugar. ¹⁸ Kan minalunad na si Jesus sa sakayan, nakimaherak saiya an tawong linuwasan kan mga demonyo na paibahon man siya. ¹⁹ Alagad dai siya pinaiba ni Jesus kundi sinabihan, “Magpuli ka na asin ibareta mo sa saimong pamilya an ginibo saimo kan Kagurangnan saka kun paanong naherak siya saimo.” ²⁰ Kaya nagpuli an lalaki; linibot niya an Decapolis saka isinaysay niya an gabos na ginibo saiya ni Jesus. Nagngalas an gabos na nakadangog. ²¹ Pakaabot ni Jesus sa ibong kan danaw, pinagtiriponan siya nin kadakul na tawo. Nasa tampi pa siya kan danaw, ²² kan umabot an saro sa mga namamayo kan sinagoga na an ngaran Jairo. Kan mahiling niya si Jesus, nagluhod siya sa pamitisan kaini, ²³ saka maigot na nakimaherak na an sabi, “An aki kong daragita naghihingagdan. Madya asin dutaan mo siya kan kamot mo tanganing maomayan siya asin mabuhay!” ²⁴ Nag-iba si Jesus ki Jairo. Kadakul na tawo an nagsunod ki Jesus asin nagsoroso saiya. ²⁵ May sarong babae duman na doseng taon nang pinag-aawasan nin dugo. ²⁶ Pinagparabolong na siya nin mga doktor asin naubos na an gabos na sadiri niya, alagad embes na marahay, nag-orog logod an helang niya. ²⁷ Nadangog kan babaeng ini an bareta dapit ki Jesus, nakipagsosoan man siya sagkod sa likod ni Jesus asin dinutaan an gubing kaini sa likodan, ²⁸ huli ta nagsaboot siya, “Kun madutaan ko lamang an gubing niya, maoomayan ako.” ²⁹ Napungpong tolos an pag-awas kan dugo, saka namatean niyang naomayan na siya. ³⁰ Kan mamatean ni Jesus na may nagluwas na kapangyarihan saiya, nag-atubang siya sa mga tawo dangan naghapot, “Siisay an nagduta sa gubing ko?” ³¹ Nagsimbag an mga disipulo niya, “Nahihiling mong nagsusurosoan an mga tawo, alagad minahapot ka pa kun siisay an nagduta sa gubing mo?” ³² Alagad nangalagkalag si Jesus sa paghanap kun siisay an nagduta saiya. ³³ Aram kan babae an nangyari saiya, kaya tinatakigan sa takot na nagdolok siya ki Jesus, nagluhod sa atubangan niya, dangan itinuga an bilog na katotoohan. ³⁴ Sinabihan siya ni Jesus, “Aki ko, an saimong pagtubod iyo an nagpaomay saimo. Lakaw sa katoninongan, asin maomayan ka kan saimong helang.” ³⁵ Nagtataram pa si Jesus kan mag-abot an nagkapirang sugo hale sa harong ni Jairo. Sinabihan ninda si Jairo, “Gadan na an aki mo. Ano ta pag-abalahon mo pa an maestro?” ³⁶ Dai dinangog ni Jesus an ibinareta ninda asin sinabihan si Jairo, “Dai ka matakot, magtubod ka sana.” ³⁷ Dai niya pinaiba an mga tawo kundi si Pedro sana saka an magtugang na Santiago asin Juan. ³⁸ Pag-abot ninda sa harong ni Jairo, nadangog ni Jesus an karibokan kan mga tawo dangan an mga nagtatarangis saka naghaharaya. ³⁹ Naglaog siya sa harong saka naghapot, “Ano ta maribokon kamo? Tadaw ta nagtatangis kamo? An daragita bakong gadan kundi nagkakatorog sana!” ⁴⁰ Alagad pinagngisihan siya ninda. Kaya pinaluwas niya an gabos dangan naglaog siya sa kwartong nahuhutadan kan aki kaiba an ama asin ina kaini saka an tolong disipulo. ⁴¹ Kinapotan niya an kamot kan daragita saka sinabihan, “Talita cumi,” na an kahulogan, “Daragita, sinasabihan taka, magbangon ka!” ⁴² Nagbangon tolos an aki dangan naglakaw. (An edad niya doseng taon.) Nagngalas an gabos. ⁴³ Alagad pinagbotan nanggad sinda ni Jesus na dai ipangosip an nangyaring idto. Dangan sinabihan niya sindang pakakanon an aki.

¹ Naghale sa lugar na idto si Jesus dangan nagbalik sa sadiri niyang banwa; nagsunod an saiyang mga disipulo. ² Pag-abot kan aldaw na Sabbath nagpoon siyang magtukdo sa sinagoga. Dakul kan mga yaon duman, pakadangog saiya, nagngaralas saka nagsarabi, “Saen siya nakakua kan gabos na ini? Anong kadonongan ining itinao saiya? Ano ta nakakagibo siya nin mga milagro? ³ Bakong siya an panday na aki ni Maria? Bakong tugang siya ni Santiago, Jose, Judas asin ni Simon? Bakong digdi nag-eerok an mga tugang niyang babae?” Kaya dai sinda nagtubod saiya. ⁴ Alagad sinabihan sinda ni Jesus, “An propeta minimidbid maski saen, pwera sa sadiri niyang banwa, kadugo, asin pamilya.” ⁵ Kaya dai siya nakagibo nin anoman na milagro duman, pwera kan nagkapirang naghehelang na dinutaan niya asin binolong. ⁶ Nagngalas siya ta dai sinda nagtubod. Dangan naglibot si Jesus sa pagtukdo sa mga baryo. ⁷ Inapod niya an doseng disipulo asin sinugo niyang manduwa-duwa. Tinawan niya sinda nin kapangyarihan sa pagpaluwas nin mga maraot na espiritu. ⁸ Pinagbotan niya sindang dai magdara nin anoman sa paglakaw kundi sugkod sana; dai magdara nin kakanon, bag, o kwarta; ⁹ magsulot nin sandalyas alagad dai magdara nin sanglean. ¹⁰ Sinabihan pa niya sinda, “Saen man na harong kamo akoon, mag-erok kamo diyan sagkod na kamo maghale sa lugar na iyan. ¹¹ Kun habo kamong akoon o dangogon sa sarong lugar, maghale kamo diyan asin pagpagon nindo an alpog sa mga bitis nindo bilang patanid sainda!” ¹² Kaya naglakaw sinda asin naghulit na an mga tawo dapat magbakle. ¹³ Kadakul an pinaluwas nindang demonyo asin kadakul na naghehelang an linahidan ninda nin lana saka binolong. ¹⁴ Naaraman ni Hadeng Herodes an gabos na ginibo ni Jesus dahel ta nakalakop na an kabantogan ni Jesus. May nagsabi, “Nabuhay liwat si Juan Bautista, kaya igwa siya nin kapangyarihan sa paggibo nin mga milagro.” ¹⁵ Alagad an iba nagsabi, “Siya si Elias.” May iba pang nagsabi, “Propeta siya na arog kan mga propeta kaidtong panahon.” ¹⁶ Kan makaabot ini ki Herodes, nagsabi siya, “Siya si Juan Bautista na pinapugotan ko; nabuhay siya liwat!” ¹⁷ Si Herodes iyo an nagboot na si Juan dakopon asin ibilanggo. Ginibo niya ini dahel ki Herodias na inagom niya dawa agom ini kan tugang niyang si Felipe. ¹⁸ Huli ta tinaraman ni Juan si Herodes, “Ipinapangalad na agomon mo an agom kan tugang mo!” ¹⁹ Nagkaigwa nin hilom na kaanggotan si Herodias ki Juan asin boot niya ining ipagadan, alagad dai niya magibo, ²⁰ huli ta iginagalang ni Herodes si Juan dahel ta aram niya na ini marahay saka banal, kaya habo niyang may mangyari ki Juan. Boot niyang magparadangog ki Juan, dawa dai siya napapamugtak kun nadadangog niya ini. ²¹ Dangan nagkaigwa si Herodias nin oportunidad kan kumpleanyo ni Herodes; nagbangkete ini para sa mga haralangkaw na opisyal kan gobyerno, para sa mga opisyal kan hukbo asin para sa mga iginagalang na tawo sa Galilea. ²² Naglaog an aking daraga ni Herodias saka nagsayaw. Napaogma niya nin marahay si Herodes asin an mga bisita kaini. Kaya hinapot ni Herodes an daraga, “Hagadon mo an anoman na mawoton mo asin itatao ko iyan saimo.” ²³ Nagsumpa pa siya nin siring, “Itatao ko saimo an anoman na hagadon mo, maski an kabanga kan sakong kahadean!” ²⁴ Nagluwas an daraga dangan hinapot an saiyang ina, “Ano an hahagadon ko?” “Hagadon mo an payo ni Juan Bautista,” an simbag kan ina. ²⁵ Nagbalik tolos sa hade an daraga dangan nagsabi, “Boot ko na ngunyan tolos itao mo sako an payo ni Juan Bautista na nasa bandehado!” ²⁶ Namondo nin makuri an hade, alagad dai niya nasayumahan an daraga huli ta nagsumpa siya sa atubangan kan gabos niyang mga bisita. ²⁷ Kaya sinugo niya tolos an sarong bantay na darahon an payo ni Juan. Nagduman sa bilanggoan an bantay; pinugotan niya si Juan, ²⁸ ibinugtak an payo sa bandehado, dangan itinao ini sa daraga asin itinao man kaini sa saiyang ina. ²⁹ Kan maaraman ini kan mga disipulo ni Juan, nagduman sinda, kinua an bangkay saka ilinubong. ³⁰ Nagbalik ki Jesus an mga apostol asin inosip an gabos nindang ginibo saka itinukdo. ³¹ Kadakul na tawo an nag-aabot dangan naghahale kaya mayo na sindang panahon sa pagkakan. Kaya sinabihan sinda ni Jesus, “Magduman kita sa sarong lugar na harayo sa mga tawo tanganing makapahingalo kamo nin dikit na oras.” ³² Naglunad sinda sa sakayan pasiring sa sarong lugar na harayo sa mga tawo. ³³ Alagad paghale ninda, dakul na tawo an nakahiling asin nakamidbid sainda. Kaya an mga tawong hale sa gabos na banwa nagdaralagan asin naenotan sindang makaabot duman. ³⁴ Paglusad ni Jesus sa sakayan, nahiling niya an kadakul na tawo. Naherak siya sainda, ta garo sindang mga karnero na mayo nin pastor. Kaya tinukdoan niya sinda nin dakul na bagay. ³⁵ Kan nagdidiklom na, nagdolok saiya an mga disipulo, asin nagsabi, “Banggi na asin harayo an lugar na ini. ³⁶ Subolan na an mga tawong magduman sa haraning mga banwa o mga baryo tanganing bumakal nin kakanon ninda.” ³⁷ Alagad sinabihan sinda ni Jesus, “Tawe nindo sinda nin makakakan.” Naghapot an mga disipulo, “Boot mong bumakal kami nin tinapay sa kantidad na dos syentos denaryo nganing ipakakan sainda?” ³⁸ Hinapot sinda ni Jesus, “Pira an tinapay nindo diyan? Hilinga daw.” Kan hilingon ninda, nagsabi sinda, “Limang tinapay asin duwang sira.” ³⁹ Pinagbotan ni Jesus an mga tawo na grupo-grupong magturukaw sa doot. ⁴⁰ Kaya grupo-grupong nagturukaw an mga tawo, may mananggatos saka maningkwenta. ⁴¹ Dangan kinua ni Jesus an limang tinapay asin duwang sira, nagtingkalag siya sa langit asin nagpasalamat, binaraak niya an mga tinapay saka itinao sa mga disipulo tanganing ipanao sa mga tawo. Binaranga man niya an duwang sira para sainda gabos. ⁴² Nagkarakan an gabos asin nagkabarasog. ⁴³ Pakatapos, tinipon kan mga disipulo an mga natada sa tinapay saka sira na nakapano nin doseng basket. ⁴⁴ Limang ribo gabos an kalalakihan na nagkarakan. ⁴⁵ Mantang pinapahale ni Jesus an mga tawo, pinalunad niya tolos an saiyang mga disipulo sa sakayan nganing mag-enot na saiya duman sa Betsaida, sa ibong kan danaw. ⁴⁶ Pakapahalea niya sainda, nagtukad siya sa sarong bulod tanganing mamibi. ⁴⁷ Kan banggi na, yaon pa duman si Jesus na mayong kaiba mantang nasa tahaw na kan danaw an sakayan. ⁴⁸ Nahiling niya na an saiyang mga disipulo sinasakit sa paggaod kan sakayan, huli ta sabat sinda sa doros. Kan maaga na, nagrani si Jesus sainda na naglalakaw sa ibabaw kan tubig. Lilihisan kutana niya sinda, ⁴⁹ alagad kan mahiling siya nindang naglalakaw sa ibabaw kan tubig, naghona sindang kalag idto kaya napakurahaw sinda ⁵⁰ sa makuring takot. Alagad tolos sinabihan niya sinda, “Magmaisog kamo; ako ini! Dai kamo matakot!” ⁵¹ Dangan naglunad siya sa sakayan sa kaibahan ninda, asin nagkalma an doros. Napangalas sinda nin marahay, ⁵² huli ta dai ninda nasabotan an kahulogan kan nangyari sa tinapay; matagas kaya an saindang puso. ⁵³ Nagbalyo sinda sa danaw. Pag-abot sa Genesaret idinoong ninda sa baybayon an sakayan. ⁵⁴ Pakalusad ninda sa sakayan, namidbid tolos si Jesus kan mga tawo, ⁵⁵ kaya nagdaralagan sinda pasiring sa mga kataraed na lugar dangan binuruligan ninda asin dinara ki Jesus an mga naghehelang. ⁵⁶ Saen man siya magduman, sa mga baryo, sa mga banwa o sa kaomahan, dinadara ninda sa plasa an mga naghehelang. Nakimaherak sinda ki Jesus na padutaon lamang sa gayad kan gubing niya an mga naghehelang. An gabos na nagduta naomayan.

¹ Nagkapirang Fariseo asin paratukdo kan Katogonan na hale pa sa Jerusalem an nagtiripon sa palibot ni Jesus. ² Namasdan ninda na an nagkapira sa mga disipulo ni Jesus nagkakakan na maati an mga kamot; dai sinda naghanaw nin kamot bago magkakan. ³ (Huli ta an mga Fariseo asin an mga tawo nagsusunod sa mga itinukdo kaidto kan mga ginikanan: dai sinda minakakan sagkod na dai maghanaw nin kamot, ⁴ ni minakakan nin anoman na hale sa sadan na dai ngona hugasan. Dakul pang mga pagsusundon an inootob ninda arog kan paghugas nin mga tasa, koron, bronseng mangko, saka higdaan). ⁵ Kaya hinapot si Jesus kan mga Fariseo asin kan mga paratukdo kan Katogonan, “Tadaw ta dai sinusunod kan mga disipulo mo an mga katukdoan na hale pa sa satong mga ginikanan, kundi minakakan sindang maati an mga kamot?” ⁶ Nagsimbag si Jesus, “Tama nanggad an sinabi ni Propeta Isaias dapit saindong mga parasagin-sagin kan isinurat niya ini: ‘Inoomaw ako kan mga tawong ini kan saindang ngoso, alagad harayo sako an saindang puso. ⁷ An pagsamba ninda sako mayo nin halaga, huli ta an itinutukdo ninda bilang doktrina, mga pagboot nin tawo sana!’” ⁸ Nagsabi pa si Jesus, “Isinisikwal nindo an togon nin Dios asin kinukuyog an mga katukdoan nin mga tawo.” ⁹ Nagpadagos si Jesus nin pagtaram, “Marahay an paagi nindo nin pagsikwal kan katogonan nin Dios tanganing mapahalagahan sana an sadiri nindong tradisyon! ¹⁰ Nagboot si Moises, ‘Galangan mo an saimong ama asin ina,’ saka ‘An magtaram nin maraot tumang sa saiyang ama o ina, dapat na gadanon.’ ¹¹ Alagad itinutukdo nindo na kun an sarong tawo igwang ikakatao sa saiyang ama o ina magsabing ‘an bagay na ini Corban’ (na an boot sabihon, para sa Dios), ¹² bako na siya obligadong magtabang pa sa saiyang ama o ina. ¹³ Hinahalean nindo nin halaga an tataramon nin Dios sa paagi nin mga tradisyon na itinutukdo nindo sa iba. Kadakul pang arog kaining mga pagsusundon an inootob nindo.” ¹⁴ Pinarani giraray ni Jesus an mga tawo dangan sinabihan, “Dangoga saka sabota nindo gabos an sasabihon ko saindo. ¹⁵ Bakong an minalaog sa ngoso kan tawo an nakakapaati saiya sa atubang nin Dios kundi an minaluwas sa saiya. ¹⁶ An may talinga magdangog!” ¹⁷ Pakabayae ni Jesus sa mga tawo asin pakalaog niya sa harong, hinapot siya kan mga disipulo dapit sa sinabi niya. ¹⁸ Sinabihan sinda ni Jesus, “Dai man kamo nakakasabot? Mayo nin anoman na kinakakan an tawo na talagang nakakapaati saiya, ¹⁹ huli ta iyan dai minalaog sa saiyang puso kundi sa tulak, pakatapos minaluwas sana.” (Sinabi ini ni Jesus sa pagpahayag na an gabos na kakanon malinig.) ²⁰ Nagsabi pa siya, “An minaluwas sa tawo iyo an nakakapaati saiya, ²¹ huli ta hale sa laog, sa puso nin tawo, minagikan an mga maraot na kaisipan, imoralidad, paghabon, paggadan, panambay, ²² pagkaara, katampalasan, pandaya, kadustaan, pagkaori, tsismis, kapaabaw-abawan dangan, kalolongan. ²³ Ining mga karatan na gikan sa puso kan tawo iyo an nakakapaati saiya.” ²⁴ Paghale ni Jesus duman, nagpasiring siya sa rehiyon nin Tiro asin Sidon. Nagdagos siya sa sarong harong asin habo niyang maaraman nin siisay man na yaon siya duman; alagad igwa man giraray nin nakaaram. ²⁵ Naaraman kan sarong babae, na may aking daragita na may maraot na espiritu, na idtoon si Jesus. Nagduman siya tolos ki Jesus dangan nagdapa sa atubangan kaini. ²⁶ An babaeng ini taga Grecia, namundag sa Fenecia, sa Siria. Nakimaherak siya ki Jesus na paluwason an demonyo sa aki niya. ²⁷ Alagad nagsimbag si Jesus, “Pakakanon ta ngona an mga aki; bakong tama na kuahon an kakanon kan mga aki asin ibahog sa mga ayam.” ²⁸ Nagsimbag an babae, “Tama, Kagurangnan; alagad maski an mga ayam sa sirong kan lamesa minakakan kan mga rakdag na nahuhulog kan mga aki!” ²⁹ Kaya sinabihan siya ni Jesus, “Huli sa sinabi mo, pwede ka nang magpuli. Nagluwas na an demonyo sa saimong aki!” ³⁰ Nagpuli siya dangan naabotan niyang naghihigda an saiyang aki asin mayo na an demonyo saiya. ³¹ Naghale si Jesus sa distrito nin Tiro. Nag-agi siya sa Sidon saka sa rehiyon kan Decapolis pagpasiring sa Danaw nin Galilea. ³² Duman, dinara ki Jesus an sarong tawong bongog asin bilot; pinakimaherakan si Jesus na dutaan niya ini kan kamot niya. ³³ Irinayo ni Jesus sa mga tawo an lalaki. Dangan dinutaan niya kan saiyang mga muro an talinga kan lalaki, naglutab siya saka dinutaan an dila kaini. ³⁴ Pakatapos, nagtingkalag si Jesus sa langit, naghangos nin hararom, dangan nagsabi sa lalaki, “Effata”, na an boot sabihon, “Mabuksan ka!” ³⁵ Nakadangog tolos an lalaki asin naomayan an saiyang dila saka nakataram nin malinaw. ³⁶ Pinagbotan sinda gabos ni Jesus na dai idto ipang-osip; alagad kun kasuarin logod sinda pinagbotan na dai mang-osip, lalo man logod nindang ipinamareta idto. ³⁷ Nagngalas an gabos na nakadangog, “Marahay an paggibo niya kan gabos; maski an mga bongog pinadangog niya asin an mga pola pinataram niya,” an sabi ninda.

¹ Dai nahaloy, may nagtiripon naman na dakul na tawo. Mayo sinda nin makakakan, kaya inapod ni Jesus an saiyang mga disipulo asin sinabihan, ² ”Naheherak ako sa mga tawong ini huli ta tolong aldaw na sinda sa kaibahan ko asin mayo na sindang kakanon. ³ Kun papulion ko sinda na gutom, luluyahon sinda sa dalan; an iba pati sainda harayo an hinalean.” ⁴ Nagsimbag an saiyang mga disipulo, “Saen kita makua nin ipapakakan sa mga tawong ini digdi sa kalangtadan?” ⁵ Hinapot sinda ni Jesus, “Pira an tinapay nindo diyan?” “Pito,” an simbag ninda. ⁶ Pinagbotan ni Jesus an mga tawo na magturukaw sa daga. Dangan kinua niya an pitong tinapay, nagpasalamat, binaraak asin itinao sa saiyang mga disipulo nganing ipanao sa mga tawo. ⁷ Igwa man sinda nin nagkapirang saradit na sira; benendisyonan ini ni Jesus asin sinabihan niya an mga disipulo na ipanao man sa mga tawo. ⁸ Nagkarakan sinda asin nagkabarasog. Pakatapos, tinipon kan mga disipulo an mga natada asin pitong basket pa an napano. ⁹ Mga apat na ribo katawo an nagkarakan. ¹⁰ Dangan pinahale na sinda ni Jesus saka naglunad tolos siya sa sakayan kaiba kan saiyang mga disipulo pasiring sa distrito nin Dalmanuta. ¹¹ Duminolok ki Jesus an nagkapirang Fariseo asin nagpoon pakidiskutiran saiya, naghahagad nin tanda hale sa langit tanganing baloon siya. ¹² Naghangos nin hararom si Jesus asin nagsabi, “Tadaw ta an henerasyon na ini naghahagad nin tanda? Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, na mayong ipapahiling na tanda sa henerasyon na ini!” ¹³ Dangan binayaan niya sinda, nagbalik sa sakayan asin nagduman sa ibong kan danaw. ¹⁴ Nakalingaw an mga disipulo na magdara nin tinapay. Igwa sinda nin saro sanang tinapay duman sa sakayan. ¹⁵ Pinatanidan sinda ni Jesus, “Maglikay kamo sa lebadura kan mga Fariseo saka sa lebadura ni Herodes.” ¹⁶ Nag-olay-olay an mga disipulo, “Nagtaram siya kaiyan dahel ta mayo kita nin tinapay.” ¹⁷ Aram ni Jesus an saindang pinag-oolayan, kaya sinabihan niya sinda, “Tadaw ta pinag-oolayan nindo na mayo kamong darang tinapay? Dai pa nanggad nindo naaaraman o nasasabotan? Abaang luya kan isip nindo! ¹⁸ Igwa kamong mga mata, dai nindo nahihiling? Igwa kamong mga talinga, dai nindo nadadangog? Dai nindo nagigiromdoman? ¹⁹ Kan baraakon ko an limang tinapay na ipinakakan sa limang ribo katawo, pirang basket an napano kan natada?” “Dose,” an simbag ninda. ²⁰ ”Kan baraakon ko an pitong tinapay na ipinakakan sa apat na ribo katawo, pirang basket an napano kan natada?” “Pito,” an simbag ninda. ²¹ Dangan sinabihan sinda ni Jesus, “Dai pa giraray nindo nasasabotan?” ²² Nag-abot sinda sa Betsaida. Nagkapirang tawo an nagdara nin sarong buta ki Jesus asin nakimaherak na dutaan niya. ²³ Kinabit ni Jesus an buta paluwas sa baryo. Linutaban niya an mga mata kan buta, asin ibinugtak an mga kamot saiya, dangan hinapot, “May nahihiling ka?” ²⁴ Nagtangad an lalaki asin nagsabi, “May nahihiling akong mga tawo, alagad garo sinda mga kahoy na naglalakaw.” ²⁵ Dinutaan liwat ni Jesus an mga mata kan buta. Nagmaan nin marahay an buta asin narahay siya. Nahiling na niya nin malinaw an gabos. ²⁶ Dangan pinapuli na ni Jesus an lalaki asin tinugon, “Dai ka na magbalik sa baryo.” ²⁷ Dangan nagpasiring si Jesus asin an mga disipulo sa mga baryo kan Cesarea Filipos. Kan nasa dalan pa sinda, hinapot niya sinda, “Ano an sabi kan mga tawo, siisay daa ako?” ²⁸ Nagsimbag sinda, “May mga nagsasabing ika si Juan Bautista; an iba nagsasabing ika si Elias; an iba man nagsasabing saro ka sa mga propeta.” ²⁹ Hinapot sinda ni Jesus, “Para saindo, siisay ako?” Nagsimbag si Pedro, “Ika an Cristo.” ³⁰ Dangan pinagbotan niya sinda na dai ipanabi sa kiisay man kun siisay siya. ³¹ Sinabihan ni Jesus an mga disipulo niya, “An Aki nin Tawo dapat mag-agi nin dakul na kasakitan, isikwal kan mga kamagurangan, kan mga poon na padi asin kan mga paratukdo kan Katogonan dangan ipagadan. Alagad sa ikatolong aldaw mabubuhay siya liwat.” ³² Ipinaliwanag ni Jesus nin marahay an bagay na ini sa mga disipulo. Isiniblag siya ni Pedro sa iba saka tinuyaw. ³³ Alagad inatubang ni Jesus an saiyang mga disipulo dangan inanggotan si Pedro, “Rumayo ka sako, Satanas! Huli ta an iniisip mo bakong sa Dios, kundi sa tawo.” ³⁴ Dangan inapod ni Jesus an mga tawo saka an saiyang mga disipulo asin sinabihan, “An siisay man na boot magsunod sako, kaipuhan lingawan niya an sadiri niyang buhay, magpasan kan saiyang krus, asin magsunod sako. ³⁵ Huli ta an siisay man na namomoot magligtas kan saiyang buhay, mawawaraan kaiyan; alagad an siisay man na mawaran kan saiyang buhay dahel sako asin dahel sa ebanghelyo, magkakamit kaiyan. ³⁶ Ano an papakinabangon nin sarong tawo kun makamtan man niya an bilog na kinaban alagad mawara an saiyang buhay? ³⁷ Ano an ikakaribay kan sarong tawo para sa saiyang buhay? ³⁸ An siisay man na ikasopog ako asin an mga katukdoan ko sa atubang kan mga tawong masombikal asin parakasala, ikakasopog man kan Aki nin Tawo sa aldaw nin saiyang pagdatong sa kamurawayan nin saiyang Ama kaiba an mga banal na anghel.”

¹ Nagtaram pa si Jesus, “Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, igwa nin nagkapira digdi na dai magagadan sagkod na dai ninda mahiling na dumatong an Kahadean nin Dios na may kapangyarihan.” ² Pakalihis nin anom na aldaw ipinag-iba ni Jesus si Pedro, si Santiago asin si Juan, sa sarong halangkaw na bukid. Kan idtoon na sinda, nahiling nindang naliwat si Jesus. ³ An gubing niya nagkintab sa kaputian na mayo nin siisay man sa bilog na kinaban na makakapaputi nin siring. ⁴ Nahiling kan tolong disipulo si Elias asin si Moises na nakikipag-olay ki Jesus. ⁵ Nagsabi si Pedro ki Jesus, “Kagurangnan, marahay na uya kita digdi. Magibo kami nin tolong payag-payag; saro saimo, saro ki Moises saka saro ki Elias.” ⁶ Dai naaraman ni Pedro kun ano an saiyang sasabihon, huli ta siya asin an saiyang duwang kairiba inabotan nin dakulang takot. ⁷ Dangan linindongan sinda nin sarong panganoron asin sarong tingog an naghale sa panganoron, “Ini an Aki kong namomotan; dangoga nindo siya? (!)” ⁸ Nangalag-kalag sinda alagad mayo sindang nahiling kundi si Jesus sana. ⁹ Mantang naglulugsot na sinda sa bukid, pinagbotan sinda ni Jesus, “Dai nindo ipang-osip sa kiisay an nahiling nindo sagkod na an Aki nin Tawo mabuhay liwat.” ¹⁰ Kinuyog ninda an saiyang pagboot, alagad nagharapotan sinda, “Ano an kahulogan kan sinabi niyang ‘mabuhay liwat’?” ¹¹ Hinapot ninda si Jesus, “Tadaw ta an sabi kan mga paratukdo kan Katogonan, si Elias daa an enot na maabot?” ¹² Sinimbag niya sinda, “Si Elias mananggad an enot na madigdi tanganing ibalik sa dati an gabos na bagay. Alagad tadaw ta nasasabi sa mga Kasuratan na an Aki nin Tawo magtitios nin makuri asin isisikwal? ¹³ Sinasabihan ko kamo, na nagdigdi na si Elias alagad pinasakitan siya kan mga tawo, sosog sa saindang sadiring kagustohan, siring sa nasasabi sa mga Kasuratan dapit saiya.” ¹⁴ Pagbalik ninda sa ibang mga disipulo, nahiling ninda na an mga ini pinalibotan nin dakul na tawo. An nagkapirang mga paratukdo kan Katogonan nakikipagdiskutiran sa mga disipulo. ¹⁵ Pagkahiling kan mga tawo ki Jesus, napangalas sinda nin marahay; nagdalagan sinda pasiring saiya saka nagtaong galang. ¹⁶ Hinapot ni Jesus an saiyang mga disipulo, “Ano an pinagdidiskutiran nindo?” ¹⁷ Nagsimbag an sarong lalaki, “Maestro, dinara ko saimo ining aki ko huli ta igwa siya nin maraot na espiritu, kaya dai siya nakakataram. ¹⁸ Kun inaatake siya kan espiritu, ilinalampog siya kaini sa daga, nagsusubo an saiyang ngoso, nagraragot an ngipon asin nanonoog an bilog na hawak. Nakiolay ako sa saimong mga disipulo na paluwason ninda an espiritu, alagad dai ninda nahimo.” ¹⁹ Sinabihan sinda ni Jesus, “Mga tawong mayo nin pagtubod! Sagkod nuarin ako magigin kaiba-iba nindo? Sagkod nuarin ko kamo pagtitioson? Daraha sako an aki!” ²⁰ Dinara ninda ki Jesus an aki. Pagkahiling ki Jesus kan espiritu, biglang pinakimig-kimig kaini an aki; natumba ini sa daga saka nagligid-ligid na nagsusubo an ngoso. ²¹ Hinapot ni Jesus an ama, “Kasuarin pa siyang arog kaini?” Nagsimbag siya, “Poon kan sadit pa siya. ²² Dakul na beses siyang hinuhulog kaiyan sa kalayo o sa tubig nganing gadanon. Kun may mahihimo ka, kaheraki asin tabangi kami!” ²³ Nagsabi si Jesus, “Tadaw ta nagsasabi kang kun may mahihimo ako? An gabos na bagay posible sa tawong nagtutubod.” ²⁴ Nagkurahaw tolos an ama kan aki, “Minatubod ako! Tabanging kumosog an pagtubod ko!” ²⁵ Nahiling ni Jesus na nagdadaguso sainda an mga tawo, kaya pinagbotan niya an maraot na espiritu, “Espiritung pola asin bongog, pinagbobotan takang lumuwas sa aking ini; dai ka na nanggad maglaog saiya!” ²⁶ Nagkurahaw an espiritu, pinakimig-kimig an aki, dangan nagluwas. Garo bangkay na an aki kaya nagsabi an mga tawo, “Gadan na siya!” ²⁷ Alagad kinapotan ni Jesus sa kamot an aki, tinabangan na magbangon asin nagtindog ini. ²⁸ Pakalaog ni Jesus sa harong, hinapot siya kan mga disipulo na daing ibang nagdadangog, “Tadaw ta dai mi napaluwas an espiritu?” ²⁹ Nagsimbag si Jesus, “An arog kaini dai mapapaluwas sa paagi nin anoman kundi sa pamibi sana asin sa pag-ayuno.” ³⁰ Naghale sinda sa lugar na idto asin nag-agi sa Galilea. Habo ni Jesus na maaraman nin siisay man kun haen siya, ³¹ huli ta pinagtutukdoan niya an saiyang mga disipulo. Sinabihan niya sinda, “An Aki nin Tawo itatao sa mga tawo, dangan gagadanon siya ninda; alagad sa ikatolong aldaw mabubuhay siya liwat.” ³² Dai ninda nasabotan an sinabi niya, alagad takot sindang maghapot saiya. ³³ Pag-abot sa Capernaum, kan sinda nasa laog na kan harong, hinapot ni Jesus an saiyang mga disipulo, “Ano an pinagdidiskutiran nindo sa dalan?” ³⁴ Dai sinda naggirong huli ta sa dalan pinagdidiskutiran ninda kun siisay an pinakadakula sainda. ³⁵ Nagtukaw si Jesus, inapod an dose dangan sinabihan, “An siisay man na boot magin enot, dapat na magpahuri sa gabos asin maging sorogoon nin gabos.” ³⁶ Kinua niya an sarong sadit na aki, pinatindog sa atubangan ninda, kinugos asin sinabihan sinda, ³⁷ ”An siisay man na minaako sa arog kaining aki sa ngaran ko, minaako sako; an siisay man na minaako sako, bakong ako an inaako kundi an nagsugo sako.” ³⁸ Nagsabi saiya si Juan, “Maestro, nakahiling kami nin tawong nagpapaluwas nin mga demonyo sa ngaran mo. Sinaway mi siya huli ta mayo siya sa pag-iriba ta.” ³⁹ ”Dai nindo siya pagsawayon,” an sabi ni Jesus, “huli ta dai nin siisay man na minagibo nin milagro sa ngaran ko na magpapakaraot sako. ⁴⁰ Huli ta an siisay man na bakong tumang sato, kampi sato. ⁴¹ Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, an siisay man na magpainom saindo nin tubig huli ta kamo sadiri ko, dai mawawaraan nin balos.” ⁴² ”An siisay man na magin dahelan kan pagkasala kan saro sa mga saradit na ini na minatubod sako, mas marahay pang tagulnodan an liog niya nin gapong gilingan dangan iapon sa dagat. ⁴³ Kun an saro mong kamot magin dahelan kan pagkakasala mo, putola iyan! Mas marahay pa saimong lumaog ka sa langit na saro sana an kamot ki kan may duwang kamot alagad ihulog sa impyerno, sa kalayo na mayong kataposan. ⁴⁴ Duman ‘an mga ulod sa saindang hawak dai nanggad nagagadan asin an kalayo dai nanggad nasisigbo.’ ⁴⁵ ’Kun an saro mong bitis magin dahelan kan pagkakasala mo, putola iyan! Mas marahay pa saimong lumaog ka sa langit na saro sana an bitis, ki kan may duwang bitis alagad ihulog sa impyerno. ⁴⁶ Duman ‘an mga ulod sa saindang hawak dai nanggad nagagadan asin an kalayo dai nanggad nasisigbo.’ ⁴⁷ Kun an saro mong mata magin dahelan kan pagkakasala mo, hulwata iyan! Mas marahay pang lumaog ka sa Kahadean nin Dios na may saro sanang mata, ki kan may duwang mata alagad ihulog sa impyerno. ⁴⁸ Duman ‘an mga ulod sa saindang hawak dai nanggad nagagadan asin an kalayo dai nanggad nasisigbo.’ ⁴⁹ ”Huli ta an lambang saro lilinigon sa kalayo. ⁵⁰ An asin marahay; alagad kun mawaran iyan nin asgad paano nindo mapapaasgad iyan? Magkaigwa kamo nin sa asin na kalidad dangan mamuhay kamo sa katoninongan.”

¹ Naghale si Jesus sa lugar na idto. Nagduman siya sa rehiyon nin Judea, dangan nagdagos siya sa ibong kan Salog nin Jordan. Kadakul naman na tawo an nagtiripon saiya. Tinukdoan niya sinda siring sa dati niyang ginigibo. ² Nagduman an nagkapirang Fariseo. Boot nindang pataluksohon siya sa paagi nin paghapot, “Tugot daw kan satong Katogonan na suhayan kan lalaki an saiyang agom?” ³ Sinimbag sinda ni Jesus, “Ano an pagboot na itinao ni Moises saindo?” ⁴ Nagsimbag sinda, “Itinugot ni Moises na suhayan kan lalaki an saiyang agom pakatapos na maggibo nin kasuratan nin pagsuhay.” ⁵ Sinabihan sinda ni Jesus, “Nagsurat si Moises kaining togon para saindo huli sa katagasan kan payo nindo. ⁶ Alagad sa kapinonan nin paglalang, isinabi ini, ‘Linalang nin Dios sindang lalaki asin babae. ⁷ Huli kaini, babayaan kan lalaki an saiyang ama asin ina, masaro sa agom niya, ⁸ dangan sindang duwa magigin saro.’ Kaya bako na sinda(ng) duwa, kundi saro. ⁹ Kaya dai dapat pagsuhayon nin tawo an pinagsaro nin Dios.” ¹⁰ Pag-abot ninda sa harong, hinapot giraray si Jesus kan mga disipulo dapit kan bagay na ini. ¹¹ Sinabihan sinda ni Jesus, “An lalaking magsuhay sa agom saka umagom nin iba, nagkakasala nin adulteryo sa saiyang agom; ¹² siring man an babae na magsuhay sa agom niya dangan magpaagom sa iba, nagkakasala nin adulteryo.” ¹³ May nagkapirang tawo na nagdara nin mga aki ki Jesus tanganing saiyang bendisyonan; alagad sinaway sinda kan mga disipulo. ¹⁴ Kan mahiling ini ni Jesus, naanggot siya asin sinabihan sinda, “Pabayae nindong magdolok sako an mga aki! Dai nindo sinda pag-olangon, huli ta para sa mga arog sainda an Kahadean nin Dios. ¹⁵ Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, an siisay man na dai umako kan Kahadean nin Dios siring sa aking sadit dai nanggad makakalaog diyan.” ¹⁶ Dangan kinugos niya an mga aki, saro-sarong benendisyonan sinda sa paagi kan pagbugtak kan kamot niya sa ibabaw kan payo ninda. ¹⁷ Kan malarga na si Jesus, may sarong lalaking nagdalagan pasiring saiya, nagluhod sa atubangan niya dangan naghapot, “Marahay na Maestro, ano an dapat kong gibohon tanganing magkamit ako nin buhay na daing kataposan?” ¹⁸ Naghapot si Jesus saiya, “Tadaw ta inaapod mo akong marahay? Mayong marahay kundi an Dios sana. ¹⁹ Tatao ka kan mga togon: ‘Dai ka maggadan; dai ka magdorog sa bako mong agom; dai ka maghabon; dai ka magsaksi nin putik; dai ka magdaya; galangan mo an saimong ama asin ina.’” ²⁰ An lalaki nagsimbag, “Maestro, kinukuyog ko na iyan gabos poon kan aki pa ako.” ²¹ Hiniling siya ni Jesus na may pagkamoot dangan sinabihan, “Sarong bagay na sana an kaipuhan mong gibohon. Pumuli ka, ipabakal mo an anoman na sadiri mo saka ipanao mo an kabaklan sa mga dukha, asin magkakaigwa ka nin kayamanan sa langit. Pakatapos, magbalik ka asin sumunod sako.” ²² Kan madangog ini kan lalaki, nagmurusdot siya dangan mamondong naghale huli ta mayamanon siya. ²³ Nangalagkalag si Jesus dangan sinabihan an mga disipulo niya, “Masakit na gayo para sa mga mayaman na makalaog sa Kahadean nin Dios.” ²⁴ Nagngaralas an mga disipulo sa tataramon niyang ini, alagad nagpadagos si Jesus sa pagtaram, “Mga aki ko, talagang masakit an paglaog sa Kahadean nin Dios! ²⁵ Mas pasil pa sa sarong kamelyo na makaagi sa labot nin dagom ki sa sarong mayaman na makalaog sa Kahadean nin Dios.” ²⁶ Napangalas na gayo an mga disipulo asin hinapot ninda siya, “Kun siring, siisay palan an makakaligtas?” ²⁷ Hiniling sinda ni Jesus asin sinabihan, “Sa tawo imposible iyan alagad sa Dios bako; huli ta an gabos posible saiya.” ²⁸ Dangan nagtaram si Pedro, “Hilinga, binayaan mi an gabos asin nagsunod kami saimo.” ²⁹ Sinabihan sinda ni Jesus, “Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, an magbaya kan saiyang harong, o mga tugang, o mga magurang, o mga aki, o kaomahan, huli sako asin huli sa ebanghelyo, ³⁰ magkakaigwa sa buhay na ini nin ginatos pang harong, tugang, magurang, aki, saka kaomahan kaiba an mga kasakitan. Sa maabot na panahon magkakaigwa siya nin buhay na daing kataposan. ³¹ Alagad kadakul sa mga naeenot ngunyan an mahuhuri; asin kadakul sa mga nahuhuri ngunyan an maeenot.” ³² Nasa dalan na si Jesus asin an saiyang mga disipulo pasiring sa Jerusalem. Naeenot si Jesus; nahahandal an mga disipulo niya, asin natatakot man an mga tawong nagsusunod saiya. Isiniblag giraray ni Jesus an doseng disipulo saka tinaraman kan mga bagay na mangyayari saiya. ³³ Nagsabi siya, “Matukad kita sa Jerusalem. Duman itatao an Aki nin Tawo sa mga poon na padi asin sa mga paratukdo kan Katogonan. Hahatolan siya ninda nin kagadanan saka itatao sa mga pagano. ³⁴ Tutuya-tuyaon siya ninda, lulutaban, hahampakon, saka gagadanon. Alagad sa ikatolong aldaw mabubuhay siya liwat.” ³⁵ Nagdolok ki Jesus si Santiago asin si Juan, na mga aki ni Zebedeo, dangan nagsabi, “Maestro, igwa kaming boot ipagibo saimo para samo.” ³⁶ Hinapot sinda ni Jesus, “Ano an boot nindong gibohon ko para saindo?” ³⁷ Nagsimbag sinda, “Tugote kaming magtukaw kataed mo duman sa saimong mamurawayon na Kahadean, an saro sa too asin an saro sa wala.” ³⁸ Sinabihan sinda ni Jesus, “Dai nindo aram kun ano an hinahagad nindo. Makakainom daw kamo kan kalis na iinomon ko? Makakapabunyag daw kamo kan bunyag na aakoon ko?” ³⁹ Nagsimbag sinda, “Kaya mi.” Nagtaram si Jesus, “Iinomon man nanggad nindo an kalis na iinomon ko asin makakapabunyag kamo kan ibubunyag sako. ⁴⁰ Alagad bako ako an mapili kun siisay an matukaw sa too o sa wala ko; an Dios an matao kaiyan sa mga tinagamahan.” ⁴¹ Kan madangog ini kan sampolong disipulo, naanggot sinda ki Santiago asin ki Juan. ⁴² Alagad inapod sinda gabos ni Jesus saka sinabihan, “Aram nindo na an mga kagsakop kan mga pagano may kapangyarihan sa saindang mga sakop, asin an mga lider iyo an pinagkukuyog. ⁴³ Alagad bakong arog kaini an dapat mangyari saindo. An siisay man saindo na boot magin dakula, dapat magin sorogoon nindo; ⁴⁴ an siisay man saindo na boot magin enot, dapat magin oripon kan gabos. ⁴⁵ Huli ta an Aki nin Tawo dai nagdigdi tanganing paglingkodan kundi tanganing maglingkod asin magdusay kan buhay niya tanganing matubos an dakul na tawo.” ⁴⁶ Nag-abot si Jesus sa Jerico kaiba an mga disipulo niya asin an dakul na tawo. Kan naghahale na sinda duman, naagihan ninda an sarong makilimos na buta na nagtutukaw sa gilid kan dalan; siya si Bartimeo na aki ni Timeo. ⁴⁷ Kan madangog niya na si Jesus na taga Nazaret nag-aagi duman, nagkurahaw siya, “Jesus, Aki ni David! Kaheraki ako!” ⁴⁸ Inanggotan siya kan dakul na tawo asin pinaalo; alagad orog siyang nagkurahaw, “Aki ni David, kaheraki ako!” ⁴⁹ Nag-ontok si Jesus dangan nagsabi, “Padigdiha nindo siya.” Kaya inapod ninda an buta asin sinabihan, “Pakosoga an boot mo! Tindog, inaapod ka niya.” ⁵⁰ Hinukas kan buta an saiyang alikboy, paluksong nagtindog saka nagdolok ki Jesus. ⁵¹ Hinapot siya ni Jesus, “Ano an boot mong gibohon ko para saimo?” Nagsimbag an buta, “Maestro, boot kong makahiling.” ⁵² Sinabihan siya ni Jesus, “Lakaw na; an saimong pagtubod iyo an nagpaomay saimo.” Nakahiling tolos siya, asin nagsunod ki Jesus.

¹ Kan nagdadangadang na sinda sa Jerusalem, harani sa Betfage asin sa Betania sa may Bukid nin mga Oliba, pinaenot ni Jesus an duwa kan saiyang mga disipulo ² saka tinugon, “Dumuman kamo sa masunod na baryo. Pag-abot nindo duman mahihiling nindo tolos an sarong ogbon na asno na nakagakod asin dai pa lamang nalunadan. Hubadan nindo iyan dangan darahon digdi. ³ Kun may maghapot saindo, ‘Tadaw ta ginigibo nindo iyan?’ sabihan nindo siya, ‘Kaipuhan ini nin Kagurangnan asin ipupuli man tolos.’” ⁴ Kaya nagduman sinda asin nahiling ninda sa tinampo an ogbon na asno na nakagakod sa pintoan nin sarong harong. Kan hinuhubadan ninda an asno, ⁵ hinapot sinda kan nagkapirang tawo na yaon duman, “Tadaw ta hinuhubadan nindo an asno?” ⁶ Nagsimbag sinda siring sa sinabi sainda ni Jesus, kaya pinabayaan sinda kan mga tawo. ⁷ Dinara ninda ki Jesus an asno, kinamaderohan ninda an asno kan saindang mga alikboy dangan naglunad si Jesus. ⁸ Dakul na tawo an nagbiklad kan saindang mga alikboy sa tinampo; an iba nagputol nin mga sanga nin kahoy dangan ibinanig sa tinampo. ⁹ An mga tawong nasa enotan asin sa hurihan nagkukurahaw, “Osana! Pag-omawon an minaabot sa ngaran nin Kagurangnan! ¹⁰ Pag-omawon an maabot na kahadean kan satong ama na si David! Osana sa kaitaasan!” ¹¹ Nagduman si Jesus sa Jerusalem dangan naglaog sa Templo. Pakatapos na mahiling niya an mga yaon duman, nagluwas siya huli ta banggi na, asin nagbalik sa Betania kaiba an Dose. ¹² Kan sunod na aldaw, mantang naglalakaw sinda hale sa Betania, nagutom si Jesus. ¹³ Natanawan niya sa enotan an sarong madahon na kahoy na higera. Hiniling niya kun may bunga, alagad poro dahon sana ta bako pang tigbungahan. ¹⁴ Sinabihan niya an kahoy na higera, “Sagkod pa man mayo nin makakan kan bunga mo!” Nadangog ini kan mga disipulo. ¹⁵ Pag-abot ninda sa Jerusalem, naglaog si Jesus sa Templo asin inalaw niya an gabos na paratinda saka parabakal duman. Pinabaralintok niya an mga lamesa kan mga pararibay nin kwarta asin an mga tukawan kan mga paratinda nin salampati. ¹⁶ Dai niya tinugotan na mag-agi sa laog kan Templo an siisay man na may dara nin anoman. ¹⁷ Dangan nagtukdo siya sa mga tawo, “Bakong nasusurat, ‘An sakong harong aapodon harong nin pamibi para sa gabos na nasyon’? Alagad ginibo nindo ining lungib nin mga parahabon!” ¹⁸ Naaraman ini kan mga poon na padi asin kan mga paratukdo kan Katogonan, kaya nag-isip sinda nin paagi kun paano ipagadan si Jesus. Natakot sinda saiya huli ta an gabos na tawo nagngalas kan saiyang katukdoan. ¹⁹ Kan banggi na, nagluwas sa syudad si Jesus saka an saiyang mga disipulo. ²⁰ Pagkaaga, mantang naglalakaw sinda, nahiling nindang alang na sagkod sa gamot an kahoy na higera. ²¹ Naromdoman ni Pedro an nangyari asin nagsabi ki Jesus, “Maestro, hilinga ta alang na an higerang minaldisyon mo!” ²² Sinabihan sinda ni Jesus, “Magtubod kamo sa Dios. ²³ Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, na an siisay man na magsabi sa bulod na ini, ‘Humale ka diyan asin lumampaw ka sa dagat.’ Kun dai siya magduwa-duwa sa saiyang puso, kundi magtubod na an saiyang sinasabi mangyayari, mahihimo iyan para saiya. ²⁴ Kaya sinasabihan ko kamo, na anoman an hagadon nindo sa pamibi, magtubod kamo na itatao saindo asin makakamtan nindo iyan. ²⁵ Kun namimibi kamo alagad igwa kamo nin maraot na boot sa kapwa nindo, patawadon nindo tanganing patawadon man kamo kan saindong Ama na nasa langit kan mga kasalan nindo. ²⁶ Kun dai kamo magpatawad, dai man kamo papatawadon kan saindong Ama sa langit.” ²⁷ Nagbalik sinda sa Jerusalem. Kan naglalakaw si Jesus sa Templo, dinolok siya kan mga poon na padi, kan mga paratukdo kan Katogonan asin kan mga kamagurangan ²⁸ saka hinapot, “Ano an kapangyarihan mo sa paggibo kan mga bagay na ini? Siisay an nagtao saimo kan kapangyarihan na iyan?” ²⁹ Nagsimbag si Jesus, “Mahapot ako saindo nin saro sanang hapot; kun masimbag nindo, sasabihon ko man saindo kun sa anong kapangyarihan ginigibo ko an mga bagay na ini. ³⁰ Saen hale an kapangyarihan ni Juan sa pagbunyag: sa Dios o sa tawo?” ³¹ Nagpasuruhay sinda, “Kun sabihon tang hale sa Dios, masabi siya, ‘Kun siring, tadaw ta dai kamo nagtubod saiya?’ ³² Alagad kun sabihon tang ‘Hale sa tawo…’” (Takot sinda sa mga tawo, huli ta minimidbid kan gabos na si Juan tunay na propeta.) ³³ Kaya sinimbag ninda si Jesus, “Dai mi aram.” Sinabihan man sinda ni Jesus, “Kun siring, dai ko man sasabihon saindo kun sa anong kapangyarihan ginigibo ko an mga bagay na ini.”

¹ Dangan nagtaram si Jesus sainda sa paagi nin mga parabola, “Igwa nin sarong tawo na nagtanom nin ubas sa saiyang ubasan, kinudal niya iyan, saka naggibo nin gilingan nin ubas. Nagtugdok pa siya nin sarong bantayan. Dangan ipinaataman niya an ubasan na ini sa mga tumatawo asin nagduman siya sa ibang lugar. ² Pag-abot kan tiggunoan kan ubas, sinugo niya an saro niyang sorogoon sa saiyang mga tumatawo tanganing kuahon sainda an kahirasan. ³ Alagad pinugol ninda an sorogoon, hinampak dangan pinapuli na mayong dara. ⁴ Nagsugo giraray nin sarong sorogoon an kagsadiri; alagad pinukpok siya, dangan sinupog kan mga tumatawo. ⁵ Nagsugo siya nin saro pang sorogoon, alagad ginadan ninda ini. Siring man an ginibo ninda sa iba pang sinugo niya; may linanog, may ginadan. ⁶ An natatada na sana na masusugo iyo an saiyang namomotan na aking lalaki; dangan siya na an sinugo sainda. Nagsabi siya, ‘Igagalang ninda an sakong aki.’ ⁷ Alagad an mga tumatawo nag-orolay-olay, ‘Iyo ini an aki kan kagsadiri. Madya kamo, gadanon ta siya tanganing mapasato an ubasan!’ ⁸ Kaya pinugol ninda siya, ginadan dangan an bangkay inapon sa luwas kan ubasan.” ⁹ Naghapot si Jesus, “Kun siring, ano an gigibohon kan kagsadiri kan ubasan? Dudumanon niya an mga tumatawo, gagadanon sinda dangan itatao sa iba an ubasan. ¹⁰ Nabasa na nindo an kasuratan na ini? ‘An gapo na isinikwal kan mga paratugdok iyo an nagin patugmadan na gapo. ¹¹ Ginibo ini nin Kagurangnan, ini sarong ngangalasan sa satong paghiling!’” ¹² Hiningowa nindang dakopon si Jesus huli ta nasabotan ninda na sinda an pinapanongdan kan parabolang inosipon niya. Alagad takot sinda sa mga tawo, kaya binayaan ninda si Jesus saka nagharale. ¹³ Pinaduman ki Jesus an nagkapirang Fariseo asin an nagkapirang parasunod ni Herodes tanganing pataluksohon siya. ¹⁴ Hinapot ninda si Jesus, “Maestro, aram mi na bako kang putikon; dai ka natatakot sa kiisay man. Dai kang pinapalaen na tawo ta dai mo tinatawan nin halaga kun ano an katongdan ninda. Itinutukdo mo an kabotan nin Dios para sa tawo. Tugot daw sa satong katogonan na magbayad nin buhis ki Cesar o dai? Dapat daw kitang magbuhis sainda o dai?” ¹⁵ Alagad aram ni Jesus an pagsagin-sagin ninda kaya sinabihan niya sinda, “Tadaw ta pinapatalukso nindo ako? Tawe ako nindo nin kwartang plata asin hihilingon ko.” ¹⁶ Tinawan ninda siya nin sarong kwartang plata asin naghapot siya, “Kiisay na lalawogon asin ngaran ini?” “Ki Cesar,” an simbag ninda. ¹⁷ Nagsabi si Jesus, “Kun siring itao nindo ki Cesar an ki Cesar, asin sa Dios an sa Dios.” Napangalas sinda saiya. ¹⁸ May nagduman ki Jesus na mga Saduceo na nagsasabing mayo nin pagkabuhay-liwat. ¹⁹ Hinapot ninda si Jesus, “Maestro, nagsurat si Moises kaining pagboot para sato, ‘Kun an sarong lalaki magadan dangan mabayaan an agom niyang mayong aki, kaipuhan na agomon kan tugang niyang lalaki an balo tanganing magkaaki sinda para sa nagadan niyang tugang.’ ²⁰ Igwa kaidto nin pitong lalaking magturugang: an pinakamatua nag-agom alagad nagadan na mayong aki. ²¹ Inagom kan ikaduwa an balo, asin nagadan man na mayong aki. Siring man an nangyari sa ikatolo; ²² asin an babae nagin agom kan pitong magturugang asin gabos ini nagadan na mayong aki. Dangan nagadan man an babae. ²³ Ngunyan, sa aldaw nin pagkabuhay-liwat, siisay sainda an agom kan babaeng ini? Huli ta nagin agom siya ninda gabos!” ²⁴ Sinimbag sinda ni Jesus, “Sala nanggad kamo! Huli ta dai nindo nasasabotan an mga Kasuratan, ni an kapangyarihan nin Dios. ²⁵ Huli ta sa pagkabuhay-liwat dai na sinda mag-aaragoman; magigin arog sinda sa mga anghel sa langit. ²⁶ Dapit naman sa pagkabuhay-liwat, dai pa nindo nabasa sa libro ni Moises an manongod sa kahoy na naglalaad? Nasusurat sa librong idto an sinabi nin Dios ki Moises: ‘Ako an Dios ni Abraham, ni Isaac asin ni Jacob.’ ²⁷ Siya an Dios kan mga buhay, bako kan mga gadan. Talagang nasasala kamo!” ²⁸ Igwa duman nin sarong paratukdo kan Katogonan na naghihinanyog kan orolay. Nahiling niya na marahay an mga simbag ni Jesus sa mga Saduceo, kaya nagdolok man siya ki Jesus dangan naghapot, “Arin na togon an pinakamahalaga?” ²⁹ Nagsimbag si Jesus, “An pinakamahalagang togon iyo ini: ‘Dangoga, Israel! Saro sana an Dios na satong Kagurangnan. ³⁰ Kamotan mo an Kagurangnan mong Dios sa bilog mong puso, sa bilog mong kalag, sa bilog mong isip, asin sa bilog mong kosog.’ ³¹ An ikaduwa iyo ini: ‘Kamotan mo an saimong kapwa arog kan pagkamoot mo sa saimo man sana.’ Mayo nin ibang togon na mas mahalaga pa ki kan duwang ini.” ³² Nagsabi ki Jesus an paratukdo kan Katogonan, “Tama ka, Maestro; tama an sinabi mo na saro sana an Kagurangnan na Dios, asin mayo nang iba. ³³ Kaipuhan kamotan kan tawo an Dios sa bilog niyang puso, bilog niyang isip asin kosog; kaipuhan kamotan niya an saiyang kapwa arog kan pagkamoot niya sa saiya man sana. An duwang togon na ini mas mahalaga ki kan arin man na dolot asin mga tinutong na atang.” ³⁴ Pagkadangog ni Jesus kan marahay niyang simbag, nagsabi siya, “Bako kang harayo sa Kahadean nin Dios.” Pakatapos kaini, mayo nang nangahas pang maghapot ki Jesus. ³⁵ Mantang nagtutukdo si Jesus sa laog kan Templo, naghapot siya, “Paanong makapagsabi an mga paratukdo kan Katogonan na an Cristo magikan sa kapagarakian ni David? ³⁶ An Espiritu Santo an nagpasabong ki David na magsabi: ‘An Kagurangnan nagsabi sa sakong Kagurangnan: Tumukaw ka digdi sa too ko, sagkod na gibohon kong tungtongan kan mga bitis mo an mga kaiwal mo.’ ³⁷ Kun Kagurangnan an apod saiya ni David, paano siyang magin aki ni David?” Dakul na tawo an maogmang nagdangog ki Jesus. ³⁸ Sa pagtukdo ni Jesus, nagsabi siya, “Maglikay kamo sa mga paratukdo kan Katogonan na boot magparalibot na nakasulot nin halabang gubing, asin pagtawan nin galang sa mga plasa. ³⁹ Boot nindang magtukaw sa mga piling tukawan sa mga sinagoga asin magkabisero sa mga bangkete. ⁴⁰ Inuubos ninda an mga rogaring kan mga babaeng balo, dangan sagin-sagin na namimibi nin halawig. Mas magabat an padusa sainda!” ⁴¹ Mantang nagtutukaw si Jesus sa laog kan Templo, harani sa lalagan kan limos, minasdan niya an mga tawong naghuhulog kan saindang kwarta. Dakul na mayayaman an naghulog nin dakul na kwarta. ⁴² Dangan may sarong dukhang babaeng balo na nag-abot asin naghulog nin duwang kobreng kwarta na an halaga sarong sentabo. ⁴³ Inapod ni Jesus an saiyang mga disipulo asin sinabihan, “Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, an dukhang balong ini mas dakul an itinao ki kan gabos na naghulog sa lalagan nin limos. ⁴⁴ Huli ta an gabos nagtao kan sobra na nindang kwarta, alagad siya, sa saiyang pagkadukha, nagtao kan gabos niyang ikabubuhay.”

¹ Paluwas na si Jesus sa Templo, kan magsabi an saro kan saiyang mga disipulo, “Maestro, hilinga, anong gayon kan mga gapo saka mga edipisyo!” ² Nagsimbag si Jesus, “Nahihiling mo ining mga dakulang edipisyo? Mayo diyan nin matatada na sarong gapo na nakapatong sa saro man na gapo; gabos iyan marurumpag.” ³ Kan nagtutukaw si Jesus duman sa Bukid nin mga Oliba, kahampang kan Templo, nagdolok saiya si Pedro, si Santiago, si Juan asin si Andres tanganing hilom siyang kaolayon. ⁴ Nagsabi sinda, “Sabihi kami kun nuarin iyan mangyayari. Ano an tanda na mangyayari na iyan?” ⁵ Sinabihan niya sinda, “Mag-ingat kamo, asin dai kamo magpadaya sa kiisay man. ⁶ Dakul an madigdi sa ngaran ko na masabi, ‘Ako an Paraligtas!’ Dakul an madadaya ninda. ⁷ Dai kamo mahandal kun madangog nindo an ralaban saka mga huringhuding dapit sa gera. Dapat mangyari ini, alagad bako pa ini an kataposan. ⁸ Huli ta an sarong nasyon malaban sa magkasi nasyon, an sarong kahadean malaban sa magkasi kahadean. Maglilinog sa manlaen-laen na lugar, asin magkakaigwa nin gutom. An gabos na ini kapinonan pa sana kan mga titioson. ⁹ ”Mag-ingat kamo, huli ta dadakopon kamo saka dadarahon sa husgado. Hahampakon kamo sa mga sinagoga; iaatubang kamo sa mga gobernador saka sa mga hade dahel sako tanganing magpatotoo sa atubang ninda. ¹⁰ Kaipuhan ipaghulit ngona an Marahay na Bareta sa gabos na nasyon. ¹¹ Kun dakopon kamo saka darahon sa husgado, dai kamo mahadit kun ano an saindong sasabihon; pag-abot kan oras, ipapasabong saindo an dapat nindong sabihon. Huli ta an isasabi nindo bakong saindo maghahale kundi sa Espiritu Santo. ¹² Ipapagadan kan mga tawo an sadiri man sana nindang tugang; an mga ama iyo man an gigibohon sa mga aki; tutumangan kan mga aki an saindang mga magurang asin ipapagadan. ¹³ Ikakaongis kamo kan gabos na tawo dahel sako. Alagad an makatagal sagkod sa kataposan makakaligtas. ¹⁴ ”Mahihiling nindo ‘An Makangingirhat na Katakotan’ na nagtitindog sa lugar na dai niya dapat tindogan.” (Saboton ini kan nagbabasa!) “Idtong mga nasa Judea, kaipuhan magdulag pasiring sa kabubuldan. ¹⁵ An tawong yaon sa atop kan saiyang harong dai na dapat maglaog sa harong tanganing kumua nin anoman. ¹⁶ An tawong nasa oma dai na dapat magpuli sa harong niya tanganing kumua nin gubing. ¹⁷ Herak man sa mga bados asin sa mga inang may pinapasuso sa mga aldaw na iyan! ¹⁸ Mamibi kamo sa Dios na dai ini mangyari sa tiglipotan! ¹⁹ Huli ta an kasakitan sa panahon na iyan orog pang makatatakot ki sa arin man na nangyari poon pa kan lalangon nin Dios an kinaban sa kapinonan sagkod ngunyan. Mayo nang makakaarog pa kaiyan nuarin pa man. ²⁰ Alagad ininaan nin Kagurangnan an bilang kan mga aldaw na iyan, alang-alang sa mga tawong pinili niya, ta kun dai, mayo kutanang makakaligtas. ²¹ ”Kun may magsabi, ‘Hilinga nindo, uya an Cristo!’ o ‘Hilinga nindo, idtoon siya!’—dai kamo magtubod. ²² Huli ta mapahiling an mga bakong tunay na Cristo asin an mga bakong tunay na propeta. Magibo sinda nin mga tanda saka mga ngangalasan tanganing mapatubod ninda an mga tawo, kun posible, pati an mga tawong pinili nin Dios. ²³ Mag-ingat kamo! Sinasabi ko na saindo an gabos bago iyan mangyari. ²⁴ ”Pakalihis kan panahon nin kasakitan, madiklom an aldaw, dai na maliwanag an bulan, ²⁵ mahuhulog an mga bitoon hale sa langit asin magkakayorogyog an mga kapangyarihan sa kalangitan. ²⁶ Dangan mahihiling nindang maabot an Aki nin Tawo na nasa panganoron, may dakulang kapangyarihan saka kamurawayan. ²⁷ Susugoon niya an mga anghel tanganing tiponon an mga tawong pinili hale sa apat na kanto kan kadagaan poon sa sarong poro kan kinaban sagkod sa ibong na poro. ²⁸ ”Manodan logod nindo an adal kan kahoy na higera. Kun an mga sanga kaiyan magin lumbod, dangan nagdadahon na, aram nindo na harani na an tig-init. ²⁹ Siring man, kun mahiling nindong an mga bagay na ini nangyayari na, aram nindo na madali na siyang mag-abot, yaon na siya sa trangkahan. ³⁰ Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, mangyayari an gabos na ini bago magadan an henerasyon na ini. ³¹ Mapapara an langit asin an daga, alagad dai mapapara an sakong mga tataramon. ³² ”Mayong nakakaaram kun nuarin maabot an aldaw o an oras na mangyayari iyan, ni an mga anghel sa langit, ni an Aki nin Dios kundi an Ama sana. ³³ Magpuka kamo, mag-andam, ta dai nindo aram kun nuarin maabot an oras na iyan. ³⁴ Kaagid iyan sa sarong lalaki na nagbabaklay. Bago siya naghale ipinamahala niya an harong sa saiyang mga sorogoon saka winalatan niya nin trabaho an lambang saro sainda. Tinugon niya an bantay sa pintoan na magpuka. ³⁵ Kaya ngani magbantay kamo, huli ta dai nindo aram kun nuarin maabot an kagsadiri—tibaad banggi, o matangang banggi o maaga o pagsirang kan aldaw. ³⁶ Kun bigla siyang mag-abot, kaipuhan na dai niya kamo maabotan na nagkakatorog! ³⁷ An sinasabi ko saindo, sinasabi ko man sa gabos: magpuka kamo!”

¹ Duwang aldaw na sana bago an kapyestahan kan Paskwa asin kan Tinapay na Mayo nin Lebadura. Naghanap nin paagi an mga poon na padi saka an mga paratukdo kan Katogonan kun paano ninda hilom na ikapadakop si Jesus asin ikapagadan. ² ”Dai ta ini paggibohon sa kapyestahan ta tibaad magkariribok an mga tawo,” an sabi ninda. ³ Si Jesus nasa Betania sa harong ni Simon na daoton. Mantang nagkakakan si Jesus, nag-abot an sarong babae na may dara nin lalagan na alabastro, pano nin mahalon na pahamot na gibo sa purong nardo. Pinasa niya an lalagan dangan inula an pahamot sa payo ni Jesus. ⁴ Naanggot an nagkapirang mga tawo duman na nagsaboot, “Ano ta sinayang sana niya an pahamot? ⁵ Pwede kutanang ipabakal iyan nin labi pa sa tres syentos na denaryo dangan itao an kabaklan sa mga dukha!” Tinuyaw ninda an babae. ⁶ Alagad nagsabi si Jesus, “Pabayae sana nindo siya! Tadaw ta pinapakiaraman nindo siya? Sarong magayon na bagay an ginibo niya sako. ⁷ An dukha danay na nasa kaibahan nindo; matatabangan nindo sinda maski anong oras na boot nindo. Alagad bako akong danay na kaiba nindo. ⁸ Ginibo kan babaeng ini an saiyang makakaya: linahidan niya nin pahamot an sakong hawak bilang pag-andam sa paglubong sako. ⁹ Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, saen man ipaghulit an marahay na baretang ini sa bilog na kinaban, an ginibo niyang ini ipapamareta sa pagromdom saiya.” ¹⁰ Duminuman sa mga poon na padi si Judas Iscariote, saro sa doseng disipulo, tanganing ipasaluib si Jesus. ¹¹ Naogma an mga poon na padi pakadangog saiya, kaya nanuga sinda na tatawan siya nin kwarta. Poon kaidto naghanap si Judas nin oportunidad na ikapadakop si Jesus. ¹² Sa enot na aldaw kan Pyesta kan Tinapay na Mayo nin Lebadura, an aldaw na pinagbobono an mga kordero paskwal, hinapot si Jesus kan mga disipulo, “Saen mo boot na andamon mi an saimong pamanggihan sa Paskwa?” ¹³ Sinugo ni Jesus an duwa sainda saka tinugon, “Dumuman kamo sa syudad asin sasabaton kamo nin sarong lalaki na may darang dulay nin tubig. Sumunod kamo saiya ¹⁴ sa harong na laogan niya dangan sabihan nindo an kagharong, ‘Nagpapahapot an Maestro kun saen an kwartong kakakanan niya kan pamanggihan sa Paskwa kaiba kan saiyang mga disipulo.’ ¹⁵ Dangan ipapahiling niya saindo an sarong dakulang kwarto sa itaas, sangkap asin andam na. Duman nindo andamon an kakanon ta.” ¹⁶ Nagduman sa syudad an duwang disipulo asin nakua ninda an gabos siring sa sinabi sainda ni Jesus. Inamdam (Inandam)ninda an pamanggihan sa Paskwa. ¹⁷ Kan banggi na, nag-abot si Jesus kaiba an Dose. ¹⁸ Mantang nagkakakan sinda, nagsabi si Jesus, “Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, na kasabay ko sa pagkakan an mapasaluib sako.” ¹⁹ Namondo an mga disipulo asin saro-saro na naghapot saiya, “Ako kaya?” ²⁰ Nagsimbag si Jesus, “Saro siya sa saindong dose, an nagdodotdot kan saiyang tinapay sa mangko kadungan ko. ²¹ Magagadan an Aki nin Tawo siring sa nasusurat manongod sa saiya, alagad herak man sa tawong mapasaluib sa Aki nin Tawo. Mas marahay pang dai na siya namundag!” ²² Mantang nagkakan sinda, nagkua si Jesus nin tinapay, nagpasalamat, binaak dangan itinao sa saiyang mga disipulo asin nagsabi, “Akoa nindo ini; ini an sakuyang hawak.” ²³ Dangan kinua niya an kalis, nagpasalamat, dangan itinao sainda asin nag-inom sinda gabos. ²⁴ Nagsabi si Jesus, “Ini an sakong dugo kan bagong tipan, dugo na pinapabulos para sa dakul na tawo. ²⁵ Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, dai na ako mainom kaining arak nin ubas sagkod sa aldaw na inomon ko an bagong arak sa Kahadean nin Dios.” ²⁶ Pakatapos nindang mag-awit nin himno, nagduman sinda sa Bukid nin mga Oliba. ²⁷ Nagsabi si Jesus sainda, “Kamo gabos mabaya sako huli ta nasusurat, ‘Gagadanon ko an pastor, asin magkakawaragas an mga karnero.’ ²⁸ Alagad pagkabuhay ko liwat, maeenot ako saindo duman sa Galilea.” ²⁹ Nagsimbag si Pedro, “Maski an gabos magbaya saimo, dai taka nanggad babayaan!” ³⁰ Sinabihan siya ni Jesus, “Sa katotoohan sinasabihan taka, na ngunyan mismong banggi bago magturaok an manok nin duwang beses, tolong beses mo akong nenegaran.” ³¹ Nagsimbag si Pedro nin mas makosog, “Dai taka nanggad nenegaran, maski pa ako magadan kaiba mo!” Siring man an sinabi kan ibang mga disipulo. ³² Nagduman sinda sa sarong lugar na inaapod Getsemani asin sinabihan ni Jesus an mga disipulo, “Digdi sana kamo mantang namimibi ako.” ³³ Dangan ipinag-iba niya si Pedro, si Santiago asin si Juan. Nakamate si Jesus nin dakulang kamondoan asin kahorasaan ³⁴ kaya sinabihan niya sinda, “Makuring gayo an kamondoan ko na haros ikagadan ko! Magpawalat kamo digdi asin magpuka.” ³⁵ Nag-oroenotan siya, nagdapa sa daga saka namibi, na kun mahihimo, palihison saiya an oras nin kasakitan. ³⁶ Namibi siya, “Ama ko! An gabos na bagay mahihimo mo. Irayo mo sako an kalis na ini. Alagad bakong an kabotan ko kundi an kabotan mo an kukuyogon.” ³⁷ Dangan binalikan ni Jesus an tolong disipulo, alagad inabotan niya ining tororog, kaya sinabihan niya si Pedro, “Simon, natotorog ka? Dai ka makakapagbantay maski sarong oras lamang? ³⁸ Magpuka kamo asin mamibi, tanganing dai kamo madaog nin sogot. Andam kutana an espiritu, alagad an hawak maluya.” ³⁹ Naghale giraray si Jesus asin namibi kan parehong mga tataramon. ⁴⁰ Dangan binalikan niya giraray an mga disipulo alagad inabotan niya sindang tororog na naman, huli ta grabe an pirot ninda. Dai ninda aram kun ano an isisimbag saiya. ⁴¹ Sa ikatolong beses binalikan sinda ni Jesus dangan sinabihan, “Torog pa giraray kamo? Nagpapahingalo pa kamo? Tama na iyan! Oras na; an Aki nin Tawo itatao sa kamot nin mga parakasala. ⁴² Bangon na kamo ta maduman na kita. Uya na an mapasaluib sako!” ⁴³ Nagtataram pa si Jesus kan mag-abot si Judas na saro kan doseng disipulo. Kadakul an tawo na kaiba niya na may darang mga espada saka mga pamukpok. An mga ini sinugo kan mga poon na padi, kan mga paratukdo kan Katogonan asin kan mga kamagurangan. ⁴⁴ Tinawan sinda ni Judas nin sarong tanda, “An hadokan ko iyo iyan. Dakopon nindo siya dangan darahon, alagad bantayan nindo nin marahay.” ⁴⁵ Pag-abot ni Judas, dinolok niya tolos si Jesus saka sinabihan, “Maestro!” Dangan hinadokan niya si Jesus. ⁴⁶ Kaya dinakop ninda si Jesus, asin pinugol nin marahay. ⁴⁷ Alagad an saro kan mga yaon duman naghugkot kan espada niya saka tinigbas an oripon kan Halangkaw na Padi; napalongan idto nin talinga. ⁴⁸ Sinabihan sinda ni Jesus, “Kaipuhan pa daw na magdigdi kamo na may darang mga espada asin mga pamukpok sa pagdakop sako, na garo baga ako sarong bandido? ⁴⁹ Aroaldaw kaiba nindo ako sa Templo nagtutukdo, asin dai nindo ako dinakop. Nangyayari ini nganing maotob an mga Kasuratan.” ⁵⁰ Dangan binayaan siya kan gabos na disipulo asin nagdurulag. ⁵¹ May sarong hoben na lalaking nagsusunod ki Jesus, alagad nakaalikboy sana nin telang lino. Nadakop siya kan mga tawo, ⁵² alagad binayaan niya an saiyang alikboy asin nagdulag na huba. ⁵³ Dinara ninda si Jesus sa harong kan Halangkaw na Padi; duman nagtiripon an gabos na mga poon na padi, an mga kamagurangan asin an mga paratukdo kan Katogonan. ⁵⁴ May distansya na sinundan siya ni Pedro sagkod sa patyo kan Halangkaw na Padi. Nagtukaw siya sa kataed kan mga bantay dangan nagpaimbong sa may kalayo. ⁵⁵ An mga poon na padi saka an bilog na Konseho naghanap nin sumbong tumang ki Jesus tanganing ipagadan siya, alagad mayo sindang nakua. ⁵⁶ Dakul na saksi an nagtaram nin putik tumang ki Jesus, alagad dai nagkasararo an saindang mga pahayag. ⁵⁷ May nagkapirang nagtindog na nagtaram nin putik na an sabi, ⁵⁸ ”Nadangog mi siyang nagtaram: ‘Gagabaon ko ining Templo na gibo nin tawo, asin sa laog nin tolong aldaw mapatindog ako nin sarong Templo na bakong gibo nin tawo.’” ⁵⁹ Alagad maski sa bagay na ini, dai nagkasararo an saindang mga pahayag. ⁶⁰ Nagtindog an Halangkaw na Padi sa atubang ninda gabos dangan hinapot si Jesus, “Mayo ka nin ikakasimbag? Ano ining mga sumbong ninda tumang saimo?” ⁶¹ Alagad dai sana naggirong si Jesus ni nagsimbag. Hinapot giraray siya kan Halangkaw na Padi, “Ika an Cristo, an Aki kan Kahorohalangkaweng Dios?” ⁶² ”Ako!” an simbag ni Jesus. “Mahihiling nindo an Aki nin Tawo na nagtutukaw sa too kan Makakamhan na Dios, nagdadatong na nasa mga panganoron nin langit!” ⁶³ Ginisi kan Halangkaw na Padi an saiyang alikboy dangan nagsabi, “Tano ta kaipuhan ta pa nin saksi? ⁶⁴ Nadangog nindo an saiyang paglanghad sa Dios! Ano an hatol nindo?” Gabos naghatol na siya ipagadan. ⁶⁵ Linubatan (Linutaban) si Jesus kan nagkapira sainda, tinahoban an saiyang mga mata dangan sinuntok. “Ukoda daw kun siisay an nagsuntok saimo!” an sabi ninda. Sinampaling man siya kan mga bantay. ⁶⁶ Nasa patyo kaidto si Pedro kan umabot an saro kan mga babaeng sorogoon kan Halangkaw na Padi. ⁶⁷ Kan mahiling niya si Pedro na nagpapaimbong sa may kalayo, minaanan siya kan babae saka sinabihan, “Kaiba ka man ni Jesus na taga-Nazaret.” ⁶⁸ Alagad pinagnegaran iyan ni Pedro na an sabi, “Dai ko aram…dai ko nasasabotan an pinagtataram mo.” Dangan nagluwas siya asin nag-ontok duman sa may trangkahan. (Kan oras man sanang iyan may nagturaok na manok.) ⁶⁹ Kan mahiling siya duman kan babaeng sorogoon, nagsabi na naman ini sa mga idtoon duman, “An tawong ini saro man sainda!” ⁷⁰ Alagad pinagnegaran giraray iyan ni Pedro. Dangan an mga nagtitirindog duman nagsabi giraray ki Pedro, “Dai ka makakanegar na saro ka sainda, huli ta taga Galilea ka.” ⁷¹ Alagad nagpoon pagmaldisyon asin pagsumpa si Pedro, “Talagang dai ko midbid an tawong iyan na pinagsasabi nindo!” ⁷² Kan oras na iyan nagturaok nin ikaduwang beses an manok; naromdoman ni Pedro an sinabi saiya ni Jesus, “Bago magturaok nin duwang beses an manok, tolong beses kang manegar sako.” Sa paghorop-horop niya kaini nagtangis siya nin makuri.

¹ Pagkaagang amay nagtiripon an mga poon na padi, an mga kamagurangan, an mga paratukdo kan Katogonan dangan an bilog na Konseho. Ginapos ninda si Jesus asin dinara ki Pilato. ² Hinapot siya ni Pilato, “Ika an hade kan mga Judio?” Nagsimbag si Jesus, “Ika na an nagsabi.” ³ Dakul an mga sumbong kan mga poon na padi tumang ki Jesus. ⁴ Kaya hinapot siya liwat ni Pilato, “Mayo kang isisimbag? Nadangog mo an dakul nindang sumbong tumang saimo!” ⁵ Alagad dai nagsimbag si Jesus, kaya nagngalas si Pilato. ⁶ Lambang Pyesta nin Paskwa, ugale ni Pilato na magpaluwas nin sarong bilanggo na hagadon kan mga tawo. ⁷ Kan panahon na idto nasa bilanggoan an sarong lalaki na an ngaran Barrabas kaiba kan mga rebelde na nakagadan kan magkaigwa nin kariribokan. ⁸ Nagtiripon ki Pilato an mga tawo asin hinagad ninda ki Pilato na gibohon an kinaugalean niyang pagpapaluwas nin bilanggo. ⁹ Sinimbag sinda ni Pilato, “Boot nindong paluwason ko an hade kan mga Judio?” ¹⁰ Aram ni Pilato na si Jesus dinara saiya kan mga poon na padi dahel sa pagkaori. ¹¹ Alagad an mga tawo pinasunod kan mga poon na padi na hagadon ki Pilato na si Barrabas an paluwason. ¹² Hinapot giraray sinda ni Pilato, “Kun siring ano an boot nindong gibohon ko sa inaapod nindong hade kan mga Judio?” ¹³ Nagkurahaw sinda, “Ipako siya sa krus!” ¹⁴ ”Tadaw, anong karatan an naginibo niya?” an hapot ni Pilato. Alagad nagkurahaw sinda nin mas makosog, “Ipako siya sa krus!” ¹⁵ Huli ta boot ni Pilato na mapaonrahan an mga tawo, pinaluwas niya si Barrabas. Dangan ipinalatigo niya si Jesus, asin itinao sainda tanganing ipako sa krus. ¹⁶ Dinara si Jesus kan mga soldados sa laog kan patyo kan palasyo kan gobernador, saka tinipon ninda an bilog na batalyon. ¹⁷ Sinulotan ninda si Jesus nin gubing na kolor purpura. Naggibo nin korona nin sangang matonok saka ikinorona saiya. ¹⁸ Dangan nagpoon sindang mag-omaw saiya. “Mabuhay an Hade kan mga Judio!” ¹⁹ Pinukpok ninda siya nin sugkod sa payo, pinaglutaban siya, saka pinagluhod-luhodan sa paggalang saiya. ²⁰ Pakapagparatuya-tuya saiya, hinubaan ninda siya kan gubing na kolor purpura saka sinulotan kan dati niyang gubing. Dangan ilinuwas ninda siya tanganing ipako sa krus. ²¹ Nasabat ninda an sarong taga Cirene na an ngaran Simon—ama ni Alejandro asin ni Rufo—na minaabot pa sana hale sa oma. Pinirit ninda siyang magpasan kan krus ni Jesus. ²² Dinara ninda si Jesus sa lugar na inaapod Golgota na an boot sabihon, “Lugar nin Bungo.” ²³ Tinawan ninda siya nin arak na sinalakan nin mira, alagad dai niya ininom. ²⁴ Ipinako ninda siya sa krus. Pinagburubaranga ninda an mga gubing ni Jesus asin pinagripahan tanganing maaraman kun arin an kukuahon kan lambang saro sainda. ²⁵ Alas nwebe nin aga kan ipako ninda siya sa krus. ²⁶ Isinurat ninda sa itaas kan krus an sumbong tumang saiya, “An Hade kan mga Judio.” ²⁷ Duwang parahabon an kaiba niyang ipinako ninda sa krus, an saro sa too niya, an saro sa wala. ²⁸ Huli kaini, naotob an nasasabi sa Kasuratan: “Ibinilang siya sa mga kriminal.” ²⁹ Pinagtuya-tuya siya kan mga nag-aragi, na nagtatango-tango na nagsarabi, “Gagabaon mo an Templo asin papatindogon sa laog nin tolong aldaw! ³⁰ Ngunyan hilig diyan sa krus; ligtasan an sadiri mong buhay!” ³¹ Siring man pinagtuya-tuya siya kan mga poon na padi asin kan mga paratukdo kan Katogonan. Olay ninda, “Ilinigtas niya an iba, alagad dai niya ikinakaligtas an buhay niya! ³² Hilingon ta daw na maghilig ngunyan sa krus an Cristo, na hade kan Israel, asin matubod kita saiya!” Pinag-olog-olog man siya kan mga kaiba niyang nakapako. ³³ Pagkaodto, nagdiklom sa bilog na daga sagkod alas tres nin hapon. ³⁴ Pag alas tres, nagkurahaw si Jesus, “Eloi, Eloi, lema sabactani?” na an boot sabihon, “Dios ko, Dios ko, tadaw ta pinabayaan mo ako?” ³⁵ Nadangog ini kan nagkapirang mga nagmimiron, kaya nagsarabi sinda, “Dangoga nindo, inaapod niya si Elias!” ³⁶ May sarong nagdalagan asin nagkua nin espongha; isinaromsom niya ini sa suka, ibinugtak sa poro nin tukon dangan idinuhol ki Jesus nganing inomon. Nagsabi siya, “Halat ngona, hilingon ta daw kun mag-abot si Elias tanganing tanggalon siya sa krus!” ³⁷ Nagkurahaw nin makosog si Jesus dangan nautsan. ³⁸ Nabanga an kurtina kan Templo poon sa itaas sagkod sa ibaba. ³⁹ Nakatindog sa atubangan kan krus an kapitan kan mga soldados asin nahiling niya kun paanong nagadan si Jesus, kaya nakapagsabi siya, “Totoo mananggad na Aki nin Dios an tawong ini!” ⁴⁰ Idtoon an nagkapirang babae na nagtatanaw sa harayo. Kaiba ninda si Maria Magdalena, si Maria na ina ni Santiago na hoben saka ni Jose, asin si Salome. ⁴¹ An mga babaeng ini nagsunod asin naglingkod ki Jesus kan yaon siya sa Galilea. Idtoon man duman an dakul pang babae na nag-iriba saiya pasiring sa Jerusalem. ⁴² Kan banggi na, nag-abot si Jose na taga Arimatea. Saro siyang ginagalangan na kaayon kan Konseho asin naghahalat kan pag-abot kan Kahadean nin Dios. Huli ta aldaw kaidto nin Pag-andam (boot sabihon an aldaw bago umabot an Sabbath), nangahas si Jose na magdolok ki Pilato dangan hinagad an bangkay ni Jesus. ⁴⁴ Nagngalas si Pilato kan madangog niyang gadan na si Jesus; inapod niya an kapitan dangan hinapot kun talagang gadan na si Jesus. ⁴⁵ Kan maaraman niya sa kapitan na talagang gadan na si Jesus, tinugotan niya si Jose na kuahon an bangkay. ⁴⁶ Nagbakal si Jose nin telang lino, tinanggal niya an bangkay, pinatos kan tela, dangan ilinubong sa lulubngan na tinuki sa dakulang gapo. Pakatapos, pinaligid niya an dakulang gapo tanganing serahan an pintoan kan lulubngan. ⁴⁷ Nagmamasid si Maria Magdalena saka si Maria na ina ni Jose, asin nahiling ninda kun saen ilinubong si Jesus.

¹ Pakalihis kan aldaw na Sabbath, nagbakal nin mga pahamot na ilalahid sa bangkay ni Jesus si Maria Magdalena, si Maria na ina ni Santiago asin si Salome. ² Amay pa kan Domingong aga, pagsirang kan aldaw, nagduman na sinda sa lulubngan. ³ Nag-orolay sinda sa dalan, “Siisay daw an mapaligid para sato kan gapong isenera sa lulubngan?” (Dakulang marahay an gapong idto.) ⁴ Alagad pagtanaw ninda sa lulubngan, nahiling nindang pinaligid na an gapo. ⁵ Paglaog ninda sa lulubngan, nahiling ninda an sarong lalaking hoben na nakagubing nin puti asin nagtutukaw sa parteng too. Natikbahan sinda. ⁶ ”Dai kamo matakot,” an sabi kan lalaki. “Hinahanap nindo si Jesus na taga Nazaret na ipinako sa krus. Mayo na siya digdi—nabuhay siya liwat! Hilinga nindo an lugar na hinutadan ninda saiya. ⁷ Lakaw na kamo, sabihan nindo an saiyang mga disipulo, orog na si Pedro, na maeenot si Jesus sainda sa Galilea; duman ninda siya mahihiling siring sa sinabi niya sainda.” ⁸ Kayanagruluwas an mga babae sa lulubngan saka nagdurulag, huli ta inabot sinda nin makuring takot. Mayo sindang inosipan huli ta natakot sinda. SARONG DAAN NA KATAPOSAN KAN MARAHAY NA BARETA ⁹ Nagduruman an mga babae ki Pedro saka sa saiyang mga katood dangan inosip ninda sa halipot na osipon an gabos na isinabi sainda. ¹⁰ Pakatapos kaini, sinugo ni Jesus an saiyang mga disipulo sa bilog na kinaban. Ipinaghulit ninda an banal asin danay na buhay na bareta nin kaligtasan na daing kataposan. ¹¹ Alagad dai sinda nagtubod kan sinabi niyang buhay na si Jesus asin nahiling niya. ¹² Pakataposkaini, nagpahiling si Jesus sa ibang paagi sa duwa kan saiyang mga disipulo na naglalakaw pasiring sa oma. ¹³ Nagbalik sinda asin binaretaan an ibang mga disipulo, alagad dai ini nagturubod. ¹⁴ Pakatapos, nagpahiling si Jesus sa onse niyang disipulo mantang nagkakakan sinda. Tinuyaw niya sinda kan dai ninda pagtubod asin kan katagasan kan saindang mga puso huli ta dai sinda nagtubod sa mga nakahiling na buhay siya liwat. ¹⁵ Sinabihan niya sinda, “Paduman kamo sa bilog na kinaban; ihulit nindo an Marahay na Bareta sa gabos na tawo. ¹⁶ An magtubod saka mabunyagan, makakaligtas; an dai magtubod, kokondenaron. ¹⁷ An mga nagtutubod magkakaigwa kan mga tandang ini: sa ngaran ko magpapaluwas sinda nin mga demonyo; magtataram sinda nin manlaen-laen na lengwahe; ¹⁸ kun magkapot sinda nin halas, o kun mag-inom nin hilo, dai sinda maaano; an mga naghehelang na kapotan ninda, maoomayan.” ¹⁹ Pakatapos na kaolayon kan Kagurangnan na Jesus an mga disipulo, isinakat siya sa langit asin nagtukaw sa too nin Dios. ²⁰ Nagralakaw an mga disipulo asin naghulit saen man na lugar. Tinabangan sinda kan Kagurangnan asin pinatunayan na an saindang ipinaghuhulit totoo huli sa mga milagro na saindang ginibo. SARO PANG DAAN NA KATAPOSAN