LUKAS

LUKAS

¹ Ginagalangan kong Teofilo: Dakul na an nagsurat nin maigot dapit sa mga bagay na nangyari sa tahaw nyato. ² Isinurat ninda an mga bagay na inosip sato kan mga nakahiling kaiyan poon sa kapinonan, asin nagtukdo kan Marahay na Bareta. ³ Ngunyan, ginagalangan na Teofilo, pakatapos kong adalan an gabos poon sa kapinonan, pinagmarahay ko man na isurat an pasurunod-sunod na nangyari para saimo, ⁴ tanganing maaraman mo an bilog na katotoohan dapit sa gabos na itinukdo na saimo. ⁵ Kan si Herodes an hade sa Judea, may sarong padi na an ngaran Zacarias na kabilang sa grupo ni Abias. An agom niyang si Isabel gikan man sa kapadian na kapagarakian ni Aaron. ⁶ An mag-agom na ini parehong banal; nagkukuyog sinda kan gabos na katogonan asin pagboot nin Kagurangnan. ⁷ Alagad mayo sindang aki huli ta baog si Isabel asin pareho sindang gurang nang marahay. ⁸ Turno kaidto kan mga pading grupo ni Zacarias na maglingkod sa templo. Sarong aldaw, si Zacarias iyo an padi na naglingkod sa atubang nin Dios. ⁹ Kaugalean nin mga padi na magripa tanganing aramon kun siisay an matutong kan insenso sa altar; asin si Zacarias an napili. Kaya naglaog siya sa templo nin Kagurangnan. ¹⁰ Sa oras nin pagtutong kan insenso, namimibi sa luwas an dakul na tawo. ¹¹ Nagpahiling saiya an sarong anghel nin Kagurangnan na nagtitindog sa too kan altar nin insenso. ¹² Kan mahiling ni Zacarias an anghel, nakubhanan siya asin inabtan nin makuring takot. ¹³ Alagad sinabihan siya kan anghel, “Dai ka matakot, Zacarias! Dinangog nin Dios an pamibi mo; mangangaki nin lalaki an saimong agom, asin Juan an ingangaran mo sa aki. ¹⁴ Dakulang kaogmahan an maabot saimo, asin dakul an maoogma sa saiyang pagkamundag, ¹⁵ huli ta siya magigin dakulang tawo sa atubang nin Kagurangnan. Dai siya mainom nin arak o anoman na maisog na inomon. Mapapano siya kan Espiritu Santo maski nasa tulak pa sana siya kan saiyang ina. ¹⁶ Kadakul na mga aki nin Israel an ibabalik niya sa Kagurangnan na saindang Dios. ¹⁷ Maeenot siya sa Kagurangnan, may kosog asin kapangyarihan na arog ki Propeta Elias, tanganing an mga ama makiolian sa mga aki, asin tanganing pabalikon an mga tawong masombikal sa kadonongan kan mga matanos. Aandamon niya para sa Kagurangnan an sarong banwaan.” ¹⁸ Hinapot ni Zacarias an anghel, “Paano ko maaaraman ini? Gurang na ako asin gurang na an sakong agom?” ¹⁹ Nagsimbag an anghel, “Ako si Gabriel na naglilingkod sa atubang nin Dios. Sinugo ako nganing taraman ka asin darahon saimo an marahay na baretang ini. ²⁰ Alagad huli ta dai ka nagtubod sa mga sinabi ko na mangyayari pag-abot kan talaan na panahon, mapopola ka sagkod sa aldaw na maotob an mga itinaram ko saimo.” ²¹ An mga tawo nagparahalat ki Zacarias. Nagngalas sinda huli ta haloyon siya duman sa laog kan templo. ²² Kan magluwas na siya, dai na siya nakakataram, mga senyas na sana an ginamit niya; kaya aram nindang nakahiling siya nin bisyon sa laog kan Templo. Poon kaidto, nagin pola si Zacarias. ²³ Kan tapos na an panahon kan paglingkod ni Zacarias sa Templo, nagpuli siya. ²⁴ Dai nahaloy nangidam an agom niyang si Isabel; dai ini nagluwas-luwas sa harong sa laog nin limang bulan. ²⁵ An sabi ni Isabel, “Ngunyan naherakan ako nin Kagurangnan; ginibo niya ini nganing mahale an kasopogan ko!” ²⁶ Kan ikaanom nang bulan kan pagbados ni Isabel, an anghel na si Gabriel sinugo nin Dios sa sarong banwaan nin Galilea, na an ngaran Nazaret, ²⁷ sa sarong birhen na ikinasal ki Jose na gikan sa kapagarakian ni David, asin an ngaran kan birhen Maria. ²⁸ Nagdolok ki Maria an anghel dangan nagsabi, “An katoninongan mapasaimo, paladan na babae! An Kagurangnan yaon saimo!” ²⁹ Natikbahan si Maria kan mga tataramon na ini asin pinag-isip-isip niya kun ano an kahulogan kaiyan. ³⁰ Kaya sinabihan siya kan anghel, “Dai ka matakot, Maria, huli ta nawiwilihan ka nin Dios. ³¹ Mangingidam ka asin mangangaki nin lalaki; Jesus an ingangaran mo saiya. ³² Magigin dakula siya saka aapodon na Aki kan Kahorohalangkaweng Dios. Itatao saiya nin Kagurangnan na Dios an trono ni David na saiyang ginikanan. ³³ Maghahade siya sa kapagarakian ni Jacob sagkod lamang; an saiyang kahadean mayo nin kataposan!” ³⁴ ”Paanong mangyari ini ta ako sarong birhen?” an hapot ni Maria. ³⁵ Nagsimbag an anghel, “Mahilig saimo an Espiritu Santo asin lilindongan ka kan kapangyarihan kan Kahorohalangkaweng Dios. Kaya banal an ipapangaki mo na aapodon Aki nin Dios. ³⁶ Natatandaan mo an pinsan mong si Isabel? Pinagsasabi na dai siya mangangaki, alagad nangidam siya maski ngani gurang na nin marahay. Ngunyan anom na bulan na siyang bados, ³⁷ huli ta mayo nin imposible sa Dios.” ³⁸ Nagsabi si Maria, “Oripon ako nin Kagurangnan; mangyari logod sako sosog sa saimong tataramon.” Dangan binayaan siya kan anghel. ³⁹ Pakalihis nin nagkapirang aldaw, nag-andam si Maria asin hidaling nagduman sa sarong banwaan sa kabubuldan nin Juda. ⁴⁰ Pagdagos niya sa harong ni Zacarias, nagtaong galang siya ki Isabel. ⁴¹ Pagkadangog ni Isabel kan pagtaong galang ni Maria, huminiro an aki sa tulak niya. Napano kan Espiritu Santo si Isabel, ⁴² asin nagtaram nin makosog, “Paladan ka sa gabos na babae asin paladan an aki na dinadara mo sa saimong tulak! ⁴³ Siisay ako na pagsongkoon kan ina nin sakong Kagurangnan? ⁴⁴ Huli ta pakadangog ko kan saimong pagtaong galang, huminiro sa kaogmahan an aki sa sakuyang tulak. ⁴⁵ Paladan ka ta nagtubod kang maootob an sinabi saimo nin Kagurangnan!” ⁴⁶ Nagsabi si Maria, “An sakong puso nag-oomaw sa Kagurangnan; ⁴⁷ an sakong kalag nag-oogma sa Dios na sakong Paraligtas; ⁴⁸ huli ta hiniling niya an kapakumbabaan nin saiyang oripon! Poon ngunyan aapodon akong paladan kan gabos na kapagarakian, ⁴⁹ huli ta an Makakamhan guminibo para sako nin dakulang mga bagay; asin Banal an saiyang ngaran. ⁵⁰ An saiyang pagkaherak yaon sa may pagkatakot saiya, sa gabos na henerasyon. ⁵¹ Nagpahiling siya nin kosog nin saiyang kamot, winarak niya an mga mapaabaw-abaw sagkod an gabos nindang kaisipan. ⁵² Pinababa niya sa mga trono an mga mapangyari, asin ilinangkaw an mga mapakumbaba. ⁵³ Binasog niya nin mga marahay na bagay an mga nagugutom, asin isinubol niya sa kadaihan an mga mayaman. ⁵⁴ Tinabangan niya an Israel na saiyang banwaan, sa paggiromdom kan saiyang pagkaherak, ⁵⁵ siring sa itinaram niya sa satong mga ginikanan, ki Abraham asin sa gabos niyang kapagarakian sagkod pa man.” ⁵⁶ Nag-erok si Maria sa kaibahan ni Isabel sa laog nin mga tolong bulan, dangan nagpuli na siya. ⁵⁷ Nag-abot an oras kan pangaki ni Isabel, asin nangaki siya nin sarong lalaki. ⁵⁸ Nabaretaan kan saiyang mga kataed asin mga kadugo an dakulang balaog na iwinaras saiya nin Kagurangnan asin nag-ogma sinda sa kaibahan niya. ⁵⁹ Sa ikawalong aldaw kan aki, nagduman sinda tanganing serkomsisyonon siya. Ngangaranan kutana nindang Zacarias an aki, sunod sa ngaran nin saiyang ama, ⁶⁰ alagad nagsabi an saiyang ina, “Bako! Juan an ingangaran saiya.” ⁶¹ ”Tadaw? Mayo ka man nin kadugo na arog kaiyan an ngaran!” an sabi ninda. ⁶² Kaya pinasabot ninda an ama kan aki sa paghapot kun ano an boot niyang ingaran sa aki. ⁶³ Naghagad si Zacarias nin masusuratan asin ini an isinurat niya, “Juan an saiyang ngaran.” Nagngalas sinda gabos! ⁶⁴ Kan oras man sanang idto nakataram na liwat si Zacarias; asin inomaw niya an Dios. ⁶⁵ Inabtan nin takot an saindang mga kataed, asin nakalakop sa gabos na kabubuldan nin Juda an bareta dapit sa nangyaring ini. ⁶⁶ Pinag-isip-isip ini kan gabos na nakadangog; nagsarabi sinda, “Magigin ano daw an aking ini?” Huli ta malinaw na nasa saiya an kapangyarihan nin Kagurangnan. ⁶⁷ Napano kan Espiritu Santo si Zacarias na ama ni Juan, asin nagpropesia, ⁶⁸ ”Omawon an Kagurangnan, an Dios nin Israel! Huli ta dinalaw niya asin ilinigtas an saiyang banwaan. ⁶⁹ Nagpadara siya sato nin sarong mapangyaring Paraligtas, sarong gikan ki David na saiyang sorogoon. ⁷⁰ Nanuga siya kaidto sa paagi kan saiyang mga banal na propeta ⁷¹ na ililigtas niya kita sa satong mga kaiwal, asin sa kapangyarihan kan mga naoongis sato. ⁷² Nanuga siyang maheherakan niya an satong mga ginikanan, asin gigiromdomon an banal niyang tipan. ⁷³ An sinumpaan niyang panuga sa satong ama na si Abraham, na ililigtas niya kita sa satong mga kaiwal, nganing mapaglingkodan ta siya na mayong takot, ⁷⁵ sa kabanalan asin katanosan, sa gabos na aldaw nin satong pagkabuhay. ⁷⁶ ”Asin ika, aki ko, aapodon na propeta nin Kahorohalangkaweng Dios; huli ta maeenot ka sa Kagurangnan nganing andamon an saiyang lalakawan, ⁷⁷ ipamidbid sa saiyang banwaan an kaligtasan, asin an kapatawaran kan saindang mga kasalan. ⁷⁸ Huli sa pagkaherak nin satuyang Dios, papabanaagon niya sato hale sa itaas an aldaw nin kaligtasan, ⁷⁹ nganing maliwanagan an mga nasa kadikloman asin nasa anino nin kagadanan, nganing giyahan kita sa dalan nin katoninongan.” ⁸⁰ Nagdakula an aki asin nagkosog sa espiritu. Nag-erok siya sa kalangtadan sagkod sa aldaw na magpamidbid siya sa Israel.

¹ Kan panahon na idto, nagboot si Cesar Augusto na magsenso kan gabos na tawong sakop kan Imperyo kan Roma. ² An enot na pagsensong ini ginibo kan si Cirenio an gobernador sa Siria. ³ Kaya nagpuruli an mga tawo sa sadiri nindang banwaan nganing magpasenso. ⁴ Hale sa banwaan nin Nazaret sa Galilea, nagpuli si Jose sa banwaan nin Betlehem sa Judea, banwaan na namundagan ni Hadeng David. Sa Betlehem siya mapasenso huli ta gikan siya sa kapagarakian ni David. ⁵ Kaiba niya sa pagpasenso si Maria na ikakasal saiya. Bados si Maria, ⁶ asin mantang yaon sinda duman, uminabot an panahon kan pag-aki ni Maria. ⁷ Nangaki siya kan saiyang panganay na lalaki. Pinatos niya nin lampin an omboy saka hinulid sa sarong bahugan, huli ta mayo na nin lugar para sainda sa harong na sakatan. ⁸ Harani sa lugar na idto, igwa nin mga pastor sa kaomahan na nagpapaaga sa pagbantay kan saindang mga karnero. ⁹ Bigla sanang may nagpahiling saindang anghel nin Kagurangnan na nakapaliwanag nin marahay kan lugar na idto. Natakot sinda nin makuri. ¹⁰ Alagad sinabihan sinda kan anghel, “Dai kamo matakot! May dara akong marahay na bareta para saindo na magtatao nin dakulang kaogmahan sa gabos na tawo. ¹¹ Namundag ngunyan sa banwa ni David an saindong Paraligtas—an Mesias na Kagurangnan! ¹² Ini an tanda para saindo: makukua nindo an sarong omboy na napapatos nin lampin asin nahuhulid sa sarong bahugan.” ¹³ Bigla sanang nagpahiling sa kataed kan anghel an kadakul pang mga anghel hale sa langit, na nag-oomaw sa Dios, ¹⁴ ”Pag-omawon an Dios sa kaitaasan asin sa daga katoninongan sa mga tawo na saiyang nawiwilihan!” ¹⁵ Pakahale kan mga anghel pabalik sa langit, nagsabi an mga pastor, “Magduman kita sa Betlehem! Hilingon ta an nangyaring ini na ibinareta sato nin Kagurangnan.” ¹⁶ Kaya hidali sindang nagduman. Nakua ninda si Maria, si Jose saka an omboy na nahuhulid sa bahugan. ¹⁷ Kan mahiling kan mga pastor an omboy, ibinareta ninda an sinabi sainda kan anghel dapit saiya. ¹⁸ An gabos na nakadangog kan ibinareta kan mga pastor nagngaralas. ¹⁹ Ini gabos rinimpos ni Maria sa saiyang puso asin pinaghorop-horop. ²⁰ Naghale an mga pastor, nag-oomaw sa Dios huli kan gabos nindang nadangog saka nahiling siring nanggad sa ibinareta sainda kan anghel. ²¹ Pag-abot kan ikawalong aldaw, sinerkomsisyon an aki asin nginaranan siyang Jesus, an ngaran na itinao kan anghel bago siya ipangidam. ²² Kan mag-abot an aldaw nin paglinig para ki Jose asin Maria sosog sa Katogonan ni Moises, dinara ninda si Jesus sa Jerusalem nganing idolot sa Kagurangnan, ²³ huli ta nasusurat sa Katogonan: “An lambang panganay na lalaki sadiri nin Kagurangnan.” ²⁴ Nagdolot man sinda nin atang sosog sa hinahagad kan Katogonan nin Kagurangnan: “mag-agom na salampati o duwang ogbon na agbaan.” ²⁵ Sa Jerusalem may sarong tawo kaidto na an ngaran Simeon. Siya matanos asin maimbod sa Dios; naghahalat siya kan kaligtasan nin Israel. Nasa saiya an Espiritu Santo, ²⁶ na iyo an nagpahayag saiya na dai siya magagadan sagkod na dai niya nahiling an Paraligtas na ipinanuga nin Kagurangnan. ²⁷ Sa pasabong kan Espiritu Santo, naglaog si Simeon sa Templo. Kan an omboy na si Jesus darahon duman kan saiyang mga magurang sa pag-otob kan hinahagad kan Katogonan, ²⁸ kinua siya ni Simeon asin itinaas, dangan nagpasalamat sa Dios na an sabi: ²⁹ ”Kagurangnan, tugote nang magadan sa katoninongan an saimong sorogoon sosog sa saimong panuga, ³⁰ huli ta nahiling ko na an saimong kaligtasan, ³¹ na inandam mo para sa gabos na tawo: ³² sarong ilaw na magliliwanag sa mga pagano, asin magtatao nin kamurawayan sa Israel na saimong banwaan.” ³³ Nagngalas si Jose asin si Maria sa sinabi ni Simeon dapit sa aki. ³⁴ Benendisyonan sinda ni Simeon, asin sinabihan si Maria na saiyang ina, “Uya, an aking ini itinalaga para sa pagkapadungkal asin pagbangon nin dakul sa Israel; saro siyang tanda hale sa Dios na isisikwal nin dakul na tawo, ³⁵ kaya mahahayag an saindang iniisip. Dangan an kamondoan, siring sa sarong matarom na espada, malagbas sa saimong puso.” ³⁶ Igwa man nin sarong propetang babae na an ngaran Ana, na aki ni Fanuel na gikan sa tribu ni Aser. Gurang na siyang marahay. Pitong taon pa sana siyang kasal ³⁷ kan mabalo siya, asin ngunyan otsenta y kwatrong taon na siya. Parati siyang nasa Templo; aldaw-banggi siyang nagsasamba sa Dios, nag-aayuno asin namimibi. ³⁸ Kan oras man sanang iyan, nag-abot siya, nagpasalamat sa Dios asin nagtaram dapit sa aki sa gabos na naghahalat kan pagtubos nin Dios sa Jerusalem. ³⁹ Kan magibo na ni Jose asin ni Maria an gabos na ipinagboboot kan Katogonan nin Kagurangnan, nagbalik sinda sa Galilea, sa Nazaret na sadiri nindang banwaan. ⁴⁰ Nagtalubo an aki asin kuminosog, pano nin kadonongan; asin an biyaya nin Dios yaon saiya. ⁴¹ Taon-taon, minaduman sa Jerusalem an mga magurang ni Jesus para sa Pyesta nin Paskwa. ⁴² Kan doseng taon na si Jesus, nagduman sinda siring sa dating ginigibo ninda. ⁴³ Pakatapos kan pyesta, nagbaklay sinda papuli, alagad nagpawalat si Jesus sa Jerusalem na dai aram kan saiyang mga magurang. ⁴⁴ Sa paghona na kaiba si Jesus kan grupo, nagpadagos sinda sa pagbaklay sa bilog na aldaw. Dangan hinanap ninda siya duman sa saindang mga kadugo asin mga kamidbid. ⁴⁵ Kan dai ninda siya nakua, nagbalik sinda sa Jerusalem sa paghanap saiya. ⁴⁶ Kan ikatolong aldaw, nakua ninda siya sa laog kan Templo, nagtutukaw kaiba kan mga paratukdo. Naghihinanyog siya saka naghahapot sainda. ⁴⁷ An gabos na nakadangog saiya nagngalas kan saiyang pakasabot asin mga simbag. ⁴⁸ Nagngalas man an saiyang mga magurang kan mahiling siya, kaya tinaraman siya kan saiyang ina, “Aki, tadaw ta siring an ginibo mo samo? Hadit na ako asin an saimong ama sa pagparahanap saimo.” ⁴⁹ Sinabihan niya sinda, “Tadaw ta hinahanap nindo ako? Dai nindo aram na kaipuhan nasa harong ako kan sakong Ama?” ⁵⁰ Alagad dai ninda nasabotan an sinabi niya sainda. ⁵¹ Uminiba sainda si Jesus sa Nazaret asin nagin makinuyog-kuyog siya sainda. An gabos na ini rinimpos kan saiyang ina sa puso niya. ⁵² Nagtalubo si Jesus asin nagdagdag an saiyang kadonongan. Nawilihan siya nin Dios asin kan mga tawo.

¹ Ikakinseng taon na kan paghahade ni Tiberio Cesar; si Poncio Pilato gobernador sa Judea, si Herodes an namamayo kan Galilea asin si Felipe an kagsakop kan teritoryo nin Iturea saka Traconite, asin si Lisanias naman kan Abilinia. ² Si Anas asin si Caifas iyo man an mga halangkaw na padi. Kan panahon na iyan, si Juan na aki ni Zacarias yaon sa kalangtadan. Uminabot ki Juan an tataramon nin Dios, ³ kaya linibot niya an bilog na teritoryo kan Jordan saka naghulit, “Magbakle na kamo saka magpabunyag, asin papatawadon kamo nin Dios kan mga kasalan nindo.” ⁴ Siring sa nasusurat sa libro ni Propeta Isaias, “Igwang nagkukurahaw sa kalangtadan: ‘Andama an dalan para sa Kagurangnan; tanosa an dalan na saiyang lalakawan! ⁵ Tambonan an gabos na kababan, pantayon an gabos na kabubuldan asin kabukidan. An mga tinampong tiko-tiko, tanoson; an mga dalan na bakong sarama, saramahon. ⁶ Mahihiling kan gabos na tawo an pagligtas nin Dios!’” ⁷ Kadakul na tawo an nagdolok ki Juan nganing magpabunyag. Sinabihan niya sinda, “Mga rimoranon! Siisay an nagsabi saindo na makakadulag kamo sa maabot na padusa nin Dios? ⁸ Ipahiling nindo sa gibo na kamo nagbakle na. Dai kamo mangahas na mag-isip na makakaligtas kamo sa padusa huli ta ama nindo si Abraham. Sinasabihan ko kamo, na sa mga gapong ini an Dios makakagibo nin mga aki para ki Abraham. ⁹ Dawa ngunyan andam na an patok sa pagputol kan gamot kan mga kahoy; an lambang kahoy na dai nagtatao nin marahay na bunga, papalodon saka isusugba sa kalayo.” ¹⁰ Hinapot siya kan mga tawo, “Ano palan an dapat ming gibohon?” ¹¹ Sinimbag sinda ni Juan, “An igwa nin duwang gubing, itao an saro sa mayo; siring man an gibohon kan may kakanon, tawan an mayo.” ¹² May mga parasingil nin buhis na nagdolok man saiya tanganing magpabunyag. Hinapot ninda siya, “Maestro ano an dapat ming gibohon?” ¹³ Sinimbag sinda ni Juan, “Dai kamo magsingil nin sobra sa itinalaan na buhis.” ¹⁴ May mga soldados man na naghapot saiya, “Kami, ano an dapat ming gibohon?” “Dai kamo magkua nin kwarta maski kiisay sa paagi nin kosog o salang sumbong; makontento kamo sa sweldo nindo.” ¹⁵ Nag-orog an paglaom kan mga tawo asin nagpoon sindang maghorop-horop na tibaad si Juan iyo na an Cristo. ¹⁶ Kaya sinabihan sinda ni Juan, “Nagbubunyag ako saindo sa tubig, alagad may sarong maabot na mabunyag saindo sa Espiritu Santo asin sa kalayo. Mas mapangyari siya ki sa sako, asin dai ako maninigo na magtangkas kan saiyang sandalyas. ¹⁷ May dara siyang saligsigan nganing saligsigon an gabos na inani. An trigo titiponon niya sa saiyang harong-harong, alagad an ata susuloon sa kalayong dai nasisigbo!” ¹⁸ Kaya ipinaghulit ni Juan sa mga tawo an Marahay na Bareta kaiba an mga pagsadol. ¹⁹ Alagad sinagwe niya si Herodes na kagsakop kan Galilea, huli ta inagom kaini si Herodias na agom kan saiya man sanang tugang, saka sinagwe pa si Herodes kan mga maraot na gibo kaini. ²⁰ Kaya ipinabilanggo ni Herodes si Juan, na orog pang nakadagdag sa mga kasalan niya. ²¹ Kan mabunyagan an gabos na tawo asin kan mabunyagan man si Jesus saka namimibi ini, nabuksan an langit ²² dangan naghilig saiya an Espiritu Santo arog sa salampati. Dangan may sarong tingog hale sa langit na nagsabi, “Ika an namomotan kong Aki na sakong ikinakaogma.” ²³ Mga treyntang taon na si Jesus kan magpoon siya kan saiyang misyon. Aki siya ni Jose (ini an paghona kan mga tawo) na aki ni Eli, ²⁴ na aki ni Matat. Si Matat aki ni Levi, na aki ni Melki; si Melki aki ni Jana, na aki ni Jose. ²⁵ Si Jose aki ni Matatias, na aki ni Amos. Si Amos aki ni Nahum, na aki ni Esli. Si Esli aki ni Nagai, ²⁶ na aki ni Maat, na aki ni Matatias. Si Matatias aki ni Semei, na aki ni Jose. Si Jose aki ni Juda, ²⁷ na aki ni Joanan. Si Joanan aki ni Resa, na aki ni Zorobabel na aki ni Sealtiel, na aki ni Neri. ²⁸ Si Neri aki ni Melki, na aki ni Adi. Si Adi aki ni Cosam, na aki ni Elmadam, na aki ni Er. ²⁹ Si Er aki ni Josue, na aki ni Eliezer, na aki ni Jorim, na aki ni Matat, na aki ni Levi. ³⁰ Si Levi aki ni Simeon, na aki ni Juda. Si Juda aki ni Jose, na aki ni Jonam, na aki ni Eliakim. ³¹ Si Eliakim aki ni Melea, na aki ni Menna. Si Menna aki ni Matata, na aki ni Natan, na aki ni David. ³² Si David aki ni Jesse, na aki ni Obed, na aki ni Boaz. Si Boaz aki ni Salmon, na aki ni Naason. ³³ Si Naason aki ni Aminadab, na aki ni Admin, na aki ni Arni; si Arni aki ni Esrom, na aki ni Fares, na aki ni Juda. ³⁴ Si Juda aki ni Jacob, na aki ni Isaac, na aki ni Abraham. Si Abraham aki ni Tera, na aki ni Nacor. ³⁵ Si Nacor aki ni Serug, na aki ni Reu, na aki ni Peleg, na aki ni Heber, na aki ni Sela. ³⁶ Si Sela aki ni Cainan, na aki ni Arfaxad. Si Arfaxad aki ni Sem, na aki ni Noe. Si Noe aki ni Lamec, ³⁷ na aki ni Metusalen. Si Metusalen aki ni Enoc na aki ni Jared, na aki ni Mahalaleel, na aki ni Kenan. ³⁸ Si Kenan aki ni Enos, na aki ni Set. Si Set aki ni Adan, na aki nin Dios.

¹ Naghale si Jesus sa Jordan, pano kan Espiritu Santo; giniyahan siya sa kalangtadan kan Espiritu Santo kan siya papuli na. ² Kwarentang aldaw siya duman asin pinagsogotan siya kan demonyo. Dai siya nagkakan sa bilog na panahon na iyan, kaya nagutom siya nin marahay pakatapos kaiyan. ³ Sinabihan siya kan demonyo, “Kun ika an Aki nin Dios, pagbotan mo an gapong ini na magin tinapay.” ⁴ Nagsimbag si Jesus, “Nasusurat, ‘Bakong sa tinapay sana nabubuhay an tawo.’” ⁵ Dangan dinara siya kan demonyo sa sarong halangkaw na lugar saka ipinahiling saiya sa sarong kimat nin mata an gabos na kahadean sa kinaban. ⁶ ”Itatao ko saimo an gabos na kapangyarihan asin kamurawayan na ini,” an sabi kan demonyo. “Ini gabos itinao sako asin itatao ko sa kiisay man na boot kong tawan. ⁷ An gabos na ini saimo na, kun sambahon mo ako.” ⁸ Nagsimbag si Jesus, “Nasusurat, ‘Sambahon mo an Kagurangnan mong Dios asin siya sana an saimong paglingkodan!’” ⁹ Dangan dinara siya kan demonyo sa Jerusalem, sa alitoktok kan Templo, asin sinabihan, “Kun ika an Aki nin Dios, lumampaw ka, ¹⁰ huli ta nasusurat, ‘Pagbobotan nin Dios an saiyang mga anghel na atamanon ka.’ ¹¹ Nasusurat pa, ‘Sasalohon ka ninda sa saindang mga kamot, ta tibaad an saimong mga bitis tumama sa kagapoan.’” ¹² Alagad sinimbag siya ni Jesus, “Nasusurat man, ‘Dai mo pagsugotan an Kagurangnan mong Dios.’” ¹³ Pakatapos siyang sogotan kan demonyo sa manlaen-laen na paagi, binayaan siya kaini sagkod na umabot an tamang panahon. ¹⁴ Nagbalik si Jesus sa Galilea pano kan kapangyarihan nin Espiritu Santo. Nakalakop sa bilog na teritoryong idto an bareta dapit saiya. ¹⁵ Nagtukdo siya sa saindang mga sinagoga asin inomaw siya kan gabos. ¹⁶ Pakatapos, nagduman si Jesus sa Nazaret, an banwaan saen siya nagdakula. Siring sa dating kinaugalean niya, naglaog siya sa sinagoga kan aldaw na Sabbath. Nagtindog siya sa pagbasa kan Kasuratan. ¹⁷ Itinao saiya an libro ni Propeta Isaias. Binuksan niya ini asin nakua an lugar na nasusuratan kaini, ¹⁸ ”Nasa sako an Espiritu nin Kagurangnan, huli ta linahidan niya ako sa paghulit kan Marahay na Bareta sa mga dukha. Sinugo niya ako sa pagpahayag kan katalingkasan sa mga bihag, sa pagtao nin pakahiling sa mga buta, sa pagpatalingkas sa mga inaapi, ¹⁹ asin sa pagrukyaw kan taon na an Kagurangnan maligtas kan saiyang banwaan!” ²⁰ Linukot ni Jesus an kasuratan, inuli sa nagtao saiya, dangan nagtukaw. An gabos na tawo duman sa sinagoga naghihiling saiya. ²¹ Dangan nagtaram siya sainda, “Ngunyan na aldaw naotob na an kabtang na ini kan kasuratan na saindong nadangog.” ²² Inomaw siya kan gabos; nagngalas sinda kan magayon na mga tataramon na sinabi niya. Olay ninda, “Bakong iyo ini an aki ni Jose?” ²³ Kaya nagsabi si Jesus, “Aram kong sasambiton nindo sako an kasabihan na ini, ‘Doktor, bolonga an sadiri mo. Giboha daw digdi sa sadiri mong banwaan an nadangog ming mga ginibo mo sa Capernaum.’ ²⁴ Sa katotoohan sinasabihan ko kamo,” an sabi ni Jesus, “mayong propetang minimidbid sa sadiri niyang banwaan. ²⁵ Alagad ini an masasabi ko: dakul an mga babaeng balo sa Israel kan panahon ni Elias, kan dai mag-uran sa laog nin tolong taon may kabanga asin nagkaigwa nin makuring gutom sa bilog na daga. ²⁶ Alagad bakong sa kiisay man sainda pinaduman si Elias kundi sa sarong babaeng balo sa Sarepta, sa daga nin Sidon. ²⁷ Kan panahon man ni Propeta Eliseo, dakul an daoton sa Israel; alagad mayo ni saro sainda an pinaomayan, kundi si Naaman sana na taga Siria.” ²⁸ Naanggot nin makuri an mga tawo duman sa sinagoga kan madangog ninda ini. ²⁹ Nagtirindog sinda, ginuyod si Jesus paluwas sa banwaan asin dinara duman sa alitoktok kan bulod na namumugtakan kan saindang banwaan nganing ihulog siya sa ampas. ³⁰ Alagad nag-agi siya sa tahaw kan mga tawo asin naghale. ³¹ Dangan nagduman si Jesus sa Capernaum, sarong banwaan sa Galilea. Nagtukdo siya sa mga tawo sa aldaw na Sabbath. ³² Nagngalas sinda gabos kan katukdoan niya huli ta igwa nin kapangyarihan an saiyang tataramon. ³³ Igwa duman sa sinagoga nin lalaking may maraot na espiritu. Nagkurahaw nin makosog an lalaki, ³⁴ ”Anong labot mo samo, Jesus na taga Nazaret? Nagdigdi ka sa pagrumpag samo? Midbid taka—ika an banal na sugo nin Dios!” ³⁵ Alagad sinaway ni Jesus an demonyo, “Dai ka magribok! Lumuwas ka sa tawong iyan!” Sa atubangan ninda gabos ilinampog kan demonyo an lalaki, dangan nagluwas sa tawong ini na dai man lamang ini nakulogan. ³⁶ Napangalas sinda gabos asin nagsarabi, “Anong mga tataramon ini? May awtoridad asin kapangyarihan na pinagbobotan niya an mga maraot na espiritu asin minaluwas an mga ini!” ³⁷ An bareta dapit ki Jesus nakalakop sa bilog na rehiyon na idto. ³⁸ Pakahale ni Jesus sa sinagoga, nagdagos siya sa harong ni Simon. An panugangan na babae ni Simon may halangkaw na kalentura, kaya pinakiolayan ninda si Jesus na bolongon siya. ³⁹ Nagtindog si Jesus sa kataed kan naghehelang dangan pinagbotan na maghale an kalentura. Nahale an kalentura asin nagtindog tolos an babae dangan naglingkod sainda. ⁴⁰ Pagsolnop kan aldaw, dinara ki Jesus kan mga katood ninda an gabos na may namamatean na helang. Dinutaan ni Jesus an lambang saro sainda dangan pinaomayan. ⁴¹ Nagluwas man hale sa dakul na tawo an mga demonyo na nagkukurahaw, “Ika an Aki nin Dios!” Alagad sinaway sinda ni Jesus asin dai tinugotan na magtaram, huli ta aram ninda na siya an Cristo. ⁴² Pagkaaga, naghale si Jesus asin nagpasiring sa sarong siblag na lugar. Hinanap siya kan mga tawo; kan makua ninda siya, hiningowa nindang dai ngona siya maghale. ⁴³ Alagad sinabihan niya sinda, “Dapat na ipaghulit ko man sa ibang mga banwaan an Marahay na Bareta dapit sa Kahadean nin Dios, huli ta iyo ini an katuyohan kan pagsugoa sako.” ⁴⁴ Kaya naghulit siya sa mga sinagoga kan mga Judio.

¹ Sarong aldaw, nagtindog si Jesus sa tampi kan Danaw nin Genesaret. Nagsurusoan an mga tawo nganing makarani saiya sa pagdangog kan tataramon nin Dios. ² Nakahiling siya nin duwang sakayan na nakadoong sa baybayon; nakahawas na an mga parasira asin naghuhugas kan saindang mga hikot. ³ Naglunad si Jesus sa sakayan na sadiri ni Simon saka pinakiolayan ini na an sakayan iharayo nin kadikit sa baybayon. Nagtukaw si Jesus sa sakayan saka nagtukdo sa mga tawo. ⁴ Pakatapos niyang magtukdo, sinabihan niya si Simon, “Pumalawod kamo asin iitsa nindo an mga hikot nganing makadakop kamo nin sira.” ⁵ Nagsimbag si Simon, “Kagurangnan, magdamlag na kaming nagpagal alagad mayo kaming nadakop. Alagad sa tataramon mo, iiitsa ko an mga hikot.” ⁶ Kan ginibo ninda ini, kadakul na sira an saindang nadakop kaya haros magkagirisi an mga hikot. ⁷ Kaya pinaypay ninda an mga parasira na yaon duman sa sarong sakayan nganing tabangan sinda. Napano nin sira an duwang sakayan na haros malunod. ⁸ Kan mahiling ni Simon Pedro an nangyaring ini, nagluhod siya sa atubangan ni Jesus asin nagsabi, “Rumayo ka sako, Kagurangnan, huli ta saro akong makasalan!” ⁹ Nagngalas siya asin an gabos niyang kairiba huli sa kadakul na sira na nadakop ninda; ¹⁰ nagngalas man si Santiago asin si Juan, mga aki ni Zebedeo, na mga kasosyo ni Simon. Sinabihan ni Jesus si Simon, “Dai ka matakot; poon ngunyan mga tawo na an saimong dadakopon.” ¹¹ Pakadoongan ninda kan mga sakayan sa baybayon, binayaan ninda an gabos asin nagsunod ki Jesus. ¹² Kan si Jesus nasa sarong banwaan, nag-abot an sarong daoton. Pakahiling niya ki Jesus, nagdapa siya sa atubangan ni Jesus dangan nakimaherak, “Kagurangnan, kun boot mo, malilinigan mo ako!” ¹³ Dinutaan siya ni Jesus kan kamot saka sinabihan, “Boot ko; malinigan ka!” Asin nahale tolos an saiyang daot. ¹⁴ Dangan pinagbotan siya ni Jesus, “Dai ka mangosip sa kiisay man, kundi lakaw asin magpahiling ka sa padi. Dangan magdolot ka kan atang na ipinagboot ni Moises sa pagpatunay sa gabos na malinig ka na.” ¹⁵ Alagad orog na nakabalangibog an bareta dapit ki Jesus. Orog man na nagdakul an mga tawong nagduman sa paghinanyog saiya asin sa pagpabolong kan saindang mga kahelangan. ¹⁶ Alagad nagduman si Jesus sa kalangtadan asin namibi. ¹⁷ Sarong aldaw, kan si Jesus nagtutukdo, yaon duman an mga Fariseo asin an mga paratukdo kan Katogonan na hale sa mga banwaan nin Galilea asin Judea patin sa Jerusalem. Yaon ki Jesus an kapangyarihan nin Kagurangnan sa pagpaomay kan mga naghehelang. ¹⁸ Nag-abot an nagkapirang lalaki na may pinagbubuligan sa higdaan na sarong lalaking paralitiko. Nagpirit sindang makalaog sa harong tanganing ibugtak an paralitiko sa atubangan ni Jesus. ¹⁹ Alagad mayo sindang maagihan palaog huli ta kadakul kan tawo. Kaya nagsakat sinda sa atop kan harong, hinuklas ninda an atop dangan an paralitikong nasa higdaan itinunton sa tahaw kan mga tawo, sa atubangan ni Jesus. ²⁰ Kan mahiling ni Jesus an saindang pagtubod, sinabihan niya an paralitiko, “Katood, pinapatawad na an mga kasalan mo.” ²¹ Nagsaboot an mga paratukdo kan Katogonan asin an mga Fariseo, “Siisay an tawong ini na naglalanghad sa Dios? Bakong an Dios sana an makakapatawad nin mga kasalan?” ²² Aram ni Jesus an nasa isip ninda, kaya sinabihan niya sinda, “Tadaw ta siring an iniisip nindo? ²³ Arin an mas pasil sabihon, ‘Pinapatawad na an mga kasalan mo,’ o ‘Tindog asin lakaw’? ²⁴ Alagad tanganing maaraman nindo na an Aki nin Tawo igwa nin kapangyarihan digdi sa daga na magpatawad nin mga kasalan,” sinabihan niya an paralitiko, “Pinagbobotan taka: tindog, daraha an saimong higdaan dangan pumuli ka na!” ²⁵ Nagtindog tolos an paralitiko sa atubangan nin gabos, dinara an hinigdaan niya dangan nagpuli na nag-oomaw sa Dios. ²⁶ Nagngalas sinda gabos; inomaw ninda an Dios alagad napano sinda nin takot. “Makangangalas na mga bagay an samong nahiling ngunyan!” an sabi ninda. ²⁷ Pakatapos kaini, nagluwas si Jesus. Nahiling niya an sarong parasingil nin buhis na an ngaran Levi, na nagtutukaw sa pinagsisingilan nin buhis. Sinabihan siya ni Jesus, “Sumunod ka sako.” ²⁸ Nagtindog si Levi, binayaan an gabos dangan nagsunod saiya. ²⁹ Dangan nagbangkete si Levi sa harong niya para ki Jesus. Dakul na mga parasingil nin buhis asin iba pang mga tawo an nagkakan duman kaiba ninda. ³⁰ An nagkapirang Fariseo asin paratukdo kan Katogonan na kaayon ninda nagreklamo tumang sa mga disipulo ni Jesus, “Tadaw ta nagkakakan kamo asin nag-iinom kaiba kan mga parasingil nin buhis asin mga parakasala?” ³¹ Sinimbag sinda ni Jesus, “Dai nangangaipo nin doktor an tawong mayong helang, kundi an naghehelang. ³² Dai ako nagdigdi sa pag-apod kan mga matanos kundi kan mga parakasala tanganing magsolsol.” ³³ May nagkapirang nagsabi ki Jesus, “An mga disipulo ni Juan danay na nag-aayuno asin namimibi, siring man an mga disipulo kan mga Fariseo. Alagad an mga disipulo mo nagkakarakan saka nag-iirinom.” ³⁴ Nagsimbag si Jesus, “Mapapaayuno daw nindo an mga bisita sa kinasal mantang kaiba pa ninda an nobyo? ³⁵ Maabot an panahon na an nobyo hahaleon sa kaibahan ninda. Pag-abot kan panahon na iyan, dangan na sinda mag-aayuno.” ³⁶ Inosipon man sainda ni Jesus an parabolang ini, “Mayo nin siisay man na minatabas nin sarong pedaso nin tela sa bagong gubing tanganing itagubhang sa daan na gubing. Kun gibohon niya ini, natabas lamang niya an bagong gubing alagad an itinagubhang bakong angay sa daan. ³⁷ Mayo man nin minapalis nin bagong arak sa daan na mga lalagan na anit. Kun gibohon niya ini, an bagong arak iyo man sana an mabusi kan daan na mga anit, mauula an arak asin mararaot an mga anit. ³⁸ Kaya an bagong arak dapat ipalis sa mga bagong lalagan na anit. ³⁹ Mayo nin mainom nin bagong arak pakatapos na makainom na kan pinaloom na arak, huli ta masabi siya, ‘Mas managom an pinaloom na arak.’”

¹ Sarong aldaw na Sabbath, nag-agi si Jesus sa mga oma nin trigo. Nagrapgos nin mga trigo an saiyang mga disipulo, piniripisi iyan saka kinakan. ² Naghapot an nagkapirang mga Fariseo, “Tadaw ta ginigibo nindo an ipinapangalad na gibohon sa aldaw na Sabbath?” ³ Nagsimbag si Jesus sainda, “Dai nindo nabasa kun ano an ginibo ni David kan magutom siya asin an saiyang mga kairiba? ⁴ Naglaog siya sa harong nin Dios, kinua an tinapay na idinolot sa Dios, kinakan asin tinawan pa an mga kairiba niya. Iyan ipinapangalad sa kiisay man, pwera sa mga padi na pwedeng magkakan kaiyan.” ⁵ Nagsabi pa si Jesus, “An Aki nin Tawo iyo an Kagurangnan kan Sabbath.” ⁶ Saro naman na Sabbath, naglaog si Jesus sa sinagoga dangan nagtukdo. May sarong lalaki duman na paralisado an toong kamot. ⁷ Binantayan si Jesus kan mga paratukdo kan Katogonan asin kan mga Fariseo nganing mahiling ninda kun mabolong siya sa aldaw na Sabbath, tanganing magkaigwa sinda nin ikasumbong tumang saiya. ⁸ Alagad aram ni Jesus an mga nasa isip ninda, kaya nagsabi siya sa lalaking paralisado an kamot, “Madya asin tumindog ka digdi.” Nagtindog an lalaki saka nagduman sa enotan. ⁹ Dangan nagsabi sainda si Jesus, “Mahapot ako saindo: arin an sosog sa Katogonan, an paggibo nin marahay o an paggibo nin maraot sa aldaw na Sabbath? An pagligtas nin buhay o an paggadan?” ¹⁰ Nangalagkalag siya sainda, dangan sinabihan an lalaki, “Unata an kamot mo.” Inunat kan lalaki an saiyang kamot asin naomayan idto. ¹¹ Grabe an kaanggotan kan mga paratukdo kan Katogonan asin kan mga Fariseo kaya pinag-orolayan ninda kun ano an dapat nindang gibohon ki Jesus. ¹² Kan aldaw na iyan, nagtukad si Jesus sa sarong bulod, nganing mamibi; bilog na banggi siyang namibi sa Dios. ¹³ Pagkaaga, inapod niya an saiyang mga disipulo, saka nagpili siya sainda nin dose na inapod niyang mga apostol: ¹⁴ si Simon (na nginaranan niyang Pedro) asin an tugang kaini na si Andres; si Santiago, Juan, Felipe, Bartolome, ¹⁵ Mateo asin Tomas; si Santiago na aki ni Alfeo; si Simon (na inaapod Patriota); ¹⁶ si Judas na aki ni Santiago; asin si Judas Iscariote, na nagpasaluib saiya. ¹⁷ Naglugsot si Jesus kaiba sinda dangan nagtindog sa sarong patag na lugar. Yaon man duman an dakul niyang disipulo, sagkod an kadakul na tawong harale sa bilog na Judea, sa Jerusalem, asin sa Tiro saka Sidon, mga syudad na nasa tampi nin dagat. ¹⁸ Nagduman sinda nganing magdangog saiya asin magpabolong kan saindang mga helang. Pinaomayan man niya an mga pinapasakitan nin mga maraot na espiritu. ¹⁹ An gabos boot na makaduta ki Jesus huli ta may kapangyarihan na nagluluwas saiya na nagpapaomay sainda gabos. ²⁰ Hiniling ni Jesus an saiyang mga disipulo asin nagsabi, “Paladan kamong mga dukha, huli ta saindo an Kahadean nin Dios! ²¹ ”Paladan kamong mga nagugutom ngunyan, huli ta babasogon kamo! “Paladan kamong mga nagtatangis ngunyan, huli ta magngingisi kamo! ²² ”Paladan kamo kun ikinakaongis kamo, isinisikwal, o minumuda nin mga tawo, asin pinapakaraot an ngaran nindo huli sa Aki nin Tawo! ²³ Mag-ogma kamo saka maglukso sa kaogmahan kun iyan mangyari, huli ta dakula an balos na natatagama saindo sa langit. Siring man kaiyan an ginibo sa mga propeta kan saindang mga ginikanan. ²⁴ ”Alagad herak man saindo na mga mayaman ngunyan, huli ta nagkamit na kamo nin kaginhawahan! ²⁵ ”Herak man saindo na mga basog ngunyan, huli ta magugutom kamo! “Herak man saindo na nagngingisi ngunyan, huli ta magmomondo asin magtatangis kamo! ²⁶ ”Herak man saindo kun inoomaw kamo kan gabos na tawo, huli ta siring man an ginibo sa mga bakong totoong propeta kan saindang mga ginikanan. ²⁷ ”Alagad sinasabihan ko kamong mga nagdadangog sako: kamotan nindo an saindong mga kaiwal, gibohan nindo nin marahay an mga naoongis saindo, ²⁸ bendisyonan nindo an mga nagmamaldisyon saindo asin ipamibi nindo an mga nagpapakaraot saindo. ²⁹ Kun may sumampaling saindo sa saro nindong pisngi, ipasampaling pa nindo an sa ibong. Kun may mag-agaw kan saindong alikboy, itao nindo sagkod an bado nindo. ³⁰ Tawan nindo an lambang naghahagad saindo. Kun may magkua nin anoman na sadiri nindo, dai na nindo iyan pagbawion. ³¹ Gibohon nindo sa iba an boot nindong gibohon ninda saindo. ³² ”Kun an mga namomoot sana saindo an namomotan nindo, anong halaga kaiyan para saindo? Maski an mga parakasala namomoot man sa mga namomoot sainda! ³³ Kun an naggigibo sana nin marahay saindo an gibohan nindo nin marahay, anong halaga kaiyan para saindo? Maski an mga parakasala naggigibo man kaiyan! ³⁴ Kun an mga tawo sanang pinaglalaoman nindong makakabayad an pautangon nindo, anong halaga kaiyan para saindo? Maski an mga parakasala nagpapautang man sa mga parakasala sa paglaom na sinda makakabayad. ³⁵ Bakong arog kaiyan! Kundi kamotan nindo an saindong mga kaiwal asin gibohan nindo sinda nin marahay. Magpasubli kamo na dai naghahalat nin balos. Kun iyan an gibohon nindo, magkakaigwa kamo nin dakulang balos, asin magigin mga aki kamo kan Kahorohalangkawe. Huli ta marahayon siya sa mga mayo nin utang na boot asin sa mga makasadiri. ³⁶ Magin maheherakon kamo arog kan saindong Ama. ³⁷ ”Dai kamo maghukom sa saindong kapwa asin dai man kamo huhukoman nin Dios. Dai kamo magkondenar, asin dai man kamo kokondenaron nin Dios. Magpatawad kamo asin papatawadon man kamo nin Dios. ³⁸ Magtao kamo asin tatawan man kamo nin Dios; tamang takad, dasok, yinogyog asin nagsusupay an itatao saindo. Kun ano an sukol na ginamit nindo, iyo man an gagamiton saindo nin Dios.” ³⁹ Inosipan pa sinda ni Jesus kan parabolang ini: “An sarong buta dai pwedeng magkabit sa kapwa buta; huli ta pareho sindang mahuhulog sa kalot. ⁴⁰ Mayong disipulo na mas madonong ki sa saiyang maestro; alagad kun tapos na siyang matukdoan, makakaarog siya sa saiyang maestro. ⁴¹ ”Tadaw ta nahihiling mo an kasadit na ati sa mata kan saimong tugang alagad dai mo nahihiling an dakulang ati sa sadiri mong mata? ⁴² Paanong masasabi mo sa saimong tugang, ‘Tugang ko, haleon ko daw an ati sa mata mo,’ kun dai mo ngani nahihiling an dakulang ati sa sadiri mong mata? Parasagin-sagin! Halea ngona an dakulang ati sa mata mo tanganing makahiling ka nin marahay; dangan pwede mo nang mahale an sadit na ati sa mata kan saimong tugang. ⁴³ ”An marahay na kahoy dai mabunga nin maraot; an maraot na kahoy dai mabunga nin marahay. ⁴⁴ An lambang kahoy namimidbid sa bunga. Huli ta dai nagbubunga nin bayawas an limonsito o nin ubas an labnig. ⁴⁵ An marahay na tawo, marahay man an gibo huli ta pano nin nasasaray na karahayan an saiyang puso; an maraot na tawo, maraot man an gibo huli ta pano nin nasasaray na karatan an saiyang puso. Huli ta sa kapanoan nin puso, nagtataram an ngoso. ⁴⁶ ”Tadaw ta inaapod ako nindong ‘Kagurangnan, Kagurangnan,’ alagad dai man nindo ginigibo an sinasabi ko? ⁴⁷ Ipapahiling ko saindo kun siisay an kaagid kan tawong minadolok sako, saka minadangog dangan minakuyog kan sakong mga tataramon. ⁴⁸ Kaagid siya sa sarong tawo na nagtugdok nin harong: pakakalot niya nin hararom, pinatindog niya an harong sa pundasyon na gapo. Kan nagbaha, hinampas kan tubig an harong, alagad dai man lamang natanyog huli ta marahay an pagkatugdok kaiyan. ⁴⁹ Alagad an nagdadangog kan sakong mga tataramon saka dai nagkukuyog kaiyan, kaagid sa sarong tawo na nagtugdok nin harong alagad dai nagbugtak nin pundasyon. Pagbaha, hinampas kan tubig an harong asin narumpag tolos—grabe an pagkarumpag kaiyan!”

¹ Pakataram ni Jesus kan gabos na ini sa mga tawo, nagduman siya sa Capernaum. ² Igwa duman nin sarong opisyal na Romano na may sorogoon na namomotan niya nin marahay; ini naghehelang asin naghihingagdan na. ³ Kan mabaretaan kan opisyal an dapit ki Jesus, sinugo niya an nagkapirang kamagurangan kan mga Judio nganing pakiolayan si Jesus na magduman asin bolongon an sorogoon niya. ⁴ Pag-abot ninda ki Jesus nakimaherak sinda saiya, “Maninigong tabangan mo siya, ⁵ huli ta namomotan niya an satong banwaan asin ipinatugdok niya kita nin sarong sinagoga.” ⁶ Nag-iba sainda si Jesus. Kan harani na siya sa harong, ipinasabat siya kan opisyal sa saiyang mga katood saka pinasabihan, “Kagurangnan, dai ka na magpagal huli ta alangan akong lumaog ka sa harong ko; ⁷ kaya dai ako nangahas na magdolok saimo. Alagad magtaram ka sana asin maoomayan an sorogoon ko. ⁸ Huli ta ako nasasakopan nin mas halangkaw sakong mga opisyal; igwa man akong nasasakopan na mga soldados. Kun magboot ako sa saro, ‘Dumuman ka!’ minaduman siya; kun minasabi ako sa iba, ‘Madya!’ minadolok siya. Kun sinusugo ko an sakong oripon, ‘Giboha ini!’ ginigibo niya iyan.” ⁹ Napangalas si Jesus pagkadangog niya kaini; inatubang niya an mga tawong nagsusunod saiya saka sinabihan, “Maski sa Israel dai pa ako nakanumpong nin arog kaini kadakulang pagtubod!” ¹⁰ Kan magbalik an mga sinugo sa harong kan opisyal, naabotan nindang marahay na an sorogoon. ¹¹ Dai nahaloy, nagduman si Jesus sa sarong banwaan na inaapod Nain. Nag-iba saiya an mga disipulo niya saka an kadakul na tawo. ¹² Kan harani na siya sa trangkahan kan banwaan, may nasabat siyang sarong lubong. An gadan solong aking lalaki nin sarong babaeng balo. Kadakul kan nakikipaglubong. ¹³ Kan mahiling ni Jesus an ina kan gadan, naherak siya nin marahay kaya sinabihan niya an babae, “Dai ka magtangis.” ¹⁴ Nagrani siya sa kabaong asin dinutaan ini. Nag-ontok an mga nagbuburulig. Dangan sinabihan ni Jesus an gadan, “Aki, pinagbobotan taka, bumangon ka!” ¹⁵ Nagbangon an gadan saka nagtaram, dangan itinao siya ni Jesus sa saiyang ina. ¹⁶ Inabotan nin makuring takot an gabos asin nag-omaw sinda sa Dios. Olay ninda, “Sarong dakulang propeta an nag-abot sato! Dinalaw nin Dios an saiyang banwaan!” ¹⁷ An baretang ini dapit ki Jesus nakalakop sa bilog na Judea asin sa mga teritoryo na nasa palibot. ¹⁸ Inosipan si Juan kan mga disipulo niya dapit kan gabos na ini. ¹⁹ Inapod niya an duwa sainda, dangan sinugo sa Kagurangnan tanganing hapoton, “Ika na an sinasabi ni Juan na maabot o mahalat pa kami nin iba?” ²⁰ Pag-abot ninda ki Jesus, nagsabi sinda, “Sinugo kami ni Juan Bautista. Pinapahapot ka samo kun ika na an sinasabi niyang maabot o kun mahalat pa kami nin iba?” ²¹ Kan oras man sanang iyan, binolong ni Jesus an dakul na tawong may manlaen-laen na helang o kamatean o may maraot na espiritu; dakul na buta an tinawan niya nin pakahiling. ²² Nagsimbag si Jesus, “Magbalik na kamo asin sabihan nindo si Juan kan nahiling saka nadangog nindo: nakakahiling an mga buta, nakakalakaw an mga pilay, nalilinigan an mga daoton, nakakadangog an mga bongog, binubuhay an mga gadan, asin an Marahay na Bareta ipinaghuhulit sa mga dukha. ²³ Paladan an siisay man na dai nagduduwa-duwa dapit sako!” ²⁴ Pakahale kan mga sinugo ni Juan, nagtaram si Jesus sa mga tawo dapit ki Juan, “Kan magduman kamo sa kalangtadan, ano an pinagmamawot nindong mahiling? Sarong bariw na pinagpapalid-palid nin doros? ²⁵ Ano an boot nindong mahiling duman? Sarong tawong nakagubing nin mamahalon? An mga tawong nakagubing nin magayon saka nabubuhay sa luho makukua sa palasyo nin mga hade! ²⁶ Ano talaga an boot nindong mahiling? Sarong propeta? Iyo, asin sinasabihan ko kamo na an nahiling nindo orog pa ki sa propeta. ²⁷ Huli ta si Juan iyo an pinagsasabi sa kasuratan, ‘Papaenoton ko saimo an sugo ko nganing andamon an dalan na aagihan mo.’ ²⁸ Sinasabihan ko kamo, mayo pang nabuhay na orog pa ki Juan Bautista; alagad an pinakasadit sa Kahadean nin Dios mas dakula pa ki sa saiya.” ²⁹ An gabos na sinabi ni Jesus nadangog kan mga tawo asin kan mga parasingil nin buhis. Sinda idtong nagkuyog kan kabotan nin Dios, asin nagpabunyag ki Juan. ³⁰ Alagad sinayumahan kan mga Fariseo saka mga paratukdo kan Katogonan an katuyohan nin Dios para sainda asin dai sinda nagpabunyag ki Juan. ³¹ Nagtaram pa si Jesus, “Sa ano ko ikakabaing an mga tawo ngunyan? Ano an kaagid ninda? ³² Garo sinda mga aking nagtutukaw sa plasa na nagsisinarabihan, ‘Nagtugtog kami nin plauta para saindo, alagad dai kamo nagsayaw! Nanambitan kami alagad dai kamo nagtangis!’ ³³ Huli ta nagdigdi si Juan Bautista na nag-aayuno saka dai nag-iinom nin arak, asin nagsasabi kamo, ‘Igwa siya nin maraot na espiritu!’ ³⁴ Nagdigdi an Aki nin Tawo na nagkakakan saka nag-iinom, asin nagsasabi kamo ‘Saro siyang paslo saka paraburat; katood siya kan mga parasingil nin buhis asin nin mga parakasala!’ ³⁵ Alagad an kadonongan nin Dios pinapatotoohan kan mga tawong minaako kaiyan.” ³⁶ May sarong Fariseo na nag-alok ki Jesus na magkakan sa kaibahan niya. Kaya nagduman si Jesus sa harong kan Fariseo saka nagtukaw sa pagkakan. ³⁷ Sa banwaan na iyan may sarong babae na namumuhay sa kasalan. Kan maaraman niya na si Jesus idtoon duman sa harong kan Fariseo, nagduman siya na may darang sarong lalagan na alabastro na pano nin pahamot. ³⁸ Nagtindog siya sa likodan ni Jesus, sa may pamitisan. Nagtatangis siya asin an saiyang mga luha nagtatagdo sa mga bitis ni Jesus; pinahidan niya an mga ini kan saiyang buhok, hinadokan dangan inulaan nin pahamot. ³⁹ Kan mahiling ini kan Fariseo, nagsaboot siya, “Kun an tawong ini sarong propeta, aram kutana niya kun siisay an babaeng ini na nagduduta saiya, huli ta saro siyang parakasala.” ⁴⁰ Tinaraman ni Jesus an Fariseo, “Simon, may sasabihon ako saimo.” “Ano iyan maestro?” an simbag ni Simon. ⁴¹ Nagsabi si Jesus, “May duwang tawong nag-utang nin kwarta sa sarong parapautang. An saro nakautang nin kinyentos na denaryo, an saro naman singkwentang denaryo. ⁴² Kan dai makabayad an duwang ini kan utang ninda, pareho sindang pinatawad kan parapautang. Ngunyan, siisay sa duwa an orog na mamomoot sa parapautang?” ⁴³ Nagsimbag si Simon, “Sa paghona ko sana, idtong pinatawad na dakul an utang.” “Tama ka!” an sabi ni Jesus. ⁴⁴ Dangan kinilingan niya an babae saka sinabihan si Simon, “Nahihiling mo an babaeng ini? Nagdigdi ako sa harong mo alagad dai mo man lamang ako tinawan nin tubig na panghanaw sa mga bitis ko. Alagad hinugasan niya iyan kan saiyang luha saka pinahidan kan saiyang buhok. ⁴⁵ Dai mo ako hinadokan bilang pag-ako sako, alagad poon paglaog ko, dai siya nag-ontok sa kahahadok sa mga bitis ko. ⁴⁶ Dai mo ako linahidan nin lana sa payo, alagad inulaan niya nin pahamot an sakong mga bitis. ⁴⁷ Kaya sinasabihan taka, an ipinahiling niyang dakulang pagkamoot nagpapatunay na an dakul niyang mga kasalan pinatawad na. An pinatawad nin dikit, kadikit man an ipinapahiling na pagkamoot.” ⁴⁸ Dangan sinabihan ni Jesus an babae, “An saimong mga kasalan pinapatawad na.” ⁴⁹ An ibang mga tawong kahampang niya sa pagkakan nagsaboot, “Siisay ini na nakakapatawad maski kan mga kasalan?” ⁵⁰ Sinabihan ni Jesus an babae, “An pagtubod mo iyo an nagligtas saimo; lakaw sa katoninongan.”

¹ Dai nahaloy, naglibot si Jesus sa mga banwa asin sa mga baryo, naghuhulit kan Marahay na Bareta dapit kan Kahadean nin Dios. Kaiba niya an doseng apostol, ² saka an nagkapirang babae na binolong niya sa mga maraot na espiritu asin sa mga kahelangan: si Maria na inaapod Magdalena na pinaluwasan nin pitong demonyo; ³ si Juana na agom ni Chuza na parapamahala ni Herodes; si Susana saka dakul pang mga babae. Gabos sinda nagtabang ki Jesus asin sa mga disipulo hale sa sadiri nindang mga pagsadiri. ⁴ Daing ontok an pagdolok ki Jesus kan mga tawo na hale sa manlaen-laen na banwa. Kan magtiripon an mga tawo, inosipon ni Jesus an parabolang ini: ⁵ ”May sarong paraoma na nagsabwag nin banhi. Mantang isinasabwag niya an banhi, nahulog an iba sa dalan; nagkatorongtongan iyan, dangan tinuka kan mga gamgam. ⁶ An iba nahulog sa lugar na magapo; pagtalubo kan mga banhi, naalang huli ta mamara an daga. ⁷ An iba naman nahulog sa katonokan na sabay na nagtalubo kan mga banhi kaya napoot an mga banhi. ⁸ Alagad an ibang banhi nakasabwag sa matubang na daga; nagtalubo asin namunga nin mananggatos.” Pakataram niya kaini, nagsabi siya nin makosog, “An may talinga, magdangog!” ⁹ Hinapot si Jesus kan mga disipulo niya kun ano an kahulogan kan parabolang ini. ¹⁰ Nagsimbag si Jesus, “Sa saindo ipinapaaram an mga hilom kan Kahadean nin Dios, alagad sa iba ipinapaagi sa mga parabola, tanganing minsan nahihiling ninda dai ninda mamaanan; minsan nadadangog ninda dai ninda masabotan. ¹¹ ”Ini an kahulogan kan parabola: an banhi iyo an tataramon nin Dios. ¹² An mga banhing nahulog sa dalan garo an mga tawong minadangog, alagad minaabot an Demonyo dangan inaagaw an tataramon nin Dios na isinabwag sa puso ninda tanganing dai sinda magtubod saka dai makaligtas. ¹³ An banhi na nakasabwag sa lugar na magapo garo an mga tawo na kan madangog an tataramon nin Dios, maogmang minaako kaiyan. Alagad bakong hararom an pakagamot kaiyan; minatubod sinda sa halipot sanang panahon, alagad minasuhay sinda kun binabalo. ¹⁴ An mga banhing nakasabwag sa lugar na matonok garo an mga tawo na minadangog, alagad pinopoot sinda kan mga kahaditan, kayamanan asin kaogmahan sa buhay na ini kaya dai nahihinog an saindang bunga. ¹⁵ Alagad an banhing nakasabwag sa matubang na daga, garo an mga tawo na minadangog kan tataramon nin Dios. Iniingatan ninda iyan sa pusong maboot saka makinuyog, asin nagdadanay sagkod na magbunga. ¹⁶ ”Mayo nin minapagkot nin ilawan dangan tinatahoban iyan o nubugtak (minabugtak) sa irarom kan higdaan; kundi ibinubugtak iyan sa bugtakan nin ilaw tanganing an liwanag mahiling kan mga tawong minalaog. ¹⁷ ”Huli ta an anoman na natatago, mahahayag; an anoman na sekreto, maaaraman. ¹⁸ ”Pakatandaan nindo an saindong pagdangog, huli ta an siisay man na igwa, tatawan pa nin mas dakul; alagad an siisay man na mayo, kukuahan pa maski kan kadikit na sa paghona niya saiya.” ¹⁹ An ina asin mga tugang ni Jesus nagduman saiya alagad dai nakadolok huli ta kadakul kan tawo. ²⁰ May sarong nagsabi ki Jesus, “An saimong ina asin mga tugang yaon sa luwas asin boot kang mahiling.” ²¹ Alagad nagsabi si Jesus sainda, “An sakong ina asin mga tugang iyo idtong mga nagdadangog kan tataramon nin Dios asin nagkukuyog kaiyan.” ²² Sarong aldaw naglunad si Jesus sa sakayan kaiba an saiyang mga disipulo. Sinabihan niya sinda, “Magbalyo kita sa ibong kan danaw.” Kaya nagpoon sinda sa pagsakay. ²³ Mantang nagsasakay sinda, nangatorog si Jesus. Uminabot an makosog na subasko sa danaw asin linaog nin tubig an sakayan, kaya namugtak sa pag-alaman an saindang buhay. ²⁴ Kaya dinolok si Jesus kan mga disipulo asin pinukaw, “Kagurangnan! Kagurangnan! Malulunod na kita!” Nagbangon si Jesus saka sinaway an doros pati an makosog na alon; nagkalma an mga ini asin nagkaigwa nin katoninongan. ²⁵ Dangan sinabihan niya an saiyang mga disipulo, “Haen an saindong pagtubod?” Nagngaralas sinda asin nagkatarakot; nagpasarabi-sabi sinda, “Siisay an tawong ini na kinukuyog maski kan doros asin kan dagat?” ²⁶ Duminoong sinda sa Gadara na kahampang kan Galilea. ²⁷ Pagtungtong ni Jesus sa baybayon, sinabat siya nin sarong lalaking taga duman na may mga demonyo. An tawong ini haloy nang dai naggugubing asin dai nag-eerok sa harong kundi sa mga lungib na pinaglulubongan. ²⁸ Pakahiling ki Jesus, nagkurahaw an lalaki, nagdapa sa atubangan niya asin makosog na nagsabi, “Jesus, Aki nin Kahorohalangkaweng Dios, ano an pakilabot mo sako? Nakikiolay ako saimo, dai mo ako pagpasakitan!” ²⁹ Sinabi niya ini huli ta nagboot si Jesus na magluwas sa lalaki an maraot na espiritu. Dakul nang beses na inaatake siya kan maraot na espiritu; linalaom siya asin kinakadenahan an saiyang mga kamot saka mga bitis, alagad binubugto niya iyan dangan dinadara siya kan demonyo duman sa kalangtadan. ³⁰ Hinapot siya ni Jesus, “Ano an ngaran mo?” “Lehiyon,” an simbag niya—huli ta dakul na demonyo an naglaog saiya. ³¹ Nakimaherak ki Jesus an mga demonyo na dai sinda isubol sa hararom na ampas. ³² Harani duman, may dakul na orig na nagsusurungkal sa gilid kan bulod. Nakimaherak ki Jesus an mga demonyo na palaogon sinda sa mga orig; tinugotan sinda ni Jesus. ³³ Kaya nagruluwas an mga demonyo sa lalaki saka nagralaog sa mga orig. Duminaralagan an mga orig pasiring sa ampas, nagralampaw sa danaw asin nagkaralamos. ³⁴ Kan mahiling ini kan mga paraataman kan mga orig, nagdurulag sinda asin an nangyari ipinamareta ninda sa banwa saka sa mga baryo. ³⁵ Nagduruman an mga tawo sa paghiling kan nangyari. Nagdolok sinda ki Jesus asin nahiling ninda an lalaking dating may demonyo na nakatukaw sa pamitisan ni Jesus, nakagubing na, saka toltol na an isip. Natakot sinda gabos. ³⁶ An mga nakahiling kaini nag-osip sa mga tawo kun paanong naomayan an lalaking may mga demonyo. ³⁷ Kaya pinakiolayan si Jesus kan mga taga Gadara na maghale siya duman, huli ta natakot sinda nin makuri; kaya nagbalik si Jesus sa sakayan. Kan mahale na si Jesus, ³⁸ an tawong linuwasan kan mga demonyo nakimaherak saiya na tugotan siyang mag-iba saiya. Alagad isinubol siya ni Jesus saka sinabihan, ³⁹ ”Magpuli ka saindo; ibalangibog mo kun ano an ginibo nin Dios saimo.” Pakahale kan lalaki, ipinamareta niya sa bilog na banwaan an ginibo saiya ni Jesus. ⁴⁰ Pagbalik ni Jesus sa ibong kan danaw, maogmang inako siya kan mga tawo, huli ta sinda gabos nagpaparahalat na saiya. ⁴¹ Dangan nag-abot an sarong tawo na an ngaran Jairo na sarong opisyal kan sinagoga. Nagdapa siya sa pamitisan ni Jesus asin nakimaherak na magduman sa harong niya, ⁴² huli ta naghihingagdan an bugtong niyang aki, sarong babae na doseng taon an edad. Kan pasiring na si Jesus sa harong ni Jairo, nagsurusoan an mga tawo sa palibot niya. ⁴³ Kaiba sa mga nagsusurosoan an sarong babae na doseng taon nang pinag-aawasan nin dugo. (Naubos na an gabos niyang pagsadiri sa mga doktor alagad dai nin nakakabolong saiya.) ⁴⁴ Nakarani siya sa likodan ni Jesus asin dinutaan niya an gayad kan gubing ni Jesus; napungpong tolos an pag-awas kan dugo. ⁴⁵ Naghapot si Jesus, “Siisay an nagduta sako?” Daing nagtuga ni saro, kaya nagsabi si Pedro, “Kagurangnan, kadakul baga kan mga tawong nagsusurosoan sa palibot mo.” ⁴⁶ Alagad nagsabi si Jesus, “May nagduta sako, huli ta namatean kong may kapangyarihan na nagluwas sako.” ⁴⁷ Nahiling kan babae na naaraman an ginibo niya, kaya pinagtatakigan siyang nagdolok asin nagdapa sa pamitisan ni Jesus. Sinabi niya ki Jesus sa atubangan kan gabos kun tadaw ta dinutaan niya siya dangan kun paanong naomayan tolos siya. ⁴⁸ Sinabihan siya ni Jesus, “Aki ko, an saimong pagtubod iyo an nagpaomay saimo. Lakaw sa katoninongan.” ⁴⁹ Nagtataram pa si Jesus kan umabot an sarong tawo hale sa harong ni Jairo. “Gadan na an aki mo,” an sabi niya ki Jairo, “dai mo na pag-abalahon an maestro.” ⁵⁰ Nadangog ini ni Jesus kaya sinabihan niya si Jairo, “Dai ka matakot, tumubod ka sana asin maoomayan an aki mo.” ⁵¹ Pag-abot ni Jesus sa harong ni Jairo, mayo siyang ibang pinalaog na kaiba niya kundi si Pedro, si Juan, si Santiago asin an mga magurang sana kan daragita. ⁵² An gabos na yaon duman nagtatangis asin naghahaya sa gadan. Alagad sinabihan sinda ni Jesus, “Dai kamo magtangis! An aki bakong gadan kundi nagkakatorog sana!” ⁵³ Alagad pinagngisihan ninda si Jesus huli ta aram nindang gadan na an aki. ⁵⁴ Dangan kinaptan ni Jesus an kamot kan aki asin sinabihan, “Aki, bumangon ka!” ⁵⁵ Nabuhay an aki asin nagbangon tolos; nagboot si Jesus na pakakanon an aki. ⁵⁶ Nagngaralas an mga magurang, alagad pinagbotan sinda ni Jesus na dai ipagsabi sa kiisay man an nangyari.

¹ Tinipon ni Jesus an doseng disipulo dangan tinawan nin kapangyarihan asin awtoridad sa pagpaluwas kan gabos na demonyo saka sa pagbolong kan mga naghehelang. ² Dangan sinugo niya sinda na maghulit kan Kahadean nin Dios asin magpaomay kan mga naghehelang. ³ Tinugon niya sinda, “Sa paglakaw nindo, dai kamo magdara nin sugkod, bag, pagkakan, kwarta o sanglean. ⁴ Saen man na harong kamo akoon, duman kamo mag-ontok sagkod na maghale kamo sa lugar na iyan. ⁵ Kun dai kamo akoon sa sarong banwaan, maghale kamo; pagpagon nindo an alpog sa saindong mga bitis bilang patanid sainda.” ⁶ Naghale an mga disipulo asin nagduman sa mga baryo, naghuhulit kan Marahay na Bareta, saka nagbobolong kan mga naghehelang sa gabos na lugar. ⁷ Naaraman ni Herodes na kagsakop kan Galilea an gabos na ginibo ni Jesus, alagad dai niya aram kun arin an totoo, huli ta may nagsasabing nabuhay liwat si Juan Bautista. ⁸ Igwa man na nagsasabi na nagpahiling si Propeta Elias. An iba nagsasabi na si Jesus saro daa sa mga propeta kaidto pang panahon na nabuhay liwat. ⁹ Alagad nagsabi si Herodes, “Ako an nagpapugot ki Juan; kaya siisay an tawong ini? Kadakul kan nadadangog ko dapit saiya!” Poon kaidto naghingowa si Herodes na mahiling si Jesus. ¹⁰ Pagbalik kan doseng disipulo ki Jesus, sinabi ninda saiya an gabos na ginibo ninda. Ipinag-iba niya sinda sa sarong banwa na an ngaran Betsaida. ¹¹ Alagad kan maaraman ini kan mga tawo, nagsunod sinda ki Jesus. Maogma niyang inako sinda asin tinukdoan dapit kan Kahadean nin Dios saka binolong man niya an mga naghehelang. ¹² Kan nagsosolnop na an aldaw, sinabihan siya kan Dose, “Subolan na an mga tawo tanganing maghanap nin masasakatan asin nin makakakan sa haraning mga baryo o banwa huli ta uya kita sa lugar na harayo.” ¹³ Alagad sinabihan sinda ni Jesus, “Tawe nindo sinda nin makakakan.” Alagad nagsabi sinda, “Igwa sana kita nin limang tinapay asin duwang sira, pwera sana kun magbakal kami nin kakanon para sa gabos na tawong ini.” ¹⁴ Mga limang ribong lalaki an yaon duman. Sinabihan ni Jesus an saiyang mga disipulo, “Patukawa nindo sindang grupo-grupo, tigsisingkwenta lambang grupo.” ¹⁵ Pinatukaw kan mga disipulo an mga tawo. ¹⁶ Kinua ni Jesus an limang tinapay saka an duwang sira. Nagtingkalag siya sa langit asin nagpasalamat. Dangan binaak niya idto saka itinao sa mga disipulo tanganing ipanao sa mga tawo. ¹⁷ Nagkarakan an gabos sagkod na nagkabarasog. Pakatapos, tinipon kan mga disipulo an mga natada asin doseng basket an napano. ¹⁸ Sarong aldaw, solong namimibi si Jesus kan magdolok saiya an mga disipulo. Hinapot niya sinda, “Ano an sabi kan mga tawo, siisay daa ako?” ¹⁹ Nagsimbag sinda, “An iba nagsasabing ika si Juan Bautista; an iba nagsasabing ika si Elias; alagad may nagsasabi man na saro ka sa mga propeta kan enot na panahon na nabuhay liwat.” ²⁰ Hinapot sinda ni Jesus, “Para saindo, siisay ako?” Nagsimbag si Pedro, “Ika an Cristo na panuga nin Dios.” ²¹ Alagad pinabotan nanggad ni Jesus an mga disipulo na dai ipanabi sa kiisay man an bagay na ini. ²² Nagsabi pa siya, “An Aki nin Tawo kaipuhan mag-agi nin makuring pagsakit. Isisikwal siya kan mga kamagurangan, kan mga poon na padi, asin kan mga paratukdo kan Katogonan. Gagadanon siya alagad mabubuhay liwat sa ikatolong aldaw.” ²³ Dangan sinabihan niya an gabos, “An siisay man na boot magsunod sako, kaipuhan lingawan niya an sadiri niyang buhay, magpasan kan saiyang krus aroaldaw asin magsunod sako. ²⁴ Huli ta an siisay man na namomoot magligtas kan saiyang buhay, mawawaraan kaiyan; alagad an siisay man na mawaran kan saiyang buhay dahel sako, magkakamit kaiyan. ²⁵ Ano an papakinabangon nin sarong tawo kun makamtan man niya an bilog na kinaban, alagad mawara an saiyang buhay? ²⁶ An siisay man na ikasopog ako asin an mga katukdoan ko, ikakasopog man kan Aki nin Tawo pagdatong niya sa saiyang kamurawayan asin sa kamurawayan nin Ama patin kan mga banal na anghel. ²⁷ Alagad sa katotoohan sinasabihan ko kamo, igwa nin nagkapira digdi na dai magagadan sagkod na dai ninda mahiling an Kahadean nin Dios.” ²⁸ Pakalihis nin mga walong aldaw pakasabi ni Jesus kan mga bagay na ini, ipinag-iba niya si Pedro, si Juan asin si Santiago pasiring sa sarong bukid tanganing mamibi. ²⁹ Mantang namimibi siya, naliwat an saiyang lalawogon asin nagin nakakasulang puti an gubing niya. ³⁰ Dangan biglang nagtunga an duwang lalaki na nakipag-olay saiya: si Moises asin si Elias, ³¹ na nagpahiling sa langitnon na kamurawayan. Pinag-orolayan ninda an nagdadangadang na kagadanan ni Jesus na mangyayari sa Jerusalem. ³² Maski grabe an tungka ni Pedro saka kan mga kairiba niya, pinirit nindang dai magkatorog, kaya nahiling ninda an kamurawayan ni Jesus asin an duwang lalaking kaiba niya. ³³ Kan naghahale na an mga lalaki, nagsabi si Pedro ki Jesus, “Kagurangnan, marahay na uya kita digdi. Tugote kaming maggibo nin tolong payag, saro para saimo, saro para ki Moises, asin saro para ki Elias.” (Alagad dai niya aram an saiyang sinasabi.) ³⁴ Nagtataram pa siya kan lindongan sinda nin panganoron. Natakot an mga disipulo kan tahoban sinda kaini. ³⁵ Dangan may tingog hale sa panganoron na nagsabi, “Iyo ini an sakong Aki, an pinili ko; dangoga nindo siya!” ³⁶ Pag-ontok kan tingog, nahiling nindang solo na sana si Jesus. Dai ninda ipinangosip sa kiisay man kan mga aldaw na idto an nahiling ninda. ³⁷ Sunod na aldaw, pakalugsot ninda hale sa bulod, sinabat si Jesus kan kadakul na tawo. ³⁸ Sarong lalaki sa kadaklan an nagkurahaw, “Maestro! Nakikimaherak ako, hilinga man an aki kong lalaki—an bugtong kong aki! ³⁹ Pinupugol siya nin maraot na espiritu asin bigla sana siyang minakurahaw; pinapakimig-kimig siya sagkod na magsubo an ngoso niya. Danay siyang kinukulogan kaiyan, asin habo na siyang bayaan! ⁴⁰ Nakimaherak ako sa saimong mga disipulo na paluwason an maraot na espiritu, alagad dai ninda napaluwas.” ⁴¹ Nagsimbag si Jesus, “Mga tawong mayong pagtubod asin masombikal! Sagkod nuarin ako kaiba-iba nindo? Sagkod nuarin ko kamo pagtitioson!” Dangan sinabihan niya an lalaki, “Daraha digdi an aki mo.” ⁴² Kan nagdodolok na an aki ki Jesus, ilinampog siya kan demonyo sa daga saka pinakimig-kimig. Tinuyaw ni Jesus an maraot na espiritu, binolong an aki saka ibinalik sa saiyang ama. ⁴³ Napangalas an gabos na tawo sa kapangyarihan nin Dios. Napapangalas pa an mga tawo kan gabos na ginibo ni Jesus kan magsabi siya sa saiyang mga disipulo, ⁴⁴ ”Sabota nindo an mga tataramon na ini: itatao sa kamot nin mga tawo an Aki nin Tawo.” ⁴⁵ Alagad dai ninda nasabotan an kahulogan kaini. Dai ini ipinaliwanag sainda tanganing dai ninda masabotan. Takot man sindang maghapot saiya kun ano an kahulogan kan sinabi niya. ⁴⁶ Nagpasuruhay an mga disipulo kun siisay sainda an pinakadakula. ⁴⁷ Aram ni Jesus an pinag-iisip ninda, kaya kinabit niya an sarong aking sadit, pinatindog sa kataed niya, ⁴⁸ saka nagsabi sainda, “An siisay man na minaako sa aking ini sa ngaran ko, minaako sako; an siisay man na minaako sako, minaako sa nagsugo sako. Huli ta an pinakasadit saindo, iyo an pinakadakula.” ⁴⁹ Nagsabi si Juan, “Kagurangnan, nakahiling kami nin lalaki na nagpaluwas nin mga demonyo sa ngaran mo. Sinaway mi siya huli ta bako siya sa pag-iriba ta.” ⁵⁰ Sinabihan ni Jesus si Juan asin an ibang mga disipulo, “Dai nindo siya pagsawayon, huli ta an bakong tumang saindo, kampi saindo.” ⁵¹ Kan madali na an panahon nin pagsakat ki Jesus sa langit, nag-isip siyang magduman sa Jerusalem. ⁵² May mga sinugo siya na mag-enot saiya duman sa sarong baryo sa Samaria nganing andamon an gabos para saiya. ⁵³ Alagad habo siyang akoon duman kan mga tawo huli ta maduman siya sa Jerusalem. ⁵⁴ Kan maaraman ini kan saiyang mga disipulo na si Santiago asin si Juan, nagsabi sinda, “Kagurangnan, boot mong maghagad kami nin kalayo na maghulog hale sa langit tanganing tunawon sinda arog kan ginibo ni Propeta Elias?” ⁵⁵ Alagad inatubang sinda ni Jesus saka tinuyaw. (“Dai nindo aram kun sa anong espiritu kamo,” an sabi niya, “huli ta an Aki nin Tawo dai nagdigdi sa paglaglag kan buhay nin mga tawo kundi sa pagligtas sainda.”) ⁵⁶ Dangan nagdagos sinda sa ibang baryo. ⁵⁷ Kan sinda naglalakaw, may sarong lalaking nagsabi ki Jesus, “Masunod ako saimo saen ka man magduman.” ⁵⁸ Sinabihan siya ni Jesus, “An mga amid may mga kalot asin an mga gamgam may mga salagan, alagad an Aki nin Tawo mayo nin mahihigdaan.” ⁵⁹ May saro man na sinabihan si Jesus, “Sumunod ka sako.” Alagad nagsimbag an lalaki, “Kagurangnan, tugote ngona akong magpuli ta ilulubong ko an sakong ama.” ⁶⁰ Nagsimbag si Jesus, “Pabayae an mga gadan na maglubong kan saindang mga gadan. Alagad ika, lumakaw ka asin ipaghulit mo an Kahadean nin Dios.” ⁶¹ May saro man na nagsabi saiya, “Kagurangnan, masunod ako saimo, alagad tugote ngona akong magpaaram sa sakong pamilya.” ⁶² Sinabihan siya ni Jesus, “An siisay man na nag-aarado dangan magsalingoy, bakong maninigo sa Kahadean nin Dios.”

¹ Pakatapos kaini, nagpili pa an Kagurangnan nin setenta y dos na lalaki. Sinugo niya sindang manduwa-duwa na mangenot saiya sa mga banwa asin sa mga lugar na dudumanan niya. ² Sinabihan niya sinda, “Dakul an anihon, alagad dikit an paraani; kaya makimaherak kamo sa kagsadiri kan anihon na magsugo nin mga paraani sa saiyang anihon. ³ Lakaw kamo! Sinusugo ko kamo siring sa mga kordero sa tahaw nin mga lobo. ⁴ Dai kamo magdara nin pitaka, bag o sandalyas; dai kamo magtaong galang sa kiisay man sa dalan. ⁵ Paglaog nindo sa arin man na harong, magsabi ngona kamo, ‘An Katoninongan mapasa harong na ini.’ ⁶ Kun an nag-eerok diyan mamomoton sa katoninongan, magdadanay saiya an katoninongan; kun bako, mabalik iyan saindo. ⁷ Diyan kamo mag-erok sa harong na iyan; magkakan kamo saka mag-inom kan anoman na itao saindo, huli ta an trabahador maninigong bayadan. Dai kamo magburubalyo sa manlaen-laen na harong. ⁸ Paglaog nindo sa arin man na banwaan na mag-ako saindo, kakanon nindo an anoman na itao saindo. ⁹ Bolongon nindo an mga naghehelang sa banwaan na iyan asin sabihan nindo sinda, ‘Harani na saindo an Kahadean nin Dios.’ ¹⁰ Alagad kun maglaog kamo sa arin man na banwaan asin dai kamo akoon, maglakaw kamo sa mga kalye saka magsabi kamo, ¹¹ ‘Maski an alpog digdi sa saindong banwaan na nakadukot sa samong mga bitis, pinapagpag mi bilang patanid saindo. Alagad saboton nindo ini: harani na an Kahadean nin Dios!’ ¹² Sinasabihan ko kamo na sa Aldaw nin Paghukom mas magian an padusang itatao nin Dios sa Sodoma ki sa banwaan na iyan! ¹³ ”Herak man saimo, Corazin! Herak man saimo, Betsaida! Huli ta kun an mga milagrong ginibo diyan saindo ginibo sa Tiro saka sa Sidon, haloy na kutanang nagsulot nin sako asin nagtukaw sa abo an mga tawo duman sa pagpahiling na sinda nagbakle! ¹⁴ Kaya sa Aldaw nin Paghukom mas magian an padusang itatao sa mga taga Tiro asin Sidon ki sa saindo. ¹⁵ Asin ika, Capernaum, boot mong iitaas sagkod sa langit? Ihuhulog ka sa impyerno!” ¹⁶ Dangan nagsabi si Jesus sa saiyang mga disipulo, “An naghihinanyog saindo, naghihinanyog sako; an minasikwal saindo, minasikwal sako; an minasikwal sako, minasikwal sa nagsugo sako.” ¹⁷ Maogmang nagbalik an setenta y dos asin nagsabi, “Kagurangnan, dawa an mga demonyo nagkuyog samo kan pagbotan mi sinda sa ngaran mo!” ¹⁸ Sinabihan sinda ni Jesus, “Nahiling ko si Satanas na nahulog na garo kikilat hale sa langit. ¹⁹ Tinawan ko kamo nin kapangyarihan sa pagbatay sa mga halas saka sa mga uyang asin sa pagdaog kan gabos na kaiwal, kaya dai kamo maaano. ²⁰ Alagad mag-ogma kamo bakong huli ta nagkukuyog saindo an mga maraot na espiritu kundi huli ta nasusurat sa langit an saindong mga ngaran.” ²¹ Kan oras man sanang idto si Jesus napano nin kaogmahan kan Espiritu Santo dangan nagsabi, “Ama, Kagurangnan nin langit asin daga, nagpapasalamat ako saimo huli ta ipinahiling mo sa mga mangmang an mga bagay na tinago mo sa mga madonong saka sa mga may inadalan. Opo, Ama, huli ta ini an pinagmarahay mo. ²² ”Itinao sako kan sakong Ama an gabos na bagay. Mayong nakakamidbid sa Aki kundi an Ama sana; mayo man nin nakakamidbid sa Ama kundi an Aki sana asin an boot kan Aking makamidbid sa Ama.” ²³ Dangan nag-atubang si Jesus sa saiyang mga disipulo asin sinabihan sinda na mayong ibang nakakadangog, “Paladan kamo ta nahihiling nindo an mga nahihiling nindo ngunyan! ²⁴ Huli ta sinasabihan ko kamo, na dakul na propeta asin mga hade an nagmawot na makahiling kan nahihiling nindo, alagad dai nakahiling kaiyan; nagmawot sindang makadangog kan nadadangog nindo alagad dai nakadangog kaiyan.” ²⁵ Dangan sarong abogado an nagtindog nganing baloon si Jesus. Hinapot niya si Jesus, “Maestro, ano an dapat kong gibohon nganing makamtan ko an buhay na daing kataposan?” ²⁶ Sinimbag siya ni Jesus, “Ano an nasusurat sa Katogonan? Ano an pakasabot mo kaiyan?” ²⁷ Nagsimbag an lalaki, “Kamotan mo an Kagurangnan mong Dios sa bilog mong puso, sa bilog mong kalag, sa bilog mong kosog, asin sa bilog mong isip; kamotan mo man an saimong kapwa siring kan pagkamoot mo sa sadiri mo.” ²⁸ ”Tama an simbag mo,” an sabi ni Jesus. “Giboha iyan asin mabubuhay ka.” ²⁹ Alagad, huli ta boot magpakamatanos an lalaki, hinapot niya giraray si Jesus, “Siisay an sakong kapwa?” ³⁰ Nagsimbag si Jesus, “Sarong lalaki an naglulugsot hale sa Jerusalem pasiring sa Jerico. Hinipaan siya nin mga parahabon, hinubaan saka kinulogan dangan binayaan na haros gadan. ³¹ Natagbo na may nag-aging padi sa dalan na idto. Alagad kan mahiling niya an lalaki, liniklikan niya ini. ³² Nag-agi man duman an sarong Levita. Kan mahiling niya an lalaki, nagpadagos sana siya sa paglakaw sa ibong na gilid kan dalan. ³³ Alagad nag-agi duman an sarong Samaritano. Kan mahiling niya an lalaki, naherak siya nin marahay. ³⁴ Dinolok niya ini, an mga lugad hinugasan nin lana saka arak dangan binugkos. Pakatapos, ilinunad niya an lalaki sa hayop niyang pinaglulunadan saka dinara sa sarong harong na sakatan asin duman niya inataman. ³⁵ Sunod na aldaw, kan mahale na an Samaritano, tinawan niya nin duwang denaryo an kagsadiri kan harong na sakatan saka sinabihan, ‘Atamana siya; pagbalik ko, babayadan taka kan anoman na magagasto mo.’” ³⁶ Dangan hinapot ni Jesus an abogado, “Sa paghona mo, siisay sa tolong ini an nakipagkapwa-tawo sa lalaking hinipaan kan mga parahabon?” ³⁷ Nagsimbag an abogado, “Idtong naherak saiya.” Sinabihan siya ni Jesus, “Kun siring, lakaw asin giboha an ginibo niya.” ³⁸ Si Jesus asin an saiyang mga disipulo nagpadagos sa paglakaw sagkod na nakaabot sinda sa sarong baryo. Sarong babae, na an ngaran Marta, an nagpadagos ki Jesus sa saiyang harong. ³⁹ Ini si Marta may tugang na babae na an ngaran Maria. Nagtukaw si Maria sa may pamitisan kan Kagurangnan dangan nagdangog kan saiyang katukdoan. ⁴⁰ Alagad si Marta nasibot sa paglingkod; kaya nagdolok siya ki Jesus asin nagsabi, “Kagurangnan, dai ka naheherak na pinapabayaan sana akong magtrabahong solo kan tugang ko? Pakisabihi man siyang tabangan ako.” ⁴¹ Alagad sinimbag siya kan Kagurangnan, “Marta, Marta, nasisibot ka asin nahahadit dapit sa dakul na bagay, ⁴² alagad saro sanang bagay an kaipuhan. Napili ni Maria an mas marahay, asin dai iyan hahaleon saiya.”

¹ Sarong aldaw, namimibi si Jesus sa sarong lugar. Pakatapos niya, sinabihan siya kan saro kan saiyang mga disipulo, “Kagurangnan, tukdoe man kaming mamibi, arog ki Juan na nagtukdo sa saiyang mga disipulo.” ² Sinabihan sinda ni Jesus, “Kun mamibi kamo, ini an sabihon nindo: ‘Ama, sambahon an ngaran mo, dumatong logod an Kahadean mo. ³ Itao mo samuya an samong kakanon sa aroaldaw. ⁴ Patawada kami kan samong mga kasalan, siring kan pagpatawad nyamo sa mga nagkasala samuya. Hare kami pabayae na madaog nin sogot.’” ⁵ Sinabihan pa niya sinda, “Halimbawa sarong matangang banggi nagduman ka sa saimong katood saka nagsabi ka saiya, ‘Katood, pasublia ako nin tolong tinapay. ⁶ Nag-abot kaya an sakong katood na nasa pagbaklay asin mayo akong ipapakakan saiya.’ ⁷ Ini naman an simbag saimo kan katood mong nasa laog kan harong, ‘Dai mo ako pagribokan! Sarado na an pintoan asin nakahigda na kami kan mga aki ko. Dai ako makakabangon tanganing tawan ka kan kaipuhan mo.’ ⁸ Sinasabihan ko kamo, maski habo siyang magbangon nganing tawan ka kan hinahagad mo, mabangon na sana siya asin matao bakong huli ta magkatood kamo kundi huli sa kapipirit mo. ⁹ Kaya sinasabihan ko kamo: maghagad kamo asin tatawan kamo; maghanap asin makukua nindo; tumuktok asin bubuksan kamo. ¹⁰ Huli ta an lambang naghahagad, maako; an naghahanap, makakakua; asin an nagtutuktok, binubuksan. ¹¹ Siisay na ama an matao nin halas sa saiyang aki kun sira an hinahagad kaini? (nin gapo kun tinapay an hinahagad?) ¹² O matao daw nin uyang kun sugok an hinahagad? ¹³ Kun kamo nganing mga maraot, tataong magtao nin marahay na mga bagay sa saindong mga aki, an Ama pa daw nindong langitnon an dai magtao kan Espiritu Santo sa mga naghahagad saiya?” ¹⁴ Nagpapaluwas si Jesus nin sarong polang demonyo sa sarong lalaki; pakaluwas kan demonyo, nakataram an lalaki. Nagngalas an mga tawo, ¹⁵ alagad an nagkapira sainda nagsabi, “Nagpapaluwas siya nin mga demonyo sa kapangyarihan ni Beelzebul, na prinsipe kan mga demonyo.” ¹⁶ An iba, sa pagbalo saiya, naghagad saiya nin tanda hale sa langit. ¹⁷ Alagad aram ni Jesus an nasa isip ninda kaya sinabihan niya sinda, “Marurumpag an arin man na kahadean na nababanga; mawawasak an pamilya na dai nagkakaoroyon an mga kaayon. ¹⁸ Kaya kun nababanga man si Satanas, paanong magdadanay an saiyang kahadean? Huli ta nagsasabi kamo na nagpapaluwas ako nin mga demonyo sa kapangyarihan ni Beelzebul. ¹⁹ Kun nagpapaluwas ako nin mga demonyo sa kapangyarihan ni Beelzebul, sa kiisay na kapangyarihan nagpapaluwas an saindong mga disipulo? Kaya sinda an nagpapatotoo na nasasala kamo! ²⁰ Alagad kun nagpapaluwas ako nin mga demonyo sa kapangyarihan nin Dios, nagpapatotoo ini na nag-abot na an Kahadean nin Dios saindo. ²¹ ”Kun an sarong makosog na lalaki na sangkap kan gabos na armas, nagbabantay kan sadiri niyang harong, an saiyang mga sadiri dai maaano. ²² Alagad kun labanan siya nin sarong mas makosog ki sa saiya dangan madaog siya, kukuahon an gabos na armas na pinagsasarigan niya saka babarangaon an mga nasamsam. ²³ ”An siisay man na bakong kampi sako, tumang sako; an dai sako nagtatabang magtipon, nagwawarak. ²⁴ ”Kun minaluwas sa tawo an sarong maraot na espiritu, minaduman iyan sa mamarang mga lugar sa paghanap nin mapapahingaloan. Kun dai siyang nakukua, minasaboot siya nin siring, ‘Mabalik ako sa harong na pinaghalean ko.’ ²⁵ Pagbalik niya, maaabotan niya an harong na malinig asin husay. ²⁶ Dangan minaluwas siya giraray saka minaagda nin pito pang espiritu na mas maraot ki sa saiya; sinda gabos minaerok sa tawong iyan. Kaya nagigin mas maraot pa ki sa dati an kamugtakan kan tawong iyan.” ²⁷ Mantang nagtataram si Jesus, sarong babae sa kadaklan an nagsabi saiya sa makosog na tingog, “Paladan an babaeng nangaki asin nagpasuso saimo!” ²⁸ Alagad nagsimbag si Jesus, “Orog na paladan an mga nagdadangog kan tataramon nin Dios asin nag-ootob kaiyan!” ²⁹ Mantang nagsusurosoan an mga tawo sa palibot ni Jesus, nagpadagos siya nin pagtaram, “An henerasyon na ini sarong maraot na henerasyon! Naghahagad sinda nin tanda, alagad mayong tanda na itatao sainda kundi an tanda ni Propeta Jonas. ³⁰ Siring na si Jonas nagin tanda para sa mga taga Nineve, siring man an Aki nin Tawo magigin tanda para sa henerasyon na ini. ³¹ Sa Aldaw nin Paghukom matindog an Reyna kan Sheba asin ipapakondenar niya an henerasyon na ini, huli ta siya ngani naghale pa sa pinakaharayong poro kan kinaban tanganing madangog sana an kadonongan ni Solomon. Alagad uya digdi an mas dakula pa ki Solomon! ³² Sa Aldaw nin Paghukom matindog an mga taga Nineve asin ipapakondenar an henerasyon na ini, huli ta sinda nagbakle kan maghulit sainda si Jonas. Alagad uya digdi an mas dakula pa ki Jonas! ³³ ”Mayo nin minapagkot nin ilawan dangan tinatago o tinatahoban, kundi ibinubugtak iyan sa talagang bugtakan tanganing an liwanag mahiling kan mga tawong minalaog. ³⁴ An mga mata mo iyo an ilaw kan saimong hawak. Kun malinaw an mga mata mo, an bilog mong hawak pano nin kaliwanagan; alagad kun malabog an saimong mga mata, an hawak mo pano nin kadikloman. ³⁵ Kaya mag-ingat ka ta tibaad an liwanag na yaon saimo kadikloman. ³⁶ Huli ta kun an bilog mong hawak pano nin liwanag asin mayo nin kabtang na madiklom, an bilog mong hawak magigin maliwanag siring na naiilawan ka kan liwanag nin ilaw.” ³⁷ Pakataram ni Jesus, may sarong Fariseo na nag-alok saiya na magkakan sa harong niya, kaya nagduman siya. ³⁸ Nagngalas an Fariseo kan mahiling niya na dai naghanaw si Jesus bago magkakan. ³⁹ Kaya sinabihan siya kan Kagurangnan, “Kamong mga Fariseo, hinuhugasan nindo an luwas kan saindong tasa asin pinggan, alagad an puso nindo pano nin kadahasan saka karatan. ⁴⁰ Mga lolong! Dai nindo aram na an Dios na naggibo kan nasa luwas, iyo man an naggibo kan nasa laog? ⁴¹ Kaya itao nindo sa mga dukha an mga nasa laog kan mga tasa saka mga plato nindo, asin an gabos magigin malinig para saindo. ⁴² ”Herak man saindo, mga Fariseo! Nagtatao kamo nin himoloan para sa Dios maski kan mga tinanom na panrekado, siring kan pamyenta, anis patin iba pa, alagad pinapabayaan nindo an katanosan asin an pagkamoot nin Dios. Ini an dapat nindong gibohon, alagad dai man pagpabayaan an iba. ⁴³ ”Herak man saindo, mga Fariseo! Boot nindong magtukaw sa mga piling tukawan sa mga sinagoga, asin pagtawan nin galang sa mga plasa. ⁴⁴ Herak man saindo! Garo kamo mga lulubngan na mayong mga tanda, kaya binabatayan nin mga tawo na dai ninda aram.” ⁴⁵ Nagsabi an saro kan mga abogado kan Katogonan, “Maestro, sa itinaram mong iyan, pati kami sinosopog mo!” ⁴⁶ Nagsimbag si Jesus, “Herak man saindong mga abogado! Huli ta pinapagpasan nindo an mga tawo nin mga magabat na darahon, alagad kamo mismo habo man lamang maghiro nin muro sa pagtuwang. ⁴⁷ Herak man saindo! Huli ta minagibo kamo nin mga pantyon para sa mga propeta na ipinagadan kan saindong mga ginikanan. ⁴⁸ Kaya kamo man sana an nagpapatotoo na oyon kamo sa ginibo kan saindong mga ginikanan; huli ta ginadan ninda an mga propeta dangan kamo an naggibo kan saindang mga pantyon. ⁴⁹ Huli kaini an Kadonongan nin Dios nagpahayag, ‘Papadarahan ko sinda nin mga propeta asin mga apostol; an iba gagadanon ninda, an iba papasakitan.’ ⁵⁰ Kaya an mga tawo sa panahon na ini iyo an papadusahan huli sa paggadan kan gabos na propeta poon na lalangon an kinaban, ⁵¹ poon sa paggadan ki Abel sagkod sa paggadan ki Zacarias na ginadan sa pagultanan kan Templo asin altar. Sinasabihan ko kamo, na an mga tawo ngunyan na panahon iyo an papadusahan huli kan mga ginaradan na idto. ⁵² ”Herak man saindo, mga abogado! Huli ta tinago nindo an lyabe nin pakasabot; kamo mismo dai naglaog asin inolang pa nindo an boot maglaog!” ⁵³ Naghale si Jesus sa harong na idto. Poon kaidto pinagparadiskutir siya kan mga paratukdo kan Katogonan asin kan mga Fariseo saka pinagparahapot, ⁵⁴ tanganing madakop siya ninda sa saiya man sanang tataramon.

¹ Mantang rinibong tawo an nagkatiripon, mala ta nagkakatorongtongan na sinda, enot na tinaraman ni Jesus an mga disipulo, “Mag-ingat kamo sa lebadura kan mga Fariseo na iyo an pagsagin-sagin. ² Huli ta mayong natatahoban na dai mahahayag; mayong sekreto na dai makakaluwas. ³ Kaya an anoman na sinabi nindo sa kadikloman nin banggi, madadangog sa kaliwanagan nin aldaw; an anoman na ihininghing nindo sa laog nin kwarto, ikukurahaw sa atop nin mga harong. ⁴ ”Sinasabihan ko kamo, mga katood, na dai kamo matakot sa mga minagadan kan hawak alagad pakatapos mayo nang magiginibo. ⁵ Alagad papatanidan ko kamo kun siisay an dapat nindong katakotan: matakot kamo sa Dios huli ta pakatapos na magbawe nin buhay, may kapangyarihan pa siya na magtapok sa impyerno! Sinasabihan ko kamo, siya an dapat katakotan. ⁶ ”Bakong an limang dignos ipinapabakal nin duwang sentabo sana? Alagad mayo nin saro sainda na nalilingawan nin Dios. ⁷ Dawa an buhok sa payo nindo, bilang niya gabos. Kaya dai kamo matakot! Mas mahalaga kamo ki sa dakul na dignos! ⁸ ”Sinasabihan ko kamo, an siisay man na magmidbid sako sa atubangan nin mga tawo, mimidbidon man kan Aki nin Tawo sa atubangan kan mga anghel nin Dios; ⁹ alagad an magnegar sako sa atubangan nin mga tawo, nenegaran man kan Aki nin Tawo sa atubangan kan mga anghel nin Dios. ¹⁰ ”An siisay man na magtaram tumang sa Aki nin Tawo pwedeng patawadon; alagad an maglanghad sa Espiritu Santo dai nanggad papatawadon. ¹¹ ”Kun darahon kamo sa mga sinagoga o sa atubangan kan mga gobernador o mga kagsakop, dai kamo mahadit kun paano o kun ano an saindong isisimbag o kun ano an saindong sasabihon. ¹² Huli ta sa oras na iyan, tutukdoan kamo kan Espiritu Santo kan dapat nindong sabihon.” ¹³ Saro sa mga tawong yaon duman an nagsabi ki Jesus, “Maestro, sabihi man an tugang ko na hirasan ako kan minana mi sa samong ama.” ¹⁴ Sinimbag siya ni Jesus, “Lalaki, siisay an naggibo sakong hukom o parahiras kan pagsadiri nindong duwa?” ¹⁵ Dangan inatubang niya an kadaklan saka nagsabi, “Mag-ingat kamo asin maglikay sa gabos na klase nin kaimotan, huli ta an tunay na buhay nin tawo bakong nasa kayamanan, dawa pa gurano siya kayaman.” ¹⁶ Dangan nag-osipon si Jesus sainda kan parabolang ini, “May sarong mayaman na nag-ani nin dakul sa saiyang daga. ¹⁷ Nagsaboot siya, ‘Mayo na ako nin lugar na masasarayan kan gabos kong inani. Ano daw an dapat kong gibohon? ¹⁸ Aram ko na! Lalaglagon ko an sakong mga harong-harong dangan matugdok ako nin mas darakula pa. Diyan ko sasarayon an sakong mga inani asin an iba pang mga sadiri ko. ¹⁹ Dangan masabi ako, Paladan ako! Igwa na ako kan gabos kong kaipuhan para sa halawig na panahon. Magpapahayahay na sana ako, magkakakan, mag-iinom saka mag-oogma!’ ²⁰ Alagad sinabihan siya nin Dios, ‘Lolong! Ngunyan man sanang banggi magagadan ka. Sa kiisay mapapaduman an mga tinipon mo?’" ²¹ Nagtaram pa si Jesus, “Siring kaiyan an mangyayari sa mga nagtitipon nin kayaman para sa sainda man sana, alagad bakong mayaman sa atubang nin Dios.” ²² Dangan sinabihan ni Jesus an mga disipulo niya, “Kaya sinasabihan ko kamo, na dai kamo mahadit dapit kan buhay nindo, kun ano an saindong kakakanon o gugubingon. ²³ Huli ta mas mahalaga an buhay ki sa kakanon asin an hawak ki sa gubing. ²⁴ Masdan nindo an mga uwak: dai sinda nagtatanom o nag-aani; dai sinda nin mga sarayan o mga harong-harong, alagad pinapakakan sinda nin Dios! Kamo pa daw an dai pakakanon nin Dios na mas mahalaga ki sa mga gamgam? ²⁵ Siisay saindo, sa pagparahadit, an makakadagdag nin sarong oras sa saiyang buhay? ²⁶ Dai ngani nindo nahihimo maski an siring kasadit na bagay, tadaw ta naghahadit pa kamo kan ibang mga bagay? ²⁷ Masdan nindo kun paano an pagtalubo kan mga liryo; dai sinda nagtatrabaho o nagtatahi kan gubing ninda. Alagad sinasabihan ko kamo na maski si Solomon, sa bilog niyang kamurawayan, dai pa nakagubing nin arog kagayon kan saro kan mga burak na ini. ²⁸ Alagad kun ginugubingan nin Dios an mga doot sa oma na buhay ngunyan dangan sinusulo pagkaaga, kamo pa daw an dai niya paggubingan? Maluya an pagtubod nindo! ²⁹ Kaya dai kamo mahadit o maghanap kan saindong kakakanon o iinomon. ³⁰ An mga bagay na ini iyo an pinaghahanap kan mga pagano digdi sa kinaban. Aram kan saindong Ama na kaipuhan nindo an mga bagay na ini. ³¹ Alagad hanapa nindo an saiyang Kahadean asin mapapasaindo man an mga bagay na iyan. ³² ”Dai kamo matakot, sadit na ariponpon, huli ta kaogmahan kan saindong Ama na itao saindo an Kahadean. ³³ Pabakalan nindo an saindong mga rogaring asin an kabaklan kaiyan ilimos nindo sa mga dukha. Magtagama kamo nin mga pitaka na dai nagdadaan. Magtipon kamo nin kayamanan sa langit, ta duman dai nanggad iyan maiinaan, huli ta mayong parahabon na makakaduman, asin mayong bokbok na makakaraot kaiyan. ³⁴ Huli ta kun haen an saindong kayamanan, yaon man an saindong puso. ³⁵ ”Magin andam kamo, asin palaada an saindong mga ilawan. ³⁶ Magin arog kamo sa mga sorogoon na naghahalat kan pag-abot kan saindang kagurangnan hale sa kasalan, tanganing pag-abot niya mabuksan tolos ninda an pintoan pagtoktok niya. ³⁷ Paladan an mga sorogoon na maabotan kan saindang kagurangnan na bakong torog! Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, maandam an kagurangnan nin kakanon, papatukawon sinda saka paglilingkodan. ³⁸ Paladan an mga sorogoon na iyan kun maabotan niya sindang andam, dawa pa mag-abot siya sa kamatangaan nin banggi o sa pagkaagang amay! ³⁹ Alagad saboton nindo ini: kun aram pa sana kan kagharong an oras kan pag-abot kan parahabon, nagbantay kuta siya asin dai nagtugot na masalakat an saiyang harong. ⁴⁰ Kaya kamo man dapat na magin andam, huli ta an Aki nin Tawo maabot sa oras na dai nindo pinaghohona.” ⁴¹ Dangan hinapot ni Pedro si Jesus, “Kagurangnan, ano an parabolang ini, para samo o para sa gabos?” ⁴² Nagsimbag an Kagurangnan, “Siisay an maimbod saka madonong na sorogoon? Siya idtong ibubugtak kan saiyang kagurangnan na mamahala kan ibang mga sorogoon, asin marasyon sainda nin kakanon sa oras nin pagkakan. ⁴³ Paladan an siring na sorogoon na maabotan na nag-ootob kan trabahong itinao saiya pagpuli kan kagurangnan niya! ⁴⁴ Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, an sorogoon na iyan pamamahalaon kan kagurangnan niya kan gabos na rogaring kaini. ⁴⁵ Alagad kun an sorogoon na iyan magsaboot na haloy pa bago magbalik an saiyang kagurangnan asin poonan niyang kulogan an kapwa niya sorogoon na lalaki asin babae, dangan magkakan siya saka magburat— ⁴⁶ pag-abot kan kagurangnan niya sa aldaw asin oras na dai niya pinaghohona, papadusahan siya nin kagadanan asin ibubugtak siya sa kaibahan kan mga bako(ng) maimbod. ⁴⁷ ”An sorogoon na nakakaaram kan kabotan kan saiyang kagurangnan, alagad dai nag-andam o nagkuyog kaiyan, hahampakon nin makuri. ⁴⁸ Alagad an sorogoon na dai nakakaaram kan kabotan kan saiyang kagurangnan, asin naggibo nin anoman na maninigo nin padusa, hahampakon nin kadikit. An pinaniwalaan nin dakul, hahanapan nin dakul; an pinaniwalaan nin mas dakul, hahanapan man nin mas dakul. ⁴⁹ ”Nagdigdi ako sa pagdara nin kalayo sa kinaban, asin mawot ko na naglalaad na iyan! ⁵⁰ Igwa akong bunyag na aakoon, asin napupurisaw ako sagkod na dai iyan maotob! ⁵¹ Sa paghona nindo nagdigdi ako sa pagdara nin katoninongan sa kinaban? Sinasabihan ko kamo, bakong katoninongan kundi pagkabaranga. ⁵² Huli ta poon ngunyan an pamilyang may limang kaayon mababanga: an tolo laban sa duwa, an duwa laban sa tolo. ⁵³ An ama laban sa aki niyang lalaki, an aking lalaki tumang sa saiyang ama; an ina laban sa aki niyang babae, an aking babae tumang sa saiyang ina; an panugangan na babae laban sa manugang niyang babae; an manugang na babae tumang sa panugangan niyang babae.” ⁵⁴ Nagsabi pa si Jesus sa mga tawo, “Kun nakakahiling kamo nin dampog sa solnopan, minasabi tolos kamo na mauran, asin minauran mananggad. ⁵⁵ Kun minahuyop an doros sa timog, minasabi kamo na mainit, asin minainit mananggad. ⁵⁶ Mga parasagin-sagin! Nauukodan nindo kun mauran o mainit sa pagmasid sana kan direksyon kan doros saka sa paghiling sa langit; tadaw ta dai nindo nasasabotan an kahulogan kaining panahon? ⁵⁷ ”Tadaw ta bakong kamo mismo an mag-isip kun ano an tamang gibohon? ⁵⁸ Kun igwa nin magsangat nin kaso tumang saindo saka darahon kamo sa husgado, hingowahon nindong makipaghusay saiya mantang dai pa kamo naabot sa husgado, ta tibaad iatubang kamo sa hukom na matao saindo sa pulis, na iyo man an malaog saindo sa bilanggoan. ⁵⁹ Sinasabihan ko kamo, na dai kamo makakaluwas sa bilanggoan sagkod na dai nindo mabayadan an huring sentabo kan multa.”

¹ Kan oras man sanang idto may nagkapirang tawo duman na nag-osip ki Jesus dapit kan mga taga Galilea na ipinagadan ni Pilato mantang nagdodolot sinda nin mga atang sa Dios. ² Sinimbag sinda ni Jesus, “Naghohona kamo na mas makasalan an mga taga Galileang idto ki sa ibang mga taga Galilea, huli sa nangyari sainda? ³ Bako! Alagad sinasabihan ko kamo na kun dai kamo magbakle, magagadan man kamo gabos arog sainda. ⁴ Idtong dyes y otso katawong nagkagaradan kan marumpagan kan tore sa Siloe, sa paghona nindo mas maraot sinda ki sa ibang mga tawong nag-eerok sa Jerusalem? ⁵ Bako! Alagad sinasabihan ko kamo na kun dai kamo magbakle, magagadan man kamo gabos arog sainda.” ⁶ Dangan nag-osipon si Jesus kan parabolang ini, “An sarong lalaki may tanom na higera sa saiyang ubasan. Hiniling niya kun may bunga idto alagad mayo siyang nakua. ⁷ Kaya sinabihan niya an namamahala kan saiyang ubasan, ‘Tolong taon na akong nagpaparabalik-balik sa paghanap nin bunga sa kahoy na ini, alagad mayo akong nakukua. Paloda iyan! Sayang kan dagang natatanoman kaiyan!’ ⁸ Alagad sinabihan siya kan namamahala kan ubasan, ‘Kagurangnan, pabayae ngona maski ngunyan na sanang taon. Makalot ako sa palibot kaiyan dangan bubugtakan ko nin abono. ⁹ Kun magbunga iyan sa sunod na taon, marahay; alagad kun dai palodon ta na.’” ¹⁰ Sarong aldaw na Sabbath, nagtukdo si Jesus sa sarong sinagoga. ¹¹ May sarong babae duman na dyes y otsong taon nang naghehelang, huli ta may maraot na espiritu; nabuktot siya asin dai nakakatindog na tanos. ¹² Pagkahiling saiya ni Jesus, inapod siya saka sinabihan, “Babae, ligtas ka na sa helang mo!” ¹³ Dinutaan siya ni Jesus asin nahale tolos an saiyang pagkabuktot; kaya inomaw niya an Dios. ¹⁴ Alagad naanggot an opisyal kan sinagoga huli ta nagbolong si Jesus sa aldaw na Sabbath. Kaya nagtaram sa mga tawo an opisyal, “Igwa nin anom na aldaw na kita dapat magtrabaho, kaya sa mga aldaw na iyan kamo magdigdi sa pagpabolong, bakong sa aldaw na Sabbath!” ¹⁵ Sinimbag siya kan Kagurangnan, “Mga parasagin-sagin! Bakong hinuhubadan nindo an saindong baka o asno sa gakodan tanganing darahon sa pararaan maski aldaw na Sabbath? ¹⁶ An babaeng ini pa daw na aki ni Abraham, na ginapos ni Satanas nin dyes y otsong taon sa helang niyang iyan, an dai hubadan sa aldaw na Sabbath?” ¹⁷ Nasopog an mga kaiwal ni Jesus huli kan simbag niya, mantang an kadaklan kan mga tawo naogma sa gabos na ngangalasan na saiyang ginibo. ¹⁸ Nagsabi si Jesus, “Ano an kaagid kan Kahadean nin Dios? Sa ano ko iyan ikakabaing? ¹⁹ Garo iyan sarong pisog nin mustasa na itinanom nin sarong lalaki sa saiyang oma. Nagtalubo idto asin nagin dakulang kahoy, mala ta sa mga sanga kaiyan naggibo nin salagan an mga gamgam.” ²⁰ Nagsabi giraray si Jesus, “Sa ano ko pa ikakabaing an Kahadean nin Dios? ²¹ Garo iyan lebadura na isinalak nin sarong babae sa tolong litrong arina sagkod na nag-usbog an bilog na minasa.” ²² Nagtutukdo si Jesus sa mga banwa asin sa mga baryo na inaagihan niya sa pagpasiring niya sa Jerusalem. ²³ May sarong naghapot saiya, “Kagurangnan, dikit daw sana an makakaligtas?” Nagsimbag si Jesus, ²⁴ ”Maghingowa kamong makalaog sa hayakpit na pintoan; huli ta sinasabihan ko kamo na dakul an maghihingowang maglaog diyan alagad dai makakalaog. ²⁵ Kun serahan na kan kagharong an pintoan, kamong mga nagtitindog sa luwas mapoon pagtoktok asin pag-apod, ‘Kagurangnan, bukasan mo man kami!’ Alagad masimbag siya saindo, ‘Dai ko aram kun mga taga saen kamo!’ ²⁶ Dangan masimbag kamo, ‘Kaiba mo kaming nagkakan saka nag-inom; nagtukdo ka sa banwaan mi!’ ²⁷ Alagad masimbag siya, ‘Sinabi ko nang dai ko aram kun mga taga saen kamo! Hale kamo diyan, mga paragibo nin maraot!’ ²⁸ Magtatangis kamo duman asin magraragot an saindong mga ngipon kun mahiling nindo si Abraham, si Isaac saka si Jacob asin an gabos na propeta sa laog kan Kahadean nin Dios, mantang kamo nasa luwas! ²⁹ Maabot an mga tawo hale sa sirangan, sa solnopan, sa amihan asin sa habagat, dangan matukaw sa bangkete sa Kahadean nin Dios. ³⁰ May mga nahuhuri na maeenot; may mga naeenot na mahuhuri.” ³¹ Kan aldaw man sanang idto, nag-abot an nagkapirang Fariseo asin nagsabi ki Jesus, “Maghale ka digdi, huli ta boot kang gadanon ni Herodes.” ³² Alagad sinimbag sinda ni Jesus, “Sabihan nindo an amid na iyan, ‘Ngunyan na aldaw asin sa aga, magpapaluwas ako nin mga demonyo saka magbobolong; sa ikatolong aldaw, matatapos na an gibo ko.’ ³³ Alagad dapat na akong magpadagos kan sakong paglakaw ngunyan, sa aga, asin sa masunod pang aldaw, huli ta dai dapat magadan an sarong propeta kun bako sa Jerusalem. ³⁴ ”O Jerusalem, Jerusalem! Ginagadan mo an mga propeta asin ginagapo mo an mga sinugo nin Dios saimo! Pirang beses nang boot kong tiriponon an saimong mga aki arog kan paglukob nin sarong gunakan sa saiyang mga siwo, alagad habo ka! ³⁵ Hilinga, ta pinabayaan na an saimong harong. Sinasabihan taka, dai mo na ako mahihiling sagkod na dai ka minasabing, ‘Paladan an minadatong sa ngaran nin Kagurangnan.’”

¹ Sarong aldaw na Sabbath, nagkakan si Jesus sa harong nin sarong lider na kaayon kan mga Fariseo. Duman pinagmasdan siya kan mga tawo. ² Yaon man duman sa atubangan ni Jesus an sarong lalaking gatok an mga tabay asin mga takyag. ³ Hinapot ni Jesus an mga paratukdo kan Katogonan asin an mga Fariseo, “Tugot daw an pagbolong sa aldaw na Sabbath o dai?” ⁴ Alagad dai sinda naggirong. Kinapotan ni Jesus an may helang, binolong asin pinapuli. ⁵ Dangan sinabihan niya an mga tawo, “Kun may baka o aki kamong nahulog sa bobon sa aldaw na Sabbath, dai daw nindo hawason tolos?” ⁶ Alagad dai sinda nakasimbag kaini. ⁷ Namasdan ni Jesus na pinipili kan ibang mga bisita an mga pinakamarahay na tukawan, kaya nag-osipon siya nin sarong parabola, ⁸ ”Kun alokon ka sa kinasal, dai ka magtukaw sa pinakamarahay na tukawan, ta tibaad may inalok an kagharong na orog ki sa saimo; ⁹ dangan an nag-alok saindong duwa madolok asin masabi, ‘Itao mo saiya an tukawan.’ Masosopog ka ta matukaw ka sa pinakamenos na lugar. ¹⁰ Kaya kun alokon ka, tumukaw ka sa pinakamenos na lugar tanganing kun dolokon ka kan nag-alok saimo, sasabihan ka, ‘Katood, madya sa mas marahay na tukawan.’ Dakulang onra mo ini sa atubangan kan gabos na bisita. ¹¹ Huli ta an siisay man na nagpapalangkaw, ibababa; an siisay man na nagpapakumbaba, ilalangkaw.” ¹² Dangan nagsabi man si Jesus sa kagharong na nag-alok saiya, “Kun magbangkete ka, dai ka mag-alok kan mga katood mo, o mga tugang mo, o mga kadugo mo, o mga kataed mong mayayaman; huli ta aalokon ka man ninda kaya mababalosan ka. ¹³ Kun magbangkete ka, alokon mo an mga dukha, mga kimay, mga pilay asin mga buta. ¹⁴ Bebendisyonan ka, huli ta dai sinda makakabalos saimo. Babalosan ka nin Dios sa pagkabuhay liwat kan mga matanos.” ¹⁵ Nadangog ini kan saro sa mga kasabay niyang magkakan asin nagsabi ki Jesus, “Paladan an mga matukaw sa bangkete duman sa Kahadean nin Dios!” ¹⁶ Sinabihan siya ni Jesus, “Sarong lalaki an nagbangkete kaidto asin dakul an saiyang inalok. ¹⁷ Kan makakan na, sinugo niya an saiyang sorogoon na sabihan an mga inalok, ‘Madya kamo ta andam na an gabos!’ ¹⁸ Alagad saro-saro sindang nagdahelan. An enot nagsabi sa sorogoon, ‘Nagbakal ako nin oma kaya kaipuhan hilingon ko idto; despensara ngona ako.’ ¹⁹ An saro man nagsabi, ‘Nagbakal ako nin limang padis na baka asin maduman ako ta boot ko sindang baloon; despensara ngona ako.’ ²⁰ An saro man nagsabi, ‘Bago akong kasalon kaya dai ako makakaduman.’ ²¹ Pagpuli kan sorogoon, inosip an gabos na ini sa saiyang kagurangnan. Naanggot nin makuri an kagurangnan, kaya tinaraman niya an sorogoon, ‘Magduman ka tolos sa mga kalye asin sa mga dalan kan banwaan. Daraha digdi an mga dukha, mga kimay, mga buta saka mga pilay!’ ²² Pagbalik kan sorogoon nagsabi siya, ‘Kagurangnan, nagibo ko na an ipinagboot mo, alagad igwa pa nin matutukawan.’ ²³ Kaya sinabihan siya giraray kan saiyang kagurangnan, ‘Dumuman ka sa mga tinampo saka sa mga dalan sa kabubuldan dangan piriton mong magdigdi an mga tawo tanganing mapano an harong ko. ²⁴ Sinasabihan ko kamo na mayo ni saro sa mga nagsayuma an makakanamit kan sakong handa!’” ²⁵ Kadakul kan tawong nagsunod ki Jesus. Nag-atubang siya sainda asin nagsabi, ²⁶ ”An magdolok sako dai magigin disipulo ko kun orog na namomotan niya ki sa sako an saiyang ama, ina, agom, mga aki, mga tugang, asin an sadiri niyang buhay. ²⁷ An dai magpasan kan sadiri niyang krus saka magsunod sako dai magigin disipulo ko. ²⁸ Kun igwa saindong boot magtugdok nin tore, bakong minatukaw ngona siya dangan kukwentahon an magagasto, tanganing maaraman kun igwa siya kan tamang halaga na ikakapahaman kaiyan? ²⁹ Ta kun ikabugtak na niya an mga pundasyon asin dai siya makapahaman, pagngingisihan siya kan gabos, ³⁰ asin sasabihan, ‘An tawong iyan nagpoon magtugdok alagad dai nakapahaman!’ ³¹ Kun may sarong hade na boot makigera sa saro man na hade, iisipon ngona niya kun kaya niyang makilaban na dyes mil sana an soldados niya tumang sa beynte mil. ³² Kun dai niya kaya, mapadara siya nin mga sugo asin mahagad nin katoninongan mantang harayo pa an saiyang kalaban. ³³ Siring man, an dai saindo magbaya kan gabos na sadiri niya, dai magigin disipulo ko. ³⁴ ”An asin marahay, alagad kun mawaraan nin asgad an asin, paano pang mapaasgad iyan? ³⁵ Mayo na iyan nin pakinabang maski para sa daga o para sa nakatambak na ati; itinatapok na sana iyan. An may talinga magdangog!”

¹ Sarong aldaw, nagdolok ki Jesus an dakul na parasingil nin buhis asin mga parakasala sa paghinanyog saiya. ² Naggumod-gumod an mga Fariseo asin an mga paratukdo kan Katogonan, “An lalaking ini minaako nin mga parakasala saka nagkakakan sa kaibahan ninda!” ³ Kaya inosipon sainda ni Jesus an parabolang ini, ⁴ ”Halimbawa saro saindo igwa nin sanggatos na karnero alagad may sarong mawara, ano an gigibohon niya? Bako daw na babayaan niya an nobenta y nwebeng karnero sa pasabsaban dangan hahanapon an saro na nawawara sagkod na makua niya? ⁵ Kun makua na, maogmang ibinubugtak niya iyan sa saiyang abaga. ⁶ Pag-abot niya sa harong, inaapod niya an saiyang mga katood saka mga kataed asin sinasabihan, ‘Mag-ogma kita, huli ta nakua ko na an karnerong nawara!’ ⁷ Siring man sinasabihan ko kamo, orog pa an magigin kaogmahan sa langit huli sa sarong parakasala na nagsolsol, ki sa nobenta y nwebeng matanos na dai nangangaipong magsolsol. ⁸ ”Halimbawa igwa nin sarong babae na may sampolong kwartang plata, alagad mawaran siya nin saro, ano an gigibohon niya? Bakong susuloan niya an ilawan, sisighidan an harong asin hahanapon nin maigot an nawawarang kwartang plata sagkod na makua niya iyan? ⁹ Kun makua niya, inaapod niya an saiyang mga katood saka mga kataed asin sinasabihan, ‘Mag-ogma kita ta nakua ko na an nawawara kong kwartang plata!’ ¹⁰ Siring man sinasabihan ko kamo, na an mga anghel nin Dios nag-oogma huli sa sarong parakasala na nagsosolsol.” ¹¹ Nagsabi pa si Jesus, “Igwa nin sarong tawo na may duwang aking lalaki. ¹² An ngohod nagsabi sa ama, ‘Ama ko, tawan na sako an kahirasan ko!’ Kaya pinagbanga kan ama sa duwang aki niya an saiyang pagsadiri. ¹³ Pakalihis nin nagkapirang aldaw, ipinabakal kan ngohod an kahirasan niya dangan nagduman sa harayong lugar. Duman niya ginasto an kwarta sa maraot na pamumuhay. ¹⁴ Naubos an gabos niyang kwarta. Dangan nagkaigwa nin makuring gutom sa lugar na idto asin nagpoon man siyang magtios. ¹⁵ Kaya nagdolok siya asin nagpatandan sa saro na taga duman; isinubol siya kaini sa saiyang oma tanganing mag-ataman kan mga orig. ¹⁶ Boot kutana niyang malaogan an saiyang tulak maski kan mga ibinabahog sa mga orig, alagad mayo nin nagtao saiya nin anoman. ¹⁷ Kan makapag-isip-isip siya, nagsabi siya, ‘Sobra an kakanon kan gabos na tinatandanan na trabahador duman sa harong kan ama ko, mantang ako magagadan digdi sa gutom! ¹⁸ Mapuli ako sa sakuyang ama asin sasabihan ko siya, “Ama ko, nagkasala ako sa Dios asin saimo. ¹⁹ Bako na akong maninigo na apodon pang aki mo; ibilang mo na sana akong saro kan saimong mga tinatandanan na trabahador.”’ ²⁰ Kaya naglakaw siya papuli sa saiyang ama. “Harayo pa, natanawan na siya kan ama niya. Naherak nin marahay an saiyang ama, kaya nagdalagan ining nagsabat saiya, kinugos siya saka hinadokan. ²¹ Sinabihan kan aki an saiyang ama, ‘Ama ko, nagkasala ako sa Dios asin saimo. Bako na akong maninigo na apodon pang aki mo. Ibilang mo na sana akong saro kan saimong mga tinatandanan na trabahador.’ ²² Alagad inapod kan ama an saiyang mga sorogoon, ‘Dali kamo; daraha nindo digdi an pinakamarahay na gubing asin sulotan nindo saiya; singsingan nindo siya saka sapatosan. ²³ Dangan daraha digdi an pinatabang ogbon na baka asin bunoa! Mag-ogma kita! Magbangkete kita! ²⁴ Huli ta an aki kong ini gadan na, alagad ngunyan nabuhay liwat; nawara, alagad nakua na.’ Kaya nagpoon sindang mag-orogma. ²⁵ ”Kan oras na iyan, an matuang aki papuli na hale sa oma. Kan harani na siya sa harong, nakadangog siya nin musika asin sarayaw. ²⁶ Inapod niya an saro kan mga sorogoon dangan hinapot kun ano an nangyayari. ²⁷ Nagsimbag an sorogoon, ‘Nag-abot na an tugang mo! Pinabuno kan saimong ama an pinatabang ogbon na baka huli ta nakabalik siyang ligtas saka buhay.’ ²⁸ Naanggot an matuang aki asin habong lumaog sa harong; kaya nagluwas an saiyang ama asin pinakiolayan siyang lumaog. ²⁹ Alagad sinabihan niya an saiyang ama, ‘Hilinga man daw, pinaglingkodan taka sa haloy na panahon, asin dai ko linapas an saimong kabotan, alagad ano man lamang an itinao mo sako? Mayo, maski sarong sadit na kanding tanganing mag-ogma ako kaiba kan sakong mga katood! ³⁰ Alagad pagpuli kan aki mong iyan na nagsayang kan saimong pagsadiri sa mga maraot na babae, ipinabuno mo pa an pinatabang ogbon na baka!’ ³¹ Nagsimbag an ama, ‘Aki ko, danay kang nasa kaibahan ko, asin saimo an gabos na sadiri ko. ³² Alagad dapat kitang magbangkete saka mag-ogma huli ta an tugang mong ini gadan na, alagad nabuhay liwat; nawara, alagad nakua na.’”

¹ Nag-osipon man si Jesus sa saiyang mga disipulo, “Igwa nin sarong mayaman na may enkargado na namamahala kan mga pagsadiri niya. Nakaabot sa mayaman na ini an bareta na an sadiri niya pinagpaparagasto kan enkargado. ² Kaya ipinaapod niya saka tinaraman, ‘Ano ining nadadangog ko manongod saimo? Tawe ako nin kwenta kan palakaw mo sa pagsadiri ko huli ta dai ka na pwedeng mamahala kaiyan.’ ³ Nagsaboot an enkargado, ‘Hahaleon na ako sa trabaho kan sakong kagurangnan. Ano na an gigibohon ko? Maluya akong magtrabaho sa daga asin nasosopog akong makilimos. ⁴ Aram ko na an gigibohon ko tanganing kun mayo na ako nin trabaho, akoon ako kan sakong mga katood sa saindang harong!’ ⁵ Kaya saro-saro niyang ipinaapod an mga may utang sa saiyang kagurangnan. Hinapot niya an enot, ‘Gurano an utang mo sa sakong kagurangnan?’ ⁶ Nagsimbag idto, ‘Sanggatos na bariles nin lanang oliba.’ Tinaraman siya kan enkargado, ‘Uya an listahan kan saimong utang. Dali, tukaw na asin isurat mong singkwenta.’ ⁷ Hinapot man niya an saro, ‘Ika man, gurano an utang mo?’ Nagsimbag ini, ‘Sanggatos na sako nin trigo.’ Sinabihan siya kan enkargado, ‘Uya an listahan kan saimong utang; otsenta sana an isurat mo.’ ⁸ Inomaw kan kagurangnan an madayang enkargado huli ta ginamit niya an saiyang isip. Huli ta an mga aki kan kinaban na ini mas madodonong magpalakaw kan mga pagsadiri ninda ki sa mga aki nin liwanag.” ⁹ Nagpadagos si Jesus sa pagtaram, “Kaya sinasabihan ko kamo, gamiton nindo an mga kayamanan sa kinaban na ini nganing makakua kamo nin mga katood. Maubos man iyan, may mapadagos pa saindo sa erokan na mayong kataposan. ¹⁰ An maimbod sa dikit na bagay, maimbod man sa dakul; an madaya sa dikit na bagay, madaya man sa dakul. ¹¹ Kaya kun dai kamo mapapaniwalaan kan kayamanan sa kinaban na ini, siisay an mapaniwala saindo kan tunay na kayamanan? ¹² Kun dai kamo mapapaniwalaan kan sadiri nin iba, siisay an matao saindo kan talagang para saindo? ¹³ ”Mayong sorogoon na makakapaglingkod sa duwang kagurangnan, huli ta ikakaongis niya an saro asin mamomotan niya an saro; magigin maimbod siya sa saro asin pag-oolog-ologon an saro. Dai kamo makakapaglingkod sa Dios saka sa kayamanan.” ¹⁴ Nadangog ini gabos kan mga Fariseong makikwarta, kaya pinagngisihan ninda si Jesus. ¹⁵ Alagad sinabihan sinda ni Jesus, “Kamo an mga nagpapakamatanos sa atubang nin mga tawo, alagad aram nin Dios an nasa puso nindo. Huli ta an pinapahalagahan nin mga tawo, ikinakaongis nin Dios. ¹⁶ ”An Katogonan ni Moises saka an mga kasuratan kan mga propeta nagdanay sagkod sa panahon ni Juan Bautista. Magpoon kaiyan, ipinaghuhulit na an Marahay na Bareta dapit sa Kahadean nin Dios, asin an gabos nagpipirit na makalaog diyan. ¹⁷ Alagad mas pasil na mapara an langit saka an daga, ki kan mawaraan nin halaga maski an pinakasadit sanang punto kan Katogonan. ¹⁸ ”An lalaking magsuhay sa agom dangan mag-agom nin iba, nagkakasala nin adulteryo; an lalaking mag-agom sa babaeng sinuhayan, nagkakasala man nin adulteryo. ¹⁹ ”Igwa kaidto nin sarong mayaman. Mga mamahalon an gubing niya asin masisiram an mga kinakakan aroaldaw. ²⁰ May saro man na dukha na an ngaran Lazaro; pano nin lugad an hawak niya. Danay siyang nakatukaw sa may pintoan kan mayaman, ²¹ nagmamawot na makakakan dawa kan mga rakdag na nahuhulog sa lamesa kan mayaman. Laen pa kaiyan, rinaranihan asin dinidilaan kan mga ayam an mga lugad niya. ²² Nagadan an dukha asin dinara siya kan mga anghel sa kataed ni Abraham. Nagadan man an mayaman saka ilinubong. ²³ Kan nasasakitan na an mayaman duman sa Hades, nagtangad siya asin nahiling niya sa harayo si Abraham saka si Lazaro sa kataed kaini. ²⁴ Kaya nagkurahaw siya, ‘Amang Abraham! Kaheraki man ako! Sugoa man si Lazaro na idotdot an muro niya sa tubig tanganing palipotan an dila ko, huli ta nasasakitan ako nin makuri sa kalayong ini!’ ²⁵ Alagad sinabihan siya ni Abraham, ‘Aki ko, giromdoma na kan nabubuhay ka pa sa daga, nakamtan mo an gabos na kaginhawahan, mantang si Lazaro anas pagtios. Ngunyan nasa kaginhawahan siya digdi mantang ika nagtitios. ²⁶ Laen pa kaiyan, igwang hararom na ampas sa pagultanan ta, tanganing dai makabalyo diyan an yaon digdi, asin dai makabalyo digdi an yaon diyan.’ ²⁷ Nagsabi an mayaman, ‘Kun siring, Amang Abraham, nakikimaherak ako saimo na isubol mo si Lazaro sa harong nin sakong ama, ²⁸ huli ta igwa pa ako duman nin limang tugang na lalaki. Padumanon mo siya nganing patanidan sinda, ta tibaad makadigdi man sinda sa lugar na ini nin kasakitan.’ ²⁹ Alagad sinabihan siya ni Abraham, ‘Yaon sainda si Moises saka an mga propeta; kaya dapat na magdangog sainda an mga tugang mo.’ ³⁰ Nagsimbag an mayaman, ‘Dai, Amang Abraham; alagad kun may sarong mabuhay liwat na magduman sainda, mabakle sinda.’ ³¹ Sinabihan siya ni Abraham, ‘Kun dai sinda magdangog ki Moises asin sa mga propeta, dai man sinda matubod maski pa may mabuhay liwat sa mga gadan.’”

¹ Nagsabi si Jesus sa saiyang mga disipulo, “Maabot nanggad an mga pagsugot; alagad herak man sa tawong nagigin dahelan nin pagkakasala! ² Marahay pang tagulnodan siya sa liog nin gapong gilingan dangan ihulog sa tahaw kan dagat, ki kan magin siyang dahelan nin pagkakasala kan mga saradit na ini. ³ Kaya mag-ingat kamo! “Kun an tugang mo magkasala saimo, sagweon mo siya; kun magbakle siya, patawada. ⁴ Maski pa pitong beses siyang magkasala saimo sa laog nin sarong aldaw asin pitong beses man siyang magsabi, ‘Nagsosolsol na ako,’ dapat mo siyang patawadon.” ⁵ Nagsabi sa Kagurangnan an mga apostol, “Pakosoga an samong pagtubod!” ⁶ Sinabihan sinda kan Kagurangnan, “Kun igwa kamo nin pagtubod na siring kan pisog nin mustasa, masasabihan nindo ining kahoy na sikomoro, ‘Magabot ka dangan makatanom sa dagat!’ asin makuyog iyan saindo. ⁷ ”Halimbawa igwa kamo nin sorogoon na nag-aarado o nagaataman nin mga karnero. Pag-abot niya hale sa oma, aalokon daw nindo siyang magkakan? ⁸ Dai nanggad! Kundi, ini an sasabihon nindo saiya, ‘Andama an sakong pamanggihan, dangan magsangle ka asin maglingkod sako mantang nagkakakan ako. Pakatapos ko, pwede ka nang magkakan.’ ⁹ Pinapasalamatan daw an sorogoon huli ta kinuyog niya an ipinagboot saiya? Dai! ¹⁰ Arog man kamo kaiyan; kun nagibo na nindo an ipinapagibo saindo magsabi kamo, ‘Mga sorogoon sana kami; ginibo mi sana an samong katongdan!’” ¹¹ Kan pasiring si Jesus sa Jerusalem, nag-agi siya sa pagdolonan kan Samaria asin Galilea. ¹² Palaog na siya sa sarong baryo kan sabaton siya nin sampolong daoton. Nagtindog sinda sa harayo, ¹³ asin kuminurahaw, “Jesus, Kagurangnan! Kaheraki man kami!” ¹⁴ Nahiling sinda ni Jesus asin sinabihan, “Lakaw, pumahiling kamo sa mga padi.” Sa dalan pa sana, nagkarilinigan na sinda. ¹⁵ An saro sainda, pakahiling na nalinigan na siya, nagbalik na nag-oomaw sa Dios sa makosog na tingog. ¹⁶ Nagdapa siya sa atubangan ni Jesus saka nagpasalamat. An tawong ini Samaritano. ¹⁷ Naghapot si Jesus, “Bakong sampolo an narahay? Haen an siyam? ¹⁸ Tadaw ta an dayuhan sanang ini an nagbalik sa pagpasalamat sa Dios?” ¹⁹ Dangan sinabihan siya ni Jesus, “Tumindog ka! Puli na; an saimong pagtubod iyo an nagpaomay saimo.” ²⁰ Sarong aldaw hinapot si Jesus kan mga Fariseo kun nuarin maabot an Kahadean nin Dios. Nagsimbag siya, “An Kahadean nin Dios madatong na mayong tanda na mahihiling. ²¹ Mayong makakapagsabi, ‘Yaon digdi!’ o ‘Yaon duman!’ huli ta an Kahadean nin Dios yaon saindo.” ²² Dangan nagsabi siya sa mga disipulo, “Maabot an panahon na mamawoton nindong mahiling an saro kan mga aldaw kan Aki nin Tawo, alagad dai nindo iyan mahihiling. ²³ Igwa nin masabi, ‘Yaon duman!’ o ‘Yaon digdi!’ Alagad dai kamo magtubod, dai kamo magsunod sainda. ²⁴ Siring na an kikilat minasilyab hale sa sarong poro sagkod sa ibong na poro kan kalangitan, arog man kaiyan an pag-abot kan Aki nin Tawo. ²⁵ Alagad kaipuhan ngona siyang magtios nin dakul na kasakitan dangan isikwal kan henerasyon na ini. ²⁶ Kun ano an nangyari kan panahon ni Noe iyo man an mangyayari sa mga aldaw kan Aki nin Tawo. ²⁷ Kan panahon na idto, sige sana an karakanan, irinoman, asin aragoman kan mga tawo sagkod sa aldaw na si Noe naglaog sa arka. Dangan nag-abot an baha asin nalamos sinda gabos. ²⁸ Siring man an nangyari kan panahon ni Lot. Nagkarakan sinda, nag-irinom, nagbakal, nagpabakal, nagtanom asin nagtugdok nin harong. ²⁹ Alagad kan aldaw na maghale si Lot sa Sodoma, nag-uran nin kalayo saka asupre; nagadan sinda gabos. ³⁰ Arog man kaiyan sa aldaw na magpahiling an Aki nin Tawo. ³¹ ”Sa aldaw na iyan, an tawong nasa atop, dai na dapat maglaog pa sa harong tanganing magkua kan saiyang mga gamit; an tawong nasa oma dai na dapat magpuli sa saiyang harong. ³² Giromdoma nindo an agom ni Lot! ³³ An boot magligtas kan saiyang buhay, mawawaraan kaiyan; an mawaraan kan saiyang buhay, magkakamit kaiyan. ³⁴ Sinasabihan ko kamo, sa bangging iyan igwa nin duwang tawo na maturog sa sarong higdaan; an saro kukuahon, an saro iwawalat. ³⁵ Duwang babae an magtatabang sa paggiling; an saro kukuahon, an saro iwawalat. ³⁶ (Duwang lalaki an magtatrabaho sa oma; an saro kukuahon, an saro iwawalat.)” ³⁷ Naghapot an mga disipulo, “Saen ini mangyayari, Kagurangnan?” Nagsimbag si Jesus, “Kun saen an bangkay, duman man matipon an mga uwak.”

¹ Dangan nag-osipon sainda si Jesus nin sarong parabola, tanganing tukdoan sinda na danay na mamibi asin dai mahalean nin paglaom. ² Nagsabi siya, “May sarong hukom sa sarong banwaan na dai natatakot sa Dios saka mayong ginagalangan na siisay man na tawo. ³ Igwa man sa banwaan na idto nin sarong babaeng balo na nagpaparabalik-balik sa hukom na ini huli ta naghahagad nin tabang sa kaso niya tumang sa sarong kaiwal. ⁴ Haloy nang nagparasayuma an hukom, alagad sa kahuri-hurihi nagsaboot siya, ‘Dawa dai ako natatakot sa Dios, saka mayong ginagalangan na siisay man na tawo, ⁵ alagad huli ta dai ako inoontokan kan balong ini, gigibohon ko na sana an hinahagad niya, tanganing dai na niya ako pagpurisawon.’” ⁶ Nagsabi pa an Kagurangnan, “Dangoga nindo an sinabi kan hukom na maraot. ⁷ Dai daw itatao nin Dios an katanosan sa saiyang mga pinili na nag-aagrangay saiya aldaw-banggi? Mag-aabala daw siya sa pagtabang sainda? ⁸ Alagad pagdigdi kan Aki nin Tawo, makakakua daw siya nin pagtubod sa kinaban?” ⁹ Inosipon man ni Jesus an parabolang ini sa mga tawong naghohona na sinda marahay asin nagmemenos sa iba: ¹⁰ ”May duwang tawong nagduman sa Templo tanganing mamibi; an saro Fariseo asin an saro parasingil nin buhis. ¹¹ ”Nagtindog an Fariseo asin namibi nin siring, ‘O Dios, nagpapasalamat ako saimo, huli ta bako ako arog sa mga parahabon, mga madaya, mga parasambay. Bako man ako arog sa tawong ini na parasingil nin buhis. ¹² Nag-aayuno ako nin duwang beses sa semana saka nagtatao ako saimo nin himoloan kan gabos kong hinanapan.’ ¹³ Alagad an parasingil nin buhis na nakatindog sa harayo, dai nangangahas magtangad sa langit, kundi tinutumbok an saiyang daghan asin nagsasabi, ‘O Dios ko, kaheraki man ako na sarong parakasala!’ ¹⁴ Sinasabihan ko kamo na an lalaking idto mapuling matanos ki sa Fariseo. Huli ta an nagpapalangkaw, ibababa; alagad an nagpapakumbaba, ilalangkaw.” ¹⁵ May nagkapirang tawo na nagdara kan saindang mga aki ki Jesus tanganing saiyang bendisyonan.z Nahiling sinda kan mga disipulo kaya inanggotan sinda. ¹⁶ Alagad inapod ni Jesus an mga aki saka nagsabi, “Pabayae nindong magdolok sako an mga aki! Dai nindo sinda pag-olangon huli ta sa mga arog sainda an Kahadean nin Dios. ¹⁷ Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, an siisay man na dai umako kan Kahadean nin Dios siring sa aking sadit, dai nanggad makakalaog diyan.” ¹⁸ Hinapot si Jesus kan sarong lider na Judio, “Marahay na Maestro, ano an dapat kong gibohon tanganing makamtan ko an buhay na daing kataposan?” ¹⁹ Sinimbag siya ni Jesus, “Tadaw ta inaapod mo akong marahay? Mayong marahay kundi an Dios sana. ²⁰ Aram mo an mga togon: ‘Dai ka magsambay; dai ka maggadan; dai ka maghabon; dai ka magsaksi nin putik; galangan mo an saimong ama asin ina.’” ²¹ Nagsimbag an lalaki, “Kinukuyog ko na iyan gabos poon kan ako aki pa.” ²² Kan madangog ini ni Jesus, sinabihan niya an lalaki, “Saro pang bagay an kaipuhan mong gibohon. Ipabakal mo an gabos mong rogaring saka ipanao mo an kabaklan sa mga dukha, asin magkakaigwa ka nin kayamanan sa langit. Pakatapos, magbalik ka asin sumunod sako.” ²³ Alagad kan madangog ini kan lalaki, namondo siya huli ta mayaman siya. ²⁴ Nahiling ni Jesus na namondo an tawong idto kaya nagsabi siya, “Masakit na gayo sa mga mayaman na makalaog sa Kahadean nin Dios! ²⁵ Mas pasil pa sa sarong kamelyo na makaagi sa labot nin dagom ki sa sarong mayaman na makalaog sa Kahadean nin Dios.” ²⁶ Naghapot saiya an mga nakadangog, “Kun siring, siisay palan an makakaligtas?” ²⁷ Sinimbag sinda ni Jesus, “An imposible sa tawo, posible sa Dios.” ²⁸ Dangan nagsabi si Pedro ki Jesus, “Binayaan mi an samuyang mga harong asin nagsunod saimo.” ²⁹ Nagsabi si Jesus, “Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, na an siisay man na magbaya nin erokan, o agom, o mga tugang, o mga magurang o mga aki huli sa Kahadean nin Dios, ³⁰ maako nin mas dakul sa panahon na ini, asin nin buhay na daing kataposan sa maabot na panahon.” ³¹ Isiniblag ni Jesus an Dose dangan sinabihan, “Uya, nagtutukad na kita pasiring sa Jerusalem; duman maootob an gabos na isinurat kan mga propeta dapit sa Aki nin Tawo. ³² Huli ta itatao siya sa mga pagano saka pagtutuya-tuyaon, sosopogon asin lulutaban. ³³ Hahampakon ninda siya dangan gagadanon, alagad sa ikatolong aldaw mabubuhay siya liwat.” ³⁴ Mayo sindang nasabotan maski arin man kan mga bagay na ini; dai ninda nasabotan an saiyang itinaram huli ta dai ini naabot kan saindang isip! ³⁵ Mantang nagdadangadang si Jesus sa Jerico, may sarong lalaking buta duman na nakatukaw sa gilid kan tinampo, nakikilimos. ³⁶ Kan madangog kan buta an kadakul na nag-aaragi, naghapot siya kun ano an nangyayari. ³⁷ Sinabihan siya na si Jesus na taga Nazaret nag-aagi. ³⁸ Nagkurahaw siya, “Jesus! Aki ni David! Kaheraki man ako!” ³⁹ Inanggotan siya kan mga tawong nasa enotan asin pinaalo. Alagad orog siyang nagkurahaw, “Aki ni David! Kaheraki man ako!” ⁴⁰ Nag-ontok si Jesus, dangan nagboot na darahon saiya an buta. Kan harani na saiya an buta, hinapot niya, ⁴¹ ”Ano an boot mong gibohon ko para saimo?” “Kagurangnan, boot kong makahiling,” an simbag niya. ⁴² Dangan sinabihan siya ni Jesus, “Makahiling ka! An saimong pagtubod iyo an nagpaomay saimo.” ⁴³ Nakahiling tolos siya; nagsunod siya ki Jesus na nagpapasalamat sa Dios. Kan mahiling ini kan mga tawo, nag-omaw sinda gabos sa Dios.

¹ Naglaog si Jesus sa Jerico dangan naglakaw paluwas. ² Igwa duman sa Jerico nin mayaman na poon kan mga parasingil nin buhis na an ngaran Zakeo. ³ Boot niyang mahiling si Jesus alagad dai niya nahihiling huli ta hababa siya asin huli ta kadakul kan mga tawo. ⁴ Kaya nagdalagan siya sa enotan kan mga tawo dangan nagsakat sa sarong kahoy na sikomoro tanganing mahiling niya si Jesus pag-agi duman. ⁵ Pagtangod ni Jesus sa kahoy na idto, tinangad niya si Zakeo saka sinabihan, “Zakeo, hilig diyan tolos, huli ta sa harong mo ako madagos ngunyan na aldaw.” ⁶ Hidaling naghilig si Zakeo asin maogma niyang pinadagos si Jesus sa saiyang harong. ⁷ Kan mahiling ini kan mga tawo, naggurumod-gumod sinda, “An tawong ini nakikidagos sa harong nin sarong parakasala.” ⁸ Nagtindog si Zakeo saka nagsabi ki Jesus, “Kagurangnan, itatao ko sa mga dukha an kabanga kan mga rogaring ko asin kun may nadaya ako, duwang doble an ibabayad ko saiya.” ⁹ Nagsabi si Jesus saiya, “Ngunyan na aldaw nag-abot an kaligtasan sa pamilyang ini, huli ta an tawong ini gikan man ki Abraham. ¹⁰ Dahel ta an Aki nin Tawo nagdigdi sa paghanap asin sa pagligtas kan nawawara.” ¹¹ Mantang nagdadangog ki Jesus an mga tawo, nag-osipon siya nin sarong parabola. Harani na siya sa Jerusalem, kaya naghona an mga tawo na madali nang mahayag an Kahadean nin Dios. ¹² Kaya sinabihan niya sinda, “May sarong tawong gikan sa ginagalangan na pamilya na naglakaw sa harayong lugar tanganing gibohon na hade, dangan mabalik man sana. ¹³ Bago siya naghale, inapod niya an sampolo kan saiyang mga sorogoon, tinawan nin tigsararong bulawan na kwarta saka sinabihan, ‘Kapitalon nindo sa negosyo an kwartang ini mantang mayo ako.’ ¹⁴ Alagad ikinakaongis siya kan mga kahimanwa niya, kaya nagpadara sinda nin mga sugo tanganing magsabi, ‘Habo ming magin hade an tawong ini.’ ¹⁵ ”Alagad ginibo man giraray na hade an tawong idto dangan nagpuli. Pag-abot niya, ipinaapod niya an mga sorogoon na winalatan niya nin kwarta tanganing aramon kun pira an naganansya ninda. ¹⁶ Nagdolok an enot na sorogoon asin nagsabi, ‘Kagurangnan, an sarong bulawan na kwarta na itinao mo sako nakaganansya nin sampolo.’ ¹⁷ Sinabihan niya an sorogoon, ‘Tama an ginibo mo, marahay na sorogoon! Huli ta maimbod ka sa mga sadit na bagay, gigibohon takang kagsakop nin sampolong syudad.’ ¹⁸ Nagdolok an ikaduwang sorogoon asin nagsabi, ‘Kagurangnan, an sarong bulawan na kwarta na itinao mo sako nakaganansya nin lima.’ ¹⁹ Sinabihan niya ini, ‘Gigibohon takang kagsakop nin limang syudad.’ ²⁰ An saro pang sorogoon nagdolok asin nagsabi, ‘Kagurangnan, uya an saimong bulawan na kwarta; tinungkosan ko ini sa panyo; ²¹ huli ta natakot ako saimo dahel ta maisip kang tawo. Kinukua mo an bako mong pinagpagalan, asin nag-aani kan bako mong itinanom.’ ²² Dangan sinabihan kan hade an sorogoon na ini, ‘Maraot kang sorogoon! Papadusahan taka siring sa itinaram mo! Aram mo palan na maisip ako, kinukua ko an bako kong pinagpagalan saka nag-aani kan bako kong itinanom; ²³ tadaw ta dai mo idineposito sa bangko an kwarta ko? Pagbalik ko, igwa na kuta ini nin tubo pagkua ko.’ ²⁴ Dangan sinabihan niya an mga yaon duman, ‘Kuaha nindo saiya an bulawan na kwarta dangan itao nindo sa igwang sampolo.’ ²⁵ Nagsabi sinda, ‘Kagurangnan, igwa na siyang sampolo!’ ²⁶ ‘Sinasabihan ko kamo,’ an simbag niya, ‘an siisay man na igwa, tatawan pa nin mas dakul; alagad an siisay man na mayo, kukuahan pa maski kan kadikit na sadiri niya. ²⁷ Dapit naman sa mga kaiwal kong habong mag-ako sako bilang hade, darahon nindo sinda digdi asin gadanon sa atubangan ko!’” ²⁸ Pakatapos niyang magtaram kaini, nag-enot si Jesus sa pagtukad sa Jerusalem. ²⁹ Kan idtoon na siya sa Bukid nin mga Oliba, harani sa Betfage asin Betania, sinugo niya an duwa sa mga disipulo niya ³⁰ saka tinugon, “Dumuman kamo sa baryong masunod. Pag-abot nindo duman, mahihiling nindo an sarong asno na nakagakod asin dai pa lamang nakabayohan. Hubadan nindo iyan dangan darahon digdi. ³¹ Kun may maghapot saindo kun tadaw ta hinuhubadan nindo, sabihan nindo na kaipuhan iyan kan Kagurangnan.” ³² Kaya nagduman sinda asin nakua an asno siring sa sinabi ni Jesus. ³³ Mantang hinuhubadan ninda an asno, hinapot sinda kan mga kagsadiri, “Tadaw ta hinihubadan (hinuhubadan) nindo iyan?” ³⁴ ”Kaipuhan ini kan Kagurangnan,” an simbag ninda. ³⁵ Dinara ninda an asno ki Jesus; kinamaderohan ninda an asno kan saindang mga alikboy dangan pinalunad si Jesus. ³⁶ Mantang nangangabayo siya, binibiklad kan mga tawo an saindang mga alikboy sa tinampo. ³⁷ Kan nagdadangadang na siya sa Jerusalem—palugsot hale sa Bukid nin mga Oliba—an gabos na disipulo nagpoon magpasalamat asin mag-omaw sa Dios sa makosog na tingog huli kan gabos na makangangalas na bagay na nahiling ninda. An sabi ninda, ³⁸ ”Paladan an Hade na minadigdi sa ngaran nin Kagurangnan! Katoninongan sa langit, asin kamurawayan sa kaitaasan!” ³⁹ Dangan sinabihan si Jesus kan nagkapirang Fariseo na kaiba kan mga tawo, “Maestro, sawayon mo an saimong mga disipulo!” ⁴⁰ Sinimbag sinda ni Jesus, “Sinasabihan ko kamo, kun dai sinda maggirong, an mga gapo na an makurahaw.” ⁴¹ Kan harani na si Jesus sa syudad, asin natatanaw na niya ini, tinangisan niya an syudad. ⁴² An sabi niya, “Kun aram mo pa sana sa aldaw na ini an mga kaipuhan para sa katoninongan! Alagad dai mo iyan nahihiling ngunyan! ⁴³ Huli ta maabot an panahon na papalibotan ka nin mga olang kan mga kaiwal mo, tatalikopan ka ninda asin lalaomon. ⁴⁴ Roronoton ka ninda sagkod an saimong mga aki; mayo sindang itatadang gapo na nakapatong sa kapwa gapo, huli ta dai mo minidbid an panahon kan pagdalaw nin Dios saimo!” ⁴⁵ Naglaog si Jesus sa Templo saka inalaw paluwas an mga paratinda. ⁴⁶ Sinabihan niya sinda, “Nasusurat: ‘An sakong harong, harong nin pamibi.’ Alagad ginibo nindo ining lungib nin mga parahabon!” ⁴⁷ Nagtukdo si Jesus sa Templo aroaldaw. Hiningowang ipagadan siya kan mga poon na padi, kan mga paratukdo kan Katogonan asin kan mga lider kan banwaan. ⁴⁸ Alagad mayo sindang nakuang paagi, huli ta an mga tawo padagos na naghihinanyog sa saiyang tataramon.

¹ Sarong aldaw, mantang si Jesus yaon sa Templo nagtutukdo sa mga tawo asin naghuhulit kan Marahay na Bareta, nag-abot an mga poon na padi saka an mga paratukdo kan Katogonan, kaiba an kamagurangan. ² Hinapot ninda si Jesus, “Sabihi daw kami, ano an kapangyarihan mo sa paggibo kan mga bagay na ini? Siisay an nagtao saimo kan kapangyarihan na ini?” ³ Nagsimbag si Jesus, “Hahapoton ko man kamo: ⁴ saen hale an kapangyarihan ni Juan sa pagbunyag, sa Dios o sa tawo?” ⁵ Nagpasuruhay sinda, “Kun sabihon tang, ‘Hale sa Dios,’ masabi siya, ‘kun siring tadaw ta dai kamo nagtubod saiya?’ ⁶ Alagad kun sabihon tang, ‘Hale sa tawo,’ gagapoon kita kan gabos na tawo huli ta minimidbid ninda si Juan na sarong propeta.” ⁷ Kaya nagsimbag sinda na dai ninda aram. ⁸ Sinabihan sinda ni Jesus, “Kun siring, dai ko man sasabihon saindo kun saen hale an kapangyarihan ko sa paggibo kan mga bagay na ini.” ⁹ Dangan nag-osipon si Jesus sa mga tawo kan parabolang ini, “May sarong tawong nagtanom sa saiyang ubasan, ipinaataman iyan sa mga tumatawo, dangan nagduman sa ibang lugar asin haloy na nagbalik. ¹⁰ Pag-abot kan tiggunoan kan ubas, sinugo niya an saro niyang sorogoon tanganing kuahon an kahirasan niya sa mga tumatawo. Alagad hinampak kan mga tumatawo an sorogoon dangan pinapuli na mayong dara. ¹¹ Kaya nagsugo giraray siya nin saro pang sorogoon, alagad hinampak man ini kan mga tumatawo, sinupog dangan pinapuli na mayong dara. ¹² Nagsugo na naman siya nin ikatolong sorogoon, alagad linugadan ninda ini dangan pinahale. ¹³ Nagsabi an kagsadiri kan ubasan, ‘Ano an gigibohon ko? Marahay pang an namomotan kong aki an sugoon ko; tibaad galangan ninda siya!’ ¹⁴ Alagad kan mahiling siya kan mga tumatawo, nag-orolay-olay sinda, ‘Iyo ini an aki kan kagsadiri. Gadanon ta siya tanganing mapasatuya an ubasan!’ ¹⁵ Kaya ginuyod ninda siya paluwas sa ubasan saka ginadan.” Dangan hinapot sinda ni Jesus, “Ano daw an gigibohon sainda kan kagsadiri kan ubasan? ¹⁶ Dudumanon niya an mga tumatawo dangan gagadanon sinda; pakatapos, ipapaataman niya sa iba an ubasan.” Kan madangog ini kan mga tawo, nagsabi sinda, “Dai man logod iyan mangyari!” ¹⁷ Hiniling sinda ni Jesus asin sinabihan, “Kun siring, ano an kahulogan kan nasasabing ini sa kasuratan? ‘An gapong isinikwal kan mga paratugdok iyo an nagin patugmadan na gapo.’ ¹⁸ An siisay man na mahulog sa ibabaw kan gapong ini magkakabaraak; alagad an siisay man na mahulogan kan gapong ini maroronot.” ¹⁹ Nasabotan kan mga paratukdo kan Katogonan asin kan mga poon na padi na sinda an pinapanongdan ni Jesus kan parabolang idto. Naghingowa sindang dakopon si Jesus kan oras na iyan, alagad natakot sinda sa mga tawo. ²⁰ Kaya naghalat sinda nin ibang oportunidad na magibo iyan. Sinuholan ninda an nagkapirang tawo na magsagin-sagin, dangan isinubol an mga ini na pataluksohon si Jesus tanganing madara siya sa awtoridad asin kapangyarihan kan gobernador. ²¹ Naghapot an mga ini ki Jesus, “Maestro, aram mi na tama an mga sinasabi saka mga itinutukdo mo. Aram mi man na mayo kang pinapalaen na tawo, kundi itinutukdo mo an kabotan nin Dios. ²² Ngunyan, tugot daw sa satong Katogonan na magbayad kita nin buhis ki Cesar o dai?” ²³ Alagad aram ni Jesus an maraot nindang katuyohan kaya nagsabi siya, ²⁴ ”Tawe daw ako nin sarong kwartang pirak. Kiisay na lalawogon asin ngaran na ini?” “Ki Cesar,” an simbag ninda. ²⁵ Sinabihan sinda ni Jesus, “Kun siring, itao nindo ki Cesar an ki Cesar, asin sa Dios an sa Dios.” ²⁶ Dai nanggad ninda napatalukso si Jesus sa mga sinabi niya sa atubang nin mga tawo. Napangalas sinda kan mga simbag niya, kaya dai sinda nakagirong. ²⁷ May nagduman ki Jesus na mga Saduceo, na nagsasabing mayo nin pagkabuhay-liwat. Hinapot ninda si Jesus, ²⁸ ”Maestro, nagsurat si Moises kaining pagboot para sato, ‘Kun magadan an sarong lalaki dangan mabayaan an agom niya na mayong aki, kaipuhan agomon kan tugang niyang lalaki an balo, tanganing magkaaki sinda para sa nagadan niyang tugang.’ ²⁹ Igwa kaidto nin pitong magturugang na lalaki. An pinakamatua nag-agom, alagad nagadan na mayong aki. ³⁰ Inagom kan ikaduwa an balo, ³¹ dangan kan ikatolo. Pareho an nangyari sa pitong magturugang; nagkagaradan sinda gabos na mayo nin aki. ³² Dangan nagadan man an babae. ³³ Ngunyan, sa aldaw nin pagkabuhay-liwat, siisay sainda an agom kan babaeng ini? Huli ta nagin agom siya ninda gabos!” ³⁴ Nagsimbag si Jesus, “An mga lalaki saka mga babae sa panahon na ini nag-aaragom asin nagpapaaragom, ³⁵ alagad an mga lalaki asin mga babae na maninigong buhayon liwat para sa buhay na maabot, dai na maagom. ³⁶ Dai na sinda magagadan, huli ta magigin arog na sinda sa mga anghel. Sinda mga aki nin Dios, huli ta nabuhay sinda liwat. ³⁷ Malinaw na pinatunayan ni Moises na an gadan mabubuhay liwat. Sa kasuratan dapit sa naglalaad na sadit na kahoy, inaapod niyang Kagurangnan an Dios ni Abraham, ni Isaac, asin ni Jacob. ³⁸ Siya an Dios kan mga buhay, bako kan mga gadan—an gabos nabubuhay saiya.” ³⁹ Nagsabi an nagkapirang paratukdo kan Katogonan, “Maestro, marahay an simbag mo!” ⁴⁰ Poon kaidto dai na sinda nangahas na maghapot ki Jesus. ⁴¹ Nagsabi si Jesus sainda, “Paano ninda masasabi na an Cristo aki ni David? ⁴² Huli ta si David mismo nagsabi sa libro kan mga Salmo, ‘An Kagurangnan nagsabi sa sakong Kagurangnan: Tumukaw ka digdi sa too ko, ⁴³ sagkod na gibohon kong tungtongan kan mga bitis mo an mga kaiwal mo.’ ⁴⁴ Kun ‘Kagurangnan’ an apod saiya ni David, paano siyang magin aki ni David?” ⁴⁵ Mantang nagdadangog ki Jesus an mga tawo, nagtaram siya sa saiyang mga disipulo, ⁴⁶ ”Mag-ingat kamo sa mga paratukdo kan Katogonan, na boot maglibot na nakasulot nin halabang gubing, asin pagtawan nin galang sa mga plasa; boot nindang magtukaw sa mga piling tukawan sa mga sinagoga asin magkabisero sa mga bangkete. ⁴⁷ Inuubos ninda an mga rogaring kan mga babaeng balo, dangan sagin-sagin na namimibi nin halawig. Mas magabat an padusa sainda!”

¹ Nangalagkalag si Jesus asin namasdan niya an mga mayaman na naghuhulog kan saindang mga dolot sa lalagan nin limos kan Templo. ² Namasdan man niya an sarong dukhang babaeng balo na naghulog man nin duwang kobreng kwarta. ³ Nagsabi si Jesus, “Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, mas dakul an ilinimos kan dukhang balong ini ki kan ilinimos ninda gabos; ⁴ huli ta sinda gabos nagtao kan sobra nindang kwarta, alagad siya sa saiyang pagkadukha, nagtao kan gabos niyang ikabubuhay.” ⁵ Nag-oorolay an nagkapirang disipulo dapit sa Templo na labi kagayon huli kan mga mahalagang gapo asin kan mga dolot sa Dios. Sinabihan sinda ni Jesus, ⁶ ”Maabot an panahon na mayo diyan nin matatada ni sarong gapo sa ibabaw nin saro pang gapo; an gabos marurumpag.” ⁷ Dangan naghapot sinda, “Maestro, nuarin ini mangyayari? Ano an magigin tanda na ini mangyayari na?” ⁸ Nagsimbag si Jesus, “Mag-ingat kamo; dai kamo magpadaya. Huli ta dakul an madigdi sa ngaran ko na magsasabi, ‘Ako an Cristo!’ o ‘Nag-abot na an oras!’ Dai kamo magtubod sainda. ⁹ Dai kamo matakot kun makadangog kamo nin mga gera saka mga ralaban. An mga iyan dapat na mangyari ngona, alagad bako pa iyan an kataposan.” ¹⁰ Padagos siyang nagpahayag, “An sarong nasyon malaban sa magkasi nasyon; an sarong kahadean malaban man sa magkasi kahadean; ¹¹ malinog nin makosog, asin magkakaigwa nin gutom saka peste sa manlaen-laen na lugar; magkakaigwa nin makangingirhat saka darakulang tanda hale sa kalangitan. ¹² Alagad bago mangyari ini gabos, dadakopon asin papasakitan kamo; dadarahon kamo sa mga sinagoga, saka sa mga bibilanggoan; iaatubang kamo sa mga hade asin sa mga kagsakop dahel sako. ¹³ Panahon na nindo ini sa pagpahayag kan Marahay na Bareta. ¹⁴ Ibugtak na nindo sa saindong isip na dai kamo mahadit kun paano kamo masimbag, ¹⁵ huli ta tatawan ko kamo nin mga tataramon asin kadonongan, na dai masusudya o masisimbag kan saindong mga kaiwal. ¹⁶ Ipapaarestar kamo maski kan saindong mga magurang, mga tugang, mga kadugo saka mga katood; ipapagadan ninda an iba saindo. ¹⁷ Ikakaongis kamo kan gabos na tawo dahel sako. ¹⁸ Alagad maski sarong buhok sa saindong payo dai mawawara. ¹⁹ Kun makatagal kamo, makakamtan nindo an buhay. ²⁰ ”Kun mahiling nindo an Jerusalem na napapalibotan nin mga hukbo, aram na nindong madali na iyan rumpagon. ²¹ An mga nasa Judea kaipuhan magdulag pasiring sa kabubuldan; an mga nasa syudad kaipuhan maghale, asin an mga nasa banwa dai na magduman sa syudad. ²² Huli ta iyo iyan an ‘Mga Aldaw nin Padusa,’ tanganing maotob an gabos na nasusurat. ²³ Herak man sa mga bados asin sa mga ina na may pinapasuso sa mga aldaw na iyan! Huli ta maabot an makuring kasakitan sa kinaban asin an padusa nin Dios sa banwaan na ini. ²⁴ An iba magagadan sa gera, asin an iba dadarahon bilang mga bihag sa gabos na nasyon; rurumpagon kan mga pagano an Jerusalem sagkod na maotob an panahon ninda. ²⁵ ”Magkakaigwa nin mga tanda sa aldaw, sa bulan, asin sa mga bitoon. Sa daga, mawawaran nin paglaom an mga nasyon dahel sa kosog kan hagubohob kan dagat saka darakulang alon. ²⁶ Madidismayo an mga tawo sa takot sa paghorop-horop kun ano an maabot sa bilog na kinaban, huli ta an mga kapangyarihan sa kalangitan matatanyog. ²⁷ Dangan mahihiling ninda an Aki nin Tawo na maabot sa sarong panganoron na may kapangyarihan asin dakulang kamurawayan. ²⁸ Kun an mga bagay na ini magpoon nang mangyari, tumindog dangan tumangad kamo, huli ta madali na an saindong kaligtasan.” ²⁹ Dangan nag-osipon si Jesus sainda kan parabolang ini, “Masdan nindo an kahoy na higera asin an iba pang kahoy. ³⁰ Kun an mga iyan mahiling nindo na nagdadahon na, aram nindo na harani na an tig-init. ³¹ Siring man, kun mahiling na nindong nangyayari an mga bagay na ini, aram na nindo na madali nang mag-abot an Kahadean nin Dios. ³² ”Sa katotoohan sinasabihan ko kamo, mangyayari an gabos na ini bago magadan an henerasyon na ini. ³³ Mapapara an langit asin an daga, alagad an sakong mga tataramon dai nanggad mapapara. ³⁴ ”Mag-ingat kamo ta tibaad malugom kamo sa karakanan, irinoman, saka sa kahaditan kan buhay na ini, asin biglang umabot saindo an Aldaw na iyan siring sa sarong siod; ³⁵ huli ta maabot iyan sa gabos na tawo sa bilog na kinaban. ³⁶ Kaya magpuka kamo sa gabos na oras; danay kamong mamibi na magkaigwa kamo nin kosog tanganing makaligtas kamo sa gabos na mangyayaring iyan, dangan makaatubang kamo sa Aki nin Tawo.” ³⁷ Nagtutukdo si Jesus sa Templo aroaldaw; pagkabanggi, minaduman siya sa pagpahingalo sa Bukid nin mga Oliba; duman na siya nagpapaaga. ³⁸ Amay pa aga-aga, minaduman an gabos na tawo sa Templo nganing magdangog saiya.

¹ Madali na an Pyesta kan Tinapay na Mayo nin Lebadura na inaapod Paskwa. ² Naghanap nin paagi an mga poon na padi asin an mga paratukdo kan Katogonan kun paano ipagadan si Jesus, huli ta takot sinda sa mga tawo. ³ Dangan linaog ni Satanas si Judas na inaapod Iscariote, na saro kan doseng disipulo. ⁴ Kaya naglakaw si Judas asin kinaolay an mga poon na padi saka an mga opisyal kan mga bantay sa Templo kun paano niya ikapasaluib sainda si Jesus. ⁵ Naogma sinda asin nagkaoroyon na tawan siya nin kwarta. ⁶ Nag-oyon kaiyan si Judas, kaya poon kaidto naghanap na siya nin oportunidad na ikapasaluib si Jesus na dai naiisihan kan mga tawo. ⁷ Uminabot an aldaw kan Pyesta nin Tinapay na Mayo nin Lebadura, aldaw nin pagbuno kan kordero para sa Paskwa. ⁸ Sinugo ni Jesus si Pedro asin si Juan saka tinugon, “Dumuman kamo asin andamon nindo an satong pamanggihan sa Paskwa na satong kakakanon.” ⁹ ”Saen mo boot na andamon ini?” an hapot ninda. ¹⁰ Sinabihan niya sinda, “Paglaog nindo sa syudad, sasabaton kamo nin sarong lalaki na may darang dulay nin tubig. Sumunod kamo saiya sagkod sa harong na dagosan niya. ¹¹ Dangan sabihan nindo an kagharong, ‘Pinapahapot ka kan Maestro kun saen an kwartong kakakanan niya kan pamanggihan sa Paskwa kaiba an saiyang mga disipulo.’ ¹² Ipapahiling niya saindo an sarong dakulang kwarto sa itaas na andam na. Duman nindo andamon an satong kakanon sa Paskwa.” ¹³ Nagduman sinda; nahiling ninda an gabos siring sa sinabi sainda ni Jesus. Inandam ninda an pamanggihan sa Paskwa. ¹⁴ Kan oras na, nagtukaw si Jesus sa lamesa kaiba kan saiyang mga disipulo. ¹⁵ Sinabihan niya sinda, “Haloy ko nang pinagmawot na magkakan kaiba nindo kaining pamanggihan sa Paskwa bago ako magsakit! ¹⁶ Huli ta sinasabihan ko kamo, dai na nanggad ako makakan kaini sagkod na maotob ini sa Kahadean nin Dios.” ¹⁷ Dangan kinua ni Jesus an sarong kalis, nagpasalamat saka nagsabi, “Akoa nindo ini, asin uminom kamo gabos. ¹⁸ Sinasabihan ko kamo, dai na ako mainom nin arak kan ubas sagkod na dumatong an Kahadean nin Dios.” ¹⁹ Dangan nagkua siya nin tinapay, nagpasalamat, binaraak, itinao sa saiyang mga disipulo asin nagsabi, “Ini an sakong hawak, na itinatao para saindo. Gibohon nindo ini sa pagromdom sako.” ²⁰ Siring man, pakakakan ninda, itinao niya sainda an kalis saka nagsabi, “An kalis na ini iyo an bagong tipan sa sakong dugo na pinabulos para saindo. ²¹ ”Alagad an nagpapasaluib sako kasabay ko sa pagkakan! ²² Huli ta magagadan an Aki nin Tawo siring sa binoot nin Dios; alagad herak man sa tawong mapasaluib saiya!” ²³ Dangan nagharapotan sinda kun siisay sa sainda an magibo kaini. ²⁴ Nagpasuruhay an mga disipulo kun siisay sa sainda an mimidbidon na pinakadakula. ²⁵ Nagsabi si Jesus sainda, “An mga hade kan mga pagano may kapangyarihan sa saindang mga nasasakopan; asin an mga kagsakop inaapod na ‘Paratabang nin mga Banwaan!’ ²⁶ Alagad bakong siring kaini an dapat na mangyari saindo; ata ngani an pinakadakula saindo dapat na magin siring sa kangudhan; an lider dapat na magin siring sa naglilingkod. ²⁷ Huli ta siisay an mas dakula, an nagkakakan o an naglilingkod saiya? Bako daw an nagkakakan? Alagad yaon ako saindo bilang paralingkod. ²⁸ ”Kamo an nakidumamay sakuya sa mga kasakitan ko. ²⁹ Kaya siring na tinatagamahan ako kan sakong Ama nin sarong Kahadean, tinatagamahan ko man kamo nin lugar; ³⁰ makakan saka mainom kamong kasabay ko sa Kahadean ko. Matukaw kamo sa mga trono sa paghukom sa doseng tribu nin Israel.” ³¹ Nagsabi pa an Kagurangnan, “Simon, Simon! Dangoga ako! Hinagad ni Satanas na saligsigon kamo, arog sa trigo. ³² Alagad, Simon, ipinamibi taka na dai magluya an saimong pagtubod, nganing pagbalik mo sako, pakosogon mo an saimong mga tugang.” ³³ Nagsimbag si Pedro, “Kagurangnan, andam akong mag-iba saimo sa bilanggoan asin sa kagadanan!” ³⁴ Nagsimbag si Jesus, “Sinasabihan taka, Pedro, ngunyan mismong banggi, bago magturaok an manok, tolong beses kang manegar na midbid mo ako.” ³⁵ Dangan sinabihan sinda ni Jesus, “Kan sugoon ko kamo na mayong darang pitaka, bag, o sandalyas, nagkulang daw kamo nin anoman?” “Dai,” an simbag ninda. ³⁶ Nagsabi si Jesus, “Alagad ngunyan, an siisay man saindo na igwa nin pitaka o bag dapat na magdara kaiyan; an mayo nin espada dapat ipabakal an gubing niya tanganing bumakal nin espada. ³⁷ Huli ta sinasabihan ko kamo: dapat na maotob sako an sabi sa kasuratan, ‘Ibinilang siya sa mga kriminal.’ Dahel ta an gabos na isinurat dapit sako naootob na.” ³⁸ Nagsabi an mga disipulo, “Kagurangnan, may duwang espada digdi!” “Tama na iyan!” an simbag niya. ³⁹ Naghale si Jesus sa syudad asin siring sa dating kinaugalean niya, nagtukad siya sa Bukid nin mga Oliba. Nagsunod saiya an mga disipulo. ⁴⁰ Pag-abot duman, sinabihan niya sinda, “Mamibi kamo nganing dai kamo madaog nin sogot.” ⁴¹ Dangan nag-oroenotan siya sainda na may sarong daklag nin gapo an distansya, asin nagluhod saka namibi. ⁴² Nagsabi siya, “Ama, kun boot mo, irayo mo sako an kalis na ini. Alagad bakong an kabotan ko kundi an kabotan mo an kukuyogon.” ⁴³ Dangan may nagtungang sarong anghel hale sa langit tanganing pakosogon an boot niya. ⁴⁴ Sa makuring kamondoan namibi siya nin mas malodok; an saiyang ganot garo dugo na nagtatagdo sa daga. ⁴⁵ Pakatapos niyang mamibi, nagbalik siya duman sa mga disipulo asin naabotan niyang tororog an mga ini huli sa saindang kamondoan. ⁴⁶ Nagsabi siya sainda, “Tadaw ta nagtotorog kamo? Magbangon kamo asin mamibi tanganing dai kamo madaog nin sogot.” ⁴⁷ Nagtataram pa si Jesus kan umabot an dakul na tawo, na pinapangenotan kan saro sa doseng disipulo, an inaapod na Judas. Dinolok niya si Jesus nganing hadokan. ⁴⁸ Alagad nagsabi si Jesus, “Judas, papasaluiban mo an Aki nin Tawo sa paagi nin sarong hadok?” ⁴⁹ Kan mahiling kan mga disipulo na kaiba ni Jesus kun ano an mangyayari, naghapot sinda, “Ano, Kagurangnan, manigbas na kami?” ⁵⁰ Dangan tinigbas kan saro sainda an oripon kan Halangkaw na Padi; napalongan idto kan toong talinga. ⁵¹ Alagad sinaway sinda ni Jesus, “Tama na!” Dangan dinutaan niya an talinga kan oripon asin naomayan ini. ⁵² Dangan sinabihan ni Jesus an mga poon na padi, an mga opisyal kan mga bantay sa Templo asin an kamagurangan na nagduman sa pagdakop saiya, “Kaipuhan pa daw na magdigdi kamong may darang mga espada asin mga pamukpok na garo ako sarong bandido? ⁵³ Aroaldaw yaon ako sa Templo kaiba nindo, alagad dai nindo ako dinakop. Alagad oras ini nindo asin kan kapangyarihan nin kadikloman.” ⁵⁴ Dinakop ninda si Jesus saka dinara sa harong kan Halangkaw na Padi; nagsunod si Pedro sa harayo. ⁵⁵ May kalayong inamak sa tahaw kan patyo, asin nakitukaw si Pedro sa mga tawong nakatukaw sa palibot kaiyan. ⁵⁶ Nahiling siyang nagtutukaw kan sarong sorogoon na babae; pinagparamaanan siya saka nagsabi, “An tawong ini kaiba man ni Jesus!” ⁵⁷ Alagad pinagnegaran ini ni Pedro, “Babae, dai ko siya midbid!” ⁵⁸ Dai nahaloy, sarong lalaki an nakahiling saiya dangan nagsabi, “Saro ka man sainda!” Alagad nagsabi si Pedro, “Bako ako!” ⁵⁹ Pakalihis nin may sarong oras, may sarong lalaki na nag-insistir, “Talaga mananggad na an tawong iyan kaiba ni Jesus, huli ta taga Galilea man siya!” ⁶⁰ Alagad nagsimbag si Pedro, “Lalaki, dai ko aram an pinagsasabi mo!” Nagtataram pa siya kan biglang magturaok an manok. ⁶¹ Nagsalingoy an Kagurangnan asin hiniling si Pedro. Dangan nagiromdoman ni Pedro an mga tataramon kan Kagurangnan kan siya sabihan, “Bago magturaok an manok ngunyan na banggi, tolong beses kang manegar na midbid mo ako.” ⁶² Nagluwas si Pedro saka nagtangis nin mapait. ⁶³ Pinagtuya-tuya saka hinampak si Jesus kan mga nagbabantay saiya. ⁶⁴ Tinahoban ninda an saiyang mga mata dangan hinapot, “Ukodan mo, siisay an nagsampaling saimo?” ⁶⁵ Asin kun ano-ano pang mga sinabi ninda tumang saiya. ⁶⁶ Pagkaaga, nagtiripon an mga kamagurangan kan banwaan, an mga poon na padi, asin an mga paratukdo kan Katogonan, saka dinara ninda si Jesus sa saindang Konseho. ⁶⁷ Hinapot ninda si Jesus, “Sabihi daw kami kun ika mananggad an Cristo?” Nagsimbag siya, “Kun sabihon ko saindo, dai kamo matubod; ⁶⁸ kun hapoton ko man kamo, dai kamo masimbag. ⁶⁹ Alagad poon ngunyan, an Aki nin Tawo matukaw sa too kan Makakamhan na Dios.” ⁷⁰ Hinapot siya kan gabos, “Kun siring, ika an Aki nin Dios?” Nagsimbag siya, “Sinabi nindong ako.” ⁷¹ Dangan nagpahayag sinda, “Dai ta na kaipuhan an mga saksi. Kita na mismo an nakadangog kan saiyang itinaram!”

¹ Nagtindog an bilog na Konseho asin dinara si Jesus sa atubang ni Pilato. ² Duman isinumbong siya ninda, “Nadakop mi an tawong ini na sinosotsotan an mga tawo na magrebelde, asin nagpapangalad kan pagbayad nin buhis ki Cesar saka nagsabi na siya mismo an Cristo na sarong hade.” ³ Hinapot siya ni Pilato, “Ika an hade kan mga Judio?” “Ika na an nagsasabi,” an simbag ni Jesus. ⁴ Dangan sinabihan ni Pilato an mga poon na padi asin an mga tawo, “Mayo ako nin nakukuang kasalan sa tawong ini.” ⁵ Alagad orog sindang nag-insistir, “Nagpaparibok siya sa mga tawo sa bilog na Judea huli kan saiyang katukdoan! Nagpoon siya sa Galilea asin ngunyan uya na siya digdi.” ⁶ Kan madangog ini ni Pilato, naghapot siya kun taga Galilea si Jesus. ⁷ Kan maaraman niyang taga Galilea si Jesus, ipinadara niya ini ki Herodes na iyo an kagsakop sa rehiyon na idto. Si Herodes yaon sa Jerusalem kan panahon na iyan. ⁸ Naogma nin marahay si Herodes kan mahiling niya si Jesus, huli ta nadangog na niya an dapit saiya asin haloy na niyang boot mahiling si Jesus. Boot man niyang mahiling na maggibo nin mga milagro si Jesus. ⁹ Kaya pinagparahapot ni Herodes si Jesus, alagad dai ini nagsimbag. ¹⁰ An mga poon na padi asin an mga paratukdo kan Katogonan nagduman sa enotan saka nagpahayag nin magagabat na sumbong tumang ki Jesus. ¹¹ Pinag-olog-olog saka pinagbasang-basang siya ni Herodes asin kan mga soldados kaini; dangan sinulotan siya nin magayon na gubing saka ibinalik ki Pilato. ¹² Kan aldaw man sanang idto nagin magkatood si Herodes asin si Pilato na dating magkaiwal. ¹³ Tinipon ni Pilato an mga poon na padi, an mga lider, asin an mga tawo, ¹⁴ saka sinabihan, “Dinara nindo sako an tawong ini huli ta sabi nindo nagpaparibok siya sa mga tawo. Hinapot ko siya digdi sa atubangan nindo, alagad dai ko napatunayan na nagkasala siya kan mga isinumbong nindo tumang saiya; ¹⁵ siring man si Herodes, kaya ipinabalik niya si Jesus digdi sato. Mayo siya nin ginibo na magin dahelan tanganing gadanon siya. ¹⁶ Kaya ipapahampak ko siya, dangan bubutasan.” ¹⁷ Lambang Pyesta nin Paskwa, binubutasan ni Pilato an sarong bilanggo na pilion kan mga tawo. ¹⁸ Alagad nagkurahaw an gabos na tawo, “Gadanon siya! Si Barrabas an butasan!” ¹⁹ (Nabilanggo si Barrabas huli sa kariribokan na nangyari sa syudad asin huli sa panggadan.) ²⁰ Boot ni Pilatong butasan si Jesus, kaya nagtaram giraray siya sa mga tawo. ²¹ Alagad nagkurahaw sinda, “Ipako siya sa krus! Ipako siya sa krus!” ²² Nagsabi si Pilato sa ikatolong beses, “Tadaw, anong karatan an ginibo niya? Dai akong nakukuang anoman na dahelan tanganing gadanon siya! Kaya, ipapahampak ko siya dangan bubutasan.” ²³ Alagad orog sindang nagkurahaw na si Jesus ipako sa krus, asin naotob an saindang kahagadan. ²⁴ Kaya sinentensyahan ni Pilato si Jesus tanganing masunod an kahagadan kan mga tawo. ²⁵ Binutasan niya an lalaking hinagad ninda, an nabilanggo sa pagparibok saka panggadan. Dangan itinao sainda si Jesus tanganing gibohon saiya an boot ninda. ²⁶ Kan ilinuluwas ninda si Jesus hale sa palasyo, nasabat ninda an sarong taga Cirene na an ngaran Simon, na minaabot pa sana hale sa oma. Pinugol ninda ini, ipinapasan an krus ni Jesus dangan pinasunod sa hudyan kaini. ²⁷ Dakul na tawo an nagsunod ki Jesus; kabilang digdi an mga babae na nagtatangis saka naghahaya. ²⁸ Nag-atubang sainda si Jesus asin nagsabi, “Mga babaeng taga Jerusalem, dai nindo ako pagtangisan kundi pagtangisan nindo an sadiri nindo saka an saindong mga aki. ²⁹ Huli ta maabot an panahon na an mga tawo magsasabi, ‘Paladan an mga babaeng baog, an mga dai nagbados asin an mga dai nagpasuso!’ ³⁰ Sa panahon na iyan, an mga tawo masabi sa mga bukid, ‘Rumpagi nindo kami!’ dangan sa mga bulod, ‘Tambonan nindo kami!’ ³¹ Huli ta kun an siring kaini ginigibo ninda sa sarong kahoy na berde, ano daw an mangyayari sa kahoy na alang?” ³² Ilinuwas man ninda an duwang lalaking kriminal, na gagadanon kaiba ni Jesus. ³³ Pag-abot ninda sa lugar na inaapod “An Bungo,” ipinako ninda sa krus si Jesus; siring man an duwang kriminal, saro sa too niya asin saro sa wala. ³⁴ Nagtaram si Jesus, “Ama, patawada sinda! Huli ta dai ninda aram an saindang ginigibo.” Pinagripahan kan mga soldados an mga gubing ni Jesus tanganing pagbarangaon. ³⁵ An mga tawong yaon duman nagmamasid mantang an mga lider na Judio nagtutuya-tuya saiya. An sabi ninda, “Ilinigtas niya an iba; iligtas man niya ngunyan an sadiri niyang buhay kun talagang siya an Cristo, an pinili nin Dios!” ³⁶ Pinagtuya-tuya man siya kan mga soldados; nagrani sinda saiya, inalok nin suka, ³⁷ saka sinabihan, “Kun ika nanggad an hade kan mga Judio, ligtasan an sadiri mong buhay!” ³⁸ Igwa nin nakasurat sa may pamayohan niya (sa tataramon na Griyego, Latin saka Hebreyo), “Ini an Hade kan mga Judio.” ³⁹ Pinag-olog-olog siya kan saro sa mga kriminal na nakapako. “Bakong ika an Cristo? Iligtas mo an sadiri mo asin kami,” an sabi niya. ⁴⁰ Alagad sinaway siya kan kaiba niya, “Dai ka natatakot sa Dios? Sinentensyahan ka man arog saiya. ⁴¹ Tama an sentensya sato huli sa ginibo ta; alagad mayo siyang ginibong sala.” ⁴² Dangan nagsabi siya, “Jesus, giromdoma man ako pag-abot mo sa saimong Kahadean.” ⁴³ Sinabihan siya ni Jesus, “Sa katotoohan sinasabihan taka, ngunyan mismo makakaiba taka sa Paraiso.” ⁴⁴ Kan maodto na, nag-ontok sa pagsaldang an aldaw asin nagdiklom an bilog na daga sagkod alas tres nin hapon; ⁴⁵ dangan nabanga sa tahaw an kurtina na nasa laog kan Templo. ⁴⁶ Nagkurahaw si Jesus, “Ama! Sa mga kamot mo idinudusay ko an sakong espiritu!” Pakasabi niya kaini nautsan siya. ⁴⁷ Kan an nangyaring ini mahiling kan kapitan na Romano, nag-omaw siya sa Dios saka nagsabi, “Totoo mananggad na mayo nin sala an tawong ini!” ⁴⁸ An mga tawo na nagtiripon sa paghiling kaini, kan mahiling an nangyari, nagpuli na nagtutumbok kan saindang daghan. ⁴⁹ Alagad nakatindog sa harayo an mga katood ni Jesus asin an mga babaeng nagsunod saiya magpoon sa Galilea; nahiling ninda an mga bagay na ini. ⁵⁰ May sarong lalaki na an ngaran Jose, na taga Arimatea, sarong banwaan sa Judea. Marahay saka matanos siyang tawo na naghahalat kan pag-abot kan Kahadean nin Dios. Kaayon siya kan Konseho, alagad dai siya nag-oyon sa saindang mga plano asin mga gibo. ⁵² Nagduman siya ki Pilato dangan hinagad an bangkay ni Jesus. ⁵³ Tinanggal niya sa krus an bangkay, pinatos nin telang lino, dangan ilinubong sa dai pa lamang ginagamit na lulubngan na tinuki sa gapo. ⁵⁴ Aldaw na Byernes idto, asin mapoon na an aldaw na Sabbath. ⁵⁵ Nag-iba ki Jose an mga babaeng nagsunod ki Jesus magpoon sa Galilea. Nahiling ninda an linubngan asin kun paano ilinubong an bangkay ni Jesus. ⁵⁶ Pakatapos, nagpuli sinda dangan nag-andam nin mga pahamot saka mga panlahid para sa bangkay. Nagpahingalo sinda kan aldaw na Sabbath, sosog sa Katogonan.

¹ Alagad amay pa kan Domingong aga, nagduman an mga babae sa lulubngan, dara an mga pahamot na inandam ninda. ² Nahiling ninda na nahale na an gapong isenera sa lulubngan, ³ kaya nagdagos sinda sa laog; alagad dai ninda nakua an bangkay kan Kagurangnan na Jesus. ⁴ Nalilibong pa sinda huli kan nangyari, kan biglang magtunga sa kataed ninda an duwang lalaki na nakagubing nin puti na nagkikintab. ⁵ Dahel sa makuring takot, nagdapa sinda sa daga. Sinabihan sinda kan duwang lalaki, “Tadaw ta hinahanap nindo an sarong buhay sa lugar kan mga gadan? ⁶ Mayo siya digdi; nabuhay na siya liwat! Giromdoma nindo an sinabi niya saindo kan idtoon pa siya sa Galilea, ⁷ ‘An Aki nin Tawo kaipuhan na itao sa mga parakasala, ipako sa krus asin sa ikatolong aldaw mabuhay siya liwat.’” ⁸ Dangan nagiromdoman kan mga babae an mga tataramon ni Jesus. ⁹ Nagpuli sinda asin binaretaan kan gabos na nangyari an onseng disipulo saka an iba pa. ¹⁰ An mga nag-osipon kaini sainda iyo si Maria Magdalena, si Juana, si Maria na ina ni Santiago saka an ibang mga babae na kaiba ninda. ¹¹ Alagad naghona an mga apostol na bakong totoo an ibinareta kan mga babae, kaya dai sinda nagtubod. ¹² Alagad nagdalagan si Pedro pasiring sa lulubngan. Paghiling niya sa laog, mayo siyang ibang nahiling kundi an mga telang ipinatos sa bangkay. Nagpuli siyang nagngangalas kun ano an nangyari. ¹³ Kan aldaw man sanang idto, duwa sa mga disipulo ni Jesus an nagpasiring sa sarong baryo na an ngaran Emaus, na mga onseng kilometro an rayo hale sa Jerusalem. ¹⁴ Nag-oolay-olay sinda dapit sa gabos na nangyari. ¹⁵ Mantang nag-oolay-olay sinda saka nagdidiskutiran, rinanihan sinda ni Jesus mismo dangan nakisabay sa saindang paglakaw. ¹⁶ Maski nahihiling ninda si Jesus, dai ninda siya namimidbidan. ¹⁷ Hinapot sinda ni Jesus, “Ano an pinag-oolayan nindo?” Nag-ontok sinda na mamondo an mga lalawogon. ¹⁸ An saro sainda, na an ngaran Cleofas, nagsimbag, “Ika sana sa mga nagdalaw sa Jerusalem an dai nakakaaram kan mga nangyari kaining mga huring aldaw.” ¹⁹ ”Anong mga pangyayari?” an hapot niya. Nagsimbag sinda, “Dapit ki Jesus na taga Nazaret. Saro siyang propeta na mapangyari sa gibo saka sa tataramon sa atubang nin Dios asin nin gabos na tawo. ²⁰ Isinumbong siya kan samuyang mga poon na padi asin mga kagsakop tanganing masentensyahan siya nin kagadanan, dangan ipinako siya sa krus. ²¹ Siya an pinaglaoman mi na matubos kan Israel. Laen pa kan gabos na ini, ngunyan an ikatolong aldaw poon na mangyari idto. ²² Natikbahan kami kan nagkapirang babae sa samong pag-iriba na amay na nagduman sa lulubngan, ²³ asin dai nahiling an bangkay ni Jesus. Nagpuli sindang nagsasabi na nakahiling pa sinda nin sarong bisyon nin mga anghel na nagsabing buhay si Jesus. ²⁴ An ibang mga kairiba mi nagduman sa lulubngan asin napatunayan na totoo an sinabi kan mga babae, alagad dai ninda nahiling si Jesus.” ²⁵ Dangan sinabihan sinda ni Jesus, “Mga lolong! Mga kulang sa pagtubod sa gabos na sinabi kan mga propeta! ²⁶ Bakong kaipuhan na magtios ngona an Cristo kan mga bagay na ini bago siya maglaog sa saiyang kamurawayan?” ²⁷ Dangan ipinaliwanag sainda ni Jesus an sinasabi dapit saiya sa gabos na kasuratan, magpoon sa mga libro ni Moises sagkod sa mga surat kan gabos na propeta. ²⁸ Kan harani na sinda sa baryo na saindang dudumanan, si Jesus garo malihis pa duman, ²⁹ alagad pinugolan ninda siya, “Dai ka na magpadagos ta solnop na an aldaw asin nagdidiklom na.” Kaya nag-iba siya sainda. ³⁰ Nagtukaw sa pagkakan si Jesus sa kaibahan ninda; kinua ni Jesus an tinapay, benendisyonan, binaak saka itinao sainda. ³¹ Dangan nabuksan an mga mata ninda, asin namidbidan ninda siya; alagad bigla siyang nawara sa panghiling ninda. ³² Nag-olay-olay sinda, “Bakong naglaad an satong mga puso kan nagtataram siya sato sa dalan asin nagpapaliwanag kan mga kasuratan?” ³³ Kan oras man sanang iyan nagbalik sinda sa Jerusalem. Naabotan ninda duman na tiripon an onseng disipulo saka an iba pang kairiba ninda. ³⁴ Nagsarabi an mga ini, “Talagang nabuhay na liwat an Kagurangnan! Nagpahiling siya ki Simon!” ³⁵ Ipinaliwanag man sainda kan duwa an nangyari duman sa dalan, asin kun paanong namidbidan ninda an Kagurangnan sa pagbaak kan tinapay. ³⁶ Nag-oosipon pa sinda kan mga bagay na ini, kan biglang nagtunga sa tahaw ninda si Jesus. Asin sinabihan sinda, “Mapasaindo an katoninongan.” ³⁷ Nakubhanan sinda asin nagkatarakot saka naghona na sarong kalag an nahiling ninda. ³⁸ Alagad sinabihan sinda ni Jesus, “Tadaw ta nagkakamurongnan kamo sa takot? Tadaw ta nagdududa kamo? ³⁹ Hilinga nindo an sakong mga kamot asin mga bitis. Ako mismo ini! Kapotan nindo ako saka hilingon; huli ta an kalag mayong laman asin mayong tolang. Ako igwa, siring sa nahihiling nindo.” ⁴⁰ Pakasabi niya kaini, ipinahiling niya sainda an saiyang mga kamot saka mga bitis. ⁴¹ Dai pa sinda naniwala huli sa kaogmahan asin sa pagngalas, kaya sinabihan sinda ni Jesus, “May kakanon kamo digdi?” ⁴² Tinawan ninda siya nin inasal na sira; ⁴³ kinua niya ini saka kinakan sa atubang ninda. ⁴⁴ Pakatapos, sinabihan niya sinda, “Iyo ini an mga sinabi ko saindo kan kaiba pa nindo ako: dapat maotob an gabos na isinurat dapit sako sa Katogonan ni Moises, sa kasuratan kan mga propeta asin sa mga Salmo.” ⁴⁵ Dangan pinaliwanagan niya sinda tanganing masabotan ninda an mga kasuratan. ⁴⁶ An sabi niya, “Iyo ini an nasusurat: an Cristo kaipuhan na magtios, dangan sa ikatolong aldaw mabuhay liwat sa mga gadan; ⁴⁷ sa ngaran niya ipaghuhulit sa gabos na tawo, poon sa Jerusalem, an pagbakle asin an kapatawadan nin mga kasalan. ⁴⁸ Mga saksi kamo kan mga bagay na ini. ⁴⁹ Ako an mapadara saindo kan ipinanuga kan sakong Ama. Alagad maghalat kamo sa Jerusalem, sagkod na mag-abot saindo an kapangyarihan hale sa itaas.” ⁵⁰ Dangan ipinag-iba sinda ni Jesus sa luwas kan syudad sagkod sa Betania. Pag-abot ninda duman, initaas niya an saiyang mga kamot saka benendisyonan sinda. ⁵¹ Mantang benebendisyonan niya sinda, naghale siya asin dinara sa langit. ⁵² Pakasamba saiya kan mga disipulo, pano nin kaogmahan na nagbalik an mga ini sa Jerusalem. ⁵³ Danay sindang nasa Templo, nag-oomaw sa Dios.