GIBO

GIBO

¹ Namomotan na Teofilo: Isinaysay ko sa enot kong libro an gabos na ginibo asin itinukdo ni Jesus, poon sa kapinonan ² sagkod na isinakat siya sa langit. Bago siya isinakat sa langit, an mga apostol na saiyang pinili hinulitan niya sa paagi kan Espiritu Santo. ³ Nagpahiling siya sainda nin dakul na beses sa laog nin kwarentang aldaw pakatapos na siya magadan, sa mga paagi na nagpapatotoo na siya buhay. Sinabihan niya sinda dapit sa Kahadean nin Dios. ⁴ Kan kaiba pa siya ninda, tinugon niya sinda, “Dai kamo maghale sa Jerusalem. Halaton nindo an ipinanuga kan sakong Ama na sinabi ko saindo. ⁵ Si Juan nagbunyag sa tubig, alagad dai na mahahaloy bubunyagan kamo sa Espiritu Santo.” ⁶ Kan magkatiripon si Jesus asin an mga apostol, hinapot ninda siya, “Kagurangnan, ibabalik mo na ngunyan sa Israel an Kahadean?” ⁷ Nagsimbag si Jesus, “An mga aldaw asin an mga panahon itinalaan kan sakong Ama huli kan saiyang kapangyarihan; dai nasa saindo an pakaisi kaiyan. ⁸ Alagad maako kamo nin kapangyarihan pag-abot saindo kan Espiritu Santo asin kamo magigin mga saksi ko sa Jerusalem, sa bilog na Judea saka sa Samaria, sagkod sa mga poro kan kinaban.” ⁹ Pakataram niya kaini, isinakat siya sa langit mantang naghihiling sinda saiya; dangan nalipodan siya nin panganoron. ¹⁰ Nagtitingkalag pa sinda sa langit mantang nag-iitaas siya, kan may magtindog sa kataed ninda na duwang lalaking nakagubing nin puti, ¹¹ na nagsabi, “Mga taga Galilea, ano ta nagtitindog kamo digdi na nakatingkalag sa langit? An Jesus na ini, na kinua saindo asin isinakat sa langit, mabalik arog kan nahiling nindong pag-itaas niya.” ¹² Nagbalik sa Jerusalem an mga apostol hale sa Bukid nin mga Oliba, na may sarong kilometro an distansya sa syudad. ¹³ Pag-abot sa harong na pinagdadagosan ninda, naglaog sinda sa kwarto sa itaas: sinda iyo si Pedro, Juan, Santiago, Andres, Felipe, Tomas, Bartolome, Mateo, si Santiago na aki ni Alfeo, si Simon na Patriota saka si Judas na aki ni Santiago. ¹⁴ Nagdanay sinda na sararo sa pagpamibi kaiba an mga babae, asin si Maria na ina ni Jesus, sagkod an mga tugang na lalaki ni Jesus. ¹⁵ Pakalihis nin nagkapirang aldaw, nagtiripon an mga syento beynteng paratubod. Nagtindog si Pedro saka nagtaram, ¹⁶ ”Mga tugang, dapat maotob an nasa kasuratan na sinabi kan Espiritu Santo sa paagi ni David dapit ki Judas na iyo an giya kan mga nagdakop ki Jesus. ¹⁷ Si Judas dating kabilang sa grupo mi asin kaiba mi sa paglingkod.” ¹⁸ (An bayad sa saiyang pagpasaluib ibinakal ni Judas nin oma, saen naghugot siya; puminutok an saiyang tulak asin nawawa an saiyang bituka. ¹⁹ Naaraman ini kan gabos na nag-eerok sa Jerusalem, kaya sa sadiri nindang tataramon, an omang idto inapod Akeldama, na an kahulogan “Oma nin Dugo.”) ²⁰ ”Huli ta nasusurat sa libro kan mga Salmo, ‘Mapabayaan logod an saiyang erokan; mayo logod nin mag-erok diyan.’ Nasusurat pa man, ‘Kuahon logod nin iba an saiyang katongdan.’ ²¹ ”Huli kaini, kaipuhan igwa nin sarong makakaayon samo bilang saksi sa pagkabuhay-liwat kan Kagurangnan na Jesus. Kaipuhan saro siya sa mga kairiba nyamo kan an Kagurangnan na Jesus naglilibot kaiba kami poon kan bunyagan siya ni Juan sagkod kan oras na isinakat siya sa langit.” ²³ Nagpili sinda nin duwang lalaki: si Jose na inaapod Barsabas (inaapod man siyang Husto), saka si Matias. ²⁴ Dangan namibi sinda, “Kagurangnan, aram mo an nasa puso kan gabos na tawo. Kaya tukdoan samo kun siisay sa duwang ini an pinili mo ²⁵ na masalihid sa paglingkod na ini asin sa pagkaapostol na binayaan ni Judas tanganing magduman sa lugar na angay saiya.” ²⁶ Dangan pinagripahan ninda an duwang ngaran na pagpipilian. An ngaran ni Matias an napili kaya siya an idinagdag sa onseng apostol.

¹ Kan mag-abot an aldaw nin Pentecostes, nagkatiripon sa sarong lugar an gabos na paratubod. ² Dangan bigla sanang nagkaigwa nin tanog na hale sa langit siring sa hagubohob nin makosog na doros; napano kaini an bilog na harong na pinagtitiponan ninda. ³ Dangan nahiling ninda an garo mga dilang kalayo na naghugpa sa lambang saro sainda. ⁴ Sinda gabos napano kan Espiritu Santo asin nagpoon pagtaram sa manlaen-laen na lengwahe, siring sa ipinataram sainda kan Espiritu. ⁵ May mga Judiong maki-Dios na hale sa manlaen-laen na nasyon na nag-eerok duman sa Jerusalem. ⁶ Kan madangog kan mga Judiong ini an tanog, nagtiripon sinda. Napangalas sinda kan madangog kan lambang saro sainda na sadiri niyang lengwahe an pinagtataram kan mga disipulo. ⁷ Nagngalas sinda asin nagsabi, “Bakong mga taga Galilea an gabos na nagtataram na ini? ⁸ Tadaw ta nakakataram sinda kan sadiri tang mga lengwahe? ⁹ Igwa digdi nin mga taga Partia, Media asin Elam; taga Mesopotamia, Judea, saka Capadocia; taga Ponto asin Asia, ¹⁰ taga Frigia saka Pamfilia, taga Egipto saka mga taga rehiyon nin Libya harani sa Cirene. An iba sato mga bisita man na taga Roma, ¹¹ mga Judio asin mga bakong Judio na nag-ako kan Judaismo; an iba mga taga Creta asin Arabia—alagad nadangog ta gabos na nagtataram sinda sa sadiri tang mga lengwahe dapit sa darakulang mga bagay na ginibo nin Dios!” ¹² Ngalas asin ribong na nagharapotan sinda, “Ano an kahulogan kaini?” ¹³ Alagad an iba nagtuya-tuya sa mga paratubod asin nagsabi, “Burat an mga tawong iyan!” ¹⁴ Dangan nagtindog si Pedro kaiba an onseng apostol, asin nagtaram nin makosog, “Mga kapwa ko Judio asin kamo na mga nag-eerok sa Jerusalem, dangoga asin sabota nindo an sasabihon ko. ¹⁵ Bakong burat an mga tawong ini siring sa paghona nindo, huli ta alas nwebe pa sana nin aga. ¹⁶ Kundi iyo ini an sinabi ni propeta Joel, ¹⁷ ‘Iyo ini an sakong gigibohon sa mga huring aldaw, an sabi nin Dios: Papahiligon ko an sakong Espiritu sa gabos na tawo. An saindong mga aking lalaki asin mga aking babae maghuhula; an saindong mga hoben na lalaki makakahiling nin mga bisyon; an saindong mga gurang magkakaigwa nin mga pangatorogan. ¹⁸ Iyo, maski an sakong mga oripon, lalaki man o babae, papahiligon ko kan sakong Espiritu sa mga aldaw na iyan, dangan maghuhula sinda. ¹⁹ Magpapahiling ako nin mga ngangalasan sa kalangitan, asin mga tanda sa daga: dugo, kalayo, mahibog na aso; ²⁰ an aldaw madiklom, an bulan mapula na garo dugo, bago umabot an Aldaw nin Kagurangnan. ²¹ Dangan, an siisay man na mag-apod sa ngaran nin Kagurangnan, makakaligtas.’ ²² ”Mga Israelita, hinanyoga nindo an mga tataramon na ini! Si Jesus na taga Nazaret sinugo nin Dios. Pinatunayan iyan sa paagi nin mga dakulang gibo, mga milagro, saka mga tanda na ginibo nin Dios sa tahaw nindo huli saiya. Aram nindo ini huli ta yaon kamo kan mangyari ini. ²³ Sa sadiring kabotan nin Dios asin pakaaram, itinao niya si Jesus saindo. Ipinapako nindo siya asin ipinagadan sa mga makasalan. ²⁴ Alagad binuhay siya liwat nin Dios. Pinatalingkas siya sa kapangyarihan nin kagadanan, huli ta imposibleng masa kapangyarihan siya nin kagadanan. ²⁵ Siring sa sinabi ni David dapit saiya, ‘Danay kong nahiling an Kagurangnan sa atubangan ko; nasa too ko siya tanganing dai ako matanyog. ²⁶ Kaya naogma an puso ko, an sakong mga tataramon pano nin kaogmahan; asin an sakong laman mapahingalo na may paglaom; ²⁷ huli ta an sakong kalag dai mo papabayaan sa kinaban kan mga gadan, dai mo itutugot na malapa an hawak kan Banal mong Sorogoon. ²⁸ Itinukdo mo sako an dalan pasiring sa buhay, papanoon mo ako nin kaogmahan huli kan saimong presensya. ²⁹ ”Mga tugang, dai manenegaran na an satong ginikanan na si David nagadan dangan ilinubong; an saiyang linubngan uya digdi sato sagkod ngunyan. ³⁰ Propeta siya; aram niya an panuga nin Dios na an sarong gikan saiya matukaw sa saiyang trono: ³¹ Nahiling ni David an gigibohon nin Dios, kaya ipinahayag niya an pagkabuhay liwat kan Cristo, kan sabihon niyang, ‘Dai siya pinabayaan sa kinaban kan mga gadan; dai nalapa an saiyang hawak sa lulubngan.’ ³² Huli ta binuhay liwat nin Dios si Jesus; mga saksi kami kaini. ³³ Initaas siya sa too nin Dios; inako niya sa Ama an Espiritu Santo na ipinanuga saiya. Hale saiya ini gabos na nahihiling saka nadadangog nindo ngunyan. ³⁴ Huli ta dai nagsakat sa langit si David kundi nagsabi siya, ‘An Kagurangnan nagsabi sa sakong Kagurangnan: Tumukaw ka digdi sa too ko, ³⁵ sagkod na an saimong mga kaiwal gibohon kong tungtongan kan saimong mga bitis.’ ³⁶ ”Dapat maaraman kan gabos na taga Israel na ining Jesus na ipinako nindo sa krus ginibo nin Dios na Kagurangnan asin Cristo!” ³⁷ Kan madangog ini kan mga tawo, napurisaw sinda nin marahay, kaya hinapot ninda si Pedro saka an ibang mga apostol, “Mga tugang, ano an dapat ming gibohon?” ³⁸ Sinimbag sinda ni Pedro, “Magbakle kamo saka magpabunyag an lambang saro saindo sa ngaran ni Jesu-Cristo, tanganing patawadon kamo; dangan aakoon nindo an Espiritu Santo. ³⁹ Huli ta para saindo an panugang ini nin Dios, saka sa mga aki nindo asin para sa mga nasa harayo—sa gabos na inaapod kan Kagurangnan tang Dios.” ⁴⁰ Sinadol sinda ni Pedro saka hinulitan, “Ligtasan nindo an saindong sadiri sa maraot na henerasyon na ini!” ⁴¹ An mga nag-ako kan saiyang tataramon binunyagan. Kan aldaw na idto mga tolong ribo katawo an nakadagdag sa mga paratubod. ⁴² Maimbod sinda sa pag-adal kan mga katukdoan kan mga apostol; nakisumaro sinda sa pagtiripon, sa pagbaak kan tinapay asin sa pagpamibi. ⁴³ Napangalas an gabos huli kan dakul na milagro saka mga ngangalasan na ginibo sa paagi kan mga apostol. ⁴⁴ An mga nagtutubod nagkasararo, asin pinagsaro ninda an saindang pagsadiri. ⁴⁵ Ipinabakal ninda an saindang pagsadiri asin kagamitan saka pinaghiriras an kabaklan sosog sa pangangaipo kan lambang saro. ⁴⁶ Aroaldaw nasa Templo sinda. Sararo sinda sa pagbaak kan tinapay sa mga erokan ninda, nagkakarakan na may kaogmahan asin kapakumbabaan sa puso. ⁴⁷ Nag-oomaw sinda sa Dios; marahay an boot sainda kan gabos na tawo. Aroaldaw idinadagdag sainda an mga ilinigtas kan Kagurangnan.

¹ Sarong aldaw, nagduman sa Templo si Pedro asin si Juan. Alas tres nin hapon kaidto asin oras nin pamibi. ² Duman sa pinag-aapod na “Magayon na Trangkahan,” igwa nin sarong lalaking lupog poon pagkamundag niya. Aroaldaw dinadara siya sa trangkahan, tanganing makilimos sa mga tawong naglalaog sa Templo. ³ Kan mahiling niya si Pedro asin si Juan na palaog sa Templo, nakilimos siya sainda. ⁴ Hiniling ninda siya, dangan sinabihan siya ni Pedro, “Hiling samo!” ⁵ Kaya naghiling siya sainda, naglalaom na lilimosan siya. ⁶ Alagad sinabihan siya ni Pedro, “Mayo akong plata o bulawan, alagad an yaon sako itatao ko saimo: sa ngaran ni Jesu-Cristo na taga Nazaret, lumakaw ka!” ⁷ Dangan kinabit ni Pedro sa toong kamot an lupog asin tinabangan na makatindog. Kuminosog an mga bitis saka mga buko-buko kan lalaki. ⁸ Palukso siyang nagtindog, naglakaw, naglaog sa Templo kaiba ninda, saka nag-omaw sa Dios. ⁹ Nahiling kan gabos na siya naglalakaw na asin nag-oomaw sa Dios; ¹⁰ kan mamidbidan ninda na siya idtong makilimos na dating nagtukaw sa “Magayon na Trangkahan” kan Templo, napangalas sinda gabos sa nangyari saiya. ¹¹ Mantang nakakapot an lalaki ki Pedro saka ki Juan duman sa “Balkon ni Solomon,” nagdalagan pasiring sainda an mga tawo na nagngangalas sa nangyari. ¹² Pagkahiling ni Pedro kan mga tawo, nagsabi siya, “Mga Israelita, tadaw ta nagngangalas kamo kaini? Tadaw ta pinagpaparahiling nindo kami? Naghohona kamo na napalakaw mi an lalaking ini huli sa sadiri ming kapangyarihan o kabanalan? ¹³ An Dios ni Abraham, ni Isaac asin ni Jacob, an Dios kan satong mga ginikanan iyo an nagpamuraway sa saiyang Sorogoon na si Jesus, na saindong itinao saka pinagnegaran sa atubangan ni Pilato, kan boot siyang patalingkasan kaini. ¹⁴ Banal siya saka matanos, alagad isinikwal nindo siya; hinagad pa nindo ki Pilato na talingkasan an sarong paragadan, ¹⁵ asin ginadan nindo an Ginigikanan nin buhay. Alagad binuhay siya liwat nin Dios asin mga saksi kami kaini. ¹⁶ An kapangyarihan kan ngaran ni Jesus an nagtao nin kosog sa tawong lupog na ini na saindong nahihiling saka dati na nindong midbid. An pagtubod niya ki Jesus an nagbolong saiya, siring kan saindong nasaksihan. ¹⁷ ”Ngunyan, mga tugang, aram kong dai nindo nasabotan an ginibo nindo ki Jesus, siring kan mga lider nindo. ¹⁸ Huli sa ginibo nindong ini ki Jesus, naotob an itinaram kaidto nin Dios sa paagi kan mga propeta, na an Cristo kaipuhan magsakit. ¹⁹ Kaya magbakle kamo asin magbalik sa Dios, tanganing patawadon niya an saindong mga kasalan, saka tawan kamo kan Kagurangnan nin kosog na espiritwal, ²⁰ dangan sugoon niya si Jesu-Cristo na pinili niya para saindo. ²¹ Dapat siyang magdanay sa langit sagkod na umabot an panahon na bagohon an gabos na bagay, siring sa sinabi nin Dios sa paagi kan saiyang mga banal na propeta kaidtong panahon. ²² Nagsabi si Moises, ‘An Kagurangnan Dios masugo nin sarong propeta na magikan saindo, arog kan pagsugo niya sako. Dangogon nindo an gabos na sasabihon niya saindo. ²³ Huli ta an siisay man na dai magdangog sa propetang iyan, isisiblag sa banwaan nin Dios asin gagadanon.’ ²⁴ An gabos na propeta poon ki Samuel sagkod an nagsurunod saiya, nagtaram man dapit kan mga aldaw na ini. ²⁵ Para saindo an panuga nin Dios na sinabi niya sa paagi kan mga propeta, asin man kan tipan na ginibo niya sa saindong mga ginikanan kan magsabi siya ki Abraham, ‘Huli sa saimong kapagarakian, bebendisyonan an gabos na nasyon.’ ²⁶ Kaya pinili nin Dios an saiyang Sorogoon; kamo an enot na pinadumanan saiya, tanganing bendisyonan dangan tabangan kamong tumalikod sa karatan.”

¹ Nagtataram pa sa mga tawo si Pedro asin si Juan, kan mag-abot an nagkapirang padi, an kapitan kan mga bantay sa Templo, saka an mga Saduceo. ² Naanggot sinda sa duwang apostol ta nagtutukdo sinda sa mga tawo na si Jesus nabuhay liwat, na nagpatotoo na an gadan mabubuhay liwat. ³ Kaya dinakop ninda an duwa; huli ta banggi na, ilinaog ngona sinda sa bilanggoan sagkod pagkaaga. ⁴ Alagad dakul sa mga nagdangog kan mensahe an nagturubod asin uminabot sa limang ribo an bilang kan mga lalaki. ⁵ Sunod na aldaw, nagtiripon sa Jerusalem an mga lider na Judio, an mga kamagurangan saka an mga paratukdo kan Katogonan. ⁶ Kaiba ninda si Anas, an Halangkaw na Padi, si Caifas, si Juan asin si Alejandro patin an ibang kaayon sa pamilya kan Halangkaw na Padi. ⁷ Pinaatubang ninda sainda an mga apostol saka hinapot, “Kiisay na kapangyarihan o kiisay na ngaran an ginagamit nindo sa paggibo kaini?” ⁸ Pano nin Espiritu Santo, nagsimbag sainda si Pedro, “Mga lider asin kamagurangan: ⁹ kun hinahapot nindo kami ngunyan manongod sa karahayan na ginibo sa lalaking lupog saka kun paano siya narahay, ¹⁰ dapat maaraman nindo gabos, asin kan gabos na taga Israel, na an lalaking ini na nakatindog sa atubangan nindo, narahay huli sa kapangyarihan kan ngaran ni Jesu-Cristo na taga Nazaret, na ipinako nindo sa krus alagad binuhay liwat nin Dios. ¹¹ Si Jesus an pinagsasabi sa kasuratan, ‘An gapong isinikwal nindo na mga paratugdok, iyo an nagin patugmadan na gapo.’ ¹² An kaligtasan makukua sana ki Jesu-Cristo; mayo na nin ibang ngaran na itinao an Dios sa bilog na kinaban na makakaligtas sato.” ¹³ Napangalas an mga kaayon kan Konseho kan mahiling an kaisogan ni Pedro saka ni Juan, orog na kan maaraman nindang mga ordinaryong tawo sana sinda asin mayo nin inadalan. Naaraman ninda na an mga ini nagin kairiba ni Jesus. ¹⁴ Alagad mayo sinda nin ikinasimbag dahel ta nahiling ninda an lalaking narahay na nagtitindog kataed ni Pedro saka ni Juan. ¹⁵ Kaya pinaluwas ngona kan Konseho an mga apostol dangan nag-orolay sinda. ¹⁶ ”Ano an gigibohon ta sa mga tawong ini? An gabos na tawo sa Jerusalem nakakaaram na huli sainda nagibo an ngangalasan na ini; dai ta iyan manenegaran. ¹⁷ Alagad nganing dai na makalakop sa mga tawo an bagay na ini, patanidan ta sinda na dai na nanggad magtaram sa kiisay man sa ngaran ni Jesus.” ¹⁸ Kaya inapod giraray an mga apostol dangan pinatanidan na dai na nanggad sinda magtukdo ni magtaram sa ngaran ni Jesus. ¹⁹ Alagad sinimbag sinda ni Pedro saka ni Juan, “Kamo an maghukom kun arin an tama sa atubang nin Dios: an pagkuyog saindo o an pagkuyog sa Dios? ²⁰ Huli ta dai pwedeng dai nyamo ipahayag an mga nahiling mi mismo saka nadangog.” ²¹ Orog na pinatakot sinda kan Konseho dangan pinahale. Dai sinda nin nakuang paagi na padusahan sinda, huli ta an gabos na tawo nag-oomaw sa Dios dahel sa nangyari. ²² Labi nang kwarentang taon an edad kan lalaking binolong. ²³ Pakapahalea ki Pedro asin ki Juan, nagbalik sinda sa mga kairiba ninda asin inosip an sinabi sainda kan mga poon na padi saka kan kamagurangan. ²⁴ Kan madangog ninda ini, sararo sindang namibi sa Dios, “Kagurangnan, na Kaglalang kan langit, kan daga, kan dagat, asin kan gabos na yaon diyan, ²⁵ nagtaram ka sa paagi kan ginikanan ming si David na sorogoon mo, sa pasabong kan Espiritu Santo: ‘Tadaw ta naanggot nin makuri an mga pagano? Tadaw ta nag-iisip an mga tawo nin daing kamugtakan na mga bagay? ²⁶ Nagrebelde an mga hade kan kinaban, nagboronyog an saindang mga pamayo tumang sa Kagurangnan asin sa saiyang Cristo.’ ²⁷ Sa syudad na ini, si Herodes, si Poncio Pilato, an mga pagano sagkod an mga taga Israel nagtiripon tumang ki Jesus, an saimong banal na Sorogoon na saimong linahidan. ²⁸ Ginibo ninda an gabos na bagay na itinalaga mong mangyayari. ²⁹ Ngunyan, Kagurangnan, hilinga an saindang mga pagpatakot. Pakosoga an boot kan saimong mga sorogoon sa paghulit kan saimong mga tataramon. ³⁰ Unata an saimong kamot sa pagbolong, asin itugot mo sa ngaran kan saimong banal na Sorogoon na si Jesus na makagibo kami nin mga ngangalasan saka mga milagro.” ³¹ Pakatapos nindang mamibi, nayogyog an lugar na pinagtitiriponan ninda. Napano sinda gabos kan Espiritu Santo, dangan makosog an boot na ipinahayag ninda an mensahe nin Dios. ³² An gabos na paratubod nagkasararo sa isip asin sa puso. Mayo nin nagsabi na an sadiri niya saiya sana, kundi an gabos na bagay sadiri kan gabos. ³³ Sa dakulang kapangyarihan, nagsaksi an mga apostol sa pagkabuhay liwat kan Kagurangnan na Jesus, asin dakulang biyaya an itinao sainda nin Dios. ³⁴ Mayo sainda nin nagkulang nin anoman, huli ta ipinabakal ninda an oma o harong, asin an kabaklan ³⁵ itinao ninda sa mga apostol; dangan an lambang saro hinirasan sosog sa saiyang pangangaipo. ³⁶ Iyo ini an ginibo ni Jose, na sarong Levitang taga Cipre, na inapod Bernabe kan mga apostol (na an boot sabihon, “Parapakosog nin Boot”). ³⁷ Ipinabakal niya an sadiri niyang oma, saka itinao an kwarta sa mga apostol.

¹ Alagad igwa man na mag-agom na nagpabakal nin daga. An ngaran kan lalaki Ananias, asin an babae, Safira. ² Pakapabakalan ninda kan daga, tinago ni Ananias an ibang kwarta kan kabaklan; aram ini kan agom niya. An natada kan kabaklan itinao niya sa mga apostol. ³ Tinaraman siya ni Pedro, “Ananias, tadaw ta nagpadaog ka ki Satanas asin nagputik ka sa Espiritu Santo, ta tinago mo an ibang kwarta kan kabaklan kan daga mo? ⁴ Bakong sadiri mo an daga bago mo iyan ipinabakal? Bakong sadiri mo an kabaklan kaiyan? Tadaw ta ginibo mo iyan? Nagputik ka sa Dios, bakong sa tawo!” ⁵ Pakadangog kaini ni Ananias, natumba siya asin nagadan. Natakot nin makuri an gabos na nakadangog kan nangyaring ini. ⁶ Kinua kan mga hoben na lalaki an bangkay, pinatos saka binuligan paluwas dangan ilinubong. ⁷ Pakalihis nin mga tolong oras, uminabot an agom ni Ananias na mayo nin pakaaram kan nangyari. ⁸ Hinapot siya ni Pedro, “Iyo talaga ini an bilog na kabaklan kan saindong daga?” “Iyo,” an simbag niya. ⁹ Dangan sinabihan siya ni Pedro, “Tadaw ta boot nindong baloon an Espiritu nin Kagurangnan? Yaon na ngunyan sa may pintoan an mga lalaking naglubong kan agom mo; sinda man an mabulig saimo!” ¹⁰ Biglang natumba si Safira sa pamitisan ni Pedro asin nagadan. Naglaog an mga hoben na lalaki; nahiling nindang gadan na siya, kaya binuligan ninda siya paluwas dangan ilinubong sa kataed kan saiyang agom. ¹¹ Natakot nin makuri an bilog na simbahan asin an gabos na nakadangog kan nangyaring ini. ¹² Kadakul na milagro saka ngangalasan an ginibo sa mga tawo kan mga apostol. An gabos na paratubod nagtiripon duman sa Balkon ni Solomon. ¹³ Mayo ni saro sa mga bakong paratubod an nangahas na makiiba sainda, maski iginagalang sinda kan mga tawo. ¹⁴ Orog na nagdakul pa an mga nagturubod sa Kagurangnan, mga lalaki asin mga babae. ¹⁵ Huli kaini, an mga naghehelang dinara sa mga tinampo asin ibinugtak sa mga higdaan saka banig tanganing pag-agi ni Pedro malindongan man lamang kan saiyang anino an iba sainda. ¹⁶ Nag-abot man an kadakul na tawo hale sa mga banwaan sa palibot kan Jerusalem, dara an mga naghehelang asin an mga may maraot na espiritu; naomayan sinda gabos. ¹⁷ Naori nin makuri sa mga apostol an Halangkaw na Padi asin an mga kaayon kan grupo nin mga Saduceo. Nagkasararo sindang maghiro. ¹⁸ Dinakop ninda an mga apostol saka ibinilanggo. ¹⁹ Alagad kan bangging idto, binuksan kan anghel nin Kagurangnan an pintoan kan bilanggoan, ilinuwas sinda dangan sinabihan, ²⁰ ”Dumuman kamo sa Templo; ipahayag nindo sa mga tawo an gabos na bagay dapit sa bagong buhay na ini.” ²¹ Nagkuyog an mga apostol; pagkaagang amay, naglaog sinda sa Templo saka nagtukdo. Nag-abot an Halangkaw na Padi saka an mga kairiba niya, dangan ipinaapod niya an gabos na kamagurangan na Judio para sa sarong pagtiripon kan Konseho. Pakatapos, ipinakua ninda sa bilanggoan an mga apostol. ²² Alagad pag-abot kan mga opisyal duman, mayo na an mga apostol. Kaya nagbalik sinda sa Konseho dangan nag-osip, ²³ ”Naabotan mi na nakakandadohan an bilanggoan. An gabos na bantay yaon man sa mga pintoan alagad kan bukasan mi na an pintoan, mayong tawo sa laog!” ²⁴ Kan madangog ini kan kapitan kan mga bantay sa Templo asin kan mga poon na padi, nagkarilibong sinda kun ano an nangyari sa mga apostol. ²⁵ Dangan igwang nag-abot na sarong lalaki na nagbareta sainda, “An mga lalaki na ibinilanggo nindo yaon duman sa laog kan Templo asin nagtutukdo sa mga tawo!” ²⁶ Kaya nagduman sa Templo an opisyal saka an mga tawohan niya; dinakop giraray ninda an mga apostol. Alagad dai sinda naggamit nin kosog, huli ta natakot sinda na tibaad gapoon sinda kan mga tawo. ²⁷ Dinara ninda an mga apostol, pinaatubang sa Konseho dangan sinabihan sinda kan Halangkaw na Padi, ²⁸ ”Pinagbotan mi na kamo na dai magtukdo sa ngaran ni Jesus, alagad hilinga kun ano an saindong ginibo! Pinalakop nindo an saindong katukdoan sa bilog na Jerusalem asin boot nindong basolon kami kan saiyang pagkagadan!” ²⁹ Nagsimbag si Pedro saka an mga apostol, “Kaipuhan kuyogon mi an Dios, bakong an tawo. ³⁰ An Dios kan samong mga ginikanan, iyo an nagbuhay liwat ki Jesus na ginadan nindo kan ipako nindo siya sa krus. ³¹ Ilinangkaw siya nin Dios sa too niyang kamot bilang Lider asin Paraligtas, tanganing tawan an mga Israelita nin panahon na makapagbakle asin mapatawad an saindang mga kasalan. ³² Saksi kami sa mga bagay na ini—kami asin an Espiritu Santo, na itinao nin Dios sa gabos na nagkukuyog saiya.” ³³ Kan madangog ini kan mga kaayon kan Konseho, naanggot sinda nin makuri asin boot nindang ipagadan an mga apostol. ³⁴ Alagad nagtindog an saro sainda, si Gamaliel na sarong Fariseo saka paratukdo kan Katogonan na ginagalangan kan mga tawo. Nagboot siya na iluwas ngona an mga apostol, ³⁵ dangan sinabihan niya an Konseho, “Mga kahimanwa kong Israelita, mag-ingat kamo sa ginigibo nindo sa mga tawong ini. ³⁶ Kaidto nag-abot si Teudas, na naghahambog na siya sarong bantog na tawo; nagsunod saiya an mga kwatro syentos na kalalakihan. Alagad nagadan siya asin an gabos niyang mga parasunod nagkawaragas saka nagkawarara. ³⁷ Sunod saiya, nagtunga si Judas na taga Galilea kan panahon nin pagsenso. Nagsunod man saiya an dakul na tawo, alagad nagadan man siya dangan an gabos niyang mga parasunod nagkawaragas. ³⁸ Kaya sa nangyayaring ini ngunyan, sinasabihan ko kamo na dai kamo maggibo nin anoman tumang sa mga tawong ini. Pabayaan nindo sinda, huli ta kun an plano o ginigibo nindang ini mukna nin tawo sana, mapapara iyan, ³⁹ alagad kun iyan hale sa Dios, dai nanggad nindo sinda madadaog. Tibaad magluwas pa logod na kamo an nakikilaban sa Dios!” Kinuyog kan Konseho an hatol ni Gamaliel. ⁴⁰ Ipinaapod ninda an mga apostol, ipinahampak saka pinatanidan na dai na nanggad magtaram sa ngaran ni Jesus. Pakatapos, pinahale sinda. ⁴¹ Naghale sa Konseho an mga apostol na pano nin kaogmahan huli ta pinapagkanigo sinda nin Dios na magtios nin kasopogan sa ngaran ni Jesus. ⁴² Aroaldaw sa Templo saka sa harong, dai sinda nag-ontok sa pagtukdo saka sa paghulit kan Marahay na Bareta dapit ki Jesus, an Cristo.

¹ Kan an mga disipulo nagdadakul na, nagkaigwa nin iriwal an mga Griyegong Judio saka an mga Hebreyo. Nagsarabi an mga Griyegong Judio na an saindang mga balong babae napapabayaan na tawan kan sa aroaldaw na rasyon. ² Kaya tinipon kan doseng apostol an gabos na disipulo saka sinabihan, “Bakong tama na pabayaan mi an paghulit kan tataramon nin Dios nganing mamahala kan pagrasyon nin pagbuhay. ³ Kaya, mga tugang, pumili kamo nin pitong lalaking marahay an dangog, pano kan Espiritu Santo asin nin kadonongan; sinda an papamahalaon ta kan bagay na ini, ⁴ tanganing an bilog nyamong panahon magamit mi sa pagpamibi saka sa paghulit kan tataramon.” ⁵ Naoyonan ninda gabos an itinaram kan mga apostol, kaya pinili ninda si Esteban, sarong tawong makosog an pagtubod asin pano kan Espiritu Santo; si Felipe, Procoro, Nicanor, Timon, Parmenas saka si Nicolas na taga Antiokia, sarong pagano na nakombertir sa Judaismo. ⁶ Dinara sinda sa atubangan kan mga apostol; ipinamibi sinda kan mga apostol saka dinutaan kan saindang mga kamot. ⁷ Padagos an paglakop kan tataramon nin Dios. Padagos man an pagdakul kan mga disipulo sa Jerusalem; dakul man na padi an nakombertir sa pagtubod. ⁸ Si Esteban, pano nin kapangyarihan asin bendisyon nin Dios, naggibo nin dakulang mga milagro saka mga ngangalasan sa mga tawo. ⁹ Alagad kinalaban siya nin nagkapirang kaayon kan sinagoga nin mga Tawong Libre (ini an ngaran kan grupo); kabilang digdi an mga Judio na hale sa Cirene, sa Alejandria, sa Cilicia saka sa Asia. Nakipagdebate sinda ki Esteban, ¹⁰ alagad dai ninda siya nadadaog huli ta tinawan siya kan Espiritu Santo nin kadonongan sa pagtaram. ¹¹ Kaya binayadan ninda an nagkapirang lalaki na magbalobagi nin siring, “Nadangog mi siyang naglanghad ki Moises asin sa Dios!” ¹² Sa paaging ini naparibok ninda an mga tawo, an kamagurangan saka an mga paratukdo kan Katogonan. Kaya dinakop ninda si Esteban dangan dinara sa atubangan kan Konseho. ¹³ Nag-iba man sinda nin nagkapirang mga lalaki tanganing magputik dapit saiya. Nagsarabi sinda, “An tawong ini danay na nagtataram tumang sa satong banal na Templo saka sa Katogonan ni Moises. ¹⁴ Nadangog mi siyang nagsabi na gagabaon daa kan Jesus na ini na taga Nazaret an Templo, dangan riribayan an gabos na kaugalean na ipinamana sato ni Moises!” ¹⁵ Hiniling si Esteban kan gabos na kaayon kan Konseho; namasdan ninda na an lalawogon niya garo sa anghel.

¹ Hinapot si Esteban kan Halangkaw na Padi, “Totoo an sumbong na ini?” ² Nagsimbag si Esteban, “Mga tugang saka mga magurang, himatea nindo ako! An Dios nin kamurawayan nagpahiling sa satong ginikanan na si Abraham kan yaon pa siya sa Mesopotamia, bago siya nag-erok sa Haran. ³ Sinabihan siya nin Dios, ‘Bayaan mo an saimong daga saka pamilya dangan dumuman ka sa daga na ipapahiling ko saimo.’ ⁴ Kaya naghale si Abraham sa daga kan mga Kaldeo dangan nag-erok sa Haran. Pagkagadan kan saiyang ama, pinabalyo siya nin Dios sa lugar na ini, na pinag-eerokan nindo ngunyan. ⁵ Dai tinawan nin Dios si Abraham nin kahirasan sa dagang ini, maski sarong metro kwadrado, alagad nanuga na itatao ini saiya asin sa kapagarakian niya maski mayo pa siya nin aki. ⁶ Ini an sinabi nin Dios saiya, ‘An saimong kapagarakian mag-eerok sa ibang daga na bako nindang sadiri. Ooriponon sinda duman saka papasakitan sa laog nin kwatro syentos na taon. ⁷ Alagad huhukoman ko an mga tawong paglilingkodan ninda. Pakatapos, mahale sinda sa nasyon na iyan dangan masamba sako sa lugar na ini.’ ⁸ Dangan itinao nin Dios ki Abraham an serkomsisyon bilang tanda kan tipan. Kaya sinerkomsisyon ni Abraham si Isaac sa ikawalong aldaw pakamundag kaini; siring man an ginibo ni Isaac sa aki niyang si Jacob. Ginibo man iyan ni Jacob sa doseng patriarka. ⁹ ”Naori an ibang patriarka sa tugang nindang si Jose, kaya ipinabakal siya ninda sa mga taga Egipto. Alagad dai siya pinabayaan nin Dios; ¹⁰ tinabangan siya sa gabos niyang kasakitan. Tinawan siya nin Dios nin kadonongan kan mag-atubang siya sa Faraon, an hade nin Egipto. Kaya ginibo siya kaini na gobernador sa Egipto asin sa gabos niyang pagsadiri. ¹¹ Nagkaigwa nin gutom sa bilog na Egipto asin Canaan, na nagdara nin makuring pagtios. An satong mga ginikanan dai nang nakuang kakanon. ¹² Kan maaraman ni Jacob na may trigo sa Egipto, sinugo niya duman an satong mga ginikanan. ¹³ Sa ikaduwa nindang pagduman, nagpamidbid si Jose sa mga tugang niya, kaya nakaabot sa Faraon an dapit sa pamilya ni Jose. ¹⁴ Pinatogonan ni Jose an ama niyang si Jacob na darahon sa Egipto an bilog na pamilya ninda, na setenta y singko katawo gabos. ¹⁵ Kaya nagduman si Jacob sa Egipto; duman siya nagadan saka an satong mga ginikanan. ¹⁶ An saindang mga tolang dinara sa Shekem, asin ilinubong sa lulubngan na binakal ni Abraham sa mga aki ni Hamor. ¹⁷ ”Kan madali nang otobon nin Dios an saiyang panuga ki Abraham, kadakul na kan mga Israelita sa Egipto. ¹⁸ Alagad nagkaigwa nin bagong hade sa Egipto asin dai niya midbid si Jose. ¹⁹ Dinaya kan hadeng ini an satong banwaan asin ipinagboot niya sa satong mga ginikanan na itapok an saindang mga omboy tanganing magkagaradan. ²⁰ Kan panahon na iyan namundag si Moises, sarong magayon na aki. Tolong bulan siyang inataman sa harong kan saiyang ama. ²¹ Kan itapok siya, inampon siya kan aking daraga kan Faraon saka inataman siring sa sadiring aki. ²² Itinukdo saiya an gabos na kadonongan kan mga taga Egipto; nagin siyang dakulang tawo sa tataramon saka sa gibo. ²³ ”Kan kwarentang taon na an edad ni Moises, naisipan niya na songkoon an kapwa niya mga Israelita. ²⁴ Nahiling niya na inaapi an sarong Israelita kan sarong Egipcio. Kaya sinurog niya an Israelita asin ginadan an Egipcio bilang pagbalos. ²⁵ (Naghohona siya na masasabotan kan kapwa niya mga Israelita na ginagamit siya nin Dios sa pagligtas sainda; alagad dai ninda nasabotan.) ²⁶ Sunod na aldaw, nakahiling siya nin duwang Israelita na nag-iiwal. Pinaghingowa niyang husayon sinda, kaya nagsabi siya, ‘Magtugang kamo; tadaw ta nag-iiwal kamo?’ ²⁷ Alagad itinuklang siya kaidtong nandadaog saka tinaraman, ‘Siisay an nagbugtak saimo na magin samong pamayo asin hukom? ²⁸ Boot mo akong gadanon arog kan Egipcio na ginadan mo kasuodma?’ ²⁹ Kan madangog ini ni Moises, nagdulag siya dangan nag-erok sa Madian. Duman nagkaigwa siya nin duwang aking lalaki. ³⁰ ”Pakalihis nin kwarentang taon, nagpahiling ki Moises an sarong anghel sa sarong naglalaad na sadit na kahoy, duman sa kalangtadan na harani sa Bukid nin Sinai. ³¹ Napangalas si Moises sa saiyang nahiling asin kan magrani siya nganing maanan idto nin marahay, nadangog niya an tingog nin Kagurangnan: ³² ‘Ako an Dios nin saimong mga ginikanan, an Dios ni Abraham, ni Isaac asin ni Jacob.’ Tinakigan si Moises, asin dai siya nangahas na maghiling. ³³ Dangan sinabihan siya kan Kagurangnan, ‘Halea an saimong mga sandalyas huli ta banal an lugar na saimong natotongtongan. ³⁴ Nahiling ko an kasakitan kan sakong banwaan sa Egipto. Nadangog ko an inagrangay ninda kaya nagdigdi ako sa pagligtas sainda. Madya ta susugoon taka sa Egipto.’ ³⁵ ”Siya an Moises na isinikwal kan mga Israelita kan sabihon ninda, ‘Siisay an nagbugtak saimo na magin samong pamayo asin hukom?’ Siya an sinugo nin Dios na magin pamayo saka paraligtas, sa paagi kan anghel na nagpahiling saiya sa naglalaad na sadit na kahoy. ³⁶ Pinangenotan niya an mga Israelita paluwas sa Egipto; naggibo siya nin mga milagro saka mga ngangalasan duman sa Egipto, sa Pulang Dagat asin duman sa kalangtadan sa laog nin kwarentang taon. ³⁷ Si Moises an nagsabi sa mga Israelita, ‘Masugo an Dios nin sarong propeta na gikan saindo, arog kan pagsugo niya sako.’ ³⁸ Yaon siya sa katiriponan kan mga Israelita duman sa kalangtadan; siya an kaiba kan anghel kan magtaram ini saiya sa Bukid nin Sinai; siya an kaiba kan satong mga ginikanan. Siya an nag-ako kan tataramon nin buhay hale sa Dios tanganing itao sato. ³⁹ ”Alagad habo siyang kuyogon kan satong mga ginikanan; isinikwal siya ninda dangan nagmawot sindang makabalik sa Egipto. ⁴⁰ Sinabihan ninda si Aaron, ‘Igibo mo kami nin mga dios-dios na mangengenot samo, huli ta dai mi aram kun ano na an nangyari sa Moises na ini na nagkua samo sa Egipto.’ ⁴¹ Kaya naggibo sinda nin sarong bulawan na baka. Dinolotan ninda iyan nin mga atang; nagpyesta sinda sa kaomawan kan ginibo ninda. ⁴² Huli kaini pinabayaan sinda nin Dios na magsamba sa mga bitoon siring sa nasusurat sa libro kan mga propeta, ‘Banwaan nin Israel, bako ako an dinolotan nindo kan mga binunong hayop duman sa kalangtadan sa laog nin kwarentang taon. ⁴³ Pinagburuligan nindo an tolda kan dios-dios na si Moloc, asin an bitoon kan dios-dios nindong si Refan; mga ladawan na ginibo nindo tanganing sambahon. Kaya itatapok ko kamo sa ibong kan Babilonia.’ ⁴⁴ ”An Tolda nin pagpatotoo nasa satong mga ginikanan kaidtong yaon sinda sa kalangtadan. Ginibo an toldang ini sosog sa pagboot nin Dios ki Moises, asin sosog sa arogan na ipinahiling saiya. ⁴⁵ Minana idto kan satong mga ginikanan, dinara sa daga na kinua ninda sa mga tawong ipinadaog nin Dios sa pangengenot ni Josue. Nagdanay iyan duman sagkod sa panahon ni David ⁴⁶ na nawilihan nin Dios asin naghagad na tugotan siyang magtugdok nin harong para sa Dios ni Jacob. ⁴⁷ Alagad si Solomon na an nagpatindog kan harong nin Dios. ⁴⁸ ”Alagad an Kahorohalangkaweng Dios dai nag-eerok sa harong na gibo nin tawo, siring sa sinabi kan propeta, ⁴⁹ ‘An langit iyo an sakong trono, an daga iyo an sakong tungtongan. Anong harong an itutugdok nindo para sako? Ano an lugar na pagpapahingaloan ko? ⁵⁰ Bakong ako an naglalang kan gabos na ini?’ ⁵¹ ”Matagas nanggad an saindong mga payo! Harayo sa Dios an saindong puso! Talagang bongog kamo sa mga tataramon nin Dios! Parareho sana kamo kan saindong mga ginikanan; kamo man danay na minatumang sa Espiritu Santo! ⁵² Igwa daw lamang maski sarong propeta na dai pinasakitan kan saindong mga ginikanan? Ginadan ninda an mga nagpahayag dapit sa pag-abot kan saiyang Matanos na Sorogoon, na saindong ipinasaluib asin ipinagadan. ⁵³ Kamo an nag-ako kan togon nin Dios na itinao saindo kan mga anghel—alagad dai nindo iyan kinuyog!” ⁵⁴ Kan madangog ini kan mga kaayon kan Konseho, naongis sinda asin nagragot an saindang mga ngipon sa kaanggotan ki Esteban. ⁵⁵ Alagad si Esteban, pano kan Espiritu Santo, nagtingkalag sa langit asin nahiling niya an kamurawayan nin Dios, sagkod si Jesus na nagtitindog sa too nin Dios. ⁵⁶ Dangan nagtaram siya, “Hilinga nindo! Nahihiling kong nagbukas an kalangitan, asin an Aki nin Tawo nagtitindog sa too nin Dios!” ⁵⁷ Tinakpan ninda an saindang mga talinga, kasabay an pagkurahaw nin kosog. Dangan sarabay na dinaguso ninda si Esteban, ⁵⁸ ginuyod paluwas kan syudad saka ginapo. Hinuba kan mga saksi an saindang pangibabaw na gubing saka iwinalat sa sarong hoben na an ngaran Saulo. ⁵⁹ Mantang ginagapo si Esteban, namimibi siya kaini, “Kagurangnan na Jesus, akoa an sakong espiritu!” ⁶⁰ Dangan nagluhod siya saka nagkurahaw, “Kagurangnan, hare sinda pagsingila kan kasalan na ini!” Pakataram niya kaini nautsan siya.

¹ Nag-oyon si Saulo kan paggadan ki Esteban. Kan aldaw na idto, nagpoon na magtios nin makuring pasakit an simbahan sa Jerusalem. An gabos na paratubod, pwera kan mga apostol, nagkawaragas sa mga probinsya nin Judea asin Samaria. ² Ilinubong si Esteban kan nagkapirang mga tawong maki-Dios, asin ipinagmondo ninda nin marahay an saiyang pagkagadan. ³ Alagad hiningowa ni Saulo na rumpagon an simbahan; nangharong-harong siya asin ginuyod niya an mga paratubod, lalaki man o babae, dangan ipinabilanggo. ⁴ An nagkawaragas na mga paratubod nagpadagos sa paghulit kan ebanghelyo, maski saen sinda magduman. ⁵ Si Felipe nagduman sa sarong syudad nin Samaria, dangan ipinaghulit an Cristo sa mga tawo duman. ⁶ Tinandaan nin marahay kan mga tawo an pinagtataram niya, kan madangog ninda siya saka mahiling an mga ngangalasan na ginibo niya. ⁷ An mga maraot na espiritu nagkukurahaw na nagluwas sa mga tawo; dakul man na mga paralitiko saka mga lupog an naomayan. ⁸ Kaya nagkaigwa nin dakulang kaogmahan sa Samaria. ⁹ Sa syudad na idto igwa nin lalaki na an ngaran Simon, na sa nakaaging panahon pinangalas an mga taga Samaria kan saiyang salamangka. Nagpabantog siya na saro siyang dakulang tawo, ¹⁰ kaya dinangog siya kan gabos na taga duman sa syudad, mayaman man o dukha. An sabi ninda, “Siya iyo an kapangyarihan nin Dios na inaapod ‘An Dakulang Kapangyarihan.’” ¹¹ Haloy na pinangalas niya sinda kan saiyang salamangka. ¹² Alagad kan magtubod sinda ki Felipe mantang ipinaghulit kaini an Marahay na Bareta dapit sa Kahadean nin Dios saka dapit ki Jesu-Cristo, nagpabunyag sinda, mga lalaki asin mga babae. ¹³ Maski si Simon nagtubod saka nagpabunyag; dai na siya nagsuhay ki Felipe. Napangalas siya sa darakulang milagro saka mga tanda na nahiling niya. ¹⁴ Kan madangog kan mga apostol sa Jerusalem na an mga taga Samaria nag-ako na kan tataramon nin Dios, pinaduman ninda si Pedro saka si Juan. ¹⁵ Pag-abot ninda duman, ipinamibi ninda an mga paratubod tanganing akoon ninda an Espiritu Santo, ¹⁶ huli ta an Espiritu Santo dai pa naghilig sa kiisay man sainda. Nagkaburunyagan pa sana sinda sa ngaran kan Kagurangnan na Jesus. ¹⁷ Dinutaan sinda ni Pedro asin ni Juan kan saindang mga kamot, dangan nag-ako sinda kan Espiritu Santo. ¹⁸ Kan mahiling ni Simon na an Espiritu Santo naghilig sa mga paratubod na dinutaan kan mga kamot kan mga apostol, tinangro niya nin kwarta si Pedro saka si Juan. ¹⁹ Sinabihan niya sinda, “Tawe man ako kan kapangyarihan na iyan, tanganing an siisay man na dutaan ko kan sakong mga kamot mag-ako man kan Espiritu Santo.” ²⁰ Alagad sinimbag siya ni Pedro, “Matunaw ka man logod kaiba kan kwarta mo, huli ta naghohona ka na mababakal mo an regalo nin Dios! ²¹ Mayo ka nin kabtang o kahirasan sa bagay na ini, huli ta an saimong puso bakong matanos sa atubang nin Dios. ²² Kaya magsolsol ka kan maraot na plano mong iyan; mamibi ka sa Kagurangnan na patawadon ka niya kan kamawotan nin saimong puso. ²³ Huli ta nahihiling kong pano ka nin mapait na pagkaori, dangan nagagapos ka nin kasalan.” ²⁴ Nagsabi si Simon ki Pedro saka ki Juan, “Pamibian man ako sa Kagurangnan, tanganing dai mangyari sako an arin man sa mga sinabi nindo.” ²⁵ Pakapagpatotoo ninda saka pakapahayag kan tataramon nin Kagurangnan, nagbalik si Pedro saka si Juan sa Jerusalem. Pagpuli ninda, ipinaghulit ninda an Marahay na Bareta sa manlaen-laen na baryo kan Samaria. ²⁶ Nagtaram ki Felipe an sarong anghel nin Kagurangnan, “Mag-andam ka dangan magduman ka sa habagat, sa dalan na palugsot sa Jerusalem pasiring sa Gaza.” (An dalan na ini dai na pinag-aagihan.) ²⁷ Kaya nag-andam si Felipe saka naglakaw. May sarong eunuko na taga Etiopia na papuli na hale sa pagsamba sa Dios sa Jerusalem. Saro siyang mahalagang opisyal na namamahala sa kayamanan kan Candace, an reyna kan Etiopia. Mantang nasa karwahe siya, binabasa niya an libro ni Propeta Isaias. ²⁹ Nagsabi ki Felipe an Espiritu Santo, “Sabayan mo an karwaheng iyan.” ³⁰ Nagdalagan si Felipe parani sa karwahe; nadangog niyang binabasa kan eunuko an libro ni Propeta Isaias, kaya hinapot niya an eunuko, “Nasasabotan mo an binabasa mo?” ³¹ Nagsimbag an eunuko, “Paano ko ini masabotan kun mayo man nin magpaliwanag sako?” Kaya inalok niya si Felipe na lumunad sa karwahe asin tumukaw sa kataed niya. ³² An parte kan kasuratan na binabasa niya iyo ini: “Arog sa sarong karnero na dinadara sa bunoan, arog sa sarong kordero na daing girong sa atubang kan paragunting, dai siya nagtaram nin anoman. ³³ Sinupog siya asin dai tinawan nin hustisya. Mayo nin siisay man na makakapag-osipon dapit kan saiyang kapagarakian, huli ta natapos na an saiyang buhay sa kinaban.” ³⁴ Hinapot si Felipe kan eunuko, “Sabihi daw ako kun siisay an pinapanongdan kan propeta? Siya mismo o ibang tawo?” ³⁵ Nagpaliwanag si Felipe; poon sa parteng ini kan kasuratan ipinahayag niya sa eunuko an Marahay na Bareta dapit ki Jesus. ³⁶ Nagpadagos sinda sa pagbyahe; pag-abot sa sarong lugar na may tubig, nagsabi an eunuko, “May tubig digdi; ano pa an nakakaolang na mabunyagan ako?” ³⁷ [Sinabihan siya ni Felipe, “Pwedeng bunyagan ka, kun nagtutubod ka sa bilog mong puso.” Nagsimbag an eunuko, “Nagtutubod ako na si Jesu-Cristo iyo an Aki nin Dios.”] ³⁸ Pinaontok kan eunuko an karwahe; nagduman sindang duwa sa tubig, dangan binunyagan siya ni Felipe. ³⁹ Paghawas ninda, kinua si Felipe kan Espiritu nin Kagurangnan. Dai na siya nahiling giraray kan eunuko, alagad padagos ini sa pagbyahe, pano nin kaogmahan. ⁴⁰ Namangnohan na sana ni Felipe na idtoon na siya sa Azoto. Naghapit siya sa gabos na banwaan, naghuhulit kan Marahay na Bareta, sagkod na nakaabot siya sa Cesarea.

¹ Kan panahon na iyan, padagos an paghoma ni Saulo na gadanon an mga disipulo kan Kagurangnan. Nagduman siya sa Halangkaw na Padi, ² asin naghagad nin mga surat nin pagpamidbid para sa mga sinagoga sa Damasco, nganing kun igwa duman nin mga parasunod kan Dalan nin Kagurangnan, lalaki man o babae, dadakopon niya saka ibabalik sa Jerusalem. ³ Kan nagdadangadang na siya sa syudad nin Damasco, biglang nagsilyab sa palibot niya an sarong liwanag na hale sa langit. ⁴ Nahulog siya sa kabayo asin nadangog niya an sarong tingog na nagsasabi saiya, “Saulo, Saulo! Tadaw ta pinapasakitan mo ako?” ⁵ Naghapot si Saulo, “Siisay ka, Kagurangnan?” Nagsimbag an tingog, “Ako si Jesus na pinapasakitan mo. ⁶ Tumindog ka, magduman ka sa syudad, asin sasabihan ka duman kan dapat mong gibohon.” ⁷ An mga lalaking kaiba ni Saulo nagkamorongnan huli ta nadangog man ninda an tingog alagad mayo sindang nahihiling na siisay man. ⁸ Nagtindog si Saulo, alagad kan muklaton niya an saiyang mga mata, dai na siya nakakahiling. Kaya kinabit siya kan mga kairiba niya saka dinara sa Damasco. ⁹ Tolong aldaw siyang dai nakahiling asin dai nagkakan o nag-inom. ¹⁰ Duman sa Damasco igwa nin sarong disipulo na an ngaran Ananias. Inapod siya nin Kagurangnan sa paagi nin sarong bisyon saka sinabihan, “Ananias!” Nagsimbag siya, “Uya ako, Kagurangnan.” ¹¹ Sinabihan siya nin Kagurangnan, “Magduman ka sa kalyeng inaapod Tanos; hanapon mo sa harong ni Judas an sarong lalaking taga Tarso na an ngaran Saulo. Namimibi siya ¹² asin nahiling niya sa sarong bisyon na naglaog ka dangan dinutaan mo siya nin kamot nganing makahiling giraray.” ¹³ Alagad nagsimbag si Ananias, “Kagurangnan, dakul an nag-osip sako dapit sa tawong ini, asin dapit sa mga makangingirhat na ginibo niya sa saimong mga banal sa Jerusalem. ¹⁴ Nagdigdi siya sa Damasco na igwa nin kapangyarihan hale sa mga poon na padi sa pagdakop kan gabos na nag-aapod kan saimong ngaran.” ¹⁵ Sinabihan siya nin Kagurangnan, “Dumuman ka, huli ta pinili ko siyang maglingkod sako, tanganing ipamidbid niya an sakong ngaran sa mga pagano, sa mga hade saka sa mga Israelita. ¹⁶ Ipapahiling ko saiya kun gurano an saiyang titioson huli sa sakong ngaran.” ¹⁷ Kaya nagduman si Ananias, naglaog sa harong saka idinuta an saiyang mga kamot ki Saulo. Sinabihan niya ini, “Tugang na Saulo, sinugo ako nin Kagurangnan na Jesus na nagpahiling saimo sa dalan kan nagpapasiring ka digdi. Sinugo niya ako tanganing makahiling ka giraray asin mapano ka kan Espiritu Santo.” ¹⁸ Nahulog tolos sa mga mata ni Saulo an garo mga kiskis nin sira, dangan nakahiling siya giraray. Nagtindog si Saulo saka nagpabunyag; ¹⁹ nagkakan siya asin nagbalik an saiyang kosog. Nagkapirang aldaw na nag-erok si Saulo sa Damasco kaiba kan mga disipulo. ²⁰ Nagduman siya sa mga sinagoga asin nagtukdo tolos dapit ki Jesus. “Si Jesus an Aki nin Dios,” an sabi niya. ²¹ Nagngaralas an gabos na nagdangog saiya dangan naghapot, “Bakong iyo ini an lalaking nagpapasakit kan gabos na nag-aapod sa ngaran ni Jesus duman sa Jerusalem? Bakong nagdigdi siya tanganing dakopon an mga paratubod dangan darahon duman sa mga poon na padi?” ²² Alagad orog na nagkosog si Saulo, asin huli ta marahay an pagpatotoo niya na si Jesus iyo an Cristo, an mga Judio na nag-eerok duman sa Damasco dai nakasimbag saiya. ²³ Pakalihis nin dakul na aldaw, nagplano an mga Judio na gadanon si Saulo. ²⁴ Alagad naaraman ni Saulo an homa ninda. Aldaw-banggi nindang pinaghipaan siya sa mga trangkahan kan syudad tanganing gadanon. ²⁵ Alagad sarong banggi, kinua siya kan saiyang mga disipulo, ilinaog sa sarong basket dangan itinunton sa ibong kan kudal. ²⁶ Nagduman si Saulo sa Jerusalem dangan naghingowang makisumaro sa mga disipulo. Alagad dai sinda nagtubod na siya saro nang disipulo asin natakot sinda gabos saiya. ²⁷ Kaya kinua siya ni Bernabe saka inibahan sa mga apostol. Ipinaliwanag ni Bernabe sainda kun paanong nahiling ni Saulo an Kagurangnan, na nagtaram saiya duman sa dalan. Sinabi pa niya an daing takot na paghulit ni Saulo sa ngaran ni Jesus duman sa Damasco. ²⁸ Kaya nagin kaiba-iba na ninda si Saulo. Naglibot siya sa bilog na Jerusalem, daing takot na naghuhulit sa ngaran nin Kagurangnan. ²⁹ Nagtaram man siya asin nakidiskutiran sa mga Griyegong Judio; kaya boot siya nindang gadanon. ³⁰ Kan maaraman ini kan mga tugang, dinara ninda si Saulo sa Cesarea saka pinaduman sa Tarso. ³¹ Kaya an simbahan sa bilog na Judea, sa Galilea asin sa Samaria nagkaigwa nin katoninongan dangan nagkosog. Namuhay an simbahan sa pagkatakot sa Kagurangnan; asin sa tabang kan Espiritu Santo, nagdagdag an saindang bilang. ³² Manlaen-laen na lugar an dinumanan ni Pedro sa pagdalaw sa mga banal nin Dios. Sarong beses, an mga yaon sa Lida an dinalaw niya. ³³ Nanumpongan niya duman an sarong tawo na an ngaran Eneas. Walong taon na ining dai nakakabangon sa higdaan dahel sa helang niyang paralisis. ³⁴ Nagsabi si Pedro saiya, “Eneas, pinapaomayan ka ni Jesu-Cristo. Magbangon ka asin tipiga an higdaan mo.” Nagbangon tolos si Eneas. ³⁵ Nahiling siya kan gabos na taga Lida saka mga taga Sharon; asin nagtubod man sinda sa Kagurangnan. ³⁶ Duman naman sa Jope, igwa nin sarong babaeng paratubod na an ngaran Tabita. (Dorcas an saiyang ngaran sa Griyego, na an boot sabihon, “sarong usa.”) An gabos niyang panahon ginagamit niya sa paggibo nin karahayan asin sa pagtabang sa mga dukha. ³⁷ Sarong aldaw, naghelang siya saka nagadan. An bangkay niya kinarigos saka hinutad sa kwarto duman sa itaas. ³⁸ An Jope harani sana sa Lida, kaya kan mabaretaan kan mga disipulo duman sa Jope na nasa Lida si Pedro, nagsugo sinda nin duwang lalaki saka tinugon na sabihan si Pedro, “Pakidigdi tolos samo.” ³⁹ Kaya nag-iba sainda si Pedro. Pag-abot niya, dinara siya duman sa kwarto sa itaas. Tiniriponan siya kan gabos na babaeng balo na nagtatarangis; ipinahiling ninda saiya an mga bado asin mga alikboy na ginibo ni Dorcas kan buhay pa ini. ⁴⁰ Pinaluwas sinda gabos ni Pedro sa kwarto, saka nagluhod siya asin namibi. Dangan nag-atubang siya sa bangkay asin nagsabi, “Tabita, magbangon ka!” Nagmuklat si Tabita, dangan kan mahiling si Pedro, nagtukaw siya. ⁴¹ Kinapotan siya ni Pedro sa kamot saka tinabangan na magtindog. Pakatapos, inapod ni Pedro an mga banal saka an mga babaeng balo dangan ipinahiling niya sainda si Tabita na buhay na. ⁴² An nangyaring ini nabantog sa bilog na Jope, kaya kadakul na tawo an nagtubod sa Kagurangnan. ⁴³ Haloy pang nag-erok si Pedro duman sa Jope, sa harong ni Simon na parabalad nin anit.

¹ Duman sa Cesarea igwa nin sarong lalaki na an ngaran Cornelio. Kapitan siya kan sarong hukbo na inaapod “An Tropa Italiana.” ² Maki-Dios an kapitan na ini. Siya saka an bilog niyang pamilya nagsasamba sa Dios. Naglilimos siya nin dakul sa mga dukhang Judio, asin danay na namimibi sa Dios. ³ Sarong hapon, mag-aalas tres na kaidto, nagkaigwa siya nin bisyon: malinaw niyang nahiling an sarong anghel nin Dios na naglaog sa namumugtakan niya dangan nag-aapod saiya, “Cornelio!” ⁴ Hiniling niya an anghel sa dakulang takot dangan nagsimbag, “Ano po Kagurangnan?” Sinabihan siya kan anghel, “Ikinaogma nin Dios an saimong mga pamibi saka an mga paglimos mo. ⁵ Ipakua mo ngunyan sa Jope an sarong tawo na an ngaran Simon Pedro. ⁶ Nakikisakat siya ki Simon na parabalad nin anit na an harong nasa tampi kan dagat.” ⁷ Pakahale kan anghel, inapod ni Cornelio an duwa niyang sorogoon saka an sarong maki-Dios na soldados na kabilang sa mga naglilingkod saiya. ⁸ Inosipan niya sinda kan nangyari, dangan sinugo sa Jope. ⁹ Sunod na aldaw, kan nagdadangadang na sa Jope an mga sinugo, nagsakat si Pedro sa atop kan harong tanganing mamibi. Mag-aalas dose na nin odto kaidto. ¹⁰ Nagutom siya asin boot na magkakan; mantang inaandam an kakanon, nagkaigwa siya nin bisyon. ¹¹ Nahiling niyang nagbukas an langit saka naghihilig an sarong bagay na garo dakulang tamong na itinutunton sa apat na kanto. ¹² Yaon duman an mga hayop na naglalakaw asin nagkakamang, saka mga gamgam. ¹³ Igwang sarong tingog na nagtaram saiya, “Tumindog ka, Pedro; pagbuno dangan kakan!” ¹⁴ Alagad nagsabi si Pedro, “Habo ako, Kagurangnan! Huli ta dai pa lamang ako nagkakan nin anoman na ibinibilang na maati.” ¹⁵ Nagtaram giraray an tingog, “An anoman na lininig nin Dios, dai mo ibilang na maati.” ¹⁶ Tolong beses ining nangyari; dangan an bagay na idto ibinalik tolos sa langit. ¹⁷ Mantang iniisip ni Pedro kun ano an kahulogan kan bisyon na nahiling niya, nag-abot an mga sinugo ni Cornelio. Ipinaghapot ninda kun haen an harong ni Simon; ngunyan yaon na sinda sa may trangkahan. ¹⁸ Naghapot sinda, “Igwa kamo digdi nin nakikisakat na an ngaran Simon Pedro?” ¹⁹ Naghohorop-horop pa si Pedro kun ano an kahulogan kan bisyon, kan an Espiritu Santo magsabi saiya, “Pedro, may tolong lalaking naghahanap saimo. ²⁰ Humilig ka asin dai ka magduwa-duwang mag-iba sainda, huli ta ako an nagsugo sainda.” ²¹ Kaya naghilig si Pedro dangan nagsabi sa mga lalaki, “Ako an hinahanap nindo. Ano an tuyo nindo?” ²² Nagsimbag sinda, “Sinugo kami ni Kapitan Cornelio. Matanos siyang tawo, may pagkatakot sa Dios, saka ginagalangan kan gabos na Judio. Sinabihan siya kan sarong anghel nin Dios na alokon ka sa harong niya, tanganing makadangog siya kan sasabihon mo.” ²³ Pinadagos ni Pedro an mga lalaki; duman niya sinda pinakatorog kan bangging idto. Pagkaaga, nag-iba sainda si Pedro; nag-iba man saiya an nagkapira kan mga tugang na taga Jope. ²⁴ Sunod na aldaw nag-abot siya sa Cesarea; naghahalat saiya duman si Cornelio sagkod an mga kadugo saka mga katood na inalok kaini. ²⁵ Kan malaog na sa harong si Pedro, sinabat siya ni Cornelio, saka duminapa ini sa pamitisan ni Pedro sa pagsamba saiya. ²⁶ Alagad pinatindog siya ni Pedro dangan sinabihan, “Tumindog ka; tawo man ako arog saimo.” ²⁷ Padagos na nagtaram si Pedro ki Cornelio kan palaog na sinda sa harong; duman naabotan niya an dakul na tawo. ²⁸ Nagsabi siya sainda, “Aram nindong dai tugot sa sarong Judio na magdalaw o makiiba sa pagano. Alagad ipinahayag sako nin Dios na dai ko ibilang na maati o bakong maninigong pakiibahan an siisay man. ²⁹ Kaya kan pasugoan nindo ako, dai ako nagsayumang magdigdi. Boot kong maaraman kun tadaw ta ipinakua nindo ako.” ³⁰ Nagsabi si Cornelio, “Tolo pa sanang aldaw an nakalihis, mga arog kaining oras, namimibi ako sa laog kan sakong harong kan bigla sanang nagtindog sa atubangan ko an sarong lalaking nakagubing nin makintab, ³¹ na nagsabi, ‘Cornelio! Dinangog nin Dios an saimong pamibi; ikinaogma niya an mga paglimos mo. ³² Ipakua mo sa Jope an sarong tawo na an ngaran Simon Pedro. Nakikisakat siya ki Simon na parabalad nin anit, na an harong nasa tampi kan dagat.’ ³³ Kaya pinasugoan taka. Salamat ta nagdigdi ka. Ngunyan uya kami gabos sa atubang nin Dios sa pagdangog kan gabos na ipinagboot saimo nin Dios na isabi samo.” ³⁴ Nagtaram si Pedro, “Ngunyan ko napatunayan na mayong pinapalaen an Dios, ³⁵ kundi inaako niya an may pagkatakot saiya asin naggigibo nin matanos maski taga saen siyang nasyon. ³⁶ Aram nindo an mensahe na ipinadara niya sa mga Israelita, na ipinapahayag an Marahay na Bareta nin katoninongan sa paagi ni Jesu-Cristo, na Kagurangnan nin gabos na tawo. ³⁷ Aram nindo an dakulang pangyayari sa bilog na Israel na nagpoon sa Galilea, pakatapos kan bunyag na ipinaghulit ni Juan. ³⁸ Aram man nindo kun paano itinao nin Dios ki Jesus na taga Nazaret an Espiritu Santo asin an kapangyarihan. Naglibot siya sa gabos na lugar, naggigibo nin marahay saka nagbobolong kan gabos na nasa irarom kan kapangyarihan kan Diablo, huli ta an Dios yaon saiya. ³⁹ Mga saksi kami kan gabos na ginibo niya sa bilog na Judea asin sa Jerusalem. Ginadan ninda siya kan ipako siya sa krus. ⁴⁰ Alagad sa ikatolong aldaw binuhay siya liwat nin Dios. Ipinahiling siya, ⁴¹ bako sa gabos na tawo, kundi samo sana na pinili nin Dios na magin mga saksi. Nagkakan saka nag-inom kami sa kaibahan niya pakatapos na mabuhay siya liwat. ⁴² Pinagbotan niya kami na maghulit kan ebanghelyo sa mga tawo asin magpatotoo na siya an ginibo nin Dios na magin hukom kan mga buhay asin kan mga gadan. ⁴³ An gabos na propeta nagpatotoo dapit ki Jesus, na an siisay man na minatubod saiya papatawadon kan mga kasalan huli sa ngaran niya.” ⁴⁴ Mantang nagtataram pa si Pedro, an Espiritu Santo naghilig sa gabos na naghihinanyog kan saiyang mensahe. ⁴⁵ An mga Judiong paratubod na nag-iba ki Pedro hale sa Jope napangalas, huli ta an balaog nin Espiritu Santo itinao man nin Dios sa mga pagano. ⁴⁶ Nadangog nindang nagtataram an mga ini nin manlaen-laen na lengwahe dangan nag-oomaw kan kadakulaan nin Dios. Nagtaram si Pedro, ⁴⁷ ”Kun an mga tawong ini nag-ako kan Espiritu Santo arog sato, may makakaolang pa daw na mabunyagan sinda sa tubig?” ⁴⁸ Kaya pinagbotan niya sinda na magpabunyag sa ngaran ni Jesu-Cristo. Dangan nakiolay sinda ki Pedro na mag-ontok ngona sa kaibahan ninda nin nagkapirang aldaw pa.

¹ Nabaretaan kan mga apostol saka kan mga tugang sa bilog na Judea na an mga pagano nag-ako man kan tataramon nin Dios. ² Kaya pagduman ni Pedro sa Jerusalem, tinuyaw siya kan mga oyon sa serkomsisyon kan mga pagano. ³ Nagsabi sinda, “Tadaw ta nakidagos ka sa mga tawong bakong sirkomsisyon asin nakikakan sainda?” ⁴ Kaya isinaysay sainda ni Pedro an gabos na nangyari, magpoon sa kapinonan: ⁵ ”Idtoon ako duman sa syudad nin Jope namimibi, kan magkaigwa ako nin bisyon. Nakahiling ako nin garo dakulang tamong na itinutunton sa apat na kanto hale sa langit, saka nag-ontok sa tangod ko. ⁶ Minaanan ko an nasa laog kaini, dangan nahiling ko an gabos na klaseng hayop na naglalakaw asin nagkakamang, saka mga gamgam. ⁷ Dangan nakadangog ako nin sarong tingog na nagsabi sako, ‘Magbangon ka, Pedro; pagbuno saka kakan!’ ⁸ Alagad nagsimbag ako, ‘Habo ako, Kagurangnan! Huli ta dai pa lamang ako nagkakan nin anoman na maati.’ ⁹ Nagtaram giraray an tingog hale sa langit, ‘An anoman na lininig nin Dios dai mo ibilang na maati.’ ¹⁰ Tolong beses ining nangyari; dangan an bagay na idto ibinalik sa langit. ¹¹ Kan oras man sanang iyan, may tolong lalaking hale sa Cesarea na nag-abot sa harong na pinagdadagosan ko. Sinugo sinda tanganing hanapon ako. ¹² Sinabihan ako kan Espiritu Santo na dai magduwa-duwang umiba sainda. Ining anom na katugangan na taga Jope nag-iriba man sako sa Cesarea; kami gabos nagduman sa harong nin sarong tawo na Cornelio an ngaran. ¹³ Sinabihan niya kami na may nahiling siyang sarong anghel na nagtitindog sa laog kan saiyang harong, na nagsabi saiya, ‘Ipakua mo sa Jope an sarong tawo na an ngaran Simon Pedro. ¹⁴ Ipapahayag niya saimo kun paano ka makakaligtas sagkod an saimong pamilya.’ ¹⁵ Kan magpoon akong magtaram sainda, naghilig sainda an Espiritu Santo siring na naghilig siya sato sa kapinonan. ¹⁶ Dangan naromdoman ko an sinabi kan Kagurangnan, ‘Si Juan nagbunyag sa tubig, alagad kamo bubunyagan sa Espiritu Santo.’ ¹⁷ Kaya kun tinawan nin Dios an mga pagano kan parehong regalo na itinao sato kan magtubod kita ki Jesu-Cristo na Kagurangnan, siisay man ako na maolang sa Dios?” ¹⁸ Kan madangog ninda ini, inontok ninda an pagtuyaw asin inomaw an Dios. Nagsabi sinda, “Kun siring, tinawan man nin Dios an mga pagano nin oportunidad na magsolsol tanganing magkamit nin buhay na daing kataposan!” ¹⁹ Kan gadanon si Esteban, pinonan man na pasakitan an mga paratubod. Nakadulag an iba sainda sagkod sa Fenecia, Chipre saka sa Antiokia; duman ipinaghulit ninda an ebanghelyo, alagad sa mga Judio sana. ²⁰ Alagad nagkapirang paratubod na taga Chipre asin Cirene an nagduman sa Antiokia saka naghulit sa mga pagano kan Marahay na Bareta dapit sa Kagurangnan na Jesus. ²¹ An kapangyarihan kan Kagurangnan yaon sainda, asin kadakul na tawo an nagtubod saka nagbalik sa Kagurangnan. ²² Nabaretaan ini kan simbahan sa Jerusalem, kaya sinugo ninda si Bernabe sa Antiokia. ²³ Pag-abot ni Bernabe duman, naogma siya nin marahay kan mahiling niya na kanigoan an bendisyon na itinao nin Dios sa mga tawo. Sinadol niya sinda gabos na magdanay na maimbod sa Kagurangnan. ²⁴ Marahay na tawo si Bernabe, pano nin Espiritu Santo asin nin pagtubod. Kaya dakul na tawo an nadara niya sa Kagurangnan. ²⁵ Pakatapos, nagduman si Bernabe sa Tarso sa paghanap ki Saulo. ²⁶ Kan manumpongan niya si Saulo, ipinag-iba niya ini sa Antiokia. Sangtaon sindang duwa na nakisumaro sa mga paratubod duman asin sarong dakulang grupo an tinukdoan ninda. Duman sa Antiokia enot na inapod na Cristiano an mga paratubod. ²⁷ Kan panahon na iyan, may nag-abot na mga propeta sa Antiokia hale sa Jerusalem. ²⁸ An saro sainda, na an ngaran Agabo, naghula sa pasabong kan Espiritu Santo na may maabot na makuring gutom sa bilog na daga. (Nangyari mananggad ini kan si Claudio an Emperador.) ²⁹ Kaya pinagmarahay kan mga paratubod na magpadara nin tabang sa mga katugangan na nag-eerok sa Judea, sosog sa makakaya kan lambang saro sainda. ³⁰ Ginibo ninda ini, asin ipinadara ninda ki Bernabe asin Saulo an kwarta na para sa mga kamagurangan.

¹ Kan panahon man na iyan, pinasakitan ni Hadeng Herodes an nagkapirang mga kaayon sa simbahan. ² Ipinagadan niya si Santiago na tugang ni Juan. ³ Kan mahiling niya na ikinaogma ini kan mga Judio, ipinadakop man niya si Pedro. (Nangyari ini kan Pyesta nin Tinapay na Mayo nin Lebadura.) ⁴ Pakadakop ni Herodes ki Pedro, ipinabilanggo niya ini dangan pinabantayan sa apat na grupo nin soldados na may apat katawo sa lambang grupo. Plano ni Herodes na iatubang siya sa mga tawo pakatapos kan Paskwa. ⁵ Kaya pinabantayan si Pedro sa bilanggoan. Alagad ipinamibi siyang maigot sa Dios kan mga kaayon kan simbahan. ⁶ Kan banggi bago iatubang si Pedro ni Herodes sa mga tawo, torog siya sa tahaw nin duwang bantay. Nagagapos siya nin duwang kadena saka nababantayan pa an pintoan kan bilanggoan. ⁷ Bigla sanang nagtunga an sarong anghel nin Kagurangnan, dangan nagliwanag sa laog kan bilanggoan. Yinogyog kan anghel si Pedro sa abaga saka sinabihan, “Dali! Magbangon ka!” Natangkas an mga kadena sa mga kamot ni Pedro. ⁸ Dangan sinabihan siya kan anghel, “Maghagkos ka saka magsandalyas!” Ginibo ini ni Pedro. Dangan an anghel nagsabi, “Mag-alikboy ka saka sumunod sako!” ⁹ Nagsunod saiya si Pedro paluwas sa bilanggoan; alagad dai siya naghohona na tunay an ginigibo kan anghel; an hona niya, sarong bisyon sana an saiyang nahihiling. ¹⁰ Nag-agi sinda sa enot na grupo nin mga bantay asin sa ikaduwang grupo, dangan nag-agi sinda sa lansang na trangkahan pasiring sa syudad. Nagsadiring magbukas an trangkahan para sainda asin nagluwas sinda. Naglakaw sinda sa sarong tinampo, dangan binayaan tolos si Pedro kan anghel. ¹¹ Kan mamangnohan ni Pedro an nangyari saiya, nagsabi siya, “Ngunyan aram ko nang sinugo nin Kagurangnan an saiyang anghel, tanganing iligtas ako ki Herodes asin sa gabos na minamawot na mangyari kan mga Judio.” ¹² Kan mapag-isip-isip niya an saiyang kamugtakan, nagduman siya sa harong ni Maria na ina ni Juan na inaapod man Markos. Dakul na tawo an nagtiripon duman asin namimibi. ¹³ Nagtoktok si Pedro sa pintoan; an sorogoon na babae na si Roda an nagdolok sa pagbukas kan pintoan. ¹⁴ Kan namidbidan niya an tingog ni Pedro, naogma siya nin marahay, asin nagdalagan palaog na dai nabuksan an pintoan. Ipinaisi niya sainda na yaon sa luwas si Pedro. ¹⁵ ”Nabubua ka gayod!” an sabi ninda saiya, alagad nag-insistir siya na totoo mananggad. Kaya nagsimbag sinda, “Tibaad anghel niya iyan!” ¹⁶ Padagos na nagtoktok si Pedro. Kan bukasan ninda an pintoan asin nahiling ninda siya, napangalas sinda. ¹⁷ Pinasabot niya sinda na dai magribok. Ipinaliwanag niya sainda kun paanong ilinuwas siya nin Kagurangnan sa bilanggoan. Asin nagsabi siya, “Ibareta nindo ini ki Santiago saka sa ibang mga tugang.” Dangan naghale siya saka nagduman sa ibang lugar. ¹⁸ Pagkaaga, nagkariribok an mga bantay ta dai ninda maisip kun ano an nangyari ki Pedro. ¹⁹ Pinagbotan sinda ni Herodes na hanapon si Pedro, alagad dai ninda siya nakua. Kaya ipinasiyasat niya an mga bantay dangan ipinagadan. Pakatapos kaini, naghale si Herodes sa Judea asin nag-ontok nin kadikit na panahon sa Cesarea. ²⁰ Naanggot nin makuri si Herodes sa mga taga Tiro asin Sidon; kaya boronyog sindang nakipaghilingan ki Herodes. Nakipagkatood ngona sinda ki Blasto, na namamahala kan palasyo, dangan nagduman sinda ki Herodes saka nakipag-olian saiya, huli ta an pagbuhay ninda hale sa daga na sakop kan hade. ²¹ Nagtalaan si Herodes nin sarong aldaw sa pakipaghilingan sa mga tawong ini. Pag-abot kan aldaw na idto, nagsulot siya kan sa hadeng-gubing, nagtukaw sa trono dangan nagdiskurso sainda. ²² Nagkurahaw an mga tawo, “Bakong tawo an nagtataram na ini, kundi sarong dios!” ²³ Pinadusahan tolos si Herodes kan sarong anghel nin Kagurangnan, huli ta dai niya itinao sa Dios an kaomawan. Inulod siya dangan nagadan. ²⁴ Padagos na naglakop asin nagtalubo an tataramon nin Dios. ²⁵ Kan tapos na si Bernabe asin si Saulo kan saindang misyon, nagbalik sinda hale sa Jerusalem kaiba si Juan Markos.

¹ Sa simbahan duman sa Antiokia, igwa nin nagkapirang propeta asin mga paratukdo: si Bernabe, si Simeon (na inaapod Negro), si Lucio (na taga Cirene), si Manaen (na nagdakula sa palasyo kasabay ni Gobernador Herodes), asin si Saulo. ² Sarong aldaw, kan nagsasamba sinda sa Kagurangnan saka nag-aayuno, nagsabi sainda an Espiritu Santo, “Laena nindo para sako si Bernabe asin si Saulo para sa misyon na ipinanongod ko para sainda.” ³ Pakaayuno saka pakapamibi, idinuta ninda an saindang mga kamot ki Bernabe asin ki Saulo dangan dinespedir ninda an mga ini. ⁴ Kaya si Bernabe saka si Saulo, na mga sinugo nin Espiritu Santo, nagduman sa Seleucia. Duman sinda nagsakay pasiring sa isla nin Chipre. ⁵ Pag-abot ninda sa Salamina, naghulit sinda kan tataramon nin Dios sa mga sinagoga kan mga Judio. Ipinag-iba ninda si Juan Markos nganing magtabang sainda. ⁶ Linibot ninda an bilog na isla sagkod sa Pafos. Duman nakanumpong sinda nin sarong salamangkero na an ngaran Bar-Jesus, sarong Judio na nagsasabing siya sarong propeta. ⁷ Katood siya kan gobernador kan isla na si Sergio Paulo, sarong madonong na tawo. Ipinaapod kan gobernador si Bernabe asin si Saulo ta boot niyang madangog an tataramon nin Dios. ⁸ Alagad kinalaban sinda kan salamangkero na si Elimas (ini an ngaran ni Bar-Jesus sa Griyego), tanganing dai magtubod an gobernador. ⁹ Dangan napano kan Espiritu Santo si Saulo, na midbid man sa ngaran na Pablo; hiniling niya an salamangkero, ¹⁰ saka sinabihan, “Aki kan Diablo! Kaiwal ka kan gabos na katanosan; pano ka nin pagdaya saka pagpasaluib! Dai ka maontok sa pagtiko kan tanos na dalan nin Kagurangnan? ¹¹ Papadusahan ka ngunyan kan Kagurangnan; mabubuta ka asin dai makakahiling kan liwanag nin aldaw sa talaan na panahon!” Namatean tolos ni Elimas na may naglipod na maitom na alopoop sa mga mata niya; nagkapkap siya sa paghanap nin makabit saiya. ¹² Nagtubod an gobernador kan mahiling niya an nangyari, huli ta napangalas siya kan katukdoan dapit sa Kagurangnan. ¹³ Hale sa Pafos, nagsakay si Pablo saka an saiyang mga kairiba asin nakaabot sinda sa Perga, sa Panfilia. Duman nagsuhay sainda si Juan Markos na nagbalik sa Jerusalem. ¹⁴ Hale sa Perga, nagdagos si Pablo sa Antiokia nin Pisidia. Kan aldaw na Sabbath, naglaog sinda sa sinagoga saka nagtukaw. ¹⁵ Pakatapos kan pagbasa sa Katogonan ni Moises asin sa mga kasuratan kan mga propeta, pinasabihan sinda kan mga opisyal sa sinagoga, “Mga tugang, kun igwa kamong sasabihon na makakapakosog kan boot kan mga tawo, sabihon na nindo.” ¹⁶ Nagtindog si Pablo, nagpasabot kan saiyang kamot na mag-alo sinda, saka nagtaram: “Mga kapwa ko Israelita asin kamong mga may pagkatakot sa Dios, dangoga ako nindo! ¹⁷ An Dios kan mga Israelita iyo an nagpili sa satong mga ginikanan. Pinadakul niya an mga Israelita kan panahon na sinda nag-erok sa Egipto. Dangan kinua sinda nin Dios sa Egipto sa paagi kan saiyang dakulang kapangyarihan. ¹⁸ Sa laog nin kwarentang taon inataman niya sinda duman sa kalangtadan. ¹⁹ Pakatapos niyang rumpagon an pitong nasyon sa Canaan, an saindang daga itinao niya sa mga Israelita bilang pamana, sa laog nin haros kwatro syentos singkwentang taon. ²⁰ ”Pakatapos kaini nagbugtak siya nin mga hukom sagkod sa panahon ni Propeta Samuel. ²¹ Kan maghagad sinda nin hade, itinao sainda nin Dios si Saulo, an aking lalaki ni Kis na gikan sa tribu ni Benjamin. Kwarentang taon na naghade sainda si Saulo. ²² Pakahalea ki Saulo, ginibo nin Dios si David na magin hade ninda. Ini an sinabi nin Dios dapit saiya, ‘Nahiling ko ki David na aki ni Jesse an lalaking oyon sa puso ko. Siya an tawong maotob kan gabos kong kabotan.’ ²³ Ining si Jesus, na saro kan kapagarakian ni David, an ginibo nin Dios na Paraligtas kan mga Israelita, siring sa ipinanuga niya. ²⁴ Bago nag-abot si Jesus, naghulit si Juan sa gabos na taga Israel, na dapat sindang magbakle saka magpabunyag. ²⁵ Kan madali nang matapos an misyon ni Juan, nagsabi siya sa mga tawo, ‘Siisay ako sa paghona nindo? Bako ako an pinaghahalat nindo. Alagad igwa nin maabot sunod sako asin bako akong maninigo na magtangkas kan saiyang sandalyas.’ ²⁶ ”Mga tugang, mga kapagarakian ni Abraham asin kamong mga may pakatakot sa Dios, sa sato ipinadara an mensaheng ini nin kaligtasan! ²⁷ Huli ta an mga tawong nag-eerok sa Jerusalem, saka an saindang mga lider, dai nakamidbid na si Jesus an Paraligtas. Dai man ninda nasabotan an mga tataramon kan mga propeta na pinagbabasa sa sinagoga kun aldaw na Sabbath; sinda mismo an nag-otob kan sinabi kan mga propeta kan hatolan ninda si Jesus. ²⁸ Mayo sindang nakuang dahelan na ipagadan si Jesus, alagad hinagad ninda ki Pilato na ipagadan siya. ²⁹ Kan maotob na ninda an gabos na bagay na sinasabi sa mga Kasuratan dapit saiya, tinanggal ninda an bangkay sa krus dangan ilinubong. ³⁰ Alagad binuhay siya liwat nin Dios. ³¹ Pakatapos, sa laog nin dakul na aldaw nagpahiling siya sa mga nag-iriba saiya kaidto poon sa Galilea sagkod sa Jerusalem. Ngunyan, sinda an saiyang mga saksi sa mga tawo. ³² Uya kami tanganing ipahayag saindo an Marahay na Bareta: na an panuga nin Dios sa mga ginikanan ta naotob para sato na saindang mga kapagarakian, kan buhayon niya liwat si Jesus siring sa nasusurat sa ikaduwang Salmo: ‘Ika an sakuyang Aki, ngunyan, nagin Ama mo ako.’ ³⁴ Ipinahayag nin Dios na si Jesus bubuhayon niya liwat, tanganing dai nanggad malapa an saiyang hawak kan magsabi siya sa mga Kasuratan: ‘Itatao ko saindo an banal asin masasarigan na mga bendisyon na ipinanuga ko ki David.’ ³⁵ Siring sa sinabi niya sa saro pang Salmo, ‘Dai ka matugot na malapa an hawak kan saimong banal.’ ³⁶ Inotob ni David sa saiyang panahon an kabotan nin Dios. Pakatapos, nagadan siya dangan ilinubong sa lugar na linubongan kan saiyang mga ginikanan. An saiyang hawak nalapa, ³⁷ alagad an hawak kan binuhay liwat nin Dios dai nalapa. ³⁸ Mga tugang, kamo gabos dapat makaaram na sa paagi ni Jesus ipinaghuhulit an kapatawadan nin mga kasalan. ³⁹ Huli saiya an gabos na nagtutubod pinapatawad kan anoman na pagkakasala na dai napapatawad sosog sa Katogonan ni Moises. ⁴⁰ Kaya mag-ingat kamo tanganing dai mangyari saindo an sinabi kan mga propeta: ⁴¹ ‘Hilinga nindo, mga paratuya-tuya! Magngalas kamo saka magadan! Huli ta may gigibohon ako sa kapanahonan nindo, sarong gibo na dai nindo tutubodon maski igwang magpaliwanag saindo kaiyan!’” ⁴² Kan paluwas na sa sinagoga si Pablo saka an mga kairiba niya, inalok sinda kan mga tawo na magbalik sa masunod na Sabbath tanganing magtaram giraray dapit sa mga bagay na ini. ⁴³ Pakatapos kan pagtiripon, dakul na Judio saka mga bakong Judio na nakombertir sa Judaismo an nagsunod ki Pablo asin ki Bernabe. Tinukdoan sinda kan mga apostol saka sinabihan na padagos na mamuhay sa biyaya nin Dios. ⁴⁴ Sunod na Sabbath, haros gabos na tawo sa banwaan an nagduman sa pagdangog kan tataramon nin Kagurangnan. ⁴⁵ Kan mahiling kan mga Judio an kadakul na tawo, naori sinda; kaya diniskutir ninda si Pablo saka sinupog. ⁴⁶ Alagad orog na nagkosog an boot ni Pablo asin ni Bernabe. Sinabihan ninda an mga tawo, “Kaipuhan na sa saindo ngona ipahayag an tataramon nin Dios. Alagad huli ta dai nindo iyan inako, asin dai nindo ibinilang an saindong mga sadiri na maninigo sa buhay na daing kataposan, maduman kami sa mga pagano. ⁴⁷ Huli ta an togon samo kan Kagurangnan iyo ini: ‘Ibinugtak taka na magin sarong ilaw para sa mga pagano, tanganing ibareta an kaligtasan sagkod sa mga poro kan daga.’” ⁴⁸ Pagkadangog kaini, naogma an mga pagano, asin pinamuraway ninda an tataramon nin Dios; dangan nagturubod an mga pinili para sa buhay na daing kataposan. ⁴⁹ An tataramon nin Kagurangnan nakalakop sa gabos na lugar kan rehiyon na idto. ⁵⁰ Alagad pinaribok kan mga Judio an mga lalaking namamayo kan syudad asin an mga babaeng ginagalangan saka maki-Dios. Huli kaini, pinasakitan ninda si Pablo saka si Bernabe dangan pinahale sa saindang teritoryo. ⁵¹ Kaya pinagpag kan mga apostol an alpog sa saindang mga bitis tumang sa mga tawong idto, dangan nagduman sinda sa Iconio. ⁵² An mga paratubod sa Antiokia napano nin kaogmahan asin kan Espiritu Santo.

¹ Arog man kaini an nangyari sa Iconio: naglaog si Pablo asin si Bernabe sa sinagoga kan mga Judio. Malinaw an pagkakatukdo ninda, kaya kadakul na Judio saka mga pagano an nagturubod. ² Alagad an mga pagano pinaribok kan mga Judio na dai nagturubod tanganing maanggot sinda sa mga nagtutubod. ³ Haloy na nag-ontok duman si Pablo saka si Bernabe. Nagtaram sindang daing takot dapit sa Kagurangnan, asin pinatotoohan man kan Kagurangnan an itinaram ninda dapit sa biyaya nin Dios, huli sa pagtao sainda nin kapangyarihan sa paggibo nin mga milagro saka mga ngangalasan. ⁴ Alagad an mga tawo duman sa syudad nabanga: an iba kampi sa mga Judio, an iba kampi sa mga apostol. ⁵ Nagkasararo an mga Judio saka an mga pagano sagkod an mga lider ninda na pasakitan saka gapoon an mga apostol. ⁶ Kan maaraman ini kan mga apostol, nagdulag sinda pasiring sa Listra asin Derbe, mga banwaan kan Licaonia, asin sa palibot na mga lugar. ⁷ Naghulit sinda duman kan Marahay na Bareta. ⁸ Sa Listra, may sarong tawong dai nakakalakaw huli ta namundag siyang lupog. ⁹ Nakatukaw siyang naghihinanyog sa mga itinataram ni Pablo. Nahiling ni Pablo na may pagtubod siyang maomayan, kaya hiniling niya ini, ¹⁰ saka tinaraman nin makosog, “Magtindog ka nin tanos!” Biglang nagtindog na tanos an lalaki saka naglakaw. ¹¹ Kan mahiling kan kadakul na tawo an ginibo ni Pablo, nagkurahaw sinda sa lengwahe nindang Licaonia, “An mga dios naghilig digdi sato sa porma nin tawo!” ¹² Inapod nindang Zeus si Bernabe asin Hermes si Pablo, huli ta ini an parataram. ¹³ An padi ni Zeus, na an templo nasa atubangan kan banwaan, nagdara nin mga baka saka mga burak duman sa trangkahan; asin kaiba kan mga tawo, boot niyang magdolot nin atang sa mga apostol. ¹⁴ Alagad kan maaraman ini kan duwang apostol, ginisi ninda an saindang mga sulot na gubing dangan duminalagan sinda sa tahaw kan mga tawo asin nagkurahaw, ¹⁵ ”Mga tugang, tadaw ta ginigibo nindo ini? Mga tawo man kami arog nindo! An katuyohan mi digdi iyo an pagtukdo saindo kan Marahay na Bareta, tanganing bayaan nindo an mga bagay na ini na mayo nin halaga, dangan magsunod kamo sa Dios na buhay na naglalang kan langit, daga, dagat, asin kan gabos na yaon diyan. ¹⁶ "Kan nakaaging mga panahon, pinabayaan nin Dios an gabos na nasyon na maggibo kan sadiri nindang kabotan. ¹⁷ Alagad danay siyang nagpapahiling nin mga patotoo tanganing mamidbidan nindo siya sa paagi kan mga karahayan na ginigibo niya: pinapadarhan niya kamo nin uran, tinatawan nin marahay na ani sa tamang panahon saka tinatawan pa niya kamo nin kakanon asin pinapano nin kaogmahan an saindong puso.” ¹⁸ Maski nagtaram na kaini an mga apostol, haros dai ninda napugolan an mga tawo na magdolot nin atang sainda. ¹⁹ Nag-abot an nagkapirang Judio na hale sa Antiokia, sa Pisidia asin sa Iconio; napaoyon an mga tawo na kumampi sainda. Ginapo ninda si Pablo, ginuyod sa luwas kan banwa sa paghona na gadan na siya. ²⁰ Alagad kan tiriponan siya kan mga paratubod, nagbangon siya dangan naglaog giraray sa banwa. Sunod na aldaw, nagduman siya sa Derbe kaiba si Bernabe. ²¹ Naghulit si Pablo asin si Bernabe kan Marahay na Bareta duman sa Derbe. Huli kaini, dakul na tawo an nagin paratubod. Dangan nagbalik sinda sa Listra, saka nagdagos sa Iconio sagkod sa Antiokia nin Pisidia. ²² Pinakosog ninda an boot kan mga paratubod asin sinadol na magdanay sa pagtubod. Sinabihan pa ninda an mga parasunod, “Kaipuhan mag-agi kita nin dakul na kasakitan bago makalaog sa Kahadean nin Dios.” ²³ Nagbugtak si Pablo asin si Bernabe nin mga kamagurangan na mamamahala sa lambang simbahan. Pakapamibi saka pakaayuno ninda, idinusay ninda an mga ini sa pangataman kan Kagurangnan na tinutubod ninda. ²⁴ Pakaagi sa Pisidia, nag-abot sinda sa Panfilia. ²⁵ Ipinaghulit ninda an tataramon nin Dios duman sa Perga dangan naglugsot sinda sa Atalia; ²⁶ hale duman nagsakay sinda pabalik sa Antiokia. Digdi sinda kaidto idinusay sa pangataman nin Dios para sa misyon na ngunyan natapos na ninda. ²⁷ Pag-abot sa Antiokia, tiniripon ninda an mga paratubod saka inosipan kan gabos na ginibo nin Dios sainda, asin kun paanong binuksan nin Dios an dalan nin pagtubod sa mga pagano. ²⁸ Naghaloy sinda duman sa kaibahan kan mga paratubod.

¹ Nagkapirang tawo an naglugsot sa Antiokia hale sa Judea asin nagtukdo sa mga tugang, “Kun dai kamo magpaserkomsisyon sosog sa ipinagboboot ni Moises, dai kamo makakaligtas.” ² Alagad diniskutir sinda ni Pablo saka ni Bernabe kaya nagkaigwa nin mainit na debate dapit kaini. Pinagkaoroyonan ninda na padumanon sa Jerusalem si Pablo saka si Bernabe asin an iba pa, nganing makipag-olay sa mga apostol saka sa mga kamagurangan duman dapit sa bagay na ini. ³ Dinespedir sinda kan simbahan; sa pag-agi ninda sa Fenecia asin sa Samaria, ibinareta ninda duman an kombersyon sa Dios kan mga pagano. Nakapaogma ini nin marahay sa gabos na tugang. ⁴ Pag-abot ninda sa Jerusalem, inako sinda kan simbahan, kan mga apostol, asin kan mga kamagurangan. Isinaysay ninda an gabos na ginibo nin Dios sa paagi ninda. ⁵ Alagad an nagkapirang paratubod na kaayon sa grupo kan mga Fariseo nagtindog saka nagtaram, “Dapat serkomsisyonon an mga paratubod na bakong Judio asin pagbotan na otobon an Katogonan ni Moises.” ⁶ Nagtiripon an mga apostol saka an mga kamagurangan dangan pinag-orolayan an bagay na ini. ⁷ Pakatapos nin halawig na debate, nagtindog si Pedro asin nagsabi, “Mga tugang, aram nindo na kaidto pinili ako nin Dios na maghulit kan Marahay na Bareta sa mga pagano, tanganing makadangog sinda kan ebanghelyo saka magtubod. ⁸ An Dios na nakakaaram kan puso nin tawo nagpatunay na inako niya sinda kan itao niya sainda an Espiritu Santo, siring na tinawan man niya kita kaiyan. ⁹ Mayo siyang pinalaen, Judio o bako; lininigan niya an saindang mga puso huli sa pagtubod ninda ki Jesu-Cristo. ¹⁰ Kun siring, tadaw ta binabalo nindo an Dios sa pagpapasan nin magabat na sakal sa mga paratubod, sakal na dai ta ngani naagod ni kan satong mga ginikanan? ¹¹ Alagad nagtutubod kita na makakaligtas kita huli sa biyaya kan Kagurangnan na Jesus; siring man sinda.” ¹² Nag-alo an gabos mantang nagsasaysay si Bernabe asin si Pablo kan mga ngangalasan saka mga milagro na ginibo nin Dios sa mga pagano sa paagi ninda. ¹³ Pakataram kan duwa, nagsabi si Santiago, “Mga tugang, hinanyoga nindo ako! ¹⁴ Ipinaliwanag ni Simon kun paanong enot na ipinahiling nin Dios an saiyang pagmakulog sa mga pagano tanganing sinda man magin sarong nasyon na sadiri niya. ¹⁵ Ini uminoyon sa tataramon kan mga propeta siring sa nasusurat, ¹⁶ ‘Pakatapos kaini, mabalik ako; papatindogon ko giraray an harong ni David na nagaba; hihirahayon ko an naraot na iyan, dangan papatindogon ko liwat, ¹⁷ tanganing an ibang mga tawo maghanap sa Kagurangnan, siring man an gabos na pagano na inapod kong magin sadiri ko. ¹⁸ Ini an sinasabi nin Kagurangnan, na nagpahayag kan mga bagay na ini haloy nang panahon.’ ¹⁹ Nagpadagos sa pagtaram si Santiago, “Kaya sinasabihan ko kamo na dai dapat pagribokon an mga pagano na nagdodolok sa Dios. ²⁰ Tama na an pagsurat sainda na dai magkakan nin kakanon na idinolot sa mga dios-dios, na dai magdorog sa bako ninda agom, asin dai magkakan kan karne nin tinook na hayop o kan dugo. ²¹ Huli ta poon pa kaidtong panahon, an Katogonan ni Moises binabasa sa mga sinagoga lambang aldaw na Sabbath, ipinaghuhulit an mga tataramon niya sa gabos na banwaan.” ²² Kaya an mga apostol, an mga kamagurangan, kaiba an bilog na simbahan, nagpili nin nagkapira sainda na susugoon sa Antiokia kaiba ni Pablo saka ni Bernabe. Pinili ninda si Judas na inaapod Barsabas asin si Silas, mga tawong ginagalangan kan mga tugang. ²³ Ipinadara sainda an sarong surat na arog kaini an sinasabi: “Kaming mga apostol asin mga kamagurangan minapakomusta saindo na mga tugang niamo na mga bakong Judio na nasa Antiokia, Siria asin Cilicia. ²⁴ Nabaretaan mi na may nagdiyan saindo na nagkapirang tawo hale digdi samo. Nagkaproblema daa kamo dahel kan sinabi ninda. Dapat nindong maaraman na dai mi sinda sinugo na magtaram nin anoman saindo. ²⁵ Kaya nagtiripon kami asin nagkasararo na sugoon saindo an nagkapirang tawo na pinili mi. Kaiba sinda ni Bernabe asin ni Pablo na namomotan niatong mga tugang. ²⁶ Ibinugtak kan duwang ini sa pag-alaman an saindang buhay dahel sa paglingkod sa satong Kagurangnan na si Jesu-Cristo. ²⁷ Kaya sinusugo mi saindo si Judas saka si Silas na iyo an mataram saindo kan mga bagay na isinurat mi. ²⁸ Sa paagi kan Espiritu Santo, pinagmarahay mi na dai kamo tawan nin magabat na pasanon pwera kan mga bagay na ini na kaipuhan nanggad: ²⁹ dai kamo magkakan kan karne nin hayop na inatang sa mga dios-dios; siring man, dai kamo magkakan nin dugo, o karne nin hayop na tinook; dai man kamo magdorog sa bako nindo agom. Mapapakarahay kamo kun likayan nindo an mga bagay na ini. Dios magbantay saindo.” ³⁰ Pinalakaw an mga sugo; pag-abot sa Antiokia, tiniripon ninda an gabos na paratubod dangan itinao an surat. ³¹ Kan mabasa kan mga tawo an surat, naogma sinda huli kan mga pagsadol sa surat na idto. ³² Dakul pa an itinaram sainda ni Judas saka ni Silas na mga propeta man, kaya nagkosog an saindang pagtubod. ³³ Pakatapos nin nagkapirang aldaw na pag-ontok ninda duman, dinespedir sinda sa katoninongan papuli sa mga nagsugo sainda. ³⁴ Alagad pinagmarahay ni Silas na magpawalat duman. ³⁵ Nagpawalat si Pablo asin si Bernabe sa Antiokia. Nagtukdo sinda saka naghulit kan tataramon nin Kagurangnan kaiba an ibang mga tugang. ³⁶ Pakalihis nin nagkapirang aldaw, sinabihan ni Pablo si Bernabe, “Madya asin dalawon ta an mga tugang sa mga syudad na pinaghulitan ta kan tataramon nin Kagurangnan; hilingon ta kun ano na an kamugtakan ninda.” ³⁷ Boot ni Bernabe na ipag-iba ninda si Juan Markos, ³⁸ alagad pinagmarahay ni Pablo na dai siya ipag-iba huli ta dai siya nagdanay sagkod na matapos an misyon ninda, kundi binayaan sinda kaini sa Panfilia. ³⁹ Huli kaini nagkasimbagan si Pablo asin si Bernabe; kaya nagsuhayan sinda. Ipinag-iba ni Bernabe si Markos; nagsakay sinda pasiring sa Chipre. ⁴⁰ Pinili man ni Pablo si Silas. Naglakaw sinda pakatapos na ipamibi kan mga tugang na atamanon logod sinda nin Dios. ⁴¹ Nag-agi sinda sa Siria saka sa Cilicia asin pinakosog ninda an simbahan duman.

¹ Nagdagos man si Pablo sa Derbe dangan sa Listra. Igwa digdi nin sarong paratubod na an ngaran Timoteo; an ina niya sarong paratubod na Judia, alagad an ama niya sarong Griyego. ² Marahay an sinasabi kan gabos na tugang sa Listra asin sa Iconio dapit saiya. ³ Boot ni Pablo na ipag-iba si Timoteo, kaya ipinaserkomsisyon niya ini. Ginibo niya ini huli sa mga Judio na nag-eerok sa mga lugar na idto na nakakaaram na Griyego an ama ni Timoteo. ⁴ Pag-agi ninda sa mga banwa, ipinaaram ninda sa mga paratubod an mga pagsusundon na pinagkaoroyonan kan mga apostol asin kan mga kamagurangan sa Jerusalem, tanganing saindang kuyogon. ⁵ Kaya orog na nagkosog an pagtubod kan mga simbahan asin nagdakul sa bilang aroaldaw. ⁶ Nag-agi sinda sa rehiyon nin Frigia asin Galacia, huli ta dai sinda tinugotan kan Espiritu Santo na maghulit kan mensahe nin Dios sa Asia. ⁷ Pag-abot ninda sa pagdolonan kan Misia, nag-isip sindang magduman sa Bitinia, alagad dai sinda tinugotan kan Espiritu ni Jesus. ⁸ Kaya inagihan ninda an Misia asin naglugsot sinda sa Troas. ⁹ Kan bangging idto, nagkaigwa nin bisyon si Pablo. Nahiling niya an sarong tawong taga Macedonia na nakatindog saka nakikimaherak saiya, “Dumigdi ka sa Macedonia asin tabangan mo kami!” ¹⁰ Pakahiling ni Pablo kan bisyon na ini, tolos kaming nag-andam sa pagpasiring sa Macedonia, huli ta napaghorop-horop mi na inapod kami nin Dios tanganing ihulit an Marahay na Bareta sa mga tawo duman. ¹¹ Hale sa Troas, nagsakay kami pasiring sa Samotracia dangan sunod na aldaw, sa Neapolis. ¹² Hale sa Neapolis nagdagos kami sa Filipos, sarong kolonya nin Roma saka pangenot na syudad kan distrito nin Macedonia. Nag-ontok kami nin nagkapirang aldaw sa syudad na idto. ¹³ Kan aldaw na Sabbath, nagluwas kami sa syudad. Nagduman kami sa tampi kan salog sa paglaom na igwa duman nin pamibian an mga Judio. Nagtukaw kami dangan nakipag-olay sa mga babae na nagtiripon duman. ¹⁴ An saro sa mga nagdangog samo iyo si Lydia na taga Tiatira; saro siyang negosyante nin mga tela na kolor purpura. Saro siyang parasamba sa Dios. Binuksan kan Kagurangnan an saiyang puso tanganing mag-ako kan mga sinasabi ni Pablo. ¹⁵ Nagpabunyag siya saka an saiyang pamilya. Pakatapos, inalok niya kami, “Kun ako minimidbid nindong tunay na paratubod sa Kagurangnan, duman na kamo sa harong magdagos.” Dai mi siya nasayumahan. ¹⁶ Sarong aldaw, kan kami paduman sa lugar nin pamibian, sinabat kami nin sarong daragang oripon. Igwa siya nin maraot na espiritu na nagtatao saiya nin kapangyarihan sa paghula. Dakul na kwarta an nakukua niya sa panghuhula para sa saiyang mga kagurangnan. ¹⁷ Pinagparasunod niya kami asin si Pablo mantang nagkukurahaw, “An mga tawong ini sorogoon kan Kahorohalangkaweng Dios! Ipinagbabareta ninda saindo kun paano kamo makakaligtas!” ¹⁸ Dakul na aldaw na ginibo niya ini, sagkod na naoyam si Pablo kaya nagsalingoy siya dangan sinabihan an espiritu, “Sa ngaran ni Jesu-Cristo, pinagbobotan takang lumuwas sa babaeng iyan!” Asin tolos na luminuwas an espiritu. ¹⁹ Kan maaraman kan saiyang mga kagurangnan na mayo na an saindang pagkakakwartahan, dinakop ninda si Pablo saka si Silas dangan ginuyod sinda sa atubang kan mga awtoridad sa tahaw kan plasa. ²⁰ Isinumbong sinda sa mga opisyal na Romano, “An mga Judiong ini nagpaparibok digdi sa satong syudad. ²¹ Nagtutukdo sinda nin mga kaugalean na sala sa katogonan nyatong mga Romano.” ²² Pinagsururogan kan mga tawo si Pablo asin si Silas. Ginisi kan mga opisyal an mga gubing ni Pablo asin ni Silas dangan ipinahampak an mga ini. ²³ Pakahampaka sainda nin makuri, ilinaog sinda sa bilanggoan, dangan pinabantayan sinda nin marahay. ²⁴ Kaya sosog sa pagboot, ilinaog sinda kan bantay sa pinakalaog na selda, saka ilinaog an mga bitis ninda sa luho kan duwang magabat na kahoy. ²⁵ Kan matanga na an banggi, namimibi saka nag-aawit nin himno si Pablo saka si Silas, mantang an ibang bilanggo nagdadangog sainda. ²⁶ Biglang naglinog nin makosog; nayogyog sagkod an mga pundasyon kan bilanggoan. Nagkaburuksan an mga pintoan asin nagkatarangkas an mga kadena kan gabos na bilanggo. ²⁷ Nagimata an bantay, dangan kan mahiling niyang bukas an gabos na pintoan kan bilanggoan, naghona siya na nagdurulag na an gabos na bilanggo; kaya hinugkot niya an saiyang espada ta boot niyang maghugot. ²⁸ Alagad kinurahawan siya ni Pablo, “Dai mo paggibohon iyan! Uya kami gabos!” ²⁹ Nagpakua nin ilaw an bantay, nagdalagan palaog, saka tinatakigan na nagdapa sa pamitisan ni Pablo asin ni Silas. ³⁰ Pakatapos, ilinuwas niya sinda dangan hinapot, “Ano an dapat kong gibohon tanganing makaligtas?” ³¹ Nagsimbag sinda, “Magtubod ka sa Kagurangnan na Jesus asin makakaligtas ka sagkod an saimong pamilya.” ³² An tataramon nin Kagurangnan ipinaghulit ninda saiya asin sa gabos na yaon sa saiyang harong. ³³ Kan banggi man sanang idto, hinugasan kan bantay an mga lugad ni Pablo asin ni Silas, dangan nagpabunyag siya saka an saiyang pamilya. ³⁴ Pakatapos, ipinag-iba niya sinda sa saiyang harong asin pinakakan sinda. Naogma siya asin an saiyang pamilya, huli ta nagtubod na sinda sa Dios. ³⁵ Pagkaaga, sinugo kan mga opisyal an mga pulis asin pinagbotan na butasan na an mga bilanggong idto. ³⁶ Kaya sinabihan si Pablo kan bantay, “Nagboot an mga opisyal na butasan ka na asin si Silas. Kaya pwede na kamong lumuwas; mayong mangyayari saindo.” ³⁷ Alagad sinabihan ni Pablo an mga pulis, “Hayag kaming ipinahampak asin ipinabilanggo na dai lamang siniyasat, kami na mga syudadanong Romano. Ngunyan hilom sana ninda kaming papaluwason? Dai pwede! Sinda mismo an magdigdi sa pagpaluwas samo!” ³⁸ Sinabi ini kan mga pulis sa mga opisyal na Romano; natakot an mga ini kan maaraman ninda na mga syudadanong Romano si Pablo saka si Silas. ³⁹ Kaya nagduman sinda saka naghagad nin tawad ki Pablo asin ki Silas. Pinaluwas ninda an duwa dangan pinakiolayan na humale na sa syudad. ⁴⁰ Pakaluwas sa bilanggoan, nagduman si Pablo saka si Silas sa harong ni Lydia. Nahiling ninda duman an mga tugang; pinakosog ninda an boot kan mga ini, dangan naghale na sinda.

¹ Sa pagbyahe ni Pablo saka ni Silas, nag-agi sinda sa Anfipolis saka Apolonia, sagkod na nakaabot sa Tesalonica. Igwa duman nin sarong sinagoga kan mga Judio. ² Siring sa dati niyang ugale, naglaog si Pablo sa sinagoga. Sa laog nin tolong semana, nakipagdebate siya sa mga tawo pag-aabot kan aldaw na Sabbath. An pinagbasaran niya iyo an mga Kasuratan. ³ Nagpaliwanag siya saka nagpatunay sa mga tawo na an Cristo kaipuhan na magtios, magadan, dangan mabuhay liwat. Ini an sabi ni Pablo, “An Jesus na ini na ibinabareta ko saindo, iyo an Cristo.” ⁴ An nagkapirang Judio nagtubod saka nag-ayon ki Pablo asin ki Silas. Nagtubod man an dakul na mga Griyego na maki-Dios saka an dakul na ginagalangan na babae duman. ⁵ Alagad naori an mga Judio, kaya tiniripon ninda an nagkapirang hampaslupa dangan pinaribok ninda an bilog na syudad. Sinakat ninda an harong ni Jason sa paghanap ki Pablo asin ki Silas tanganing iatubang sa mga tawo. ⁶ Kan dai ninda nakua an mga ini, ginuyod ninda si Jason saka an nagkapirang tugang asin dinara sa mga awtoridad kan syudad. Nagkurahaw sinda, “Linaog an satong syudad kan mga tawong nagpaparibok saen man sinda makaabot; ⁷ ini si Jason an nagpasakat sainda sa saiyang harong. Sinda gabos naglalapas kan mga pagboot ni Cesar huli ta nagsasabi sindang igwa nin ibang hade na an ngaran Jesus.” ⁸ Nagkariribok an mga namamanwaan saka an mga awtoridad pagkadangog ninda kan mga bagay na ini. ⁹ Kaya hinagadan ninda nin pyansa si Jason saka an mga kairiba niya bago sinda pinaluwas. ¹⁰ Pagkabanggi, isinubol tolos kan mga tugang si Pablo saka si Silas paduman sa Berea. Pag-abot ninda duman, naglaog sinda sa sinagoga kan mga Judio. ¹¹ An mga Judio duman mas andam na mag-ako kan mensahe ki kan mga idtoon sa Tesalonica. Maogma nindang inako an tataramon; aroaldaw nag-aadal sinda kan mga Kasuratan sa pagsiyasat kun totoo mananggad an pinagsasabi ni Pablo sainda. ¹² Dakul sainda an nagtubod; dakul man na Griyego an nagtubod—mga mayaman na lalaki asin babae. ¹³ Alagad kan maaraman kan mga Judio sa Tesalonica na naghulit man si Pablo kan tataramon nin Dios sa Berea, nagduman sinda dangan pinaribok an mga tawo. ¹⁴ Pinahale tolos si Pablo kan mga tugang saka pinaduman sa dagat; alagad nagpawalat sa Berea si Silas saka si Timoteo. ¹⁵ Ihinatod si Pablo kan mga nag-iriba saiya sagkod sa Atenas. Kan mabalik na sinda sa Berea, tinugon sinda ni Pablo na sabihon ki Silas asin ki Timoteo na sumunod tolos saiya sa madaling panahon. ¹⁶ Mantang naghahalat si Pablo ki Silas asin ki Timoteo duman sa Atenas, nahiling niya na pano nin mga idolo an syudad asin napurisaw siya. ¹⁷ Kaya duman sa sinagoga, nakipagdebate siya sa mga Judio asin sa mga maki-Dios; siring man duman sa plasa aroaldaw, sa mga tawong nanunumpongan niya. ¹⁸ Nakipagdebate man siya sa mga pilosopong Epicureo asin sa mga pilosopong Estoico. An nagkapira nagsabi, “Ano an pinagtataram kan nagmamadonong na ini?” An iba man nagsabi, “Garong dapit sa mga dios nin ibang lugar an pinagtataram niya.” Sinabi ninda ini huli ta naghuhulit si Pablo dapit ki Jesus asin dapit sa pagkabuhay liwat. ¹⁹ Kaya dinara ninda si Pablo sa Konseho, an Areopago, dangan hinapot siya, “Pwede mi daw maaraman kun ano ining bagong katukdoan na pinagsasabi mo? ²⁰ Huli ta an ipinapahayag mo bago para samo, kaya boot ming masabotan kun ano an kahulogan kaiyan.” ²¹ (An gabos na namamanwaan sa Atenas saka an mga dayuhan na nag-eerok duman mayong ibang gibo kundi an mag-orolay-olay saka magdangog nin anoman na bagay na bago.) ²² Nagtindog si Pablo sa tahaw kan Areopago dangan nagsabi, “Mga taga Atenas, nahihiling ko na sa gabos na bagay mga maki-Dios kamo. ²³ Huli ta sa paglakaw-lakaw ko, namasdan ko an mga lugar na pinagsasambahan nindo asin nahiling ko man an sarong altar na may nasusurat nin siring, ‘Sa Dios na Dai Midbid.’ An Dios na ini na sinasamba nindo maski dai nindo midbid, iyo an Dios na irinurukyaw ko saindo. ²⁴ An Dios na naglalang kan kinaban asin kan gabos na yaon diyan, iyo an Kagurangnan kan langit saka kan daga. Dai siya nag-eerok sa mga templo na gibo nin tawo. ²⁵ Dai man siya nangangaipo nin anoman na bagay na ikakatao nin tawo sa paglingkod saiya, huli ta siya ngani an nagtatao nin buhay saka hinangos, asin nin gabos na bagay sa gabos na tawo. ²⁶ Linalang niya an gabos na rasa sa kinaban gikan sa saro sanang tawo. Lambang linalang tinawan niya nin talaan na panahon na mabuhay asin nin lugar na eerokan. ²⁷ Ginibo niya ini tanganing hanapon ninda siya, kaiba an paglaom na makukua siya. Alagad sa katotoohan bako siyang harayo sa lambang saro sato, ²⁸ huli ta, ‘Sa saiya kita nabubuhay, naghihiro, asin nagkakaigwa nin sadiring pagkatawo;’ siring sa sinabi kan nagkapira nindong poeta, ‘Kita mananggad mga aki niya.’ ²⁹ Huli ta kita mga aki nin Dios, dai kita mag-isip na garo siya sarong ladawan na bulawan o plata o gapo, na ginibo nin tawo sosog sa saiyang kakayahan saka kadonongan. ³⁰ Dai tinawan nin Dios nin halaga an panahon kan an mga tawo dai nakamidbid saiya, alagad ngunyan pinagbobotan an gabos na tawo saen man na lugar na magbakle na. ³¹ Huli ta nagtalaan an Dios nin sarong aldaw na huhukoman niya an kinaban sa katanosan, sa paagi nin sarong tawo na pinili niya. Ini pinatotoohan niya sa gabos kan buhayon niya liwat an tawong iyan!” ³² Kan madangog ninda an sinabi ni Pablo dapit sa pagkabuhay liwat, pinagtuya-tuya siya kan iba, alagad an iba man nagsabi, “Boot ming magtaram ka giraray dapit kaini.” ³³ Dangan binayaan sinda ni Pablo. ³⁴ May nagkapirang nag-iba saiya asin nagtubod; an saro sainda iyo si Dionisio na sarong kaayon kan Areopago; igwa man nin sarong babae na an ngaran Damaris, asin nagkapira pa.

¹ Pakatapos kaini, naghale si Pablo sa Atenas asin nagduman sa Corinto. ² Nanumpongan niya duman si Aquila, sarong Judiong taga Ponto. Nag-abot pa sana si Aquila saka an agom niyang si Priscila hale sa Italia, huli ta pinahale ni Claudio sa Roma an gabos na Judio. Sinongko ni Pablo an mag-agom na ini. ³ Duman siya nag-erok sainda huli ta pareho an trabaho ninda, anas sindang paragibo nin tolda. ⁴ Lambang Sabbath, nakikipagdiskutiran siya duman sa sinagoga sa paghingowang makombenser niya an mga Judio saka an mga Griyego. ⁵ Kan mag-abot si Silas asin si Timoteo hale sa Macedonia, idinusay ni Pablo an bilog niyang panahon sa paghulit kan tataramon nin Dios. Malinaw niyang pinatotoohan sa mga Judio na si Jesus iyo an Cristo. ⁶ Kan sinalungat siya ninda saka pinag-olog-olog, pinagpag niya an alpog sa saiyang gubing dangan sinabihan sinda, “Kamo an babasolon kun kamo mapahamak; bakong ako! Magpoon ngunyan, maduman ako sa mga pagano.” ⁷ Kaya nagluwas si Pablo sa sinagoga saka nagduman sa harong nin sarong pagano na parasamba sa Dios na an ngaran Ticio Justo. An harong niya kataed sana kan sinagoga. ⁸ Si Crispo, na lider kan sinagoga, nagtubod sa Kagurangnan kaiba an bilog niyang pamilya. Dakul man na taga Corinto an nagtubod asin nagpabunyag pakadangog sa tataramon nin Dios. ⁹ Sarong banggi, nagtaram ki Pablo an Kagurangnan sa paagi nin sarong bisyon, “Dai ka matakot; padagosa an paghulit mo ¹⁰ huli ta kaiba mo ako. Dai ka maaano huli ta dakul an mga parasunod ko sa syudad na ini.” ¹¹ Kaya nag-erok si Pablo nin sarong taon may kabanga duman sa Corinto, nagtutukdo kan tataramon nin Dios. ¹² Alagad kan si Galion na an gobernador sa Grecia, nagkasararo an mga Judio tumang ki Pablo. Dinakop ninda siya, dinara sa hukoman ¹³ saka sinabihan ninda an gobernador, “An tawong ini namimirit sa mga tawo na magsamba sa Dios sa paagi na tumang sa katogonan!” ¹⁴ Mataram na kutana si Pablo, kan magsabi si Galion sa mga Judio, “Kun ini sarong bagay na maraot o sarong magabat na krimen, may dahelan akong magdangog saindo na mga Judio. ¹⁵ Alagad huli ta an kaso nindo manongod sa mga tataramon asin mga ngaran, saka dapit sa sadiri nindong katogonan, kamo na an bahala kaiyan; habo kong magin hukom kan mga bagay na ini!” ¹⁶ Kaya pinahale niya sinda sa hukoman. ¹⁷ Pinugol ninda si Sostenes na pamayo kan sinagoga saka hinampak sa atubangan kan hukoman. Alagad dai sinda pinakilabotan ni Galion. ¹⁸ Haloy pang nag-erok si Pablo sa Corinto; dangan nagpaaram siya sa mga tugang asin nagsakay pasiring sa Siria kaiba si Priscila saka si Aquila. Duman sa Cencrea, nagpaaris siya kan saiyang payo sa pag-otob nin sarong panuga na ginibo niya. ¹⁹ Pag-abot ninda sa Efeso, binayaan ni Pablo duman an mag-agom na Priscila saka Aquila. Nagduman siya sa sinagoga asin nakipagdebate sa mga Judio. ²⁰ Pinakiolayan ninda siya na maghaloy pa duman sainda, alagad nagsayuma siya. ²¹ Alagad bago siya naghale, nagsabi siya sainda, “Kun iyo iyan an kabotan nin Dios, mabalik ako saindo.” Dangan nagsakay siya hale sa Efeso. ²² Pag-abot ni Pablo sa Cesarea, nagduman siya sa Jerusalem, kinomusta an mga simbahan dangan naglugsot sa Antiokia. ²³ Pakalihis nin halipot na panahon, naghale siya sa Antiokia; dinuman niya saro-saro an mga banwaan sa rehiyon kan Galacia asin Frigia, sa pagpakosog kan pagtubod kan gabos na disipulo. ²⁴ Kan panahon na idto, nag-abot sa Efeso an sarong Judiong taga Alejandria na an ngaran Apolos. Marahay siyang magtaram saka aram niyang gayo an mga Kasuratan. ²⁵ Tinukdoan siya kan Dalan nin Kagurangnan, asin pano siya nin entusiasmo kun nagtataram asin nagtutukdo kan katotoohan manongod ki Jesus maski ngani an aram niya sana iyo an bunyag ni Juan. ²⁶ Nagtaram siya na daing takot sa laog kan sinagoga. Kan madangog siya ni Priscila asin ni Aquila, ipinag-iba siya ninda sa saindang harong, dangan duman ipinaliwanag saiya nin mas malinaw an dapit kan Dalan nin Dios. ²⁷ Kan magmawot si Apolos na magduman sa Grecia, tinabangan siya kan mga katugangan sa Efeso. Nagsurat sinda sa mga disipulo sa Grecia na akoon ninda siya. Pag-abot duman ni Apolos, natabangan niya nin marahay idtong mga nagturubod sa paagi kan biyaya nin Dios. ²⁸ Maisog na nakipagdebate siya nin hayag sa gabos na Judio; pinatunayan niya, sa paagi kan Kasuratan, na si Jesus iyo an Cristo.

¹ Mantang nasa Corinto si Apolos, nag-agi si Pablo sa kabubuldan kan probinsya sagkod na nakaabot siya sa Efeso. Natuparan niya duman an nagkapirang paratubod. ² Hinapot niya sinda, “Inako na nindo an Espiritu Santo kan kamo magtubod?” Nagsimbag sinda, “Dai pa ngani kami nakadangog na igwa nin Espiritu Santo.” ³ Naghapot giraray si Pablo, “Kun siring, anong bunyag an inako nindo?” Nagsimbag sinda, “An bunyag ni Juan.” ⁴ Sinabihan sinda ni Pablo, “Binunyagan ni Juan an mga tawong nagsolsol kan saindang kasalan; alagad sinabihan man niya sinda na dapat sindang magtubod sa sarong maabot sunod saiya, boot sabihon, ki Jesus.” ⁵ Pakadangog ninda kaini, nagpabunyag sinda sa ngaran nin Kagurangnan na Jesus. ⁶ Idinuta ni Pablo an saiyang mga kamot sainda, asin naghilig sainda an Espiritu Santo. Nagtaram sinda sa manlaen-laen na lengwahe saka nagrukyaw kan tataramon nin Dios. ⁷ Mga dose katawo sinda gabos. ⁸ Sa laog nin tolong bulan, danay na nagduman si Pablo sa sinagoga asin daing takot na nagpaliwanag sa mga tawo sa pagkombenser sainda dapit sa Kahadean nin Dios. ⁹ Alagad an iba sainda nagmatagas dapit sa Dalan nin Kagurangnan saka dai nagtubod; nagtaram sinda nin maraot sa atubangan kan mga tawo sa sinagoga. Kaya binayaan sinda ni Pablo dangan ipinag-iba an mga paratubod. Aroaldaw sa eskwelahan ni Tiranno nakikipagdebate siya. ¹⁰ Arog kaini an gibo niya sa laog nin duwang taon, kaya an gabos na tawong nag-erok sa Asia, mga Judio o bako, nakadangog kan tataramon nin Kagurangnan. ¹¹ Makangalas an mga milagro na ginibo nin Dios sa paagi ni Pablo. ¹² Maski an mga panyo saka mga epron na ginamit niya dinadara sa mga naghehelang. Naomayan an mga ini asin nagruluwas sainda an mga maraot na espiritu. ¹³ Nagkapirang Judio na naglilibot asin nagpapaluwas nin mga maraot na espiritu an nangahas na maggamit kan ngaran nin Kagurangnan na Jesus sa pagpaluwas kan mga maraot na espiritu. Sinabihan ninda an mga maraot na espiritu, “Sa ngaran ni Jesus, na ipinaghuhulit ni Pablo, pinagbobotan ko kamong lumuwas.” ¹⁴ Kaiba sa mga naggibo kaini an pitong aking lalaki nin sarong Halangkaw na Pading Judio na an ngaran Esceva. ¹⁵ Alagad sinabihan sinda kan maraot na espiritu, “Midbid ko si Jesus, midbid ko man si Pablo; alagad siisay kamo?” ¹⁶ Linuksohan sinda kan lalaking may maraot na espiritu, ginumol, asin dinaog. Kaya duminulag sinda sa harong na idto, huruba saka rulugad. ¹⁷ An nangyaring ini naaraman kan gabos na nag-eerok sa Efeso, Judio man o Griyego; kaya inabotan sinda nin makuring takot. Orog nang inomaw an ngaran ni Jesus na Kagurangnan. ¹⁸ Dakul man sa mga paratubod an nagduman; ikinumpisal ninda nin hayag an maraot nindang gibo. ¹⁹ Tinipon nin dakul na salamangkero an mga libro ninda dangan sinulo sa atubangan kan mga tawo. An halaga kan mga libro nag-abot sa singkwenta mil na kwartang plata. ²⁰ Huli sa nangyaring ini, an tataramon nin Kagurangnan orog na nakalakop asin nakapadakul nin paratubod. ²¹ Pakatapos kan mga pangyayaring ini, nagdesidir si Pablo na maglibot sa Macedonia asin Grecia bago magduman sa Jerusalem. Nagsabi siya, “Paghale ko sa Jerusalem kaipuhan magduman ako sa Roma.” ²² Pinaenot na niya sa Macedonia an duwa niyang katabang na si Timoteo saka si Erasto, mantang nag-ontok siya nin dikit na panahon sa Asia. ²³ Sa panahon man na idto nangyari an dakulang karibokan sa Efeso dahel sa Dalan nin Kagurangnan. ²⁴ May sarong platero na an ngaran Demetrio. Naggigibo siya nin mga saradit na templong plata kan diosang si Diana. Dakul an nagaganansya kan mga trabahador niya sa negosyong ini. ²⁵ Kaya tinipon niya sinda gabos, asin an iba pa na arog man sainda an trabaho dangan sinabihan, “Mga katood, aram nindo na naghahale sa negosyo tang ini an pagbuhay ta. ²⁶ Nahihiling saka nadadangog nindo kun ano an ginigibo kan Pablong ini. Sinasabi niya na an mga dios na gibo nin tawo bako daang dios. Dakul na an mga tawong napatubod niya, bako sana digdi sa Efeso kundi haros sa bilog na Asia. ²⁷ Kaya bako sanang nasa pag-alaman na an satong negosyo mawaraan nin marahay na dangog, kundi pwedeng mawaraan man nin halaga an templo kan dakulang diosa na si Diana; mahahale an kabantogan kan diosa, an diosa na sinasamba sa Asia asin sa bilog na kinaban!” ²⁸ Pagkadangog ninda kaini, naanggot sinda nin makuri dangan nagkurahaw, “Mabuhay si Diana, an diosa kan mga taga Efeso!” ²⁹ Huli kaini nagkariribok an bilog na syudad; gabos nagdaralagan pasiring sa teatro, dangan ginuyod si Gayo saka si Aristarco, an duwang taga Macedonia na kaiba ni Pablo sa biyahe. ³⁰ Boot ni Pablo na umatubang sa mga tawo, alagad dai siya tinugotan kan mga paratubod. ³¹ An nagkapirang awtoridad sa Asia, na mga katood ni Pablo, nagpatogon man saiya na dai siya magduman sa teatro. ³² Kan oras man na idto, nagkakariribok duman sa teatro: an iba nagkukurahaw nin sarong bagay; an iba laen man, huli ta an kadaklan sainda dai ngani nakakaaram kun tadaw ta nagkatiripon sinda duman. ³³ Alagad an iba man sainda naghona na si Alejandro iyo an dahelan, huli ta siya an ipinaatubang kan mga Judio duman sa enotan kan gabos. Dangan nagpasabot si Alejandro kan saiyang kamot na mag-alo an mga tawo tanganing makapaliwanag siya. ³⁴ Alagad kan maaraman ninda na saro siyang Judio, sarabay sindang nagkurahaw sa laog nin duwang oras, “Mabuhay si Diana, an diosa kan mga taga Efeso!” ³⁵ Kan napatoninong na kan sekretaryo kan syudad an mga tawo, nagsabi siya, “Mga taga Efeso, aram kan gabos na an syudad na ini kan Efeso iyo an namamahala kan templo kan bantog na diosang si Diana asin kan saiyang banal na gapo na nahulog hale sa langit. ³⁶ Mayo nin siisay man na makakanegar kan bagay na ini. Kaya dai kamo magpararibok; dai kamo maggibo nin anoman na dai ngona nindo inisip. ³⁷ Dinara nindo digdi an mga tawong ini, na dai man nagbasang-basang sa templo ni nagtaram nin maraot dapit sa satong diosa. ³⁸ Kun may sumbong si Demetrio saka an saiyang mga trabahador tumang sa kiisay man, bukas an hukoman asin igwa nin mga awtoridad; duman ninda gibohon an sumbong. ³⁹ Alagad kun igwa pa kamong isusumbong, pwedeng husayon iyan sa sarong pagtiripon na tugot kan katogonan. ⁴⁰ Huli ta kita nasa pag-alaman na isumbong na nagpaparibok ngunyan na aldaw, nin huli ta mayo kitang ikakataong dahelan sa nangyaring karibokan na ini.” ⁴¹ Pakataram niya kaini, pinapuli niya an mga tawo.

¹ Kan tapos na an kariribokan, tinipon ni Pablo an mga paratubod asin sinadol. Dangan nagpaaram siya sainda, asin nagpasiring sa Macedonia. ² Sa lambang banwa na agihan niya, pinapakosog niya an boot kan mga tugang duman, sagkod na makaabot siya sa Grecia. ³ Nag-erok siya digdi nin tolong bulan. Nag-aandam na siyang magsakay pasiring sa Siria kan maaraman niya na pinaghohomaan siya kan mga Judio. Kaya pinagmarahay niyang bumalik, asin sa Macedonia giraray siya nag-agi. ⁴ Nag-iba saiya si Sopater na taga Berea, aki ni Pirro; nag-iba man si Aristarco asin si Segundo na mga taga Tesalonica; si Gayo na taga Derbe; si Timoteo; si Tiquico asin si Trofimo na mga taga Asia. ⁵ Nag-erenot an mga tugang na ini dangan nagharalat samo sa Troas. ⁶ Pakatapos kan Pyesta kan Tinapay na Mayo nin Lebadura, nagsakay kami hale sa Filipos. Pakalihis nin limang aldaw, naabotan mi sinda sa Troas. Nagsarong semana kami duman. ⁷ Kan enot na aldaw kan semana, nagtiripon kami para sa pagbaak nin tinapay. Nagtaram si Pablo sa mga tawo sagkod sa matangang banggi, huli ta mahale na siya pagkaaga. ⁸ Duman kami nagtiripon sa sarong kwarto sa itaas na igwang dakul na ilaw. ⁹ May sarong hoben na an ngaran Eutico na nakatukaw sa bintana. Huli ta haloy nang nagparataram si Pablo, inabot si Eutico nin pirot sagkod na siya nakatorog. Kaya nahulog siya sa daga hale sa ikatolong eskalon. Gadan na siya kan poroton ninda. ¹⁰ Naglusad si Pablo sa harong, dinapaan an hoben dangan kinugos. “Dai kamo mahandal,” an sabi niya, “buhay siya!” ¹¹ Dangan nagbalik si Pablo sa itaas; binaak niya an tinapay saka nagkakan. Nakipag-olay pa siya sainda sagkod na nagsisirang na an aldaw. Dangan naghale siya. ¹² Ipinuli nindang buhay si Eutico asin naranga sinda nin marahay. ¹³ Suminakay kami sa barko pasiring sa Ason saen hahapiton mi si Pablo. Ini an sinabi niya samo huli ta manininampo siya paduman sa Ason. ¹⁴ Pagturuparan mi sa Ason, pinasakay mi siya dangan nagdagos kami sa Mitiline. ¹⁵ Naghale kami duman asin sunod na aldaw nag-abot kami sa tangod kan Quio. Pakalihis nin sarong aldaw, nag-abot kami sa Samos; sunod na aldaw nag-abot kami sa Mileto. ¹⁶ Arog kaini an biyahe mi huli ta habo nang maghapit si Pablo sa Efeso, tanganing dai siya maabala sa Asia. Nagmamadali kaya siyang makaabot sa Jerusalem, kun mapupwede, sa aldaw nin Pentecostes. ¹⁷ Hale sa Mileto, ipinaapod ni Pablo an mga kamagurangan kan simbahan sa Efeso na makipaghilingan saiya. ¹⁸ Pag-abot ninda, sinabihan sinda ni Pablo, “Aram nindo kun paano ako namuhay sa bilog na panahon na kaiba nindo ako, poon kan enot na aldaw na mag-abot ako sa Asia. ¹⁹ Naglingkod ako sa Kagurangnan na may kapakumbabaan, pagluha asin mga pagbalo dahel sa dakul na kasakitan na nag-abot sako huli sa homa kan mga Judio. ²⁰ Dai ako nagpabaya sa paghulit saindo kan ikakarahay nindo; tinukdoan ko kamo sa publiko saka sa saindong mga harong. ²¹ Pinatanidan ko an mga Judio saka an mga pagano na magbakle asin magbalik sa Dios patin magtubod sa satong Kagurangnan na Jesu-Cristo. ²² Ngunyan, sa pagkuyog sa Espiritu Santo, maduman ako sa Jerusalem maski ngani dai ko aram kun ano an mangyayari sako duman, ²³ pwera sana kan pagpatanid na ginibo sako kan Espiritu Santo na sa lambang syudad na dudumanan ko, naghahalat sako an mga kasakitan saka an bilanggoan. ²⁴ Alagad para sako mayo nin halaga an buhay ko; boot ko sanang matapos an misyon na inako ko ki Jesus na Kagurangnan, na iyo an pagpahayag kan Marahay na Bareta dapit sa biyaya nin Dios. ²⁵ ”Ngunyan aram ko na mayo sa saindo na mga pinaghulitan ko dapit kan Kahadean nin Dios an makakahiling sako giraray. ²⁶ Kaya sinasabi ko saindo ngunyan na aldaw, na kun may mapahamak saindo, bako na ako an may sala. ²⁷ Huli ta ibinareta ko saindo an bilog na katuyohan nin Dios; mayo akong itinago saindo. ²⁸ Kaya ingati nindo an saindong sadiri asin an bilog na katiriponan na ipinapaataman saindo kan Espiritu Santo. Magin pastor kamo kan simbahan nin Dios, na nagin sadiri niya huli kan kagadanan nin saiyang Aki. ²⁹ Aram ko na pakahale ko, lalaogon kamo nin mababangis na lobo asin dai ninda paliligtason an mga karnero ko. ³⁰ Maabot an panahon na an nagkapira sa saindong grupo matukdo nin kaputikan, tanganing mapasunod ninda an mga paratubod. ³¹ Kaya mag-ingat kamo. Giromdomon nindo na sa laog nin tolong taon, aldaw-banggi ko kamong tinukdoan kaiba an dakul na luha. ³² ”Ngunyan idinudusay ko kamo sa Dios asin sa mensahe kan saiyang biyaya, na mapakosog saindo saka matao kan pamana na tinatagama niya sa mga banal. ³³ Dai ko minawot an plata o bulawan o gubing nin siisay man. ³⁴ Aram man sana nindo na nagtrabaho ako tanganing magkaigwa kami kan gabos ming kaipuhan. ³⁵ Ipinahiling ko saindo sa gabos na bagay, na sa paagi nin pagtrabaho nin maigot, dapat na tabangan ta an mga maluluya, asin giromdomon an mga tataramon na sinabi kan Kagurangnan na Jesus, ‘Mas paladan an nagtatao ki kan nag-aako.’” ³⁶ Pakataram ni Pablo kaini, nagluhod siya dangan namibi kaiba ninda gabos. ³⁷ Nagtangis sinda gabos; kinugos ninda si Pablo asin hinadokan. ³⁸ Namondo sinda nin marahay sa sinabi niya na dai na siya ninda mahihiling giraray. Pakatapos, nag-iriba sinda saiya pasiring sa barko.

¹ Pakapaaram mi sainda, nagsakay kami pasiring sa Cos; sunod na aldaw, nag-abot kami sa Rodas, dangan hale duman nagpadagos kami sa Patara. ² Duman sa Patara igwa nin barko na mapasiring sa Fenecia, kaya nagsakay kami. Dangan nagbiyahe kami, ³ asin nag-abot sa lugar saen natatanaw sa parteng wala mi an isla kan Chipre. Pakatapos, nagdagos kami sa Siria; nagdoong kami sa Tiro huli ta duman may didiskargahon sa barko. ⁴ Hinanap mi duman an mga disipulo asin nakakua kami nin nagkapira; nagsarong semana kami kaiba ninda. Sa pasabong kan Espiritu Santo, sinabihan ninda si Pablo na dai magdagos sa Jerusalem. ⁵ Pakatapos kan pitong aldaw, nagpadagos na kami kan samong pagbyahe. Hinatod kami kan mga disipulo, kairiba an saindang mga agom saka mga aki, sagkod sa luwas kan syudad. Kami gabos nagluhod sa baybayon dangan namibi. ⁶ Pakatapos, nagpaaram na kami sainda, asin naglunad sa barko mantang sinda nagpuli. ⁷ Hale sa Tiro nagpadagos kami sa samuyang pagsakay, sagkod na nag-abot kami sa Tolemaida. Kinomusta mi an mga tugang duman; sarong aldaw kami sa kaibahan ninda. ⁸ Sunod na aldaw, naghale kami dangan nakaabot sa Cesarea. Nagdagos kami sa harong kan ebanghelistang si Felipe, saro siya sa pitong paralingkod na pinili sa Jerusalem. ⁹ Igwa siya nin apat na aking daraga na naghuhulit man kan tataramon nin Dios. ¹⁰ Kan nagkapirang aldaw na kami duman, may nag-abot hale sa Judea na sarong propeta na an ngaran Agabo. ¹¹ Nagdolok siya samo, kinua niya an hagkos ni Pablo saka ginapos kaiyan an sadiri niyang mga bitis saka mga kamot dangan nagsabi, “An Espiritu Santo nagsabi na an kagsadiri kan hagkos na ini gagaposon na arog kaini kan mga Judio duman sa Jerusalem, asin itatao sa mga pagano.” ¹² Kan ini madangog mi asin kan ibang tawo na yaon duman, nakimaherak kami ki Pablo na dai na siya magdagos sa Jerusalem. ¹³ Alagad nagsimbag siya, “Tadaw ta nagtatangis kamo asin pinapaluya nindo an boot ko? Andam ako bako sanang magpabilanggo kundi maski magpagadan sa Jerusalem dahel sa Kagurangnan na Jesus.” ¹⁴ Kan dai mi siya napugolan, dai na kami nagpirit. “Mangyari logod an kabotan nin Kagurangnan,” an sabi mi. ¹⁵ Pakalihis nin nagkapirang aldaw, inandam mi an samuyang mga dara dangan nagtukad kami sa Jerusalem. ¹⁶ Nag-iba man samo an nagkapirang disipulo na taga Cesarea; hinatod ninda kami sa harong ni Mnason na taga Chipre na samuyang dadagosan. Si Mnason saro sa mga nagin enot na kaayon sa pagtubod. ¹⁷ Pag-abot sa Jerusalem, maogma kaming inako kan mga tugang sa pagtubod. ¹⁸ Pagkaaga, iniba kami ni Pablo sa pagsongko ki Santiago; yaon man duman an gabos na kamagurangan kan mga paratubod. ¹⁹ Kinomusta sinda ni Pablo; isinaysay niya sainda an gabos na ginibo nin Dios sa mga pagano sa paagi kan saiyang paglingkod. ²⁰ Pakadangog kan osipon niya, nag-omaw sinda gabos sa Dios. Dangan nagsabi sinda ki Pablo, “Aram mo man sana, tugang, na rinibong Judio na an nagtubod, asin sinda gabos maimbod na parasunod kan Katogonan ni Moises. ²¹ Naosipan sinda na nagtutukdo ka daa sa gabos na Judio, na nag-eerok sa mga banwaan kan mga pagano, na bayaan ninda an Katogonan ni Moises; nagsasabi ka daa na dai ninda dapat ipaserkomsisyon an mga aki nindang lalaki o magsunod kan satong tradisyon. ²² Ano an dapat gibohon? Maaaraman nanggad ninda na nag-abot ka na. ²³ Sunoda an ipapagibo mi saimo: igwa digdi nin apat na lalaki na may panuga. ²⁴ Ipag-iba mo sinda dangan sumabay ka sainda sa seremonya nin paglinig. Ika na an magbayad kan saindang mga gasto, tanganing makapaaris sinda nin payo. Sa siring na paagi, maaaraman ninda na mayong katotoohan an mga bagay na nadangog ninda dapit saimo, ata ngani inootob mo an Katogonan ni Moises. ²⁵ Alagad manonongod sa mga pagano na nagin mga paratubod, pinadarahan mi sinda nin surat na dai sinda dapat magkakan kan anoman na idinolot sa mga dios, o kan dugo, o karne nin mga hayop na tinook, asin dai sinda dapat makidorog sa bakong agom.” ²⁶ Kaya ipinag-iba ni Pablo an apat na lalaking idto; sunod na aldaw, kaiba siya nindang naglinig kan sadiri asin naglaog sa Templo tanganing ipaaram kun sagkod nuarin matatapos an panahon nin paglinig, huli ta sa kataposan kan panahon na iyan, kaipuhan sindang magdolot nin atang para sa lambang saro sainda. ²⁷ Alagad kan madali nang matapos an pitong aldaw, nahiling si Pablo duman sa laog kan Templo kan nagkapirang Judio na taga Asia. Pinaribok ninda an mga tawo dangan dinakop ninda si Pablo. ²⁸ Nagkurahaw sinda, “Tabangi kami nindo, mga taga Israel! Iyo ini an tawong naglilibot saen man na lugar na nagtutukdo sa gabos tumang sa nasyon nin Israel, tumang sa Katogonan ni Moises asin tumang sa Templong ini. Laen pa kaini, ngunyan nag-iba pa siya nin nagkapirang mga Griyego sa laog kaining Templo kaya dinigtaan niya an banal na lugar na ini!” ²⁹ (Sinabi ninda ini huli ta nahiling ninda si Pablo sa syudad na kaiba si Trofimo na taga Efeso. Hona ninda ipinag-iba siya ni Pablo sa Templo.) ³⁰ Nakalakop sa syudad an kariribokan dangan sarabay na nagdaralagan an mga tawo; pinugol ninda si Pablo saka paguyod na ilinuwas sa Templo. Dangan sinerahan tolos an mga trangkahan. ³¹ Boot kutanang gadanon kan mga tawo si Pablo, alagad an bareta na an bilog na Jerusalem nagkakariribok nakaabot sa komandante kan tropa nin mga Romano. ³² Ipinag-iba tolos kan komandante an mga opisyal niya saka mga soldados asin nagdadalagan na nagduman sa may katawohan. Kan mahiling kan mga tawo an komandante, kaiba an mga soldados, inontok ninda an paghampak ki Pablo. ³³ Dinakop si Pablo kan komandante saka ipinagapos nin duwang kadena. Dangan hinapot kan komandante kun siisay siya asin kun ano an ginibo niya. ³⁴ Manlaen-laen an simbag na ikinurahaw kan mga tawo, kaya dai nasabotan kan komandante kun ano talaga an nangyari. Kaya pinagbotan niya an saiyang mga soldados na darahon si Pablo sa kwartel. ³⁵ Inantabayan ninda si Pablo sagkod sa hagdan, alagad huli ta nagsusurosoan an mga tawo, binuligan ninda siya. ³⁶ Dinadaguso siya kan mga tawo na nagkukurahaw, “Gadanon siya!” ³⁷ Kan ilalaog na si Pablo sa kwartel, naghapot siya sa komandante, “Pwede daw akong magtaram saimo?” Nagsabi an komandante, “Tatao kang magtaram nin Griyego? ³⁸ Bakong ika an Egipcio na dai pa nahahaloy nagparibok asin nangenot sa apat na ribong armadong rebelde duman sa kalangtadan?” ³⁹ Sinabihan siya ni Pablo, “Judio ako na taga Tarso, sa Cilicia. Syudadano ako kan bantog na syudad na ini. Tugote man akong magtaram sa mga tawo.” ⁴⁰ Tinugotan siya kan komandante, kaya nagtindog si Pablo sa hagdan dangan nagpasabot kan saiyang kamot sa mga tawo na mag-alo. Kan bako nang maribok an mga tawo, nagtaram si Pablo sainda sa lengwaheng Hebreyo:

¹ ”Mga tugang asin mga magurang, hinanyogon nindo an depensa ko!” ² Kan madangog ninda siyang nagtataram sa Hebreyo, orog sindang nagtoninong. Asin nagpadagos sa pagtaram si Pablo: ³ ”Saro akong Judio; namundag ako sa Tarso kan Cilicia, alagad nagdakula digdi sa Jerusalem. Nag-adal ako ki Gamaliel asin maigot na tinukdoan sa pagsunod kan Katogonan nin satong mga ginikanan. Siring saindo, naglingkod ako sa Dios sa bilog kong puso. ⁴ Linamag ko asin ipinagadan an mga parasunod kan Dalan na ini. Dinakop ko an mga lalaki asin mga babae saka ipinabilanggo. ⁵ Makakapagsaksi an Halangkaw na Padi saka an bilog na Konseho na totoo ining sinasabi ko. Tinawan ninda ako nin surat para sa mga tugang na Judio duman sa Damasco. Kaya nagduman ako nganing dakopon an mga paratubod dangan darahon digdi sa Jerusalem nganing padusahan. ⁶ ”Odto kaidto asin nagdadangadang na ako sa Damasco, kan biglang nagsilyab sa palibot ko an sarong liwanag hale sa langit. ⁷ Nahulog ako sa kabayo, dangan nadangog ko an sarong tingog na nagsabi, ‘Saulo, Saulo, tadaw ta pinapasakitan mo ako?’ ⁸ Naghapot ako, ‘Siisay ka, Kagurangnan?’ Nagsimbag siya, ‘Ako si Jesus na taga Nazaret, na saimong pinapasakitan.’ ⁹ Nahiling kan mga kairiba ko an liwanag alagad dai ninda nadangog an tingog kan nagtaram sako. ¹⁰ Naghapot ako, ‘Ano an dapat kong gibohon, Kagurangnan?’ Sinimbag ako kan Kagurangnan, ‘Tumindog ka asin magdagos ka sa Damasco; duman sasabihan ka kan gabos na bagay na itinalaan na gibohon mo.’ ¹¹ Nabuta ako huli kan makosog na liwanag, kaya kinabit ako kan mga kairiba ko dangan inantabayan pasiring sa Damasco. ¹² ”Igwa sa Damasco nin sarong lalaki na an ngaran Ananias, sarong tawong maki-Dios na nagkukuyog kan satong Katogonan asin ginagalangan kan gabos na Judio na nag-eerok duman. ¹³ Dinuman niya ako, nagtindog sa kataed ko saka nagsabi, ‘Tugang na Saulo, makahiling ka liwat!’ Kan oras man sanang idto nakahiling giraray ako asin nahiling ko siya. ¹⁴ Nagsabi siya, ‘Pinili ka kan Dios nin satong mga ginikanan tanganing maaraman mo an saiyang kabotan, mahiling an saiyang banal na Sorogoon, asin madangog an saiyang tingog. ¹⁵ Huli ta magigin saksi ka niya sa atubangan kan gabos na tawo dapit sa saimong nahiling saka nadangog. ¹⁶ Ngunyan, ano pa an pinaghahalat mo? Tumindog ka asin magpabunyag. Mag-apod ka sa ngaran kan Kagurangnan nganing patawadon ka kan mga kasalan mo.’ ¹⁷ ”Nagbalik ako sa Jerusalem; kan namimibi ako sa laog kan Templo, nagkaigwa ako nin bisyon. ¹⁸ Nahiling ko an Kagurangnan na nagsabi sako, ‘Maghidali ka! Maghale ka tolos sa Jerusalem, huli ta dai aakoon kan mga tawo digdi an saimong sasabihon dapit sako.’ ¹⁹ Nagsimbag ako, ‘Kagurangnan, aram ninda na dinuman ko an gabos na sinagoga, ibinilanggo saka hinampak an mga nagtutubod saimo. ²⁰ Kan gadanon si Esteban na saimong saksi, yaon ako duman. Nag-oyon ako kan paggadan saiya asin nagbantay kan mga gubing kan mga naggadan saiya.’ ²¹ Alagad sinabihan ako kan Kagurangnan, ‘Lumakaw ka, ta susugoon taka sa harayo, duman sa mga pagano.’” ²² Naghinanyog an mga tawo ki Pablo, alagad pakataram niya kaini nagpoon sindang magkurahaw, “Gadanon siya! Dai siya dapat na mabuhay!” ²³ Nagkukurahaw an mga tawo, nagwawayaway kan saindang mga gubing, asin nagpapaturon nin alpog. ²⁴ Kaya nagboot an komandanteng Romano sa mga soldados na darahon si Pablo sa kwartel, dangan hampakon tanganing mapatuga kun tadaw ta an mga Judio nagkukurahaw nin siring kaini tumang saiya. ²⁵ Alagad kan nakagapos na siya dangan hahampakon na, nagsabi si Pablo sa opisyal na yaon duman, “Tugot daw sa katogonan nindo na hampakon an sarong syudadanong Romano na dai ngona hinahatolan?” ²⁶ Kan madangog ini kan opisyal, nagduman siya sa komandante dangan nagsabi, “Ano an ginigibo mo? An lalaking iyan sarong syudadanong Romano!” ²⁷ Kaya dinolok kan komandante si Pablo saka hinapot, “Talagang syudadanong Romano ka?” “Iyo,” an simbag ni Pablo. ²⁸ Nagsabi an komandante, “Nagbayad ako nin dakulang kantidad nganing magin sarong syudadanong Romano.” Nagsimbag si Pablo, “Alagad ako syudadano huli sa pagkamundag.” ²⁹ Kaya biglang nagsiribog an mga masiyasat saiya; an komandante natakot man kan maaraman na si Pablo sarong syudadanong Romano, huli ta ipinagapos niya ini. ³⁰ Boot maaraman kan komandante kun ano talaga an sumbong kan mga Judio tumang ki Pablo, kaya kan sunod na aldaw, ipinatangkas niya an mga kadena ni Pablo saka pinatiripon an mga poon na padi saka an bilog na Konseho. Dangan ipinakua niya si Pablo saka pinaatubang sainda.

¹ Hiniling ni Pablo an mga kaayon kan Konseho dangan nagsabi, “Mga tugang! Malinig an sakuyang konsyensya dapit kan sakong pamumuhay sa atubangan nin Dios, sagkod sa aldaw na ini.” ² An Halangkaw na Padi na si Ananias nagboot sa mga tawong nakatindog sa harani ni Pablo na suntokon siya sa ngoso. ³ Nagtaram si Pablo saiya, “Papadusahan ka nin Dios—ika na pinaputing kudal! Nagtutukaw ka sa paghukom sosog sa Katogonan, alagad linalapas mo an Katogonan kan magboot ka na ipasuntok ako.” ⁴ An mga tawong yaon sa harani ni Pablo nagsabi saiya, “An pinag-insulto mo iyo an Halangkaw na Padi nin Dios.” ⁵ Nagsimbag si Pablo, “Mga tugang, dai ko aram na siya an Halangkaw na Padi. Huli ta nasusurat, ‘Dai ka dapat magtaram nin maraot dapit sa pamayo kan saimong banwaan.’” ⁶ Kan mahiling ni Pablo na an nagkapira sa konseho mga Saduceo asin an iba mga Fariseo, nagkurahaw siya, “Mga tugang! Saro akong Fariseo, gikan sa pamilya nin mga Fariseo. Sinisiyasat ako ngunyan digdi huli sa sakong paglaom na an mga gadan bubuhayon liwat!” ⁷ Pakataram niya kaini, nagpasuruhay an mga Fariseo saka an mga Saduceo; nabanga an Konseho. ⁸ (Huli ta an mga Saduceo nagsasabi na dai mabubuhay liwat an mga gadan asin mayo nin anghel o espiritu. Alagad an mga Fariseo nagtutubod sa mga bagay na ini.) ⁹ Kaya orog na nagkosog an kinurahaw; an nagkapirang paratukdo kan Katogonan na kaayon sa grupo kan mga Fariseo nagtindog saka nagsabi, “Mayo kaming nakukuang sala sa tawong ini! Tibaad nagtaram mananggad saiya an sarong espiritu o anghel!” ¹⁰ Kan nagin mainit an pasuruhay, natakot an komandante na tibaad gadanon ninda si Pablo. Kaya pinagbotan niya an mga soldados na agawon sainda si Pablo dangan ilaog sa kwartel. ¹¹ Sunod na banggi, nagtindog an Kagurangnan sa kataed ni Pablo saka nagsabi, “Dai ka matakot! Nagpatotoo ka dapit sako digdi sa Jerusalem; siring man an dapat mong gibohon duman sa Roma.” ¹² Pagkaaga, nagtiripon an nagkapirang mga Judio asin nagkaoroyon sinda na gadanon si Pablo. Nagsumpa sinda na dai makakan o mainom nin anoman sagkod na magadan ninda si Pablo. ¹³ Masobra sa kwarenta katawo an nagplano kaini. ¹⁴ Nagduman sinda sa mga poon na padi saka sa mga kamagurangan dangan nagsabi, “Nagsumpa kami gabos na dai kami makakan nin anoman sagkod na magadan mi si Pablo. ¹⁵ Kaya ngunyan, kamo saka an Konseho magpasabi sa komandanteng Romano na darahon saindo si Pablo. Magdahelan kamo na boot pa nindong makakua nin impormasyon dapit saiya. Alagad gagadanon mi siya bago siya makaabot digdi.” ¹⁶ Alagad an planong ini nadangog kan sobrino ni Pablo (an ina niya tugang ni Pablo), kaya nagduman siya sa kwartel dangan inosipan si Pablo. ¹⁷ Inapod ni Pablo an saro kan mga opisyal saka sinabihan, “Ibahan mo an hoben na ini sa komandante ta igwa siya nin isasabi saiya.” ¹⁸ Kaya ipinag-iba kan opisyal an hoben sa komandante dangan nagsabi, “Inapod ako kan bilanggong si Pablo asin nakiolay siya sako na ibahan ko saimo an hoben na ini, huli ta igwa daa siyang isasabi saimo.” ¹⁹ Kinabit kan komandante an hoben, irinayo dangan hinapot, “Ano an sasabihon mo sako?” ²⁰ Nagsimbag an hoben, “Nagkaoroyon an mga Judio na hagadon saimo na darahon si Pablo sa aga sa Konseho, sa dahelan na boot pa nindang makakua nin impormasyon dapit saiya. ²¹ Alagad dai ka magtubod sainda huli ta may sobra sa kwarenta katawo na maghihipa saiya. Gabos sinda nagsumpa na dai makakan o mainom sagkod na magadan ninda siya. Ngunyan andam na sinda asin naghahalat na sana kan saimong simbag.” ²² Nagsabi an komandante, “Dai ka magsabi sa kiisay man na isinumbong mo ini sako.” Dangan pinahale na niya an hoben. ²³ Inapod kan komandante an duwa sa saiyang mga opisyal saka sinabihan, “Andamon nindo an duwang gatos na soldados, setentang soldados na nakakabayo saka duwang gatos na paragarod, huli ta ngunyan na bangging alas nwebe, maduman kamo sa Cesarea. ²⁴ Mag-andam ka man nin mga kabayo na lulunadan ni Pablo; ihatod mo siya ki Gobernador Felix. Ingatan mo na mayong mangyari saiya sa dalan.” ²⁵ Dangan nagsurat siya nin siring kaini: ²⁶ ”Ako, si Claudio Lisias, minataong galang saimo, Kagalanggalang na Gobernador Felix. ²⁷ Dinakop kan mga Judio an lalaking ini asin diit pa nindang magadan. Alagad naaraman kong syudadanong Romano siya, kaya ipinag-iba ko an mga soldados ko dangan ilinigtas mi siya. ²⁸ Boot kong maaraman kun ano an sumbong ninda tumang saiya, kaya dinara ko siya sa saindang Konseho. ²⁹ Naaraman ko na isinumbong siya ninda manongod sa mga bagay dapit sa saindang katogonan, alagad mayo man sindang sumbong na magigin dahelan na siya gadanon o ibilanggo. ³⁰ Kan maosipan ako na pinaghuhumotan siyang gadanon, pinagmarahay kong ipadara siya tolos saimo. Sinabihan ko man an mga nagsumbong tumang saiya na isaysay saimo an saindang mga sumbong.” ³¹ Sosog sa mga ipinagboot sa mga soldados, kinua ninda si Pablo, dangan pagkabanggi ipinag-iba sa Antipatris. ³² Sunod na aldaw, an mga naglalakaw sanang mga soldados an nagbalik sa kwartel; an mga nakakabayo iyo na sana an nag-iba ki Pablo. ³³ Pag-abot ninda sa Cesarea, itinao ninda sa gobernador an surat dangan inentrega saiya si Pablo. ³⁴ Pakabasaha kan surat, hinapot kan gobernador si Pablo kun taga saen siya. Kan maaraman niya na si Pablo taga Cilicia, ³⁵ nagsabi siya, “Dadangogon taka pag-abot kan mga nagsurumbong tumang saimo.” Dangan pinabantayan niya si Pablo sa palasyo ni Herodes.

¹ Pakalihis nin limang aldaw, an Halangkaw na Padi na si Ananias nag-abot sa Cesarea kaiba an nagkapirang kamagurangan saka sarong abogado na an ngaran Tertulo. Sinabi ninda ki Gobernador Felix an mga sumbong ninda tumang ki Pablo. ² Pakaapoda ki Pablo, pinonan siyang isumbong ni Tertulo: “Kagalanggalang na Gobernador! Dahel sa marahay mong pamamahala, nagkaigwa kami nin katoninongan sa halawig na panahon. Mga mahalagang reporma an ginigibo mo para sa kauswagan kan samuyang nasyon. ³ Nakamtan mi ini gabos, asin tudok sa puso an pagpasalamat mi saimo. ⁴ Habo kong maabala taka, alagad nakikiolay ako na hinanyogon mo an samuyang halipot na isasaysay. ⁵ Naaraman mi na an tawong ini ginigikanan nin ribok. Pinaparibok niya an mga Judio saen man na lugar. Lider siya kan grupo nin mga Nazareno. ⁶ Pinagbasang-basang pa niya an Templo, kaya dinakop mi siya. [Hahatolan mi na kuta siya sosog sa samuyang Katogonan, ⁷ alagad nag-abot si Komandante Lisias asin inagaw siya samo. ⁸ Dangan nagboot si Lisias na magdigdi daa kami, na mga nagsusumbong saiya.] Kun siyasaton mo an lalaking ini, maaaraman mo saiya na an gabos ming sumbong totoo.” ⁹ An mga Judio na yaon duman nagsabi man na an gabos na sumbong totoo. ¹⁰ Dangan pinasabot kan gobernador na magtaram si Pablo. Ini an sabi ni Pablo: “Ikinakaogma ko na magdepensa sa atubangan mo, huli ta aram kong haloy ka nang hukom sa nasyon na ini. ¹¹ Doseng aldaw pa sana an nakakaagi poon na mag-abot ako sa Jerusalem sa pagsamba sa Dios—mapapatunayan mo iyan kun boot mong magsiyasat. ¹² Sa panahon na iyan, dai ako nahiling kan mga Judio na nakikidiskutir sa kiisay man duman sa Templo, ni nagpaparibok sa mga tawo, maski sa saindang mga sinagoga, o saen man sa laog kan syudad. ¹³ Kaya dai ninda mapapatunayan an mga sumbong ninda tumang sako. ¹⁴ Alagad ini an masasabi ko saimo: naglilingkod ako sa Dios nin samuyang mga ginikanan sosog sa Dalan na inaapod nindang bakong totoo; alagad tinutubod ko man an gabos na nasusurat sa Katogonan ni Moises saka sa mga libro kan mga propeta. ¹⁵ Arog ninda, naniniwala man ako na bubuhayon liwat nin Dios an mga gadan, mga banal man o bako. ¹⁶ Kaya dayaday kong hinihingowa na magkaigwa ako nin malinig na konsyensya sa atubangan nin Dios saka nin mga tawo. ¹⁷ ”Pakalihis nin nagkapirang taon na mayo ako sa Jerusalem, nagbalik ako sa pagdara nin mga limos para sa sakong banwaan asin sa pagdolot nin atang. ¹⁸ Mantang nagdodolot ako nin atang duman sa laog kan Templo, pakatapos kong maotob an seremonya nin paglinig, nahiling ako nin nagkapirang Judio na taga Asia. Dikit man sana an tawo duman asin mayo man nin ribok. ¹⁹ Idto kutanang mga Judio na nakahiling sako sa Templo an dapat magdigdi sa pagsumbong tumang sako, kun talagang igwa ako nin sala. ²⁰ O isabi kan mga tawong ini na uya digdi kun anong karatan an nakua ninda sako kan iatubang ninda ako sa Konseho ²¹ pwera kan sarong bagay na ikinurahaw ko kan umatubang ako sainda: ‘Hinuhukoman nindo ako ngunyan huli ta minatubod ako na an mga gadan mabubuhay liwat.’” ²² Pakadangog kaini ni Felix, na nakakaaram nin marahay dapit sa Dalan, inontok niya ngona an pagbista. Nagsabi siya, “Matao ako nin desisyon sa kaso nindo pag-abot na ni Komandante Lisias.” ²³ Pinagbotan ni Felix an opisyal na namamahala ki Pablo na bantayan siya, alagad tawan man siya nin dikit na katalingkasan, saka tugotan an saiyang mga katood na magdara saiya kan mga kaipuhan niya. ²⁴ Pakalihis nin nagkapirang aldaw, nag-abot si Felix kaiba an saiyang agom na si Drusila na sarong Judia. Ipinaapod niya si Pablo dangan nagdangog siya sa mga pinagtataram ni Pablo dapit sa pagtubod ki Cristo Jesus. ²⁵ Alagad kan ipinagsasaysay na ni Pablo an dapit sa matanos na buhay, pagpupugol sa sadiri, saka dapit sa maabot na paghukom, natakot si Felix kaya nagsabi siya ki Pablo, “Makakahale ka na ngunyan. Ipapaapod taka giraray kun may panahon naman ako.” ²⁶ Naglaom man si Felix na matao si Pablo nin suhol tanganing butasan siya, kaya dayaday niyang ipinapaapod si Pablo asin nakikipag-olay siya saiya. ²⁷ Pakalihis nin duwang taon, nagin kasalihid ni Felix si Porcio Festo bilang gobernador. Alagad huli ta habo ni Felix na mamondo saiya an mga Judio, pinabayaan niya si Pablo sa bilanggoan.

¹ Nag-abot si Festo sa saiyang probinsya bilang gobernador; pakalihis nin tolong aldaw, nagduman siya sa Jerusalem hale sa Cesarea. ² Dinara saiya kan mga poon na padi asin kan mga lider na Judio an sumbong ninda tumang ki Pablo. Nakiolay sinda ki Festo ³ na ibalik niya si Pablo sa Jerusalem. Igwa sinda nin plano na hipaan si Pablo sa dalan dangan gadanon. ⁴ Alagad nagsimbag si Festo, “Nabibilanggo si Pablo sa Cesarea asin mabalik ako duman sa dai mahaloy na panahon. ⁵ Paibahon nindo sako sa Cesarea an saindong mga lider; kun an tawong idto nakaginibo nin kasalan, sinda an magsumbong saiya.” ⁶ Walo o sampolong aldaw pa duman si Festo sainda bago nagbalik sa Cesarea. Sunod na aldaw, nagtukaw siya sa hukoman saka ipinakua si Pablo. ⁷ Paglaog ni Pablo, pinalibotan siya kan mga Judio na hale sa Jerusalem; isinumbong ninda siya nin mga magagabat na bagay, alagad dai man ninda napatotoohan. ⁸ Ini an depensa ni Pablo, “Mayo akong naginibong maraot tumang sa Katogonan kan mga Judio o tumang sa Templo, o tumang ki Cesar.” ⁹ Alagad habo ni Festo na mamondo saiya an mga Judio, kaya hinapot niya si Pablo, “Boot mong sa Jerusalem taka bistahon?” ¹⁰ Nagsimbag si Pablo, “Nakaatubang ako sa hukoman ni Cesar. Digdi ako dapat bistahon. Aram mong mayo akong naginibong sala sa mga Judio. ¹¹ Kun nakaginibo ako nin krimen na huli kaiyan dapat akong gadanon, aakoon ko an kagadanan. Alagad kun daing katotoohan an mga sumbong ninda tumang sako, dai ako pwedeng itao sainda nin siisay man. Maapelar ako ki Cesar.” ¹² Pakatapos na kaolayon ni Festo an saiyang konseho, sinabihan niya si Pablo, “Nag-apelar ka ki Cesar, kaya ki Cesar ka maduman.” ¹³ Pakalihis nin nagkapirang aldaw, nagduman sa Cesarea si Hadeng Agripa asin si Berenice sa pagkomusta ki Festo. ¹⁴ Kan nagkapirang aldaw na sinda duman, isinaysay ni Festo sa hade an kaso ni Pablo. Nagsabi siya, “May binayaan na bilanggo digdi si Felix. ¹⁵ Kan magduman ako sa Jerusalem, nagsumbong sako an mga poon na padi asin an mga kamagurangan kan mga Judio patin hinagad nindang hatolan ko siya. ¹⁶ Alagad sinabihan ko sinda na bakong kaugalean kan mga Romano na maghatol sa kiisay man kun dai ngona hampangon kan isinusumbong an mga nagsusumbong, dangan makapagdepensa siya tumang sa mga sumbong saiya. ¹⁷ Kaya pag-abot ninda digdi, dai ako nag-abala; sunod na aldaw nagtukaw ako sa hukoman saka ipinaapod ko an tawong idto. ¹⁸ Alagad mayo sindang isinumbong na magabat na sala na pinaghona kong isusumbong ninda. ¹⁹ An pinag-iwalan ninda iyo an dapit sa saindang paniwala asin an dapit sa saro daang Jesus na gadan na, alagad sinasabi ni Pablo na buhay siya. ²⁰ Dai ko aram kun paano ako makakakua nin impormasyon dapit sa mga bagay na ini, kaya hinapot ko si Pablo kun boot niyang sa Jerusalem siya bistahon. ²¹ Alagad nag-apelar si Pablo, kaya pinabantayan ko siya sagkod na ikapadara ko siya ki Cesar.” ²² Nagsabi si Agripa ki Festo, “Boot ko man na madangog an tawong ini.” “Madadangog mo siya sa aga,” an simbag ni Festo. ²³ Pagkaaga, nag-abot si Agripa saka si Berenice asin naglaog sa hukoman, kaiba an mga opisyal na militar saka an mga ginagalangan na tawo sa syudad. Ipinakua ni Festo si Pablo, ²⁴ saka nagsabi, “Hadeng Agripa asin kamo gabos na uya digdi: an tawong ini isinumbong kan gabos na Judio na nasa Jerusalem saka kan mga Judio na uya digdi. Nagkukurahaw sinda na dai siya dapat mabuhay, ²⁵ alagad mayo akong nakuang sala saiya tanganing hatolan siya nin kagadanan. Nag-apelar siya ki Cesar, kaya pinagmarahay kong ipadara siya saiya. ²⁶ Alagad mayo akong ikakasurat ki Cesar dapit saiya, kaya dinara ko siya digdi sa atubangan nindo, orog nang gayo sa atubangan mo, Hadeng Agripa, tanganing igwa akong ikasurat pakatapos na masiyasat nyato siya. ²⁷ Para sako, bakong tama na ipadara an sarong bilanggo kun mayong maliwanag na sumbong tumang saiya.”

¹ Sinabihan ni Agripa si Pablo, “Pwede ka nang magtaram.” Nagtaong galang si Pablo saka nagpahayag kan saiyang depensa: ² ”Masasabi kong paladan ako, Hadeng Agripa, na sa atubang mo magdepensa ako ngunyan tumang sa gabos na sumbong kan mga Judio, ³ huli ta aram mo an gabos na kaugalean saka pinagdidiskutiran kan mga Judio. Kaya nakikimaherak ako saimo na dai ka malangkag sa pagdangog sako. ⁴ ”Aram kan gabos na Judio an pamumuhay ko poon kan ako aki pa. Aram ninda an poon-poro kan sakong pamumuhay sa sadiri kong banwaan saka sa Jerusalem. ⁵ Haloy na nindang aram na kaayon ako kan pinakaestriktong grupo kan samong pagtubod—an partido kan mga Fariseo. Mapapatotoohan ninda iyan kun boot ninda. ⁶ Pinagbibista ako digdi ngunyan huli kan paglaom ko sa panuga nin Dios na ginibo niya sa samong mga ginikanan. ⁷ Ini an panuga na linalaom kan doseng tribu nin Israel sa pagsamba ninda saiya aldaw-banggi. Mahal na hade, isinusumbong ako kan mga Judio huli sa paglaom kong ini. ⁸ Tadaw ta dai kamo minatubod na binubuhay liwat nin Dios an gadan? ⁹ ”Ako man kaidto naghona na dapat kong gibohon an gabos na makakaya ko tumang sa ngaran ni Jesus na taga Nazaret. ¹⁰ Iyan an ginibo ko sa Jerusalem; bako sanang ipinabilanggo ko an mga banal huli sa kapangyarihan na inako ko sa mga poon na padi kundi kan hatolan sinda nin kagadanan, nag-oyon man ako. ¹¹ Dakul na beses na ipinahampak ko sinda sa mga sinagoga asin hiningowa kong talikdan ninda an saindang pagtubod. Anggot ako nin marahay, kaya nakaabot ako sagkod sa mga syudad nin ibang nasyon sa pagpasakit sainda. ¹² ”Ini an tuyo ko kan magduman ako sa Damasco, dara an kapangyarihan asin mga pagboot hale sa mga poon na padi. ¹³ Alagad duman sa dalan, O Hadeng Agripa, odto kaidto, nakahiling ako nin liwanag hale sa langit na mas maliwanag pa ki sa aldaw. Makasusula an liwanag sa palibot mi. ¹⁴ Nahulog kami gabos sa kabayo dangan nadangog ko an sarong tingog na nagtataram sako sa Hebreyo, ‘Saulo, Saulo, tadaw ta pinapasakitan mo ako? Ika man sana an nakukulogan huli sa ginigibo mo. Garo ka nagsisikad sa mapanas.’ ¹⁵ Naghapot ako, ‘Siisay ka, Kagurangnan?’ Nagsimbag an tingog, ‘Ako si Jesus, na pinapapasakitan mo. ¹⁶ Alagad tumindog ka! Nagpahiling ako saimo tanganing gibohon takang sorogoon ko; magigin saksi ka sa mga nahiling mo ngunyan manongod sako saka sa mga ipapahiling ko saimo ngapit. ¹⁷ Ililigtas taka sa mga taga Israel saka sa mga pagano, sa mga tawong padudumanan ko saimo. ¹⁸ Mumuklaton mo an saindang mga mata nganing makahiling sinda nin liwanag asin makahale sa kadikloman; makatalingkas sa kapangyarihan ni Satanas dangan makabalik sa Dios. Aakoon ninda an kapatawadan kan saindang mga kasalan asin an sarong lugar sa kaibahan kan mga pinabanal huli sa pagtubod sako.’ ¹⁹ ”Kaya, O Hadeng Agripa, dai ako nagsuhay sa langitnon na bisyon na sakong nahiling. ²⁰ Naghulit ako, enot sa Damasco, sunod sa Jerusalem dangan sa bilog na rehiyon nin Judea. Naghulit man ako sa mga pagano, tanganing magbakle saka magbalik sinda sa Dios, asin ipahiling sa gibo na sinda nagbakle. ²¹ Huli kaini dinakop ako kan mga Judio kan idtoon ako sa Templo, asin boot ninda akong gadanon. ²² Alagad sagkod sa aldaw na ini tinabangan ako nin Dios, kaya uya ako digdi nagpapatotoo sa gabos na tawo—sadit man o dakula. Mayo ako nin ibang sinasabi kundi an mga sinabi kan mga propeta saka ni Moises na mangyayari: ²³ na an Cristo kaipuhan na magtios dangan enot na mabuhay liwat, tanganing ihayag sa mga Judio asin sa mga pagano an ilaw nin kaligtasan.” ²⁴ Mantang nagpapahayag si Pablo kan saiyang depensa kinurahawan siya ni Festo, “Bua ka, Pablo! An sobrang adal mo iyo an nakakapabua saimo!” ²⁵ Alagad sinimbag siya ni Pablo, “Bako akong bua ginagalangan na Festo. An itinataram ko iyo an malinaw na katotoohan. ²⁶ Aram ni Hadeng Agripa an mga bagay na ini, kaya nangangahas akong magtaram saiya nin siring. Bilog an paniwala ko na naiisihan niya an gabos na ini huli ta ini dai nangyari sa sarong hilom na lugar. ²⁷ Hadeng Agripa, minatubod ka sa mga propeta? Aram ko na minatubod ka!” ²⁸ Tinaraman ni Agripa si Pablo, “Sa halipot na panahon boot mo akong magin Cristiano!” ²⁹ Nagsimbag si Pablo, “Sa halipot o sa halawig man na panahon, an pamibi ko sa Dios iyo na bako sana ika kundi an gabos na nagdadangog sako ngunyan magin Cristianong arog sako—pwera kan mga kadenang ini!” ³⁰ Dangan tuminindog an hade, an gobernador, si Berenice asin an mga kairiba ninda. ³¹ Pakaluwas ninda, nag-orolay-olay sinda, “Mayo nin naginibong anoman an tawong ini tanganing siya gadanon o ibilanggo.” ³² Sinabihan ni Agripa si Festo, “An tawong ini pwede na kutanang patalingkason kun dai siya nag-apelar ki Cesar.”

¹ Kan mapag-oyonan na magsakay kami pasiring sa Italia, inentrega ninda si Pablo saka an iba pang mga bilanggo ki Julio, sarong opisyal kan hukbong Romano na inaapod “An Tropa ni Augusto.” ² Nagsakay kami sa sarong barkong hale sa Adramitio na mahale na pasiring sa mga pantalan nin Asia. Nagsakay kami kaiba si Aristarco na taga Tesalonica, sa Macedonia. ³ Sunod na aldaw, nagdoong kami sa Sidon. Marahay an pag-ako ni Julio ki Pablo asin tinugotan siyang magsongko sa mga katood niya, tanganing matawan siya kan saiyang mga kaipuhan. ⁴ Padagos kami sa pagsakay hale sa Sidon; dahel ta sabat kami sa doros, sa ibong na gilid kan isla nin Chipre kami nag-agi na lipod sa doros. ⁵ Nag-agi kami sa tangod kan Cilicia saka Panfilia, sagkod na makaabot kami sa Mira, sarong syudad nin Licia. ⁶ Nakakua duman si Julio nin sarong barkong hale sa Alejandria na mapasiring sa Italia. Pinalunad niya kami duman. ⁷ Nagkapirang aldaw na maluwayon an pagsakay mi. Nasakitan kami sa pagbyahe bago kami nakaharani sa banwaan nin Gnido. Dai kami nakahale sa lugar na idto dahel sabat kami sa doros. Nag-agi kami sa may Salmon. ⁸ Nanghinggilid kami asin sinakit sa pagbyahe bago nakaabot sa sarong lugar na inaapod mga Marahay na Doongan, harani sa banwaan nin Lasea. ⁹ Nahaloy kami duman sagkod na magin masakit nang ipadagos nyamo an pagbyahe dahel ta nakalihis na an aldaw nin pag-ayuno. Kaya hinulitan sinda ni Pablo kaini, ¹⁰ ”Nahihiling kong magigin masakit an satong pagsakay poon digdi; mamumugtak sa pag-alaman bako sana an mga kargamento asin an barko kundi sagkod an buhay ta.” ¹¹ Alagad an dinangog kan opisyal kan mga soldados bakong an sinabi ni Pablo kundi an sinabi kan kapitan kan barko asin kan kagsadiri kaini. ¹² An pantalan na idto bakong marahay na pailihan sa panahon nin tiglipotan, kaya nag-oyon an kadaklan na magpadagos pagsakay ta tibaad makaabot lamang sinda sa Fenice. Saro ining pantalan sa Creta na atubang sa habagat-solnopan saka amihan-solnopan, dangan duman sinda pwedeng magpalihis kan tiglipotan. ¹³ Kan huminuyop an doros na habagat, naghona sinda na pwede na sindang magpadagos pagsakay. Kaya binaton ninda an angkla dangan nanghinggilid sana sinda sa isla nin Creta. ¹⁴ Alagad dai nahaloy, biglang huminuyop nin makosog hale sa isla an doros na inaapod “Amihan-sirangan.” ¹⁵ Sinakob an barko kan doros; huli ta dai kayang sumabat sa doros an barko, pinabayaan mi na sanang ipadpad ini. ¹⁶ Kan makapalipod kami sa gilid nin sarong sadit na isla na inaapod Cauda, hiningowa ming mabaton an sakayan sa barko, maski nasakitan kami bago mi iyan nagibo. ¹⁷ Pakabatona ninda kan sakayan, ginakot ninda nin darakulang pisi an barko. Natakot sinda na idagsa sa baybayon na inaapod Sirte, kaya ibinaba ninda an mga layag dangan pinabayaan na sanang ipadpad kan doros an barko. ¹⁸ Padagos an makosog na bagyo, kaya sunod na aldaw pinonan nindang ipaghulog an mga kargamento kan barko. ¹⁹ Kan ikatolong aldaw pinagtarabangan nindang ihulog an mismong mga kasangkapan kan barko. ²⁰ Dakul na aldaw na dai mi nahiling an aldaw ni an mga bitoon; padagos an makosog na bagyo. Mayo na kami nin paglaom na makaligtas pa. ²¹ Nagkapira nang aldaw na dai nagkakan an mga tawo sa barko. Kaya nagtindog si Pablo sa atubangan ninda saka nagsabi, “Kun nagdangog kutana kamo sako na dai magpadagos pagsakay hale sa Creta, nalikayan ta kutana an gabos na naraot saka nawarang ini. ²² Alagad pakosoga nindo an saindong boot! Mayo saindo nin magagadan; an barko sana an mawawasak. ²³ Huli ta kasubanggi may nagpahiling sakong sarong anghel na sinugo nin Dios na sinasamba ko asin pinaglilingkodan. ²⁴ Sinabihan ako kan anghel, ‘Dai ka matakot, Pablo, huli ta kaipuhan umatubang ka ki Cesar; dahel saimo, ililigtas nin Dios sa kagadanan an gabos na kaiba mo sa barko.’ ²⁵ Kaya mga katood, pakosoga sana an saindong boot, huli ta minatubod ako sa Dios, asin aram ko na mangyayari mananggad an sinabi sako. ²⁶ Alagad idadagsa kita sa sarong isla.” ²⁷ Katorseng banggi na kaming ipinadpad kan bagyo sa dagat nin Adriatico. Kan matanga na an banggi, naghona an mga marinero na harani na kami sa baybayon. ²⁸ Kaya tinugkad ninda an rarom kan dagat; naaraman ninda na kwarenta metros pa an rarom. Sa oroenotan, tinugkad naman ninda asin duman treynta metros an rarom. ²⁹ Natakot sinda na tibaad idagsa kami sa kagapoan kaya apat na angkla an ihinulog ninda sa olin kan barko; dangan namibi sinda na logod mag-aga na. ³⁰ An mga marinero naghingowang magdulag hale sa barko; ibinaba ninda an sakayan sa tubig asin sagin-sagin man na ihuhulog an mga angkla sa prowa kan barko. ³¹ Alagad sinabihan ni Pablo an opisyal saka an mga soldados, “Kun an mga marinero humale sa sakayan, dai kamo makakaligtas.” ³² Kaya pinutol kan mga soldados an mga pisi na nakagakod sa sakayan dangan pinabayaan nindang ianod ini. ³³ Kan madali nang mag-aga, sinadol sinda gabos ni Pablo na magkarakan maski dikit sana. Ini an sabi niya, “Ikakatorseng aldaw na ngunyan na dai kamo nagkakakan maski ano dahel sa kahandalan nindo. ³⁴ Kaya magkakan kamo; kaipuhan nindo iyan nganing kumosog kamo, huli ta mayong mapapahamak saindo.” ³⁵ Pakataram ni Pablo kaini, nagkua siya nin tinapay, nagpasalamat sa Dios sa atubangan ninda gabos, binaak niya, saka nagkakan siya. ³⁶ Nagkosog an boot kan gabos kaya nagkarakan sinda. ³⁷ Dos syentos setenta y seis katawo kami gabos sa barko. ³⁸ Pakakakan ninda, ihinulog ninda an trigo sa dagat tanganing gumian an barko. ³⁹ Pagkaaga, dai ninda namidbidan kun anong lugar an natatanaw ninda; alagad may nahiling sindang sarong look na may baybayon, kaya nag-isip sinda na kun mahihimo, padodoongon ninda an barko duman. ⁴⁰ Pinutol ninda an pisi kan mga angkla dangan binayaan sana ninda ini sa dagat. Siring man hinubad ninda an mga pisi na nakagakod sa mga timon. Dangan biniklad ninda an layag na nasa prowa tanganing ipadpad an barko pasiring sa baybayon. ⁴¹ Alagad an barko nakasadsad sa hababaw na lugar asin nabara; an prowa kan barko nakatalbong asin dai na nakahiro, mantang an olin narapak kan makosog na alon. ⁴² Boot kutana kan mga soldados na gadanon an gabos na bilanggo, tanganing mayo sainda nin makalangoy pasiring sa baybayon saka makadulag. ⁴³ Alagad boot kan opisyal ninda na iligtas si Pablo, kaya sinaway niya sinda. Nagboot siya na an mga tataong maglangoy, lumukso na sa tubig, dangan lumangoy pasiring sa baybayon; ⁴⁴ masurunod an iba na mamumugol sa mga tabla o sa mga peredasong kahoy kan barko. Sa siring na paagi, kami gabos ligtas na nakaabot sa baybayon.

¹ Kan nasa baybayon na kami, naaraman mi na an islang idto inaapod na Malta. ² Marahay an pag-ako samuya kan mga taga duman. Huli ta nag-uran asin malipot an panahon, nag-amak sinda nin kalayo asin pinadagos kami gabos. ³ Si Pablo nagtambak nin igatong. Kan ibinubugtak na niya idto sa kalayo, luminuwas an sarong rimoranon huli kan init dangan kinagat siya sa kamot. ⁴ Kan mahiling kan mga taga duman an rimoranon na nagkakalay-kalay sa kamot ni Pablo, nagpasarabi-sabi sinda, “Paragadan talaga an tawong ini, kaya maski nakaligtas siya sa dagat, dai siya itinutugot kan langit na mabuhay pa.” ⁵ Alagad an rimoranon iwinitik ni Pablo sa kalayo; mayo man lamang nin nangyari saiya. ⁶ Hinalat nindang gumatok an kamot niyang kinagat kan rimoranon o bigla siyang matumbang gadan. Alagad kan haloy na sindang naghalat, saka nahiling ninda na mayo man nin nangyayari saiya, nagliwat an saindang paghona; nagsabi sinda na si Pablo sarong dios. ⁷ Harani sa lugar na idto an mga oma na sadiri kan poon kan islang idto; an ngaran niya Publio. Marahay an pag-ako niya samo; tolong aldaw niya kaming nagin bisita. ⁸ Nangyari na an ama ni Publio kinakalentura saka may disenteriya. Dinalaw ni Pablo an naghehelang, ipinamibi niya, dinutaan kan saiyang kamot asin binolong. ⁹ Huli kaini nagduruman ki Pablo an ibang mga naghehelang sa isla asin binolong niya sinda. ¹⁰ Tinawan ninda kami nin dakul na regalo; kan mahale na kami, pinabalonan ninda kami kan samuyang kaipuhan sa pagsakay. ¹¹ Pakalihis nin tolong bulan, naglunad kami sa sarong barko na nagpalihis kan tiglipotan sa islang idto. Hale sa Alejandria an barkong ini na an ngaran, “An Kambal na Dios-dios.” ¹² Nagdoong kami sa Siracusa; tolong aldaw kami duman. ¹³ Hale duman, nanghinggilid kami sagkod na makaabot sa syudad nin Regio. Sunod na aldaw, naghuyop an doros hale sa habagat; pakalihis nin duwa pang aldaw, nag-abot kami sa banwaan nin Puteoli. ¹⁴ Nanumpongan mi duman an nagkapirang paratubod na nag-alok samo na mag-erok sainda nin sarong semana. Dangan nakaabot kami sa Roma. ¹⁵ Nabaretaan kan mga tugang sa Roma na maabot kami, kaya may nagsabat samo sa Plasa nin Apio, mantang an iba naghalat sa Tolong Sakatan na Harong. Kan mahiling sinda ni Pablo, nagpasalamat siya sa Dios asin nagkosog an saiyang boot. ¹⁶ Pag-abot mi sa Roma, tinugotan si Pablo na magkaigwa nin sadiring harong kaiba an sarong soldados na magbabantay saiya. ¹⁷ Pakalihis nin tolong aldaw, tiniripon ni Pablo an mga lider na Judio duman. Kan yaon na sinda, nagsabi siya, “Mga tugang, maski dai akong naginibong anoman tumang sa mga Judio o tumang sa mga kaugalean nin satong mga ginikanan, ibinilanggo ako sa Jerusalem saka itinao ako sa mga Romano. ¹⁸ Pakasiyasat ninda sako, boot ninda akong butasan, huli ta mayo sindang nakuang sala na maninigong padusahan nin kagadanan. ¹⁹ Alagad kan dai nag-oyon an mga Judio, napiritan akong mag-apelar ki Cesar, maski mayo akong isusumbong tumang sa kapwa ta Judio. ²⁰ Iyo ini an dahelan kun tadaw ta hinagad ko na mahiling kamo asin makipag-olay saindo. Nakakadenahan ako dahel saiya, na iyo an paglaom kan mga Israelita.” ²¹ Nagsabi sinda saiya, “Mayong surat na nag-abot samo hale sa Judea dapit saimo. An mga tugang na nagdigdi dai nagbareta dapit saimo o nagsabi nin maraot tumang saimo. ²² Kaya boot ming madangog an saimong mga sasabihon, huli ta aram ming maski saen na lugar, nagtataram an mga tawo tumang sa sektang iyan na kinabibilangan mo.” ²³ Kaya nagtalaan sinda nin sarong aldaw. Pag-abot kan aldaw na iyan, dakul na tawo an nagduman sa pinag-eerokan ni Pablo. Poon aga sagkod banggi, ipinaliwanag niya sainda an Kahadean nin Dios saka hiningowa niyang magtubod sinda ki Jesus sa paagi kan Katogonan ni Moises saka kan sinurat kan mga propeta. ²⁴ May mga nagtubod sa mga itinaram niya, alagad an iba dai. ²⁵ Huli ta dai sinda nagka-oroyon, naghale sinda pakasabi ni Pablo kaini, “Totoo mananggad an sinabi kan Espiritu Santo sa saindong mga ginikanan sa paagi ni Propeta Isaias: ²⁶ ‘Dumuman ka sa mga tawong iyan asin sabihan mo, Makakadangog kamo, alagad dai nanggad makakasabot; makakahiling kamo, alagad dai nanggad makakamaan. ²⁷ Huli ta nagin matagas an puso kan mga tawong ini; tinakpan ninda an saindang mga talinga, piniyong an saindang mga mata. Ta kun dai, nakahiling kutana sinda asin nakadangog; nakasabot kutana sinda, dangan nagbalik sako, tanganing bolongon ko sinda.’” ²⁸ Nagsabi pa si Pablo, “Kaya, dapat nindong maaraman na an mensahe nin Dios dapit sa kaligtasan ipinadara sa mga pagano; mahinanyog sinda!” ²⁹ [Pakasabi ni Pablo kaini, naghale an mga Judio na nagpapasuruhay.] ³⁰ Duwang taon na nag-erok si Pablo duman sa harong na inarkila niya. Gabos na minaduman saiya pinapadagos niya. ³¹ Hayag saka mayong olang na naghulit siya dapit sa Kahadean nin Dios asin nagtukdo dapit sa Kagurangnan na Jesu-Cristo.