1 TIMOTEO

¹ Surat na hale ki Pablo na apostol ni Cristo Jesus huli sa kabotan nin Dios na satong Paraligtas asin ni Cristo Jesus na satong paglaom. ² Para ki Timoteo na tunay kong aki sa pagtubod: Mapasaimo logod an biyaya, pagkaherak asin katoninongan kan Dios Ama saka ni Cristo Jesus na satong Kagurangnan. ³ Siring sa pakiolay ko saimo kaidto kan maduman ako sa Macedonia, boot ko na magpawalat ka sa Efeso huli ta may nagkapirang tawo duman na nagtutukdo nin mga salang doktrina, asin pagbotan mong mag-ontok sinda. ⁴ Sabihan mo sinda na lingawan na ninda ang mga leyenda saka halabang mga talaan kan mga ginikanan, huli ta magbubunga sana iyan nin diskutiran. Dai iyan nakakatabang sa plano nin Dios, na namimidbid huli sa pagtubod. ⁵ An katuyohan kan pagsugong ini iyo na pukawon an pagkamoot na minagikan sa malinig na puso asin konsyensya saka sa tunay na pagtubod. ⁶ Igwang nagkapirang tawo na tuminalikod sa mga ini asin nalagalag sa diskutiran na mayo nin halaga. ⁷ Boot nindang magin paratukdo kan katogonan nin Dios, alagad dai ninda nasasabotan an sainda mismong itinataram o an mga bagay na itinutukdo ninda. ⁸ Aram ta na an Katogonan marahay, kun ini gagamiton sa tamang paagi asin katuyohan. ⁹ Dapat nindong giromdomon na an mga katogonan ginibo bakong para sa mga tawong matanos, kundi para sa mga paralapas asin mga kriminal, para sa mga daing Dios asin mga parakasala, para sa mga bakong banal asin mga habo sa kabanalan, para sa mga paragadan kan saindang mga magurang asin mga paragadan kan kapwa, ¹⁰ para sa mga marigsok asin mga nakikidorog sa kapareho nindang lalaki o babae, para sa mga parakidnap, mga putikon, mga nagsasaksi nin putik, saka sa mga naggigibo nin anoman na tumang sa tamang katukdoan. ¹¹ An katukdoan na ini nasa Marahay na Bareta na ipinaniwala sako kan mapangyari asin banal na Dios tanganing sakong ipahayag. ¹² Nagpapasalamat ako ki Cristo Jesus na satong Kagurangnan, na nagtao sako nin kosog para sa sakong trabaho. Nagpapasalamat ako saiya huli ta ibinilang niya akong maninigo saka pinili niyang maglingkod saiya, ¹³ maski kaidto nagtaram ako nin maraot dapit saiya, nagpasakit asin naglanghad saiya. Alagad naherak sako an Dios, huli ta bako pa akong paratubod kaidto asin dai ko aram an sakong ginigibo. ¹⁴ Itinao sako kan satong Kagurangnan an saiyang nagsusupay na biyaya, kaiba an pagtubod asin pagkamoot na nasa sato huli sa pakisumaro ki Cristo Jesus. ¹⁵ An kasabihan na ini totoo asin dapat akoon saka tubodon nanggad: na nagdigdi si Cristo Jesus sa kinaban tanganing iligtas an mga parakasala. Ako an pinakamaraot sainda, ¹⁶ alagad naherak sako an Dios, tanganing sa sako, na pinakamaraot sa mga parakasala, ikapahiling ni Cristo Jesus an gabos niyang pakatios, bilang arogan kan gabos na matubod saiya saka maako nin buhay na daing kataposan. ¹⁷ Itao man logod sagkod pa man an paggalang asin an kamurawayan sa Hade na mayo nin kataposan, na mayo nin kagadanan, na dai nahihiling, iyo sanang Dios! Amen. ¹⁸ Timoteo, aki ko sa pagtubod, ipinapaniwala ko saimo an pagboot na ini sosog sa mga ipinagpropesiya kaidto dapit saimo. Gamiton mong armas an mga ipinagpropesiya dapit saimo tanganing makalaban ka nin marahay; ¹⁹ padanayon mo an saimong pagtubod saka malinig na konsyensya. May mga tawong dai sinunod an konsyensya ninda, kaya rinaot ninda an saindang pagtubod. ²⁰ Siring kaiyan an nangyari ki Himeneo asin ki Alejandro, na itinao ko logod ki Satanas, tanganing makanood sinda na dai maglanghad.

¹ Kaya enot sa gabos, nagsasadol ako na an mga paghagad, mga pamibi, mga pakimaherak, saka mga pasalamat kaipuhan idolot para sa gabos na tawo, ² para sa mga hade asin sa iba pang mga awtoridad, tanganing mamuhay kitang matiwasay, matoninong, magalang sa Dios asin ginagalangan. ³ Marahay iyan asin nakakapaogma sa Dios na satong Paraligtas, ⁴ na nagmamawot na an gabos makaligtas, saka makamidbid kan katotoohan. ⁵ Huli ta saro sana an Dios asin saro sana an tagapagultanan nin Dios saka kan mga tawo—an tawo na si Cristo Jesus. ⁶ Idinusay niya an saiyang buhay sa pagtubos kan gabos na tawo, na patunay nin Dios sa tamang panahon. ⁷ Iyan an dahelan kaya sinugo ako bilang apostol saka paratukdo sa mga pagano, tanganing ipahayag sainda an mensahe nin pagtubod asin katotoohan. Dai ako nagpuputik. Totoo an sinasabi ko! ⁸ Kaya mawot ko na sa lambang pagtiripon saen man na lugar, an mga lalaki dapat na mamibi, mag-itaas nin kamot, mayong raot sa boot o kaanggotan sa kapwa. ⁹ Boot kong an mga babae magin desente asin simple sa saindang paggubing. Magpagayon sinda bakong sa paagi nin sinalapid na buhok, mga samnong bulawan o perlas, o sa pagsulot nin mga mamahalon na gubing, ¹⁰ kundi sa paggibo nin karahayan, siring sa maninigong gibohon kan mga babaeng nagsasabing sinda maki-Dios. ¹¹ Sa saindang pag-adal, an mga babae kaipuhan toninong asin makinuyog-kuyog. ¹² Dai ko sinda tinutugotan na magtukdo o magsakop sa mga lalaki; mag-alo sana sinda. ¹³ Huli ta enot na linalang si Adan, dangan na si Eva. ¹⁴ Bakong si Adan an nadaya; an babae an nadaya saka siya an naglapas kan togon nin Dios. ¹⁵ Alagad makakaligtas an babae huli sa pangangaki, kun magdanay siya sa pagtubod, pagkamoot asin kabanalan na may kabinian.

¹ An kasabihan na ini totoo: kun igwang nagmamawot nin maigot na magin lider sa simbahan, nagmamawot siya nin marahay na trabaho. ² An lider dapat sarong tawo na mayong digta an pamumuhay. Dapat saro sana an agom niya, tataong magpugol sa sadiri, toltol sa isip, may dignidad, bukas an harong sa pagpadagos sa kapwa, marahay magtukdo. ³ Bako siya paraburat o parapakiiwal, kundi mahuyo, matoninong saka bakong makikwarta. ⁴ Dapat marahay siyang magpadalagan kan sadiri niyang pamilya, tataong magdisiplina kan saiyang mga aki nganing magin mga makinuyog-kuyog saka magalang. ⁵ Huli ta kun an sarong tawo dai tataong magpadalagan kan sadiri niyang pamilya, paano siyang makapangataman kan simbahan nin Dios? ⁶ Dapat haloy na siyang paratubod, ta kun bako, tibaad magin siyang mapaabaw-abaw asin mahatolan man siya arog kan Diablo. ⁷ Dapat ginagalangan siya kan mga tawong bakong kaayon kan simbahan tanganing dai siya mapakaraot saka mahulog sa litag kan Diablo. ⁸ An mga diakono sa simbahan dapat man na marahay an ugale saka bakong parasagin-sagin, bakong paraburat asin bakong ganid sa kwarta. ⁹ Dapat magkaigwa sinda nin malinig na konsyensya saka pusog na paniwala sa misteryo kan satong pagtubod. ¹⁰ Kaipuhan sindang baloon ngona; kun makapasar, saka papaglingkodon bilang diakono. ¹¹ An saindang mga agom dapat marahay man an ugale, bakong paralibak, dai nagbuburat asin maimbod sa gabos na bagay. ¹² An mga diakono dapat saro sana an agom, saka marahay magpasunod sa saiyang mga aki, asin marahay magpadalagan kan saiyang pamilya. ¹³ An mga diakono na nagtatrabahong maigot, ginagalangan nin tawo asin ipinapahayag ninda an kasarigan sa pagtubod ki Cristo Jesus. ¹⁴ Mantang sinusurat ko ini, linalaom kong makadiyan saimo sa madaling panahon. ¹⁵ Alagad sinusuratan taka na kan mga bagay na ini tanganing kun maabala ako, aram mo na an maninigong gawe sa pamilya nin Dios, na iyo an simbahan kan buhay na Dios, an harigi saka balwarte kan katotoohan. ¹⁶ Mayong makakanegar na totoong dakulang misteryo an satong relihiyon: Nagpahiling siya kan siya nagin tawo, pinatotoohan siya kan Espiritu Santo, asin nahiling kan mga anghel. Ipinaghulit siya sa mga nasyon, tinubod sa bilog na kinaban, dinara sa kamurawayan.

¹ Maliwanag an sinasabi kan Espiritu na sa mga huring panahon may mga tawo na mabaya sa pagtubod, asin masunod sa mga madayang espiritu saka mga katukdoan nin mga demonyo. ² An mga katukdoan na iyan pinalalakop kan mga putikon, na an konsyensya garo minarkahan nin nagbabagang lansang. ³ Ipinapangalad ninda an pag-agom asin itinutukdo ninda an pag-ayuno sa mga kakanon, na linalang nin Dios tanganing kakanon na may pasalamat kan mga nagtutubod asin nakakaaram kan katotoohan. ⁴ An gabos na linalang nin Dios marahay; mayo nin anoman na dapat isikwal, kundi akoon gabos iyan nin may pagpasalamat. ⁵ Huli ta kinokonsagra iyan kan tataramon nin Dios asin kan pamibi. ⁶ Kun itukdo mo an mga katukdoan na ini sa mga tugang, magigin marahay kang sorogoon ni Cristo Jesus, mantang ika man napapakosog sa mga tataramon kan pagtubod asin kan marahay na doktrina na saimong sinunod. ⁷ Likayan mo an mga leyenda na bakong sa Dios asin mayo nin halaga, kundi maghingowa kang mamuhay na banal. ⁸ Huli ta kun igwa nin halaga an pagpakosog sa hawak, may halaga an pagpakosog sa kabanalan, huli ta ini may panuga para sa buhay ngunyan asin para sa buhay na madatong. ⁹ An kasabihan na ini totoo asin maninigong akoon saka tubodon nanggad. ¹⁰ Naghihingowa kami saka nagtatrabaho nin maigot, huli ta ibinugtak mi an samong paglaom sa buhay na Dios na Paraligtas kan gabos, orog na idtong mga nagtutubod saiya. ¹¹ Ipagboot mo saka itukdo an mga bagay na ini. ¹² Dai mo pagtugotan an siisay man na pagbasang-basangon an saimong pagkanihoben, kundi magin kang arogan kan mga paratubod sa saimong pagtaram, sa gibo, sa pagkamoot, pagtubod, saka kabinian. ¹³ Ipadagos mo an pagbasa sa publiko kan mga Kasuratan, an paghulit, asin an pagtukdo, sagkod na umabot ako. ¹⁴ Dai mo pagpabayaan an balaog na yaon saimo, na itinao saimo kan magtaram an mga propeta asin kan idoon saimo kan mga kamagurangan an saindang mga kamot. ¹⁵ Danay ba (na) gibohon mo an mga bagay na ini saka idusay mo an bilog mong buhay sa pag-otob kaiyan, tanganing mahiling kan gabos an saimong pag-uswag. ¹⁶ Ingatan mo an saimong gibo saka pagtukdo. Padagosa an paggibo kan mga bagay na ini, huli ta sa siring na gibo makakaligtas ka sagkod an mga nagdadangog saimo.

¹ Dai mo pagsagweon an lalaking gurang saimo, kundi kaolayon mo siya na garo ama mo; an hoben na mga lalaki ibilang mo siring sa mga tugang mong lalaki, ² an gurang na mga babae siring sa saimong ina, asin an hoben na mga babae siring sa mga tugang mong babae, sa bilog na kalinigan. ³ Galangan mo an mga tunay na babaeng balo. ⁴ Kun an babaeng balo igwa nin mga aki o mga makoapo, sinda ngona an dapat mag-otob kan saindang katongdan sa sadiri nindang pamilya. Sa siring na paagi makakabalos sinda sa saindang mga magurang asin mga apo, huli ta ini an nakakapaogma sa Dios. ⁵ An tunay na babaeng balo na mayo na nin nag-aataman, bilog an pagsarig sa Dios; danay siyang namimibi aldaw-banggi sa paghagad nin tabang. ⁶ Alagad an babaeng balo na nabubuhay sa karigsokan, gadan na, maski siya buhay pa. ⁷ Itao mo sainda an mga pagboot na ini, tanganing mayo nin makuang sala sainda. ⁸ An siisay man na dai nag-aataman sa saiyang mga kadugo, orog na sa sadiri niyang pamilya, nagtalikod na sa pagtubod asin mas maraot pa siya ki kan bakong paratubod. ⁹ Iiba mo sa lista an mga babaeng balo na sesenta an edad paitaas, na dai na nagpapaagom liwat. ¹⁰ Laen pa kaiyan, dapat igwa siya nin marahay na dangog sa gibong karahayan: marahay an pagpadakula kan saiyang mga aki, nagpasakat nin dayuhan sa saiyang harong, naghanaw kan mga bitis kan mga banal, nagtaong kaginhawahan sa mga nagtitios, saka nagdusay kan saiyang buhay sa paggibo nin karahayan. ¹¹ Dai mo ipaglista an mga babaeng balo na hoben pa; huli ta kun magpaagom giraray sinda dahel kan saindang mga kamawotan, tatalikodan ninda si Cristo. ¹² Kaya magkakasala sinda huli sa paglapas kan enot nindang pangako saiya. ¹³ Laen pa kaiyan, makakanood pa sindang magsayang kan saindang panahon sa pangharong-harong; bako sana iyan kundi makakanood sindang maglibak saka makiaram sa iba, asin magtaram kan dai ninda dapat sabihon. ¹⁴ Kaya boot ko pa na an mga hoben na babaeng balo magpaagom giraray, magkaigwa nin mga aki, saka mangataman kan saindang mga harong, tanganing dai matawan nin oportunidad an satong mga kaiwal sa pagpakaraot sato. ¹⁵ Huli ta may nagkapira nang babaeng balo na nagsunod ki Satanas. ¹⁶ Alagad kun an sarong babaeng paratubod igwa nin mga kadugo na mga babaeng balo, dapat niya sindang atamanon, bakong an simbahan an pagabatan, tanganing makapangataman ini kan mga tunay na babaeng balo. ¹⁷ Dapat bayadan nin doble an mga kamagurangan na marahay an gibo bilang lider, orog na idtong nagtatrabaho nin maigot sa paghulit saka sa pagtukdo. ¹⁸ Huli ta nasasabi sa kasuratan, “Dai mo pagbusalan an ngoso kan baka kun iyan naggiginik.” Nasasabi man na, “An trabahador maninigong mag-ako kan saiyang tandan.” ¹⁹ Dai ka magdangog kan anoman na sumbong tumang sa saro kan kamagurangan pwera sa patotoo nin duwa o tolong saksi. ²⁰ Sagweon mo sa atubangan kan gabos an mga padagos na nagkakasala tanganing magkatarakot an iba. ²¹ Sa atubang nin Dios asin ni Cristo Jesus, patin kan mga banal na anghel, pinagbobotan taka na otobon an mga pagsusundon na ini na mayong pinapalaen o pinapaorog. ²² Dai ka magmadali sa pagdoon nin kamot sa pagkonsagra sa kiisay man sa trabaho nin Kagurangnan. Dai ka magpadamay sa kasalan kan iba, kundi magdanay kang malinig. ²³ Bakong tubig sana an inomon mo, kundi uminom ka man nin dikit na arak, para sa ikakarahay kan saimong tulak asin kan dayaday mong mga helang. ²⁴ May mga tawo na an kasalan hayag na nahihiling bago sinda hukoman; mantang may mga tawo na an kasalan naaaraman ngapit. ²⁵ Siring man, an marahay na mga gibo hayag na nahihiling; maski an mga bakong hayag dai magdadanay na hilom.

¹ Dapat galangan kan mga oripon an saindang mga kagurangnan, tanganing mayong maraot na masabi dapit sa ngaran nin Dios asin sa satong katukdoan. ² Dai dapat magtumang an mga oripon sa saindang mga Cristianong kagurangnan sa dahelan na magtugang sinda; kundi orog logod sindang maglingkod sainda, huli ta an nakikinabang kan saindang trabaho mga paratubod na namomotan ninda. Itukdo mo saka ihulit an mga bagay na ini. ³ Naghahambog asin mayo nin naaraman an tawong nagtutukdo nin ibang doktrina saka dai minaoyon sa totoong mga tataramon ni Jesu-Cristo, na satong Kagurangnan, dangan sa katukdoan kan satong relihiyon. Helang na niya an pakidiskutiran saka pakiiwal dapit sa anoman na bagay. An siring na gibo ginigikanan nin pagkaori, iriwal, pakaraot, mga pagsahot, ⁵ dangan pasuruhay sa tahaw nin mga tawong dai naggagamit kan saindang mga isip asin dai nakakamidbid kan katotoohan. Naghohona sinda na an relihiyon sarong paagi nin pagpayaman. ⁶ Kun iisipon, pinapayaman kan relihiyon an tawo, kun siya kontento kan anoman na yaon saiya. ⁷ Mayo kitang dinara pagdigdi sa kinaban. Mayo man kitang madadara paghale sa kinaban. ⁸ Kun igwa kita nin kakanon saka gubing, tama na iyan sato. ⁹ Alagad an mga boot yumaman nahuhulog sa sogot saka nasisiod sa dakul na mayong kahulogan saka nakakakulog na mga pagmawot, na minaguyod sainda sa karatan asin sa kapahamakan. ¹⁰ Huli ta an pagkamoot sa kwarta iyo an gamot kan gabos na karatan. Dahel sa pagkamoot sa kwarta dakul an nagbaya sa pagtubod asin nagtao iyan nin makuring kasakitan sa saindang mga puso. ¹¹ Alagad ika na tawong sadiri nin Dios, maglikay ka sa gabos na bagay na ini. Hingowahon mo an katanosan, kabanalan, pagtubod, pagkamoot, pakatagal, asin kahoyoan. ¹² Makilaban ka sa marahay na laban nin pagtubod nganing makamtan mo an premyo nin buhay na mayong kataposan, huli ta diyan ka inapod nin Dios kan ipahayag mo an saimong pagtubod sa atubangan nin dakul na saksi. ¹³ Sa atubang nin Dios na nagtatao nin buhay sa gabos, saka sa atubang ni Cristo Jesus na nagpahayag kan saiyang pagtubod sa atubangan ni Poncio Pilato, pinagbobotan taka: ¹⁴ otobon mo an mga togon saimo saka magin maimbod ka sa pagsunod kaiyan sagkod sa Aldaw kan pagbalik ni Jesu-Cristo na satong Kagurangnan. ¹⁵ Sa tamang panahon, ihahayag siya nin Dios—an Dios na banal saka iyo sanang Kagsakop, Hade nin mga hade, asin Kagurangnan nin mga kagurangnan. ¹⁶ Siya sana an mayong kagadanan; nabubuhay siya sa liwanag na mayo nin siisay man na makakadolok. Dai pa siya nahiling; dai siya nanggad mahihiling nin siisay man. Saiya an kaomawan asin an kapangyarihan na daing kataposan! Amen. ¹⁷ Pagbotan mo an mga mayaman sa kinaban na ini na dai sinda magin mapaabaw-abaw; dai sinda magsarig sa mga bagay na dai malalaoman arog baga kan kayamanan, kundi magsarig sa Dios na matinao sato kan gabos na bagay para sa satong kaogmahan. ¹⁸ Pagbotan mo sinda na magin marahay, magin mayaman sa marahay na mga gibo, magin matinao saka matinabang. ¹⁹ Sa siring na paagi, nagtitipon sinda para sa sadiri ninda nin kayamanan na magigin masarig na pundasyon para sa maabot na panahon, tanganing makamtan ninda an tunay na buhay. ²⁰ Timoteo, ingatan mo an mga bagay na ipinaniwala saimo. Likayan mo an kinabanon na mga tataramon asin mga mayong kahulogan na pasuruhay dapit sa “pakaaram” siring sa salang pag-apod kaiyan kan iba. ²¹ Igwang mga nagsabi na may “pakaaram” sinda, asin huli kaiyan nakasuhay sinda sa dalan nin pagtubod. Mapasaindo logod an biyaya nin Dios.