Taytùs

Ŋwàʼlə̀ Bol a

Taytùs

Tʉ nyʉ̀ a və diʼ a ŋwàʼlə̀ ghèn

Taytùs nko diʼ wu Jus ali ghə̀ nkaʼkə li sə diʼ wu byɨmə. Ghə̀ nshwèʼè wenə Bol a kənyʉ̀ kə muʼ gyàmtə̀ Bol a wen a shwèʼè ando Bol njèʼè nshə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ. Bol ə nyòʼ ŋwàʼlə̀ a ghèn a Taytùs a ghə̀ ntomsə ngyàmtə̀ wen ne shwèʼè a loʼ Klete. Ghə̀ ndiʼ tsu tuʼmə ə lye ji a shwèʼè ndyʉ̀ fa tsu a ngə̀ŋ Nyìngòŋ. Ŋwàʼlə̀ a ghèn ə gaʼa a tʉ nyʉ̀ ə taʼ.

Mbì kənyʉ̀ diʼ mu Bol ə dzɨŋtə li Taytùs byìʼì ntsìnə̀ a tʉtʉ ngə̀ŋ ə Nyìngòŋ diʼ nkiʼ. Bol nkùmtə alə byìʼì ntsìnə̀ ə byɨ a nghoʼ viʼi loʼ Klete nkiʼ. Kənkùmtə̀ kə kənyʉ̀ kə ndiʼ la Bol mbe tyiftə Taytùs byìʼì ji a ghə̀ diʼ nziʼi tənki tə viʼi fa tsu a ngə̀ŋ Nyìngòŋ a nə̀: Lʉmə və tovə, nə̀ ki vətovə a və diʼ ziʼi vəwenə, vəwenə a kaʼsə nziʼi vunə ki, Mbvòʼò wìʼ, nə̀ ə kòsə. Ə mwètə̀ Bol mu nyòʼ ə tyiftə Taytùs byìʼì ntsìnə̀ viʼi vəbyɨməvə, ə ntsìnə̀ mbwaʼmə be nə̀ koŋə, la kə və wenə a mbàynə̀ viʼi vətsenəvə, la kə vəwenə a ntaŋmə ko vì nə̀ kəngùmə̀ kə a ti ngə̀ŋ ə Nyìngòŋ.

Jì a və gəsə ŋwàʼlə̀ ghèn fa tsu

Kənzìtə 1.1-4

Ji a tʉtʉ ngə̀ŋ Nyìngòŋ diʼ ntsi fa tsu 1.5-6

Tə shwèʼè tə ntsentə sə a sə diʼ a ngə̀ŋ Nyìngòŋ. 2.1-15

Ji a viʼi və byɨməvə diʼ ntsi fa tsu 3.1-11

Ə gaʼa mwetə ghə̀. 3 12-15

Ətoŋtə

¹ A nyòʼo mò ə Bol ə nyòʼo ŋwàʼlə̀ ghèn. Mà dìʼ wù shyèʼ ə̀ Nyìngòŋ be diʼ wù ntɨm ə̀ Yesò Klistò. Və̀ ntsùʼ mo ə̀ tɨ̀m la mà gyamtə nè la byɨmə viʼi vi a Nyìngòŋ ə ntsuʼ li ə nto, ə be nè la vəwenə nkɨ jì nəmwèʼè yì a ghə̀ nè la viʼi ntsi a ji yì a Nyìngòŋ ə kəŋə. ² Jì nəmwèʼè aghèn ə nè la vəwenə nkɨ nəmwèʼè la Nyìngòŋ lu nè vəwenə kiʼi əbwòŋ yi a ghə̀ ko lu mè. Nyìngòŋ ko nə̀ nzhò ndzɨ̀ŋ. Əbwòŋ aghenə diʼ mu à nghʉ̀ Nyìngòŋ mibu mbi sə zìtə̀. ³ Nyìngòŋ ə mbwòŋsə̀ vəghəŋ, ə nè la viʼi nkɨ ntɨm ə wen aghèn a zhʉ yì a ghə̀ nkəŋə, gaʼa la ma ə nshyə̀ʼtə̀ à viʼi. ⁴ Mà nyòʼò à wù a Taytùs. Wù dìʼ no nkàyntə̀ wàyn ghom byìʼàndo yowù kìʼ tò byɨmə mùʼ. Nyìngòŋ wenə̀ mbwòŋsə̀ vəghəŋ ə Yesò Klistò a dìʼ ətyɨm ə jùŋ ghə̀ à wù ə ne la wu ntsi tò nə̀ mbwaʼmə̀.

Əshyèʼ a Taytùs ə̀ nkiʼi nè a loʼ Klete

⁵ Mà tə̀ ghʉ̀sə wù a Klete la wù myetə shyèʼ yi a ghə̀ tə̀ fàŋ tsu ə̀ bè tsùʼtə vəchəʼ və ngə̀ŋ Nyìngòŋ no a ntə̀ʼ ko ando mà tə gàʼ à wù. ⁶ Chəʼ ngə̀ŋ Nyìngòŋ diʼ ndiʼ wìʼ yì a və ko ghàm mə ə wen a nyʉ̀ mu ghə̀ ne li, kiʼ tò wùwì muʼ. A diʼ ndiʼ wìʼ a vunə wen diʼ viʼi vəbyɨməvə, zhʉmə, kènla vəwenə tsi ntsìnə̀ kətolə̀. ⁷ Ando kətʉ a ngə̀ŋ Nyìngòŋ dìʼ wù shwèʼ Nyìngòŋ, ghə̀ diʼ ndiʼ wìʼ a viʼi ko ghàmə̀ wen. Ghə̀ ko diʼ ə nzəʼtə̀ viʼi ko be dzàŋsə̀ fwisə̀ tin. Ghə̀ ko diʼ ə nyʉ məlyʉ̀ʼ bomə̀ ko be nè nyʉ̀ to kətolə̀. Ashɨ wen ko diʼ mbàŋə̀ a ko. ⁸ Ghə̀ diʼ ndiʼ wìʼ a ghə̀ shisə̀ viʼi ghayn, be kòŋə̀ ə nè nyʉ̀ juŋəvə. Ghə̀ diʼ ndiʼ wìʼ a ghə̀ kɨ əghaʼa wenə wen be diʼ wù kənyʉ̀ kə tɨməkə, laynə be kiʼ ətyɨm ə bwaʼmə ghə̀. ⁹ Ghə̀ diʼ nshɨ̀tə̀ ghaʼa ntɨm ə jùŋ yì ando və ndìʼsə̀. Ghə̀ dìʼ be ziʼi viʼi nə̀ nyʉ̀ vyi a Nyìngòŋ ə kəŋə, be dìʼì à viʼi a və tyenə ziʼi aghenə la vəwenə nè li ə nshwè. ¹⁰ Mà gàʼà alə̀ byìʼàndo viʼi diʼ no vəghoʼo a və ko zhʉ gɨ̀, gàʼà tò əgàʼ zɨmghə be lobtə̀ viʼi. Nyʉ̀ avenə tùʼù nè vəjew vyi ə bwensə li ə sə dzɨ̀mtə̀ Klistò. ¹¹ Wù diʼi chiʼtə təchʉ̀ tə vəwenə byìʼàndo vəwenə kwenə à wìʼ a kəbəŋ vəwenə byɨ̀sə no nyʉ̀ ətsèm nə̀ ziʼi byɨghə aghenə. Vəwenə dìʼsə̀ viʼi nə̀ nyʉ̀ a vəwenə a və ko yi ndiʼ ndìʼsə̀ tò byìʼàndo vəwenə kəŋ kiʼi ko. ¹² Wu tofə viʼi Klete tsen ə̀ ngàʼa la, “Viʼi Klete diʼ viʼi zho ndzɨ̀ŋsə, tsi tò nə̀ nyamsə toʼ sə byɨsə, be diʼ və zhɨ kədyàŋ”. ¹³ Wìʼ aghèn ə̀ ngàʼa tò nəmwèʼè. Kə lə dìʼì la wù diʼ kəŋkə̀ vəwenə nə̀ kədyòʼ kə, tisə vəwenə ndi vəwenə byɨmə tò kənyʉ̀ kì a kə diʼì nəmwèʼè ¹⁴ kò vəwenə mbe zhʉ mətitì mə nzɨmə̀ ə̀ vəjew ko mbe ghʉ kətʉ a təsoʼ a viʼi a və tensə̀ nəmwèʼè ə ku. ¹⁵ Əfò tsèm ə laynə à viʼi a tətyɨm tə vəwenə tə laynə, alì ko kəfo kə laynə à viʼi a tətyɨm tə vəwenə tə ko laynə kènla vəwenə byɨmə à Klistò byìʼàndo tətyɨm tə vəwenə, nə̀ təkwòʼtə̀ tə vəwenə tə sə diʼ mu tə byɨf li. ¹⁶ Vəwenə gàʼà la vəwenə kɨ Nyìngòŋ alì ntsìnə̀sə vəwenə sə dìʼì la vəwenə tyenə wen. Ntsìnə̀sə vəwenə sə nyèlə̀. Vəwenə to kətʉ ko a ndiʼ la vəwenə kwʉ̀ʼʉ̀ ənè tè kənyʉ̀ kə jùŋə kə kətsenkə.

Ənyʉ̀ juŋəvə vi a və diʼ ə nziʼi

¹ Fà wu ə Taytùs, wù diʼ ndìʼsə̀ viʼi nə̀ nyʉ̀ juŋəvə vi a və nè la viʼi ə ntsi a nkàyn ² Dìʼsə lyʉmə vətovə la vəwenə nghaʼa təwen tə vəwenə, nè nyʉ̀ a ji a viʼi a ngumlə̀ vəwenə, nè nyʉ̀ nə̀ tofə. Vəwenə diʼ ghaʼ byɨmə vəwenə ghə̀ to be nkɨ ə nwensə̀. ³ Wù bè diʼ əziʼi ki vətovə to a ndə̀ŋndəŋ jì la vəwenə ntsi a nə̀ viʼi a vəwenə ku li tyɨm vəwenə à Nyìngòŋ, kə vəwenə gàʼà ənyʉ̀ byɨvə byìʼì viʼi vətsenvə, kèn la vəwenə nyʉ məlyʉ̀ʼ bomə̀. Vəwenə diʼ ə ndìʼsə̀ tò ənyʉ̀ juŋəvə ⁴ ndi vəwenə ədìʼsə ki a və làm tò lamə la vəwenə nkòŋə̀ vəlɨm və vəwenə bènə̀ vunə vəwenə. ⁵ Ki vətokəvə avenə diʼ ndìʼsə̀ ki a və bò làm tò lamə la vəwenə nghaʼa təwen tə vəwenə be laynə à vəwenə ntsìnə̀sə, shwèʼè à vəwenə aloʼ, tùʼmə̀ be zhʉmə̀ vəlɨm və vəwenə, ndi kə wìʼ à nkiʼ no kənyʉ̀ kə byɨkə kətsenkə gàʼ byìʼì kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ. ⁶ Wù diʼ be dìʼsə mbvòʼò wìʼ to ndə̀ŋndəŋ əjì la vəwenə nghaʼa təwen tə vəwenə. ⁷ No nkàyntə̀ wù a Taytùs diʼ ndìʼì kəchwitə kə jùŋə kə no tè a gho yì a wù nè. Ghaʼ əziʼi wu ghə̀ to; kə wù lyɨ̀ a dem a dem. ⁸ Ə ndìʼsə̀ tò kənyʉ̀ a kə diʼì nəmwèʼè ndiʼi kə viʼi be a nkiʼi kənyʉ̀ əgàʼ byìʼì kəwenkə ndi ətʉ viʼi kəbàyn ə vəghəŋ ndiʼ ando vəwenə ko be a kiʼi kənyʉ̀ kəbyɨkə gàʼ byìʼì vəghəŋ. ⁹ Dìʼsə̀ əkòs la vəwenə nzhʉ gɨ̀sə vətì və shwèʼ və vəwenə be nè ənyʉ̀ tsèm a ji a vəwenə a nsaŋlə̀. Vəwenə ko diʼ nsoʼtə vətì və shwèʼ və vəwenə. ¹⁰ Gaʼa à əkòs avenə la kə vəwenə a ntsoŋə fà vətì və shwèʼ və vəwenə, alì la vəwenə diʼ ə mbòŋsə̀ dìʼì à vətì və shyèʼ və vəwenə la vəwenə kwʉʼʉ̀ li ə və nchoʼsə̀ vəwenə ndi və nyenə la əziʼi Nyìngòŋ ə mbwòŋsə̀ vəghəŋ ə bòŋə̀ tò a jisə sə̀tsèm. ¹¹ Kə diʼ alə̀ byìʼàndo Nyìngòŋ ə diʼ li boŋə tyɨm ə wen a ghə̀ ə nvi ə bwòŋsə̀ viʼi vətsèm. ¹² Adìʼ əbòŋə tyɨm ə̀ Nyìngòŋ aghenə a ghə̀ dìʼsə̀ vəghəŋ la vəghəŋ ghʉsə ntsìnə̀ yì a Nyìngòŋ ə ko kòŋ bènə̀ koŋə fo nse, ə ntsi nə̀ mbwaʼmə̀, tsi ntsìnə̀ tɨmə be tsi a ji a Nyìngòŋ ə kəŋə a mbi ashyə̀. ¹³ Adìʼ a ji aghèn a vəghəŋ diʼ ntsi fa tsu ando vəghəŋ ə kə̀ʼtə̀ kətsi kə kanəkə kì a Nyìngòŋ ə mbwòŋsə̀ vəghəŋ və Yesò Klistò a ghə̀ kiʼi kədyòʼ kə gho kə lu bwènə̀ vì. ¹⁴ Ghə̀ nku li ə̀wen ə wen ə̀ zèn ətʉ vəghəŋ fa mbyɨsə no sətsèm ə̀ bè nè la vəghəŋ layn ə̀ kwʉ̀ʼ ə ndiʼ viʼi wen a və kòŋə̀ ə nè tò ənyʉ̀ juŋəvə. ¹⁵ Dìʼsə̀ nyʉ̀ venə, tyɨftə vəwenə be kəŋkə̀ vəwenə nə̀ àdyoʼ no tsèm a wu kiʼì a vəwenə a kətʉ. Kə a mòʼtə la wìʼ à chàs wù!

Ntsìnə̀ a viʼi vəbyɨməvə diʼ əntsi

¹ Kùmtə à viʼi vyə la vəwenə nshiʼsə̀ təwen tə vəwenə à tʉtʉ vəwenə bènə̀ viʼi a və soʼo vəwenə, zhʉ gɨ̀ be bvʉ̀tə̀ ənè shyèʼ jùŋə ghə̀ no mənzhʉ̀ ntsèm. ² Gàʼa à vəwenə la kə vəwenə à ngàʼà nyʉ̀ byɨvə byìʼì viʼi, la vəwenə mbòŋsə̀ tsi ntsìnə̀ ə bwaʼmə à viʼi vətsèm, ku ndoŋ wenə̀ viʼi vətsèm be tsi ntsìnə̀ shiʼsə̀ wèn. ³ Andìʼ a mbì nkàyntə̀ vəghəŋ ə̀ dzɨ̀ŋtə̀ kèn la vəghəŋ ə zhʉ gɨ̀ be nè shwè. Vəghəŋ ndìʼ əkòs à tənkì tə nyʉ̀ mbi, be nè no ghò a vəghəŋ ə̀ nkòŋ ənè. Vəghəŋ ə ntsi tò a ne ənyʉ̀ byɨvə be shəmə, viʼi bàynə̀ vəghəŋ, vəghəŋ be kiʼ kəbàyn à vəghəŋ a ntìntìn, ⁴ alì no a zhʉ̀ kò a njùŋ bènə̀ ə̀kòŋ ə Nyìngòŋ ə mbwòŋsə̀ vəghəŋ ə̀ mfʉ ⁵ ghə̀ bwòŋsə̀ vəghəŋ. Ghə̀ ko ə̀ mbwòŋsə̀ vəghəŋ la vəghəŋ nè kənyʉ̀ kə jùŋə kə kətsenkə alì ghə̀ mbwòŋsə̀ vəghəŋ byìʼì kusə nshinsə wen əchò fà kəzhwì kə ŋwoʼkə. Kəzhwì kə ŋwoʼkə akènkə shʉ li vəghəŋ,vəghəŋ ə nlayn ə̀ mbe ku ntsìnə̀ fi à vəghəŋ. ⁶ Nyìngòŋ ə̀ nkuli kəzhwì kə ŋwoʼkə no kə ghoʼo à vəghəŋ əchò fà Yesò Klistò ə mbwòŋsə̀ vəghəŋ. ⁷ Nyìngòŋ ə nè alə̀ ndi vəghəŋ ə ndiʼ viʼi kənyʉ̀ kə tɨməkə chò fà boŋə tyɨm ə wen. A ji aghèn vəghəŋ lù kiʼi ə̀bwòŋ yi a ghə̀ ko lu mè. ⁸ Əgàʼ aghenə diʼ nəmwèʼè. Mà kəŋə la wù ə nshɨ̀tə̀ dìʼsə̀ ənyʉ̀ venə a mà gàʼà lə̀ ndi viʼi vyi a və byɨmə li à Nyìngòŋ ə ntùʼmə̀ be ghʉ tətyɨm tə vəwenə ə nè tò ənyʉ̀ juŋəvə. Ənyʉ̀ avenə gyàmtə̀ viʼi. ⁹ Kə a kwen a bèsə̀ nyʉ̀ a və ko kiʼ ətof, ə̀ be ə ntaŋtə təzhiʼ tə vətìʼ və vəghəŋ və mbì. Kə a kwen a ntaŋ nə̀ əsoyn kùmə̀ ə̀soʼ. Ənyʉ̀ kədyàŋ kədyàŋ avenə ko gyàmtə̀ wìʼ no kənyʉ̀ kətsenkə. ¹⁰ Wìʼ ə mvì nə̀ kəngə̀sə̀ kə, wu pfàntə̀ wen əzaʼa aghayn à bò. Wìʼ ayì faŋ ke kwitə, wù ghʉ̀sə dyʉ̀ nə̀ wen, ¹¹ kɨ la nki wìʼ aghèn ko bè kiʼ əkwoʼtə tɨməghə. Ənyʉ̀ byɨvə wen be dìʼì la ghə̀ dìʼ wu byɨ a ashɨ Nyìngòŋ.

Kətyɨftə kəmyètəkə

¹² No a zhʉ kò a mà təmə̀ Atemàs ko Tychicùs à wù, taŋkə la wù vi ə̀ yèn mo a Nikobolìs byìʼàndo mà ghʉ li la mà ndiʼ tò tsu a byɨ̀ŋ ghèn. ¹³ Zenàs ə wù soʼò nsoʼsə wenə̀ Abolòs nè sə nlù, wu gyàmtə̀ ku no tè gho ayì a vəwenə kəŋ əlù nə̀ kəwenkə ndi vəwenə zaŋsə. ¹⁴ Viʼi və byɨməvə vəghəŋ diʼ əmwòmsə̀ ənè tò ənyʉ̀ juŋəvə, kiʼ ə̀fo, vəwenə ngyàmtə̀ viʼi a vəwenə ko kiʼ. Kə vəwenə à ntsi ntsìnə̀ a ghə̀ ko kiʼ əse. ¹⁵ Viʼi vi a yo vəwenə diʼ a shen tɨmə̀ ətoŋtə à wù. Toŋtə ndoŋsə shyə̀sə afì a diʼì viʼi və byɨməvə. Nyìngòŋ diʼ boŋə tyɨm ə wen à ghə̀ŋ no vətsèm.