Filìbay

Ŋwàʼlə̀ Bol a viʼi

Filìbay

Tʉ nyʉ̀ a və diʼ a ŋwàʼlə̀ ghèn

Bol ə nyòʼò ŋwàʼlə̀ ghèn a viʼi və byɨməvə a ntə̀ʼ Filìbay ashə ə Màsìdonìyà. A əsoʼ to fòyn Lum ashə lòʼ ghèn. Bol nyòʼò ŋwàʼlə̀ ghèn, diʼ a ngə̀ŋ nfɨŋ.

Nò kənyʉ̀ ki a kə tenə Bol la ghə̀ nyòʼ ŋwàʼlə̀ ghèn ndiʼ la ghə̀ nkəŋ ə ku kəzòŋ a viʼi Filìbay kumə ə gyamtə yì a vəwenə ntɨm a wen. Ghə̀ nyoʼo kəŋ ə nè la vəwenə kiʼ ətyɨm ə toghə a vəwenə əbyɨmə no tèbe ando ghə̀ nyenə ngəʼ, vəwenə be yenə. Ghə̀ nyoʼo ə sə sensə vəwenə la kə vəwenə nə̀ kuʼsə əwèn. Ghə̀ ngaʼa la vəwenə ə̀ boŋsə lyɨ shisə təwèn tə vəwenə a nse to nə̀ Yesò. Ghə̀ ndzɨ̀ŋtə li a vəwenə la à nkiʼi Nyìngòŋ ə kiʼ ətyɨm ə jùŋə ghə̀ ə nè la vəwenə ə̀ ntsi wenə Yesò to a kənyʉ̀ kə mùʼ. Nyìngòŋ ə̀ kiʼi ətyɨm ə jùŋə ghə̀ a yenə byìʼì əbyɨmə ə vəwenə, a kodiʼ byìʼì ando vəwenə ə̀ zhʉ Əsoʼ ə viʼi Jus. Ghə̀ nyòʼò li shə̀ʼtə̀ saŋlə nə̀ mbwaʼmə yì a Nyìngòŋ ə ku a viʼi vyi a və tsi wenə və Klistò a kənyʉ̀ kə mùʼ.

Ghə̀ diʼi li a ŋwàʼlə̀ na ghèn la ghə̀ ə̀ kòŋ ntsèntə̀ ə viʼi Nyìngòŋ na yì a Filìbay no nànto.

Jì a və gəsə ŋwàʼlə̀ ghèn fa tsu

Ə zìtə̀ (1.1-11)

Ənyʉ̀ kumə Bol (1.12-26)

Ntsìnə̀ wù ə byɨmə diʼ ə fɨsə ghə̀ Klistò (1.27–2.18)

Ənyʉ̀ vyi a Bol bàtə kumə Timotì wenə Èbàfàlòditùs (2.19-30)

Ə pfantə kumə viʼi kəbàyn nə̀ nyʉ̀, a zhʉ̀ a və to (3.1–4.9)

Bol ku kəzòŋ ndoŋsə wensə a Filìbay (4.10-20)

Ə mwetə (4.21-23)

Bol tɨmə toŋtə

¹ A nyòʼò mò Bol yo Timotì nyoʼo ŋwàʼlə̀ ghèn, yes diʼ viʼi əshwèʼ ə Yesò Klistò. Yes nyòʼò a ghə̀ŋ vyi a ghə̀ŋ kù li təwenə tyəŋtə a Nyìngòŋ a Filìbay no və tsèm ə sədiʼ ghə̀ŋ və Yesò Klistò. Yes ə nyoʼo tamə a ghə̀ŋ ə tʉtʉ ngə̀ŋ Nyìngòŋ nə̀ viʼi və shyèʼ və. ² Nyìngòŋ ə Tìʼ vəghəŋ wenə Bobo Yesò Klistò diʼi ətyɨm ə jùŋə ghə̀ a ghə̀ŋ, ə kù mbwaʼmə a ghə̀ŋ.

Bol jɨ̀m a viʼi və byɨməvə

³ Ma kù kəzòŋ a Nyìngòŋ a ma kuʼsə no zhʉ̀ko a mà kwòʼtə ghə̀ŋ, ⁴ Ma diʼ nə̀ saŋlə a zhʉ ma jɨ̀mə̀ a ghə̀ŋ no zhʉ̀ko. ⁵ Ma kù kəzòŋ alə̀ byìʼì ando ghə̀ŋ gyàmtə̀ li mò ə shə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ ghèn ə zìtə̀ fa kətsi yi a ghə̀ŋ zhʉ ntɨm na ghèn ə zàʼa fa layn. ⁶ Ma be ku alə̀ byìʼì ando ma kɨli nəmwèʼè la shyèʼ ə jùŋghə ghenə a Nyìngòŋ ə zìtə̀ a ghə̀ŋ a ntìntìn lə dyʉ̀ to nə̀ mbì ə zàʼa fa kətsi yi a Yesò Klistò lù bwenə vì. ⁷ Mà zizi ko ma lu faŋ ke ə̀ ku to alə kumə ghə̀ŋ və tsèm byìʼì ando ma kòŋ ghə̀ŋ nəkwoŋ. Nyìngòŋ ə tom li kəvu, vəghəŋ sə ə̀ shyèʼ to muʼ, kò ma diʼ a nfɨŋ, kò ma ti nchwò nsòʼ kumə ntɨm ə jùŋ. Nyìngòŋ diʼi li ətyɨm ə jùŋ ghə̀ ə wen a vəghəŋ no vətsèm ando vəghəŋ ə shwèʼ a wen. ⁸ Nyìngòŋ zi ghə̀ tɨmə a nə̀ ncho nsoʼ la ma kòŋ ghə̀ŋ no nə̀ tyɨm ə ghomə no tsèm nə̀ kòŋ yì a Yesò Klistò ə diʼi fa wen ngə̀ŋ.

⁹ Ma jɨ̀mə̀ la əkòŋ ghə̀ŋ a Nyìngòŋ nə yi ghə̀ŋ kiʼ a ghə̀ŋ təwen ə tò dyʉ̀ to nə̀ mbì be jɨ̀mə̀ la ghə̀ŋ kɨ ənyʉ̀ Nyìngòŋ, be kɨ nəkwoŋ fa nyʉ̀ byɨvə benə nyʉ̀ jùŋvə. ¹⁰ Ma jɨ̀mə̀ alə̀ ndiʼ ghə̀ŋ kɨ kənyʉ̀ ki a kə bòŋ kwʉ̀ʼʉ̀ ə lu ndiʼ ə̀ laynə a kə̀ʼə̀ Nyìngòŋ, ko ndiʼ la ghə̀ŋ kiʼi ə mbyɨ, ko wìʼ ə ghamə tebè ghə̀ŋ a kənyʉ̀ a kətsi yi a Yesò lə bwenə vì. ¹¹ Kə sətsen ə ndiʼ alə̀ Yesò Klistò a nè, ghə̀ŋ ne ntsi ntsìnə̀ ə tɨmə, ndi viʼi yen ə ku əkuʼsə a Nyìngòŋ ə, be bwomsə wen.

Ətɨmə jùŋ ə saykə dyʉ̀ ando Bol diʼ a nfɨŋ

¹² Vəlemə, ma kəŋ la ghə̀ŋ kɨ la nyʉ̀ venə a və fʉ̀ a mò boŋsə gyamtə ə ne la ntɨm ə jùŋ ə dyʉ̀ nə̀ mbì. ¹³ Nò vəsugyèʼ vyi a və ntsɨŋ ntuʼ no və tsèm, nə̀ viʼi ashə no və tsèm ə kɨ la ma diʼ a ngə̀ŋ nfɨŋ byìʼì ando ma shyèʼ a Yesò. ¹⁴ Ngə̀ŋ nfɨŋ ghèn a ma diʼi tsu nè li viʼi və byɨməvə be tuʼ ku tətyɨm tə vəwenə a Bobo. Vəwenə sə shə̀ʼtə̀ ntɨmə Nyìngòŋ luwen nə̀ ətyɨm ə toghə, ko və fwàynə̀ tebè wìʼ.

¹⁵ Viʼi vətsenvə əshəʼtə ntɨm ə jùŋ Yesò byìʼì kənghə̀ʼ ə be diʼ la vəwenə ə chò mo ando vəwenə yènə ando shyèʼ ə ghomə əshɨtə dyʉ̀, ali, vətsevə shə̀ʼtə̀ ntɨm a ghèn no nə̀ ətyɨm ə jùŋə̀ ghə̀. ¹⁶ Viʼi a venə a və shə̀ʼtə̀ ətɨm ə jùŋə nə̀ tyɨmə jùŋ ghə̀ lə̀, əshəʼtə byìʼì ando vəwenə kòŋ mo, kɨ la və shwin mò a ngə̀ŋ nfɨŋ byìʼì ando ma ti nchwò nsòʼ kumə ntɨm ə jùŋə ghə̀ Nyìngòŋ la ghə̀ diʼ nəmwèʼè. ¹⁷ Viʼi vyi a və shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Yesò, kiʼ kənghə̀ʼ, vəwenə shə̀ʼtə̀ ndi kiʼi əfò. Vəwenə kəŋ ə kwʉ̀ʼsə ngəʼ ə shomsə ando ma diʼ a ngə̀ŋ nfɨŋ ashə̀. ¹⁸ Alì ngəʼ ko diʼ! Ko wìʼ nshə̀ʼtə̀ ntɨm ə Yesò zhuŋsə ne tèbe nè, kò ghə̀ ne nəmwèʼè, ma saŋlə byìʼì ando vəwenə shə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ Yesò ghə̀ kwi dyʉ̀ to ambì. ¹⁹ Ma saŋlə byìʼì ando ma kɨli la əjɨ̀m ə ghəŋə nə̀ gyamtə kəzhwì kə Yesò Klistò kə gyàmtə̀ mà nè bwòŋ ə fʉ̀ fa nfɨŋ ashə. ²⁰ Nò kənyʉ̀ kə ghoʼokə ki a kə diʼ a mo kwòʼtə nə̀ kikə a ma kəʼtə diʼ la kə mà lù ne kənyʉ̀ kə diʼsə kətʉ. No mənzhʉ̀ ntsèm ə zìtə̀ fa luwen ma kəŋ ə nè shyèʼ ə Yesò nə̀ ətyɨm ə toghə to ando mà tə ne, kòŋ la ntsìnə̀ ghom ə nvi to nə̀ əkuʼsə a wen, kò ma pfʉ pfʉ, kò ma faŋ ə ntsi. ²¹ A diʼ a mò, ma tsi ə nshyèʼè a Klistò, mu mà sətsen pfʉ, kə a boŋsə diʼ akayn. ²² Kə sətsen ə kuʼ la mà faŋ ə ntsi a wen kətsoʼ ashə̀, mà kiʼi ji ə tuʼtə ə nè shyèʼ ə jùŋghə. Ma ko kɨ la à bòŋ kəko a mò lo, pfʉ mu ə ntsi lo. ²³ Mà sə fɨŋmə fa ntìntìn nyʉ̀ a ghèn, kòŋ ə moʼtə nse ghèn ə dyʉ̀ ə ndiʼ yo Klistò, a diʼ kənyʉ̀ ki a kə bòŋ kwʉʼʉ a mò. ²⁴ Ali yen la à diʼ no kənyʉ̀ kə tokə la mà faŋ ə ntsi a kətsoʼ kə wèn ken byìʼì ando ma kəŋ ə gyamtə ghə̀ŋ. ²⁵ A le kənyʉ̀ ki a kə ne ma sə diʼ ə faŋ vəghəŋ ndiʼ mà gyamtə ghə̀ŋ kwi ə nə̀ saŋlə a ghə̀ŋ a byɨmə. ²⁶ Ma ne alə̀ ndiʼ mà sə bwenə ə vi a ghə̀ŋ, ghə̀ŋ be tuʼtə kùm kədyʉ̀ʼ kùmə̀ kənyʉ̀ ki a Yesò Klistò ne a mò chò fa a ghə̀ŋ.

²⁷ Ko a fʉ no te ghò, ghə̀ŋ tsi ando ntɨm ə jùŋ ə Klistò ə kəŋ ndi mà sətsen vi tèbe vi ə yen ghə̀ŋ, kò zhʉ byìʼì ghə̀ŋ a zhʉ a ma ko diʼ, mà ə kɨ la ghə̀ŋ ə ko kwitə fa kiʼi kwoʼtə ə mùʼ, tsi to a kənyʉ̀ kə mùʼ, shyèʼ no nə̀ kədyoʼkə be soynə ə ghaʼa əbyɨmə yì a ntɨm ə jùŋ ə ziʼi. ²⁸ Kə ghə̀ŋ nè fwàynə̀ viʼi vyi a və tamə ghə̀ŋ. Ghə̀ŋ nè kiʼ ətyɨm ə to ghə̀. Ghə̀ŋ sətsen ə nè alə, ghə̀ŋ diʼi a vəwenə la Nyìngòŋ a byɨbsə vəwenə ə bwoŋsə ghə̀ŋ. A diʼ shyèʼ Nyìngòŋ. ²⁹ Ma gàʼà alə̀ byìʼì ando Nyìngòŋ ə diʼi li ə tyɨmə jùŋə ghə̀ a ghə̀ŋ ə ne la ghə̀ŋ byɨmə Klistò ə be yènə ngəʼ byìʼì wen. ³⁰ Ghə̀ŋ ə̀ soynə to soynə. Ghə̀ŋ kɨli la nakèn kə diʼ əsoyn yì a ghə̀ŋ nzhʉ̀ la ma nsoynə, luwen sə diʼ ma bo soynə to soynə.

Ghə̀ŋ ə nshiʼsə̀ təwen təŋtə be diʼ a kənyʉ̀ kə mùʼ

¹ Ghə̀ŋ ndìʼ a kənyʉ̀ kəmùʼ Ghə̀ŋ və Klistò, nakènkə ku tətyɨm tə totə à ghə̀ŋ. Klistò ə kòŋə̀ ghə̀ŋ, ə kòŋ a ghenə bè ku tətyɨm tə zhʉtə tə à ghə̀ŋ. Ghə̀ŋ və Kəzhwì kə ŋwoʼkə diʼ a kənyʉ̀ kəmùʼ. Ghə̀ŋ ə nkìʼ tətyɨm tə bwaʼmətə bènə̀ kusə nshinsə à ghə̀ŋ ə ntìntìn. ² Ando ənyʉ̀ avenə diʼ nəmwèʼè lə̀, mà sensə̀ ghə̀ŋ la ghə̀ŋ be ə nè ənyʉ̀ tsenəvə venə ndi saŋlə ghomə kwʉʼ ə̀ mè. Ghə̀ŋ ə nkiʼ tò kwòʼtə̀ mùʼ, kòŋmə̀ təwen ə təŋtə be shyèʼè tò nè ə tyɨmə mùʼ. ³ Kə ghə̀ŋ a nkwòʼtə̀ tò byìʼì təwen ə təŋtə, kə wìʼ a ə nè kənyʉ̀ ə kuʼsə wèn ə wen. Ghə̀ŋ ə mbòŋsə̀ kiʼ ə shiʼsə wèn à ghə̀ŋ ə ntìntìn be lyɨ̀ la viʼi vətsenvə chò ghə̀ŋ. ⁴ Kə ghə̀ŋ a ə nè tò ənyʉ̀ a və ku əsè tò à ghə̀ŋ. Ghə̀ŋ ə nè vi a və bè a ku əsè à viʼi vətsenvə. ⁵ Ghə̀ŋ ə nkiʼ tò ntsìnə̀ yì a Yesò Klistò ə̀ nkìʼ lì. ⁶ Ghə̀ ə̀ mbè ndiʼ Nyìngòŋ alì kò ghə̀ lù kwòʼtə̀ əlyɨ̀ əwen ə wen ndə̀ŋndəŋ wenə Nyìngòŋ. ⁷ Ghə̀ bòŋsə̀ ghʉ̀sə no tè ghò ə̀ wen və bwi wen ə nə̀ Wùmə̀nsòŋ, Ghə̀ kaʼkə sə̀ diʼ wù shwèʼ. ⁸ Ghə̀ mbè shiʼsə wen ə wen a nse ə̀ byɨmə ə pfʉ ə pfʉ byɨghə a kəntò. ⁹ Byìʼì nakènkə, Nyìngòŋ kuʼsə wen a kəshi a kə ŋaŋtə chò no shì tsèm ə̀ kù zhiʼ à wen a ghə̀ chò no təzhiʼ tə tsèm. ¹⁰ Nyìngòŋ ə nè ali ndi no tè ghò yì a ghə̀ diʼì a kàŋ ko a nse ko a loʼ vəmpfʉ və nse ə gʉtə nchiʼsə a lwi a nse ə ngumlə̀ əzhiʼ ə Yesò. ¹¹ No tè ndò be ə ngàʼà a ndayn la Yesò Klistò dìʼ Bobo gàʼà a lì, ghoʼsə̀ Nyìngòŋ a diʼì Nyìngòŋ ə̀ Tìʼ.

Ghə̀ŋ ə ndiʼ əbayn à viʼi mbyi

¹² Luwen a vəlèmə̀ və kòŋ ə̀ mò, ando ghə̀ŋ tə zhʉ gɨ̀ ghom, ando mà ndiʼ vəghəŋ, kə a mbòŋsə̀ bòŋə̀ no nkàyn la ghə̀ŋ ntùʼtə̀ zhʉ gɨ̀ ghom ando mà ko bè diʼ vəghəŋ. Ghə̀ŋ myetə nè əshyèʼ yi a ghə̀ faŋə̀ nə̀ gumlə ghə bènə̀ fwàyn ə Nyìngòŋ ndi Nyìngòŋ myetə li bwoŋsə̀ ghə̀ŋ. ¹³ Kədiʼ a li byìʼàndo Nyìngòŋ diʼ wenə vəwenə no məzhʉ tsèm, ku kədyòʼ la ghə̀ŋ ə nkòŋ ənè nyʉ̀ a ghə̀ kəŋə la ghə̀ŋ ə nè.

¹⁴ Ghə̀ŋ ə nè ənyʉ̀ tsèm tò achi achi, kə ghə̀ŋ ə dèmkə̀ ko ə ntaŋmə̀. ¹⁵ Sətsen ghə̀ŋ ne alə ko wìʼ lù ghàm ghə̀ŋ a kənyʉ̀. Ghə̀ŋ be ə ndiʼ viʼi kənyʉ̀ kə tɨməkə bè kwʉ̀ʼ mè a nə vunə və juŋəvə Nyìngòŋ a və tsi a tyì mbyi mbyɨsə nə̀ viʼi mbyɨsə. Ghə̀ŋ diʼi ə ndiʼ à vəwenə ntìntìn alì diʼ əbayn à vəwenə to nə mədzɨ̀ŋ. ¹⁶ Ghə̀ŋ ə ntsi ando ntɨm ə̀bwòŋ ghèn ə ziʼì la və ntsi ndi à lu ndiʼ a kətsi a Klistò ə bwènə̀ vì, mà ə nsaŋlə̀ la mà ko nshwèʼè kwàʼtə̀ əwen ə ghomə tò kədyàŋ.

¹⁷ Mà ne saŋlə̀ be nàynə̀ vəghəŋ a muʼu. Və sətsèn ə̀ zhwì tè mò luwèn mənlyuŋ ə̀ mwomə̀ à dyʉ̀ kwʉ̀ʼsə̀ kəku kì a ghə̀ŋ ə ku à Nyìngòŋ byìʼì əbyɨmə ghəŋə. ¹⁸ Ghə̀ŋ diʼ be ə nsaŋlə̀ be nàynə̀ vəghəŋ a muʼu to ndə̀ŋndəŋ.

Bol nyòʼ ənyʉ̀ byìʼì Timotì wenə Èbàfàlòditùs

¹⁹ Sətsen Bobo Yesò a tomsə mo ə mà tɨm Timotì à ghə̀ŋ to mətsi ghèn ndi ghə̀ bwenə vì ə̀ shyə̀ʼtə̀ soʼgho à mò byìʼì ghə̀ŋ ə̀ nè ma ə nsaŋlə̀. ²⁰ A dìʼ tò wen a ghə̀ kiʼì əkwoʼtə a mà kiʼì byìʼì ghə̀ŋ be kòŋə̀ ə ngyàmtə̀ ghə̀ŋ. ²¹ No tè ndò ə nè tò kənyʉ̀ kə ngəŋ ə wen kò vəwenə lu nkòŋə̀ ənè ənyʉ̀ vyi a Yesò Klistò ə kəŋə. ²² No nkàntə̀ ghə̀ŋ ə kɨ əshwèʼ Timotì. Ghə̀ shyèʼè li yo wen ənè la viʼi byɨmə ntɨm ə jùŋ to ndə̀ŋndəŋ ji a wàyn nə̀ shyèʼè à tìʼ wen. ²³ Mà kwòʼtə̀ ətɨm ə wen à ghə̀ŋ no zhʉ̀ kò a mà kɨ kənyʉ̀ a kə a fʉ̀ à mò. ²⁴ Mà choʼsə̀ à Bobo la kəghaf kə ko be a dyə̀fə ə nkàntə̀ mò vi ə̀ yèn ghə̀ŋ.

²⁵ Mà yen li kə be bòŋə̀ la mà be bwensə ə̀ tɨ̀m lèmə̀ vəghəŋ ə Èbàfàlòditùs à ghə̀ŋ. Yo wen ə shyèʼè əsoyn be ntem əghoŋ ghenə a muʼu. A dìʼ wù ntɨm a ghə̀ŋ ə ntɨm li la ghə̀ vi ə̀ ngyàmtə̀ mò. ²⁶ Ghə̀ kòŋə̀ no nkàyn əvi yen ghə̀ŋ Ghə̀ ko tə nsaŋlə̀ byìʼàndo ghə̀ŋ tə zhʉ̀ la ghə̀ tə nkwaʼa. ²⁷ Ghə̀ tə nkwaʼa no nəmwèʼè ə̀ shwètə̀ to a lə̀ mu ghə̀ əpfʉ alì Nyìngòŋ kusə nshinsə à wen. Nyìngòŋ ko tə kùsə nshinsə tò à wen, Ghə̀ be tə kùsə nshinsə à mò ndi kə mà yèn ə ngəʼ ə̀ chò ando mà yenə. ²⁸ A lè kənyʉ̀ a kə ne mà sə lutə̀ kəŋ ətɨm wen à ghə̀ŋ kɨ la ghə̀ŋ ə nsaŋlə̀ ə be yenə wen, ko əkwoʼtə ghomə be a ku ngəʼ à mò. ²⁹ Ghə̀ŋ shisə wen a nə̀ lèmə̀ ghə̀ŋ a ghə̀ŋ kiʼi Bobo muʼ. Ghə̀ŋ ə ngumlə̀ nki viʼi venə to nə̀ wen lə̀, ³⁰ byìʼàndo ghə̀ tə shwètə̀ əpfʉ byìʼì əshyèʼ Klistò ando ghə̀ tə gyàmtə̀ mò ənè shwèʼ yi a ghə̀ŋ ko zi ghə̀ŋ nè.

Nyìngòŋ ə nè la vəghəŋ ə ndiʼ viʼi kənyʉ̀ kə tɨməkə nəmwèʼè

¹ Ə myètə̀ a vəlèmə̀ vwomə, ghə̀ŋ ə nsaŋlə̀ la ghə̀ŋ dìʼ a kənyʉ̀ kə mùʼ wenə və Bobo. Kə ko ku ngəʼ à mò ə mà be ə̀ zòmtə nyòʼ ənyʉ̀ à ghə̀ŋ a mà sə̀ diʼ mu mà nyòʼò li. Ə nyʉ̀ avenə be a ntsɨ̀ŋə̀ ghə̀ŋ. ² Ghə̀ŋ tuʼmə wen və viʼi nè ənyʉ̀ byɨvə venə a vəwenə diʼ to nə̀ bʉsə lə̀. Vəwenə ghʉ tò la və diʼ shɨtə ndyə̀ ə̀ wìʼ. ³ A dìʼ nə yes a yes ə kuʼsə to a ji kəzhwì kə Nyìngòŋ kə tisə yes fa tsu, à diʼ yes a və shətə li ndyə̀ yes nəmwèʼè. Yes ə tsi to kənyʉ̀ a Yesò Klistò ə ne li a yes. Kèn la yes ə choʼsə la wìʼ zi ghə̀ gyamtə yes.

⁴ No tè ando mà zì mà choʼsə ə viʼi, ma kiʼi kənyʉ̀ a kə nè, no a ndò a kwòʼtə̀ la ghə̀ kiʼi kənyʉ̀ a kə nè la ghə̀ choʼsə viʼi, mu mà zì mà kiʼi ə̀ chò wen. ⁵ Və mbwì mo, à sə ndiʼ mətsi fwomə və shɨ̀tə̀ ə̀ ndyə̀ ghom. Mà diʼ wù Islel mu mà fʉ fa ngwàʼa ngə̀ŋ ə̀ Benjamìn. Tìʼ ghom nè lì ghom ndìʼ no kayntə viʼi Hibùlù. Mà ndìʼ wù nòyn ə̀ Və Falàsi, ghʉ ə̀soʼ ə Mosìs no nkàyn. ⁶ Na ki kə nè tyɨmə ghomə sə lɨmə, ma sə tsuʼu kəghʉ kə ntsèntə̀sə viʼi vəbyɨməvə Yesò Klistò. A kənyʉ̀ kə tɨməkə, ma nghʉ təsoʼ no tə tsèm to nkayn.

⁷ Ənyʉ̀ avenə no tsèm ndiʼ sə a ndiʼ sè, mà lyɨ̀ luwèn la a dìʼ kənlè byìʼì əshwèʼ Klistò. ⁸ A ko diʼ to Wokèn. Mà yenə luwèn la ənyʉ̀ avenə tə nsù diʼ kənlè byìʼàndo kənyʉ̀ kə tokə à mò dìʼ la mà diʼi kɨ Yesò Klistò ə Bobo ə̀ ghom. Mà maʼà li no tè ghò a mà tə nè. Ma yen li luwen la a diʼ kəmɨ̀ŋ ndi ə ndiʼ wù Klistò ⁹ Mà kəŋə la yo wen ə ntsèntə̀ diʼ a kənyʉ̀ kə mùʼ, ko ndiʼ la a dìʼ byìʼì kənyʉ̀ kə tɨməkə ə ngəŋ mo byìʼàndo ma ghʉ ə̀soʼ. Ali, mà sə̀ diʼ wù kənyʉ̀ kə tɨməkə byìʼì byɨmə ghomə à Klistò. Ali kənyʉ̀ kətɨməkə a kenkə vi fa Nyìngòŋ a diʼ byìʼì choʼsə a Klistò. ¹⁰ Mème kənyʉ̀ a mà kəŋə dìʼ la mà kəŋə kɨ Klistò ə be kiʼ kədyòʼ kì a Nyìngòŋ ə̀ nku à wen ghə̀ lù fa pfʉ, mà kəŋə yen ə ngəʼ to nè wen ə be pfʉ to nè wen. ¹¹ Ndi Nyìngòŋ lə lusə mo fa pfʉ.

Bol gaʼa la ghə̀ kəŋə lə lù fa pfʉ

¹² Mà ko gàʼà la mà kwʉʼʉ̀ li a kənyʉ̀ akènkə, ko la ma tɨmə ə nkwʉʼ alì la mà mwòmsə̀ no nə̀ kədyòʼ kə əkɨ Yesò Klistò ə be ə ndiʼ to nə̀ wen byìʼàndo à dìʼ kənyʉ̀ a ghə̀ ntsuʼ mo la ə ma ndiʼ wù wen. ¹³ Vəlèmə̀ vwomə, mà ko lyɨ̀ la mà mwetə li kənyʉ̀ akènkə, alì kənyʉ̀ kə diʼ tò kə mùʼ a ma nè à diʼ la mà ko be ghʉ kətʉ a ənyʉ̀ chovə, mà shyèʼè dyʉ̀ tò nə̀ mbì. ¹⁴ Mà shwèʼè dyʉ̀ tò nə̀ mbì ndi ə kiʼi zhùʼtə̀ yi a Nyìngòŋ ə dzàŋə̀ mò fa kaŋ ə chò fà Yesò Klistò.

¹⁵ Mà sə kəŋə la vəghəŋ vətsèm a vəghəŋ ə to li ə nkwʉʼ à vəghəŋ ə byɨmə a nyʉ̀ venə nkiʼ tò kwòʼtə̀ aghenə. A sətsèn ghə̀ŋ vətsenvə nkiʼ əkwoʼtə kədyàŋ a nyʉ̀ venə mu Nyìngòŋ a nè ə ghə̀ŋ ə nzhʉ kɨ ənyʉ̀ avenə no nkàyn. ¹⁶ No tè be ali, vəghəŋ diʼ ə nè tò a ənyʉ̀ vyi a Nyìngòŋ ə ndiʼì li à vəghəŋ, vəghəŋ sə̀ nè fa ambì.

¹⁷ Vəlèmə vwomə ghə̀ŋ nè tò ə ndzɨ̀mtə̀ ənyʉ̀ a ma nè. Ghə̀ŋ ə ntùʼtə̀ lyè viʼi vyi a və jèʼè a jisə jùŋə sə shì a yès tə̀ dìʼ la ghə̀ŋ ə njèʼè fa tsu. ¹⁸ Ando ma ngaʼa li a ghə̀ŋ to ghaynə ghayn ə be sə gyisə gàʼà luwèn nə̀ məshɨ à mo ashɨ la viʼi no vəghoʼ a ma tə ngaʼa ghə̀ŋ byìʼì ji a vəwenə ətsi ədiʼ la vəwenə diʼ viʼi ə kəbàyn ziʼi yi a ghə̀ gaʼa byìʼì əpfʉ Klistò a kəntò. ¹⁹ Nyìngòŋ ə ne byɨsə vəwenə byìʼàndo Nyìngòŋ ə̀ vəwenə dìʼ njòsə wèn ə̀ vəwenə kəŋ. Vəwenə bòŋsə̀ kuʼsə̀ wen byìʼì ənyʉ̀ ə kətʉ kə diʼikə be kwòʼtə̀ tò byìʼì ə̀fo mbyi venə. ²⁰ Alì fà vəghəŋ, vəghəŋ ə kɨ la ə̀ loʼ ə vəghəŋ ə diʼ akàŋ. Adìʼ fa tsu a vəghəŋ ə kə̀ʼtə̀ mbwòŋsə̀ vəghəŋ ə Bobo Yesò Klistò. ²¹ Ghə̀ nè ə lyɨ kədyòʼ kì a kə nè la ə̀fo ə̀ tsèm ə ndiʼ à wen ə tyi əsoʼ ə kwitə wèn ə vəghəŋ ghenə a ghə̀ diʼ ə lu pfʉ lə̀, ghə̀ kaʼkə ndiʼ tò nə̀ əwèn ə̀ ŋwoʼghə wen.

Bol shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ a viʼi və byɨməvə diʼ ə nè

¹ Vəlèmə vwomə mà gàʼà à ghə̀ŋ a la, mà kòŋə̀ ghə̀ŋ no nkàyn be kòŋə̀ əyen ghə̀ŋ. Ghə̀ŋ ə nè mà saŋlə̀ no nkàyn. Ghə̀ŋ dìʼ əmoʼtə shyèʼ ə̀ mò. Mà kuʼsə̀ əwen ə ghomə byìʼì ghə̀ŋ. Vəlèmə vwomə ma kòŋ Luwen ghə̀ŋ diʼi tɨmə tò a ghə̀ŋ əbyɨmə a Bobo. ² Ma sensə la Euodiyà wenə̀ Syntychè ə ndiʼ a kənyʉ̀ kə mùʼ byìʼàndo ghə̀ŋ dìʼ vəlèmə̀ a byɨmə. ³ Mà gaʼa à wù a ma ghʉ ə tyɨmə ghomə a wù a yowù tsentə̀ ə̀ shyèʼ a muʼu, Mà kəŋ la wù gyamtə ki venə byìʼe yo vəwenə nshə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ amuʼ əboʼsə nə̀ Clemèn bènə̀ viʼi vətsenvə a təzhiʼ tə vəwenə sə̀ diʼ a ŋwàʼlə̀ əbwòŋ. ⁴ Ghə̀ŋ ə saŋlə̀ a Bobo no mənzhʉ̀ tsèm. Mà gàʼà be kùmtə̀ la ghə̀ŋ ə nsaŋlə̀. ⁵ Ghə̀ŋ ə ntsi ntsìnə̀ bwaʼmə à viʼi vətsèm. Əzhʉ boʼsə ə Bobo bwenə vì. ⁶ Kə tətyɨm ə təŋtə a lɨmə kənyʉ̀ kətsenkə, alì ghə̀ŋ ə njɨ̀mə̀ tò jɨ̀mə̀ loynə no tè ghò a ghə̀ŋ ə kəŋə fà Nyìngòŋ. Ghə̀ŋ sə nloynə ghə̀ŋ ə nku kəzòŋ à Nyìngòŋ. ⁷ Ghə̀ŋ sətsen ənè alə̀, Nyìngòŋ a ku əbwaʼmə a ghə̀ŋ a diʼ mbwaʼmə a ghə̀ cho no ghò, ko no wìʼ zi ghə̀ kwoʼtə. Əbwaʼmə ghèn a nè tətyɨm təŋtə nə̀ təkwòʼtə̀ təŋtə əzhʉtə byiʼə ghə̀ŋ diʼ wenə və Yesò Klistò.

⁸ Vəlèmə̀ vwomə ə kəmwetə, ghə̀ŋ ghʉ təkwòʼtə̀ təŋtə no tè a ghò yì a ghə̀ bòŋə̀ be diʼ və nghoʼsə̀,nyʉ venə diʼ ənyʉ̀ vyi a diʼì ənyʉ̀ nəmwèʼè, ənyʉ̀ vyi a və diʼì ə və jùŋvə, ənyʉ̀ vyi a diʼ ənyʉ̀ ə̀ tɨməvə, ənyʉ̀ vyi a diʼ ənyʉ̀ ŋwoʼvə, ənyʉ̀ a viʼi diʼ ə nkòŋə̀ bènə̀ ənyʉ̀ a və diʼì ə və ntemə təpfem tsu. ⁹ Ghə̀ŋ ə nè ənyʉ̀ vyi a ghə̀ŋ ziʼì fà mò, vyi a ghə̀ŋ shi fà mò, vi a ghə̀ŋ zhʉ ando mà gàʼà bènə̀ vi a ghə̀ŋ yenə ando mà nè. Sətsen ghə̀ŋ ə nè alə Nyìngòŋ a ku mbwaʼmə̀ a ghə̀ŋ mbe ndi və̀ vəwenə.

Bol ku kəzòŋ à viʼi Fìlìbày

¹⁰ Ando mà diʼi yo Bobo, ma saŋlə̀ no nkàyn byìʼàndo ghə̀ŋ ə be dìʼ à mò luwèn la ghə̀ŋ tuʼmə nè mò no tèbe ando kəghaf kə dyʉ̀ li. Mà kɨ li la ghə̀ŋ tə nkiʼ ə tyɨmə tuʼmə nè mò alì jì ə ko tə ndiʼ. ¹¹ Mà ko gàʼà nakènkə luwèn byìʼàndo ma gho kəfo. Mà ziʼi li ə ntsi tò nə̀ kikə a mà kiʼì ¹² Mà nkɨ li ji a wìʼ ətsi tè a zhʉ a ghə̀ gho kəfo ə be ə nkɨ ji a wìʼ ətsi tè a zhʉ a ghə̀ kiʼì ə̀fo no ghoʼo. Mà ziʼi li ə ntsi tò nə̀ kikə a mà kiʼì. Ma myəʼsə li ndiʼ to a kayn a zhʉ ma kiʼi no əghoʼ mbe myəʼsə əndiʼ nè jɨŋ. Ma myəʼsə li ndiʼ to a kayn a zhʉ a ma kiʼi cho to ando ma kəŋ mbe myəʼsə ndiʼ to kayn te azhʉ ma ko kiʼi tè kəfo a ma kəŋ. ¹³ No kənyʉ̀ kə ko a kə fʉ̀ a mò, ma tɨmə ə tò byìʼì kədyòʼ ki kə a Yesò Klistò ə ku à mò.

¹⁴ Alì, ghə̀ŋ ə tə nè a nkàyn ando ghə̀ŋ tə gyàmtə̀ mò à mo tì ngəʼsə. ¹⁵ No nkàyntə̀ ghə̀ŋ ə viʼi Fìlìbày ə kɨ la ando mà nzìtə̀ shə̀ʼtə ntɨm ə jùŋ ando ma əlù fa Macedonia, no ntsèntə̀ viʼi və byɨməvə tsen nko gyamtə mo ə chò tò ghə̀ŋ, ¹⁶ Tə̀ ando mà ə̀ ndìʼ a Tèsàlonikà, ghə̀ŋ bè tɨ̀m ə gyamtə à mò to aghayn aghayn. ¹⁷ Mà ko gàʼà a lə̀ la mà be kəŋə la ghə̀ŋ ku kəfo à mò, mà bòŋsə̀ kəŋə la Nyìngòŋ kwʉʼsə̀ mòʼtə̀ ə ghəŋə. ¹⁸ Mà gàʼà à ghə̀ŋ la mà kiʼi li əfo a ghə̀ŋ tɨmə a mo no tsèm ə mbe nkiʼi ə ncho. Èbàfàlòditùs tə vì ə̀ kù no ə̀fo tsèm a ghə̀ŋ tə̀ tɨm la ghə̀ vi ə̀ kù à mò, mà ko bè gho kəfo. Ə̀fo avenə lèmtə̀ fwomə no nkàyn, à diʼ nə̀ kəku à Nyìngòŋ shi li ə sə saŋlə̀ no nkàyn. ¹⁹ Nyìngòŋ ghom kìʼ no ə̀fo tsèm. Ghə̀ ne ku no tè ghò yì a ghə̀ŋ ə kəŋə chò fa Yesò Klistò. ²⁰ Əghoʼsə ndiʼ à Nyìngòŋ ə Tìʼ vəghəŋ ə zaʼa no tè fa ze. Amèyn.

Ətoŋtə kəmwetə

²¹ Ghə̀ŋ toŋtə viʼi və byɨməvə à Yesò Klistò a və diʼì afì no vətsèm. Vəlèmə̀ və vəghəŋ a və diʼì yo vəwenə toŋtə̀ ghə̀ŋ. ²² Viʼi və byɨməvə no vətsèm a shə əbè toŋtə̀ ghə̀ŋ. Ali no vi a və shwèʼè a ntuʼ ə̀ fòyn əghoʼo ə be tɨmə toŋtə à ghə̀ŋ.

²³ Əboŋə tyɨm ə̀ Bobo Yesò Klistò ə ndiʼ à ghə̀ŋ vətsèm.