Jems

Ŋwàʼlə̀

Jems

Tʉ nyʉ̀ a və diʼ a ŋwàʼlə̀ ghèn

Ŋwàʼlə̀ ghèn diʼ mu a nyoʼo Jems ku kətyiftə a viʼi vəbyɨmə no vətsèm a və ndiʼ mu vəwenə saykə li ndyʉ̀ a tyi mbyi. Ghə̀ nyoʼo a ji ngàynsə ə diʼ ji a viʼi vəbyɨmə diʼ ntsi fa tsu. Ghə̀ nyoʼo li tʉ nyʉ̀ venə a nə̀: kənfem, ə ghoʼo, ə mwòmsə ntsìnə̀ jùŋə, ka nki viʼi nkwoŋ, əbyɨmə nə̀ shwèʼè, ji a wìʼ diʼ ne nə̀ kəlyɨmə kə fa tsu, ə tof, ə ntaŋmə, Kwuʼsə wen nə̀ shiʼsə wen, nsoʼo viʼi vətsevə, kumə kədyʉ̀ʼ, wensə be jɨ̀mə̀. Ŋwàʼlə̀ a ghèn ə tuʼ kumtə la əbyɨmə nə̀ shwèʼè diʼ no kənyʉ̀ kə to kə a viʼi vəbyɨmə və a və kuʼsə Nyìngòŋ.

Jì a və gəsə ŋwàʼlə̀ ghèn fa tsu

Kənzìtə̀ 1.1

Əbyɨmə nə̀ tofə 1.2-8

Kənfem nə̀ ghoʼo 1.9-11

Ə mwòmsə nə̀ ə fəŋ a mwòmsə 1.12-18

Ə nzhʉtə be nè 1.19-27

Vəpfantə la və ko diʼ nlyɨ viʼi nəkwoŋ 2.1-13

Əbyɨmə nə̀ shwèʼè 2.14-26

Wu əbyɨmə nə̀ kəlyɨmə kə wen 3.1-18

Viʼi vəbyɨmə və a tyi mbyi 4.1–5.6

Jisə a və diʼ ə nè nyʉ̀ ə tsevə fa tsu 5.7-20

¹ A nyòʼò mò ə Jems ə wù shyèʼ ə̀ Nyìngòŋ wenə̀ Bobo Yesò Klistò nyòʼò ŋwàʼlə̀ ghèn: Mà toŋtə̀ viʼi Islel vəbyɨməvə no vətsèm a və saykə li ə̀ ndyʉ̀ a tyì mbyi.

Kənyʉ̀ kùmə̀ Byɨmə bènə̀ tof

² Vəlemə vwomə ghə̀ŋ nlyɨ̀ a nə̀ saŋlə ghoʼo ghə̀ a zhʉ a təmwòmsə̀ tə vì à ghə̀ŋ a jisə a jisə. ³ Gaʼa kò ghə̀ŋ ə kɨ la və sətsèn ə mwòmsə̀ byɨmə ghəŋə, ghə̀ a nè la ghə̀ŋ nkɨ əghaʼ tyɨm. ⁴ Ghə̀ŋ tuʼmə la əghaʼa tyɨm ghə̀ŋ aghenə shyèʼ əshyèʼ wen ə zaʼa fa kəmwètə̀ ndi ghə̀ŋ ə nlansə̀ diʼ viʼi və juŋəvə a nyʉ̀ tsèm kò a ndiʼ la ghə̀ŋ ə̀ gho kəfo. ⁵ No te ndo a ghə̀ gho ətof fà ghə̀ŋ a ntìntìn, ghə̀ jɨm ə̀ bèm à Nyìngòŋ a ghə̀ a ku à wen. Nyìngòŋ ə ku à viʼi vətsèm nə̀ kəvu kə boʼtəkə bènə̀ boŋə tyɨm. ⁶ Ghə̀ŋ sə njɨ̀mə̀ bèmə̀, ghə̀ŋ ə nkiʼ byɨmə. Kə ghə̀ŋ a momə̀ mwòmsə. No ndò a ghə̀ momə̀ dìʼ tò nə̀ mu mə mbyɨmtəmə̀ a mù mə nghoʼomə̀ a fwof ə̀ chò nə̀ʼə̀. ⁷ Nki wìʼ aghenə, kiʼ tətyɨm təbò benə a ji a ghə̀ nè nyʉ̀ fa tsu, kò a ndiʼ la Bobo zì ghə̀ ku kəfo kì a ghə̀ bèmə̀ lì.

Kənyʉ̀ kùmə̀ Kəmfem bènə̀ ghoʼo

⁹ Wu byɨmə a ghə̀ femə diʼ ə nànə̀ la Nyìngòŋ ghʉ li wen a kəshi kə ŋaŋtəkə, ¹⁰ yì a ghə̀ kiʼi ghoʼ be nànə̀ la Nyìngòŋ ə shiʼsə li wen a nse. Kə diʼ alə̀ byìʼàndo wu ghoʼo chò cho tò ndə̀ŋndəŋ ando dzudzu agəŋ ə chò. ¹¹ Chwìchwì lu mbanə to, ghə̀ nyùʼù agəŋ, dzudzu vi ə zàʼa ngòyn ə yi mù lè. A diʼ tò ndə̀ŋndəŋ ando wu ghoʼo lu sə njèʼè tsuʼtə̀ nyʉ̀ wen ə bvʉ̀tə pfʉ. ¹² Mbwaʼmə̀ dìʼ à wìʼ yì a ghə̀ ghaʼa tyɨm a zhʉ a təmwòmsə̀ tə vì à wen. Byiʼàndo ghə̀ sətsèn ə̀ to chò təmwòmsə̀ a tèntə, ghə̀ a kiʼi əzhùʼtə̀ yi a Nyìngòŋ ə nghʉ li la ghə̀ a ku à viʼi a və kòŋə̀ wen. ¹³ Kə wìʼ à gàʼ a zhʉ a mwòmsə̀ vi à wen la, “A mwòmsə̀ Nyìngòŋ mwòmsə̀ mò la mà ne mbyɨ.” Kənyʉ̀ kə ko zì kə tentə Nyìngòŋ la ghə̀ ne mbyɨ, kò a ndiʼ la nkàntə̀ wen zì ghə̀ mwòmsə̀ wìʼ. ¹⁴ Mwòmsə̀ lu mbòŋsə̀ vì à wìʼ à zhʉ a təkwòʼtə̀ tə byɨtə wen ə tentə wen la ghə̀ ne nyʉ̀ byɨvə. ¹⁵ Təkwòʼtə̀ tə byɨtə a tèntə mù kwì à wìʼ a tyɨm ə̀ vì nə̀ nyʉ̀ byɨvə. Nyʉ̀ byɨvə avenə nè kwi ə̀ kwʉ̀ʼ və mù vì nə̀ pfʉ.

¹⁶ Kə ghə̀ŋ be ghʉsə la viʼi vətsenvə lobtə ghə̀ŋ a vəlèmə̀ və kòŋ mò. ¹⁷ No kəku kə jùŋ kə kò a kə bòŋə̀ ə lù fà kàŋ mu à ku Tìʼ a ghə̀ ə nshɨtə bayn. Tìʼ ayì ko lu nkwitə kò ghə̀ lu nè la vəghəŋ ndiʼ a tì mfɨnə̀ byìʼàndo ghə̀ ko lu kwitə. ¹⁸ A ntsùʼ tò wen fà wen a ngə̀ŋ ənè la vəghəŋ ndiʼ vunə wen, ghə̀ ə ngaʼà li ndi vəghəŋ ndiʼ mbì fa ntìntìn fo tsèm a ghə̀ nshɨ̀tə̀.

¹⁹ Ghə̀ŋ kɨ kènkə a vəlèmə̀ və kòŋə̀ mò: Ghə̀ŋ ntùʼù zhʉtə̀ kənyʉ̀ a mà gàʼà no a nkàyn, kə ghə̀ŋ a zàŋsə̀ gàʼà, kə ghə̀ŋ a zàŋsə̀ fwisə tin. ²⁰ A sətsèn ghə̀ŋ ə mfwisə̀ tin, kò ghə̀ŋ a ə ne nyʉ̀ vyi a Nyìngòŋ kəŋə la ghə̀ŋ ə nè lì. ²¹ Kə mu sə diʼ la ghə̀ŋ maʼa ntsìnə̀sə byɨsə bènə̀ ntsìnə̀sə kəmɨ̀ŋ ghə̀ŋ ə̀ shìʼsə təwen təŋtə shi ntɨm yì a Nyìngòŋ ə we à ghə̀ŋ a tətyɨm a ghə̀ zì ghə̀ bwòŋsə ghə̀ŋ.

²² Kə ghə̀ŋ a nzhʉtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ tò zhʉtə. Ghə̀ŋ diʼi ə nè kənyʉ̀ a kə gàʼà a bwen a lì mu ghə̀ŋ ə lobtə̀ təwen təŋtə. ²³ Wìʼ a ghə̀ zhʉtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ tò zhʉtə̀ ke ə nè ando kə gàʼà dìʼ tò nə̀ wìʼ a ghə̀ ki wen ə wen a kənki kə ashɨ. ²⁴ A dìʼ no a zhʉ̀ kò a ghə̀ lu fa benə kənki kə ashɨ ghə̀ bè lyèsə̀ jì a ghə̀ yi nkə̀ʼə̀ fa tsu. ²⁵ No ndò a ghə̀ zhʉ soʼo Nyìngòŋ a diʼi ngesə̀ soʼ a ghə̀ shìsə̀ viʼi fa mbyɨsə bènə̀ fa pfʉ, ə̀ faŋ ə nè ando ə̀soʼ ayi ə kəŋ mu Nyìngòŋ ne bwaʼsə wen no a gho yì a ghə̀ nè. Nki wìʼ aghèn ko zhʉtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ tò zhʉtə̀ alì ghə̀ mwòmsə̀ ə nghʉ a kəne. ²⁶ No ndò sətsèn ə nkwòʼtə̀ la ghə̀ dìʼ wu byɨmə ke nkɨ jì ə tisə kəlyɨmə kə wen mu ghə̀ lobtə̀ wen ə wen kò a ndiʼ la byɨmə wen ə kwʉʼʉ̀ tè a kənyʉ̀ kətsenkə. ²⁷ Əbyɨmə a ghə̀ nè la Nyìngòŋ tìʼ vəghəŋ ə lutə̀ su saŋlə no a nkàyn dìʼ la, wù diʼi ə ntùʼmə̀ nə̀ vunə mpfʉ bènə̀ ki mpfʉ a və yenə ngəʼ, be nyɨŋsə wen ə wu fa nyʉ̀ ə mbi.

Wìʼ ko chò ghətsen

¹ Vəlèmə̀ vwomə, ando ghə̀ŋ ə diʼì viʼi vəbyɨməvə à Yesò Klistò ə Bobo kanə vəghəŋ, ghə̀ŋ ko diʼ nlyɨ̀ la wìʼ ə chò ghətsen. ² Lyɨ la viʼi vəbò vi ə̀ kwèn à ghə̀ŋ a ntsèntə̀, wù muʼ diʼ wu ghoʼo mu ghə̀ shɨtə̀ li ə nlaf ə̀ nwe fənkwenkwen à wen a kəvu. Ghətsen diʼ wù kəmfem mu ghə̀ mòʼ təsòʼ tə ndisə. ³ Wù mu lye wìʼ yì a ghə̀ shɨtə̀ ə̀ nlaf ə̀ gàʼ à wen la, “Ŋwʉʼʉ a kəshi kə jùŋ kə ashə̀”, alì ə̀ gàʼ à wù kəmfem yì la, “Tɨmə a fàʼà, ko la ŋwʉʼʉ boʼsə kəshi kèn a mà ə tomtə̀ aghʉ ghomə tsu lə̀.” ⁴ Mu kə dìʼì la viʼi vətsenvə chò vətsenvə à ghə̀ŋ a ntìntìn. Kə be dìʼì la ghə̀ŋ ə kaʼkə li sə soʼo, nə̀ təkwòʼtə̀ tə byɨtə.

⁵ Ghə̀ŋ zhʉtə a vəlèmə̀ və kòŋə̀ mò! Nyìngòŋ ntsùʼ li viʼi vi a viʼi mbyi lyɨ̀ la à dìʼ viʼi kəmfem ə̀ nlyɨ̀ la à dìʼ viʼi vəghoʼkəvə a byɨmə mbe ghʉ la vəwenə lu zhɨ soʼ fòn Nyìngòŋ yi a Ghə̀ nghʉ li la yì lu ku à viʼi vyi a və kòŋə̀ wen. ⁶ Ghə̀ŋ ə bòŋsə̀ chasə viʼi kəmfem. Gaʼa kò à diʼ viʼi vəghoʼkəvə a və zəʼtə̀ ghə̀ŋ be lyɨ̀ ghə̀ŋ dyʉ̀ nə̀ ghə̀ŋ a kəbòʼ kə nsoʼ? ⁷ A kò à dìʼ vəwenə a və gàʼà nyʉ̀ byɨvə byìʼì zhiʼ jùŋghə wìʼ yì a ghə̀ ə kiʼì ghə̀ŋ lì?

⁸ Soʼ toghə a ghə̀ diʼì a ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ dìʼ la, “Wù diʼì əkòŋ lèmə̀ wù ando wù kòŋə̀ wen ə̀ wu.” Ghə̀ŋ sətsen ə nsù nè a lì mu ghə̀ŋ nè à nkàyn. ⁹ Ghə̀ŋ sətsèn ə mbòŋsə̀ lyɨ̀ la viʼi vətsenvə chò vətsenvə mu ghə̀ŋ ə ne li mbyɨ, soʼ be à ghàʼ ghə̀ŋ tò ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ ghaʼa viʼi a və kwaʼà soʼ. ¹⁰ Na kènkə dìʼì la no ndò sətsèn ə nghʉ təsoʼ tə tsèm alì ə̀ kwàʼ ghə̀ mùʼ mu ghə̀ kwaʼa li no tətsèm. ¹¹ Byìʼàndo ndə̀ŋndəŋ ə̀ wìʼ a ghə̀ ngaʼà la, “Kə wìʼ à tsì nə̀ wì wìʼ ko nə̀ lɨm ə̀ wìʼ.” Mbe gàʼ la, “Kə wìʼ à zhwì wìʼ.” Wù sətsèn dìʼ ke tsi nə̀ wì wìʼ ko nə̀ lɨm ə̀ wìʼ alì ə̀ zhwi wìʼ mu wu lì kwaʼà li təsoʼ no tətsèm. ¹² Ghə̀ŋ ə ngàʼà lì be nè a nə̀ viʼi vyi a və lu soʼ vəwenə nsoʼ yì a ghə̀ shìsə̀ viʼi fa əkòs. ¹³ Nyìngòŋ ko lu nkiʼ kusə nshinsə a zhʉ a ghə̀ soʼo no tè ndò a ghə̀ ko dìʼì kusə nshinsə à viʼi, alì wìʼ yì a ghə̀ dìʼì kusə nshinsə ko diʼ ə mfànə̀ nsoʼ.

Kənyʉ̀ kùmə̀ Byɨmə bènə̀ Shyèʼ

¹⁴ Vəlèmə̀ vwomə, wìʼ ə lè sətsèn ə ngàʼà la ghə̀ kìʼ byɨmə alì kò byɨmə ayi lu ndìʼì à wen à shwèʼ, se yi nè ndiʼ ghò? Byɨmə wen ayi lè zì ghə̀ bwoŋsə wen a? ¹⁵ Lyɨ la lèmə̀ tsen dìʼ kò ghə̀ lu nkiʼ ndisə mòʼ be gho kəfo əzhɨ. ¹⁶ Ghə̀ŋ ə lè sətsèn mù gàʼ à wen la, “Wù jeʼ tò a nkàyn. Wù dyʉ̀ wù ə mòʼò kəfo kəlɨmtəkə be ə zhɨ no a nkàyn.” Alì fàŋ ə̀ ke ku kəfo fa ntìntìn fo avenə à wen, se yi ne ndiʼ ghò? ¹⁷ A bè dìʼ tò ndə̀ŋndəŋ ando byɨmə sətsèn ə ndiʼ tò wenə ghə̀ kènə̀ shyèʼè mu à dìʼ kəmpfʉ kə byɨmə. ¹⁸ Wutsen a gàʼ la, “Wù kìʼ byɨmə mà kiʼ shyèʼ. Dìʼi ji à mò a wù zì wù kiʼi tò byɨmə kènə̀ shwèʼè, mà diʼ byɨmə ghomə chò fà mò a shwèʼ à wù.” ¹⁹ Ghə̀ŋ ə nè a nkàyn ando ghə̀ŋ ə byɨmə la Nyìngòŋ dìʼ tò mùʼ. No tè zhwì byɨvə byɨmə be tsɨŋtə̀ nə̀ fanə.

²⁰ Kəngwʉ̀ʼ kə kəfo kèn! Wù kəŋə la və dìʼ à wù la byɨmə kènə̀ shyèʼè dìʼ kənzɨm kə byɨmə mu? ²¹ Nyìngòŋ ə̀ lè ko nlyɨ Ablaham ə tìʼ vəghəŋ la ghə̀ dìʼ wù kənyʉ̀ kə tɨməkə chò fà wen a shwèʼ ando ghə̀ nku wàyn wen ə Izìk a kəchiʼ kə kəku a? ²² Ghə̀ŋ ə yenə la byɨmə wen ə̀ njèʼè a kənyʉ̀ kə mùʼ nə̀ shwèʼè wen. A ne shyèʼè wen la byɨmə wen ə lwin. ²³ Kə nchò a lì mù lwinsə kəshi kì a ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ a kə gàʼà la, “Ablaham ə mbyɨmə li Nyìngòŋ. Byìʼì byɨmə wen ayì, Nyìngòŋ lyɨ̀ wen a nə̀ wù nəmwèʼè.” Nyìngòŋ mu sə̀ dzàŋə̀ Ablaham nə̀ wù ndoŋ ə̀ wen. ²⁴ Ghə̀ŋ ə yenə la Nyìngòŋ ə lyɨ̀ wìʼ a nə̀ wù kənyʉ̀ kə tɨməkə byìʼì shyèʼè wen, à ko diʼ tò byìʼì byɨmə zɨmghə wen.

²⁵ A lè nko bè ndìʼ tò ndə̀ŋndəŋ ə̀ jì a Nyìngòŋ ə̀ nlyɨ wùwì njèʼtə̀ yì a və ndzàŋə̀ wen nə̀ Lahàb a nə̀ wù kənyʉ̀ kə tɨməkə, byìʼàndo ghə̀ nshisə viʼi ntɨm ə̀ Joshùwà bè nè nyɨŋsə vəwenə, və chò fa jì kədyàŋ a? ²⁶ Kə mù sə diʼ la ando ə̀ kətsoʼ kə wèn kènə̀ kəzhwì kə diʼ mu kə pfʉ li, à bè dìʼ tò ndə̀ŋndəŋ ando byɨmə kènə̀ shyèʼè diʼ kəmpfʉ kə byɨmə.

Kənyʉ̀ kùmə̀ Kəlyɨmə

¹ Kə nghoʼo ghə̀ŋ à ndiʼ ndìʼsə̀sə a vəlèmə̀ vwomə. Ghə̀ŋ ə kɨ la Nyìngòŋ lu soʼ vəghəŋ vi a və diʼì ndìʼsə̀sə chò viʼi vətsenvə. ² Vəghəŋ vətsèm lu nè shwè. No ndò sətsèn ə ngàʼà ke nshwè mu ghə̀ dìʼ wù kənyʉ̀ kə tɨməkə, be diʼ mu ghə̀ zì ghə̀ tuʼmə nə̀ sò kətʉ wen. ³ Vəghəŋ ə we mfɨŋ a chʉ̀ lyəŋ ndi ntensə wen ghə̀ dyʉ̀ no fe a vəghəŋ kəŋə. ⁴ Ghə̀ŋ be lye əbaŋ a mù ghoʼkəvə a no tè bè ando və ghoʼkə no nànto, à be tenə fwof toghə tenə wenəvə, ngùfə shisə li mbòŋsə̀ tisə̀ tò nə̀ membàŋ mə ntyetəmə̀ la və dyʉ̀ no fe a vəwenə kəŋə. ⁵ A bè dìʼ tò ndə̀ŋndəŋ ando kəlyɨmə kə dìʼ kəshi kə wèn wìʼ tyetə nànto alì gàʼà nyʉ̀ fansəvə.

Ghə̀ kwoʼtə ando fəsèsè fə zhìʼ fə zì fə nyùʼ ku ghoʼoghə. ⁶ Kəlyɨmə kə wìʼ kə diʼ tò nə̀ fəsèsè fə zhìʼ. Kə diʼ ntuʼ nyʉ̀ byɨvə à wìʼ a wèn no tsèm. Kə byɨsə̀ wen ə wìʼ no tsèm, kə diʼ əzhiʼ, nyùʼù no te ghò à tì mbi nəzhiʼ mu ghə̀ lù fa zhiʼ a ghə̀ ko lu mè. ⁷ Wìʼ zì ghə̀ ghaʼtə nyamsə a mù, nə̀ sə toʼsə bènə̀ mənyin ə̀ dìʼsə̀ vəwenə ntsi a ngə̀ŋ. Adìʼ kənyʉ̀ mu və ne li, ⁸ alì wìʼ kə zì ghə̀ ghaʼ kəlyɨmə dìʼsə̀. Kə diʼ kəfo kə byɨkə a kə ko zhʉ̀tə̀ be kiʼ ləʼ ə̀ byɨghə. ⁹ Vəghəŋ ə ghoʼsə̀ Bobo bènə̀ Tìʼ vəghəŋ nə̀ kəwenkə be telə̀ viʼi a Nyìngòŋ nshɨ̀tə̀ a wen a kəmfʉsə̀ tò nə̀ kəwenkə. ¹⁰ Vəghəŋ ə ghoʼsə̀ nə̀ əchʉ be telə̀ tò nə̀ wenə ghə̀. Vəlèmə̀ vwomə kə ko yi diʼ ndiʼ alə̀. ¹¹ Mu mə njùŋmə̀ nə̀ mə mbyɨmə̀ ə lè zì mə mfʉ̀ tò fa fədyàn fə mùʼ a? ¹² Fəkòʼ fə figs lè zì fə kumə lamsə̀ a, a vəlèmə̀ vwomə mu la fəkòʼ fə lamsə̀ fə zì fə kumə ashɨ figs lo? A bè dìʼ tò ndə̀ŋndəŋ ando mu mə nghoʼomə̀ a mə kiʼi fəmbvaŋ ko zì mə mbe kù mu mə fədyàn.

Ntsìnə̀ wìʼ ə dìʼì nki tof a ghə̀ kiʼì

¹³ A dìʼ ndo à ghə̀ŋ a ntìntìn a ghə̀ tofə be zhɨ kɨ nyʉ̀ a? A zhʉ a ghə̀ diʼì, ghə̀ diʼi dìʼ ənyʉ̀ a ghə̀ nè nə̀ gumlə̀ byìʼì tof. ¹⁴ A sətsèn ghə̀ŋ ə nkiʼ kənghə̀ʼ kə byɨkə a ghə̀ŋ a tətyɨm nə̀ kənywi, kə ghə̀ŋ a nkuʼsə̀ təwen təŋtə zhò ndzɨ̀ŋsə la ghə̀ŋ kiʼi tof. ¹⁵ Nki tof aghenə ko lù fà kàŋ. Ghə̀ lù fa nse ashə̀, kenla àdìʼ ə tof ə kəzhwì kəŋwoʼəkə, adìʼ tof ə Deblə̀. ¹⁶ Kəshi a kənghə̀ʼ nə̀ kòŋ kənywi diʼì tsu, kənsàlə̀ bènə̀ nyʉ̀ byɨvə tsenəvə be dìʼ tsu. ¹⁷ Tof a ghə̀ lù fà kàŋ ə chò mbì ŋwòʼə̀, kòŋə̀ mbwaʼmə̀, kòŋ əzhʉtə nyʉ̀ ə viʼi vətsenvə, kiʼ kusə nshinsə be nè nyʉ̀ juŋəvə no ghoʼo. Ghə̀ lyɨ̀ viʼi vətsèm tò ndə̀ŋndəŋ ko a ndiʼ la ghə̀ kiʼ kəmbɨ̀lə̀. ¹⁸ Viʼi a və kòŋə̀ mbwaʼmə̀, ə ghʉ mbwaʼmə̀. Nakènkə nè viʼi tsi ntsìnə̀ ə jùŋ.

Ghə̀ŋ ku təwen ə təŋtə à Nyìngòŋ

¹ A vì nə̀ ghò vì nə̀ ghoŋə bènə̀ soynə à ghə̀ŋ a ntìntìn a? Gaʼa kò nyʉ̀ avenə chò tò byìʼàndo kəmbàŋbàŋ kə soynə kwòʼtə̀ ə təŋtə nè la ghə̀ŋ ə nyɨŋə fa bàm ə̀fo nse. ² Ghə̀ŋ bàŋbàŋ fa bàmə fo, ne dìʼ ke kiʼi, ghə̀ŋ mù zhwi. Ghə̀ŋ ə shəmə, nè fàŋ ke kiʼi, ghə̀ŋ mù sə taŋmə̀ be soynə. Ghə̀ŋ ko kiʼì byìʼàndo ghə̀ŋ ko ə bèmə̀ à Nyìngòŋ. ³ Ghə̀ŋ ə bèmə̀ kò və lu nku à ghə̀ŋ byìʼàndo ghə̀ŋ ə bèmə̀ a ji shwe. Ghə̀ŋ ə bèmə̀ ənè nyʉ̀ ngəŋsə ghə̀ŋ tsu. ⁴ Viʼi venə a vəwenə ko ghʉ tətyɨm tə vəwenə à Nyìngòŋ lə̀, ghə̀ŋ ə be kò kɨ̀ la wìʼ a ghə̀ kòŋə̀ fo nse dìʼ wù kəbàyn à Nyìngòŋ? Kə lì dìʼì la no ndò a ghə̀ kòŋə̀ ndiʼ ndoŋ wenə̀ fo nse dìʼ wù kəbàyn ə̀ Nyìngòŋ. ⁵ Mu ghə̀ŋ ə lyɨ̀ la ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ ə gàʼà tò kədyàŋ la, “Nyìngòŋ ə kòŋə̀ kəzhwì kì a ghə̀ ne li kə sə diʼ à vəghəŋ a təwèn lo?” Kəshi akènkə gàʼà tò nəmwèʼè. ⁶ Alì boŋə tyɨm ə̀ wen à vəghəŋ ə kwi dyʉ̀ tò nə̀ mbì. Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ ə mu sə gàʼà la, “Nyìngòŋ ə ko kòŋ viʼi a və kuʼsə̀ təwen tə vəwenə, alì kiʼ boŋə tyɨmə à viʼi a və shiʼsə̀ təwen tə vəwenə.” ⁷ Ghə̀ŋ ku lì təwen təŋtə à Nyìngòŋ. Ghə̀ŋ tyen Deblə̀ a ghə̀ a bwènə̀ fà ghə̀ŋ a bàm. ⁸ Ghə̀ŋ vìtə̀ boʼsə Nyìngòŋ a ghə̀ a vìtə̀ ə boʼsə ghə̀ŋ. Ghə̀ŋ shʉ avu a ghəŋə fa nyʉ̀ byɨvə ghə̀ŋ ə viʼi nè nyʉ̀ byɨvə venə. Ghə̀ŋ shʉ tətyɨm ə təŋtə fa nyʉ̀ byɨvə ghə̀ŋ a viʼi tətyɨm tə̀ bò venə. ⁹ Ghə̀ŋ nsùtə̀ diʼ nə̀ kumə wèn be diʼ tò a nshinsə a nshinsə. Kə ghə̀ŋ be a ə̀ nchəʼə, ghə̀ŋ ə mbòŋsə̀ dì di. Kə ghə̀ŋ be a ə̀ nsaŋlə̀, ghə̀ŋ ə mbòŋsə̀ diʼ tò a nshinsə a nshinsə. ¹⁰ Ghə̀ŋ nshiʼsə təwen təŋtə a shɨ Bobo a ghə̀ a kuʼsə ghə̀ŋ a kàŋ.

Kə ghə̀ŋ a nsoʼo vəlèmə̀ vəŋə

¹¹ Kə ghə̀ŋ a ngàʼà mbyɨ byìʼì vəlèmə̀ vəŋə a vəlèmə̀ vwomə. No ndò a ghə̀ gàʼà mbyɨ byìʼì lèmə̀ wen, ko a ghə̀ soʼo lèmə̀ wen, ə gàʼà mbyɨ byìʼì soʼ be soʼo soʼ ayi. A sətsèn wù soʼò soʼ mu wù ko nè kənyʉ̀ a soʼ ayi ə gàʼà, alì bòŋsə̀ diʼ wu soʼo. ¹² Wù ku soʼ nə̀ wu soʼo diʼ tò mùʼ, à diʼ tò wen a ghə̀ zì ghə̀ bwoŋsə viʼi à be diʼ tò wen a ghə̀ zì ghə̀ byɨsə. Wù sə diʼ ndò ə nsoʼo viʼi vətsenvə a?

Ə pfàntə̀ byìʼì kumə kədyùʼ

¹³ Ghə̀ŋ vi a ghə̀ŋ ə gàʼà la, “Yès a lù lan kò a boʼòngə̀ŋ ə dyʉ̀ a ntə̀ʼ ə tsen ə tsi tsu ngwʉ̀ʼ mpfen ə ne mbaʼlə̀ ə kiʼi se.” Ghə̀ŋ zhʉtə a! ¹⁴ Ghə̀ŋ ə ko kɨ̀ kənyʉ̀ kùmə̀ mətsi ghə̀ŋ a mbi. Ghə̀ŋ dìʼ tò nə̀ kəzhwì a kə fʉ̀ tò fəshitə̀ fə zhʉ kə bè lè. ¹⁵ Ghə̀ŋ bòŋsə̀ diʼ ə ngàʼà la, “Bobo sətsèn kòŋ, yès à tsitə nè kənyʉ̀ kèn ko kì.” ¹⁶ Alì luwèn, ghə̀ŋ ə bòŋsə̀ kùmə̀ dyʉʼ vəŋə, kuʼsə̀ təwen ə̀ təŋtə. Əkumə kədyùʼ bènə̀ kuʼsə wèn aghenə diʼ mbyɨ.

¹⁷ No ndò a ghə̀ kɨ kənyʉ̀ kə jùŋ kə nè, fàŋ ke ne kənyʉ̀ akì ə ne li mbyɨ.

Ə pfàntə̀ à viʼi və ghoʼkəvə

¹ Ghə̀ŋ ə viʼi və ghoʼkəvə, ghə̀ŋ zhʉtə a! Ghə̀ŋ ə nzɨmə̀ dì no mwèʼè mwèʼè byìʼì ngəʼ ə ghoʼo ə ghə̀ ne vì à ghə̀ŋ. ² Ghoʼ ə̀ ghəŋə ne fwe, mənjɨtàtʉ̀ʼ be pfìʼ vədàlə vəŋə. ³ Kəmbàŋ kə lu ghaʼ ə̀fo gol bènə̀ ə̀fo silva ə̀ ghə̀ŋ. Kəmbàŋ akènkə lu bòʼtə nàʼà vəŋə be pfiʼ kətsoʼ kə wèn ə̀ ghə̀ŋ tò nə̀ zhiʼ. Ghə̀ŋ ə ghʉ li ghoʼ a mətsì mə̀ kəmwetə alì ghə̀ lu vì nə̀ ngəʼ à ghə̀ŋ. ⁴ Ghə̀ŋ zhʉtə a! Viʼi a və shwèʼè təsɨm təŋtə ghə̀ŋ zhɨ təko tə vəwenə dì no a gɨ to, di vəwenə aghenə diʼ mu ghə̀ zaʼa li a tiʼitiʼi Bobo yì a ghə̀ ŋaŋtə li nkwʉʼ. ⁵ Ghə̀ŋ zhɨ li təwen ə̀ təŋtə a mbi a shèn, ə nghoʼkəsə diʼ to nə̀ vəmbòŋ ə və shyə. ⁶ Ghə̀ŋ ə ne li la və soʼ ə̀ byɨ̀sə viʼi ntosə, ə̀ byɨ̀sə vəwenə kèn la vəwenə soyn li ghə̀ŋ.

Kənyʉ̀ kùmə̀ Məwensə̀ bènə̀ Jɨ̀m

⁷ Ghə̀ŋ ə nwensə̀ lì a vəlèmə̀ vwomə, ə zaʼa fa tʉʼ a Bobo lu vì. Ghə̀ŋ kwoʼtə ando wù shyèʼè sɨ̀m lu nkə̀ʼtə̀ la fo sɨm ə̀ wen ku ə̀ ndiʼ a mə̀ kəŋ. Ghə̀ lu wensə ə zaʼa fa zhʉ a mbì ghʉ̀ nə̀ kəmwètə̀ kə ghʉ̀ kə nə̀ vi əfo wen ə̀ kwi. ⁸ Nkàntə̀ ghə̀ŋ bè diʼi ə nwensə̀ tò a lì. Ghə̀ŋ ghaʼ tətyɨm ə təŋtə tə to byìʼe məbwènə̀ vì Bobo boʼsə li. ⁹ Kə ghə̀ŋ a nghàmə̀ vəlèmə̀ vəŋə a vəlèmə̀ vwomə ndi kə və lù soʼ ghə̀ŋ. Wù soʼò nsòʼ sə ti tò a chʉ ngə̀ŋ. ¹⁰ Ghə̀ŋ lyɨ nshə̀ʼtə̀sə ghoʼkəsə nə̀ nchwi məwensə̀ a zhʉ ngəʼsə a vəlèmə̀ vwomə. Vəwenə nshə̀ʼtə̀ ntɨm ə̀ Bobo no tè ando vəwenə nyènə ngəʼ. ¹¹ Gaʼa kò vəghəŋ yenə la Nyìngòŋ bwaʼsə̀ viʼi vyi a və wensə lì. Ghə̀ŋ ə zhʉ li byìʼì ghaʼa tyɨm Job nə̀ kənyʉ̀ kì a Bobo ə̀ ne a wen. Bobo kìʼ tyɨm ə̀ bwaʼmə ghə̀ bè kusə̀ nshinsə à viʼi.

¹² A kwi nyʉ̀ no tsèm a ma gaʼà li a vəlèmə̀ vwomə, kə wìʼ à kàyn kənyʉ̀. Kə wìʼ a kàyn a zhiʼ Nyìngòŋ ko a zhiʼ ə̀ kəfo kətsenkə a nse ko kàyn tè məkàyn məntsenə. Alì kənyʉ̀ kə ndiʼ ə wìʼ byɨmə, ghə̀ ə byɨmə tò byɨmə, ə ndiʼ ə wìʼ tensə, ghə̀ tensə tò tensə ndi kə və lù soʼ ə̀ byɨ̀sə ghə̀ŋ.

Əjɨ̀m ə wu byɨmə

¹³ A sətsèn wìʼ ə ndiʼ à ghə̀ŋ a ntìntìn a ghə̀ yenə ngəʼ. Ghə̀ jɨ̀mə. A sətsèn wìʼ ndiʼ à ghə̀ŋ a ntìntìn a ghə̀ saŋlə̀. Ghə̀ nzhɨmə ndzàŋsə ghoʼsə Nyìngòŋ. ¹⁴ A sətsèn wìʼ ndiʼ à ghə̀ŋ a ntìntìn a ghə̀ kwaʼà. Ghə̀ dzàŋə vəchəʼ və ngə̀ŋ Nyìngòŋ və vi ə̀ jɨ̀m à wen à kətʉ ə̀ zuʼu wen nə̀ məzhiʼ a zhiʼ Bobo. ¹⁵ Vəwenə sətsèn ə nè jɨ̀m aghenə byɨmə, Nyìngòŋ à chʉʼ wu kwaʼa ayì, Bobo be lùsə wen fa kwaʼa. A be ndiʼ la ghə̀ ne li mbyɨ, Bobo à lyèsə̀ mbyɨ wen ayì. ¹⁶ Ghə̀ŋ ə nshə̀ʼtə̀ lì mbyɨsə sə̀ŋsə à ghə̀ŋ a ntìntìn be jɨ̀mə̀ à no ndò à ghə̀ŋ a ntìntìn ndi və chʉʼ ghə̀ŋ. Jɨmə wù kənyʉ̀ kə tɨməkə kiʼ kədyòʼ kə ghoʼokə a nyʉ̀ a jɨ̀m ayi nè. ¹⁷ Elijà ndìʼ wìʼ tò nə̀ vəghəŋ ə̀ jɨ̀m nə̀ tyɨm ə wen no tsèm la kə ghʉ à vì kò ghʉ lù vì a tì ngwʉ̀ʼsə sətaʼ nə̀ kəbweʼkə a nse. ¹⁸ Ghə̀ bè jɨ̀m, ə̀ kaŋ ə ku ghʉ, nsə bè ku fozhɨvə. ¹⁹ Vəlèmə̀ vwomə, wìʼ fà ghə̀ŋ sətsèn dyʉ̀ kəghaf fa nəmwèʼè, wutsen ne la ghə̀ bwènə̀ vì tsu, ²⁰ ghə̀ nkɨ la à bwènsə̀ visə tè ndò ə̀ vìsə̀ wù ne nyʉ̀ byɨvə fà wen a ji byɨ, mu ghə̀ a bwòŋsə kəzhwì kə wen fa pfʉ ə be chiʼtə nyʉ̀ byɨvə no ghoʼo.