Efi

Ŋwàʼlə̀ Bol a viʼi

Efisùs

Tʉ nyʉ̀ a və diʼ a ŋwàʼlə̀ ghèn

Bol ə nyòʼò ŋwàʼlə̀ ghèn a viʼi və byɨməvə a Efesùs ə diʼ a vəwenə la, “Nyìngòŋ ə ghʉ li la kətsi kə lu kwʉ̀ʼ ə ghə̀ tsentə əfo ə tsèm a kàŋ be boʼsə nə̀ nse ə ghʉ to ati əsoʼ Klistò” (1.10).

A diʼ a kəlɨŋkə ə mbì a ŋwàʼlə̀ na ghèn, Bol ə gàʼ kənyʉ̀ kumə ə tsì to kə nyʉ̀ kə mùʼ. Viʼi və byɨməvə zizi və nə̀ tsi to kənyʉ̀ kə mùʼ byìʼì ando Nyìngòŋ ə tsùʼtə̀ li vəwenə viʼi ə Nyìngòŋ ə lyesə ku mbyɨsə vəwenə. Ghə̀ nè alə chò fa a Yesò Klistò, mbyɨ ə ko be kiʼ kədyòʼ a vəwenə kətʉ. Ŋwàʼlə̀ na ghèn ə gàʼa kumə ando Nyìngòŋ ə chʉtə li viʼi wen nə̀ kəzhwì kə Ŋwoʼkə.

Bol sə gàʼ a ŋwàʼlə̀ ashə ə shəʼmə nyʉ̀, to kədə̀ŋ ə diʼ la viʼi Nyìngòŋ ə tsèntə diʼ to a kənyʉ̀ kə mùʼ wenə və Klistò. Ntsentə viʼi vəbyɨmə və diʼ alə̀ to nə̀ əwèn ə wìʼ, wìʼ yi a ghə̀ diʼ kətʉ a əwèn na ghèn diʼ Klistò. Ngə̀ŋ Nyìngòŋ diʼ to nə̀ kəbwòmkə, ngùʼ bù ə ngə̀ŋ diʼ Klistò. Ngə̀ŋ Nyìngòŋ ne diʼ to nə̀ wùwì, lɨmə wen diʼ Klistò.

Bol gaʼa li kənyʉ̀ kumə ətyɨm ə jùŋə ghə̀ yi a Nyìngòŋ ə ndiʼi a viʼi chò fa Klistò.

Jì a və gəsə ŋwàʼlə̀ ghèn fa tsu

Ə zìtə̀ (1.1-2)

Klistò nə̀ ntsentə viʼi Nyìngòŋ (1.3–3.21)

Ntsìnə̀ ə fi ə vəghəŋ ati ə Klistò (4.1–6.20)

Ə mwètə̀ (6.21-24)

Bol tɨmə ətoŋtə

¹ A nyòʼò mò Bol nyòʼò ŋwàʼlə̀ ghèn a ghə̀ŋ viʼi Nyìngòŋ vyi a ghə̀ŋ ti a ghə̀ŋ əbyɨmə a Yesò Klistò, tsi a Efesùs. Ma diʼ wù ə ntɨm ə Yesò Klistò mu à tsuʼ Nyìngòŋ fa wenə kòŋ.

² Nyìngòŋ ə Tìʼ vəghəŋ wenə Bobo Yesò Klistò diʼi ətyɨm ə jùŋə a ghə̀ŋ, ku mbwaʼmə a ghə̀ŋ.

Ə mbwaʼmə yì a kəzhwì kə Ŋwoʼkə ə ku

³ Vəghəŋ ə nkuʼsə Nyìngòŋ, ə Tìʼ Bobo vəghəŋ Yesò Klistò. Ghə̀ mbwàʼsə li vəghəŋ a kəzhwì no nə̀ əfo ə juŋəvə ə tsèm vyi a və fʉ̀ fa kàŋ wenə Klistò. ⁴ Nò tèbe mibu Nyìngòŋ nsə shɨtə mbyi mu ghə̀ ntsuʼ li vəghəŋ byìʼì ando vəghəŋ ə ndiʼ a kənyʉ̀ kə mùʼ vəghəŋ və Klistò la vəghəŋ lu ndiʼ viʼi vəlaynəvə, ko andiʼ la və kiʼi ə mbyɨ ashɨ Nyìngòŋ. ⁵ Nyìngòŋ ə sə diʼ mù ghə̀ nghʉ li la ghə̀ be lù lyɨ vəghəŋ a wen a vunə chò fa a Yesò Klistò, mu à kòŋ to wen nə̀ saŋlə ə ghʉ la kə ə ndiʼ a li. ⁶ Kə lə diʼi la vəghəŋ diʼ ə nku kùʼsə a Nyìngòŋ byìʼì ətuʼmə ə kaynəghə yì a ghə̀ diʼi li a vəghəŋ chò fa a wàyn ə kòŋ ə wen. A kòŋ to wen ə nè alə. ⁷ Yesò zen li kətʉ kə vəghəŋ nə̀ mənlyuŋ mə wen mì a ghə̀ nshʉ̀ʼ ando ghə̀ mpfʉ̀, Nyìngòŋ ə mu lyesə ə ku mbyɨsə vəghəŋ. Nakènkə diʼi ətyɨm ə jùŋ ghə̀ kaynə ghə̀ wen yi a ghə̀ kiʼi a vəghəŋ. ⁸ Ghə̀ ku li a vəghəŋ no ghoʼ ghoʼ. Ghə̀ nku li ətof ə be nè la vəghəŋ ə nkɨ no nyʉ̀ tsèm. ⁹ Nyìngòŋ ə nè li la vəghəŋ kɨ nyʉ̀ mu ghə̀ baʼtə̀, a sə kɨ to wen. Ghə̀ mbaʼtə nyʉ̀ a venə la və fʉ̀ chò fa a Yesò, mu à nkòŋ to wen la kə ə̀ ndiʼ a ji a ghèn. ¹⁰ Nyìngòŋ ə ghʉ li la zhʉ lu kwʉ̀ʼ, ə ghə̀ tsentə əfo ə tsèm a kaŋ be boʼsə nə̀ və nse ə ghʉ to a ti əsoʼ ə Yesò.

¹¹ Nyìngòŋ ə ntsuʼ li vəghəŋ la və ndiʼ viʼi wen byìʼì ando vəghəŋ ə diʼ a kənyʉ̀ kə mùʼ vəghəŋ və Yesò Klistò to ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ mbaʼtə ə ghʉ mibu ə shətə mbyi. Nò tèbe ghò ə fʉ to a ji yi a Nyìngòŋ ə kəŋ la kə fʉ̀ fa tsu. ¹² Ghə̀ ntsùʼ alə ndiʼ yès vyi a yes ə mbyɨmə Yesò a ambì nə̀ ji yi a yes tsi nè viʼi və tsevə bwomsə Nyìngòŋ byìʼì kədyòʼ kì a ghə̀ kiʼi li.

¹³ Nyìngòŋ ə shisə li ghə̀ŋ viʼi Efesùs ə bwòŋsə̀ ghə̀ŋ chò fa a Yesò ando ghə̀ŋ zhʉ ntɨm ə jùŋ yì a ghə̀ diʼi nəmwèʼè ə byɨmə. A ndiʼ ando ghə̀ŋ mbyɨmə, ghə̀ chʉ̀tə̀ ghə̀ŋ nə̀ Kəzhwì kə Ŋwoʼkə kì a ghə̀ ə nghʉ̀, ¹⁴ Kəzhwì kə ŋwoʼkə a ki kə diʼ nchwi ə diʼ la zhʉ ə lu kwʉ̀ʼ, a vəghəŋ a kiʼi kəfo kì a Nyìngòŋ əghʉ a viʼi wen, ali nakènkə nè yes kɨ la Nyìngòŋ ne nè no a ndò a diʼ wù wen ntsentə diʼ to fa wen ngəŋ. Vəghəŋ kuʼsə Nyìngòŋ byìʼì kədyòʼ kə wen.

Əjɨ̀m ə Bol

¹⁵ A lə kənyʉ̀ ki a ma sə ku kəzòŋ a Nyìngòŋ, byìʼì ghə̀ŋ a mò a jɨ̀m to məzhʉ̀ ə tsèm fa chʉʼ a mà nzhʉ əbyɨmə a ghə̀ŋ kiʼi a Bobo vəghəŋ Yesò Klistò, nə̀ kòŋ yì a ghə̀ŋ kiʼi a viʼi Nyìngòŋ no vətsèm. ¹⁷ Ma zhʉ sə jɨ̀mə̀ no zhʉ̀ko, ma sə sensə la Nyìngòŋ yi a diʼ Nyìngòŋ ə Bobo vəghəŋ Yesò Klistò. Nyìngòŋ diʼ Ti yi a ghə̀ kiʼi kədyòʼ a ghə̀ a ku kəzhwì kə wen kì a kə kù ətof be diʼi laynsə nyʉ̀ ə kaynə və wen ndiʼ kə ne ghə̀ŋ ə nshɨtə kɨ wen. ¹⁸ Ma be jɨ̀mə̀ la Nyìngòŋ ə nè tə tof ə tyəŋtə boʼmə̀, ghə̀ŋ nkɨ la ghə̀ŋ be lù kiʼi əfo ə juŋəvə vi a ghə̀ baʼtə̀ a ghə̀ŋ byìʼì ando ghə̀ ntsuʼ li ghə̀ŋ nə̀ əghoʼ ə ŋwoʼghə yì a ghə̀ nghʉ̀ a viʼi wen no vətsèm, ¹⁹ Ma be jɨ̀mə̀ a ghə̀ŋ la ghə̀ŋ yen ə kɨ kədyòʼ kə kaynə kə kì a Nyìngòŋ ə kiʼi, a diʼ kəwenkə a kə gyàmtə̀ vəghəŋ ə viʼi və byɨməvə. A diʼ to kə kədyòʼ kə ghoʼkə, ²⁰ a diʼ kədyòʼ kə ghoʼkə a kenkə a kə mbwensə lùsə Yesò fa pfʉ, ə ghʉ wen a wenə kwoŋ ə toghə akàŋ. ²¹ Ghə̀ sə ə nyʉ̀ʼ tsu luwen, soʼo adyòʼ vyi a və diʼ a kàŋ no ə tsèm, vyi a və soʼo. Ghə̀ soʼo adyòʼ no tsèm nè ə fo no tsèm. Ghə̀ kiʼi zhiʼ a chò no tèbe zhiʼ ə kò a viʼi a və soʼo kiʼi a mbyi luwen nə̀ mbyi yì a ghə̀ lu vi. ²² Nyìngòŋ ə kuli fo ə tsèm a wen kəvu ə be ghʉ wen la ghə̀ ndiʼ kətʉ kə nyʉ̀ ə tsèm a ngə̀ŋ Nyìngòŋ. ²³ Ngə̀ŋ Nyìngòŋ na ghèn diʼ to nə̀ əwenə Yesò. Ngə̀ŋ Nyìngòŋ a ghèn diʼ no nkàyntə̀ Yesò, a ne wen la no tèbe gho ndiʼ, no tèbe fè.

Klistò ə nlu li fa pfʉ ə sə diʼ

¹ Ghə̀ŋ diʼ alə̀ mu ghə̀ŋ ndi sə ghə̀ phɨkə li a ghə̀ŋ kəzhwì byìʼì mbyɨ nə̀ nyʉ̀ ə byɨvə vyi a ghə̀ŋ nè. ² Ghə̀ŋ ə ntsi to a mbyɨsə a sensə ando ghə̀ŋ mbo dzɨ̀mtə̀ nyʉ̀ ə mbyi, zhʉ to fa fòyn yi a ghə̀ soʼo əzhwì byɨvə vyi a və chò fa kàŋ, a diʼ kəzhwì kì a kə tisə viʼi vyi a və ko zhʉtə fa Nyìngòŋ. ³ Vəghəŋ vətsèm ə ntsi to nə̀ viʼi və byɨvə a venə fa ambì, ne to nyʉ̀ ə byɨvə vyi a njòsə əwen ə vəghəŋ sə kòŋ, a fwomə tèbe ghò a vəghəŋ, vəghəŋ ne to ne ando əkwoʼtə ə̀ vəghəŋ kəŋ. Mbyɨ a sensə ndiʼ nè Nyìngòŋ kù ə ngəʼ a vəghəŋ ando ghə̀ ndiʼ ə kù a viʼi mbyi.

⁴ Alì, Nyìngòŋ ə nkusə li nshinsə a viʼi no nànto be kòŋ viʼi no nànto. ⁵ No tebe ando yes ə ndiʼ sə vəghəŋ ə mpfʉ li byìʼì mbyɨsə vəghəŋ, ghə̀ nku li ntsìnə̀ a vəghəŋ ando vəghəŋ ndiʼ vəghəŋ və Yesò Klistò. Nyìngòŋ ə bwoŋsə ghə̀ŋ byìʼì ətyɨm ə jùŋə yi a ghə̀ kiʼi. ⁶ Ando vəghəŋ diʼ vəghəŋ və Klistò, Nyìngòŋ ə lusə li vəghəŋ və wen ə ghʉ̀ vəghəŋ və wen a kəkɨ kə təfòyn akàŋ ndiʼ ghə̀ nsoʼo. ⁷ Nyìngòŋ ne alə ndiʼ lu diʼ tùʼmə̀ ə kaynəghə wen a ghə̀ ə ko kiʼi ə shəʼmə, nə̀ kòŋ wen a vəghəŋ chò fa Yesò Klistò no tʉʼ ko a ghə̀ lu vì. ⁸ A diʼ byìʼì ə tyɨm ə jùŋ ghə̀ ə Nyìngòŋ a ghə̀ kiʼi a ghə̀ŋ a ghə̀ ə mbwòŋsə̀ ghə̀ŋ chò fa ghə̀ŋ a əbyɨmə. Ghə̀ŋ nko ne kənyʉ̀ fa ghə̀ŋ a ngeŋsə a kə nè la ghə̀ŋ əbwòŋ. Əbwòŋ ghenə a ghə̀ŋ kiʼi lə diʼ kəku fa Nyìngòŋ. Kə lə diʼi la wìʼ ə zizi ko ghə̀ lu kùm kədyʉ̀ʼ byìʼì kəwenkə. ¹⁰ Vəghəŋ diʼ alə̀ a diʼ kəvu kə shwèʼ ə Nyìngòŋ. A ndo vəghəŋ diʼ a kənyʉ̀ kə mùʼ vəghəŋ və Yesò Klistò, ghə̀ nshɨtə vəghəŋ la vəghəŋ ntsi ntsìnə̀ ə jùŋ yì a ghə̀ nsə diʼ mù ghə̀ ə baʼtə̀ li ghʉ̀ la vəghəŋ ntsi.

¹¹ Ghə̀ŋ vyi a ghə̀ŋ ko diʼ viʼi Jus fa bwi, kə ghə̀ŋ lyesə viʼi a ghə̀ŋ ndiʼ vəwenə fa ambì. Ghə̀ŋ diʼ viʼi ətɨm fa bwi, viʼi Jus toŋtə ghə̀ŋ la, “Viʼi vyi a və ko shɨtə ndyə̀ ə vəwenə,” toŋtə təwen tə vəwenə la, viʼi vyi a və shɨtə li ndyə̀ ə vəwenə. Vəjew ə ngàʼà tebe alə̀ ko andiʼ la a shɨtə Nyìngòŋ, a shɨtə to viʼi nə̀ avu. ¹² Kə ghə̀ŋ lyesə la a ə ndiʼ a tʉʼ a yi, ghə̀ŋ nko kiʼ to kənyʉ̀ ə ne nə̀ Yesò, ko ghə̀ŋ diʼ a nòyn nə̀ viʼi Islel, ko andiʼ la ghə̀ŋ kiʼ to kəvu a nyʉ̀ yi a Nyìngòŋ ə ghʉ a vəwenə. Ghə̀ŋ ə tsi to tyi mbyi, ko ghə̀ŋ kwòʼtə̀ tebè njùŋ ə tsen akəshi, ko ghə̀ŋ kɨ kənyʉ̀ əkùm Nyìngòŋ. ¹³ Ghə̀ŋ tə ti no kəghaf, ko ghə̀ŋ boʼsə tebe Yesò Klistò, ali luwen ghə̀ŋ sə diʼ a kənyʉ̀ kə mùʼ ve vəwenə, ghə̀ŋ vi li ə boʼsə wen luwen, byìʼì mənlyuŋ mə Klistò.

¹⁴ Byìʼe no nkàyntə̀ Klistò ne wèn ə wen vi li ne mbwaʼmə a vəghəŋ, ə ne la viʼi Jus nə̀ viʼi ətɨm ndiʼ to a kənyʉ̀ kə mùʼ. Ghə̀ tsəʼsə li ghomə yì a ghə̀ tə ə gə̀sə̀ vəghəŋ ne la vəwenə əbyɨfə lì to no nə̀ ə wèn ə wen. ¹⁵ Ghə̀ ntsəʼsə li no təsoʼ tə viʼi Jus nə̀ nyʉ̀ a vəwenə ghʉ no tə tsèm ndi ə fʉsə̀ fa viʼi və bò na venə to wù fi mùʼ a kənyʉ̀ kə mùʼ wenə vəwenə, a ji ghèn nə̀ mbwaʼmə. ¹⁶ Əpfʉ ə wen a yì a kəntò ne li əbyɨf ə vəwenə mè, byìʼì nyʉ̀ a və fʉ a kəntò ə ne li ghə̀ tsentə viʼi məshò bò a wèn ə mùʼ bwensə vì nə̀ vəwenə a Nyìngòŋ. ¹⁷ Kə lə diʼi la Yesò nvi ə shə̀ʼtə̀ ntɨm ə mbwaʼmə a viʼi ə tɨm a və nko boʼsə Nyìngòŋ, nə̀ a viʼi Jus a və boʼsə wen. ¹⁸ A diʼ cho fa Yesò a vəghəŋ vətsèm, və Jus nə̀ ətɨmə ə kiʼi Kəzhwì kə mùʼ mu və zizi və dyʉ̀ ashɨ ə Bobo, to vətsèm.

¹⁹ Kə le diʼi la ghə̀ŋ viʼi ətɨm ko be diʼ viʼi və vi və, ghə̀ŋ sə diʼ to viʼi loʼ ə mùʼ vye viʼi Nyìngòŋ, be diʼ viʼi ngwaʼ ngə̀ŋ ə Nyìngòŋ. ²⁰ Ghə̀ŋ diʼ ngə̀ŋ mu və bwom a ntsìnə̀ yì nə̀ əziʼi yì a viʼi ntɨm ə Yesò, nə̀ nshə̀ʼtə̀sə ghoʼkəsə ə ziʼi kùmə̀, ngùʼ bù ə ngə̀ŋ a ghèn adiʼ to no Yesò Klistò nə̀ wèn ə wen. ²¹ A diʼi wen yi a ghə̀ ghaʼa ngə̀ŋ a ghèn, Ghə̀ŋ ne kuʼu a kaŋ a ngə̀ŋ ə ghoʼo ə Bobo. ²² Ghə̀ŋ və viʼi vətsenvə lu tsèntə diʼ a ntìntìn ə Klistò, ghə̀ shɨtə ghə̀ŋ la ghə̀ŋ ə diʼ kəshi kì a kəzhwì kə Nyìngòŋ kə ə tsi tsu.

Bol ə nshə̀ʼtə̀ ə viʼi ətɨm

¹ A diʼ to byìʼì ntsèntə̀ ə vəghəŋ a ghèn a ma jɨ̀mə̀ a Nyìngòŋ ə kùmə̀ ghə̀ŋ. Ma diʼ wù ə nfɨŋ byìʼì shwèʼ yì a Yesò Klistò kù a mò la mà ə shə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ a ghə̀ŋ viʼi ətɨm. ² Ma kɨli la ghə̀ŋ zhʉ̀ li ando Nyìngòŋ ə ndiʼ ətyɨm ə jùŋə a mò ə ku shwèʼ a ghenə la mà ne a ghə̀ŋ, a ghə̀ŋ njùŋ. ³ Ənyʉ̀ a venə diʼ ə nyʉ̀ lyomtəvə vyi a Nyìngòŋ ə mbaʼtə li ə ghʉ̀, a sə kɨ to wen, ə diʼi làynsə a mò, mà sə nyòʼ a ghə̀ŋ to kətemə. ⁴ Ghə̀ŋ a dzàŋ nyʉ̀ a venə no zhʉ̀ko ə yenə kɨ la ma kɨli nyʉ̀ ə lyomtəvə a vyi a Nyìngòŋ ə baʼtə̀ kumə Klistò a wìʼ kò kɨ. ⁵ A diʼ nyʉ̀ ko andiʼ la Nyìngòŋ ndiʼi li a viʼi ambì. Nyìngòŋ ə lyɨ kəzhwì kə Ŋwoʼkə ə wen ə nè la kə diʼ laynsə nyʉ̀ venə a viʼi ə ntɨm ə wen nə̀ nshə̀ʼtə̀sə. ⁶ Kənyʉ̀ kə kaynəkə a kì a və ə mo fa ambì ə diʼ la, viʼi ə ətɨm vyi a və byɨmə ntɨm ə jùŋ lu tsèntə zhɨ̀ fòyn ə Nyìngòŋ wenə viʼi Islel ə be tsèntə diʼ əbàs to a ntìntìn əwèn ə mùʼ, be diʼ lù tsèntə ə kiʼi mbwaʼsə yì a Nyìngòŋ ə ghʉ li chò fa a Yesò Klistò. ⁷ Ma ə nzìtə̀ shə̀ʼtə̀ ə ntɨm ə jùŋ a ghèn mu à ku Nyìngòŋ əku kədyòʼ kə wen la mà nè. Nyìngòŋ ne alə̀ byìʼì ətyɨm ə jùŋə ghə̀ ə wen. ⁸ No tebe ando ma nko kwʉ̀ʼ ə nzaʼ a diʼ nə̀ viʼi vətsevə a ntìntìn viʼi Nyìngòŋ, Nyìngòŋ mbe kù ji a mò ə ne la mà ngàʼà a viʼi ətɨm, shə̀ʼtə̀ ə mbwaʼsə yì a Yesò Klistò ə ku a viʼi, ⁹ be shə̀ʼtə̀ diʼ laynsə ji yì a shwèʼ ə kaynə ghə̀ Nyìngòŋ a ghenə nə̀ jèʼe fa tsù a no ndò. Nyìngòŋ yi a ghə̀ shɨtə əfo ə tsèm ə nko ndiʼi a no wìʼ fa viʼi ambì. ¹⁰ Nyìngòŋ ə ne alə ndi kəzhwì nə̀ adyòʼ vyi a və tàynkə̀ chò fa kaŋ ə yenə ətof ə Nyìngòŋ yì a ghə̀ diʼi to a jisə a jisə. ¹¹ Nyìngòŋ ə nè ali to ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ mbaʼtə li əghʉ la kə fʉ̀ ali ə chò fa Bobo vəghəŋ Yesò Klistò mibu ghə̀ shɨtə mbyi. ¹² Əbyɨmə ə vəghəŋ ə̀ tsentə yì a vəghəŋ ə kiʼi vəghəŋ və Klistò ne li la vəghəŋ ə diʼ mù və zizi və sə dyʉ̀ a Nyìngòŋ ko və lu fwàynə̀ tebè kəfo, kɨ nəmwèʼè la ghə̀ a shisə vəghəŋ. ¹³ A lə kənyʉ̀ kì a ma gaʼa a ghə̀ŋ la kə ghə̀ŋ a bwaʼ byìʼì ngəʼ yì a ghə̀ŋ zhʉ̀ la ma yenə byìʼì ghə̀ŋ. Ghə̀ŋ diʼ ə kɨ la nyʉ̀ a vyi ə diʼ to ghə̀ŋ a njùŋ.

Bol ə jɨ̀m a viʼi Efesùs

¹⁴ A le kənyʉ̀ kì a kə tə ne ma gwuʼtə̀ alwi ə ghomə ashɨ ə Tìʼ ə sə jɨ̀mə̀ to jɨmə a ghə̀ŋ, ¹⁵ a diʼ wen yi diʼ Tìʼ ə ngwaʼa ngəŋsə yi a sə diʼ akàŋ be diʼ a nse no sətsèm. ¹⁶ Nyìngòŋ kiʼi mbwaʼməsə no nànto. A le kənyʉ̀ kì a ma jɨ̀mə̀ la ghə̀ ku kədyòʼ a ghə̀ŋ ə tətyɨm chò fa wen a kəzhwì, ¹⁷ ndi əbyɨmə ə ghəŋə nè Klistò ə nshɨtə tsi a ghə̀ŋ tətyɨm. Ma jɨ̀mə̀ la əkòŋ ghəŋə a Nyìngòŋ ne ghə̀ŋ kòŋ təwen ə təŋtə kwi ə to tò nə̀ fəkoʼ a ghaŋ yi dyʉ̀ li a nse be diʼ to nə̀ ngə̀ŋ a kəchɨ ki ə to a nse. ¹⁸ Ma jɨ̀mə̀ ndi ghə̀ŋ ə̀ tsèntə tofə kwʉ̀ʼʉ̀ vye viʼi Nyìngòŋ vətsenəvə kɨ la əkòŋ ə Klistò ə ghoʼo to jisə tsèm a ghə̀ ko lu mè. ¹⁹ Ghə̀ŋ kɨ la əkòŋ wen ghenə cho li ətof, ndi ghə̀ŋ lywin ə kwʉ̀ʼ ə ntsi ntsìnə̀ Nyìngòŋ to ətsèm. ²⁰ Luwen əkuʼsə ə dyʉ̀ a Nyìngòŋ yi a ghə̀ kiʼi kədyòʼ ə ku fo, və ghoʼo no nànto, chò vyi a vəghəŋ loyn li a jɨ̀m, nə̀ vi a vəghəŋ zizi ko və lu kwòʼtə̀ ə loyn. A diʼ shwèʼ, nə̀ kədyoʼkə wen kì a kə diʼi a vəghəŋ a tyi wen. ²¹ Əbayn ə ghoʼo ghə̀ Nyìngòŋ sə vi faŋ to faŋ a viʼi və byɨməvə vyi a və diʼ wenə və Yesò Klistò to məzhʉ̀ ə tsèm! Amèyn.

Bol ə sensə la viʼi və byɨməvə ə̀ tsi a kənyʉ̀ kə mùʼ

¹ Ma sensə ghə̀ŋ byìʼì shwèʼ a ghenə a Bobo ne li a vəghəŋ la, ghə̀ŋ ntsi ntsìnə̀sə, a ji yi a Nyìngòŋ ə kəŋ ando ghə̀ dzàŋ shisə ghə̀ŋ fa mbyi. Ghə̀ŋ kɨli la ma diʼ alə̀, diʼ wù ə nfɨŋ byìʼì shwèʼ yì a ma ne a Bobo. ² Ghə̀ŋ ə ngumlə̀ təwen ə tyəŋtə, bwaʼmə be wensə, lyesə ku ənyʉ̀ shweləvə byìʼì kòŋ. ³ Ghə̀ŋ mwomsə no nə̀ kədyoʼkə ə faŋ to a kənyʉ̀ kə mùʼ kì a kəzhwì kə Ŋwoʼkə ku a ghə̀ŋ ə cho fa mbwaʼmə yi a ghə̀ tsèntə ghə̀ŋ. ⁴ Ghə̀ŋ diʼ bàs əwèn ə mùʼ, kəzhwì kə Nyìngòŋ kì a kə shwèʼè a wèn a yi ə diʼ to kə kəmùʼ, to ndə̀ŋndəŋ ando Nyìngòŋ ə ndzàŋ shisə ghə̀ŋ fa mbyi ə ne ghə̀ŋ sə ki to kənyʉ̀ kə mùʼ kɨ la ghə̀ŋ lu bwòŋ. ⁵ Vəghəŋ kiʼi to Bobo ə mùʼ, vəghəŋ əbyɨmə to kənyʉ̀ kə mùʼ, vəghəŋ nshi mu to a kwi kənyʉ̀ kə mùʼ. ⁶ Nyìngòŋ ə vəghəŋ ghèn diʼ to əmùʼ diʼ Tìʼ ə viʼi vətsèm, diʼ Bobo to a viʼi və tsèm, soʼo to viʼi və tsèm, shwèʼè chò fa viʼi və tsèm, diʼ to a tyi ə viʼi və tsèm.

⁷ Alì no ndò fa vəghəŋ a ntìntìn ə shəʼmə kəku kə wen to ndə̀ŋndəŋ ando Klistò kòŋ li ə ku. ⁸ To ando və nyoʼ li a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la:

“Andiʼ ando ghə̀ bwensə kuʼu akəshi yi a kə ŋaŋtə kwʉʼ,

Ghə̀ mphwo nè viʼi a ghə̀ temə zhɨ̀ a ghòŋ, və diʼ to kədə̀ŋ,

ghə̀ be gətə məku a viʼi.”

⁹ Sə ə gàʼa la ghə̀ ə “kuʼu akəshi yi a kə ŋaŋtə kwʉ̀ʼ” diʼ la ghə̀ ə nshiʼi ə mwetə to no a nse ashə? ¹⁰ Wìʼ yì a ghə̀ ə nshiʼi a nse le diʼ ndə̀ŋndəŋ yi a ghə̀ ə bwensə kuʼ akəshi yi a kə ŋanŋtə kwʉ̀ʼ akàŋ ə ndiʼ to kətʉ kə əfo ə tsèm a kaŋ nə̀ a nsə. ¹¹ A ndiʼi wen yi a ghə̀ ə ku məku. Ghə̀ ntsuʼ viʼi vətsenvə ə ghʉ̀ a viʼi ntɨm, ə tsuʼ vətsevə ə ghʉ̀ a nshə̀ʼtə̀sə ghoʼkəsə, ghə ntsuʼ vətsevə ə ghʉ̀ la və ə nshə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ to ashi ashi ə be tsuʼ vətsevə la və ə ndiʼ nshə̀ʼtə̀sə ngə̀ŋ Nyìngòŋ ə tsuʼ vətsevə a ndìʼsə̀sə. ¹² Ghə̀ ə ne alə ə baʼtə̀ viʼi və byɨməvə la vəwenə kɨ ə ne shwèʼ ə Nyìngòŋ ndi ngə̀ŋ Nyìngòŋ ə nkwi, a diʼ əwènə Klistò. ¹³ Ə zàʼa ando vəghəŋ vətsèm lù tsèntə ndiʼ to a kənyʉ̀ kə mùʼ a vəghəŋ əbyɨmə ə be kɨ byìʼì wàyn Nyìngòŋ. Ndi vəghəŋ ə kwʉ̀ʼ mwetə a ji a Klistò diʼ. ¹⁴ Kə sətsen ndiʼ alə̀, ko vəghəŋ be a diʼ to nə̀ vwondyə a və diʼ to nə̀ nkanuʼ a əfwof ə̀ tenlə cho a mù. Kə vəghəŋ be a ne nyʉ vi a viʼi lobtə vəghəŋ nə̀ ndzɨŋsə diʼ to nə̀ tofə kəŋ tasə a diʼ nəmwèʼè ¹⁵ vəghəŋ ə boŋsə gaʼa to nəmwèʼè diʼi kòŋ a viʼi vətsèm, vəghəŋ a kwi to ji sə tsèm ə ndiʼ ando Yesò Klistò yi a ghə̀ diʼi kətʉ kə vəghəŋ. ¹⁶ Klistò tsentə li viʼi a kənyʉ̀ kə mùʼ ando əbàs wen ə tsèm ə diʼ a kənyʉ̀ kə mùʼ, no tèbe zhuŋ ə kò a wen ə gyamtə ə ghaʼ to əwen ə tsèm. No tèbe əshyə ə kò ne shwèʼè to ando ghə̀ diʼ ə nshwèʼè, əwèn ə tsèm ə sə kwi be shɨtə totə. Adiʼ ji a ntsèntə̀sə viʼi vəbyɨməvə diʼi ndiʼ a zhʉ a vəwenə ə kòŋmə təwentə vəwenə.

Ntsìnə̀ fi ə wu byɨmə

¹⁷ Ma gaʼa a ghə̀ŋ a əzhiʼ ə Bobo be kumtə la kə ghə̀ŋ be tsì to nə̀ viʼi ətɨm. Vəwenə kiʼi to təkwòʼtə̀ tə zɨmtə. ¹⁸ Vəwenə zhʉ ko andiʼ la və kɨ kənyʉ̀, ko və kɨ kənyʉ̀ kumə ntsìnə̀ Nyìngòŋ byìʼì kəkoyn kə vəwenə mu à vi nə̀ kətʉ̀kə ə tokə kì a vəwenə ə kiʼi. ¹⁹ Vəwenə maʼa li təwen tə vəwenə ə sə tsi to nə̀ bʉ̀sə, ko andiʼ la və be diʼsə kətʉ, kwetə tèbe nki nyʉ̀ fwaləvə kò ne dyʉ̀ to dyʉ̀, ntsìnə̀ ayi ə fwomə dyʉ̀ to ambì. ²⁰ Alì nakèn kə ko diʼ ə nyʉ̀ vyi a və nziʼi a ghə̀ŋ kumə Klistò! ²¹ Kə diʼ to no nəmwèʼè la ghə̀ŋ ə nzhʉ li nyʉ̀ kumə Klistò, və be ziʼi ghə̀ŋ nə̀ nyʉ̀ vyi a və diʼi nəmwèʼè kumə Klistò. ²² Və ə nziʼi la ghə̀ŋ maʼa ntsìnə̀ ə mu ə ghə̀ŋ byìʼì ando təkwòʼtə̀ tə byɨtə ə ghə̀ŋ titə a tə tə nè ghə̀ŋ nè to ənyʉ̀ byɨvə li ə ntenə ghə̀ŋ a kù. ²³ Və ə mbe nziʼi la ghə̀ŋ maʼa ntsìnə̀ ə mu na yì ə boŋsə kwoʼtə a ji ə fi. ²⁴ Luwen ghə̀ŋ lyɨ̀ ntsìnə̀ ə fi yi a ghə̀ diʼi to nə̀ ghə̀ Nyìngòŋ. Ntsìnə̀ əfi ghèn diʼi ndiʼ no nkàyntə ə ntsìnə̀ ətɨmə nə̀ ntsìnə̀ laynə.

²⁵ Kə le diʼ luwen la ghə̀ŋ diʼ ə maʼa ndzɨ̀ŋsə, no ndo ə ngàʼà to nəmwèʼè a lèmə̀ wen byìʼì ando vəghəŋ və tsèm diʼi to nə̀ viʼi a və tsèntə sə diʼ to əwènə mùʼ. ²⁶ Kənyʉ̀ kə zaf ə wìʼ, kə ghə̀ a moʼtə kə ne ghə̀ nè mbyɨ. Kə kənyʉ̀ kə lu zaf ə wìʼ, ghə̀ ŋwʉʼmə nə̀ kəwenkə a wen bèm ə tʉʼ layn. ²⁷ Kə wìʼ ə lu kù ji la Deblə̀ kwen a wen a ntsìnə̀. ²⁸ A tə ndiʼ mù wìʼ tə tsoŋ, kə ghə̀ bè tsoŋ. Ghə̀ boŋsə diʼ ə shwèʼ kəfo nə̀ avù wen, ə kiʼi kəfo ə gyamtə viʼi vətsenvə vi a və ko kiʼ. ²⁹ Kə əgaʼa byɨkə ə lu fʉ̀ fa wìʼ chʉ̀. Ghə̀ŋ ə boŋsə gàʼa to kənyʉ̀ ki a ghə̀ŋ zizi ghə̀ŋ gyamtə viʼi və tò a vəwenə byɨmə ndiʼ no ndo a ghə̀ əzhʉ əgàʼ ə ghəŋə, ghə̀ a sè kənyʉ̀. ³⁰ Kə ghə̀ŋ a nə̀ nyʉ̀ a və a nè ko kəzhwì kə Ŋwoʼkə a saŋlə. Kəzhwì kə Ŋwoʼkə ken diʼ to nə̀ kənchʉtə kə a və ə nchʉ̀tə ghə̀ŋ nə̀ kəwenkə kəʼtə kətsi a, Nyìngòŋ lu mwetə zen kətʉ̀ ə kəŋkə̀. ³¹ Ghə̀ŋ maʼa kwoʼtə ə əbyɨghə no ə tsèm nə̀ ətoŋ ə fwi ghə̀ nə̀ tinə fwi nə̀ kəŋkə̀ nə̀ telə mbaʼsə nə̀ əgaʼa bàm a bàm no tèbe nə̀ əbyɨf ə kò. ³² Ghə̀ŋ ə̀ tùʼmə̀ be kusə nshinsə a viʼi vətsenvə, lyesə ku viʼi vətsenvə ando Nyìngòŋ ə nlyèsə ku ghə̀ŋ chò fa a Klistò.

Vəghəŋ ə ntsi a nə̀ vunə əbayn

¹ Ghə̀ŋ diʼ alə̀ diʼ vunə Nyìngòŋ, ghə̀ kòŋ ghə̀ŋ no nànto. Kə le diʼi la ntsìnə̀ ghə̀ŋ diʼi ndiʼ to nə̀ ghə̀ Nyìngòŋ. ² Ghə̀ŋ diʼ ə kòŋ viʼi vətsenvə to məzhʉ̀ ə tsèm to ndə̀ŋndəŋ ando Klistò ə nkòŋ vəghəŋ ə ku wèn ə wen a vəghəŋ akəshi. Ghə̀ nku wenə wen a Nyìngòŋ to ne kəkukə benə offiliŋ a kə nè Nyìngòŋ sə saŋlə no nànto. ³ Ghə̀ŋ diʼ alə̀ diʼ viʼi Nyìngòŋ. Və ko be diʼ zhʉ̀ tèbe kənyʉ̀ kumə ə ndzɨ̀mtə̀ ə ki kò ndzɨ̀mtə̀ ə lʉmə nə̀ ashɨ a bàŋ ghə nə̀ nyʉ̀ ə kəfwaʼlə ə tsenəvə a ghə̀ŋ a ntìntìn. Nki nyʉ̀ a venə, və ko diʼ ə zhʉ a ghə̀ŋ a ntìntìn. ⁴ Kə ko bòŋ la gàʼà a ghə̀ fʉ̀ fa ghə̀ŋ əchʉ̀ ndiʼ gàʼà ə fwaʼlə ghə, gàʼa nyʉ̀ kəkoyn be gàʼà gàʼa demə byɨghə a viʼi. Ghə̀ŋ ə̀ boŋsə ku to kəzòŋ a Nyìngòŋ. ⁵ Ghə̀ŋ kɨ nəmwèʼè la viʼi vyi a və dzɨ̀mtə̀ ki kò viʼi a və dzɨ̀mtə̀ lʉ̀mə nə̀ viʼi a və ne nyʉ̀ ə kəfwaʼlə ə tsenəvə nə̀ viʼi a ashɨ ə vəwenə bàŋ (a diʼ ji ə tsen ə nkuʼsə nshəʼsə) ə ko lu kwen akəshi kə əfòyn ə Klistò wenə Nyìngòŋ.

⁶ Kə wìʼ ə lu lobtə ghə̀ŋ nə̀ gàʼà ə zɨmghə. A diʼ byìʼì nyʉ̀ a venə a Nyìngòŋ ə fwisə tin a viʼi vyi a və ko zhʉ wen. ⁷ Kə le diʼi la ghə̀ŋ ko diʼ ə kiʼi no tə kənyʉ̀ ənè wenə viʼi venə. ⁸ Ghə̀ŋ diʼ alə̀ mu ghə̀ŋ ə ndiʼ ati kəbəŋ kə fenəkə to nə̀ viʼi a venə, ali ando ghə̀ŋ sə diʼ vye və Nyìngòŋ luwen, ghə̀ŋ sə diʼ a tyi kəbəŋ kə baynəkə. Ji a ghə̀ŋ ə tsi luwen diʼi ndiʼ to nə̀ vunə kəbəŋ kəbaynəkə. ⁹ Ma gàʼà alə̀ byìʼì ando no fè a əbayn ə diʼ tsu, ə nyʉ̀ ə jùŋə və ə fʉ̀ kuʼu tsu, viʼi tsi ətsìnə̀sə tɨməsə be ne to ə nyʉ̀ vyi a və diʼi nəmwèʼè. ¹⁰ Ghə̀ŋ mwomsə ziʼi ə kɨ be ne nyʉ̀ vyi a və nè Bobo ə saŋlə. ¹¹ Kə ghə̀ŋ kwen a ntsìnə̀ kəbəŋ kə fenəkə, a kənyʉ̀ kə jùŋkə zizi ko kə lu fʉ̀ fa tsù. Ghə̀ŋ ne boŋsə shisə viʼi vyi a və nə̀ nyʉ̀ a venə a ndayn. ¹² A diʼ nyʉ̀ ə kətʉ̀ kədiʼkə ə̀ ngàʼà no tèbe gaʼa kumə nyʉ̀ vyi a viʼi nyʉ̀ ə byɨvə a venə ə nè a kənlyomtə. ¹³ A zhʉ və shisə li ənyʉ̀ a vyi a dayn. Və mu kɨ nki kəfo a kəfo kə diʼ kəwenkə. ¹⁴ Kə diʼ alə̀ byìʼì ando à nè əbayn nè ənyʉ̀ byɨvə və kə̀ʼə̀ a ndayn. A le kənyʉ̀ ki a kə ne və ə gàʼ la:

“Wu bʉnə lù fa mbinsə. Lu fa pfʉ̀

ndi əbaynə Klistò əbayn a wù.”

¹⁵ Ghə̀ŋ ə ntùʼmə̀ li a ji yi a ghə̀ŋ tsi fa tsù. Kə ghə̀ŋ nè ntsi to nə̀ nkoynə, ghə̀ŋ ə̀ ntsi to nə̀ viʼi və tofəvə. ¹⁶ Wìʼ fa ghə̀ŋ yen ji ə nè jùŋ, ghə̀ zaŋsə nè to nè byìʼì ando à ghoʼ to mbyɨ luwen. ¹⁷ Kə ghə̀ŋ ne ntsi to nə̀ nkoynə. Ali ghə̀ŋ mwomsə ə kɨ nyʉ̀ vyi a Bobo ə kəŋ la ghə̀ŋ ə nè. ¹⁸ Kə ghə̀ŋ nyʉ məlyʉ̀ʼ moʼtə mə ghaʼ ghə̀ŋ byìʼì ando məlyʉ̀ʼ ne viʼi tsi ntsìnə̀ nyamsə. Ghə̀ŋ boŋsə moʼtə kəzhwì kə Ŋwoʼkə lywinsə ghə̀ŋ. ¹⁹ Ghə̀ŋ ne zhɨmə ndzàŋsə a ghə̀ŋ a ntìntìn. Ghə̀ŋ ə̀ zhɨmə dzaŋsə Nyìngòŋ nə̀ dzaŋsə shisə a sə fʉ̀ fa ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ nə̀ shisə a kəzhwì kə Ŋwoʼkə ə̀ ne la ghə̀ŋ ə zhɨmə, ə zhɨmə ndzàŋsə Nyìngòŋ nə̀ ndzàŋsə a sə fʉ̀ fa ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ ə, kuʼsə Nyìngòŋ nə̀ ətyɨm ə ghəŋə no tsèm. ²⁰ Ghə̀ŋ ə̀ ku kəzòŋ a Nyìngòŋ ə Tìʼ no mənzhʉ̀ ntsèm kùmə̀ no tèbe ghò a ghə̀ fʉ̀. Ghə̀ŋ nku kəzòŋ a wen a zhiʼ Bobo vəghəŋ ə Yesò Klistò.

Bol ə tyɨftə viʼi və lamkəvə

²¹ Ghə̀ŋ ne gumlə təwenə tyəŋtə byìʼì ando ghə̀ŋ kuʼsə Klistò. ²² Ki, ghə̀ŋ ə̀ nshiʼsə̀ təwenə tyəŋtə a vəlɨm ə vəŋə ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ŋ shiʼsə̀ a Bobo. ²³ Byìʼì ando wulɨm diʼ alə̀ diʼ kətʉ a wi wen to ndə̀ŋndəŋ ndo Klistò ə diʼ kətʉ a ngə̀ŋ Nyìngòŋ a diʼi əwèn ə wen, a diʼ bwòŋsə viʼi. ²⁴ Kə le diʼi la ki diʼ ə ngumlə̀ lyʉmə ə vəwenə to nyʉ̀ ə tsèm ndə̀ŋndəŋ ando ngə̀ŋ Nyìngòŋ ə gumlə Klistò. ²⁵ Ghə̀ŋ kòŋ ki ə vəŋə a lʉmə ndə̀ŋndəŋ ando Klistò ə nkòŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ ə ku wenə wen a pfʉ̀ byìʼì wen. ²⁶ Ghə̀ ə mpfʉ̀ ə shʉ̀ viʼi və byɨməvə la və laynə ə ku a Nyìngòŋ, chò fa a ntɨm ə jùŋ ə wen. ²⁷ Ghə̀ ə nè alə ndi ghə̀ sə lyɨ̀ ngə̀ŋ Nyìngòŋ a nə̀ wùwì əfi ə lam ə wen, ghə̀ ndiʼ ko və ghamə wen, laynə, ko ndiʼ la ghə̀ kiʼi kəməŋ, ko ndiʼ la ghə̀ kiʼi kəlas, ko ndiʼ la ghə̀ kiʼi əmbyɨ ə tsèn. ²⁸ Kə diʼ la wulɨm diʼ ə kòŋ wì wen to ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ kòŋ wèn ə wen. Wulɨm sətsen ə kòŋ wùwì wen, kə a ndiʼ la ghə̀ kòŋ əwèn ə wen. ²⁹ Wìʼ ə ko ntəmə ə bàynə̀ əwènə wen. Ghə̀ ne shɨtə zhɨ, be tùʼmə̀ nə̀ əwenə wen to ndə̀ŋndəŋ ando Klistò ə tùʼmə̀ nə̀ ngə̀ŋ Nyìngòŋ. ³⁰ Kə diʼ alə byìʼì ando, vəghəŋ ə tsèntə diʼ to bàs əwen ə Klistò. ³¹ Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ gàʼ la, “A le kənyʉ̀ ki a wulɨm lu moʼtə tìʼ wen nə̀ lì wen, ə dyʉ̀ ə tsèntə̀ wenə wì wen, vəwenə və bò ə tsentə ə diʼ to a kənyʉ̀ kə mùʼ.” ³² Əziʼi ə kaynə ghə ə diʼ a kənyʉ̀ a ghèn a wìʼ zi ko ghə̀ lə kɨ. Alì, ənyʉ̀ venə a ma gaʼa akəshi ghèn diʼi byìʼì Klistò wenə ntsèntə̀ viʼi və byɨməvə, ³³ Luwen le no wulɨm ko kòŋ wi wen ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ kòŋ wèn ə wen. No wùwì ko be gumlə lɨmə wen.

Ntsìnə̀ voyndyə nə̀ ghə̀ vətiʼ və vəwenə

¹ Voyndyə, ghə̀ŋ ə̀ nzhʉ to fa vətiʼi vəŋə nə̀ vəlì vəŋə byìʼì ando à diʼ kənyʉ̀ ki a kə diʼ kənyʉ̀ kətɨməkə. ² Kə diʼ ali byìʼàndo a diʼ əmbì Əsoʼ a Nyìngòŋ ə nku nə̀ kənyʉ̀ kə ghʉ kə a yi bàm ə gàʼa la, “Gumlə tiʼi wù nə̀ lì wù, ³ ndiʼ nyʉ̀ ə tsèm ə̀ jèʼè to akayn a wù, wù be tsitə a nse ashə.” ⁴ Vətiʼi və vunə, kə ghə̀ŋ ə̀ ne vù vəŋə fwisə tin. Ghə̀ŋ ə̀ mboŋsə pfàntə̀ vəwenə be tisə vəwenə a ji yi a Bobo ə kəŋ fa tsù.

Əkòs nè vətìʼ və shwèʼ ə vəwenə

⁵ Əkòs, ghə̀ŋ ə̀ zhʉ to fa vətiʼ və əshwèʼ ə ghə̀ŋ, shɨtə gumlə vəwenə to nə̀ tətyɨm təŋtə tə tsèm. Ghə̀ŋ ə̀ shwèʼè to sə ghə̀ŋ shwèʼè a Klistò. ⁶ Kə ghə̀ŋ a zhʉ fa vəwenə to azhʉ̀ a və yenə ghə̀ŋ byìʼì ando ghə̀ŋ kəŋ la və ə kɨ la ghə̀ŋ shwèʼè akàyn. Ghə̀ŋ ə̀ zhʉ to fa vəwenə to nə̀ viʼi shwèʼ ə Klistò, to ndə̀ŋndəŋ ando Nyìngòŋ ə kəŋ. ⁷ Ghə̀ŋ ə̀ shwèʼè a vəwenə nə̀ tyɨmə ghə̀ŋ no tsèm to sə ghə̀ŋ shwèʼè a Bobo, a ko diʼ a viʼi. ⁸ Ghə̀ŋ kɨli la wìʼ ə sətsen nè no tèbe jùŋ ə kò, kò ghə̀ diʼ kəkòs kò ghə̀ ko diʼ, Nyìngòŋ ə lù ku əmòʼtə wen. ⁹ Vətiʼ və əshwèʼ, ghə̀ŋ mbe boŋ shɨtə ghaʼa əkòs ə vəghəŋ akàyn. Kə ghə̀ŋ ə̀ nkàyntə̀ nyʉ̀ a vəwenə. Ghə̀ŋ ə kɨ la wìʼ yi a ghə̀ diʼi tìʼ shwèʼ a ghə̀ŋ nò və tsèm diʼ akàŋ, lyɨ no ndò to ndə̀ŋndəŋ.

Bol ə shə̀ʼtə̀ əfo əghoŋ Nyìngòŋ

¹⁰ Ə mwetə, ma sə gàʼa la ghə̀ŋ ə zhəʼtə to əwen Nyìngòŋ, ghə̀ ku kədyòʼ a ghə̀ŋ byìʼì ando ghə̀ kiʼi kədyòʼ kə kaynə kə. ¹¹ Ghə̀ŋ lyɨ̀ əfo ghòŋ vyi a Nyìngòŋ ə ku a ghə̀ŋ no ə tsèm ndi kɨ ə sòyn mənàŋ myimə a Deblə̀ ə baʼtə̀. ¹² Ghə̀ŋ ne alə byìʼì ando vəghəŋ ko ə soynə tebè viʼi. Vəghəŋ ə boŋsə soynə əzhwì byɨvə vi a və diʼ a akàŋ nə̀ adyòʼ vi a və soʼo mbyi ghèn no ə tsèm nə̀ Vənyìngòŋ və mbyi a vəghəŋ diʼ tsu le, a və diʼ to nə̀ kəbəŋ kə fənəkə lə. ¹³ Ghə̀ŋ lyɨ̀ əfo əghòŋ Nyìngòŋ ə no tsèm ndiʼ mətsi mə mbyɨ sə vi kwʉʼ ghə̀ŋ temə zhɨ̀ Deblə̀, ndi əghoŋ ne sə mè, ghə̀ŋ mbo nti tò to tò.

¹⁴ Ghə̀ŋ kwiʼ li kənyʉ̀ kì a kə diʼi nəmwèʼè a ghə̀ŋ kənaʼ to nə̀ kətəŋkə, ə̀ ntsi ntsìnə̀ ətɨmə yi a ne kəkəŋtə kəŋkə̀ a ghə̀ŋ kədyʉ̀ʼ ə mbvʉtə. ¹⁵ Ghə̀ŋ lyɨ̀ ntɨm ə jùŋ yì a ghə̀ kù mbwaʼmə ə wèsə a ghə̀ŋ aghʉ to nə̀ gʉsə aghʉ̀ ə mbvʉtə. ¹⁶ Ghə̀ŋ lyɨ̀ əbyɨmə ə ghəŋə ə ghaʼa to nə̀ nkɨ̀ ghòŋ a ghə̀ nə̀ nkəŋtə aghoŋ yi a Deblə̀ ə̀ tèmlə ghə̀ bole to nə̀ zhiʼ. ¹⁷ Ghə̀ŋ lyɨ̀ əbwoŋə yì a Nyìngòŋ ə bwoŋsə ghə̀ŋ a nə̀ əsòʼ ghòŋ ə lyɨ̀ fənyì fifə a kəzhwì kə əku. Fənyì a fifə diʼ to ə̀ əgaʼa Nyìngòŋ.

¹⁸ Ghə̀ŋ sə ne nyʉ̀ a venə, ghə̀ŋ ə njɨ̀mə̀ a Nyìngòŋ to məzhʉ̀ ə tsèm, ando kəzhwì kə wen kə ə tisə ghə̀ŋ. Jɨ̀mə̀ la Nyìngòŋ gyamtə ghə̀ŋ no gho a ghə̀ŋ kəŋ. Ghə̀ŋ ə̀ tùʼmə̀, kə wìʼ ne ə lyesə ə jɨ̀m. Ghə̀ŋ mbe ə njɨ̀mə̀ a viʼi Nyìngòŋ no və tsèm. ¹⁹ Ghə̀ŋ ə njɨ̀mə̀ a mò la Nyìngòŋ əku kənyʉ̀ ə ma shə̀ʼtə̀ a zhʉ a ma kəŋ ə gaʼa, ma kɨ kənyʉ̀ ki a ma zi mà gàʼ, la ma sə shə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ yi a viʼi ko kɨ ma nshə̀ʼtə̀ ko ma fwàynə̀ kəfo. ²⁰ Ma diʼ mu və tɨm la mà vi ə shə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ a ghèn no tèbe ando, ma diʼi luwen a nfɨŋ. Ghə̀ŋ njɨ̀mə̀ la mà ə̀ shə̀ʼtə̀ to ando ma diʼi ə̀ nshə̀ʼtə̀, ko ma fwàynə̀ tebè kəfo.

Ətoŋtə ə mwetəghə

²¹ Ma tɨmə Tikikùs, ghə̀ a shə̀ʼtə̀ no tèbe ghò a ghə̀ŋ ando ghə̀ŋ kiʼi soʼgho kumə mò nə̀ kənyʉ̀ ki a ma ne. Yès ə kòŋ wen no akàyn. Ghə̀ diʼ to no lèmə̀ vəghəŋ a byɨmə, shwèʼè a Bobo to no nə̀ ətyɨm ə wen ə tsèm. ²² A diʼ kənyʉ̀ kikə a ma tɨmə wen a ghə̀ŋ alə ndi ghə̀ vi ə shə̀ʼtə̀ soʼgho a ghə̀ŋ kumə yès, be lɨ̀msə̀ ghə̀ŋ a ghə̀ŋ əbyɨmə. ²³ Nyìngòŋ ə, Tìʼ wenə Bobo Yesò Klistò ə ku mbwaʼmə a ghə̀ŋ ə ne la ghə̀ŋ əkòŋmə̀ təwen ə tyəŋtə be mbyɨmə to Klistò. ²⁴ Nyìngòŋ ə diʼi ətyɨm ə jùŋə ghə̀ a ghə̀ŋ vyi a ghə̀ŋ sə kòŋ Bobo vəghəŋ Yesò Klistò to kòŋ.