Shwèʼè

Ŋwàʼlə̀

Shwèʼè

viʼi ntɨm ə Yesò

Tʉ nyʉ̀ a və diʼ a ŋwàʼlə̀ ghèn

A ə̀ nyoʼo Luk nyòʼ ŋwàʼlə̀ ghèn. Ghə̀ nyoʼo əshə̀ʼtə̀ ji a kəzhwì kə ŋwoʼəkə gyàmtə̀ viʼi ntɨm Yesò la vəwenə ne shwèʼè yi a Yesò nku à vəwenə mibu bwènə̀ kuʼ a kàŋ. Və nyòʼò li a ŋwàʼlə̀ ghèn la, ghə̀ŋ ne a kiʼi kədyòʼ a zhʉ a kəzhwì kə ŋwoʼəkə vi li à ghə̀ŋ, ghə̀ŋ mu nshə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋə byìʼì mò “a Jelusalèm nə̀ a Judiyà no tsèm nə̀ a Samalìyà bènə̀ a təshyə tə mbyi ghèn no tətsèm.” (1.8) Adìʼ a tì ŋwàʼlə̀ a ghèn mu və shɨtə̀ li nshə̀ʼtə̀ shyèʼè Bità bènə̀ jì à Bol njèʼè shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ. Ŋwàʼlə̀ a ghèn ə shə̀ʼtə̀ jì a ntsèntə̀sə viʼi Nyìngòŋ sə nzìtə̀ fa tsu, be shə̀ʼtə̀ jì a kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ kə nsàykə fa tsu a tyi mbyi. Na kènkə lì dìʼì la ŋwàʼlə̀ a ghèn ə shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ tsenəvə vyi a və ncho mibu və sə nyòʼ vəŋwàʼlə̀ vətsenvə a məkàyn mə mfimə̀.

Jì a və gəsə ŋwàʼlə̀ ghèn fa tsu

Və baʼtə̀ viʼi a və diʼ nshə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋə 1.1-26

a. Yesò ku soʼ kəmwètə nə̀ məkàyn (1.1-14)

b. Və tsuʼ wìʼ la ghə̀ lyɨ kəshi kə Judàs (1.15-26)

Və shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ a Jelusalèm (2.1–8.3)

Və shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ a Judiyà bènə̀ Samalìyà (8.4–12.25)

Shwèʼè Bol və shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ a təloʼ tətsentə (13.1–28.31)

a. Bol dyʉ̀ jèʼè mbì əshə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ (13.1–14.28)

b. Və ghaʼ ntsèntə̀ a Jelusalèm (15.1-35)

c. Bol dyʉ̀ a kənkùmtə̀ kə jèʼ ə shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ. (15.36–18.22)

d. Bol be dyʉ̀ jèʼ tsenghə əshə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ (18.23–21.16)

e. Nyʉ̀ a və ncho nə̀ Bol a ngə̀ŋ mfɨŋ (21.17–28.31)

¹ Tì kəbəŋ Tiyophilus, andìʼ à mo a mbì ŋwàʼlə̀ à wù, mà nyòʼ no nyʉ̀ tsèm a Yesò nzìtə̀ sə̀ nè be ziʼì, ² əzaʼa fà zhʉ a Nyìngòŋ nlyɨ wen ə̀ kùʼsə a kàŋ. Mibu və sə lyɨ wen əkuʼsə a kàŋ mu kəzhwì kə ŋwoʼəkə ku li kədyòʼ, ghə̀ ziʼi nyʉ̀ vyi a viʼi ntɨm wen vi a ghə̀ ntsuʼù lì ndiʼi ne nè. ³ Andìʼ ando Yesò yènə ngəʼ ghoʼo ə̀ pfʉ bè bwènsə̀ lù fa pfʉ, ghə̀ dìʼ wenə wen à viʼi ntɨm wen la yì lu li fa pfʉ nəmwèʼè. Ghə̀ ne a lì tò a jisə a jisə no aghayn à ghoʼoghə a tì mətsi məwum nkàʼ bè gàʼ à vəwenə kùmə soʼ fòyn Nyìngòŋ. ⁴ Ando Yesò mbu wenə̀ vəwenə, kətsi kətsenkə vəwenə sə nzhɨ, ghə̀ chòsə̀ soʼ a vəwenə la, “Kə ghə̀ŋ à lù fa Jelusalèm luwèn. Ghə̀ŋ nkəʼtə̀ kəku kì a mà nshə̀ʼtə̀ à ghə̀ŋ la Tìʼ ghom nghʉ li la ghə̀ a ku à ghə̀ŋ. ⁵ Joyn tə nku mu à viʼi tò nə̀ nkàntə̀ à mù alì luwèn à sə̀ diʼ mu, à fàŋ tò mətsì nshə̀ʼ alə̀ və nku mu à ghə̀ŋ nə̀ kəzhwì kə ŋwoʼəkə.”

Və lyɨ̀ Yesò ə̀ kùʼsə a kàŋ

⁶ Kətsi kətsenkə vəwenə be ŋwʉʼʉ a ntsèntə̀, viʼi ntɨm wen mù sə̀ bèmə̀ à wen la, “Bobo, zhʉ kwʉʼʉ̀ li ə wù bwensə̀ kù soʼ fòyn à viʼi Islel mu?”

⁷ Yesò bwènsə̀ gàʼ à vəwenə la, “A ko diʼ kəshi kəŋkə̀ ə ghə̀ŋ kɨ kətsi kì ko zhʉ yi a Tìʼ ghom tə ghʉ̀ nə̀ kədyòʼ kə wen kə. ⁸ Ghə̀ŋ kɨ tò la, ghə̀ŋ na kiʼi kədyòʼ a zhʉ a kəzhwì kə ŋwoʼəkə vi li à ghə̀ŋ ə nshə̀ʼtə̀ dyʉ̀ nə̀ ntɨm jùŋ ghòm a Jelusalèm nə̀ a Judiyà no tsèm nə̀ Samalìyà bènə̀ a təshyə tə mbi tèn no tətsèm.” ⁹ Ando ghə̀ ngaʼà nyʉ̀ a venə ə mwètə̀, Nyìngòŋ lyɨ̀ wen ə̀ kuʼsə a kàŋ vəwenə yenə ando ghə̀ kuʼu. Ghə̀ kuʼ alə̀ ə̀ lè a tì mbòʼsə.

¹⁰ Ando vəwenə mbu ki ando ghə̀ kuʼu dyʉ̀, à sətsèn lyʉmə vətsenvə tɨmə à vəwenə a mbyɨ̀ la vəbò mu və mòʼò ndisə sə fəfə la bʉ, ¹¹ ə̀ bèm à viʼi ntɨm Yesò vi la, “viʼi Galìlì, byìʼì ghò a ghə̀ŋ tɨmə̀ sə ki kuʼsə̀ nə̀ kaŋə alə̀ a? Yesò ghèn a və lyɨ̀ fà ghə̀ŋ a ntìntìn ghə̀ nkuʼ a kàŋ lə̀ lu be bwènə̀ vì tò a ji a ghə̀ŋ yì yen ghə̀ ndyʉ̀ fa tsu.”

Və tsuʼ wìʼ la ghə̀ lyɨ kəshi kə Judàs

¹² Viʼi ntɨm Yesò vi lù fa pfen Olìf ə̀ bwènə̀ shiʼi a Jelusalèm a kəghaf ki ndiʼ tò kətemə kə mal. ¹³ Vəwenə nè kwèn a Jelusalèm ə kwen ə̀ kuʼu dyʉ̀ a tì lùmə ngə̀ŋ kàŋ yì a vəwenə ntsi tsu. A ndiʼ Bità, nè Joyn nə̀ Jems nə̀ Andɨ̀lò, a diʼ Filib nə̀ Tomòs, à diʼ Bàtòlòmiyà nə̀ Matìyò nə̀ Jems wàyn Alphùyùs, nə̀ Simon ə wù kənsɨ̀mtə̀, à be diʼ Judàs wàyn Jems. ¹⁴ A ndìʼ a lì, vəwenə nghoʼo zhùŋtə̀ əjɨ̀m a ntsèntə̀ wenə̀ ki vətsenvə nə̀ Mèli ə lì Yesò bènə̀ vəlèmə̀ və wen.

¹⁵ Mətsi chò tò nshə̀ʼ alə̀, viʼi və byɨməvə ə zaʼa ghɨ nə̀ məwum mbò be sə ŋwʉʼ tò kəshi kə mùʼ, Bità lù tɨmə əgàʼ à vəwenə ə̀ gàʼ la, ¹⁶ “Vəlèmə̀ vwomə, nyʉ̀ venə a və chò kùmə̀ Judàs tə ndiʼ chò ndi lwinsə kənyʉ̀ kì a kəzhwì kə ŋwoʼəkə ə̀ nè Foyn Devìt gàʼ və bè nyòʼ a ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ byìʼì Judàs a ghə̀ tə sùʼ Yesò la ntsɨ̀ŋsə ngə̀ŋ Nyìngòŋ sə ghaʼ. ¹⁷ Judàs tə ndiʼ wù nòyn yès byìʼàndo Bobo tə ndiʼ mu ghə̀ tsuʼ li wen la yo vəwenə ntsèntə̀ shyèʼè a muʼu.”

¹⁸ Andìʼ a lì mu Judàs lyɨ li ko yi a və nlòʼò wen tsu byìʼì kənyʉ̀ kə fansə kə kì a ghə̀ ne lì ə̀ zèn kəshi kə nse tsu. Ghə̀ nè a lì ə̀ fə̀ŋ tsu ə̀ pfʉ, bèm ə wen tuʼmə, məntu mə̀ wen fʉ̀ a bàm no ntsèm. ¹⁹ Viʼi Jelusalèm no vətsèm zhʉ kənyʉ̀ akì mù sə̀ dzàŋə̀ kəshi kə nse akì à vəwenə a gaʼa loʼ la, “Akeldama” à diʼ la, “Sɨm ə mənlyuŋ.”

²⁰ “Byìʼè və nyoʼo li a ŋwàʼlə̀ Salms la, ‘Ngə̀ŋ wen faŋ tò zɨm, kə wìʼ lu ntsi tsu,’ bè nyòʼ la, ‘Wù kədyàŋ lyɨ kəshi kə wen nshwèʼè.’”

²¹ Bità shə̀ʼtə̀ a lì mù bè gàʼ la, “Kə lì dìʼì la yès diʼ tsuʼ wìʼ muʼ ghə̀ tsèntə̀ nòyn yes ə nshə̀ʼtə̀ dyʉ̀ a viʼi la Yesò lu li fa pfʉ. A diʼ ndiʼ wì fa ntìntìn viʼi vi a yo vəwenə tə njèʼè kuʼu shiʼì fa bàm Yesò a muʼu əlù fa tʉʼ a Joyn nzìtə̀ sə̀ ku mu à viʼi əkuʼ əzaʼa a kətsi a Nyìngòŋ nlyɨ Yesò fà yès a ntìntìn ə̀ kùʼsə a kàŋ.”

²³ Vəwenə kwòʼtə̀ təzhiʼ tə viʼi vəbò, andiʼ Josèf, a təzhiʼ tə wen tətsentə ndìʼ Balabas nə̀ Justus bènə̀ Matiyàs. ²⁴ Vəwenə nè a lì mù jɨ̀m gàʼà la, “Bobo, wù kɨ tətyɨm tə viʼi no vətsèm. Diʼi wìʼ yì a wù tsuʼu fa ntìntìn viʼi venə vəbò, ²⁵ ndi ghə̀ lyɨ kəshi kə wù ntɨm wù ə nè shwèʼ yi a Judàs tə mòʼtə̀ ə̀ dyʉ̀ à wen a kəshi kə ngə̀ŋ.” ²⁶ Vəwenə gàʼ a lì mù nyòʼ təzhiʼ tə viʼi a venə a bàŋə fo ə̀ mòʼ a tì ntòyn sə̀ nə̀ʼə̀, zhiʼi Matiyàs fʉ̀ kùʼ a mbì. Və mù boʼsə wen a nòyn viʼi ntɨm vi njʉ̀mùʼ.

Məvì kəzhwì kə ŋwoʼəkə

¹ Andìʼ ando kətsi kə ghoʼokə a və ndzàŋə̀ nə̀ Bentakòs mvi, viʼi vəbyɨməvə tsèntə̀ a kəshi kə mùʼ. ² A sətsèn tsen kəfo kətsenkə dèm fa kàŋ to nə̀ fwof ə toghə, shiʼi ə̀ kwèn a ngə̀ŋ yì a vəwenə ndiʼì tsu. ³ Vəwenə mù bvʉ̀tə̀ yèn fo və diʼ to nə̀ kəlwàŋ kə zhìʼ ə̀ gə̀sə̀ dyʉ̀ ŋwʉʼʉ no a kətʉ ndò a ghə̀ ndiʼì tsu. ⁴ Kəzhwì kə Ŋwoʼəkə kwen à vəwenə a tətyɨm ə̀ nè no mə ndò a ghə̀ ndiʼì tsu zìtə̀ sə̀ gàʼà gaʼa Loʼo kədyàŋ ando kəzhwì akì ntensə wen la ghə̀ gàʼ.

⁵ Andìʼ a zhʉ ayì Vəjew diʼ a Jelusalèm a vəwenə mù gumlə Nyìngòŋ mu və lù no fa təloʼ tətsèm a tì mbi. ⁶ Vəwenə nè zhʉ̀ Kəfo ki a kə dèmə li, nòyn viʼi no və ghoʼo tsèntə̀. Vəwenə no və tsèm ndìʼ nə̀ mesə wèn byìʼàndo viʼi və byɨməvə a vyi ngàʼà, no ndò zhʉ tò à wen a gaʼa loʼ. ⁷ Vəwenə sə̀ diʼ nə̀ kanə, təchʉ̀ tə vəwenə bè zɨm byìʼì kənyʉ̀ akì. Vəwenə mù gàʼ la, “Viʼi venə a və gàʼà a shyə̀ lə̀ lù tò fa Galìlì no vətsèm. ⁸ A lè chò ghò mibu no ndò sə zhʉ vəwenə gàʼà tò gaʼa loʼ wen a? ⁹ Vəghəŋ dìʼ a shèn vətsenvə diʼ mu və lù fa shyə Balthia, fa shyə Midìyà nə̀ Elam, fa Mesobotamiyà, fa Judiyà nə̀ Kabadosiyà, fa Bontùs nə̀ fa Asìyà. ¹⁰ Fa Fligiya nə̀ Bamfiliyà, fa Ijìb bènə̀ təshyə tə Libiyà a tə boʼsə Silen. Və Vətsenvə lù fa Lum, adiʼ Vəjew nə̀ viʼi ntɨm vətsenvə vi a və kwitə li vəwenə və mù sə gumlə̀ Nyìngòŋ Vəjew. ¹¹ Vəghəŋ vətsenvə mfʉ mvì fa Klete nə̀ Alebyà. Vəghəŋ ə zhʉ vəwenə gàʼà tò təgàʼ tə təloʼ nə̀ vəghəŋ vi a Nyìngòŋ ne li.” ¹² Vəwenə nè sə̀ bu diʼ nə̀ kanə, kənyʉ̀ a kènkə be ku ngəʼ à vəwenə, kyè mù sə̀ bèmə̀ à kyè la, “Kènkə dìʼì la ghò?”

¹³ Alì viʼi vətsenvə bòŋsə̀ sə̀ chəʼə viʼi avenə gàʼà la, “Vəwenə nyʉ məlʉ̀ʼ mə nghaʼ vəwenə.”

Bità gàʼ à nòyn ə viʼi

¹⁴ Bità ando ghə̀ ndiʼì wenə̀ viʼi ntɨm ə̀ Yesò vətsenvə vi njʉ̀mùʼ mù fʉ̀tə̀ vì ə̀ gàʼ a gɨ to la, “Ghə̀ŋ ə viʼi Jus bènə̀ ghə̀ŋ vi no vətsèm a ghə̀ŋ ə tsi a Jelusalèm, ghə̀ŋ zhʉtə à! Ghə̀ŋ diʼi əkɨ la, ¹⁵ Viʼi venə ko bomə məlʉ̀ʼ ando ghə̀ŋ ə kwòʼtə̀ byìʼàndo luwèn bò bu tò təzhʉ abʉ̀muʼ a boʼòngə̀ŋ. ¹⁶ Kənyʉ̀ akènkə a vəwenə ə nè lə̀ bòŋsə̀ dìʼ kənyʉ̀ a nshə̀ʼtə̀ Jowel ə̀ nlù gàʼa. Ghə̀ nlù gàʼa la, ¹⁷ Nyìngòŋ ə gàʼ a la, ‘A lu ndiʼ a mətsi mə̀ kənsèsə̀, Mà ku kəzhwì komkə à viʼi no vətsèm. Vu vəŋə ə lʉmə nə̀ ki lu nshə̀ʼtə̀ nyʉ̀ à viʼi a Nyìngòŋ ə̀ shə̀ʼtə̀ à vəwenə. Mà lu nè ə mbvòʼò wìʼ ə yèyn nyʉ̀ to sə tsi jòm, be ne jòmsə ə ntsi viʼi vətovə ghə̀ŋ. ¹⁸ Nəmwèʼè, mà lu be ku kəzhwì komkə no te à viʼi shyèʼè mò, lʉmə nə̀ ki a mətsi a mì, vəwenə nshə̀ʼtə̀ nyʉ̀ vyi a mà nshə̀ʼtə̀ à vəwenə. ¹⁹ Mà lu ne nyʉ̀ kanəvə a kàŋ ə be dìʼ chwitə a nse. Viʼi lu yen mənlyuŋ nə̀ zhiʼ bènə̀ mbòʼ fələʼ. ²⁰ A lu ndiʼ a tʉʼ ayì, chʉzhʉ kaʼkə ndiʼ mfɨnə̀, sàŋ be mbò to nə̀ mənlyuŋ. Mibu kətsi kə ghoʼokə kə Bobo kə sə vì. ²¹ A lu ndiʼ a tʉ a nyʉ̀ avenə fʉ̀, Bobo bwòŋsə̀ no ndò a ghə̀ dzàŋə̀ zhiʼ wen’”.

²² Bità gàʼ a lì bè gàʼ la, “Ghə̀ŋ viʼi Islel, ghə̀ŋ tuʼù zhʉtə nyʉ̀ venə a mà kə ə gàʼ lə̀! Yesò ə wù Nazalèt ndìʼ wìʼ a Nyìngòŋ ndiʼì li à ghə̀ŋ a ndayn. Ghə̀ ndìʼì əchò fa nyʉ̀ kanəvə bènə̀ chwitə a ghə̀ nè əchò fà wen ə Yesò à ghə̀ŋ a ntìntìn. Nkàyntə̀ ghə̀ŋ ə kɨ nyʉ̀ avenə. ²³ Və mbaʼlə̀ li Yesò aghèn ando Nyìngòŋ ə̀ nshɨ̀tə̀ li ə̀ ghʉ bè kɨ, ghə̀ŋ zhwi wen a ji la ghə̀ŋ ə̀ nku wen à viʼi ne nyʉ̀ byɨvə. Vəwenə bantə wen a kəntò, ²⁴ alì Nyìngòŋ nè ghə̀ lù fa pfʉ ə̀ bwòŋsə̀ wen fa kədyòʼ kə pfʉ byìʼàndo ji ko ndìʼ a pfʉ nzì ghə̀ lə̀ ghaʼa wen. ²⁵ A diʼ ando fòyn Devìt ə̀ ngaʼà li byìʼì Yesò la, ‘Mà nyenə Bobo Nyìngòŋ à mò a shɨ tò məzhʉ̀ ntsèm, ghə̀ diʼ à mò a shyə kwoŋ toghə, ndi kə no kəfo kətsenkə à nə̀ʼsə̀ mò. ²⁶ Byìʼì kənyʉ̀ akènkə, tyɨm ə̀ ghomə saŋlə̀, mà be ghoʼsə̀ wen nə̀ chʉ̀ ghomə, tè bè a lì, ma ki dyʉ̀sə̀ tò nə̀ kənyʉ̀ kì a ghə̀ lu nè à mò, ²⁷ byìʼàndo wù ko lu kyemə kəzhwì kom la kə faŋ a loʼ viʼi və pfʉkəvə, ko à ndiʼ la wù a ghʉsə bvenə wù shwèʼ nəmwèʼè wù la ghə̀ fwe. ²⁸ Wù diʼì li jisə shyə̀sə à mò a mà zì mà jèʼ fa tsu ndi ndiʼ ə to. Mà ne ndiʼ nə̀ saŋlə ghə̀ byìʼàndo wù dìʼ yowù no məzhʉ̀ ntsèm.’”

²⁹ Bità mù dyʉ̀ mbì əgàʼ la, “Vəlèmə̀ vwomə, mà zì ma gàʼ à ghə̀ŋ no nəmwèʼè byìʼì tìʼ vətìʼ və vəghəŋ ghə̀ mbì ə fòn Devìt la ghə̀ mpfʉ li, və bvɨ̀mə̀ wen, se wen bo sə diʼ əkuʼ əzaʼa lan. ³⁰ Devìt ə̀ ndìʼ nshə̀ʼtə̀ ghoʼo Nyìngòŋ mu Nyìngòŋ nzhɨ li məkàyn wenə̀ wen la ghə̀ lu ŋwʉʼsə wù ngwaʼa ngə̀ŋ wen à wen a kəfwoyn. ³¹ Ghə̀ nyen li kənyʉ̀ kì a Nyìngòŋ ndìʼ ne nè mibu zhʉ yi kuʼ ə̀ kwʉ̀ʼ mù gàʼ kùmə̀ wìʼ yì a Nyìngòŋ ntsuʼ li ə̀ ghʉ la ghə̀ lu lù fa pfʉ la, ‘Nyìngòŋ ko lu kyemə wen a loʼ viʼi vəpfʉkəvə, bvenə ə wen ko lu fwè.’ ³² Nyìngòŋ nkye li la Yesò aghèn lu fa pfʉ. Vəghəŋ vətsèm dìʼ viʼi və yenəvə a kənyʉ̀ aghèn. ³³ Ghə̀ mù lyɨ̀ wen ə̀ kùʼsə à wen a shyə kwoŋ ə̀ toghə. Yesò shi kəzhwì kəŋwoʼəkə kì a Tìʼ wen ə̀ nghʉ la ghə̀ lu ku à wen, ə̀ ku kəzhwì akì a ghə̀ŋ ə yenə be zhʉ à yès luwèn. ³⁴ Vəghəŋ kɨ li la fòyn Devìt fa wen a ngə̀ŋ nko kùʼ a kàŋ, alì ə̀ gàʼ la, ‘Bobo Nyìngòŋ ngàʼa à Bobo ghom la, ŋwʉʼmə à mò a shyə kwoŋ ə̀ toghə, ³⁵ Əzaʼa fa zhʉ a mà a ne viʼi kəbàyn ə̀ wù ə ndiʼ ntomsə aghʉ wù.’”

³⁶ “Viʼi Islel no vətsèm diʼi əkɨ nəmwèʼè la Nyìngòŋ ə ne li Yesò ghèn a ghə̀ŋ tə̀ bayntə a kəntò lə̀ sə diʼ Bobo bè diʼ Klistò.”

³⁷ Viʼi avenə nè zhʉ̀ nyʉ̀ vyi a Bità ngàʼà, və sə̀ ku ngəʼ à vəwenə a tətyɨm no nànto. Vəwenə mù bèm à Bità wenə̀ viʼi ntɨm Yesò vətsenvə vi la, “Vəlèmə yès lè zì yès ne ale?”

³⁸ Bità bwènsə̀ gàʼ à vəwenə la, “No ghə̀ŋ vətsèm kwitə tətyɨm tyəŋtə fà ghə̀ŋ a nyʉ̀ byɨvə ə̀ shì mu ə dìʼ la ghə̀ŋ ə byɨmə li a Yesò Klistò ndi Nyìngòŋ lyèsə ku nyʉ̀ byɨvə ghə̀ŋ, ə̀ kù Kəzhwì kə Ŋwoʼəkə kènkə à ghə̀ŋ. ³⁹ Kəzhwì kə Ŋwoʼə kènkə a Nyìngòŋ nghʉ li la ghə̀ lu ku lə̀ ə dìʼ à ghə̀ŋ, nə̀ a vunə vəŋə bènə̀ à viʼi a və diʼì no kəghaf. A dìʼ viʼi vi no vətsèm a Bobo Nyìngòŋ dzàŋə̀ li la və vi à wen.”

⁴⁰ Bità gàʼ a lì bè shə̀ʼtə̀ kùʼ nə̀ nyʉ̀ à viʼi a vyi no ghoʼo bè sə̀ sensə̀ vəwenə gàʼà la, “Ghə̀ŋ gyàmtə̀ tə wen tyəŋtə ndi kə Nyìngòŋ lù ku ngəʼ à ghə̀ŋ ando ghə̀ ndiʼ lu ku à viʼi tətyɨm təbyɨtə a kəlyɨŋ kə luwèn.” ⁴¹ Byìʼì a lì viʼi no vəghoʼo byɨmə gaʼa Bità, və ku mu à vəwenə. Viʼi əzaʼa nkamsə sətaʼ kwʉ̀ʼsə̀ a nòyn viʼi və byɨməvə vi a kətsi akì ⁴² vəwenə bè kù təwen tə vəwenə sə̀ zhʉtə̀ nyʉ̀ vyi a viʼi ntɨm ə̀ Yesò nziʼì gə̀tə̀ no kənyʉ̀ kə kò akì a vəwenə nkiʼi zhɨ be jɨ̀mə̀ tò a kənyʉ̀ kə mùʼ.

Jì a viʼi və byɨməvə ntsi fa tsu

⁴³ Nyìngòŋ nè viʼi ntɨm ə Yesò və sə̀ nè nyʉ̀ kanəvə no ghoʼo, və nè viʼi vətsèm sə̀ diʼ nə̀ kanə. ⁴⁴ Viʼi və byɨməvə vi faŋ ə̀ sə̀ diʼ tò a kənyʉ̀ kə mùʼ be gə̀tə̀ no mə ghò yì a vəwenə nkiʼi à vəwenə a ntìntìn. ⁴⁵ Vəwenə bàʼlə fo vi a vəwenə nkiʼi ə̀ gə̀tə̀ ko yi à viʼi vəbyɨməvə vi a və nko kiʼ. ⁴⁶ Vəwenə vi zhùŋtə̀ à ngə̀ŋ Nyìngòŋ tò mətsì ntsèm. Vəwenə nè fʉ̀, və sə jèʼè zhɨ tò à ngə̀ŋ a ngə̀ŋ be saŋlə̀ a kənyʉ̀ kə mùʼ, ⁴⁷ be ghoʼsə̀ Nyìngòŋ. Viʼi vətsèm sə̀ ki vəwenə, vəwenə kuʼmə tò byìʼì ntsìnə̀ jùŋ yì a vəwenə ntsi. Bobo sə̀ kwʉ̀ʼsə̀ viʼi vi a ghə̀ mbwòŋsə̀ li à vəwenə a nòyn tò mətsì ntsèm.

Və chʉʼ wù kənkwàʼkə̀

¹ Andìʼ kətsi kətsenkə, Bità wenə̀ Joyn dyʉ̀ a ngə̀ŋ Nyìngòŋ a təzhʉ tətaʼ a mbwaʼà kəbə̀ŋ andiʼ kəlyɨŋ kə zhʉ a viʼi mvi jɨ̀mə̀ tsu. ² Wù kənkwàʼkə̀ tsen ndìʼ tsu mu və mbwi wen tò a lì. Və nlu byèʼè wen vì nə̀ wen a chʉ̀ kəshi yì a və ndzàŋə̀ nə̀ “Chʉ mbàyn ə Jùŋ.” Vəwenə mvì nə̀ wen tsu no mətsi ntsèm ndi ghə̀ nloynə ko fa viʼi a və mvì a ngə̀ŋ Nyìngòŋ. ³ Wù kənkwàʼkə̀ aghèn ne yen Bità wenə̀ Joyn ando vəwenə ncho əkwen a ngə̀ŋ Nyìngòŋ mù sə lonə ko fà vəwenə. ⁴ Vəwenə ki dyʉ̀sə̀ nə̀ wen tò fəchìʼ. Bità mù gàʼ à wen la, “Ki yes!” ⁵ Ghə̀ mù ki dyʉ̀sə̀ nə̀ Bità wenə̀ Joyn kwòʼtə̀ la vəwenə a ku kəfo à wen. ⁶ Bità gàʼ à wen la, “Mà ko kiʼ ko no fa mpfen əku à wù alì diʼì ku tò kəfo kì a mà kiʼì. Mà gàʼà à wù a kədyòʼ Yesò Klistò ə wù Nazalèt la wù lu njèʼè.” ⁷ Ghə̀ gàʼ a lì ə̀ ghàʼ kwoŋ toghə wen ə̀ tsòʼsə̀ wen, ghə̀ lù tɨ̀mə. Tò a zhʉ ayì, afwen wen to. ⁸ Ghə̀ tsòʼ a kàŋ ə̀ zìtə̀ sə̀ jèʼè ə̀ dyʉ̀ kwèn a ngə̀ŋ Nyìngòŋ wenə̀ Bità nə̀ Joyn sə̀ tsòʼtə̀ kaʼa fa tsu saŋlə̀ be bwomsə̀ Nyìngòŋ. ⁹ Viʼi no vətsèm a və ndiʼì a ngə̀ŋ Nyìngòŋ yen ando ghə̀ jèʼè chò bwomsə̀ Nyìngòŋ, ¹⁰ ə̀ kɨ̀ la àdìʼ wìʼ yì a ghə̀ nlu ŋwʉʼ a chʉ mbàyn ngə̀ŋ Nyìngòŋ a və ndzàŋə̀ nə̀ chʉ mbàyn jùŋ loynə ko lì. Vəwenə sə̀ diʼi nə̀ kanə byìʼì kənyʉ̀ a kə yì chò nə̀ wen.

Bità gàʼ à viʼi a ngə̀ŋ Nyìngòŋ

¹¹ Andìʼ ando wù kənkwàʼkə̀ ghèn nto sə̀ dyʉ̀ tò fa bàmə Bità wenə̀ Joyn, viʼi no vətsèm sə̀ diʼ nə̀ kanə mù sə̀ nyɨŋə dyʉ̀ a kəshi a vəwenə ndiʼì tsu a kətò ə Sòlomùyn. ¹² Bità nè yèn a lì, mù bèm à viʼi a vyi la, “Viʼi Islel! Byìʼì ghò a ghə̀ŋ diʼì nə̀ kanə kùmə̀ kənyʉ̀ kènkə a? Byìʼì ghò a ghə̀ŋ ə tyùŋə ashɨ à yès a wèn sə à nè yès nə̀ kədyòʼ kə ngə̀ŋ ə̀ yès a? Ghə̀ŋ kwoʼtə la yès nè we kèn fa mbo yès ə fàynə̀ Nyìngòŋ no akàyn mu? ¹³ Nyìngòŋ a vətìʼ və vəghəŋ və mbì a ndiʼì Ablaham, Izìk nə̀ Jàkob ə nkuʼsə li wù shyèʼ wen Yesò yì a ghə̀ŋ ə̀ nghaʼa wèn ə̀ kù à viʼi ə̀ bè mo wen a shɨ Bilate no tè ando Bilate nghʉ li la yì a mòʼtə wen ə ghə̀ dyʉ̀. ¹⁴ Yesò ndìʼ wù Nyìngòŋ, diʼ wu ŋwoʼə be diʼ wù kənyʉ̀ kətɨməkə, alì ghə̀ŋ tyen wen ə̀ bòŋsə̀ gàʼ və shìsə̀ wìʼ a ghə̀ nzhwilə̀ viʼi. ¹⁵ Ghə̀ŋ nè a lì və zhwì wìʼ yì a ghə̀ bòʼò jì bwòŋ à viʼi, alì Nyìngòŋ lùsə̀ wen fa pfʉ. No nkàntə̀ yès ə̀ ndìʼ viʼi və yenəvə a kənyʉ̀ aghèn. ¹⁶ A dìʼ kədyòʼ kì a kə diʼì a zhiʼ Yesò a kə ne la wù kənkwàʼkə̀ ghèn a ghə̀ŋ ə yenə be kɨ lə̀ to. A dìʼi byɨmə à Yesò a ghə̀ ku wen ə̀ toghə wen ghenə no tsèm a shɨ ghə̀ŋ vətsèm.

¹⁷ “Luwèn a vəlèmə̀ vwomə, mà kɨ la kənyʉ̀ a ghə̀ŋ nə̀ tʉtʉ vəŋə ə nè à Yesò ə̀ ndìʼ tò byìʼàndo ghə̀ŋ nko kɨ kənyʉ̀ a ghə̀ŋ ə nè. ¹⁸ Ando ghə̀ŋ ə̀ ne a lì, kənyʉ̀ a Nyìngòŋ ə̀ ngaʼà ə̀ chò fa nshə̀ʼtə̀sə ghoʼkəsə wen la Wìʼ yì a yì ntsuʼ li ə̀ ghʉ diʼi lu yenə ngəʼ, ə lyɨ li kəshi. ¹⁹ Ma sə gàʼà à ghə̀ŋ la ghə̀ŋ kwitə lì tətyɨm ə̀ təŋtə ə̀ bwènə̀ vì à Nyìngòŋ a ghə̀ a shʉ nyʉ̀ byɨvə ghə̀ŋ ə màʼà. Bobo mu nè tətyɨm təŋtə tə nzhʉ̀tə̀ a zhʉ ayì, ²⁰ ə̀ be tɨm Klistò yì a ghə̀ nsə̀ diʼ mu ghə̀ tsuʼ li ə̀ ghʉ à ghə̀ŋ. ²¹ Ghə̀ diʼi faŋ tò a kàŋ əzaʼa fa tʉʼ a zhʉ a kwʉ̀ʼ a no mə ghò a kaʼsə ndiʼ tò a mfi, à mu diʼ zhʉ yi a Nyìngòŋ ngaʼà li ə̀ chòsə̀ fà nshə̀ʼtə̀sə sə ghoʼkəsə wen fa tʉʼ mbì. ²² Mosìs nlù gàʼ la, ‘Bobo Nyìngòŋ ghə̀ŋ lu tsuʼ wìʼ a nə̀ nshə̀ʼtə̀ ghoʼo fà ghə̀ŋ a ntìntìn ə tɨm à ghə̀ŋ ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ ntɨmə̀ mo. Ghə̀ŋ diʼi ne nzhʉ no mə ghò a ghə̀ shə̀ʼtə̀ a ghə̀ŋ.’ ²³ No mə ndò a ghə̀ lù faŋ ke nzhʉtə̀ fà nshə̀ʼtə̀ ghoʼo aghèn, və a shìsə̀ wen fa tì nòyn viʼi Nyìngòŋ. ²⁴ Nshə̀ʼtə̀sə ghoʼkəsə no sətsèm a Nyìngòŋ ntɨmə̀ la sə vi ngàʼà, ngaʼà li no nyʉ̀ tsèm byìʼì nyʉ̀ vyi a və lyɨ̀ kəshi a mətsi ghèn. Nshə̀ʼtə̀sə ashì ndìʼ Samwèl ə be boʼsə nə̀ sətsensə shì a sə mvi a wen a bàm. ²⁵ Nyʉ̀ venə no tsèm a Nyìngòŋ nghʉ li ə chò fà nshə̀ʼtə̀sə wen lə̀ dìʼ à ghə̀ŋ, ghə̀ŋ be dìʼ a tì məkàyn mì a Nyìngòŋ nzhɨ wenə̀ vətìʼ vəŋə və mbì ando ghə̀ ngàʼa à Ablaham la, ‘Mà lu chò fà vunə ngwàʼa ngə̀ŋ wù ə bwaʼsə viʼi no vətsèm a nse a shèn.’ ²⁶ Nyìngòŋ mù tsuʼ wù shyèʼ wen ə̀ tɨ̀m à ghə̀ŋ a mbì ndi ghə̀ bwaʼsə ne la no tè ndò à ghə̀ŋ a ntìntìn ghʉsə jisə byɨsə wen.”

Bità wenə̀ Joyn a kəbòʼkə soʼ

¹ Bità wenə̀ Joyn mbu gàʼà a viʼi, vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ, kətʉ kə ntsɨ̀ŋsə ngə̀ŋ Nyìngòŋ bènə̀ Vəsadùsis vì a vəwenə. ² Vəwenə mvì a lì mu tinsə vəwenə sə fwi li byìʼàndo Bità wenə̀ Joyn nziʼi viʼi la Yesò lu li fa pfʉ, kə mu dìʼì la viʼi vətsèm be lu lù fa pfʉ. ³ Byìʼì ziʼi aghenə, və ghaʼ Bità wenə̀ Joyn ədyʉ̀ shwìn a ngə̀ŋ mfɨŋ vəwenə tsi tsu byìʼàndo və ə̀ nghàʼ vəwenə a zhʉ mpfwomə. ⁴ Nghoʼo viʼi a və nzhʉ ziʼi Bità wenə̀ Joyn byɨmə ə nè nòyn viʼi a və byɨmə kuʼu chò nkamsə tayn. ⁵ Tʉʼ layn, tʉtʉ Vəjew nə̀ ndìʼsə̀sə təsoʼ bènə̀ vəchəʼ tsèntə a Jelusalèm, ⁶ nə̀ Anàs a ndìʼ kətʉ kə tʉtʉ vəpfèm nə̀ Kayifàs, Joyn, Alèksandà bènə̀ vətsenvə a ndiʼì viʼi ngwaʼa ngə̀ŋ kətʉ kə tʉtʉ vəpfèm. ⁷ Və lyɨ̀ Bità wenə̀ Joyn ə̀ vì tìsə vəwenə a shɨ viʼi mù bèm à vəwenə la, “Ghə̀ŋ tə lyɨ̀ kədyòʼ fa fe ənè la wìʼ ghèn lu njèʼè a? Ghə̀ŋ tə chʉʼʉ wen a zhiʼ ndò?”

⁸ Andiʼ a lì kəzhwì kə ŋwòʼəkə diʼ mu kə lwin li a tyɨm ə̀ Bità, ghə̀ mù bwènsə̀ à vəwenə la, “Tʉtʉ viʼi bènə̀ vəchəʼ, ⁹ Ando ghə̀ŋ ə ghàmə̀ yès layn byìʼì njùŋ yì a yès ə ne à wù kənkwàʼkə̀ be kəŋ əkɨ la ghə̀ to ale lo? ¹⁰ Ghə̀ŋ nə̀ viʼi Islel no vətsèm diʼi ə kɨ la wìʼ ghèn a ghə̀ ti à ghə̀ŋ a shɨ lə̀ to tò byìʼì kədyòʼ kə zhiʼ Yesò Klistò ə wù Nazalèt. Yesò Klistò aghèn dìʼ wìʼ yì a ghə̀ŋ tə bàyntə a kəntò, ghə̀ pfʉ alì Nyìngòŋ lùsə̀ wen fa pfʉ. ¹¹ Yesò aghèn dìʼ wìʼ yì a ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ ə gàʼà byìʼì wen la,

“Ngùʼ yì a ghə̀ŋ ə viʼi kəmbwom tə màʼà lì kaʼsə li sə diʼ ngùʼ ə̀ bʉ ngə̀ŋ. ¹² A diʼ tò wen nyɨŋ a ghə̀ zi ghə̀ bwòŋsə viʼi fà vəwenə a mbyɨsə byìʼe Nyìngòŋ ko mbè kù wùtsen a mbi no fa a mpfen a vəghəŋ zì vəghəŋ dzàŋə zhiʼ wen ə ghə̀ bwoŋsə vəghəŋ.”

¹³ Bità gàʼ a lì, viʼi a vyi yen nki tətyɨm tətotə tì a wenə̀ Joyn nkìʼ be kɨ la vəwenə diʼ to mbʉ viʼi byìʼàndo vəwenə nko kɨ ŋwàʼlə̀. A ndìʼ a zhʉ ayì a vəwenə mù be kɨ̀ la Bità wenə̀ Joyn ndìʼ viʼi jèʼè Yesò. ¹⁴ Chʉ zɨm vəwenə kènla vəwenə be kiʼ kənyʉ̀ əgàʼ byìʼàndo wìʼ yì a və nchʉʼ lì mbu ti a mbyɨ̀ Bità wenə̀ Joyn. ¹⁵ Vəwenə kàyn Bità wenə̀ Joyn nə̀ wìʼ yì a və nchʉʼ fʉ̀ dyʉ̀ a kəbəŋ. Vəwenə ŋwʉʼmə sə chʉʼmə tʉ əyen la vəwenə zì və nè ale lo. ¹⁶ Mù sə kayntə̀ a vəwenə a ntìntìn la, Vəghəŋ a nè no ghò nə̀ viʼi venə lo? No tè ndò a Jelusalèm ə kɨ nki kənyʉ̀ kə kaynəkə a vəwenə nè, ko andiʼ la ntsèntə̀ vəghəŋ ghèn zì ghə̀ tensə la vəwenə ko nè. ¹⁷ Vəghəŋ dzàŋ viʼi avenə ə̀ kàyn la kə vəwenə be lə̀ gàʼ kənyʉ̀ kə tsen a wutsen a zhiʼ Yesò Klistò, ndi kə viʼi be a zhʉ̀ kənyʉ̀ kèn no və ghoʼo. ¹⁸ Vəwenə bwènsə̀ dzàŋ Bità wenə̀ Joyn ə kàyn la kə vəwenə be lə̀ mwòmsə əgàʼ ko be ziʼi kənyʉ̀ a zhiʼ nə̀ Yesò no fa mpfen. ¹⁹ Bità wenə̀ Joyn bòŋsə̀ bwènsə̀ bèm a vəwenə la, “Ghə̀ŋ kwòʼtə̀ la à bòŋ kə kò ashɨ Nyìngòŋ a? La yès zhʉ fa Nyìngòŋ mu la yès zhʉ fa ghə̀ŋ lo? ²⁰ Yès zì ko yès lu faŋ ke gàʼ tò kənyʉ̀ kì a yès ə nyenə be zhʉ.”

²¹ Viʼi a vyi yen la vəwenə ko be kiʼ jì ə zhuŋsə Bità wenə̀ Joyn byìʼàndo no viʼi vətsèm sə bwomsə̀ tò Nyìngòŋ byìʼì kənyʉ̀ kì a kə ncho wìʼ yì to. Vəwenə mu bè kàyntə̀ nyʉ̀ a Bità wenə̀ Joyn a gɨ to mù ghʉsə vəwenə la vəwenə ndyʉ̀. Wìʼ yì a və nchʉʼʉ̀ lì ndiʼ mu ghə̀ chò li ngwʉʼ məwum nkàʼ.

Viʼi və byɨməvə jɨ̀m ə kiʼi tətyɨm tətotə

²³ No a zhʉ̀ kò a və ə̀ mòʼtə Bità wenə̀ Joyn la vəwenə dyʉ̀, vəwenə bwènə̀ dyʉ̀ a vəwenə a ntsentə əshə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ a tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ nə̀ vəchəʼ yì gàʼ. ²⁴ Vəwenə nè zhʉ̀ kənyʉ̀ a kèn, ə̀ tsèntə̀ jɨ̀m no vətsèm la, Bobo nshɨ̀tə̀ kàŋ wenə̀ nse nə̀ mu məghoʼomə bènə̀ fo tsèm a və diʼ tsu! ²⁵ Wù nlu li nè kəzhwì kə ŋwòʼəkə nè wù tisə tìʼ yes a ghə̀ ndiʼi fa mbì, a diʼi wù shyə̀ʼ wù Devìt ando ghə̀ mbèmə̀ la: Byìʼì gho viʼi fwisə tin a?

Byìʼ ghò a viʼi baʼtə̀ nyʉ̀ byìʼì Bobo a və zì ko və lu ndiʼ nəmwèʼè a? ²⁶ Tə fòyn tə mbì tə mbaʼtə təwen tə vəwenə, bvʉ̀tə̀ soyn, viʼi a və nsoʼo loʼ be baʼtə̀ təwen tə vəwenə əsoyn Bobo Nyìngòŋ wenə̀ wìʼ yì a ghə̀ ntsuʼ li. ²⁷ A le kənyʉ̀ a kə ncho a ntə̀ʼ a shèn. Fòn Helòd wenə̀ Bontiyùs Bilate nə̀ viʼi tɨm vətsenvə bènə̀ viʼi Islel ə̀ zhùŋtə̀ sə̀ baʼtə̀ əsoyn Yesò, wù shwèʼ wu ŋwoʼə yì a wu ntsuʼ li ə̀ ghʉ. ²⁸ Vəwenə mpfʉ̀tə ənè tò kənyʉ̀ kì a wù nsə diʼ mu wu baʼtə̀ li ə̀ nghʉ, à wù a kədyòʼ la kə lu lyɨ̀ kəshi. ²⁹ Luwèn a Bobo, kwòʼtə̀ byìʼì nyʉ̀ venə a və gàʼà baŋsə yès tsu lə̀ ə̀ kwʉ̀ʼsə̀ kədyòʼ à yès ə viʼi shwèʼè wù ndi yès nshə̀ʼtə̀ ntɨm wù kènə̀ fwaynə. ³⁰ Ne viʼi kɨ la wù kìʼ kədyòʼ ənè viʼi vəkwaʼkəvə to. Gyàmtə̀ yes ə dìʼ chwitə nyʉ̀ kanəvə a kədyòʼ Yesò wù shwèʼè wu ŋwoʼə.

³¹ Andìʼ ando vəwenə njɨmə̀ mwètə̀, kəshi kì a vəwenə ndiʼì tsu lì nə̀ʼ! kəzhwì kə ŋwoʼəkə ku kədyòʼ à vəwenə no vətsèm vəwenə zìtə̀ sə̀ shə̀ʼtə̀ ntɨm yì a Nyìngòŋ nkəŋə la vəwenə nshə̀ʼtə̀ nə̀ tətyɨm tə to tə.

Viʼi və byɨməvə ntsèntə̀ gə̀tə̀ fo vəwenə à vəwenə a ntìntìn

³² Viʼi və byɨməvə no vətsèm sə̀ diʼ tò a kənyʉ̀ kə mùʼ. No wìʼ muʼ nko gàʼà la kəfo kikə kiʼ tò yì. No məndo nlyɨ̀ kəfo ghə̀ gə̀tə̀ kù vəlèmə̀ və wen. ³³ Viʼi ntɨm Yesò sə̀ shə̀ʼtə̀ no nə̀ kədyòʼ kə à viʼi la Yesò lu li fa pfʉ. Nyìngòŋ bwaʼsə vəwenə no vətsèm no a nkàyn. ³⁴ No wìʼ ko ndìʼ à vəwenə a ntìntìn a ghə̀ ngho kəfo. Viʼi a və nkìʼ təsɨm nə̀ aloʼ mbaʼlə̀ fo avenə vì nə̀ ko yi ³⁵ ku à viʼi ntɨm Yesò, vəwenə gə̀tə̀ à viʼi və byɨməvə; no ndò shi tò kəfo a kə kwʉ̀ʼʉ̀ a wen.

³⁶ Wù loʼ Sayblùs tsen be fʉ̀ vì nə̀ ko a ghə̀ mbaʼlə̀ sɨm ə wen tsu ə̀ kù à viʼi ntɨm Yesò la vəwenə gətə à viʼi və byɨməvə. Zhiʼ wìʼ ayi ndìʼ Josèf, və ndzàŋ wen la Balnabas kənàʼ kikə diʼ la, “Ghə̀ nwe tətyɨm” Ghə̀ ndìʼ wù ngwàʼa ngə̀ŋ Levì.

Ananyàs wenə̀ Safeliyà zhò ndzɨ̀ŋ

¹ Wutsen ndìʼ a zhiʼ wen ndìʼ Ananyàs, ghə̀ nkìʼ wùwì a zhiʼ wen ndìʼ Safeliyà. Tʉʼ layn kətsi kətsenkə vəwenə baʼlə kəshi kə nse vəwenə kətsenkə, ² ə̀ ghʉ̀ la vəwenə a nyoʼo ghʉ kəbyəʼ kə ko yì ə dyʉ̀ ku tò kəbyəʼ a viʼi ntɨm Yesò. ³ Ananyàs ne dyʉ̀ ə̀ kù kəbyəʼ kə ko akì a lì, Bità bèm à wen la, “Wù mòʼtə̀ la Satan kwen à wù a tyɨm ə̀ nè wù zho ndzɨ̀ŋ à kəzhwì kə ŋwoʼəkə ə̀ lyòmtə̀ kəbyəʼ kə ko kì byìʼì ghò? ⁴ Mibu wù tə̀ sə baʼlə kəshi kə nse a kèn, à tə̀ nkiʼ tò wù, ntə̀ʼ mbaʼlə̀ tè baʼlə, əko yi bè kiʼ tò wù. Byìʼì ghò a kwòʼtə̀ vi à wù a tyɨm la wù ne nki kənyʉ̀ kènkə a? Wù ko zhò ndzɨ̀ŋ ghèn tò a viʼi, wù be zhò ndzɨ̀ŋ à Nyìngòŋ.” ⁵ Ando Ananyàs nzhʉ̀ kənyʉ̀ a kèn no a zhʉ̀ kò, ə̀ fəŋ a nse ə̀ pfʉ. Ə̀ fàyn ghoʼo ghə̀ ghaʼ viʼi no vətsèm a və nzhʉ kənyʉ̀ a kènkə. ⁶ Mbvòʼò vunə lyʉmə vətsenvə vì ə̀ lyɨ̀ kəmpfʉ kə wen ə̀ lèmtə a kəbvèm ə̀ fʉ̀ dyʉ̀ bvɨ̀mə̀.

⁷ A sə laʼtə tò alə̀, wì Ananyàs a ndiʼì Safeliyà vì a kəshi a Bità ndìʼ tsu, kènla ghə̀ tɨmə kɨ̀ kənyʉ̀ a kə yì chò nə̀ lɨmə wen. ⁸ Bità gàʼ à wen la, “Shə̀ʼtə à mò la, ghenə diʼ no ko tsèm a wenə̀ lɨmə wù tə̀ bàʼlə kəshi kə nse tsu lo?”

Wùwì ayì byɨmə ə̀ gàʼ la, “A diʼi ko ayi no tsèm lì”.

⁹ Bità mù bèm à wen la, “Byìʼì ghò a wenə̀ lɨmə wù tə̀ ghʉ̀ la ghə̀ŋ a mwòmsə̀ kəzhwì kə Bobo a?” Ghə̀ bè gàʼ la, “Viʼi vi a və byèʼè lɨmə wù ə̀ mfʉ̀ mbvɨ̀mə̀ bu ti tò a chʉ̀ ngə̀ŋ luwèn diʼi be a fʉ̀ ə̀ bvɨ̀mə̀ wù tò a lì.” ¹⁰ Ando ghə̀ ngaʼa a lì, Safeliyà bwaʼ ə̀ fə̀ŋ à wen a shɨ tò a zhʉ ayì be pfʉ. Fəmbvòʼ fə vunə lyʉmə fì kwen vì ə̀ yèn la ghə̀ be pfʉ bè byèʼè wen ə̀ fʉ̀ nə̀ wen ə̀ dyʉ̀ bvɨ̀mə̀ boʼsə a mbyɨ̀ lɨmə wen. ¹¹ Fàyn ghoʼghə ghaʼ viʼi və byɨməvə vi no vətsèm bènə̀ viʼi vətsenvə a və nzhʉ kənyʉ̀ akì.

Viʼi ntɨm ə Yesò nè nyʉ̀ kanəvə no ghoʼo və fʉ̀

¹² Viʼi ntɨm ə Yesò sə̀ nè chwitə nə̀ nyʉ̀ kanəvə və fʉ̀ no ghoʼo ədìʼ kədyòʼ kə Nyìngòŋ. Viʼi və byɨməvə no vətsèm sə̀ zàŋsə vì zhùŋtə̀ a kətò Sòlomùyn. ¹³ Viʼi a və ko ndìʼ viʼi və byɨməvə nko mwòmə̀ ə tsèntə vəwenə alì kiʼi gumlə ghoʼghə à vəwenə. ¹⁴ Lʉmə nə̀ ki a və mbyɨmə̀ à Bobo sə̀ kwʉ̀ʼsə̀ ghoʼo vì tò vi a nòyn ayì. ¹⁵ Viʼi yen nyʉ̀ kanəvə vi mù sə̀ bwèʼè viʼi vəkwaʼkəvə vəwenə a mbùŋ bènə̀ a təghàm fʉ̀ ghʉ a mbyɨ̀sə jisə la Bità nè sə nchò no tò kəndemndem kə wen kə kum viʼi a vyi. ¹⁶ Viʼi no vəghoʼo fʉ̀ ə̀ vì fa ntə̀ʼsə shì a sə mboʼsə̀ a Jelusalèm nə̀ viʼi vəkwaʼkəvə vəwenə bènə̀ viʼi vi a zhwì byɨvə nku ngəʼ à vəwenə və chʉʼ vəwenə no vətsèm.

Və ku ngəʼ à viʼi ntɨm ə̀ Yesò

¹⁷ Kətʉ kə tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ wenə̀ viʼi bàm wen no vətsèm a andiʼì viʼi ntsentə Vəsadùsis zìtə̀ kəghəʼ kə fànsə kə kətsenkə a wèn viʼi ntɨm ə̀ Yesò mù ghʉ̀ la vəwenə ne yen kənyʉ̀. ¹⁸ Vəwenə ghaʼ viʼi ntɨm a vyi ə̀ shwìn à vəwenə a ngə̀ŋ mfɨŋ. ¹⁹ A nè sə ndiʼ tò nəntʉʼʉ ayì ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Bobo vì bòʼ chʉ ngə̀ŋ mfɨŋ ayì ə̀ lyɨ̀ vəwenə ə̀ fʉ̀ nə̀ vəwenə ə̀ gàʼ à vəwenə la, ²⁰ “Ghə̀ŋ dyʉ̀ a ngə̀ŋ Nyìngòŋ ə̀ shə̀ʼtə̀ no nyʉ̀ tsèm byìʼì ntsìnə̀ fi yì a viʼi və byɨməvə diʼ ntsi.” ²¹ Viʼi ntɨm ə̀ Yesò zhʉ kənyʉ̀ a kènkə, tʉʼ lan vəwenə dyʉ̀ a ngə̀ŋ Nyìngòŋ ə̀ zìtə̀ sə̀ ziʼì viʼi tsu.

Kətʉ kə tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ wenə̀ viʼi bàm ə wen vi dzàŋtə̀ vəchəʼ və Vəjew no vətsèm la vəwenə vi ə̀ ghàʼa ntsèntə̀ bè tɨ̀m viʼi la və dyʉ̀ ə̀ lyɨ̀ viʼi ntɨm ə Yesò fa mfɨŋ ə̀ vì nə̀ vəwenə. ²² Viʼi vi a və ntsɨ̀ŋə̀ ngə̀ŋ Nyìngòŋ lì dyʉ̀ kò və lù yèn viʼi ntɨm Yesò vi a ngə̀ŋ yì a və tə shwìn vəwenə tsu lì, mù bwènə̀ vì shə̀ʼtə̀ à viʼi soʼò nsoʼ vi la, ²³ “Yès dyʉ̀ li tsu ə̀ nyen chʉ ngə̀ŋ mfɨŋ ayi mu və shɨtə̀ li nshwin, viʼi ntsɨ̀ŋ vi ti tsɨ̀ŋə̀ chʉ ngə̀ŋ ayi. Yès mboʼ chʉ ngə̀ŋ ayi kò yès ə lù yèn viʼi ntɨm Yesò vi tsu.” ²⁴ Tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ vi bènə̀ kətʉ kə viʼi vyi a və ntsɨ̀ŋə̀ ngə̀ŋ Nyìngòŋ nè zhʉ̀ a lì sə̀ kantə̀ la à chò ghò nə̀ viʼi ntɨm ə̀ Yesò vi lo. ²⁵ Tò a zhʉ ayì wìʼ kwen ə̀ vì ə̀ gàʼ à vəwenə la, “Viʼi vi a ghə̀ŋ tə shwìn a ngə̀ŋ mfɨŋ lì dìʼ a ngə̀ŋ Nyìngòŋ ziʼì viʼi tsu.” ²⁶ Kətʉ kə viʼi vyi a və ntsɨ̀ŋə̀ ngə̀ŋ Nyìngòŋ lì nè zhʉ̀ a lì wenə̀ viʼi wen dyʉ̀ ghaʼ viʼi ntɨm a vyi tò nə̀ mbwaʼmə̀ byìʼàndo vəwenə mfànə̀ la viʼi zì və temlə vəwenə nə̀ ngùʼsə.

²⁷ Andìʼ ando vəwenə mvi nə̀ viʼi ntɨm Yesò a vyi ə̀ gàʼ vəwenə tɨmə a shɨ viʼi soʼò nsoʼ. Kətʉ kə tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ kì gàʼ à vəwenə la, ²⁸ “Yès tə chòsə̀ soʼ la kə ghə̀ŋ be ziʼi viʼi nə̀ nyʉ̀ vyi a Yesò tə gàʼ la ghə̀ŋ nziʼì viʼi tsu. Ali ghə̀ŋ sə diʼ mu ghə̀ŋ ziʼi li viʼi no fe a Jelusalèm. Ghə̀ŋ yen kənyʉ̀ a ghə̀ŋ ə ne li a? Ghə̀ŋ kəŋə la viʼi nghàmə̀ yès gàʼà la à tə nè yès la və zhwi Yesò.”

²⁹ Bità wenə̀ viʼi ntɨm ə̀ Yesò vətsenvə vi bwènsə̀ la, “Yès diʼ nzhʉ tò fà Nyìngòŋ, yès ko diʼi nzhʉ fà viʼi. ³⁰ Ghə̀ŋ tə nè la və bantə Yesò a kəntò ghə̀ pfʉ, alì Nyìngòŋ yì a vətìʼ və vəghəŋ tə nghoʼsə lì lùsə̀ wen fa pfʉ. ³¹ Nyìngòŋ ə kuʼsə li wen à wen a shyə kwoŋ toghə ə ne la ghə̀ ndiʼ kətʉ be diʼi mbwòŋsə̀ ndi ghə̀ ne la viʼi Islel kiʼi jì əkaʼsə tətyɨm tə vəwenə fà vəwenə a nyʉ̀ byɨvə ndi Nyìngòŋ lyesə mbyɨsə vəwenə. ³² Yès dìʼ viʼi və yenəvə a nyʉ̀ venə, ndə̀ŋndəŋ to nə̀ kəzhwì kə ŋwoʼəkə a Nyìngòŋ ə ku a viʼi a və zhʉ fà wen.”

³³ Viʼi soʼo nsoʼsə vi nè zhʉ̀ nyʉ̀ avenə, tinsə vəwenə sə fwi no nànto. Vəwenə mù sə̀ kəŋ əzhwilə viʼi ntɨm ə̀ Yesò a vyi, ³⁴ alì mu Falàsi tsen a zhiʼ wen ndìʼ Gamalè a andìʼ ndìʼsə̀ soʼ a viʼi vətsèm ə̀ ngumlə̀ wen lù tɨmə ə̀ kàyn la və lyɨ viʼi ntɨm ə̀ Yesò vi ə fʉ̀ nə̀ vəwenə a kəbəŋ tò a fəshitə̀ fə zhʉ alə̀. ³⁵ Ghə̀ mù gàʼ à viʼi soʼò nsoʼ vi la, “Viʼi Islel, ghə̀ŋ ntùʼmə̀ nə̀ kənyʉ̀ a ghə̀ŋ ə kəŋə nè a viʼi venə. ³⁶ Andìʼ a tʉʼ tsenghə Tyodas fʉ̀ sə̀ gàʼà la yì dìʼ no wu ghoʼo, viʼi dzɨ̀mtə̀ wen əzaʼa no a ghɨ̀ kàʼ. A nè sə̀ diʼ no a zhʉ̀ kò a və nzhwi wen, ndzɨ̀mtə̀sə bàm wen sə gə̀sə̀ tò mùʼ mùʼ. ³⁷ Na kènkə nè chò Judàs, a andìʼ wù Galìlì tsen bè fʉ̀ a zhʉ a və nto viʼi lyɨ̀ tənòyn tə viʼi à wen a bàm. Və bè zhwi wen tənòyn tə wen a tìtə sàykə̀ no tətsèm. ³⁸ Ma mu sə gàʼà à ghə̀ŋ byìʼì nki kənyʉ̀ kènkə luwèn la, kə ghə̀ŋ à nè kənyʉ̀ kì a ghə̀ŋ ə kwòʼtə ənè à vəwenə. Ghə̀ŋ ghʉsə vəwenə tò a lì byìʼàndo nyʉ̀ venə a vəwenə ghʉ be nè lə̀ sətsèn ndiʼ mu və lù fa wìʼ, kò kəghaf kə à dyʉ̀ ke vəwenə fəŋ. ³⁹ Təshwèʼ a tèntə sətsèn ndiʼ mu à kù Nyìngòŋ nku kədyòʼ la vəwenə ə nè, kò kə a mbwaʼmə̀ ə ghə̀ŋ cho vəwenə, ghə̀ŋ bè nè yen mu kə sə̀ kə̀ʼə̀ la ghə̀ŋ ə soynə Nyìngòŋ.”

Viʼi soʼo nsoʼ vi zhʉ kətyɨftə yi a Gamalè yi nku, ⁴⁰ mù dzàŋ viʼi ntɨm ə̀ Yesò vi la vəwenə bwensə kwèn a ngə̀ŋ. Vəwenə gàʼ və ghòm vəwenə bè kàn la kə vəwenə be gàʼ kənyʉ̀ a zhiʼ Yesò, mù gàʼ la vəwenə ndyʉ̀. ⁴¹ Viʼi ntɨm ə̀ Yesò a vyi lù fa kəshi ayì nə̀ saŋlə ghoʼghə byìʼàndo Nyìngòŋ tsuʼ li vəwenə la vəwenə yen ngəʼ byìʼì zhiʼi wen. ⁴² Vəwenə mù faŋ ə̀ sə shə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ byìʼì Yesò Klistò tò mətsi ntsèm a ngə̀ŋ Nyìngòŋ bènə̀ a aloʼ viʼi.

Və tsuʼ viʼi sòmbo ndi və ngyàmtə̀

¹ A sə ndiʼ a mətsì mə ntsenə̀ ando viʼi və byɨməvə nghoʼo dyʉ̀ tò nə̀ mbì, vi a və ngàʼà gaʼa Glis zìtə̀ sə taŋmə̀ wenə̀ vi a və ngàʼà gaʼa Hibùlù. Viʼi vi a və ngàʼà gaʼa Glis lì ə̀ ntaŋmə̀ gàʼà la və ngə̀tə̀ fo no məntsi ntsèm ku və ki mpfʉ a və ndiʼì a vəwenə a ntìntìn kò və lu nkwʉ̀ʼʉ̀. ² Viʼi ntɨm ə̀ Yesò vi njʉ̀sə̀ bò dzàŋtə̀ viʼi və byɨməvə vi no vətsèm və vì tsèntə. Vəwenə mù gàʼ à vəwenə la, “Kə ko bòŋ la yès ghʉsə ke nshə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ bòŋsə̀ ŋwʉʼʉ ngə̀tə̀ fozhɨvə. ³ Yès ə̀ mu sə gàʼà à ghə̀ŋ a vəlèmə̀ vyesə la, ghə̀ŋ tsuʼ viʼi sòmbo fà ghə̀ŋ a ntìntìn a və kiʼ ntsìnə̀ tofə, kəzhwì kə ŋwoʼəkə be tomsə̀ vəwenə ndi yès ku shwèʼ aghenə à vəwenə. ⁴ Və a nè a lì yès mu nkiʼ zhʉ njɨ̀mə̀ be shə̀ʼtə̀ tò ntɨm ə jùŋ.”

⁵ Viʼi vəbyɨməvə a vyi sə̀ saŋlə̀ no a nkàyn byìʼì kənyʉ̀ kènkə a viʼi ntɨm ə̀ Yesò ngaʼà lə̀ mù tsuʼ Stifèn andiʼì wìʼ mu ghə̀ byɨmə li à Nyìngòŋ no a nkàyn, kəzhwì kə ŋwoʼəkə be tomsə̀ wen, bè tsuʼ Filib nə̀ Blocholus nə̀ Nikanòl nə̀ Timon nə̀ Balmenas bènə̀ Nikolawus andiʼì wù Antìyòk mu ghə̀ kaʼsə li sə diʼ to nə̀ wù Jus. ⁶ Viʼi vəbyɨməvə a vyi tsuʼ viʼi avenə a lì vì nə̀ vəwenə a shɨ viʼi ntɨm ə̀ Yesò vəwenə ghʉ avu à vəwenə a tʉ ə̀ jɨ̀m à vəwenə.

⁷ Kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ kə mù sə sàykə̀ dyʉ̀ tò nə̀ mbì, viʼi və byɨməvə a Jelusalèm bè sə̀ ghoʼo dyʉ̀ tò nə̀ mbì. Vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ no vəghoʼo zhʉ ziʼi aghenə bè byɨmə.

Və ghaʼ Stifèn

⁸ Stifèn ndìʼ wìʼ mu Nyìngòŋ bwaʼsə li wen no a nkàyn bè kù kədyòʼ à wen la ghə̀ ə nè nyʉ̀ kanəvə à viʼi a ntìntìn, ⁹ alì viʼi ngə̀ŋ ntsèntə̀ vətsenvə a və ntoŋtə la, “Ngə̀ŋ ntsèntə̀ viʼi vyi a və ko bè ndìʼi kòs.” Zìtə̀ kəngùmə̀ wenə̀ və Stifèn. Vəwenə ndìʼ mu və fʉ̀ fà ntə̀ʼ Silen nə̀ fa ntə̀ʼ Alèksandìliyà boʼsə nə̀ loʼo Silisiyà bènə̀ fa loʼo Asìyà. ¹⁰ Vəwenə ngùmə̀ wenə̀ Stifèn əzaʼa kəlyɨŋ kətsenkə a vəwenə nko bè kìʼ kənyʉ̀ əgàʼ byìʼàndo Stifèn ngàʼà nə̀ tofə mu à kù kəzhwì kə ŋwoʼəkə. ¹¹ Vəwenə mù twə̀s viʼi vətsenvə nə̀ fo la vəwenə wam ə̀ gàʼ tò la, “Yès tə̀ zhʉ ghə̀ gàʼà nyʉ̀ byɨvə byìʼì Mosìs bènə̀ Nyìngòŋ.” ¹² Vəwenə gàʼ a lì no a zhʉ̀ kò bòsə viʼi nə̀ vəchəʼ bènə̀ ndìʼsə̀sə təsoʼ, Vəwenə vì ghàʼ Stifèn ə̀ dyʉ̀ nə̀ wen a shɨ viʼi soʼò nsoʼ. ¹³ Ando vəwenə ndyʉ̀ a lì, və lyɨ̀ viʼi vətsenvə la və kwen ə̀ zhò ndzɨ̀ŋ a kətʉ Stifèn. Vəwenə kwen ə̀ vì gàʼ la, “Wìʼ ghèn ko lu mfàŋ ke gaʼa nyʉ̀ byɨvə byìʼì ngə̀ŋ Nyìngòŋ ghoʼo vəghəŋ bènə̀ soʼ yi a Mosìs nlù ziʼi vəghəŋ tsu. ¹⁴ Yès tə zhʉ̀ ando ghə̀ gàʼà la Yesò wù Nazalèt ghèn a bə̀ytə ngə̀ŋ Nyìngòŋ vəghəŋ be kwitə ntsìnə̀ a Mosìs nlù ziʼi vəghəŋ tsu.” ¹⁵ Viʼi no vətsèm a və ndìʼ a kəshi kə soʼo nsoʼ akì sə ki dyʉ̀sə̀ nə̀ Stifèn ə̀ yen kəʼə wen ghə̀ baynə to nə̀ kəʼə ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ.

Stifèn gàʼ à viʼi soʼò nsoʼsə

¹ Kətʉ kə tʉtʉ və pfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ bèm à Stifèn la, “Nyʉ̀ venə a və gàʼà byìʼì wù lə̀ dìʼ nəmwèʼè lo?”

² Stifèn gàʼ la, “Vətìʼ vwomə nə̀ vəlèmə̀ vwomə, ghə̀ŋ zhʉtə a! Nyìngòŋ yì a ghə̀ kiʼi bayn ə ghoʼghə mvi à Ablaham, tìʼ vəghəŋ mbì, a tʉʼ a ghə̀ mbu tsi a loʼ Mesobotamiyà mibu ghə̀ sə lu ədyʉ̀ ntsi a ntə̀ʼ Halan, ³ ə̀ gàʼ à wen la, ‘ghʉsə loʼ wu nə̀ ngwaʼ ə ngə̀ŋ ə̀ wù ə dyʉ̀ a loʼ yì a mà ne dìʼ à wù.’ ⁴ Ablaham mù ghʉ̀sə loʼ Chaldins ayi ə̀ dyʉ̀ sə tsi a Halan. Tìʼ wen lù pfʉ, Nyìngòŋ nè, ghə̀ lù vì sə tsi a kəshi ghèn a ghə̀ŋ ə tsi tsu luwèn lə̀. ⁵ Nyìngòŋ nko kù no tò fəshitə̀ fə nse kèn a wen la andìʼ kə wen kə, alì ghʉ̀ la yì lu ku kəshi kə nse akì à wen, la à nkiʼ wen wenə̀ ngwaʼ ngə̀ŋ wen. Nyìngòŋ nsə ghʉ̀ kənyʉ̀ akì, Ablaham bu diʼ kèn la ghə̀ tɨmə̀ kiʼi wàyn. ⁶ Nyìngòŋ ngàʼa à wen la, Ngwaʼa ngə̀ŋ wù lu tsi a loʼ kətɨm a tì ngwʉ̀ʼ ghɨ̀ kàʼ, viʼi loʼ a vyi ne vəwenə shwèʼè a nə̀ kòsə, a tì zhʉ̀ aghèn və be nyàblə̀ nə̀ vəwenə. ⁷ Mà lu ku ngəʼ à viʼi loʼ a vyi. Fà yì a bàm, ngwàʼa ngə̀ŋ wù ayì fʉ ə̀ vì ngumlə̀ mò a kəshi a ghèn. ⁸ Nyìngòŋ nghʉ̀ a li bè zhɨ məkàyn wenə̀ Ablaham la və diʼ mbwi no wàyn ko a ngwàʼ ngə̀ŋ Ablaham, və shɨ̀tə ndyə̀ wen a nə̀ nchwi ə dìʼ la wenə ngwaʼ ngə̀ŋ wen byɨmə li məkàyn a mèn. Ablaham lù bwì Izìk, à sə ndiʼ a mətsi fwomə, ghə̀ shɨ̀tə̀ ndyə̀ wen. Izìk bè lù nè tò ndə̀ŋndəŋ à wàyn wen ə Jàkob. Jàkob lù nè tò ndə̀ŋndəŋ à vunə wen vi njʉ̀sə̀ bò andiʼì vətìʼ və vəghəŋ və mbì.

⁹ “Zhʉ tsenghə kuʼ ə̀ kwʉ̀ʼ, vətìʼ vəghəŋ və mbì vi sə ghə̀ʼə̀ lèmə̀ vəwenə, Josèf, ə̀ bàʼlə wen la ghə̀ dyʉ̀ nshwèʼè kəkòs a Ijìb alì Nyìngòŋ sə tùʼmə̀ nə̀ wen ¹⁰ ə̀ shìsə̀ wen fà wen a tì ngəʼsə no sətsèm. Josèf lù tɨ̀mə a shɨ fòyn Felòh a ghə̀ nsoʼo loʼ Ijìb, Nyìngòŋ ku tof kaynəghə à wen ə̀ nè la fòyn a ghèn nkoŋə̀ wen. Felòh yen a lì nè Josèf sə diʼ kətʉ kə mbʉ̀ʼ a loʼ ayì be tùʼmə̀ no nə̀ gho a ghə̀ ndiʼì à wen a ntuʼ. ¹¹ Jɨ̀ŋ lù ku loʼo Ijìb wenə̀ loʼo Kanà no tsèm ə̀ vì nə̀ ngəʼsə no sə ghoʼo. Vətìʼ və vəghəŋ və mbì vi nko bè kìʼ no kəfo əzhɨ. ¹² Jàkob nè zhʉ̀ la fozhɨvə diʼ a Ijìb ə̀ tɨ̀m vətìʼ və vəghəŋ vi andìʼ vunə wen la vəwenə dyʉ̀ tsu. ¹³ Vəwenə dyʉ̀, nè bè sə bwènə̀ dyʉ̀, Josèf dìʼ wenə wen à vəwenə, be dìʼ vəwenə à fòyn Ijìb, Fòyn ayì mù sə kɨ viʼi ngwàʼ ngə̀ŋ Josèf. ¹⁴ Josèf mù tɨ̀m ntɨm à Jàkob a ndiʼi tìʼ wen, la ghə̀ vi a loʼ Ijìb wenə̀ viʼi ngwàʼa ngə̀ŋ wen no vətsèm. Vəwenə no vətsèm ndìʼ njʉ̀sə̀ tàyn a məwum sòmbo. ¹⁵ Jàkob nə̀ zhʉ̀ kənyʉ̀ akì lù dyʉ̀ a Ijìb wenə̀ ngwàʼa ngə̀ŋ wen no tsèm. Vəwenə lù kaʼà pfʉkə tò tsu. ¹⁶ Və lù bwènə̀ vì nə̀ mpfʉ vəwenə ə̀ bvɨ̀mə̀ a ntə̀ʼ Shekèm a sè tsenghə a Ablaham nlù zèn fà vunə Hamol.

¹⁷ “A mù sə ndiʼ ando zhʉ kənyʉ̀ kì a Nyìngòŋ nghʉ̀ wenə̀ Ablaham nsə boʼsə vì, viʼi vəghəŋ a Ijìb sə diʼ mu və bè kwi nkwʉʼsə no mwèʼmwèʼ mwiʼi. ¹⁸ Tʉʼ tsenghə vì kwʉ̀ʼ, fòyn kədyàŋ kuʼ ə̀ sə soʼo Ijìb, ko ghə̀ lu nkɨ Josèf. ¹⁹ Fòyn a ghèn lobtə viʼi vəghəŋ, nyàblə̀ nə̀ vətìʼ və vəghəŋ və mbì no ŋàŋ nè la vəwenə nshìsə̀ vunə və bwaʼvə vəwenə ghʉ a kəbəŋ ndi və mpfʉkə̀. ²⁰ Andìʼ a mətsì ayì a və mbwì Mosìs. Ghə̀ sə diʼ vəsàŋ vətaʼ, kwi tò a ngə̀ŋ tìʼ wen. Ghə̀ mbu no nànto ashɨ Nyìngòŋ. ²¹ A nè sə ndiʼ ando və nshisə̀ Mosìs ə̀ ghʉ̀ a kəbəŋ, wàyn wùwì fòyn Ijìb tsen lyɨ wen a nə̀ wàyn wen sə kwisə wen. ²² Ghə̀ ziʼi Mosìs, ghə̀ sə kiʼ tof viʼi Ijìb no tsèm, Mosìs kwi sə diʼ no wu ghoʼo a nyʉ̀ a ghə̀ ngàʼà be nè.

²³ “Mosìs nè kwi ə̀ zaʼa ngwʉʼ məwum nkàʼ, ə̀ ghʉ̀ la yì a dyʉ̀ ghantə vəlèmə̀ və wen, viʼi Islel. ²⁴ Ghə̀ dyʉ̀ a lì ə̀ yèn ando wù Ijìb tsen ə nyàblə̀ nə̀ lèmə̀ wen tsen wù Islel. Ghə̀ dyʉ̀ gyàmtə̀ wen, ə ghòm zhwì wù Ijìb ayì. ²⁵ (Ando ghə̀ nè a lì, ghə̀ ə kwòʼtə̀ la viʼi wen a yen ə kɨ la Nyìngòŋ nè li la à bwòŋsə yi bwòŋsə vəwenə, alì ko vəwenə lù ə̀ kɨ.) ²⁶ Tʉʼ tsenghə, Mosìs yèn ando viʼi Islel vəbò nsoynə, ghə̀ dyʉ̀ sə tàŋkə̀ ə shɨ̀tə mbwaʼmə̀ à vəwenə a ntìntìn ə̀ bèm à vəwenə la, ‘Ghə̀ŋ diʼ vəlèmə̀, ə sə nyàblə̀ nə̀ təwen təŋtə alə byìʼì ghò?’ ²⁷ Wìʼ yì a ghə̀ nyàblə̀ nə̀ wutsen lì bòŋsə̀ tèntə Mosìs, ə bèm à wen la, ‘A ghʉ̀ ndò nghʉ wù la wù nsoʼo yès a? ²⁸ Wù bè kəŋə ə zhwi mo tò ndə̀ŋndəŋ ando wù tə zhwì wù Ijìb yì zòyn yì mu?’ ²⁹ Ando Mosìs nzhʉ kənyʉ̀ a kènkə no a zhʉ̀ kò, nyɨŋ fà loʼ ayì ə dyʉ̀ sə tsi a loʼ Midìyàn, andiʼì loʼ kətɨm, wenə̀ wì wen ə̀ bwì vu lʉmə vəbò tsu.

³⁰ “A sə ndiʼ a bàmə ngwʉʼ məwum nkàʼ, ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ vì à wen a nse zɨm, a mbyɨ̀ pfèn Sinyà. Ghə̀ mvi a tì lwaŋ ə zhìʼ, a və mbolə a kwi fəkoʼ. ³¹ Mosìs yen a lì sə diʼ nə̀ kaynə mù sə dyʉ̀ ə lye la à chò ghò lo. Ghə̀ sə mboʼsə̀ dyʉ̀ tsu ə zhʉ̀ gɨ̀ Nyìngòŋ, ghə̀ gàʼ la, ³² ‘Mà dìʼ Nyìngòŋ yì a vətìʼ vəŋə və mbì, a ndiʼì Ablaham nə̀ Izìk nə̀ Jàkob nlù sə̀ ghoʼsə̀.’ Mosìs zhʉ̀ a lì, fàyn ghaʼa wen, kò ghə̀ be mwòmsə̀ la ghə̀ ki. ³³ Bobo Nyìngòŋ gàʼ à wen la, ‘Tsuʼtə gwʉsə shyə̀sə fà wù aghʉ byìʼàndo kəshi kì a wù ti tsu lì dìʼ kəshi kə ŋwoʼəkə. ³⁴ Mà yen li ə̀ myetə ngəʼ yì a viʼi Ijìb ə ku à viʼi vwomə. Ma zhʉ li dì vəwenə mu nshiʼi mvì ə bwòŋsə̀ vəwenə. Vi! ma tɨm wù luwèn ə wu bwenə ə̀ dyʉ̀ a Ijìb.’”

³⁵ Stifèn gàʼ a lì be gàʼ la, “Mosìs aghèn ndìʼ wìʼ yì a viʼi Islel nlù tènsə sə bèmə̀ à wen la, ‘A ghʉ̀ ndò nghʉ wù la wù nsoʼo yès a?’ Adìʼ wen a Nyìngòŋ ntɨmə̀ la ghə̀ soʼ viʼi bè bwòŋsə vəwenə. Nyìngòŋ ntɨmə ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ wen la ghə̀ vi ə̀ shə̀ʼtə̀ ntɨm aghèn à Mosìs a fəkòʼ yì a zhìʼ mbolə̀ tsu lì. ³⁶ Ghə̀ nè nyʉ̀ kaynəvə bè dìʼ chwitə fàynsə və vi a və dìʼì kədyòʼ kə Nyìngòŋ a Ijìb ə̀ lyɨ̀ viʼi Islel ə̀ fʉ̀ nə̀ vəwenə fà stu. Ghə̀ be ne nyʉ̀ kanəvə a Mù mə ghoʼmə̀ mə Mbomə̀, be nè nyʉ̀ kanəvə a nse zɨm a ngwʉ̀ʼ məwum nkàʼ. ³⁷ Mosìs à aghèn dìʼ wìʼ yì a ghə̀ nlù gàʼ à viʼi Islel la, ‘Nyìngòŋ lu tsuʼ wìʼ ə ghə̀ ndiʼ nshə̀ʼtə̀ ghoʼo fà ghə̀ŋ a ntìntìn ə tɨm à ghə̀ŋ ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ tɨ̀m mo. A lu ndiʼ wìʼ mu və tsuʼ tò fà ghə̀ŋ a ngwaʼa ngə̀ŋ.’ ³⁸ A bè dìʼ tò wen a ghə̀ ndiʼì we vu Islel ando vəwenə ntsèntə̀ a nse zɨm. Ghə̀ ndìʼ tsu wenə̀ vətìʼ və vəghəŋ və mbì bènə̀ ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ yì a ghə̀ ə gàʼ à wen a pfèn Sinyà ə̀ kù təsoʼ tìtə la ghə̀ ku à vəghəŋ.

³⁹ “Vətìʼ və vəghəŋ və mbì bòŋsə̀ tyèn la vəwenə ko a zhʉ fà wen ə̀ tèntə wen ə̀ ghʉ̀ a shyə mbyɨ̀ mù sə kə ə bwènə̀ dyʉ̀ a Ijìb, ⁴⁰ mù gàʼ à Alòyn la, ‘Shɨ̀tə vənyìngòŋ vətsenvə à vəghəŋ və ndyʉ̀ à vəghəŋ a mbì. Yès ko kɨ̀ la à chò gho nə̀ Mosìs yì a ghə̀ tə lyɨ̀ vəghəŋ ə̀ fʉ̀ nə̀ vəghəŋ fà loʼ Ijìb.’ ⁴¹ Vəwenə mù shɨ̀tə fənyo a mətsi ayì, fə fʉsə̀ tò wè nyàm mbuluʼ, sə ku kəku à fəwenfə, be saŋlə no nànto byìʼì kəfo akì a vəwenə nshɨ̀tə̀ nə̀ avu vəwenə lì. ⁴² Nyìngòŋ bwèn dzèm à vəwenə ə̀ ghʉsə la vəwenə ngumlə̀ mədzɨ̀ŋ mə̀ kàŋ tanə Nyìngòŋ vəwenə ando və nyòʼò a ŋwàʼlə̀ nshə̀ʼtə̀ sə ghoʼkəsə la,

‘Viʼi Islel, gàʼà kò ghə̀ŋ ə kɨ la, a ko tə ndiʼ a mò

a ghə̀ŋ tə nshyə nyamsə, ku kəku tsu andiʼ à mò

à tì ngwʉ̀ʼ sèn məwum nkàʼ ando ghə̀ŋ ntsi a nse zɨm?

⁴³ Ghə̀ŋ tə ə̀ mbòŋsə̀ byèʼè chò tò nə̀ fəngə̀ŋ fə Molek

bènə̀ fəngə̀ŋ fə fədzɨ̀ŋ fì a və ndzàŋə̀ nə̀ Lephan lì, a diʼ tò

mənyo a ghə̀ŋ shɨtə̀, sə gumlə lo?.

Byìʼì alə̀ ma nè la, və dzɨ̀mə̀ shìsə̀ ghə̀ŋ fà loʼ a shèn, ghə̀ŋ dyʉ̀ ə̀ chò no loʼ Babilòyn.’

⁴⁴ “Vətìʼ və vəghəŋ və mbì nkìʼ fəngə̀ŋ fətsenfə, fə dìʼì la Nyìngòŋ ndìʼ a vəghəŋ a ntìntìn a nse zɨm. Və nlù bwòm fəngə̀ŋ afì tsu tò a ji yì a Nyìngòŋ nlù dìʼi, bè gàʼ la və bwom fa tsu. ⁴⁵ Andìʼ fà yì a bàm, vətìʼ və vəghəŋ və mbì wenə̀ Joshùwà bwèʼè fəngə̀ŋ afì ə̀ dyʉ̀ nə̀ fəwen fə a təloʼ yì a Nyìngòŋ nlù dzɨ̀mə̀ shìsə̀ viʼi fa tsu ə̀ kù à vəwenə. Fəngə̀ŋ a fènfə ndìʼ mu vəwenə mbè lù shì fa vətìʼ və vəwenə. Fə ndìʼ tsu ə zaʼa fa tʉʼ fòyn Devìt. ⁴⁶ Devìt nè nyʉ̀, Nyìngòŋ sə saŋlə̀ nə̀ wen no nànto. Ghə̀ sènsə la Nyìngòŋ ku kədyòʼ ghə̀ bwòm ngə̀ŋ à Nyìngòŋ tiʼi vəghəŋ Jàkob. ⁴⁷ Nyìngòŋ nè, à bòŋsə̀ bwòm fòyn Sòlomùyn ə bwòm ngə̀ŋ ayì.

⁴⁸ “Nyìngòŋ yì a ghə̀ ŋaŋtə li Nkwʉʼ, ko tsi a aloʼ mu à bwòm viʼi. Nshə̀ʼtə̀ ghoʼo nlù shə̀ʼtə̀ la Nyìngòŋ gàʼ la:

⁴⁹ ‘Kàŋə diʼ kəfwoyn kom a ma ŋwʉʼ tsu,

nse diʼ kəshi kì a mà tomtə̀ aghʉ ghomə tsu.

Ghə̀ŋ le zì ghə̀ŋ bwom nki ngə̀ŋ ko à mò a?

Mà lè zì mà zhʉtə no fe?

⁵⁰ Gàʼa kò à nlù shɨ̀tə̀ mò shɨ̀tə̀ fo venə no tsèm?’”

⁵¹ Stifèn gàʼ alə̀ ə̀ gàʼ la, “Ghə̀ŋ viʼi to kətʉ. Ghə̀ŋ shwintə li tìʼì tiʼi vəŋə, be ntosə tətyɨm tyəŋtə sə diʼ tò nə̀ viʼi a və ko kɨ̀ Nyìngòŋ. Ghə̀ŋ tyen li la ghə̀ŋ ko zì ghə̀ŋ zhʉ kənyʉ̀ a Kəzhwì kə ŋwòʼəkə gàʼà to nə̀ vətìʼ vəŋə və mbì. ⁵² Andìʼ nshə̀ʼtə̀ ghoʼo kò a vətìʼ vəŋə və mbì mfàŋ li ke tsuʼ aghʉ wen a? Vəwenə zhwilə li viʼi vi a vəwenə mvì a tʉʼ mbì əshə̀ʼtə̀ byìʼì məvì Wù kənyʉ̀ kə tɨmə kə, à ndiʼ wen yì a ghə̀ŋ mbaʼlə̀ bè zhwi. ⁵³ Andìʼ ghə̀ŋ vi a ntsɨ̀ŋsə ngə̀ŋ ə Nyìngòŋ sə nlù vì kù soʼ Nyìngòŋ, ghə̀ŋ shi, kènla ghə̀ŋ ghʉ li soʼ ayi.”

Və temlə Stifèn nə̀ ngùʼsə ə zhwi

⁵⁴ Andìʼ ando viʼi soʼo nsoʼ vi nzhʉ nyʉ̀ vyi a Stifèn ngàʼà lì, tinsə vəwenə sə fwi no nànto, ⁵⁵ alì, Kəzhwì kə ŋwòʼəkə tisə Stifèn, ghə̀ sə ki kuʼsə nə̀ kaŋə yen bayn ə̀ ghoʼghə Nyìngòŋ, be yèn Yesò, ghə̀ ti a shyə kwoŋ toghə Nyìngòŋ. ⁵⁶ Ghə̀ mù gàʼ la, “Ghə̀ŋ yen a! Ma yenə ando kàŋ boʼmə̀ be nyen Wè Wìʼ, ghə̀ ti a shyə kwoŋ toghə Nyìngòŋ.”

⁵⁷ Vəwenə zhʉ a lì, bòŋsə̀ zɨmə ə̀ dì no a gɨ to ə̀ chiʼtə tìʼì tìʼì vəwenə, ə̀ shen ə̀ dyʉ̀ à wen a wèn tò vətsèm, ⁵⁸ ə gùf wen ə̀ fʉ̀ nə̀ wen fà a ntə̀ʼ ayì ə̀ zìtə̀ sə temlə wen nə̀ ngùʼsə. Andìʼ a lì mu viʼi vyi a və ndì a nə̀ viʼi və yenəvə ntsuʼtə li vədàlə və vəwenə ə̀ ghʉ̀ a shɨ wàyndyə nkùŋ tsen, a zhiʼ wen ndìʼ Saul. ⁵⁹ Ando vəwenə mfaŋ ə̀ sə temlə Stifèn tò temlə, ghə̀ jɨ̀m ə̀ gàʼ la, “Bobo Yesò, lyɨ̀ kəzhwì kom.” ⁶⁰ Ghə̀ shiʼi à wen a nchiʼsə alwi ə̀ dì a gɨ̀ to gàʼà la, “Bobo, lyesə nyʉ̀ byɨvə viʼi venə.” Ghə̀ gàʼ ali no a zhʉ̀ kò, ə̀ pfʉ.

¹ Və nsə nyàblə̀ nə̀ Stifèn a lì, Saul ndiʼ tsu gàʼà tò la və zhwi wen.

Saul sə tsuʼu aghʉ viʼi vəbyɨməvə

A bè sə ndiʼ tò a kətsi akì, viʼi vəbyɨməvə vi a və ndìʼ a Jelusalèm zɨ̀tə̀ sə yenə ngəʼ no nànto. Ando və nku ngəʼ à vəwenə a lì, vəwenə nyɨŋkə no vətsèm ə̀ dyʉ̀ a təshyə tə loʼ Judiyà bènə̀ Samalìyà, à faŋ tò viʼi ntɨm Yesò tsu. ² Viʼi vi a və ngumlə̀ Nyìngòŋ bvɨ̀mə̀ Stifèn ə dì pfʉ wen no nànto.

³ Saul bòŋsə̀ zìtə̀ sə kəŋə la viʼi vəbyɨməvə me, ə̀ sə kwenə tò a ngə̀ŋ a ngə̀ŋ, ghaʼtə̀ lʉmə nə̀ ki, we vəwenə a mfɨŋ.

Filib shə̀ʼtə̀ Ntɨ̀m Jùŋ à Samalìyà

⁴ Viʼi vəbyɨməvə vi a və nsàykə̀ lì sə shə̀ʼtə̀ dyʉ̀ tò nə̀ ntɨm jùŋ no fe a vəwenə ndyʉ̀. ⁵ Filib ndyʉ̀ a ntə̀ʼ ghoʼo tsen a Samalìyà sə shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ tsu byìʼì Wìʼ yì a Nyìngòŋ ntsuʼ li ə̀ ghʉ. ⁶ Tənòyn tə viʼi vyi a və ndìʼ tsu yen nyʉ̀ kàynə və vi a Filib ə̀ nè sə tùʼù zhʉtə̀ nyʉ̀ tsèm a ghə̀ ngàʼà. ⁷ Andìʼ a lì, viʼi vəghoʼo və tsu kiʼi zhwì byɨvə. Filib dzɨ̀m ə̀ shìsə̀ zhwì byɨvə a vyi, no tə kəkò kə sə fʉ̀ dì no a gɨ to. Viʼi kənkwaʼkə bènə̀ vənlaʼfwen bè tokə. ⁸ Viʼi ntə̀ʼ a vyi sə saŋlə̀ no nànto.

⁹ A nsə ndiʼ a lì wutsen diʼ a ntə̀ʼ ayì, a zhiʼ wen ndìʼ Simon, adiʼ wù shəŋə fənyoʼ, viʼi loʼ a vyi diʼ nə̀ kanə, byìʼì ənyʉ̀ a ghə̀ nè a lì, kuʼsə̀ wenə wen la yì dìʼ no wu ghoʼo. ¹⁰ Viʼi vətovə, nə̀ vəbwaʼvə a ntə̀ʼ ayì no vətsèm sə zhʉ tò fà wen be, gàʼà la, “Nyìngòŋ yì a və dzàŋə̀ nə̀ Nyìngòŋ Kədyòʼ kə ghoʼokə vi li nchò fa Simon.” ¹¹ Vəwenə sə zhʉ tò fa wen byìʼàndo tʉʼ bwen a ghə̀ nzi shəŋə fənyoʼ be nè nyʉ̀ kanəvə à vəwenə a ntìntìn. ¹² A sə ndiʼ ando vəwenə mbyɨmə̀ li ntɨm jùŋ yì a Filib nshə̀ʼtə̀ byìʼì soʼo fòyn Nyìngòŋ, bènə̀ la Yesò dìʼ wìʼ yì a Nyìngòŋ ntsuʼ li ghʉ, və ku mu à vəwenə, lʉmə nə̀ ki no vətsèm. ¹³ No tè Simon fà wen a ngeŋ be byɨmə ntɨm jùŋ ayì, ə̀ shì mu ə̀ faŋ sə diʼ tò wenə̀ Filib, be diʼ nə̀ kaynə byìʼì chwitə vi a Filib ndìʼì bènə̀ nyʉ̀ kaynəvə vi a ghə̀ ə̀ nè.

¹⁴ Andìʼ ando viʼi ntɨm Yesò nzhʉ fa Jelusalèm la viʼi Samalìyà byɨmə li ntɨmə Nyìngòŋ, vəwenə tɨm Bità wenə̀ Joyn à vəwenə. ¹⁵ Bità wenə̀ Joyn nè dyʉ̀ zaʼa tsu, ə̀ jɨ̀m à viʼi vəbyɨməvə a vyi ndi Kəzhwì kə ŋwòʼəkə vi à vəwenə, ¹⁶ byìʼàndo Kəzhwì kə ŋwòʼəkə nko ntɨmə̀ vì à vəwenə; vəwenə ndìʼ mu vəwenə nshì tò mu a zhiʼ nə̀ Bobo Yesò. ¹⁷ Bità wenə̀ Joyn ghʉ avu à vəwenə a tʉ, Kəzhwì kə ŋwòʼəkə mù vì à vəwenə.

¹⁸ Adìʼ a zhʉ a Simon nyenə la viʼi ntɨm Yesò ghʉ li avu a tʉ viʼi vəbyɨməvə, Nyìngòŋ nku Kəzhwì kə ŋwòʼəkə à vəwenə, ghə̀ mù sə ku ko à Bità wenə̀ Joyn gàʼà la, ¹⁹ “Ghə̀ŋ be kù kədyòʼ kènkə a ghə̀ŋ kiʼì lə̀ à mò ndi mà nghʉ avu a kətʉ no ndò, Kəzhwì kə ŋwòʼəkə be vì à wen.”

²⁰ Bità bwènsə̀ gàʼ à wen la, “Məntùŋ myə̀, wenə̀ ko wu ayi, byìʼàndo wù kwòʼtə la wù zì wù zen kəfo a, à kù Nyìngòŋ nə̀ ko! ²¹ Wù ko kiʼ no kəshi, ko kənyʉ̀ kətsenkə ənè à yès a tì shwèʼ byìʼàndo Nyìngòŋ lye li tyɨm wu, nyen la wu ko dìʼ wù kənyʉ̀ kə tɨməkə à wen a shɨ̀. ²² Kwitə lì kwòʼtə̀ byɨghə wù a ghenə ə̀ jɨ̀m à Bobo la ghə̀ lyèsə kù wù a kənyʉ̀ kə byɨkə ken a wu kwòʼtə a wù a tyɨm, ²³ byìʼàndo ma yen li la wù dìʼ wù kəmbàŋ mbàŋ, be diʼ kəkòs a nyʉ̀ byɨvə.”

²⁴ Simon ayì gàʼ à Bità wenə̀ Joyn la, “Mà lonə la ghə̀ŋ jɨm à Bobo byìʼì mo, ndi kə no kənyʉ̀ kə mùʼ fa ntìntìn nyʉ̀ venə a ghə̀ŋ gàʼà lə̀ fʉ à mo.”

²⁵ Bità wenə̀ Joyn nè shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ vyi a vəwenə nkɨ byìʼì Bobo nə̀ ziʼi wen ə̀ mwètə̀, ə̀ bwènə̀ pfwo a Jelusalèm, sə mpfwo dyʉ̀ be sə shə̀ʼtə̀ dyʉ̀ nə̀ ntɨm jùŋ a ntə̀ʼsə Samalìyà no səghoʼo.

Filib shə̀ʼtə̀ Ntɨm Jùŋ à wuto tsen mu ghə̀ lù fa Etopiyà

²⁶ Ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Bobo gàʼ à Filib la, “Lù shìʼi dyʉ̀ jì fa shyə tèn, a jì yì a ghə̀ lu fa Jelusalèm sə shiʼì a ntə̀ʼ Gaza lì.” Və ko bè chò fa ji aghèn. ²⁷ Filib lù ə̀ sə ndyʉ̀, ə yèn wù Etopiyà tsen, andiʼ no wuto, a ghə̀ ntùʼmə̀ nə̀ nyʉ̀ ko wùwì yì a ghə̀ nsoʼo Etopiyà. Ghə̀ nkuʼù ə̀ kuʼsə Nyìngòŋ a Jelusalèm, ²⁸ mù sə bwènə̀ pfwo. Ghə̀ nyɨŋ a kwi fənkwenkwen a gùfə̀ nyamsə,ə dzò pfwo nə̀ ŋwàʼlə̀ nshə̀ʼtə̀ Azayà no a gɨ̀ to. ²⁹ Kəzhwì kə ŋwòʼəkə gàʼ à Filib la ghə̀ dyʉ̀ ə̀ boʼsə a mbyɨ̀ fənkwenkwen ayì ndi wenə̀ wìʼ ayì njèʼè dyʉ̀ a muʼu. ³⁰ Filib nyɨŋ ə̀ dyʉ̀ boʼsə ə̀ zhʉ ando ghə̀ dzò nyʉ̀ fa tì ŋwàʼlə̀ nshə̀ʼtə̀ Azayà. Filib bèm à wen la, “Wu lè zhʉ kɨ kənyʉ̀ kì a wù dzò a?”

³¹ Wù shwèʼ ayì bwènsə̀ la, “Mà lè zì mà zhʉ ə̀ kɨ̀ ale, a bwèn tò la wìʼ shɨtə ə̀ shə̀ʼtə̀ à mò a?” Ghə̀ gàʼ a lì mù gàʼ à Filib la, ghə̀ kuʼ ə̀ vì ŋwʉʼʉ a wen a kwi fənkwenkwen fi ndi wenə̀ wen njèʼè dyʉ̀ a muʼu. ³² Kəshi kə ŋwàʼlə̀ kì a ghə̀ ndzò ndìʼ kènkə la;

“Ghə̀ nko kiʼ no tò kənyʉ̀ kə tyetəkə əgàʼ.

Ghə̀ ndìʼ to nə̀ byi njɨ̀, a və gùftə̀ ədyʉ̀ shyə,

ko to nə̀ we byi njɨ̀ a zhʉ a və komə nyɨŋsə fà wen a wèn.

³³ Və nlù nyàblə̀ nə̀ wen, kènla wìʼ fʉ̀ li ətomsə wen.

Wìʼ ko lu shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ byìʼì vunə wen

byìʼàndo ghə̀ nsə diʼ mu ghə̀ pfʉ li, kènə̀ wàyn.”

³⁴ Wù shyèʼ ayì mù gàʼ à Filib la, “Ma lonə wù, shə̀ʼtə̀ à mò la, ghə̀ nlu gàʼ nyʉ̀ venə byìʼì ngə̀ŋ kətʉ wen mu, ghə̀ nlù gàʼ byìʼì wu ə kədyàŋ lo?” ³⁵ Filib zìtə̀ fa kəshi kə ŋwàʼlə̀ a kèn sə shə̀ʼtə̀ kuʼu nə̀ ntɨm jùŋ byìʼì Yesò à wen. ³⁶ Vəwenə sə jèʼè dyʉ̀ ə dyʉ̀ zaʼa a kəshi kətsenkə, ə̀ yèn mu, wù shwèʼ yì gàʼ à Filib la, “Yen mu a shèn a, ale zì à taʼsə no gho luwèn la kə mà shi mu a?” ³⁷ Filib bwènsə̀ à wen la, “Və zì və ku mu à wù a zhʉ a wù byɨmə nə̀ tyɨmə wu no tsèm.” Wù shyèʼ ayì byɨmə ə̀ gàʼ la, “Mà byɨmə la Yesò Klistò dìʼ wè Nyìngòŋ.”

³⁸ Wù shwèʼ ayì gàʼ, à wìʼ yì a ghə̀ ngùfə̀ fənkwenkwen fì la ghə̀ tɨmə. Filib wenə̀ wù shwèʼ aghèn shiʼi fà yì a kətʉ, ə̀ kwèn ə̀ dyʉ̀ a tì à mù ayì. Filib ku mu à wen. ³⁹ Andìʼ ando vəwenə mfʉ̀ vi fà tsu, Kəzhwì kə Nyìngòŋ kə bvʉ̀tə̀ lyɨ̀ Filib ə̀ lù nə̀ wen. Wù shwèʼ ayì mù lù sə pfwo dyʉ̀, saŋlə no nànto. ⁴⁰ Ando Kəzhwì kə Bobo kə nlyɨ Filib lì, ghə̀ bvʉ̀tə̀ yèn wen ə wen a kəshi kətsenkə, a və dzò nə̀ Azotus mù sə jèʼè chòmə̀ no fa ntə̀ʼsə sətsèm tsu, shə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ, ə̀ kaʼ ə̀ jèʼ vì zaʼa a Sisalìyà, andiʼì ntə̀ʼ ghoʼo a ghə̀ ndiʼì tsu.

Saul kaʼsə sə diʼ wu byɨmə

(She 22.6-16;26.12-18)

¹ Saul mbu kàyntə̀ tò kədyòʼ la ghə̀ a zhwilə ndzɨ̀mtə̀sə bàm Bobo, ə̀ lù dyʉ̀ à kətʉ kə tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ ² ə̀ gàʼ à wen la ghə̀ ku ŋwàʼlə̀ à yì, a ghə̀ dìʼì wìʼ a yì dìʼi wen, bènə̀ kədyòʼ kì a yì kiʼi ndi yì dyʉ̀ a aloʼ ntsèntə̀ Vəjew a Damaskus ə̀ ghaʼtə ndzɨ̀mtə̀sə Yesò no sətsèm ə̀ bwènsə̀ vì nə̀ vəwenə a Jelusalèm, lʉmə nə̀ ki.

³ Ghə̀ ku, Saul mù fʉ̀ ə̀ jèʼ sə boʼsə dyʉ̀ a Damaskus, bayn tsenghə bvʉ̀tə̀ fʉ̀ fa kàŋ ə̀ bàŋ ə̀ kàʼa wen a kəshi a ghə̀ ndiʼì tsu. ⁴ Ghə̀ feŋ a nse, ə̀ zhʉ̀ ando gɨ̀ tsen ə gàʼà à wen la, “Saul, Saul,byìʼì gho a wù tsuʼu kəghʉ kom a”.

⁵ Ghə̀ bèm la, “Adìʼ wù ndo, a Bobo?”

Gɨ̀ ayì bwènsə̀ la, “Adìʼ mo Yesò yì a wù ku ngəʼ à wen lì. ⁶ Lù kwen ə̀ dyʉ̀ a tì ntə̀ʼ, a və a shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ a wù a wù diʼi nè.”

⁷ Viʼi vi a və njèʼè wenə̀ və Saul lì tɨmə ə chìʼ tò la kùʼ byìʼàndo vəwenə nzhʉ gɨ̀ ayì, alì kò vəwenə lu nyenə wìʼ. ⁸ Saul lù tɨ̀mə fà nse ə̀ bòʼtə̀ ashɨ wen alì kò ghə̀ lù yèn kəfo. Və mù ghaʼa wen fa kwoŋ ə̀ kwènsə wen a Damaskus. ⁹ Ghə̀ tsi mətsi ntaʼ, kò ghə̀ lu nyenə shi, kènla ghə̀ nyʉ li, ko zhɨ kəfo.

¹⁰ Andìʼ a lì, ndzɨ̀mtə̀ bàm Yesò tsen diʼ a Damaskus, a zhiʼ wen ndìʼ Ananyàs. Bobo fʉ̀ à wen a kə̀ʼ a jòm ə̀ tòŋtə wen la, “Ananyàs!”

Ghə̀ byɨmə ə̀ gàʼ la, “Mà ghèn a Bobo.”

¹¹ Bobo gàʼ à wen la, “Lù ə̀ dyʉ̀ a ji yì a və dzàŋə̀ nə̀ Jì Nànə lì ə̀ bèm ngə̀ŋ wìʼ tsen tsu a və dzò wen nə̀ Judàs. Kwen ə̀ dyʉ̀ tsu ə̀ bèm wu Talsus tsen tsu a və dzàŋə̀ wen nə̀ Saul. Adìʼ luwèn ghə̀ jɨ̀mə̀. ¹² Ghə̀ yen to sə a diʼ a jòm la wìʼ tsen a və dzò wen nə̀ Ananyàs kwen li ə mvi ghʉ avu wen à yì a kətʉ ndi yì mbwènsə̀ yenə shì.”

¹³ Ananyàs bwènsə̀ gàʼ la, “Bobo, viʼi shə̀ʼtə̀ li nyʉ̀ à mo byìʼì wìʼ aghèn no vəghoʼo, la ghə̀ jèʼè nè viʼi vye yenə ngəʼ a Jelusalèm no nànto. ¹⁴ Ghə̀ dìʼ a shèn luwèn nə̀ adyòʼ mù à kù tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ la ghə̀ vi ə̀ ghaʼtə no viʼi vətsèm a və jɨ̀mə̀ toŋtə̀ zhiʼ wu.”

¹⁵ Bobo gàʼ à Ananyàs la, “Dyʉ̀ tò dyʉ̀ byìʼàndo ma tsuʼ li wen la ghə̀ shyèʼ à mò ə nè la viʼi tɨm nə̀ təfòyn tə bènə̀ viʼi Islel, kɨ mo. ¹⁶ Nkàntə̀ mò a dìʼi nki ngəʼ à wen a ghə̀ diʼi yen ənè la viʼi kɨ mo.”

¹⁷ Ananyàs lù ə̀ dyʉ̀ kwèn a ngə̀ŋ ayì ə̀ ghʉ̀ avu wen a kətʉ Saul gàʼà la, “Lèmə̀ ghom Saul, Bobo, a diʼi Yesò yì a wù yì yen a ji ando wù yì mvi a shèn lì, tɨm li mò la mà vi ə̀ nè ashɨ wu mbwènsə̀ yenə shi, bè nè la Kəzhwì kə ŋwòʼəkə vì à wù.” ¹⁸ Ando ghə̀ ngàʼà mwètə̀ to myetə fo fʉ̀ fa ashɨ Saul diʼ to nə̀ bo shʉsə ə̀ fəŋkə a nse, ashɨ wen bòʼtə̀, ghə̀ sə bwènsə̀ yenə shi. Ghə̀ lù shi mu. ¹⁹ Fa yì a bàm, ghə̀ zhɨ kəfo no a zhʉ̀ kò kədyòʼ kə bwènsə̀ vì a wen a wèn.

Saul shə̀ʼtə̀ Ntɨm Jùŋ a Damaskus

Saul tsìtə mətsi alə̀ a Damaskus wenə̀ ndzɨ̀mtə̀sə bàm Yesò sətsensə, ²⁰ mù zìtə̀ lù fa tsu dyʉ̀ a aloʼ ntsèntə̀sə ə̀ shə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ byìʼì Yesò gàʼà la, “Ghə̀ dìʼ Wàyn Nyìngòŋ.”

²¹ No viʼi vətsèm a və nzhʉ ando Saul ngàʼà ndìʼ nə̀ kaynə mù sə bèmə̀ la, “Gaʼa kò ghèn dìʼ wìʼ yì a ghə̀ tə nzhwilə̀ viʼi a Jelusalèm byìʼàndo vəwenə ghoʼsə̀ Yesò lo?. Gaʼa kò ghə̀ tə vì shyə̀ ə be nè tò ndə̀ŋndəŋ kənyʉ̀ a kèn, əghaʼtə viʼi vəbyɨməvə ədyʉ̀ ku à tʉtʉ və vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ lo?”

²² Saul sə tùʼù shə̀ʼtə̀ dyʉ̀ nə̀ ntɨm jùŋ tò shə̀ʼtə̀. Ghə̀ nshə̀ʼtə̀ a lì dìʼì mwètə̀ la Yesò dìʼ wìʼ yì a Nyìngòŋ ntsuʼ li ə̀ ghʉ, kò a ndiʼ la wù Jus muʼ a ghə̀ ndiʼì a Damaskus nzì ghə̀ soʼtə̀ kənyʉ̀ kì a ghə̀ ngàʼà lì.

²³ Mətsi nè chò no ghoʼo alə̀, Vəjew tsèntə mù sə baʼtə̀ əzhwi Saul; ²⁴ alì və vì shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kì a və mbaʼtə̀ ənè nə̀ wen à wen. Vəwenə sə vì bvʉ̀tə̀ wen nəntʉʼʉ, nə̀nchwì a təchʉ̀ tə mbàyn tə ntə̀ʼ ayì əzhwi. ²⁵ A lù sə diʼ nəntʉʼʉ kətsi kətsenkə, ndzɨ̀mtə̀sə bàm Saul sə lyɨ̀ wen ə̀ wè a nkyè ə̀ shìsə̀ wen fa kəbʉ̀ʼ a kə ndiʼì a wenə mbàyn ə shìsə̀ wen ə̀ ghʉ̀ a bàmə mbàyn, ghə̀ nyɨŋ.

Saul bwènə̀ dyʉ̀ a Jelusalèm

²⁶ Andìʼ ando Saul nkuʼ ə̀ zaʼa a Jelusalèm, sə mwòmsə̀ la ghə̀ tsèntə̀ nòynə ndzɨ̀mtə̀sə bàm Yesò, alì kò vəwenə lù byɨmə la ghə̀ ndiʼ ndzɨ̀mtə̀ bàm Yesò. Vəwenə no vətsèm mfànə̀ wen. ²⁷ Balnabas mù vì gyàmtə̀ wen ə̀ lyɨ̀ wen ə̀ dyʉ̀ nə̀ wen à viʼi ntɨm Yesò ə̀ shə̀ʼtə̀ laynsə à vəwenə ando Saul tə yen Bobo a jì ando ghə̀ tə ndyʉ̀ a Damaskus, ghə̀ gàʼ à wen. Balnabas bè gàʼ ando Saul shə̀ʼtə̀ li ntɨm jùŋ a Damaskus byìʼì Yesò nə̀ tyɨmə toghə. ²⁸ Saul faŋ ə̀ mù sə tsi tò wenə̀ viʼi ntɨm ə̀ Yesò, jèʼè kaʼa fa Jelusalèm no tsèm, shə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ byìʼì Bobo nə̀ tyɨmə toghə. ²⁹ Ghə̀ ngàʼà be soʼtə̀ nyʉ̀ wenə̀ Vəjew vi a və ngàʼà gaʼa Glis. Vəwenə mù zìtə̀ sə baʼtə̀ əzhwi wen. ³⁰ Viʼi vəbyɨməvə vətsenvə vi nè kɨ kənyʉ̀ akì no a zhʉ̀ kò ə lyɨ̀ wen ə̀ nyɨŋsə ə̀ shìʼsə nə̀ wen a Sisalìyà ə̀ tɨ̀m la ghə̀ bwènə̀ dyʉ̀ a Talsus.

³¹ No viʼi vəbyɨməvə vətsèm a Judiyà nə̀ Galìlì bènə̀ a Samalìyà nko be fàynə. Nòyn viʼi vəbyɨməvə mù sə ghoʼo vì tò vì, byɨmə vəwenə be to kuʼu tò kuʼu, Kəzhwì kə ŋwòʼəkə gyàmtə̀ vəwenə, vəwenə ntsi ando Bobo nkəŋə.

Bità nè kənyʉ̀ kə kanəkə a Lida

³² Zhʉ tsenghə vì kwʉ̀ʼ, Bità sə jèʼè dyʉ̀ a shi no ghoʼo, ə̀ shìʼi dyʉ̀ la ghə̀ ghayntə viʼi vəbyɨməvə a və ndìʼ a ntə̀ʼ Lida. ³³ Ando ghə̀ nshiʼi lì ghə̀ yen wutsen tsu a zhiʼ wen ndìʼ Enyàs, mu ghə̀ kwaʼkə li sə nyoŋ tò a kwen a tì ngwʉ̀ʼsə fwomə. ³⁴ Bità gàʼ à wen la, “Enyàs, Yesò Klistò nè li la wù to tò luwèn. Lu shɨ̀tə̀ əkwen wù.” No a zhʉ̀ kò Enyàs lù. ³⁵ Viʼi no vətsèm a və ntsi a Lida bènə̀ vi a və ntsi a mbwaʼ tsen a və ndzàŋə̀ la Shalòn, nè yen ando Enyàs njèʼè ghayntə kaʼa, ə kwìtə tətyɨm tə vəwenə ə̀ byɨmə à Bobo.

Bità nè Dokas lù fà pfʉ

³⁶ Andìʼ a Joba, wùwì byɨmə tsen diʼ tsu a zhiʼ wen ndìʼ Tabita, andiʼ a gaʼa Glis zhiʼ a ghenə diʼ Dokas, kənàʼ ki diʼ “ngo.” Ghə̀ nè tò nyʉ̀ jùŋvə məzhʉ tsèm be ku gyàmtə̀ à viʼi kəmfem. ³⁷ A sə ndiʼ tò a mətsi ayì, bvìʼ ghaʼ wen ghə̀ pfʉ. Və shʉ̀ bvenə ə wen ə kuʼ nyòŋsə̀ a tì ngə̀ŋ kàŋ. ³⁸ Andìʼ a lì kò kəghaf kə ndiʼ əlù fa ntə̀ʼ Joba ə dyʉ̀ a Lida. Ndzɨ̀mtə̀sə bàm Yesò shìsə a sə ndiʼ a Joba nè zhʉ̀ la Bità dìʼ a Lida, vəwenə tɨm viʼi vəbò la və dyʉ̀ ə̀ gàʼ à wen la, vəwenə sensə̀ wen la ghə̀ nyɨŋ ə̀ shiʼi vì ə̀ yèn vəwenə. ³⁹ Bità wenə̀ vəwenə lù dyʉ̀ zaʼa tsu, və lyɨ̀ wen ghə̀ kuʼ a tì ngə̀ŋ kàŋ ayì. Ki mpfʉ no vətsèm fa ntə̀ʼ ayì zhùŋtə̀ kàʼa wen mù sə̀ dì, dìʼì ndisə tin shìsə bènə̀ gwʉ̀nə̀ vi a Dokas ntasə̀ a vəwenə à wen. ⁴⁰ Bità gàʼ la vəwenə no vətsèm fʉ̀ a kəbəŋ. Vəwenə fʉ̀kə̀, Bità mù gwʉ̀ʼtə alwi wen a nse ə̀ jɨ̀m à Nyìngòŋ, nè jɨ̀m ə̀ mè ə̀ fùʼtə gàʼ à bvenə ayi la, “Tabita, lu.” Ghə̀ bòʼtə̀ ashɨ wen sə lye àdìʼ Bità, ghə̀ lù ŋwʉʼʉ ŋwʉʼʉ. ⁴¹ Bità gyàmtə̀ tsòʼsə̀ wen ghə̀ lù tɨ̀mə mù dzàŋtə̀ viʼi vəbyɨməvə vyi bènə̀ ki mpfʉ vyi ə̀ dìʼ à vəwenə la ghə̀ diʼ tò to. ⁴² Soʼgho byìʼì kənyʉ̀ a kènkə sàykə dyʉ̀ a Joba no tsèm, viʼi no və ghoʼo bè byɨmə à Bobo. ⁴³ Fa yì a bàm, Bità tsi no alə̀ a Joba a ngə̀ŋ Simon tsen, a ghə̀ ntùʼmə̀ nə̀ gwʉsə nyamsə.

Bità shə̀ʼtə̀ Ntɨm Jùŋ à Kòneliyòs

¹ Wutsen ndìʼ a ntə̀ʼ ghoʼo yì a və ndzàŋə̀ nə̀ Sisalìyà a zhiʼ wen ndìʼ Kòneliyòs. Ghə̀ ndìʼ kətʉ kə nòyn ə vəsugyèʼ a və mvì fa Italì. ² Ghə̀ ndìʼ wu jùŋ, gumlə̀ Nyìngòŋ wenə̀ ngwàʼa ngə̀ŋ wen no tsèm nə̀ viʼi a və nshwèʼè à wen. Kòneliyòs nku gyàmtə̀ à viʼi kəmfem, be jɨ̀mə̀ à Nyìngòŋ no məzhʉ tsèm. ³ A sə ndiʼ kətsi kətsenkə, a təzhʉ tə taʼ a mbwaʼà kəbə̀ŋ, ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ fʉ̀ à wen a kə̀ʼ sə à tsi jòm tsi wen, ghə̀ yen ando ghə̀ kwenə mvi ntoŋtə wen la, “Kòneliyòs.”

⁴ Ghə̀ ki dyʉ̀sə̀ nə̀ ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ ayì nə̀ faynə ə̀ bèm la, “A dìʼ gho a Bobo?”

Ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ ayì bwènsə̀ la, “Nyìngòŋ zhʉ li jɨ̀m wu be yen gyàmtə̀ yi a wu ku à viʼi kəmfem. ⁵ Tɨm viʼi vətsenvə luwèn, vəwenə dyʉ̀ a ntə̀ʼ Joba ə dzàŋ wìʼ yì a zhiʼ wen diʼ Simon Bità. ⁶ Ghə̀ tsi wenə̀ wìʼ tsen a ghə̀ tùʼmə̀ nə̀ gwʉsə nyamsə, zhiʼ wen diʼ Simon, ghə̀ tsi boʼsə a mbyɨ̀ à mù mə ghoʼomə.” ⁷ Ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ ayì nè gàʼ mwètə̀ ə̀ lù. Kòneliyòs dzàŋtə̀ viʼi shwèʼ wen vəbò, ə boʼsə nə̀ sugyèʼ tsen, mùʼ a ghə̀ mbe fànə̀ Nyìngòŋ, ⁸ ə shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ vyi no tsèm a ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ yì gàʼ à vəwenə mù tɨ̀m vəwenə la vəwenə dyʉ̀ a Joba.

⁹ Tʉʼ layn, vəwenə jèʼ nè sə mboʼsə̀ dyʉ̀ a ntə̀ʼ ayì mu chwìchwì bayn li nto, Bità nkuʼ a kətʉ kə ngə̀ŋ əjɨ̀m, ¹⁰ Ghə̀ sə njɨ̀mə̀, jɨ̀ŋ sə zafə wen, alì və bo shɨ̀tə̀ fozhɨvə shɨtə. Kənyʉ̀ kə fʉ̀ à wen a kə̀ʼ sə à tsi jòm tsi wen, ¹¹ ghə̀ yen ando kàŋ boʼmə̀, və sə shiʼsə̀ vì nə̀ kəfo a nse to nə̀ kəbàs kə ndisə kə ghoʼokə, mu və ghaŋsə fa yì təsoŋ. ¹² Andìʼ a tì ndisə ayì, nyamsə diʼ tsu tò tənkì tətsèm,nə̀ fo ŋaŋləvə bènə̀ mənyinə ¹³ Gɨ̀ tsen vì a wen gàʼà la, “Bità, lù zhwilə fo venə ə̀ pfiʼ.”

¹⁴ Bità bwènsə̀ gàʼ la, “Mà zì ko ma lə mwòm a Bobo, byìʼàndo ma ko təmə̀ zhɨ kəfo a soʼ loʼ yès ko byɨmə.”

¹⁵ Gɨ̀ ayì bè gìsə̀ gàʼ à wen la, “Ma sətsèn ghʉ̀ la kəfo kə laynə wù ko diʼi gàʼ la soʼ loʼ ghə̀ŋ ko byɨmə.” ¹⁶ Gɨ̀ ayì gàʼ tò a lì aghayn a taʼ, və bwènsə̀ lyɨ̀ kəbàs kə kəfo akì ə̀ kùʼsə a kàŋ.

¹⁷ Bità sə kayntə̀ la, Nyìngòŋ ə kəŋə əziʼi la ghò à yì byìʼì kənyʉ̀ kènkə a kə fʉ̀ à yì a kə̀ʼ lə lo. Ando ghə̀ mbu kantə̀ mu viʼi vi a Kòneliyòs yì tɨmə lì bèmtə̀ li ə̀ nkɨ ngə̀ŋ Simon ə̀ vì tɨ̀mə à yì a chʉ mbàyn, ¹⁸ ə̀ dzàŋ ə̀ bèm la, “Wìʼ bè tsi a shə̀ a zhiʼ wen diʼ Simon Bità lo?”

¹⁹ Ando Bità mbu kwòʼò tò kwoʼ la kənyʉ̀ kikə a kə yì fʉ̀ à yì a kə̀ʼ lì ə dìʼì la ghò lo, Kəzhwì kə ŋwòʼəkə gàʼ à wen la, “zhʉtə a Bità, viʼi diʼ a kəbə̀ŋ vətaʼ, kəŋə əyen wù. ²⁰ Lù shìʼi, wenə̀ vəwenə lu. Kə a kə̀ʼtə̀ byìʼàndo à tɨ̀m mo ə̀ ntɨm vəwenə a shèn.” ²¹ No a zhʉ kò, Bità shiʼi dyʉ̀ gàʼ à vəwenə la, “Mà dìʼ wìʼ yì a ghə̀ŋ kəŋə lì. Ghə̀ŋ vì ənè gho?”

²² Viʼi vi gàʼ la, “Yès diʼ a shèn mù à tɨ̀m Kòneliyòs, kətʉ kə vəsugyèʼ ntɨmə yes. Ghə̀ dìʼ wù kənyʉ̀ kə tɨməkə, fànə̀ Nyìngòŋ, no Vəjew no vətsèm be gumlə̀ wen. Ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ ŋwoʼo tsen tə gàʼ à wen la, ghə̀ tɨm ntɨm ə̀ dzàŋ wù wu vi à wen a ngə̀ŋ ə̀ shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ à wen.” ²³ Bità zhʉ a lì, ə̀ gàʼ à vəwenə la, vəwenə kwen ə̀ vì wenə̀ vəwenə tsi.

Tʉʼ layn, Bità lù wenə̀ vəwenə bènə̀ viʼi vəbyɨməvə vətsenvə fa Joba, ²⁴ ə̀ jèʼ dyʉ̀ kwèn a Sisalìyà a kənkùmtə̀ kə kətsi. Andìʼ a lì Kòneliyòs kə̀ʼtə̀ wenə̀ viʼi ngwàʼa ngə̀ŋ wen bènə̀ ndoŋsə wen a ghə̀ nlaʼà və vì. ²⁵ Bità sə nkwenə vì tò kwenə a kəbəŋ ayì, Kòneliyòs dyʉ̀ tòŋtə wen ə̀ shìʼi à wen alwi ə̀ ghoʼsə wen. ²⁶ Bità ghaʼ kwoŋ wen gàʼà la, “Lù tɨmə. Nkàntə̀ mò diʼ tò wìʼ.” ²⁷ Ando Bità ngàʼà kwenə dyʉ̀ a ngə̀ŋ wenə̀ Kòneliyòs, ə̀ sə kwen ə dyʉ̀ ə̀ yen mu viʼi zhùŋtə̀ li tsu, no vəghoʼo. ²⁸ Ghə̀ gàʼ à vəwenə la, “Ghə̀ŋ ə kɨ no a nkàyn la soʼ Vəjew ko byɨmə la yès nghayntə viʼi tɨm à vəwenə aloʼ, kò ghə̀ lu mbyɨmə la yès ə njèʼè yo tɨmə a vyi; alì luwèn Nyìngòŋ diʼì li à mò la kə ma dzàŋ wìʼ la ghə̀ ko diʼ wu laynə a jì a ntsìnə̀ lòʼ kəŋ. ²⁹ A lè kənyʉ̀ kì a Kòneliyòs yì tɨm ə̀ ndzàŋ mò, ko a ndiʼ la ma bèmə li kənyʉ̀ no mpfen, alì mvi tò vi. Shə̀ʼtə lì a mò a Kòneliyòs la, wù yì tɨm ə̀ ndzàŋ mò a gho lo?”

³⁰ Kòneliyòs bwènsə̀ gàʼ la, “A sə diʼ mətsi nkàʼ luwèn ndo mà tə njɨ̀mə̀ a mò a ngə̀ŋ a shèn a təzhʉ tə taʼ a mbwaʼa kəbə̀ŋ, à sə laʼtə mà yen ando wìʼ ə ti a mò a shɨ mu ghə̀ moʼ ndisə, sə fəfə fəfə be ŋwàŋtə̀, ³¹ ə̀ gàʼ à mò la, ‘Kòneliyòs, Nyìngòŋ zhʉ li jɨ̀mə̀ wu be nyen gyàmtə̀ yi a wù ku à viʼi kəmfem lì. ³² Tɨm viʼi a Joba, vəwenə dyʉ̀ dzàŋ wìʼ yì a zhiʼ wen diʼ Simon Bità. Ghə̀ tsi a ngə̀ŋ Simon, adiʼ wìʼ, a ghə̀ tùʼmə̀ nə̀ gwʉsə nyamsə, tsi boʼsə a mbyɨ̀ à mù mə ghoʼomə.’ ³³ Mà mù tɨm ntɨm tò a zhʉ ayì, wù be sə kiʼ tyɨm jùŋghə be mvi tò vi. Luwèn lə̀, vəghəŋ sə tsèntə diʼ a shɨ Nyìngòŋ, kə̀ʼtə̀ əzhʉ nyʉ̀ tsèm a Bobo gaʼà la wù shə̀ʼtə̀ à yès.”

³⁴ Bità gàʼ la, “Ma kɨ li nəmwèʼè luwèn la Nyìngòŋ ə lyɨ̀ viʼi vətsèm tò ndə̀ŋndəŋ; ³⁵ mu wù yì fʉ̀ tè fa loʼ kò, ə̀ ngumlə̀ wen be nè nyʉ̀ vyi a ghə̀ kəŋə ghə̀ ne nkòŋə̀ wù. ³⁶ Ghə̀ŋ kɨ li kənyʉ̀ byìʼì ntɨm yi a Nyìngòŋ tɨmə̀ à viʼi Islel, adiʼ ntɨm jùŋ yì a ghə̀ vì nə̀ mbwaʼmə̀ əchò fà Yesò Klistò. Yesò aghèn dìʼ Bobo viʼi vətsèm. ³⁷ Ghə̀ŋ ə̀ kɨ kənyʉ̀ kə kaynəkə kì a kə nchò a tì loʼ Islel no tsèm zìtə̀ fa Galìlì, fà tʉʼ ando Joyn nziʼì la viʼi diʼi shi mu. ³⁸ Ghə̀ŋ ə be kɨ ando Nyìngòŋ nlù tsuʼ ə̀ ghʉ̀ Yesò ə wù Nazalèt ə̀ kù Kəzhwì kə ŋwòʼəkə à wen nə̀ kədyòʼ kə, be kɨ ando ghə̀ njèʼè kaʼa fa shì tsèm, nè nyʉ̀ jùŋvə be chʉʼʉ viʼi vi a zhwì byɨvə nku ngəʼ à vəwenə byìʼàndo Nyìngòŋ ndìʼ wenə̀ wen. ³⁹ Yès dìʼ viʼi vəyenəvə a nyʉ̀ tsèm a ghə̀ ə̀ nè a Jelusalèm bènə̀ shì tsenəvə a loʼ Islel. Və bantə wen a kəntò ghə̀ pfʉ; ⁴⁰ à sə ndiʼ a mətsi ntaʼ, Nyìngòŋ nè ghə̀ lù fa pfʉ ə̀ dìʼ wen ə wen à viʼi. ⁴¹ Ghə̀ nko dìʼi wen ə wen à viʼi vətsèm, ghə̀ ndìʼi tò à yès vi a Nyìngòŋ ntsuʼ li ə̀ ghʉ la yès dìʼ viʼi vəyenəvə a nyʉ̀ avenə. Yo vəwenə nzhɨ li be nyʉ ando ghə̀ mbwènsə̀ lù fà pfʉ. ⁴² Ghə̀ ku a soʼ la yès shə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ ə̀ dìʼ nəmwèʼè la ghə̀ dìʼ wìʼ yì a Nyìngòŋ ntsuʼ li ə̀ ghʉ la ghə̀ nsoʼo viʼi a və diʼì və to nə̀ vi a və pfʉkə li. ⁴³ A dìʼ byìʼì wen a nshə̀ʼtə̀sə ghoʼkəsə no sətsèm nlù gàʼ la, à byɨmə tè ndò à wen, Nyìngòŋ a lyesə nyʉ̀ byɨvə wen byìʼì Yesò.”

Kəzhwì kə ŋwòʼəkə vì à viʼi tɨm

⁴⁴ Ando Bità mbu gàʼà, Kəzhwì kə ŋwòʼəkə vì à no ndò a ghə̀ nzhʉtə gaʼa wen. ⁴⁵ Vəjew vəbyɨməvə vi a wenə̀ və Bità mvi fa Joba a muʼu lì ndìʼ nə̀ kaynə ando Nyìngòŋ nku Kəzhwì kə ŋwòʼəkə à viʼi tɨm, ⁴⁶ byìʼàndo Vəjew avenə nzhʉ li ando viʼi tɨm a vyi ngàʼà təgàʼ tə loʼ kədyàŋ, ghoʼsə̀ Nyìngòŋ byìʼì nyʉ̀ kanəvə vi a ghə̀ nè. Bità mù gàʼ la, ⁴⁷ “Viʼi venə diʼ mu Kəzhwì kə ŋwòʼəkə vì li à vəwenə ando kə mvi à yès. A lè zì à be tàʼsə̀ ghò la kə vəwenə shi mu a?” ⁴⁸ Ghə̀ gàʼ a lì mù gàʼ la və ku mu à vəwenə à zhiʼ Yesò Klistò. Vəwenə gàʼ à Bità la ghə̀ tsìtə wenə vəwenə a mətsi nshəʼ alə̀.

Bità shə̀ʼtə̀ làynsə kənyʉ̀ a kə mfʉ a Sisalìyà

¹ Viʼi ntɨm Yesò nə̀ viʼi vəbyɨməvə vətsenvə vi a və ndìʼ a Judiyà zhʉ la viʼi tɨm be shìsə kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ. ² Bità nè mbwènə̀ kuʼ a Jelusalèm, viʼi a və mbyɨmə̀ la və nshɨ̀tə̀ ndyə̀ wàyn sə ghàmə̀ wen, ³ gàʼà la, wù tə ndiʼ wù ghayn a ngə̀ŋ viʼi tɨm, zhɨ wenə vəwenə, andiʼ viʼi a və ko shɨ̀tə̀ ndyə̀ wàyn. ⁴ Bità mù shə̀ʼtə̀ kùʼ no nə̀ nyʉ̀ tsèm a və nlyɨ kəshi.

⁵ Ghə̀ gàʼ la, “Mà ndìʼ a ntə̀ʼ Joba jɨ̀mə̀, kəbàs kə kəfo kətsenkə fʉ̀ à mò a kə̀ʼ a jòm, diʼ to nə̀ kəbàs kə ndisə kə ghoʼokə, və shiʼsə vì nə̀ kəwenkə fa kàŋ mu və ghaŋsə fa yì təsoŋ tə kàʼ. Və shiʼsə a lì ə̀ ghʉ̀ à mò a mbyɨ̀. ⁶ Mà sə ki tin yi ə̀ yèn nyamsə ngə̀ŋ nə̀ sə toʼsə nə̀ fo ŋaŋləvə bènə̀ mənyin, ⁷ ə̀ bè zhʉ̀ gɨ̀ tsen ghə̀ gàʼ à mò la, ‘Bità, lù zhwilə fo venə ə̀ pfiʼ.’ ⁸ Mà bwènsə̀ la, ‘Mà zì ko ma lù mwòm a Bobo byìʼàndo kəfo kə ko ntɨmə̀ kwen à mò chʉ̀, a soʼ loʼ yès ko byɨmə la və zhɨ.’ ⁹ Gɨ̀ yì bè gàʼ la, ‘Nyìngòŋ sətsèn ghʉ̀ la kəfo kə laynə kwʉ̀ʼʉ̀ a məzhɨ, mu wù ko diʼ gàʼ la soʼ loʼ wù ko byɨmə.’ ¹⁰ Kənyʉ̀ kènkə lyɨ̀ kəshi aghayn a taʼ, və mù bwènsə̀ gùf kəfo akì ə̀ kùʼsə a kàŋ no kə tsèm. ¹¹ A bè ndìʼ tò a zhʉ ayì, viʼi və taʼ əvi a ngə̀ŋ yì a mà ntsi tsu lì, mu və tɨm vəwenə fa Sisalìyà la vəwenə vi ə̀ yèn mo. ¹² Kəzhwì kə ŋwòʼəkə gàʼ à mò la mà dyʉ̀ yo vəwenə kə ma mɨŋmə. Viʼi vəbyɨməvə venə ntʉfə a və nlù fa Joba lə̀ bè vì, yo vəwenə dyʉ̀ a muʼu ə̀ dyʉ̀ zaʼa a Sisalìyà ə̀ dyʉ̀ kwèn a ngə̀ŋ wutsen və dzàŋə̀ nə̀ Kòneliyòs. ¹³ Ghə̀ shə̀ʼtə̀ à yès ando ghə̀ tə yèn ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ, ghə̀ ti à wen a ngə̀ŋ. Ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ ayì gàʼ à wen la, ‘Tɨm wìʼ ghə̀ dyʉ̀ a Joba ə̀ dyʉ̀ dzàŋ wìʼ yì a zhiʼ wen diʼ Simon Bità. ¹⁴ Ghə̀ a vì ə shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ à wù, a və a bwòŋsə wù nə̀ ngwàʼa ngə̀ŋ wù, bènə̀ viʼi shwèʼ wù.’ ¹⁵ Mà nè zìtə̀ əgàʼ à vəwenə no a zhʉ̀ kò, Kəzhwì kə ŋwòʼəkə vì à vəwenə tò ando kə mvi à vəghəŋ a kənzìtə̀. ¹⁶ Mà mù kwòʼtə̀ kənyʉ̀ a Bobo nlù gàʼ la, ‘Joyn nku mu à viʼi tò nə̀ nkàntə̀ à mù, alì və diʼ ne ku mu à ghə̀ŋ nə̀ Kəzhwì kə ŋwòʼəkə.’ ¹⁷ Mà mù ə̀ nyen nəmwèʼè la Nyìngòŋ tə kù Kəzhwì kə ŋwòʼəkə à viʼi tɨm a vyi tò ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ nku à vəghəŋ a tʉʼ a vəghəŋ mbyɨmə̀ à Bobo Yesò Klistò. Mà tə ndiʼ ndò ətàm kənyʉ̀ kì a Nyìngòŋ nkiʼi ənè a.”

¹⁸ Andìʼ ando Vəjew vəbyɨməvə nzhʉ kənyʉ̀ a Bità ngaʼà, vəwenə nko bè ghàm wen. Vəwenə sə bwomsə̀ Nyìngòŋ gàʼà la, “Nyìngòŋ be ku ji à viʼi tɨm la vəwenə kwitə tətyɨm tə vəwenə fa vəwenə a nyʉ̀ byɨvə ndi lu kiʼi bwòŋ.”

Ntsèntə̀ viʼi və byɨməvə a Antìyòk

¹⁹ Viʼi vəbyɨməvə vi a və nlù nyɨŋkə byìʼì ngəʼ yi a ghə̀ ndiʼ ando və nzhwi Stifèn ə̀ sàykə̀ dyʉ̀ a loʼ Fònisiya nə̀ a loʼ Saybùs bènə̀ a ntə̀ʼ ghoʼo tsen, a və dzàŋə̀ la Antìyòk. Vəwenə nshə̀ʼtə̀ dyʉ̀ nə̀ ntɨm jùŋ tò à Vəjew. ²⁰ Viʼi vəbyɨməvə vətsenvə fʉ̀ vì fa Saybùs nə̀ ntə̀ʼ Silen, ə dyʉ̀ a Antìyòk bè sə shə̀ʼtə̀ dyʉ̀ nə̀ ntɨm jùŋə à viʼi tɨm byìʼì Bobo Yesò. ²¹ Nyìngòŋ sə gyàmtə̀ ku àdyoʼ a vəwenə. Viʼi byɨmə no vəghoʼo ə̀ kù tətyɨm tə vəwenə à Bobo.

²² Viʼi vəbyɨməvə vi a və ndìʼ a Jelusalèm nè zhʉ̀ soʼgho byìʼì kənyʉ̀ akènkə ə̀ tɨ̀m Balnabas la ghə̀ dyʉ̀ a Antìyòk. ²³ Ghə̀ dyʉ̀ tsu ə̀ yèn ando Nyìngòŋ diʼì li tyɨm jùŋghə à vəwenə, ə̀ sə saŋlə no nànto ə sènsə vəwenə la vəwenə mboʼsə Nyìngòŋ nə̀ tyɨm vəwenə no tsèm. ²⁴ Balnabas ghèn ndìʼ wu jùŋ, kiʼ byɨmə no a nkàyn be diʼ mu Kəzhwì kə ŋwòʼəkə lwin li à wen a tyɨm. Viʼi byɨmə à Nyìngòŋ byìʼì wen no vəghoʼo.

²⁵ Balnabas mù bè lù dyʉ̀ a ntə̀ʼ Talsus əkəŋ Saul. ²⁶ Ghə̀ nè kəŋə wen ə̀ yen, ə̀ lyɨ̀ wen wenə̀ wen dyʉ̀ a Antìyòk ə̀ tsì tsu ngwʉʼ mpfen ziʼì viʼi vəbyɨməvə no vəghoʼo. Andìʼ a Antìyòk a və nzìtə̀ sə toŋtə̀ ndzɨ̀mtə̀sə bàm Yesò nə̀ və Viʼi və byɨməvə.

²⁷ Andìʼ tò a mətsi ayì, nshə̀ʼtə̀sə səghoʼkəsə sətsensə lù fa Jelusalèm ə̀ shiʼi a Antìyòk, ²⁸ ghə̀ tsen diʼ a vəwenə a ntìntìn, a zhiʼ wen ndìʼ Agabus. Kəzhwì kə ŋwòʼəkə tensə wen, ghə̀ gàʼ a ntsèntə̀ ando jɨ̀ŋ byɨ ne ku təloʼ tətsèm. Jɨŋ ayì lù ku a tʉʼ a andiʼ Klodùs diʼ foyn ə ghoʼo. ²⁹ Ndzɨ̀mtə̀sə bàm Bobo shì a sə ndiʼ tsu mù ghʉ̀ la no ndò diʼ ntɨmə gyàmtə̀ à viʼi vəbyɨməvə vi a və diʼ a Judiyà. ³⁰ Vəwenə tsèntə̀ fo a vyi ə̀ tɨ̀m Balnabas wenə̀ Saul la vəwenə lyɨ̀ ə̀ dyʉ̀ nə̀ wenəvə à vəchəʼ və ngə̀ŋ Nyìngòŋ.

Viʼi vəbyɨməvə bè yenə ngəʼ no nànto

¹ Andìʼ a mətsi ayì, Fòyn Helòd bè zìtə̀ sə ku ngəʼ à viʼi vəbyɨməvə vətsenvə. ² Ghə̀ ne li və zhwi Jems andiʼì lèmə̀ Joyn nə̀ fənyì fə. ³ Ghə̀ nè yèn la Vəjew ə kòŋə̀ kənyʉ̀ akì, ghə̀ nè la və be ghaʼ Bità. Kənyʉ̀ akènkə mfʉ̀ à Bità a mətsi yì a və nzhɨ kəbayn ke nə̀ fəshɨ̀ŋ fə tsu. ⁴ Və nghaʼ Bità a lì ə̀ kù wen à vəsugyèʼ. Vəsugyèʼ a vyi shwìn wen ə̀ sə tsɨ̀ŋə̀ wen vəkàʼ vəkàʼ, tsɨ̀ŋtə̀ tò alə̀ vəwenə kwìtə. Fòyn Helòd mù sə̀ baʼtə̀ la və a zhɨ kətsi kə Məzaʼsə̀ ə̀ yì gàʼ və shisə wen ə̀ soʼo wen a shɨ viʼi. ⁵ Və ghʉ Bità a ngə̀ŋ mfɨŋ, alì ntsèntə̀ viʼi vəbyɨməvə vi faŋ a bàm sə jɨ̀mə̀ à Nyìngòŋ nə̀ tətyɨm tə vəwenə no tsèm à wen.

Ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ nè, Bità fʉ̀ fà mfɨŋ

⁶ Andìʼ a nəntʉʼʉ əlaynsə a kətsi a yì a fòyn Helòd ndiʼi shisə Bità ədyʉ̀ nə̀ wen və soʼ wen a shɨ viʼi Bità ə̀ nyoŋ a kəntìntìn vəsugyèʼ la vəbò, bʉnə̀ mu və be shwìn wen nə̀ mpfɨŋsə. Vəsugyèʼ vətsenvə be ti a chʉ mbàyn, tsɨ̀ŋə̀ shi. ⁷ A sətsèn, ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Bobo fʉ̀ a tì ngə̀ŋ ayì, ngə̀ŋ ayì bayn. Ntsɨ̀ŋ ayì nə̀ʼsə̀ Bità ə̀ gàʼ la, “Zàŋsə̀ lù.” Ando ghə̀ ngaʼa a lì, mfɨŋsə shìsə fəŋkə fà wen a akwoŋ. ⁸ Ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Bobo yì bè gàʼ à Bità la, “Shɨ̀tə̀ mòʼ ndisə shyə̀sə ə̀ wè gwʉsə aghʉ wù bè shɨ̀tə̀ kwìʼ kətəŋ kə̀.” Bità nè nè mwètə̀, ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ ayì gàʼ à wen la, “Mòʼo kəgwʉ̀nə̀ kə̀ ə̀ dzɨ̀mtə̀ mò.” ⁹ Bità boʼsə ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Bobo yì wenə̀ wen fʉ̀ fà mfɨŋ yì. Ghə̀ mfʉ a lì, kò ghə̀ lu nkɨ la kənyʉ̀ kì a ntsɨ̀ŋ Bobo yì nè lì ndiʼ a ndayn. Ghə̀ nkwòʼtə̀ la à tsi jòm tsi wen. ¹⁰ A ndìʼ ando vəwenə nchò li kəshi kì a vəsugyèʼ və mbì ŋwʉʼ tsu be chò kənkùmtə̀. Vəwenə vì zaʼa a chʉ mbàyn yì a ghə̀ kwenə a tì ntə̀ʼ lì, chʉ yì bòʼmə̀ tò fa ngeŋ. Vəwenə chò fʉ̀ ə̀ jèʼ shiʼì zaʼa a ji to, a sətsèn ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Bobo yì lù ghʉ̀sə Bità.

¹¹ Tò a zhʉ ayì, tof ə Bità bwènə̀ vì, ghə̀ yen la kənyʉ̀ kì a kə yì chò yi li à yì ndiʼ nəmwèʼè. Ghə̀ mù gàʼ la, “Mà kɨ li nəmwèʼè luwèn la Bobo tɨm li ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ wen la ghə̀ vi ə̀ bwòŋsə̀ mò fa avu Helòd bè bwòŋsə̀ mò fa nyʉ̀ vyi a Vəjew tə nkwòʼtə̀ ənè nə̀ mò.”

¹² Bità nè yen nyʉ̀ vyi a və mfʉ̀ à wen lì myètə̀, lù dyʉ̀ a ngə̀ŋ Mèli, andiʼì lì Joyn Mak ə̀ yen mu viʼi zhùŋtə̀ li sə jɨ̀mə̀. ¹³ Ghə̀ kùmtə̀ chʉ mbàyn a ghə̀ nkwenə a kəbəŋ ayì. Wàyn wùwì ə tsen a ghə̀ nshyèʼè a kəbəŋ ayì, zhiʼ wen diʼ Lodà vì əyen la, àdìʼ ndo lo. ¹⁴ Andìʼ ando ghə̀ nzhʉ gɨ̀ Bità, ghə̀ saŋlə no nànto ə̀ bwènə̀ nyɨŋ ə̀ dyʉ̀, ken la ghə̀ bòʼò li chʉ mbàyn ayi, ə̀ dyʉ̀ shə̀ʼtə̀ à viʼi la Bità ti a chʉ mbàyn. ¹⁵ Vəwenə gàʼ à wen la, “Wù ko diʼ à wù a tof!”, alì ghə̀ sɨ̀mtə̀ tò sɨ̀mtə̀ la ghə̀ gàʼà nəmwèʼè. Vəwenə be gàʼ tò la, a ko diʼ Bità, la àdìʼ ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ yì a ghə̀ ntsɨ̀ŋə̀ wen lì.

¹⁶ Andìʼ a lì Bità faŋ li sə kùmtə̀ chʉ mbàyn yi tò kumtə. Vəwenə dyʉ̀ bòʼ ə̀ yen andiʼ Bità nəmwèʼè, vəwenə sə diʼ nə̀ kaynə. ¹⁷ Ghə̀ chìʼ vəwenə tò nə̀ avu, ə̀ shɨ̀tə̀ shə̀ʼtə̀ à vəwenə ando Bobo yì vì nlyɨ wen mfʉ̀ nə̀ wen fà ngə̀ŋ mfɨŋ, bè gàʼ la vəwenə shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ a kènkə à Jems bènə̀ à viʼi vəbyɨməvə vətsenvə. Ghə̀ gàʼ a lì, ə lù dyʉ̀ a kəshi kə kədyàŋ.

¹⁸ Tʉʼ nè layn, kənyʉ̀ kì ku ngəʼ à vəsugyèʼ vi a və tə ntsɨ̀ŋə̀ Bità lì no nànto. Vəwenə mù sə bèmə̀ à vəwenə təwèn la, à chò ghò nə̀ Bità ghèn lo? ¹⁹ Helòd nè kəŋ Bità kò ghə̀ lù yen, ə̀ dzàŋtə̀ vəsugyèʼ vi ə̀ bèmtə̀ nyʉ̀ à vəwenə ə̀ chòsə̀ soʼ la və zhwilə vəwenə.

Fà yì a bàm, Helòd lù fà Judiyà ə̀ shìʼi tsìtə məntsi alə̀ a Sisalìyà.

Fòyn Helòd pfʉ

²⁰ Tin Helòd mfwi no nànto a wèn viʼi Tayà bènə̀ Sidòn. Və tsuʼ viʼi fa ntə̀ʼsə asènsə la vəwenə dyʉ̀ ə̀ sènsə Helòd la mbwaʼmə̀ ndiʼ byìʼàndo fozhɨvə vəwenə no tsèm mfʉ̀ tò fa loʼ Helòd. Vəwenə ncho mbì ə̀ dyʉ̀ yèn Blastus a ghə̀ ndiʼì kətʉ kə viʼi shwèʼ a ntuʼ fòyn Helòd, la ghə̀ shɨtə̀ kənyʉ̀ akì à vəwenə. ²¹ Kətsi kətsenkə vì kwʉ̀ʼ a Helòd ntsuʼù, ghə̀ mòʼ dàlə təfòyn wen ə̀ ŋwʉʼʉ a kəfwoyn mù zìtə̀ ə gàʼ à viʼi. ²² Viʼi a vyi sə zɨmə̀ gàʼà tò la, “Ghə̀ ko gàʼà tò nə̀ wìʼ, ghə̀ gàʼà to nə̀ Nyìngòŋ tsen!” ²³ Ando vəwenə mbu zɨmə̀ tò zɨ̀mə, ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Bobo tsen nè Helòd sə kwaʼa. Ngòngòŋ pfiʼ wen, ghə̀ pfʉ byìʼàndo ghə̀ nè la kə viʼi nghoʼsə̀ Nyìngòŋ, la və mbòŋsə̀ ghoʼsə̀ wen.

²⁴ Kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ kə sə sàykə dyʉ̀ tò nə̀ mbì.

²⁵ Andìʼ ando Balnabas wenə̀ Saul mwètə̀ shyèʼ vəwenə a Jelusalèm, vəwenə bwènə̀ vì a Antìyòk wenə̀ və Joyn Mak.

Viʼi vəbyɨməvə a Antìyòk tsuʼ Balnabas wenə̀ Saul ə̀ tɨm

¹ Andìʼ a ntsèntə̀ viʼi vəbyɨməvə a ghə̀ ndiʼ a Antìyòk, viʼi vətsenvə ndiʼ tsu shə̀ʼtə ntɨm Nyìngòŋ, vətsenvə diʼ ndìʼsə̀sə à viʼi vəbyɨməvə. Andìʼ Balnabas nə̀ Simìyòn a və ndzàŋə̀ wen nə̀ Wù Fenə, nə̀ Lusyòs a ghə̀ nlu fa Silen, nə̀ Manen a ghə̀ nkwi wenə̀ gumnà Helòd, bènə̀ Saul. ² Ando vəwenə nghoʼsə̀ Nyìngòŋ be bamə chʉ̀, Kəzhwì kə ŋwòʼəkə vì ə̀ gàʼ à vəwenə la, “Ghə̀ŋ tsuʼ Balnabas wenə̀ Saul, vəwenə nè shwèʼ yi a mà kəŋə la vəwenə nè.”

³ Andìʼ ando vəwenə mbam li chʉ̀ bè jɨ̀m myètə̀ vəwenə ghʉ avu vəwenə a tʉ Balnabas wenə̀ Saul mù gàʼ la vəwenə dyʉ̀ ə nè shwèʼ ayi.

Balnabas wenə̀ Saul shə̀ʼtə̀ Ntɨm ə Jùŋ a Saybùs

⁴ Kəzhwì kə ŋwòʼəkə tɨm Balnabas wenə̀ Saul vəwenə shiʼi a ntə̀ʼ Selusìyà ə̀ kwen a kànuʼ ə̀ dyʉ̀ a loʼ Saybùs, ghə̀ diʼ a ntìntìn à mù. ⁵ Vəwenə nè dyʉ̀ zaʼa a ntə̀ʼ Salamìs a Saybùs ə̀ kwen tsu ə̀ shə̀ʼtə̀ ntɨm Nyìngòŋ a aloʼ ntsèntə̀ Vəjew. Vəwenə ndiʼ wenə̀ və Joyn Mak, a ghə̀ njèʼè gyàmtə̀ vəwenə.

⁶ Vəwenə shə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ ayì chò fa aloʼ ayi dyʉ̀ zaʼa a ntə̀ʼ Bafòs ə yen wu Jus tsen tsu a ghə̀ nshəŋə fənyoʼ ghʉ la yì dìʼ nshə̀ʼtə̀ ghoʼo. Zhiʼ wen ndìʼ Bal-Yesò. ⁷ Andìʼ wu ndoŋə wìʼ a ghə̀ nsoʼo shyə loʼ ayi a zhiʼ wen ndìʼ Segius Bolus, ghə̀ tofə no nànto. Segius Bolus ndzàŋ Balnabas wenə̀ Saul la vəwenə vì ə̀ shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ à yì. ⁸ Wù fənyoʼ ghèn a zhiʼ wen mbe ndìʼ Elimas, a gàʼa Glis sə tàʼsə̀ Balnabas wenə̀ Saul la kə vəwenə a shə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ ayì, lobtə̀ wìʼ yì a ghə̀ nsoʼo shyə loʼ ayi ndi kə ghə̀ à byɨmə à Yesò. ⁹ Kəzhwì kə ŋwòʼəkə lwin a tyɨm Saul a zhiʼ wen bè ndìʼ Bol, ghə̀ ki dyʉ̀sə̀ nə̀ wù shəŋə fənyoʼ yì tò fəchìʼ, ¹⁰ ə̀ gàʼ à wen la, “Wù dìʼ alə̀, diʼ wù Deblə̀, wù ko kòŋ əyen kənyʉ̀ kə jùŋə kə no mpfen. Wù kɨ li jisə mənàŋ sə byɨsə no sətsèm, be mwòmsə əkaʼsə nyʉ̀ nəmwèʼè kùmə̀ Bobo a ndzɨ̀ŋsə. ¹¹ Bobo a ku ngəʼ à wù luwèn ə nè wù shɨf kènla wù be a nyenə shi a kətemə kə zhʉ kətsenkə.”

Tò a zhʉ ayì, kəlam kə fenəkə chiʼtə ashɨ wen ghə̀ shɨ̀fkə̀, ghə̀ sə jèʼè mwòmtə̀ shì, kəŋə wìʼ ə ghə̀ ngùftə̀ wen fa kwoŋ dìʼì jì à wen. ¹² Wìʼ yì a ghə̀ nsoʼo shyə loʼ ayì zhʉ ziʼi byìʼì Bobo be yèn nyʉ̀ vyi a və nchò ə̀ sə diʼ nə̀ kaynə, mù byɨmə à Bobo.

Bol wenə̀ Balnabas shə̀ʼtə̀ Ntɨm Jùŋ a Antìyòk a Bisidiyà

¹³ Bol wenə̀ viʼi jèʼ wen vi kwen a kànuʼ a Bafòs ə̀ dyʉ̀ a ntə̀ʼ Bègà, a loʼ Bamfiliyà. Joyn Mak ghʉsə vəwenə tsu ə̀ bwènə̀ dyʉ̀ a Jelusalèm. ¹⁴ Vəwenə lù fa Bègà ə̀ kuʼ ə̀ dyʉ̀ a Antìyòk yì a ghə̀ ndiʼì a loʼ Bisidiyà. A sə ndiʼ a kətsi kə zhʉtə kə viʼi Islel, vəwenə dyʉ̀ kwèn a ngə̀ŋ ntsèntə̀ ə̀ shiʼi ŋwʉʼʉ a nse. ¹⁵ Və dzàŋ nyʉ̀ fa ŋwàʼlə̀ soʼ Mosìs bènə̀ fa vəŋwàʼlə̀ və nshə̀ʼtə̀ sə ghoʼkəsə, viʼi vyi a və ntisə nyʉ̀ a ngə̀ŋ ntsèntə̀ tɨm wìʼ la ghə̀ gàʼ à vəwenə la, “Vəlèmə̀ vyesə, a zhʉ a ghə̀ŋ kiʼi kənyʉ̀ əgàʼ a kə a gyàmtə̀ ətosə byɨmə viʼi venə, ghə̀ŋ ə gàʼa.” ¹⁶ Bol lù tɨ̀mə ə̀ chìʼ vəwenə ə̀ nə̀ʼ kəvu kə wen ə̀ gàʼ la:

“Vəlèmə̀ vwomə viʼi Islel nə̀ viʼi tɨm vətsèm a və ghoʼsə̀ Nyìngòŋ a shèn, ghə̀ŋ zhʉtə kənyʉ̀ a mà kəŋə əgàʼ. ¹⁷ Nyìngòŋ yì a viʼi Islel ə ghoʼsə̀ nlù tsuʼ viʼi Islel və mbì, ə̀ nè vəwenə sə diʼ no loʼ ghoʼoghə a tʉʼ yì a vəwenə ntsi a nə̀ viʼi tɨm a loʼ Ijìb. Nyìngòŋ lù shìsə̀ vəwenə fà loʼ Ijìb nə̀ kədyòʼ kə fàynsə kì a ghə̀ kiʼì. ¹⁸ Ghə̀ faŋ ə sə gyàmtə̀ vəwenə a nse zɨm a ngwʉ̀ʼsə məwum nkàʼ no tè ando vəwenə nghàmə̀ wen. ¹⁹ Ghə̀ bè byɨsə təloʼ sòmbo a Kanà ə̀ lyɨ̀ shi vi ə̀ kù la a nkiʼ viʼi wen. ²⁰ Nyʉ̀ avenə no tsèm nchò a tì ngwʉʼ ghɨ kàʼ nə̀ məwum ntàyn.

“Fa yì bàm, Nyìngòŋ ku viʼi la və ntisə̀ vəwenə. Viʼi a vyi sə soʼo vəwenə əkuʼ zaʼa a tʉʼ Samwèl, andiʼì nshə̀ʼtə̀ ghoʼo. ²¹ Viʼi Islel avenə gàʼ la və ku fòyn à vəwenə: Nyìngòŋ tsuʼ Saul, wàyn Kish a andiʼì wù ngwàʼa ngə̀ŋ Benjamìn ə̀ kù la ghə̀ nsoʼo vəwenə. Ghə̀ soʼ vəwenə a ngwʉ̀ʼ məwum nkàʼ. ²² Nyìngòŋ shiʼsə Saul ə̀ ghʉ̀ Devìt la ghə̀ nsoʼo vəwenə, mù gàʼ nyʉ̀ venə byìʼì wen la, ‘Mà yen li la Devìt, ə wàyn Jesì dìʼ nki wìʼ a ma kòŋə̀. Ghə̀ nè no nyʉ̀ tsèm a mà kəŋə la ghə̀ nè.’ ²³ Nyìngòŋ nghʉ li la ghə̀ lu tsuʼ wìʼ mu ghə̀ lù fa ngwaʼa ngə̀ŋ Devìt, la ghə̀ bwòŋsə viʼi Islel. Wìʼ aghèn diʼ Yesò. ²⁴ Mi bu Yesò sə zìtə̀ shwèʼ wen mu Joyn wù ku à mù ziʼi li viʼi Islel la vəwenə kwitə tətyɨm tə vəwenə fà vəwenə a mbyɨsə ə̀ shì mu. ²⁵ Andìʼ ando Joyn ə mwètə̀ dyʉ̀ nə̀ shyèʼè wen, ghə̀ bèm à viʼi la, ‘Ghə̀ŋ ə kwòʼtə̀ la mà dìʼ ndò? Mà ko dìʼ wìʼ yì a ghə̀ŋ ə kwòʼtə̀ la mà diʼi wen lì. Wìʼ ayì vì fà mò bàm, kò ndiʼ la mà kwʉʼʉ li əzàytə mpfʉ̀sə gwʉsə wen.’

²⁶ “Vəlèmə̀ vwomə, vunə Ablaham, bènə̀ viʼi tɨm no vətsèm a və diʼ a shyə̀, ghoʼsə̀ Nyìngòŋ, ntɨm jùŋ ghèn a ghə̀ vì nə̀ bwòŋ à viʼi dìʼ mu və tɨm à vəghəŋ. ²⁷ Viʼi vi a və ntsi a Jelusalèm nə̀ viʼi a və nsoʼo vəwenə nko kɨ la Yesò ndìʼ Mbwòŋsə̀: Vəwenə mbe zhʉ kò vəwenə lu nkɨ nyʉ̀ vyi a nshə̀ʼtə̀ sə ghoʼkəsə nlù nyòʼ ə̀ ghʉ, və sə dzàŋə̀ no mətsi mə nzhʉtə mə̀ vəwenə ntsèm. Alì vəwenə nè la nyʉ̀ vyi a nshə̀ʼtə̀sə nlù nyòʼ byìʼì Yesò kwʉʼ no tsèm a ji la vəwenə nzhwi li wen. ²⁸ No tè ando vəwenə nko dìʼ kənyʉ̀ kì a Yesò mbyɨsə, vəwenə nsensə li Bilate la ghə̀ nè və zhwi wen. ²⁹ Vəwenə nè nè nyʉ̀ vyi no tsèm a və nlù nyòʼ a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ byìʼì wen, ndzɨ̀mtə̀sə bàm wen sətsensə shiʼsə bvenə wen fà kəntò ə̀ bvɨmə. ³⁰ Nyìngòŋ nè ghə̀ lù fà pfʉ, ³¹ ə̀ dìʼ wèn wen a mətsi no nghoʼo à viʼi vi a wenə̀ vəwenə nlu fa Galìlì a muʼu ə̀ kuʼ dyʉ̀ a Jelusalèm. Vəwenə ti luwèn a nə̀ viʼi vəyenəvə nyʉ̀ a vyi byìʼì wen à viʼi Islel. ³² Yès dìʼ a shèn luwèn əshə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ ayì à ghə̀ŋ, andiʼ yì a Nyìngòŋ nlù ghʉ wenə̀ vətìʼ və vəghəŋ viʼi Islel və mbì. ³³ Ghə̀ lwinsə li kənyʉ̀ akì luwèn à vəghəŋ vunə vəwenə, a ji la ghə̀ lusə̀ li Yesò fà pfʉ, tò ando və nyòʼo a kənkùmtə̀ kə ŋwàʼlə̀ Salm la:

‘Mà lyɨ li wù a nə̀ Wàyn ghom,

əzìtə̀ fa layn, mà dìʼ Tìʼ wu.’

³⁴ Nyìngòŋ dìʼ mu ghə̀ ngàʼa li la ghə̀ lu bwòŋsə Yesò fa pfʉ, ko ndiʼ la ghə̀ a fwè a tì nse. Ghə̀ ngàʼa la:

‘Nəmwèʼè, ma ku mbwaʼmə̀ ŋwoʼo ghom à ghə̀ŋ

a mà nlù ə̀ ghʉ yo Devìt.’

³⁵ A diʼi ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ mbè gàʼ a kəshi kə ŋwàʼlə̀ kətsenkə la:

‘Wù ko a ghʉsə bvenə ə wù shwèʼ wù jùŋ la ghə̀ fwe.’

³⁶ Və nko nyòʼ alə̀ byìʼì Devìt byìʼàndo ghə̀ nshyèʼè ando Nyìngòŋ nkəŋə ə̀ pfʉ, və bvɨ̀mə̀ wen ə̀ boʼsə a mbyɨ̀ vətìʼ və wen ə və mbì, bvenə wen fwè, ³⁷ alì wìʼ yì a Nyìngòŋ nè ghə̀ lù fà pfʉ, nko fwè. ³⁸ Ghə̀ŋ nkɨ lì nəmwèʼè a vəlèmə̀ vwomə la, Nyìngòŋ lyesə li nyʉ̀ byɨvə ghə̀ŋ byìʼì kənyʉ̀ kì a Yesò ghèn nlù nè, a diʼì kənyʉ̀ kì a ma gàʼà à ghə̀ŋ luwèn. ³⁹ Kə be dìʼì la no ndò à ghə̀ lyesə wen, ghə̀ à bwòŋsə̀ wen fà wen a nyʉ̀ byɨvə a soʼ Mosìs nko zì ghə̀ bwoŋsə. ⁴⁰ Ghə̀ŋ ntùʼmə̀ lì la kə kənyʉ̀ a nshə̀ʼtə̀sə ghoʼkəsə nyòʼo kə à fʉ̀ à ghə̀ŋ. Vəwenə nyòʼo la, Bobo Nyìngòŋ gàʼ la:

⁴¹ ‘Ghə̀ŋ venə, a ghə̀ŋ ə gaʼa mbyɨ byìʼì nyʉ̀ vyi a ma gàʼà.

Ghə̀ŋ zhʉtə a! Ghə̀ŋ lu kaynə tò kanə ə kaʼa pfʉ

byìʼàndo mà nè shwèʼ à ghə̀ŋ luwèn,

a və yì shə̀ʼtə làynsə tè laynsə a ghə̀ŋ kò ghə̀ŋ à byɨmə.’”

⁴² Bol wenə̀ Balnabas nè sə mfʉ̀ fà ngə̀ŋ ntsèntə̀ ayì, viʼi sə sensə̀ vəwenə la vəwenə nè bwènə̀ vì a kənkùmtə̀ kə kətsi kə zhʉtə kə bè shə̀ʼtə̀ kwʉ̀ʼsə nyʉ̀ vyi a vəwenə nshə̀ʼtə̀ li. ⁴³ Viʼi nè gə̀sə̀ fà ngə̀ŋ ntsèntə̀ yì, viʼi Islel dzɨ̀mtə̀ dyʉ̀ nə̀ Bol wenə̀ Balnabas no vəghoʼo. Vəwenə ndìʼ wenə̀ viʼi tɨm vətsenvə a və kwitə li sə diʼ tò nə̀ viʼi Jus. Bol wenə̀ Balnabas sensə viʼi a vyi la vəwenə ghʉ tətyɨm tə vəwenə ntsi tò a ti boŋə tyɨm Nyìngòŋ.

⁴⁴ Kətsi kəzhʉtə kə kì nè vi, nghoʼo viʼi fʉ̀ fa ntə̀ʼ ayì əvi zhʉtə kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ. ⁴⁵ Viʼi Jus vətsevə nè yèn ando nòyn viʼi nghoʼo, sə kiʼ kənghə̀ʼ mù zìtə̀ sə gàʼà nyʉ̀ byɨvə byìʼì nyʉ̀ a Bol ngàʼà, be telə wen. ⁴⁶ Bol wenə̀ Balnabas be sə̀ tùʼù shə̀ʼtə̀ dyʉ̀ tò a mbì la, “Kə tə bòŋ ando yès tə shə̀ʼtə̀ ntɨmə Nyìngòŋ à ghə̀ŋ a mbì, alì ghə̀ŋ ntensə sə dìʼì la ghə̀ŋ ko kwʉ̀ʼ ə lu kiʼi bwòŋ yi a ghə̀ faŋə̀ fa ghanə mùʼ lì. Yès a ghʉsə ghə̀ŋ luwèn ə dyʉ̀ à viʼi tɨm. ⁴⁷ A lè kənyʉ̀ a Bobo gàʼa li ə̀ nku a soʼ à yès. Ghə̀ ngàʼa li la:

‘Mà nè la ghə̀ŋ ndiʼ bayn à viʼi tɨm

ndi no viʼi vətsèm a mbi bwoŋ byìʼì ghə̀ŋ.’”

⁴⁸ Viʼi tɨm nè zhʉ̀ kənyʉ̀ akì sə saŋlə no nànto be bwomsə̀ ntɨm jùŋ Bobo. Viʼi a Nyìngòŋ ntsuʼ li la vəwenə lù kiʼi bwòŋ a ghə̀ ko lu mè byɨmə à Bobo Yesò.

⁴⁹ Ntɨm Bobo sàykə̀ dyʉ̀ no a shì tsèm a shyə ayì. ⁵⁰ Viʼi Jus venə sə bosə nghoʼo viʼi a ntə̀ʼ ayì nə̀ kì və ghoʼkəvə a və ngumlə̀ Nyìngòŋ la vəwenə nku ngəʼ à Bol wenə̀ Balnabas. Viʼi avenə mù dzɨ̀m ə̀ shìsə̀ vəwenə fà ntə̀ʼ ayì. ⁵¹ Viʼi ntɨm Yesò a vyi ghòmtə̀ kəbyìʼ kə ntə̀ʼ akì fà vəwenə aghʉ ədìʼ la kə faŋ à vəwenə, ə̀ lù dyʉ̀ a ntə̀ʼ Ikonùm. ⁵² Ndzɨ̀mtə̀sə bàm Yesò shì a sə ndìʼì a Antìyòk faŋ a bàm sə saŋlə̀ no nànto, Kəzhwì kə ŋwòʼəkə be tisə vəwenə.

Bol wenə̀ Balnabas shə̀ʼtə̀ Ntɨm Jùŋ a Ikonùm

¹ Bol wenə̀ Balnabas dyʉ̀ a Ikonùm dyʉ̀ kwèn a ngə̀ŋ ntsèntə̀ viʼi Jus tò ando vəwenə ə̀ nè no fe a vəwenə ndyʉ̀, ə̀ ziʼi tsu no a ji kaynə, viʼi Jus nə̀ viʼi tɨm no vəghoʼo byɨmə à Bobo. ² Viʼi Jus vi a vəwenə ntyèn la vəwenə ko byɨmə à Bobo lì zìtə̀ sə bosə̀ viʼi tɨm vi la tinsə vəwenə sə mfwi à wèn viʼi avenə. ³ Byìʼì alə̀, Bol wenə̀ Balnabas tsi tsu no alə̀, gàʼà nyʉ̀ byìʼì Bobo kè nə̀ faynə. Bobo dìʼ la ntɨm yì a vəwenə nziʼi byìʼì boŋə tyɨm Nyìngòŋ ndìʼ nəmwèʼè, ə̀ kù kədyòʼ la vəwenə ndìʼì chwitə be nè nyʉ̀ kanəvə. ⁴ Viʼi vi a və ndìʼ a ntə̀ʼ ayì sə kiʼi kəngə̀sə̀, viʼi vətsenvə tɨmə a bàm viʼi Jus, vətsenvə tɨmə a bàm viʼi ntɨm Yesò vi.

⁵ Viʼi tɨm bènə̀ viʼi Islel vətsenvə, boʼsə nə̀ tʉtʉ vəwenə ghʉ la vəwenə a nyàblə̀ nə̀ viʼi ntɨm vi be temlə vəwenə nə̀ ngùʼsə ə zhwilə. ⁶ Bol wenə̀ Balnabas nè zhʉ̀ kənyʉ̀ akì ə nyɨŋ ə dyʉ̀ a Lista nə̀ Delbə̀, a andìʼ ə ntə̀ʼsə a Likoniya, bènə̀ bene nyɨŋ ədyʉ̀ a məntə̀ʼtə a mə mboʼsə̀ a loʼ a ghèn ⁷ sə shə̀ʼtə̀ dyʉ̀ nə̀ ntɨm jùŋ tsu byìʼì Bobo.

Viʼi ku ngəʼ à Bol wenə̀ Balnabas a Lista

⁸ Wìʼ ndìʼ a ntə̀ʼ Lista a və nsə bwi wen mu afwen wen kwaʼkə li, kèn la ghə̀ ntɨmə̀ jèʼ no fa mpfen. ⁹ Wìʼ aghèn ŋwʉʼʉ sə zhʉtə̀ ando Bol ngàʼà à viʼi. Bol ki wen tò fəchìʼ ə̀ yèn la ghə̀ kìʼ byɨmə mu ghə̀ zì ghə̀ nè ghə̀ to, ¹⁰ ə gàʼ à wen no a gɨ to la, “Lù tɨ̀mə!” Wìʼ ayì saʼ ə lù tɨ̀mə sə jèʼè kaʼa fa tsu. ¹¹ Viʼi nè yèn kənyʉ̀ à Bol nè, ə̀ zìtə̀ sə zɨmə̀ gàʼà a vəwenə a gaʼa loʼ la, “venə diʼ vənyìngòŋ a və lù fa kàŋ, ə̀ mvi à vəghəŋ kə̀ʼə̀ tò nə̀ viʼi!” ¹² Vəwenə chʉ zhiʼ a wèn Balnabas la Zeyùs, ə̀ chʉ̀ ghə̀ Bol la Helmes, byìʼàndo andìʼ wen a ghə̀ ndìʼ wu gàʼa. ¹³ Ngə̀ŋ yì a viʼi ndyʉ̀ ghoʼsə̀ Zeyùs tsu ndìʼ tò a chʉ mbì ntə̀ʼ ayì. Pfèm ngə̀ŋ ayì vì nə̀ təlɨm tə nyamsə mbuluʼ bènə̀ dzudzu la wenə̀ və viʼi vi moʼ kəku tsu à Bol wenə̀ Balnabas a chʉ mbàyn yì a ngə̀ŋ ayì ndiʼì tsu.

¹⁴ Bol wenə̀ Balnabas nè zhʉ̀ kənyʉ̀ akì a viʼi a vyi nkəŋə ənè lì sə bàytə̀ ndisə vəwenə ədìʼ la vəwenə kò kòŋ kənyʉ̀ akì, ə̀ nyɨ̀ŋ kwèn a tì nòyn viʼi vi bèmə̀ la, ¹⁵ “Viʼi ndoŋsə yès, ghə̀ŋ ə nè ghò lə̀? Yès dìʼ viʼi tò nə̀ ghə̀ŋ. Yès ə vì nə̀ ntɨm ə jùŋ à ghə̀ŋ ənè la ghə̀ŋ ghʉsə vənyìngòŋ və ndzɨ̀ŋsə venə ə̀ bwènə̀ vì à Nyìngòŋ a ghə̀ faŋə̀ to ghan ə̀ mùʼ, àdìʼ Nyìngòŋ ghèn a ghə̀ bwomə kàŋ wenə̀ nse, nə̀ mu mə nghoʼo mə̀, bènə̀ no ghò a ghə̀ diʼì a shi avenə. ¹⁶ Andìʼ a mbì, Nyìngòŋ aghèn ghʉsə la no ndò ndyʉ̀ a ji a ghə̀ kòŋə̀, ¹⁷ alì ko ghə̀ lù fàŋ ke dìʼ à viʼi a ndayn nki Nyìngòŋ a ghə̀ dìʼi wen əchò fa nyʉ̀ jùŋ və vi a ghə̀ nè. Ghə̀ nè ghʉ shiʼì fozhɨvə be kwi a təsɨm tò a zhʉ jùŋghə. Ghə̀ ku fozhɨvə à ghə̀ŋ be nè tətyɨm tyəŋtə saŋlə̀.” ¹⁸ Tè gaʼa Bol wenə̀ Balnabas ghenə nko zì ghə̀ taʼsə la kə viʼi vi moʼ kəku à vəwenə.

¹⁹ Vəjew vətsenvə lù vì fa ntə̀ʼ Antìyòk a Bisidiyà nə̀ fa Ikonùm ə bòsə nòyn yi ghə̀ zhʉ tò kənyʉ̀ a vəwenə ngàʼà, mù tèmlə Bol ə̀ gùf fʉ̀ nə̀ wen fà ntə̀ʼ ayì, kwòʼtə̀ la ghə̀ pfʉ li. ²⁰ Ndzɨ̀mtə̀sə bàm Yesò sə nè zhùŋtə̀ kaʼ a wen a mbyɨ̀, ghə̀ lù bwènə̀ kwèn a tì ntə̀ʼ ayì. Tʉʼ layn, ghə̀ lù wenə̀ Balnabas ə̀ dyʉ̀ a ntə̀ʼ Delbə̀.

Bol wenə̀ Balnabas bwènə̀ dyʉ̀ a Antìyòk a loʼ Sylia

²¹ Bol wenə̀ Balnabas shə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ a Delbə̀, viʼi byɨmə sə diʼ ndzɨ̀mtə̀sə bàm Yesò no vəghoʼo. Vəwenə lù ə̀ bwènə̀ dyʉ̀ a Lista ə̀ chò dyʉ̀ a Ikonùm. Fa Ikonùm vəwenə dyʉ̀ zaʼa a Antìyòk a loʼ Bisidiyà, ²² ə tomsə viʼi vəbyɨməvə la vəwenə nghaʼa tyɨmə a vəwenə a byɨmə. Vəwenə bè gàʼ la, “Vəghəŋ diʼi chò fa tì ngəʼsə no sə ghoʼo mibu kwen a kəshi kə fòyn Nyìngòŋ.” ²³ Andìʼ no a ntsèntə̀ viʼi vəbyɨməvə,ko Bol wenə̀ Balnabas ə tsuʼ vəchəʼ və ngə̀ŋ Nyìngòŋ, ə̀ kù à vəwenə. Vəwenə nè tsu, vəwenə jɨ̀mə̀ bè bàmə chʉ̀ mù ghʉ̀sə vəchəʼ a vyi a avu Nyìngòŋ yì a vəwenə nghʉ choʼsə vəwenə à wen.

²⁴ Vəwenə jèʼ ə̀ chò fa Bisidiyà ə̀ dyʉ̀ a loʼ Bamfiliyà, ²⁵ ə̀ shə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ à viʼi Bèga mù lù fa tsu ə̀ shìʼi dyʉ̀ a ntə̀ʼ Atalyà. ²⁶ Fa Atalyà, vəwenə kwen a nkanuʼ ə̀ bwènə̀ dyʉ̀ a Antìyòk, a Sylia a kəshi yì a və nkù vəwenə tsu a avu Nyìngòŋ la ghə̀ ntùʼmə̀ nə̀ vəwenə, vəwenə nè shwèʼ yi a vəwenə nsə̀ diʼ mu vəwenə myetə̀ li luwèn.

²⁷ Vəwenə nè vì zaʼa a Antìyòk, ə̀ tsèntə̀ nòyn viʼi vəbyɨməvə no tsèm ə̀ shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ vyi a Nyìngòŋ ə̀ gyàmtə̀, vəwenə ə̀ nè no tsèm, bè shə̀ʼtə̀ tò ando ghə̀ ku ji la viʼi tɨm byɨmə à Yesò. ²⁸ Vəwenə gàʼ a lì ə̀ tsi tsu wenə̀ və ndzɨ̀mtə̀sə bàm Yesò no alə̀.

Viʼi ntɨm Yesò ghaʼ ntsèntə̀ a Jelusalèm wenə̀ vəchəʼ

¹ Viʼi vətsenvə lù fa loʼ Judiyà ə̀ shìʼi vì a Antìyòk ə zìtə̀ sə ziʼi viʼi vəbyɨməvə tsu gàʼà la, “Və fàŋ ke shɨ̀tə ndyə̀ wù ando soʼ Mosìs gàʼà kò Nyìngòŋ lù bwòŋsə̀ wù.” ² Bol wenə̀ Balnabas kiʼi ntaŋ fànsə wenə̀ viʼi a vyi byìʼì ziʼi aghenə. Və mù tsuʼ Bol wenə̀ Balnabas bènə̀ viʼi vəbyɨməvə vətsenvə fa Antìyòk la vəwenə kuʼ ə̀ dyʉ̀ a Jelusalèm ə̀ yèn viʼi ntɨm Yesò nə̀ vəchəʼ wenə̀ vəwenə bèsə̀ kənyʉ̀ akènkə.

³ Viʼi vəbyɨməvə baʼtə̀ jèʼ aghenə ə dyʉ̀ tènsə vəwenə a ji. Vəwenə dyʉ̀ chò fa loʼ Fònisiya nə̀ Samalìyà shə̀ʼtə à viʼi vəbyɨməvə vətsenvə tsu ando viʼi tɨm vətsenvə kwitə li ntsìnə̀ vəwenə ə̀ byɨmə Yesò. Soʼgho aghèn nè, viʼi vəbyɨməvə no vətsèm sə saŋlə̀ no nànto. ⁴ Vəwenə nè dyʉ̀ zaʼa a Jelusalèm, nòyn viʼi vəbyɨməvə, nə̀ viʼi ntɨm Yesò bènə̀ vəchəʼ shisə vəwenə. Vəwenə shə̀ʼtə̀ à viʼi avenə ando Nyìngòŋ tə ngyàmtə̀ vəwenə, vəwenə nè no tè ghò a vəwenə tə nkəŋə ənè. ⁵ Viʼi vəbyɨməvə vətsenvə, a andìʼ viʼi nòyn Və Falàsi gàʼ la, “Viʼi tɨm vi a və byɨmə lì dìʼi və shɨtə ndyə̀ tə vəwenə, vəwenə bè diʼi byɨmə əghʉ soʼ Mosìs.”

⁶ Viʼi ntɨm Yesò bènə̀ vəchəʼ vi ghaʼ ntsèntə̀ ə lye kənyʉ̀ akènkə. ⁷ Vəwenə nè gùmə̀ a kənyʉ̀ akì zaʼa a kəshi kətsenkə, Bità lù gàʼ la, “Vəlèmə̀ vwomə, ghə̀ŋ ə kɨ nəmwèʼè la Nyìngòŋ ntsuʼ li mò fa ghə̀ŋ a ntìntìn a tʉʼ mbì la mà nshə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ à viʼi tɨm ndi vəwenə zhʉ ə̀ byɨmə à Bobo. ⁸ Nyìngòŋ a ghə̀ kɨ nyʉ̀ tsèm a və diʼì a tyɨm ə̀ no ndò diʼì li a ndayn la viʼi tɨm zì və byɨmə a Bobo a ji la, ghə̀ ne li Kəzhwì kə ŋwòʼəkə mvi à vəwenə ndə̀ŋndəŋ ando kə mvi à vəghəŋ. ⁹ Ghə̀ ndiʼì li la nəkwoŋ ko diʼ à viʼi tɨm fà vəghəŋ a ji la ghə̀ nshʉ li mbyɨsə fà vəwenə a tətyɨm byìʼàndo vəwenə mbyɨmə̀ à Bobo. ¹⁰ Byìʼì ghò a ghə̀ŋ mwòmsə̀ luwèn ənè la tin Nyìngòŋ fwi a? Ghə̀ŋ ə kəŋə la ndzɨ̀mtə̀sə bàm Yesò shìsə byeʼe kəbwèʼè, a vətìʼ və vəghəŋ və mbì ko vəghəŋ nko zì və byeʼe byìʼì ghò? ¹¹ Kə ko diʼ a lì byìʼàndo vəghəŋ ə byɨmə la Nyìngòŋ bwoŋsə̀ li vəghəŋ byìʼì boŋə tyɨm ə Bobo Yesò, ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ be bwòŋsə̀ vəwenə tò a lì.”

¹² Bità gàʼ a lì viʼi vətsèm chiʼ tò la kùʼ. Bol wenə̀ Balnabas shə̀ʼtə̀ chwitə bènə̀ nyʉ̀ kanəvə a Nyìngòŋ tə gyàmtə̀ nè, vəwenə dìʼ à viʼi tɨm. ¹³ Vəwenə nè gàʼ ə̀ mwètə̀, Jems lù tɨ̀mə ə̀ gàʼ la, “Vəlèmə̀ vwomə, ghə̀ŋ zhʉtə mò a!. ¹⁴ Simon gàʼ li laynsə la Nyìngòŋ diʼì li la ghə̀ tùʼmə̀ nə̀ viʼi ə tɨm a ji la ghə̀ tsuʼ li viʼi wen fà vəwenə a ntìntìn. ¹⁵ Nyʉ̀ avenə kwʉ̀ʼʉ̀ tò ndə̀ŋndəŋ ando nshə̀ʼtə̀sə ghoʼkəsə nyòʼo a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la:

¹⁶ ‘Bobo gàʼ la, Mà lu bwènə̀ vì a bàm nyʉ̀ venə

ə tsèntə viʼi ngwàʼa ngə̀ŋ Devìt a və ngesə̀ li.

No tè ando ghə̀ nsaykə̀ li mè,

mà lu nè, ə ghə̀ bwènə̀ vì tsèntə̀,

¹⁷ viʼi vətsenvə vi a àdìʼ viʼi tɨm nkəŋə əyen mo.

Viʼi avenə diʼ vi a mà tsuʼ li la vəwenə ndiʼ vwomə.

¹⁸ Ghenə diʼ gaʼa Bobo a ghə̀ ne li la viʼi kɨ nyʉ̀ avenə no fà kəghaf.’”

¹⁹ Jems bè gàʼ la, “Kwòʼtə ghomə diʼ la kə vəghəŋ à ku ngəʼ a viʼi tɨm vi a vəwenə byɨmə li à Nyìngòŋ. ²⁰ Vəghəŋ boŋsə̀ nyòʼ ŋwàʼlə̀ ə̀ shə̀ʼtə̀ a vəwenə la kə vəwenə à zhɨ̀ kəfo a və moʼò li a nə̀ kəku à vənyìngòŋ; la kə vəwenə à ntsi nə̀ ki kò nə̀ lʉmə viʼi, ko əpfiʼ tè nyàm tsen a və sɨŋsə̀ sɨŋsə, ko nyʉ mənlyuŋ. ²¹ A dìʼi nyʉ̀ vyi a Mosìs nziʼì, və sə tsi dzàŋə̀ a aloʼ ntsèntə̀sə tò a ntə̀ʼsə sətsèm a mətsi məzhʉ̀təmə no fà kəghaf.”

Və tɨm ŋwàʼlə̀ à viʼi tɨm vəbyɨməvə vi

²² Viʼi ntɨm Yesò nə̀ vəchəʼ bènə̀ nòyn viʼi vəbyɨməvə vi no tsèm mù ghʉ̀ la vəwenə a tsuʼ viʼi vətsenvə fà vəwenə a ntìntìn ə tɨm wenə̀ və Bol nə̀ Balnabas a Antìyòk. Vəwenə ntsùʼ Silàs wenə̀ Judàs a zhiʼ wen tsenghə ndìʼ Balabas. Vəwenə ndìʼ viʼi, a viʼi vətsèm ngumlə̀ vəwenə. ²³ Və ntɨ̀m vəwenə a Antìyòk nə̀ ŋwàʼlə̀ ghə̀ gàʼà la: Yès viʼi ntɨm Yesò nə̀ vəchəʼ, à diʼì vəlèmə̀ vəŋə ə tɨmə̀ toŋtə à ghə̀ŋ viʼi tɨm vəbyɨməvə vi a və tsi a Antìyòk, nə̀ a loʼ Sylia bènə̀ a Silisiyà. ²⁴ Yès zhʉ li la viʼi vətsenvə fa yès a ntìntìn tə vì gàʼ nyʉ̀, à ghə̀ŋ və sə ku ngəʼ a ghə̀ŋ a tətyɨm. Nyʉ̀ avenə a Vəwenə tə gàʼ lə̀ ko tə gàʼ yès. ²⁵ Yès mu ŋwʉʼʉ ə nyen la kə bòŋ la yès tsuʼ viʼi vətsenvə ə̀ tɨ̀m, vəwenə vì à ghə̀ŋ wenə̀ və Balnabas nə̀ Bol, a diʼ viʼi a yès kòŋə̀ no a nkàyn ²⁶ à bè diʼ viʼi a vəwenə ku li təwen tə vəwenə a shyèʼè Bobo vəghəŋ Yesò Klistò. ²⁷ A lè kənyʉ̀ ki a yès tɨmə̀ Judàs nə̀ Silàs wenə̀ və Balnabas nə̀ Bol. Vəwenə a shə̀ʼtə̀ ndə̀ŋndəŋ kənyʉ̀ à ghə̀ŋ a yès nyòʼò a ŋwàʼlə̀ ghèn nə̀ chʉ. ²⁸ Kəzhwì kə ŋwòʼəkə nè li yès kwòʼtə la yès ko diʼ ku ngəʼ tsen à ghə̀ŋ, əchò tò mənyʉ̀tə mèn a yès ə kəŋə gàʼ la ghə̀ŋ ə nè lə̀, ²⁹ Kə ghə̀ŋ à zhɨ̀ fozhɨvə a və moʼò li a nə̀ kəku à vənyìngòŋ; kə ghə̀ŋ a nyʉ mənlyuŋ kò pfiʼ nyàm a və sɨŋsə̀ sɨŋsə; kə ghə̀ŋ a tsi nə̀ ki ko nə̀ lʉmə, a ko kiʼ ghə̀ŋ. Ghə̀ŋ a ndiʼ tò a nkàyn a zhʉ a ghə̀ŋ sətsèn ghʉ̀ nyʉ̀ venə a yès ə gàʼà lə̀. Ghə̀ŋ faŋ lì.

³⁰ Viʼi avenə a və ntɨmə̀ lə̀ shiʼi dyʉ̀ a Antìyòk ə̀ tsèntə̀ viʼi vəbyɨməvə vi no vətsèm a kəshi kə mùʼ ə̀ kù ŋwàʼlə̀ yì à vəwenə. ³¹ Viʼi vəbyɨməvə a vyi nè dzàŋ ŋwàʼlə̀ ayì mè sə diʼ nə̀ saŋlə ghə̀ no nànto byìʼì nyʉ̀ jùŋvə vi a və nyòʼo tsu ətomsə vəwenə la vəwenə nto à vəwenə a byɨmə. ³² Judàs wenə̀ Silàs, a ndiʼì nshə̀ʼtə̀sə səghoʼkəsə lyɨ̀ zhʉ no alə̀ əshə̀ʼtə̀ ntɨm ə̀ Nyìngòŋ a vəwenə ə be gàʼa nyʉ̀ à və tomsə̀ la vəwenə nto a vəwenə a byɨmə be kiʼ kədyòʼ. ³³ Vəwenə nè tsìtə tsu mətsi no alə̀, və mù bwènsə̀ tènsə la vəwenə pfwo tò nə̀ mbwaʼmə̀. Vəwenə mù bwènə̀ pfwo ə̀ dyʉ̀ yèn viʼi vyi a və ntɨmə̀ vəwenə lì, ³⁴ alì Silàs ghʉ la yì a faŋ tsu.

³⁵ Bol wenə̀ Balnabas be tsìtə no alə̀ a Antìyòk wenə̀ viʼi vətsenvə no vəghoʼo ziʼì viʼi be shə̀ʼtə̀ ntɨm Bobo.

Bol wenə̀ Balnabas gə̀sə̀

³⁶ Mətsi mə tsènə̀ chò, Bol gàʼ à Balnabas la, “Yowù bwènsə̀ jèʼ ə̀ ghayntə vəlèmə̀ və yowù a ntə̀ʼsə shì a yowù dìʼ mu yowù shə̀ʼtə̀ li ntɨm jùŋ tsu byìʼì Bobo ə yen la byɨmə vəwenə bo to dyʉ̀ tò nə̀ mbì lo.” ³⁷ Balnabas sə kəŋə la wenə̀ və Joyn Mak tsèntə jèʼ a muʼu, ³⁸ alì Bol yen la kə ko bòŋ la ghə̀ boʼsə vəwenə byìʼàndo ghə̀ nlu li ghʉ̀sə vəwenə a loʼ ə Bamfiliyà mibu vəwenə myètə̀ shwèʼ yi a vəwenə diʼi nè. ³⁹ Vəwenə zìtə̀ ntaŋ a kəshi ayì no faynsə ə̀ gə̀sə̀. Balnabas lyɨ̀ Joyn Mak wenə̀ wen kwen a kànuʼ ə̀ dyʉ̀ a Saybùs. ⁴⁰ Bol mù tsuʼ Silàs, viʼi vəbyɨməvə jɨ̀m la Nyìngòŋ ntùʼmə̀ à vəwenə, vəwenə mù lù. ⁴¹ Wenə Silàs jèʼ ə chò fa loʼ Sylia nə̀ Silisiyà, jèʼè nè la viʼi vəbyɨməvə tsu nto dyʉ̀ tò nə̀ mbì à vəwenə a byɨmə.

Timotì tsèntə̀ Bol nə̀ Silàs wenə̀ vəwenə sə jèʼè a muʼu

¹ Bol wenə̀ Silàs jèʼ ə̀ dyʉ̀ zaʼa Delbə̀ nə̀ Lista. Wu byɨmə tsen ntsi tsu, zhiʼ wen diʼ Timotì, lì wen be diʼ wu byɨmə, a ndìʼ Jus, alì tìʼ wen diʼ wu Glis. ² Viʼi vəbyɨməvə a və ndìʼ a Lista bènə̀ a Ikonùm nkɨ la Timotì kìʼ ntsìnə̀ jùŋə. ³ Bol nkəŋə əlyɨ Timotì wenə̀ wen lu, mù nè la və shɨtə ndyə̀ wen. Ghə̀ ne a lì byìʼàndo Vəjew vi a və ntsi tsu nkɨ la tìʼ Timotì ndìʼ wu Glis. ⁴ Vəwenə mù lù sə jèʼè shə̀ʼtə dyʉ̀ no a ntə̀ʼ ko a vəwenə ndyʉ̀ tsu, təsoʼ tì a viʼi vəbyɨməvə bènə̀ vəchəʼ a Jelusalèm ŋwʉʼʉ li ə̀ ghʉ la viʼi vəbyɨməvə nghʉ. Vəwenə gàʼ à viʼi ntə̀ʼsə ashì la vəwenə ə mwòmsə̀ əghʉ təsoʼ atì. ⁵ Byìʼì alə̀, byɨmə yi a viʼi nkiʼi no a ntsèntə̀ viʼi vəbyɨməvə a ntə̀ʼ ko sə kwi dyʉ̀ tò nə̀ mbì. Viʼi be byɨmə no vəghoʼo tsèntə nòyn ayi tò mətsi tsèm.

Kənyʉ̀ kə fʉ̀ a kə̀ʼ Bol a nə̀ jòm

⁶ Bol wenə̀ viʼi ndoŋsə wen jèʼ dyʉ̀ a Fligiya bènə̀ Gàlesìyà byìʼàndo Kəzhwì kə ŋwòʼəkə nko ghʉ̀sə la vəwenə shə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ a loʼ Asìyà. ⁷ Vəwenə nè dyʉ̀ boʼsə a Misìyà sə kəŋə əkuʼ dyʉ̀ ji fa Bitinyà, Kəzhwì kə Yesò kə bè tènsə la kə vəwenə a kùʼ tsu. ⁸ Vəwenə mù shìʼi dyʉ̀ chò jì fa Misìyà ə̀ dyʉ̀ zaʼa a ntə̀ʼ Tuwas. ⁹ A sə ndiʼ nəntʉʼʉ, kənyʉ̀ kə fʉ̀ vì a kə̀ʼ Bol a nə̀ jòm, ghə̀ yen wìʼ mu ghə̀ lù fa Macedonia, ghə̀ ti a wen a shɨ sensə̀ wen gàʼà la, “Dyaŋ ə̀ vì a Macedonia ə̀ gyàmtə̀ yès.” ¹⁰ Fa yì a bàm, yo vəwenə baʼtə̀ tò a zhʉ a yì əlu dyʉ̀ a loʼ Macedonia byìʼàndo yès nyen li la Nyìngòŋ ə kəŋə la yès dyʉ̀ shə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ à loʼ ayì.

Lydiyà kwitə sə diʼ wu byɨmə a Filibày

¹¹ Yès lù fa Tuwas ə̀ kwèn a nkànuʼ ə nàyn tò fəchìʼ a fəloʼtə̀ fə tsenfə a fə ndìʼ a ntìntìn àmù mə ghoʼomə̀ a və ndzàŋə̀ nə̀ Samothlàs. Tʉʼ layn, yès dyʉ̀ a ntə̀ʼ Niyàbolìs, ¹² nè lù fà tsu ə dyʉ̀ a Filibày, a ndiʼì no ntə̀ʼ to a ghə̀ ndiʼì a Macedonia. Nghoʼo viʼi a və ntsi tsu ndìʼ viʼi Lum. Yès tsìtə tsu no mətsi nshəʼ alə̀, ¹³ kətsi kəzhʉtə kə Vəjew nè vì, yès lù fʉ̀ fa ntə̀ʼ ayì ə̀ dyʉ̀ a mbyɨ̀ àmù byìʼàndo yès nkɨ la adìʼ kəshi a Vəjew ndyʉ̀ zhùŋtə̀ tsu jɨ̀mə̀. Yès dyʉ̀ ŋwʉʼʉ tsu sə ziʼi ki vi a və mvì tsu. ¹⁴ Andìʼ a tì ki avenə a və mvì zhùŋtə̀ və sə zhʉtə̀ ando Bol gàʼà lì, wùwì tsen diʼ tsu, a zhiʼ wen ndìʼ Lydiyà mu ghə̀ lù fa ntə̀ʼ Tatiliyà. Ghə̀ nè mbaʼlə̀ nə̀ ndisə a ko yi nto no nànto, a be diʼ wùwì a ghə̀ ngumlə̀ Nyìngòŋ. Bobo bòʼtə̀ kwòʼtə̀ wen la ghə̀ ntùʼù zhʉtə̀ nyʉ̀ vyi a Bol ngàʼà lì ə̀ byɨmə nyʉ̀ a vyi. ¹⁵ Və ku mu à wen bènə̀ à viʼi vi a wenə̀ vəwenə ntsi a muʼu. Ghə̀ mù gàʼ à yès la, “Ghə̀ŋ vi lì ntsi a mò a ngə̀ŋ, ando ghə̀ŋ yen li la mà byɨmə li nəmwèʼè à Bobo lə̀.” Ghə̀ faŋ ə̀ sə̀ sensə̀ yès tò sensə, yès kaʼa dyʉ̀.

Və ghaʼ Bol bènə̀ Silàs ə wè a ngə̀ŋ mfɨŋ

¹⁶ Tʉʼ layn kətsi kətsenkə, yès bè sə ndyʉ̀ a kəshi kə jɨ̀m ə̀ bùmtə̀ wàyn wùwì tsen a ghə̀ nshyèʼè kəkòs à wìʼ. Ghə̀ nkìʼ Kəzhwì kə byɨkə. Kəzhwì kə byɨkə akì nè ghə̀ shə̀ʼtə nyʉ̀ a və lu fʉ̀ à viʼi. Ghə̀ mpfwo nə̀ ko no ghoʼo fà nyʉ̀ a vyi a ghə̀ nshə̀ʼtə̀ à viʼi lì. Ghə̀ mvi ku kò ayi à viʼi a və nkiʼ wen. ¹⁷ Ghə̀ dzɨ̀mtə̀ yo və Bol, zɨmə̀ gàʼà vì tò la, “Viʼi venə diʼ viʼi a və shyèʼè à Nyìngòŋ yì a ghə̀ Ŋaŋtə Chò vənyìngòŋ no vətsèm lì. Vəwenə shə̀ʼtə̀ jì a Nyìngòŋ zì ghə̀ bwoŋsə ghə̀ŋ fa tsu.” ¹⁸ Ghə̀ faŋ sə gàʼà tò alə̀ no mətsi nshə̀ʼ alə̀ tin Bol zìtə̀ əfwi. Bol gàʼ à kəzhwì kə byɨkə akì la, “Ma kàynə à wù a kədyòʼ Yesò Klistò la wù cho fʉ̀ fà wen a wèn.” Kəzhwì kə byɨkə akì fʉ̀ fà wen wèn tò a zhʉ ayì.

¹⁹ Andìʼ a zhʉ a viʼi vyi a və nkìʼ wàyn wùwì ayì nyen li la ghə̀ ko be a shyèʼ ko à vəwenə, vəwenə ghaʼ Bol wenə̀ Silàs ə̀ gùf dyʉ̀ nə̀ vəwenə a kəshi yì a və soʼo viʼi tsu a woŋ. ²⁰ Vəwenə nè vì nə̀ Bol wenə̀ Silàs zaʼa a shɨ viʼi nsoʼ ə̀ gàʼ la, “Viʼi venə diʼ Vəjew a və jèʼè sə̀ʼə̀ ngəʼsə a ntìntìn viʼi ntə̀ʼ vəghəŋ. ²¹ Vəwenə ziʼi la vəghəŋ ə nè nyʉ̀ a soʼ vəghəŋ a nə̀ viʼi Lum ko byɨmə la vəghəŋ nè.” ²² Nòyn viʼi vyi a və ndiʼì tsu feŋ a kətʉ Bol wenə̀ Silàs sə̀ ghòmə̀. Viʼi nsoʼ vi gàʼ, və ghaʼ tsùʼtə ndisə fa Bol nə̀ Silàs, ə ghòmə̀ vəwenə nə̀ mbàŋsə. ²³ Vəsugyèʼ nè ghòm vəwenə no a nkàyn mù dyʉ̀ wè vəwenə a mfɨŋ. Və be gàʼ à wìʼ yì a ghə̀ shyèʼè a mfɨŋ lì la ghə̀ shɨtə̀ shwìn vəwenə no a nkàyn. ²⁴ Wìʼ ayì zhʉ soʼ ayi ə̀ kwen dyʉ̀ shwìn vəwenə no a tì ngə̀ŋ a ngə̀ŋ mfɨŋ ə kùm ghàŋtə̀ afwen vəwenə nə̀ ntemə nkòʼ.

²⁵ A nè sə̀ ndiʼ a ntìntìn nəntʉʼʉ, Bol wenə̀ Silàs sə jɨ̀mə̀, zhɨmə̀ ndzàŋsə à Nyìngòŋ, viʼi mfɨŋ vətsenvə sə zhʉtə̀ nyʉ̀ vyi a vəwenə nzhɨmə gàʼà. ²⁶ A sə laʼtə, nse nə̀ʼ no nəmwèʼè nəmwèʼè, ngə̀ŋ mfɨŋ yì sə kəŋ feŋ. Təchʉ̀ tə aloʼ tə bòʼkə̀ tò a zhʉ ayì no tətsèm, mfɨŋsə shì a və nkwiʼ afwen viʼi mfɨŋ tsu lì zàykə̀ no sətsèm. ²⁷ Wìʼ yì a ghə̀ ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ mfɨŋ ayì shen ə̀ lù yèn mu və bòʼtə̀ li təchʉ̀ tə ngə̀ŋ mfɨŋ yì ə̀ ghʉ̀sə tò təbòʼkə təbòʼkə no tətsèm. Ghə̀ tsuʼ fənyì fə wen sə kəŋ sù wen ə wen tsu kwòʼtə̀ la viʼi ngə̀ŋ mfɨŋ nyɨŋkə li, ²⁸ alì Bol zɨmə ə̀ gàʼ la, “Kə a sù wen ə wù, yès diʼ a shə̀ tò vətsèm.”

²⁹ Wìʼ ayì dzàŋ ə̀ gàʼ la və vi nə̀ nkɨsə. Və vì nə̀ səwensə, ghə̀ kwen dyʉ̀ fə̀ŋ a shɨ Bol wenə̀ Silàs sə tsɨŋtə̀ fa tsu byìʼàndo fàyn nku ngəʼ à wen. ³⁰ Ghə̀ mù lyɨ̀ vəwenə fʉ̀ wenə̀ vəwenə a kəbəŋ ə̀ bèm à vəwenə la, “Vətìʼ, mà lè zì mà nè ghò bu lu kiʼi bwòŋ a?”

³¹ Vəwenə gàʼ à wen la, “Byɨmə à Bobo Yesò, a Nyìngòŋ a bwòŋsə wù wenə̀ viʼi ngə̀ŋ wù no vətsèm.” ³² Vəwenə gàʼ a lì mù shə̀ʼtə̀ ntɨm Bobo à wen wenə̀ viʼi vi a wenə̀ vəwenə ntsi a muʼu. ³³ Tò a zhʉ ayì, wìʼ aghèn lyɨ̀ və Bol ə̀ shʉ̀ shi vəwenə. Və Bol ku mu tò a zhʉ ayì à wen wenə̀ viʼi vyi a və ntsi à wen a ngə̀ŋ. ³⁴ Wìʼ ayì lyɨ̀ Bol wenə̀ Silàs ə̀ dyʉ̀ wenə̀ vəwenə à wen a ngə̀ŋ ə̀ kù kəfo vəwenə zhɨ. Ghə̀ sə saŋlə̀ wenə̀ viʼi wen no nànto byìʼàndo vəwenə nsə̀ diʼ luwèn mu vəwenə byɨmə li à Nyìngòŋ.

³⁵ Tʉʼ nè layn, viʼi a və nsoʼo lì tɨm vəsugyèʼ la və dyʉ̀ ə̀ gàʼ à wìʼ yì a ghə̀ ntsɨ̀ŋə̀ ngə̀ŋ mfɨŋ yì la ghə̀ ghʉsə viʼi vi və ndyʉ̀.

³⁶ Wìʼ ayì shə̀ʼtə̀ à Bol wenə̀ Silàs la və tɨm li ntɨm gàʼà la yì ghʉsə vəwenə, vəwenə ndyʉ̀. Ghə̀ gàʼ a lì mù gàʼ la, “Ghə̀ŋ fʉ lì mpfwo tò nə̀ mbwaʼmə̀.”

³⁷ Bol gàʼ la, “Viʼi a və soʼo ko tə dìʼ la yès byɨsə li kənyʉ̀, alì nè və ghòm yès a shɨ viʼi kò və lə̀ lyɨ̀ la yès dìʼ viʼi Lum! Vəwenə tə nè a lì bè ghàʼ yès ə̀ wè a mfɨŋ,ə sə kəŋə nyoʼtə shìsə̀ luwèn byìʼì ghò? Yès zì ko yès lù fʉ̀. Vəwenə vì tò nkàntə̀ vəwenə ə̀ shìsə̀ yès.”

³⁸ Vəsugyèʼ vi bwènə̀ dyʉ̀ shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ a vyi à viʼi nsoʼo nsoʼ lì. Vəwenə nè zhʉ la Bol wenə̀ Silàs dìʼ viʼi Lum, fàyn ghoʼghə vì a vəwenə. ³⁹ Vəwenə lù dyʉ̀ a mfɨŋ yì ə̀ yèn Bol wenə̀ Silàs ə̀ sènsə vəwenə la vəwenə lyèsə kənyʉ̀ akì, mù gàʼ la vəwenə fʉ̀ fà mfɨŋ ayì ə̀ lù fà a ntə̀ʼ ayì. ⁴⁰ Bol wenə̀ Silàs nè fʉ̀ fà mfɨŋ ayì, ə̀ dyʉ̀ a ngə̀ŋ Lydiyà ə yèn viʼi vəbyɨməvə tsu, ə̀ shɨ̀tə̀ gàʼ à vəwenə ndi tomsə vəwenə ə byɨmə vəwenə nto dyʉ̀ tò nə̀ mbì mù lù ə̀ fʉ̀ fa ntə̀ʼ ayì.

Və ku ngəʼ à Bol wenə̀ viʼi wen a Tèsàlonikà

¹ Bol wenə viʼi wen jèʼ li chò fa ntə̀ʼ Amfibolis bènə̀ fa ntə̀ʼ Abòlòniyà ə̀ vì zaʼa a ntə̀ʼ Tèsàlonikà, a ngə̀ŋ tsèntə Vəjew tsen ndìʼ tsu. ² Bol dyʉ̀ a ngə̀ŋ ntsèntə̀ ayì ando ghə̀ njèʼè nè ə̀ lyɨ̀ mətsi mə nzhʉtəmə Vəjew ntaʼ, əsoʼtə nyʉ̀ a və mfʉ̀ fa Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ. ³ Ghə̀ nshə̀ʼtə̀ li laynsə̀ nyʉ̀ vyi a və diʼì a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ, gàʼà la, wìʼ yì a Nyìngòŋ ntsuʼ li ghʉ lì diʼi ne yenə ngəʼ ə pfʉ, və be nè ghə̀ lu fà pfʉ. Ghə̀ bè gàʼ la, “Yesò ghèn a ma gàʼà à ghə̀ŋ byìʼì wen lə̀ dìʼ wìʼ ayì.” ⁴ Vəjew vətsenvə zhʉ ə byɨmə nyʉ̀ vyi a Bol ngàʼà mù tsèntə̀ nòynə Bol wenə̀ Silàs. Nòyn viʼi Glis a və nghoʼsə̀ Nyìngòŋ bè tsèntə̀ vəwenə ə boʼsə nə̀ ki vəghoʼkəvə.

⁵ Vəjew vətsenvə sə kiʼ kənghə̀ʼ byìʼàndo viʼi ntsèntə̀ nòyn Bol wenə̀ Silàs ə̀ mù sə jèʼè pfʉtə voyndyə vəbyɨvə, və sə jèʼè zhòfə̀ chò fa ntə̀ʼ ə̀ dyʉ̀ kwàʼtə̀ təchʉ̀ tə ngə̀ŋ Jasòn, kəŋə Bol wenə̀ Silàs əghaʼ ə vì nə̀ vəwenə a shɨ viʼi. ⁶ Vəwenə kwen tsu kò vəwenə lù yèn Bol wenə̀ Silàs mù ghàʼ Jasòn wenə̀ viʼi vəbyɨməvə vətsenvə ə̀ gùf ə̀ vì nə̀ vəwenə a shɨ viʼi nsoʼ, zɨmə̀ gàʼà la, “Viʼi venə diʼ mu vəwenə nəʼə li tò mbì tsèm, luwèn vəwenə vì li nzaʼa a vəghəŋ a ntə̀ʼ, ⁷ Jasòn nlyɨ vəwenə ə nshɨtə nghʉ à wen a ngə̀ŋ. Vəwenə vətsèm ə jèʼè kwàʼtə̀ təsoʼ tə fòyn ghoʼo vəghəŋ gàʼà la fòyn tsen bè dìʼ a zhiʼ wen diʼ Yesò.” ⁸ Nòyn viʼi wenə̀ viʼi soʼò nsoʼ vi nè sə dyʉ̀ zhʉ kənyʉ̀ akì tò zhʉ kə nè tinsə vəwenə sə fwi no nànto. ⁹ Viʼi nsoʼ a vyi nè Jasòn wenə̀ viʼi vəbyɨməvə vi lòʼ ko a vəwenə, və mù ghʉsə vəwenə, vəwenə lù pfwo.

Və ku ngəʼ à Bol wenə̀ viʼi wen a Belì

¹⁰ Tʉʼ nè jɨ, viʼi vəbyɨməvə vi lyɨ̀ Bol wenə̀ Silàs ə̀ tɨm la vəwenə nyɨŋ ə̀ dyʉ̀ a ntə̀ʼ Belì byìʼì ngəʼ aghèn. Vəwenə dyʉ̀ tsu bè dyʉ̀ kwèn a ngə̀ŋ ntsèntə̀ Vəjew. ¹¹ Viʼi a və ndìʼ tsu nkòŋə̀ əzhʉtə kənyʉ̀ əchò viʼi Tèsàlonikà. Vəwenə nkòŋə̀ no a nkàyn əzhʉtə ntɨm jùŋ mù sə dzàŋə̀ Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ tò mətsi ntsèm ndi yen la nyʉ̀ a Bol nshə̀ʼtə̀ diʼ tò nəmwèʼè lo. ¹² Nghoʼo viʼi tsu, nə̀ ki bènə̀ lʉmə və ghoʼokəvə a ndiʼì viʼi Glis byɨmə à Yesò. ¹³ Andìʼ ando Vəjew a və ndìʼ a Tèsàlonikà nzhʉ la Bol be shə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ à viʼi Belì, vəwenə vì tsu sə bosə̀ la vəwenə zìtə̀ soyn. ¹⁴ Viʼi vəbyɨməvə tɨm Bol wenə̀ viʼi vətsenvə la vəwenə shiʼi dyʉ̀ a mbyɨ̀ àmù mə ghoʼomə̀ tò a zhʉ ayì, alì Silàs wenə̀ Timotì faŋ tò a Belì. ¹⁵ Viʼi vi a wenə̀ və Bol nlu a muʼu tùʼmə̀ nə̀ wen ə̀ dyʉ̀ zaʼa a ntə̀ʼ Atèns ə mù ghʉ̀sə wen tsu bwènə̀ vì a Belì nə̀ ntɨm a Bol ntɨmə la Silàs wenə̀ Timotì zaŋsə vì kwetə wen.

Bol gàʼ à viʼi Atèns

¹⁶ Andìʼ ando Bol nkə̀ʼtə̀ Silàs wenə̀ Timotì a Atèns, ə̀ yèn la ntə̀ʼ ayì nkiʼi mənyo no nghoʼo. Kənyʉ̀ ki sə ku ngəʼ à wen no nànto. ¹⁷ Ghə̀ ndyʉ̀ a ngə̀ŋ ntsèntə̀ Vəjew ə̀ sòʼtə nyʉ̀ avenə tsu wenə̀ vəwenə bènə̀ viʼi vətsenvə vi a və ngumlə̀ Nyìngòŋ. Ghə̀ mbe dyʉ̀ soʼtə̀ tò nyʉ̀ avenə a təwoŋ no mə ntsi ntsèm wenə̀ viʼi vi a ghə̀ mvi bùmtə̀ tsu. ¹⁸ Ndìʼsə̀ sə sətsensə ndìʼ tsu a və ə ndzàŋə̀ nə̀ ndzɨ̀mtə̀sə Ebikulyan nə̀ viʼi Stoyk yen Bol, vətsenvə mù sə bèmə̀ la, “Nki ndìʼsə̀ ghèn lè mwòmsə̀ əgàʼ la ghò, ko ndiʼ la ghə̀ kɨ no kənyʉ̀ a?”

Vətsenvə gàʼ la, “Ghə̀ mwòmsə̀ əgàʼ kənyʉ̀ byìʼì vənyìngòŋ və ətɨm.” Vəwenə ngàʼà alə̀ byìʼàndo Bol nziʼi nyʉ̀ byìʼì Yesò be ziʼi la viʼi lu bwènə̀ lù fà pfʉ. ¹⁹ Vəwenə mù lyɨ̀ Bol ə̀ dyʉ̀ nə̀ wen a ntsèntə̀ viʼi nsoʼ yì a və mvì zhùŋtə̀ a kwi pfen Ayobagùs ə̀ gàʼ à wen la, “Shə̀ʼtə à yès la àdìʼ nki ziʼi fighə kò a wù ziʼi viʼi lə̀ lo? ²⁰ Wù gàʼà nyʉ̀ tsenəvə kènla yès ntɨmə̀ zhʉ, yès a kòŋ la wù shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ a vyi ə̀ laynsə à yès?” ²¹ A ndìʼ a lì viʼi vyi a və mbwi vəwenə a Atèns nə̀ vi a və mvi vi sə tsi tsu nkòŋə̀ ŋwʉʼ no məzhʉ̀ ntsèm, ə nshə̀ʼtə̀ tò nyʉ̀ fivə vi a vəwenə zhʉ fa viʼi vətsenvə.

²² Bol lù tɨ̀mə a ntsèntə̀ ayì a Ayobagùs ə̀ gàʼ la, “Viʼi Atèns, mà yen li la ghə̀ŋ kɨ ghoʼsə vənyìngòŋ a shə̀ no a nkàyn, ²³ byìʼàndo mà sə njèʼè kaʼa fa ntə̀ʼ ashə̀ ə̀ yen shi a ghə̀ŋ ghoʼsə vənyìngòŋ a vi tsu no ghoʼo. Ma be yèn kəshi kə kəku kətsen mu və nyòʼ li tsu la, ‘kèn dìʼ à Nyìngòŋ tsen a wìʼ ko kɨ.’ Nyìngòŋ aghèn a ghə̀ŋ gumlə̀ a ghə̀ŋ, ko kɨ̀ tè kɨ lə̀ dìʼ Nyìngòŋ yì a no nkàntə̀ mò shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ venə luwèn byìʼì wen. ²⁴ Nyìngòŋ aghèn diʼi Nyìngòŋ yì a ghə̀ nshɨ̀tə̀ mbi ghèn nə̀ nyamsə bè shɨ̀tə̀ no fo tsèm a və diʼì tsu. A diʼi wen diʼ Bobo a ghə̀ soʼo kaŋ nə̀ nse, kò ghə̀ lə̀ ntsi a aloʼ mu və bwom nə̀ avu ə nghoʼsə̀ wen tsu. ²⁵ Nyìngòŋ aghèn nè la viʼi vətsèm ndiʼ vəto. Ghə̀ ku no ghò à wìʼ a ghə̀ kəŋ, kò andìʼ la wìʼ zì ghə̀ ku no kəfo kətsenkə à wen. ²⁶ Nyìngòŋ aghèn nlù bwòm tò wìʼ muʼ a mbi, no viʼi təloʼ tətsèm mfʉ tò fà wìʼ aghèn mùʼ. Ghə̀ ku zhʉ a viʼi a venə diʼ tsi a nse be ku shi a vəwenə zì və tsi tsu. ²⁷ Ghə̀ ne a lì ndi viʼi vətsèm nkəŋə wen to nə̀ viʼi kənfyif a li kɨ la vəwenə ne yènə wen, no to ando ghə̀ ko diʼ kəghaf fà wutsen. ²⁸ Wu tofə tsen nlù gàʼ la:

‘A nè Nyìngòŋ la vəghəŋ ntsi, jèʼè,

be diʼ no tè ghò a vəghəŋ diʼì.’

Viʼi və tofəvə ghə̀ŋ vətsen və bè ngàʼa la:

‘Vəghəŋ bè dìʼ tò vunə wen.’

²⁹ Ando vəghəŋ diʼì vunə Nyìngòŋ, vəghəŋ ko diʼ nlyɨ̀ la Nyìngòŋ diʼ kəfo a wìʼ ŋwʉʼʉ ghə̀ kwòʼtə ə̀ ti no tè nə̀ nki kəkas kə kò, ko ghə̀ tsɨf a ngùʼ. ³⁰ Nyìngòŋ ghʉ li la ghə̀ zì kò ghə̀ a ku ngəʼ à wìʼ byìʼì mətsi mì a wìʼ nko ntɨmə̀ kɨ̀ kənyʉ̀ byìʼì wen lì, alì gàʼà à no tè ndò, no tè fe luwèn la ghə̀ kwitə tyɨm wen fà wen a nyʉ̀ byɨvə. ³¹ Nyìngòŋ nlù gàʼ a lì byìʼàndo ghə̀ ndìʼ mu ghə̀ ghʉ li kətsi kì a ghə̀ lu soʼ viʼi vətsèm tsu a mbi ashə̀ a ji tɨmə. Ghə̀ lu nè wìʼ, yì a ghə̀ ntsuʼ li ə̀ ghʉ soʼ viʼi avenə à wen. Ghə̀ diʼì li kənyʉ̀ a kènkə ə̀ myètə̀ a ndayn a ji la ghə̀ tə nè wìʼ ayì bwènsə̀ lù fà pfʉ.”

³² Andìʼ ando vəwenə nzhʉ Bol gàʼ kənyʉ̀ byìʼì məlù fà pfʉ, viʼi vətsenvə sə chəʼə wen, vətsenvə gàʼà la vəwenə a kòŋ la ghə̀ lù be vì ə gàʼ nyʉ̀ tsenəvə à vəwenə byìʼì kənyʉ̀ akì. ³³ Bol lù a zhʉ ayì ə̀ fʉ̀ fa ntsèntə̀ ayì. ³⁴ Viʼi vətsenvə dzɨ̀mtə̀ Bol ə̀ byɨmə ntɨm yì a ghə̀ nshə̀ʼtə̀ lì. Dionysius a andiʼì wù ntsèntə̀ yì a və nghaʼa a Ayobagùs lì, nə̀ wùwì tsen a zhiʼ wen ndìʼ Damalìs bènə̀ viʼi vətsenvə ndìʼ a ntìntìn viʼi vyi a və mbyɨmə lì.

Bol nè shə̀ʼtə̀ Ntɨm Jùŋ à viʼi Kolìn

¹ Bol nè gàʼà à viʼi Atèns myètə̀ ə̀ lù fà tsu ə̀ dyʉ̀ a ntə̀ʼ Kolìn. ² Andìʼ ando ghə̀ ndyʉ̀ zaʼa tsu ə̀ yèn wu Jus tsen a və mbwi wen a loʼ Bontùs, zhiʼ wen diʼ Akwilà. Ghə̀ diʼ mu ghə̀ kwʉ̀ʼtə̀ mvi tò vi tsu wenə̀ wì wen Blisilyà. Vəwenə nlù fa Lum a loʼ Italì ə̀ vì tsu byìʼàndo fòyn Klodùs ndìʼ mu ghə̀ chòsə̀ li soʼ la Vəjew fʉ fà Lum no vətsèm. Bol lù dyʉ̀ yèn vəwenə, ³ wenə̀ vəwenə sə tsi be tsèntə nè təshyèʼ a muʼu byìʼàndo vəwenə mbe tasə fo tò nə̀ Bol nə̀ gwʉsə nyamsə, shɨ̀tə̀ təto tsu. ⁴ Bol sə dyʉ̀ kwenə a ngə̀ŋ ntsèntə̀ Vəjew tò məntsi mə nzhʉtəmə no ntsèm, soʼtə̀ nyʉ̀ tsu wenə̀ Vəjew bènə̀ viʼi Glis, mwòmsə̀ ənè la vəwenə byɨmə kənyʉ̀ kì a ghə̀ ngàʼà.

⁵ Silàs wenə̀ Timotì nè lù fà Macedonia ə̀ vì a Kolìn. Bol ghʉsə no nyʉ̀ tsèm a ghə̀ ə̀ nè ə sə shə̀ʼtə tò ntɨm jùŋ à Vəjew be dìʼì laynsə̀ à vəwenə la Yesò dìʼ wìʼ yì a Nyìngòŋ tsuʼ li nghʉ. ⁶ Ando vəwenə ntensə kənyʉ̀ kì a ghə̀ ngàʼà be telə̀ wen, ghə̀ bwèn dzèm wen à vəwenə ə̀ gàʼ la, “Ghə̀ŋ sətsèn nè kənyʉ̀ kènkə alə̀, Nyìngòŋ maʼa ghə̀ŋ, mu à diʼi nsoʼ ghə̀ŋ, mu kəvu komkə ko à ndiʼ tsu. Mà lì a ghʉsə ghə̀ŋ luwèn ə̀ dyʉ̀ nshə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ aghèn à viʼi tɨmə.” ⁷ Ghə̀ gàʼ a lì, mù lù ghʉsə Vəjew a vyi ə̀ dyʉ̀ sə tsi a ngə̀ŋ wù kətɨm tsen a zhiʼ wen ndìʼ Titiyòs Justus a ghə̀ mbe gumlə̀ Nyìngòŋ. Ngə̀ŋ wen ndìʼ tò a mbyɨ̀ ngə̀ŋ ntsèntə̀ viʼi Jus. ⁸ Wutsen a andìʼ kətʉ kə ngə̀ŋ ntsèntə̀ akì a zhiʼi wen ndìʼ Klisbùs zhʉ ntɨm jùŋ a ghèn, wenə̀ viʼi ngwaʼa ngə̀ŋ wen, bènə̀ viʼi vətsenvə a Kolìn no və ghoʼo byɨmə à Bobo ə̀ shì mu.

⁹ A sə ndiʼ nəntʉʼʉ a kətsi kətsenkə, kənyʉ̀ kə fʉ̀ a kə̀ʼ Bol a nə̀ jòm, Bobo gàʼ tsu à wen la, “Kə a fwàyn viʼi venə, ngàʼà tò gaʼa à vəwenə, ¹⁰ byìʼàndo mà dìʼ yowù. Wìʼ ko a nè kənyʉ̀ kə byɨkə à wù. Nziʼi tò ziʼi byìʼàndo viʼi vwomə diʼ a ntə̀ʼ a shə̀ no vəghoʼo.” ¹¹ Ando ghə̀ ngaʼà a lì, Bol bè tsì a Kolìn ngwʉʼ mpfen nə̀ kəbyeʼ kə, shə̀ʼtə̀ tò ntɨm ə̀ Nyìngòŋ.

¹² Andìʼ ando və ghʉ̀ Galiyò la ghə̀ nsoʼo shə loʼ ayi a və ndzàŋə̀ nə̀ Akayà, Vəjew vətsenvə tsèntə̀ ghàʼ Bol ə̀ dyʉ̀ nə̀ wen a kəshi kə nsoʼ ¹³ ə̀ dyʉ̀ gàʼ à Galiyò la, “Wìʼ ghèn nè la viʼi ngumlə̀ Nyìngòŋ a ji tsen a soʼo ko byɨmə.”

¹⁴ Ando Bol nkəŋ ŋoʼsə chʉ̀ wen ə gàʼ, Galiyò tin ə̀ gàʼ la, “Ghə̀ŋ zhʉtə a Vəjew! A tu ndiʼ la Bol ghèn kwaʼà li soʼ ko la ghə̀ nè li kənyʉ̀ kə byɨkə kətsenkə, mu mà zhʉtə kənyʉ̀ kì a ghə̀ŋ ə gàʼà. ¹⁵ Ando ghə̀ŋ bòŋsə̀ soʼo nyʉ̀ byìʼì ziʼi tsenghə, nə̀ təzhiʼ tə viʼi bènə̀ soʼo ghə̀ŋ lə̀, à kɨ tò ghə̀ŋ. Mà zì kò mà lə̀ tɨ̀mə ə̀ nsoʼo nki nyʉ̀ à nə̀ venə.” ¹⁶ Ghə̀ gàʼ a lì ə̀ gàʼ la və dzɨ̀mə̀ shìsə̀ Vəjew a vyi fà kəshi kə nsoʼ akì. ¹⁷ Viʼi a vyi ghaʼ Sòstenìs a andiʼì kətʉ a ngə̀ŋ ntsèntə̀ Vəjew ə̀ ghòm wen tò a chʉ̀ kəshi kə nsoʼ ayì alì kò Galiyò lə̀ gàʼ tè kənyʉ̀.

Bol bwènə̀ dyʉ̀ a Antìyòk

¹⁸ Bol bè tsìtə no məntsi alə̀ wenə̀ viʼi vəbyɨməvə a Kolìn ə̀ mù tòŋtə vəwenə ə̀ lù wenə̀ Blisilyà bènə̀ Akwilà fà ntə̀ʼ Senchilì ə̀ dyʉ̀ a loʼ Sylia. Mibu vəwenə sə nkwen a nkanuʼ əlù, mu Bol kom li kətʉ kə wen byìʼàndo ghə̀ ndìʼ mu ghə̀ ghʉ li kənyʉ̀ kətsenkə a məkàyn wenə̀ Nyìngòŋ. ¹⁹ Vəwenə jèʼè ə̀ dyʉ̀ zaʼa a ntə̀ʼ Efesùs, Bol ghʉsə Blisilyà wenə̀ Akwilà ə̀ dyʉ̀ a ngə̀ŋ ntsèntə̀ Vəjew wenə̀ vəwenə sə soʼtə̀ nyʉ̀ tsu. ²⁰ Vəwenə sə̀ sensə̀ Bol la ghə̀ tsìtə wenə̀ vəwenə no məntsi mə ghoʼomə̀, alì ghə̀ tensə. ²¹ Andìʼ ando ghə̀ nlù, ghə̀ gàʼ à vəwenə la, “Mà lu be bwènə̀ vì, a zhʉ a Nyìngòŋ sətsèn kòŋ.” Ghə̀ gàʼ a lì mù lù ə̀ mòʼtə̀ Blisilyà wenə̀ Akwilà a Efesùs.

²² Bol nè dyʉ̀ zaʼa ntə̀ʼ Sisalìyà ə̀ kuʼ dyʉ̀ tòŋtə ntsèntə̀ viʼi vəbyɨməvə a Jelusalèm, ə lù fà tsu bwènə̀ shiʼi fa Antìyòk, ²³ ə̀ tsìtə tsu no alə̀. Ghə̀ nè lù fa tsu ə̀ jèʼè chò fa shì tsèm a Galesìyà bènə̀ Fligiya, gyàmtə̀ dyʉ̀ nə̀ ndzɨ̀mtə̀sə bàm Yesò ndi vəwenə nkiʼ tyɨmə toghə a shi aghèn.

Abolòs shə̀ʼtə̀ Ntɨm Jùŋ a ntə̀ʼ Efesùs bènə̀ a Kolìn

²⁴ Wu Jus tsen lù vì a Efesùs mu ghə̀ kwì a Alèksandìliyà, zhiʼ wen diʼ Abolòs. Ghə̀ nkɨ əgàʼ a ji a no ndò nkòŋ əzhʉtə. Ghə̀ nkɨ nyʉ̀ fa tì Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ no ghoʼo. ²⁵ Ghə̀ ndìʼ mu ghə̀ bè ziʼi nyʉ̀ byìʼì jisə shìsə a Bobo kəŋ la viʼi ntsi fa tsu, ə sə gàʼà no nə̀ kədyoʼkə, be ziʼi viʼi byìʼì Yesò a ji a ghə̀ ndìʼì la ghə̀ nkɨ kənyʉ̀ a ghə̀ nziʼì. Ghə̀ ntùʼù kɨ tò nyʉ̀ vyi a Joyn wu ku amù nziʼì byìʼì mu mì a ghə̀ nku à viʼi lì. ²⁶ Blisilyà wenə̀ Akwilà nè zhʉ̀ ziʼi yi a ghə̀ nziʼi nə̀ tyɨmə toghə a ngə̀ŋ ntsèntə̀ ə̀ gàʼ la Abolòs vì a vəwenə ngə̀ŋ. Ghə̀ vì, vəwenə shɨ̀tə̀ shə̀ʼtə̀ jì yì a wen a Nyìngòŋ kəŋ la viʼi ntsi fa tsu. ²⁷ A sə ndiʼ ando Abolòs ngàʼà la ghə̀ a kòŋ ətɨmə dyʉ̀ a Akayà, viʼi vəbyɨməvə a Efesùs gyàmtə̀ wen ə̀ nyòʼ ŋwàʼlə̀ à viʼi vəbyɨməvə a Akayà gàʼà la vəwenə shisə wen no a nkàyn. Ghə̀ tɨmə̀ ə̀ dyʉ̀ tsu ə̀ sə ku gyàmtə̀ ghoʼghə à viʼi vyi a və sə ndiʼ mu və byɨmə li byìʼì bòŋə̀ tyɨm ə Nyìngòŋ. ²⁸ Abolòs soʼo nyʉ̀ no a nkàyn, dìʼì laynsə fa Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la Yesò dìʼ wen Klistò. No wu Jus muʼ nko bè gàʼ kənyʉ̀ byìʼì ziʼi yi a ghə̀ nziʼì.

Bol shə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ a Efesùs

¹ Andìʼ ando Abolòs ndìʼ a ntə̀ʼ Kolìn a shyə Akayà, Bol chò fa tì loʼ ayì ə̀ dyʉ̀ zaʼa a Efesùs ə̀ yèn viʼi vəbyɨməvə vətsenvə tsu, ² ə bèm à vəwenə la, “Andìʼ ando ghə̀ŋ mbyɨmə̀, Kəzhwì kə ŋwòʼəkə mvi li à ghə̀ŋ?” Vəwenə bwènsə̀ la, “Yes nko tɨmə̀ zhʉ̀ tè kənyʉ̀ byìʼì Kəzhwì kə ŋwòʼəkə.”

³ Bol bwènsə̀ bèm à vəwenə la, “A tə dìʼ nki mu mə nkò à və tə kù à ghə̀ŋ a?” Vəwenə bwènsə̀ la, “Və nkù mu à yès byìʼì kənyʉ̀ kì a Joyn nziʼì.”

⁴ Bol mù gàʼ la, “Joyn nku mu à viʼi vyi a və nkwitə tətyɨm tə vəwenə be gàʼ à viʼi a vyi la, vəwenə dìʼi byɨmə à wìʼ yì a ghə̀ ndiʼì nè vì fa wen a bàm, adiʼ Yesò.”

⁵ Viʼi avenə zhʉ a lì mù byɨmə à Bobo Yesò, və ku mu à vəwenə ədìʼ la vəwenə byɨmə li à wen. ⁶ Bol mù ghʉ avu wen a vəwenə a tʉ, Kəzhwì kə ŋwòʼəkə mù vì à vəwenə, vəwenə zìtə̀ sə gàʼà təgàʼ tə kədyàŋ, be shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ mu və lù fà Nyìngòŋ. ⁷ Lʉmə ndìʼ a ntìntìn viʼi avenə ə zaʼa a njʉ̀sə̀bò.

⁸ Fà yì a bàm, Bol sə dyʉ̀ kwenə a tì ngə̀ŋ ntsèntə̀ gàʼà wenə̀ Vəjew a tì vəsàŋ vətaʼ nə̀ tyɨm toghə, soʼtə̀ nyʉ̀, kəŋə la vəwenə byɨmə la kənyʉ̀ kì a yi gàʼà byìʼì soʼ fòn Nyìngòŋ diʼ nəmwèʼè. ⁹ Viʼi vətsenvə fa vəwenə a ntìntìn to kətʉ ə̀ tyèn la vəwenə ko a byɨmə kənyʉ̀ akì a Bol ngàʼà lì, bè gàʼ nyʉ̀ byɨvə tsenəvə à viʼi a shɨ byìʼì Jì yì a Bobo nkəŋə la və ntsi fa tsu. Bol mù ghʉ̀sə vəwenə ə̀ lyɨ̀ viʼi vəbyɨməvə vi wenə̀ vəwenə sə̀ dyʉ̀ tò mətsi ntsèm a ngə̀ŋ yì a Tylannùs nziʼi viʼi tsu, soʼo nyʉ̀ tsu wenə̀ viʼi. ¹⁰ Bol nè kənyʉ̀ akì a tì ngwʉ̀ʼsə səbò, Vəjew nə̀ viʼi tɨm vi a və ndìʼ a Asìyà zhʉ kənyʉ̀ byìʼì Bobo.

Vunə Sivà mwòmsə̀ ədzɨ̀m ə shìsə zhwì byɨvə

¹¹ Andìʼ ando Bol mbò dìʼ tò a Efesùs, Nyìngòŋ nè ghə̀ sə nè nyʉ̀ kàynəvə. ¹² Viʼi nlyɨ̀ ndisə shyèʼ wen nə̀ basə ndisə vi a ghə̀ ntyì kəzhʉʼsə kə wen tsu, dyʉ̀ nə̀ wenəvə à viʼi və kwaʼkəvə, və nè vəwenə to, zhwì byɨvə be fʉ̀kə̀ fà vəwenə a təwèn.

¹³ Vəjew vətsenvə a və bè njèʼè dzɨ̀mə̀ shìsə zhwì byɨvə bè sə mwòmsə̀ ndzɨ̀mə̀ a zhiʼ Bobo Yesò. Vəwenə mbʉsə ndzɨ̀mə̀, vəwenə sə gàʼà la, “Ma gàʼà à ghə̀ŋ a zhiʼ Yesò yì a Bol ə̀ ziʼi byìʼì wen la, ghə̀ŋ fʉ fà wèn wìʼ ghèn.” ¹⁴ Viʼi a və njèʼè nè kənyʉ̀ a kènkə ndìʼ vunə lʉmə vətsenvə sòmbo, a andìʼ vunə pfèm ngə̀ŋ Nyìngòŋ ghoʼo Vəjew tsen a zhiʼ wen ndìʼ Sivà.

¹⁵ A sə ndiʼ kətsi kətsenkə, vəwenə dyʉ̀ yèn wutsen ghə̀ kiʼ kəzhwì kə byɨkə. Vəwenə sə mwòmsə̀ ədzɨ̀m ə shìsə kəzhwì kə byɨkə akì, kə gàʼ à vəwenə la, “Mà kɨ Yesò bè kɨ Bol. Ghə̀ŋ ke dìʼ vəndò?” ¹⁶ Ando kə ngàʼa a lì, wìʼ ayì a ghə̀ nkiʼ kəzhwì kə byɨkə akì shen ə̀ ghaʼ vəwenə no vətsèm, ə̀ ghòm no a nkàyn. Vəwenə nyɨŋkə fʉ̀ fà ngə̀ŋ ayì mu və bàtə li ndisə vəwenə bè lyomsə vəwenə a ji byɨ.

¹⁷ Vəjew nə̀ viʼi tɨm vi a və ndìʼ a Efesùs nè zhʉ̀ kənyʉ̀ a kə yì chò sə̀ diʼ nə̀ fanə mù sə kuʼsə zhiʼ Bobo Yesò. ¹⁸ Viʼi vəbyɨməvə sə fʉ̀ vì a ndayn, shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ byɨvə vi a vəwenə tə nè mibu sə byɨmə. ¹⁹ Nghoʼo viʼi a vəwenə nè nyʉ̀ fʉ̀ vì nə̀ vəŋwàʼlə̀ vi a vəwenə ndzàŋə̀ nyʉ̀ fənyoʼ a vyi fa tsu ə̀ nyʉ̀ʼ tò a shɨ viʼi vətsèm. Ko vəŋwàʼlə̀ a vyi nto no nànto. ²⁰ Kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ mù sə sàykə̀ dyʉ̀ tò dyʉ̀, viʼi no və ghoʼo byɨmə byìʼì nyʉ̀ kanəvə vi a vəwenə nyenə.

Ngəʼ fʉ̀ a Efesùs

²¹ A bàmə nyʉ̀ avenə, Kəzhwì kə ŋwòʼəkə nè, Bol ghʉ la ghə̀ a chò fa shyə loʼ Macedonia bènə̀ fa Akayà ə dyʉ̀ zaʼa a Jelusalèm. Ghə̀ bè ghʉ̀ la ghə̀ a tsìtə tsu ə mu chò dyʉ̀ a Lum. ²² Ghə̀ ghʉ a lì mù tɨ̀m viʼi vi vəbò a və ngyàmtə̀ wen a ndiʼì Timotì wenə̀ Elastùs, la vəwenə dyʉ̀ a Macedonia a mbì, ghə̀ be tsìtə a Asìyà.

²³ Ngəʼ ghoʼo tsen zìtə̀ a Efesùs a mətsi ayì byìʼì Jì yì a Bobo nkəŋə la viʼi ntsi fa tsu. ²⁴ Wutsen ndìʼ tsu, ti fo nə̀ kəlàmkə, zhiʼ wen diʼ Demetyòs. Ghə̀ ti mənyo mə ngə̀ŋ jɨm Altemis a ndiʼì Nyìngòŋ wùwì. Shyèʼ aghenə nku ko à viʼi shwèʼ wen no ghoʼo. ²⁵ Demetyòs dzàŋtə̀ viʼi shwèʼ wen bènə̀ viʼi vətsenvə a və bè nti fo ə̀ gàʼ à vəwenə la, “Vəlèmə̀ vwomə, ghə̀ŋ ə kɨ la vəghəŋ ə kiʼì ghoʼ vəghəŋ tò fa shyèʼ ghèn a vəghəŋ ə shwèʼè lə̀. ²⁶ Ghə̀ŋ zhʉ li be nyen kənyʉ̀ a Bol ghèn ə nè fà ghə̀ŋ a ngəŋsə. Ghə̀ ne li nghoʼo viʼi a Efesùs nə̀ a Asìyà no vətsèm mbyɨmə la vənyìngòŋ vi a və shɨ̀tə̀ lì ko diʼ nkàyntə̀ vənyìngòŋ. ²⁷ Ngəʼ lì dìʼ luwèn la viʼi a zìtə̀ ngàʼà nyʉ̀ byɨvə byìʼì shwèʼè vəghəŋ kèn la vəwenə be a nlyɨ̀ ngə̀ŋ jɨ̀m Altemis la àdìʼ kəfo kətsenkə. Na kènkə a nè kò a ndìʼ la Nyìngòŋ aghèn be a nkiʼ ghoʼsə, andiʼ tò wen a viʼi Asìyà nə̀ viʼi mbyi no vətsèm nghoʼsə̀.”

²⁸ Nòyn viʼi vi nè zhʉ̀ kənyʉ̀ a kènkə, tinsə vəwenə sə fwi, vəwenə sə zɨmə̀ gàʼà la, “Altemis yì a vəghəŋ ghoʼsə̀ a Efesùs ə̀ ŋaŋtə chò no vənyìngòŋ vətsèm!” ²⁹ Zɨmə aghenə sàykə̀ dyʉ̀ a ti ntə̀ʼ no tsèm, nòyn ayì shen ə̀ dyʉ̀ ghàʼ viʼi jèʼ Bol vətsenvə, andiʼ viʼi Macedonia ə̀ kwen ə̀ dyʉ̀ nə̀ vəwenə a kəshi kə ntsèntə̀ ntə̀ʼ. Təzhiʼ tə viʼi a vyi ndìʼ Gayòs wenə̀ Alistakùs. ³⁰ Bol nkəŋə ədyʉ̀ tsu əgàʼ à viʼi, alì viʼi vəbyɨməvə tensə la kə ghə̀ à dyʉ̀. ³¹ Viʼi vəghoʼkəvə vətsenvə a və ntisə̀ nyʉ̀ a shyə loʼ ayì, ndìʼ ndoŋsə Bol. Vəwenə tɨm ntɨm à wen ə̀ gàʼ la kə ghə̀ à dìʼ kəʼə wen a ntsèntə̀ ayì. ³² Andìʼ a lì, no ndò zɨmə̀ gàʼà tò kəwen kənyʉ̀ byìʼàndo nghoʼo viʼi nko kɨ̀ tè la və yì tsèntə̀ tsu ənè gho lo. ³³ Viʼi vətsenvə nyenə tò la Alèksandà kìʼ kənyʉ̀ əgàʼ byìʼàndo Vəjew ngàʼà la ghə̀ cho ə̀ tɨ̀mə a mbì. Alèksandà tsòʼsə̀ kəvu kə wen a kàŋ ə̀ nè la viʼi chɨmə, mù zìtə̀ əgàʼ ədìʼ la à ko yì zìtə̀ Vəjew nzìtə̀ ngəʼ aghèn, ³⁴ alì viʼi avenə nè yen ə̀ kɨ̀ la Alèksandà dìʼ wu Jus, vəwenə zìtə̀ sə tsèntə̀ zɨmə̀ a gɨ to la, “Altemis yì a vəghəŋ ə ghoʼsə̀ a Efesùs ə ŋaŋtə chò vənyìngòŋ no vətsèm!” Vəwenə faŋ ə̀ sə̀ zɨmə̀ tò a lì a tì vəhawà vəbò.

³⁵ Fa yì bàm, wìʼ a ghə̀ nyòʼò nyʉ̀ be tùʼmə̀ nə̀ ntə̀ʼ ayì nè, viʼi chìʼ la kùʼ, ghə̀ mù gàʼ à vəwenə la, “Viʼi vətsèm ə̀ kɨ la ghə̀ŋ viʼi Efesùs diʼ ntùʼmə̀ nə̀ ngə̀ŋ jɨ̀m Altemis, be tùʼmə̀ nə̀ ngùʼ yì a ghə̀ mfəŋə fa kàŋ a nse, vəghəŋ sə̀ ghoʼsə. ³⁶ No wìʼ muʼ ko zì ghə̀ tensə nyʉ̀ avenə. Ma sə gàʼà à ghə̀ŋ la ghə̀ŋ bwaʼsə tətyɨm tyəŋtə, kə wìʼ a dèmə nè kənyʉ̀ ke kwòʼtə̀, ³⁷ byìʼe ghə̀ŋ vì li nə̀ viʼi venə vəbò a shèn ko ndiʼ la vəwenə tsoŋ li kəfo fa vəghəŋ a ngə̀ŋ jɨ̀m ko telə Nyìngòŋ vəghəŋ. ³⁸ A sətsèn ndiʼ la Demetyòs wenə̀ viʼi shwèʼ wen kiʼ kənyʉ̀ əghàm wìʼ fa viʼi venə tsu, vəwenə lyɨ̀ wìʼ ayì ə̀ dyʉ̀ nə̀ wen a kəshi kə nsoʼ, byiʼ ando viʼi vi a soʼò nsoʼ ə vì tsu no mətsi ntsèm. ³⁹ Sətsèn ghə̀ŋ be ə kiʼi kənyʉ̀ ə chò nakènkə a ghə̀ŋ ə kəŋə, ghə̀ŋ ə dyʉ̀ nə̀ kəwenkə a ntsèntə̀ yì a viʼi ntə̀ʼ ə tisə̀ nyʉ̀ tsu, ⁴⁰ byìʼàndo kə sətsèn nè fʉ̀ la vəghəŋ ə səʼə li ngəʼ, kə ne mfànsə̀ no nànto. Kə a ndiʼ la wìʼ fa vəghəŋ ne taŋ ə layn fa nsoʼ ayì.” ⁴¹ Ghə̀ gàʼ a lì mù gàʼ la no ndò lu mpfwo.

Bol bwènə̀ dyʉ̀ a Macedonia bè chò dyʉ̀ a Glis

¹ Andìʼ ando ngəʼ yì me li, Bol dzàŋtə̀ viʼi vəbyɨməvə vi ə̀ gàʼ əgàʼ à vəwenə ətomsə nè la byɨmə vəwenə nto mù gàʼ à vəwenə la vəwenə faŋ tò a nkàyn. Ghə̀ gàʼ a lì lù dyʉ̀ a Macedonia. ² Ghə̀ jèʼ chò fa shyə ayì ziʼì dyʉ̀ nə̀ viʼi no vəghoʼo nè la byɨmə vəwenə nto mù chò dyʉ̀ zaʼa a Glis, ³ ə tsi tsu vəsàŋ vətaʼ. A sə ndiʼ ando ghə̀ mbaʼtə̀ ədyʉ̀ a Sylia, ghə̀ zhʉ la Vəjew mbaʼtə əzhwi wen, ghə̀ mù ghʉ̀ la ghə̀ a bwènə̀ dyʉ̀ chò ji fa Macedonia. ⁴ Ghə̀ njèʼè wenə Sobatel wàyn Ballùs fa Belì, nə̀ Alistakùs nə̀ Sekundùs a vəwenə nlu fa Tèsàlonikà nə̀ Gayòs a ghə̀ nlu fa Delbə̀, nə̀ Tychicùs, nə̀ Tlophimùs a vəwenə nlu fa loʼ Asìyà bènə̀ Timotì. ⁵ Andìʼ ando və nsə ndyʉ̀ a jèʼ ayì, viʼi venə dyʉ̀ a mbì sə kə̀ʼtə̀ yès a ntə̀ʼ Tuwas. ⁶ Yès dyʉ̀ zaʼa a Fìlìbày. Mətsi mì a və nzhɨ kəbayn kènə̀ fəshɨ̀ŋ fə tsu ne chò, yès kwen a nkànuʼ ə̀ lyɨ̀ mətsì ntàyn əjèʼ kwetə vəwenə a Tuwas, yo vəwenə tsi tsu ə woŋ mpfen.

Bol dyʉ̀ kənchiʼ bàm kə ghayn wen a Tuwas

⁷ A nè sə ndiʼ a kəlyɨŋ kə zhʉ mpfwomə a mbì kətsi a woŋ, yès tsèntə̀ əzhɨ, Bol zìtə̀ sə ziʼì viʼi, ə̀ ziʼi tò ziʼi ə zaʼa a ntìntìn nəntʉʼʉ byìʼàndo tʉʼ ndiʼ layn ghə̀ lu. ⁸ Andìʼ a tì ngə̀ŋ kàŋ yì a yès ntsèntə̀ tsu, nkɨsə ndìʼ tsu no səghoʼo. ⁹ Wàyndyə nkùŋ tsen kuʼ ə̀ ŋwʉʼʉ a chʉ wundù, zhiʼ wen diʼ Eutychus. Bol sə nziʼi, mbəynsə ku wen, ghə̀ bʉnə alə̀ ə lù fa tsu ə̀ shiʼi fə̀ŋ a nse. Viʼi shiʼi ə̀ tsòʼsə̀ wen sə lye mu ghə̀ pfʉ li. ¹⁰ Bol shìʼi ə̀ dyʉ̀ làŋtə ə̀ tsòʼsə̀ wen ə̀ gàʼ la, “Kə ghə̀ŋ be a dì, ghə̀ bò diʼ tò to.” ¹¹ Fa yì a bàm Bol wenə̀ viʼi wen bwènə̀ kuʼ a tì ngə̀ŋ yì ə̀ tsèntə̀ zhɨ ntaʼ Bobo. Bol be zìtə̀ sə ziʼì vəwenə tò ziʼi tʉʼ kaʼa layn ghə̀ mù lù. ¹² Vəwenə lyɨ̀ wàyndyə nkùŋ yì, wenə̀ vəwenə pfwo, ghə̀ bò diʼ tò to. Kənyʉ̀ akì nè tətyɨm tə vəwenə tə mu zhʉtə no a nkàyn.

Bol lù fà Tuwas ə̀ dyʉ̀ a Miletùs

¹³ Yès lù kwèn a nkànuʼ ə̀ dyʉ̀ a mbì a Assos, andiʼ kəshi a yès ndiʼ lyɨ̀ Bol fa tsu. Ghə̀ ngàʼa la yès ne a lì byìʼàndo ghə̀ nlù dyʉ̀ tsu fa ji. ¹⁴ Ghə̀ nè vì yèn yès tsu, yo vəwenə kwen a nkànuʼ ə̀ tɨm ə̀ dyʉ̀ a ntə̀ʼ Mitìlìn. ¹⁵ Yes dyʉ̀ zaʼa tsu bè kwèn a nkànuʼ ə̀ jèʼ no alə̀, a nè sə ndiʼ a kənkùmtə̀ kə kətsi, yès chò loʼ Nyìngòŋ. Tʉʼ nè be sə layn, yès kwen a loʼ Samòs. A bè sə ndiʼ a kənkùmtə̀ kə kətsi, yès dyʉ̀ zaʼa a ntə̀ʼ Miletùs. ¹⁶ Andìʼ a lì mu Bol ghʉ li la yì ko chò ji fa Efesùs byìʼàndo ghə̀ nko kòŋ əle zhʉ a loʼ Asìyà. Ghə̀ nlɨfə a lì ando ghə̀ kəŋə əjèʼ kwen a Jelusalèm mibu kətsi kə Bentekòs kə vi kwʉ̀ʼ.

Bol gàʼ kənchiʼ bàm kə gàʼ à vəchəʼ a Efesùs

¹⁷ Andìʼ ando Bol ndìʼ a Miletùs, ghə̀ tɨm ntɨm à vəchəʼ və viʼi vəbyɨməvə a Efesùs la vəwenə vì ə̀ yenə wen. ¹⁸ Vəwenə nè vì ghə̀ gàʼ à vəwenə la, Ghə̀ŋ kɨ li ando mà ntsi bè shwèʼ à ghə̀ŋ a ntìntìn tò fa mbì kətsì ando mà mvi a loʼ Asìyà. ¹⁹ No tè ando Vəjew vətsenvə mbaʼtə̀ nyʉ̀ byɨvə byìʼì mò, be ku ngəʼ à mò nè la mà ndì. Mà tə nè shwèʼ ə ghomə to nə̀ wù shwèʼ Bobo be gumlə̀ viʼi tò məzhʉ̀ ntsèm. ²⁰ Ghə̀ŋ ə kɨ la ma ko tə sə nziʼì ghə̀ŋ a ntìntìn viʼi ko à ghə̀ŋ a aloʼ ə̀ lyòmtə̀ no tè kənyʉ̀ kə tyetəkə kətsenkə a kə nzì kə gyàmtə̀ ghə̀ŋ. ²¹ Mà tə mpfàntə̀ Vəjew wenə̀ viʼi tɨm la vəwenə kwitə tətyɨm tə vəwenə fà vəwenə mbyɨsə ə̀ bwènə̀ vì à Nyìngòŋ, ə̀ byɨmə à Bobo vəghəŋ Yesò Klistò.

²² Mà dyʉ̀ a Jelusalèm byìʼàndo Kəzhwì kə ŋwòʼəkə nkə̀ŋ la mà dyʉ̀ tsu ko ndiʼ la, mà kɨ la a ndyʉ̀ ə fʉ̀ gho nə̀ mò tsu lo, ²³ alì kənyʉ̀ a mà nkɨ dìʼ tò la ando Kəzhwì kə ŋwòʼəkə diʼì li me à mò no a ntə̀ʼ ko a mà chò fa tsu, la mà dìʼ wù mfɨŋ ngəʼsə be kə̀ʼtə̀ mò tsu. ²⁴ A kòŋ à cho tè ghò nə̀ mò, mà diʼi myètə shwèʼ yi a Bobo Yesò tə kù la mà ə nè. Shyèʼ ayi diʼ la mà shə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ byìʼì boŋə tyɨmə a Nyìngòŋ kìʼ a viʼi.

²⁵ Ghə̀ŋ kɨ li la mà tə njèʼè fà ghə̀ŋ a ntìntìn shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ byìʼì kəshi kə fòn Nyìngòŋ. Ma sə gàʼà à ghə̀ŋ luwèn la ghə̀ŋ ko lu be yen mo no mpfen. ²⁶ Mà gàʼà nəmwèʼè à ghə̀ŋ layn ghèn la, wìʼ fà ghə̀ŋ sətsèn be lè jì ko à be à ndiʼ nsoʼ ghom, ²⁷ byìʼàndo ma ko tə lyòmtə̀ kənyʉ̀ fa ghə̀ŋ byìʼì kənyʉ̀ kì a Nyìngòŋ ə baʼtə̀ ənè. ²⁸ Ghə̀ŋ ntùʼmə̀ nə̀ təwen təŋtə bè tùʼmə̀ nə̀ viʼi vi a Kəzhwì kə ŋwòʼəkə ghʉ li à ghə̀ŋ a ti. Ghə̀ŋ ndiʼ ntùʼmə̀sə ntsèntə̀ viʼi vəbyɨməvə Nyìngòŋ a ghə̀ nè à sə diʼ ntsèntə̀ viʼi wen ə chò fa pfʉ Wàyn wen. ²⁹ Mà kɨ li la ma lù no a zhʉ kò viʼi vì ə̀ kwèn à ghə̀ŋ a ntìntìn to nə̀ nyamsə bo ə sàs viʼi vəbyɨməvə avenə, ³⁰ Zhʉ ne vì a viʼi ne fʉ̀ tò fà ghə̀ŋ a ntìntìn nzhò ndzɨ̀ŋsə, gùfə̀ viʼi vəbyɨməvə la və dzɨ̀mtə̀ vəwenə. ³¹ Ghə̀ŋ ntùʼmə̀ lì be kwòʼtə̀ ando mà tə nziʼì ghə̀ŋ nə̀nchwì bènə̀ nəntʉʼʉ a tì ngwʉ̀ʼsə sènsə sətaʼ nə̀ məshɨ à mò ashɨ la ghə̀ŋ tuʼù kɨ̀ Nyìngòŋ.

³² A nə̀ luwèn mà ku li ghə̀ŋ a kəvu Nyìngòŋ nə̀ Ntɨm jùŋ byìʼì boŋə tyɨmə wen, a ghə̀ kiʼì à viʼi a ntùʼmə̀ nə̀ ghə̀ŋ. Nyìngòŋ a ngyàmtə̀ ghə̀ŋ, bwaʼsə̀ ghə̀ŋ nə̀ fo jùŋvə vi a ghə̀ ghʉ̀ tò à viʼi wen no vətsèm. ³³ Mà nko tɨmə̀ shɨ̀m ko wìʼ kò ndisə wen. ³⁴ Nkàntə̀ ghə̀ŋ ə kɨ la no ghò yì a yo viʼi vwomə tə nkiʼ dìʼ mu à tə shwèʼ tò mò nə̀ avu à ghomə. ³⁵ Ma diʼì li à ghə̀ŋ tò a jisə a jisə la ghə̀ŋ diʼi nshwèʼè nə̀ kədyoʼkə to nə̀ mò ndi vəghəŋ ngyàmtə̀ viʼi a və bwaʼa. Vəghəŋ sə ngyàmtə̀ a lì, vəghəŋ nkwòʼtə̀ kənyʉ̀ kì a Bobo vəghəŋ Yesò ngaʼà tò nkàntə̀ wen la, Saŋlə diʼ à wìʼ yì a ghə̀ ku chò ando ghə̀ diʼ à wìʼ yì a ghə̀ shi tò shi.

³⁶ Bol nè gàʼ mwètə̀, wenə̀ vəwenə shiʼi à vəwenə a nchiʼsə alwi ə̀ jɨ̀m. ³⁷ Vəwenə zìtə̀ no vətsèm sə dì bwamtə wen gàʼà la ghə̀ jèʼ to a nkàyn. ³⁸ Vəwenə ngàʼà tè a lì ko vəwenə lu nsaŋlə̀ byìʼì kənyʉ̀ kì a ghə̀ ngaʼà la vəwenə ko be lu yenə wen. Vəwenə lyɨ̀ wen ə̀ dyʉ̀ wè a nkànuʼ.

Bol dyʉ̀ a Jelusalèm

¹ Yès ghʉsə viʼi Efesùs vi ə̀ dyàŋ dyʉ̀ tò fəchìʼ a ntə̀ʼ Cos. Tʉʼ layn, yès dyʉ̀ a ntə̀ʼ Lodes, nè lù fà tsu ə̀ dyʉ̀ a ntə̀ʼ Batalà. ² Andìʼ ando yès ndìʼ tsu, yès yen kəbaŋ kə a mù a kə ndyʉ̀ a loʼ Fònisiya ə kwèn tsu ə lù. ³ Yès nè jèʼ no alə̀ dyʉ̀ zaʼa a kəshi kətsenkə sə ki dyʉ̀sə̀ yèn loʼ Saybùs, alì shiʼi ə̀ dyʉ̀ jì fa loʼ Sylia. Kəbaŋ kə a mù akì kə vì tɨ̀mə a ntə̀ʼ Tayà andiʼ kəshi a və ndiʼ shìsə̀ fo tsu, yès mù fʉ̀ tsu. ⁴ Andìʼ tsu, yès kəŋ ə̀ yèn viʼi vəbyɨməvə vətsenvə tsu yo vəwenə tsi mətsi sòmbo. Kəzhwì kə ŋwòʼəkə nè vəwenə shə̀ʼtə̀ à Bol la kə ko bòŋ la ghə̀ be dyʉ̀ a Jelusalèm. ⁵ Andìʼ ando yès ntsìtə li kwʉ̀ʼ, mù sə kəŋə əlù, vəwenə fʉ̀kə̀ no vətsèm wenə̀ ki vəwenə nə̀ vunə ə̀ vì ətensə yes a chʉ̀ a mù, yo vəwenə gwʉ̀ʼtə alwi yo vəwenə tsu ə̀ jɨ̀m. ⁶ Yo vəwenə nè tòŋtə mè yès kwen a kəbaŋ kə a mù ə̀ lù, vəwenə mù bwènə̀ sə pfwo.

⁷ Yès lù fa ntə̀ʼ Tayà ə̀ jèʼ tò alə̀ ə̀ dyʉ̀ fʉ̀ a ntə̀ʼ Bolemyas ə̀ ghayntə viʼi vəbyɨməvə vətsenvə tsu yo vəwenə tsi ⁸ Tʉʼ lan, yès lù dyʉ̀ a Sisalìyà ə̀ dyʉ̀ kwèn a ngə̀ŋ wutsen a ghə̀ nshə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ Nyìngòŋ, zhiʼ wen diʼ Filib bè tsì tsu. Ghə̀ ndìʼ wìʼ muʼ fa ntìntìn viʼi vyi a və ntsuʼù a Jelusalèm lì. ⁹ Ghə̀ nkìʼ vunə ki wen vəkàʼ kò andìʼ la vəwenə tɨmə làmkə. Vəwenə nshə̀ʼtə̀ dyʉ̀ nə̀ gaʼa Nyìngòŋ.

¹⁰ Yes tsìtə tsu no mətsi alə̀. Nshə̀ʼtə̀ ghoʼo tsen lù fa Judiyà ə̀ vì tsu, zhiʼ wen diʼ Agabus. ¹¹ Ghə̀ vì shì kətəŋ kə Bol ə̀ kwìʼ aghʉ wen nə̀ avu wen tsu tò fà wen a ngə̀ŋ ə̀ gàʼ la, “Kəzhwì kə ŋwòʼəkə gàʼ la, a lè ando Vəjew vi a və diʼì a Jelusalèm ne kwiʼ wìʼ yì a ghə̀ kiʼì kətəŋ kènkə ə ku wen à tɨmə.”

¹² Yo viʼi vyi a və ndiʼì tsu nè zhʉ̀ kənyʉ̀ akènkə ə̀ sènsə Bol la kə ghə̀ be à kùʼ a Jelusalèm, ¹³ alì Bol bwènsə̀ gàʼ la, “Ghə̀ŋ ə nè ghò lə̀? Byìʼì ghò a ghə̀ŋ ə ku ngəʼ à mò a tyɨm a? Mà ko kə̀ʼtə̀ ə və kwiʼ mò tò kwiʼi a Jelusalèm, mà kə̀ʼtə̀ əpfʉ tè pfʉ byìʼì Bobo Yesò.”

¹⁴ Yès yen mè la yès zì kò yès ə lə̀ kwitə kwòʼtə̀ wen mù ghʉsə ə̀ gàʼ la, “A nè nchò tè ghò nə̀ wù, kə nchò ando Bobo kəŋə.”

¹⁵ Yès bè tsìtə tsu mù bàʼtə fo vyesə ə̀ lù kùʼ a Jelusalèm. ¹⁶ Yo viʼi vəbyɨməvə vətsenvə ndyʉ̀ tsu a muʼu mù və lù fa Sisalìyà. Vəwenə lyɨ̀ yès yo vəwenə dyʉ̀ tsì a ngə̀ŋ wù Saybùs tsen, zhiʼ wen diʼ Mnasòn, a andiʼì wu byɨmə no fà kəghaf.

Bol dyʉ̀ ghayntə Jems

¹⁷ Yès dyʉ̀ zaʼa a Jelusalèm, viʼi vəbyɨməvə shisə yes tsu nə̀ saŋlə ghə̀. ¹⁸ Tʉʼ layn, yo və Bol dyʉ̀ yèn Jems ali vəchəʼ və viʼi və byɨməvə. ¹⁹ Bol toŋtə vəwenə ə̀ shə̀ʼtə̀ no nyʉ̀ tsèm a Nyìngòŋ ə ne à viʼi tɨm əchò fà wen a shwèʼ. ²⁰ Vəwenə zhʉ nyʉ̀ avenə sə ghoʼsə̀ Nyìngòŋ mù gàʼ à Bol la, “wu zi wu yen la ngwaʼ və Jus a və zi ko və lu taŋ əbyɨmə li be ghʉ soʼ Mosìs no nkayn. ²¹ Və shəʼtə̀ li à vəwenə la wu ziʼì Vəjew a və tsi a təloʼ tə tɨm la kə vəwenə nghʉ təsoʼ tì a Mosìs ə vì nə̀ təwentə, mbe shə̀ʼtə̀ la wù gàʼà la kə vəwenə a nshyə ndyə̀ tə vunə vəwenə, la wù tensə̀ nyʉ̀ vyi a ntsìnə̀ Vəjew ə kəŋə. ²² Vəwenə a zhʉ la wù vi li. Yès zì yès nè ale? ²³ Viʼi diʼ a shə̀ vəkàʼ a və ghʉ li kənyʉ̀ a məkàyn wenə̀ və Nyìngòŋ. Ne tò kənyʉ̀ a yès a gàʼ la wù ne ²⁴ Wù a lyɨ̀ vəwenə wenə̀ və wenə dyʉ̀ shʉ̀ təwen təŋtə ndi nlaynə a shɨ Nyìngòŋ, wù loʼ no ghò yì a vəwenə ndiʼ lòʼ ndi və kom tʉ vəwenə. Wù sətsèn nè a lì, və à yèn nəmwèʼè la no tè ghò a və tə ngàʼà byìʼì wù dìʼi ndzɨ̀ŋ byìʼàndo no nkàntə̀ wù ə̀ ghʉ soʼ Mosìs. ²⁵ Yes ntɨm li ŋwàʼlə̀ à viʼi tɨm vi a və sə diʼ viʼi vəbyɨməvə la, yès ghʉ li la kə wìʼ fà tsu a nzhɨ kəfo a kə sə diʼ mu və moʼò li a nə̀ kəku à vənyìngòŋ, bè gàʼ la kə vəwenə a nlo mənlyuŋ kò pfiʼ nyàm a və sɨŋsə̀ sɨŋsə, bènə̀ la kə wìʼ fa tsu lù tsì nə̀ wùwì kò nə̀ wulɨm a ko diʼ ghə̀ wen.”

²⁶ Tʉʼ layn, Bol lyɨ̀ viʼi a vyi wenə̀ vəwenə dyʉ̀ shʉ̀ təwen tə vəwenə, ghə̀ mù lù dyʉ̀ kwèn a ngə̀ŋ Nyìngòŋ ə̀ shə̀ʼtə̀ mətsi mì a vəwenə ndìʼi ne mwètə̀ ə shʉ̀ təwen tə vəwenə, bè shə̀ʼtə̀ zhʉ yi a no ndò fà vəwenə a ntìntìn ndiʼ ne ku kəku kə wen ando soʼ ndìʼì.

Viʼi Lum ghaʼ Bol a ngə̀ŋ Nyìngòŋ

²⁷ Andìʼ ando mətsi a mì sòmbo nsə mè dyʉ̀, Vəjew vətsenvə mu lù fa loʼ Asìyà yen Bol a ngə̀ŋ Nyìngòŋ ə̀ nè ngəʼ zìtə̀ a tì nòyn viʼi vi, vəwenə ghaʼ Bol, ²⁸ mù sə zɨmə gàʼà la, “Wo viʼi Islel, ghə̀ŋ gyàmtə̀! Ghèn dìʼ wìʼ yì a ghə̀ jèʼè ziʼì nyʉ̀ byɨvə byìʼì viʼi Islel nə̀ soʼ Mosìs bènə̀ ngə̀ŋ Nyìngòŋ ghèn. A sə diʼ luwèn, ghə̀ be nlyɨ̀ viʼi tɨm ə̀ nkwen wenə̀ vəwenə a ngə̀ŋ Nyìngòŋ, sə mbyɨ shi nè la kə və ndiʼ ŋwoʼo.” ²⁹ Vəwenə ngàʼà a lì byìʼ ando vəwenə nyen li Bol a tì ntə̀ʼ wenə̀ wù Efesùs tsen a və ndzàŋə̀ wen nə̀ Tlophimùs mù sə̀ kwòʼò tò la Bol lyɨ̀ li wen, wenə̀ wen nkwen a tì ngə̀ŋ Nyìngòŋ. ³⁰ Ngəʼ mù zì tò shì tsèm a ntə̀ʼ, viʼi shen ə̀ dyʉ̀ ghaʼ Bol ə̀ gùf fʉ̀ nə̀ wen fa tì ngə̀ŋ Nyìngòŋ ə̀ chiʼtə təchʉ̀ ti. ³¹ A nè sə ndiʼ ando nòyn ayi ə̀ mwòmsə əzhwi Bol, və tɨm la və dyʉ̀ ə̀ shə̀ʼtə̀ à kətʉ kə vəsugyèʼ kə ghoʼokə viʼi Lum la Jelusalèm lɨmə la bèm. ³² Ghə̀ nè zhʉ̀ kənyʉ̀ akì no a zhʉ̀ kò, ə̀ lyɨ̀ vəsugyèʼ bènə̀ tʉtʉ vəsugyèʼ vətsenvə, wenə̀ vəwenə shen shìʼi a kəshi ayì. Viʼi a vyi nè yèn wen tò yenə wenə̀ vəsugyèʼ kò vəwenə bè kùm kəvu a wèn Bol. ³³ Kətʉ kə vəsugyèʼ akì dyʉ̀ à Bol ə̀ gàʼ və ghaʼ wen ə̀ kwìʼi wen nə̀ mpfɨŋsə səbò. Ghə̀ mù bèm à viʼi a vyi la, “Wìʼ ghèn dìʼ ndo? Ghə̀ nè ghò?” ³⁴ Viʼi vətsenvə fa tì nòyn ayì sə zɨmə̀ kənyʉ̀ kə mùʼ, vətsenvə zɨmə̀ gàʼà kə kədyàŋ kə. Kətʉ kə vəsugyèʼ kə ghoʼokə kì yen la kəmfɨŋmə̀ kə diʼ no nànto kò a ndiʼ la ghə̀ zì ghə̀ kɨ la à chò ghò lo. Ghə̀ mù gàʼ la vəsugyèʼ vi lyɨ Bol ə̀ kùʼ nə̀ wen a kəbəŋ vəsugyèʼ. ³⁵ Vəwenə jèʼ ə̀ dyʉ̀ zaʼa a nsəʼsə əkuʼ a kəbəŋ ayì ə̀ tsòʼsə̀ Bol byìʼàndo nòyn a ghə̀ mvì fa bàm mbyɨfə, ³⁶ zɨmə gàʼà tò la, “Və zhwi wen!”

Bol mwòmsə̀ əgàʼ ndi gyàmtə̀ wen ə wen

³⁷ Andìʼ ando və nsə kəŋə əkwen nə̀ Bol a kəbəŋ vəsugyèʼ, ghə̀ bèm à kətʉ kə vəsugyèʼ akì la, “A mà lè zì mà gàʼ kənyʉ̀ à wù a?” Ghə̀ bwènsə̀ gàʼ la, “Wu gaʼa gàʼà Glis a? Gaʼa. ³⁸ Wù lì ko diʼ wù Ijìb yì a ghə̀ nzìtə ngəʼ a shèn ə̀ gùf viʼi à wen a bàm ə zaʼa a nkamsə səkàʼ ə̀ dyʉ̀ nə̀ vəwenə a nse zɨm la vəwenə mfʉ̀ zhwilə̀ viʼi lì.” ³⁹ Bol bwènsə̀ à wen la, “Mà dìʼ wu Jus, mu və mbwì mo a ntə̀ʼ Talsus a loʼ Silisiyà. Mà dìʼ alə̀ mu mà fʉ̀ fa ntə̀ʼ to. Mà lonə la wù ku mo nə̀ jì mà gàʼ à viʼi venə.” ⁴⁰ Kətʉ kə vəsugyèʼ kì ku ji, Bol tɨmə a nsəʼsə əkuʼ a kəbəŋ ayì ə chìʼ viʼi nə̀ kəvu kəwenkə. Vəwenə nè chɨmə mè no a zhʉ̀ kò, ghə̀ gàʼ à vəwenə a gaʼà Hibùlù la:

¹ “Vəlèmə̀ vwomə, nə̀ vətìʼ vwomə, ghə̀ŋ zhʉtə kənyʉ̀ a ma ti a ghə̀ŋ a shɨ əgàʼ ndi gyàmtə̀ wen ə ghom a.” ² Vəwenə nè zhʉ̀ ando ghə̀ ngàʼà gaʼa Hibùlù, vəwenə chiʼ ədyʉ̀ tò la kùʼ. Bol gàʼ la:

³ “Mà dìʼ alə̀, diʼ wu Jus, mu və mbwì mo a Talsus, a loʼ Silisiyà, mà kwi ə kuʼ tò a ntə̀ʼ a shə̀, ndìʼsə̀ ghom ndìʼ Gamalè. Ghə̀ ndìʼsə̀ li mò nə̀ təsoʼ tə vətìʼ və vəghəŋ və mbì no tətsèm. Kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ kə sə̀ lɨ̀mə̀ à mo a wèn tò ndə̀ŋndəŋ ando kə be lɨ̀mə̀ à ghə̀ŋ a təwèn layn. ⁴ Mà nyàblə̀ nə̀ viʼi vəbyɨməvə a və ndzɨ̀mtə̀ Jì fi ghèn a no nkàntə̀ mò ə jèʼè fa tsu layn lə̀, ə̀ zhwilə vətsenvə. Mà nghaʼtə lʉmə nə̀ ki shwìnə̀ a mfɨŋ. ⁵ Kətʉ kə tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ nə̀ vəchəʼ və loʼ no vətsèm zì və tɨmə a nə̀ viʼi və yenəvə a nyʉ̀ venə a ma gàʼà lə̀. Vəwenə nyòʼò li vəŋwàʼlə̀, ə̀ kù kədyòʼ à mò gàʼà la mà dyʉ̀ ə̀ kù à vəlèmə̀ vwomə Vəjew a ntə̀ʼ Damaskus ə̀ ghaʼtə viʼi vyi a və ndzɨ̀mtə̀ Jì fi aghèn ə̀ vì nə̀ vəwenə a Jelusalèm ndi və ku ngəʼ à vəwenə.

Bol shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kì a kə ncho mibu ghə̀ sə diʼ wu byɨmə

⁶ “Andìʼ ando mà njèʼè nè sə mboʼsə̀ dyʉ̀ a Damaskus, bayn tsenghə bvʉ̀tə̀ fʉ̀ fa kàŋ ə̀ bàŋ a kəshi a mà ndiʼì tsu a ntìntìn nə̀nchwì. ⁷ Mà fəŋ a nse ə̀ zhʉ̀ ando wìʼ toŋtə̀ mò ə ngaʼ la, ‘Saul, Saul, wù tsuʼu kəghʉ komkə alə̀ byìʼì ghò?’ ⁸ Mà bèm à wen la, ‘A dìʼ wu ndo a Bobo?’ Ghə̀ bwènsə̀ la, ‘A dìʼ mo Yesò ə wù Nazalèt yì a wu tsuʼ a ghʉ wen lì.’ ⁹ Viʼi vi a yo vəwenə njèʼè a muʼu yen li bayn ayi alì kò vəwenə lù zhʉ̀ kənyʉ̀ kì a və ngàʼà à mo. ¹⁰ Ma mù bèm à wen la, ‘Mà lè zì mà ne no ghò luwèn a Bobo?’ Ghə̀ gàʼ la, ‘Lù kwen ə̀ dyʉ̀ a tì ntə̀ʼ Damaskus, a və a shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kì a Nyìngòŋ ə kəŋə la wù ne.’ ¹¹ Bayn ayi ə̀ ne li kò ma be nyenə shi, viʼi vi a yo vəwenə njèʼè a muʼu ghaʼ mo fa kwoŋ ə̀ gùftə̀ kwèn nə̀ mò a Damaskus.

¹² “Wutsen ntsi tsu gumlə̀ Nyìngòŋ be tsi ando soʼ vəghəŋ ə kəŋə, Vəjew no vətsèm ngumlə̀ wen, zhiʼ wen ndìʼ Ananyàs. ¹³ Ghə̀ vì tɨ̀mə à mò a mbyɨ̀ ə̀ gàʼ à mò la, ‘Lèmə̀ ghom Saul, bwènsə̀ nyenə shi!’ Tò a zhʉ ayì ashɨ ghomə bòʼkə̀, mà ki ə̀ yèn wen. ¹⁴ Ghə̀ gàʼ à mò la, ‘Nyìngòŋ yì a vətìʼ və vəghəŋ nlù sə gumlə̀ lì, ə tsuʼ li wù la wù kɨ kənyʉ̀ a ghə̀ kəŋə la wù nè be yen ə̀ kɨ wù kənyʉ̀ kə tɨmə kə yì a ghə̀ shwèʼè à wen, bè zhʉ̀ ando ghə̀ gàʼà à wù fà wen a ngə̀ŋ, ¹⁵ byìʼ ando wù a nti a nə̀ wuyenə à wen, be nshə̀ʼtə̀ nyʉ̀ vyi a wù zhʉ li be nyen fa wu a ngə̀ŋ à viʼi vətsèm. ¹⁶ Luwèn lə̀, kə be a zhwi zhʉ, lu shì mu ə̀ sènsə Bobo la ghə̀ lyesə nyʉ̀ byɨvə wù.’

Bol shə̀ʼtə̀ ando Bobo ntɨmə wen à viʼi tɨm

¹⁷ “Mà bwènə̀ dyʉ̀ a Jelusalèm ə̀ dyʉ̀ a ngə̀ŋ Nyìngòŋ sə njɨ̀mə̀, kənyʉ̀ kə fʉ̀ a mò a kə̀ʼ sə a tsi jòm. ¹⁸ Ma yen Bobo, ghə̀ gàʼà gàʼ à mò la, ‘Zàŋsə̀ lù fʉ̀ fà Jelusalèm a shə̀ byìʼàndo viʼi avenə ko byɨmə kənyʉ̀ a wù gàʼà byìʼì mò.’ ¹⁹ Ma bwènsə̀ gàʼ à wen la, ‘Bobo, vəwenə kɨ li nəmwèʼè la no nkàntə̀ mò tə njèʼè fà a loʼ ntsèntə̀sə ghaʼtə̀ viʼi vyi a və byɨmə à wù dyʉ̀ shwìntə̀ a mfɨŋ be ghòmə̀. ²⁰ Andìʼ ando və nzhwi Stifèn ando ghə̀ nti a nə̀ wuyenə byìʼì wù, nkàntə̀ mò ndìʼ tsu tomsə̀ la və zhwi wen. A ntùʼmə̀ nə̀ mò tùʼmə̀ nə̀ gwʉ̀nə̀ viʼi vyi a və nzhwi wen.’ ²¹ Bobo bè gàʼ à mò tò la, ‘Lu, byìʼàndo ma tɨm wù no kəghaf à viʼi tɨm.’”

²² Bol ngàʼà a lì, vəwenə zhʉtə̀ tò zhʉ̀tə. Ghə̀ nè gàʼ ə̀ zaʼa kəlyɨŋ kènkə, vəwenə zìtə̀ sə̀ zɨmə̀ no a gɨsə sə̀ tosə gàʼà la, “Ghə̀ŋ zhwi kəfo akènkə ə̀ màʼà dyʉ̀! Ghə̀ ko kwʉ̀ʼ əndiʼ.” ²³ Vəwenə sə nzɨmə̀, ə̀ tsùʼtə ghʉnə vəwenə vətsenvə sə bvɨ̀ŋə̀ a kàŋ, ŋwàʼà kəbyìʼ waŋ ə kuʼsə a kàŋ. ²⁴ Kətʉ kə vəsugyèʼ kì gàʼ və lyɨ̀ Bol ə̀ kwen ə̀ dyʉ̀ nə̀ wen a tì kəbə̀ŋ kə vəsugyèʼ kì ə̀ ghòm wen no nkàyn ndi ghə̀ shə̀ʼtə̀ la Vəjew venə zɨmə gàʼà nyʉ̀ venə alə̀ byìʼì wen byìʼì ghò lo. ²⁵ Andìʼ ando və nkwìʼi wen mù sə kəŋə ə nghòmə̀, ghə̀ bèm à kətʉ kə vəsugyèʼ kətsenkə a kə nti boʼsə wen la, “Soʼ lè byɨmə la və ghom wù Lum kènla və soʼ li wen əyen la ghə̀ byɨsə li kənyʉ̀ lo?”

²⁶ Kətʉ kə vəsugyèʼ akì nè zhʉ̀ kənyʉ̀ akènkə ə̀ dyʉ̀ bèm à kətʉ kə vəsugyèʼ kə ghoʼo kə kì la, “Wù kəŋə ə mwòmsə gho? Wìʼ ghèn dìʼ alə̀ diʼ wù Lum.”

²⁷ Kətʉ kə vəsugyèʼ kə ghoʼokə akì dyʉ̀ yèn Bol ə̀ bèm à wen la, “shə̀ʼtə̀ à mò, la wù bè dìʼ wù Lum lo.” Bol bwènsə̀ la yì dìʼ wù Lum.

²⁸ Kətʉ kə vəsugyèʼ akì gàʼ la yi nlòʼò ko no ghoʼo mibu ndiʼ wù Lum, alì Bol gàʼ la, “Mà dìʼ wù Lum fà bwi.”

²⁹ Ando ghə̀ ngàʼa a lì no a zhʉ̀ kò, viʼi vyi a və kəŋə ə ghòmə wen, zìtə̀ sə kòytə̀ a bàm. Fàynə vì à kətʉ kə vəsugyèʼ kì ando ghə̀ nzhʉ la Bol dìʼ wù Lum mu ghə̀ be kwìʼi wen nə̀ mpfɨŋsə.

³⁰ Tʉʼ lan, kətʉ kə vəsugyèʼ kə ghoʼokə kì gàʼ la və zatə wen, be gàʼ la tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ bènə̀ viʼi soʼò nsoʼsə vì tsèntə̀ byìʼàndo ghə̀ nkəŋə əzhʉ la Vəjew ə ghàmə̀ Bol byìʼì ghò lo. Vəwenə vì ghə̀ mù gàʼ la Bol cho ə̀ tɨmə a mbì ntsèntə̀ ayì.

Və vì nə̀ Bol a kəbòʼ kə nsoʼ

¹ Bol ki dyʉ̀sə̀ nə̀ viʼi vi a ntsèntə̀ ayì ə̀ gàʼ à vəwenə la, “Vəlèmə̀ vwomə, mà ko kwòʼò kwoʼ la ntsìnə̀ yì a mà tsi a shɨ Nyìngòŋ ə zaʼa fa layn dìʼ ale lo. Mà kɨ la ghə̀ dìʼ to nkàyn” ² Ananyàs a ndiʼì kətʉ kə vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ gàʼ à viʼi vyi a və nti boʼsə Bol lì la vəwenə ghom kəvu à wen a chʉ̀. ³ Bol gàʼ à wen la, “Nyìngòŋ be lu ghòm wù ndə̀ŋndəŋ, wù fəfə kə̀ʼə̀ a nə̀ wen ə ngə̀ŋ a və zuʼu! Wù ŋwʉʼ a fì gàʼà la və soʼ mò ando soʼ ə kəŋə, be kwàʼà soʼ ayi tò nkàyntə̀ wù, əgàʼ la və ghom ə chʉ̀ ghomə.”

⁴ Viʼi vi a və nti boʼsə Bol gàʼ à wen la, “Wù telə̀ kətʉ kə vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ lo?”

⁵ Bol bwènsə̀ gàʼ à vəwenə la, “Vəlèmə̀ vwomə, mà ko yì kɨ̀ la ghə̀ dìʼ alə̀, diʼ kətʉ kə vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ. Mà tu yi kɨ, mu mà ko yì tè wen byìʼàndo və nyòʼò li a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la, ‘Kə wìʼ lù tè wìʼ a ghə̀ soʼo viʼi wen.’”

⁶ A sə ndiʼ ando Bol nyen li la fa ntìntìn viʼi a və ndìʼ a ntsèntə̀ ayì, vətsenvə ndìʼ Və Falàsi, vətsenvə diʼ Vəsadùsis, ghə̀ mù zɨ̀mə no a gɨ to la, “Vəlèmə̀ vwomə, mà dìʼ alə̀ diʼ wu Falàsi, mu vətìʼ vwomə bè ndìʼ tò Və Falàsi. Və soʼo mò a shèn luwèn byìʼàndo mà byɨmə la Nyìngòŋ lu nè viʼi lu fà pfʉ.”

⁷ Ghə̀ nè gàʼ nyʉ̀ avenə no a zhʉ̀ kò ntaŋ zìtə̀, kəngə̀sə̀ kə bè mù sə̀ diʼ a ntìntìn Və Falàsi bènə̀ Vəsadùsis, ⁸ byìʼàndo Vəsadùsis nko byɨmə la viʼi lu lù fà pfʉ, la kəfo kətsenkə ko diʼ a nə̀ ntsɨŋsə ngə̀ŋ Nyìngòŋ ko a nə̀ kəzhwì, alì Və Falàsi mbyɨmə̀ a nyʉ̀ avenə no tsèm. ⁹ Təzɨmə tə sə gàʼà dyʉ̀ tò nə̀ mbì. Ndìʼsə̀ sə təsoʼ sətsensə a andìʼ viʼi nòyn Və Falàsi mù lù tɨ̀mə sə taŋmə̀ no nə̀ kədyòʼ kə gàʼà la, “Yès ko yèn kənyʉ̀ kə byɨkə kì à wìʼ ghèn ne. A zì a ndiʼ mu à gàʼ kəzhwì kò ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ tsen à wen!.”

¹⁰ Kətʉ kə vəsugyèʼ kə ghoʼo kə kì yen la ntaŋ sə to dyʉ̀ tò nə̀ mbì ghə̀ sə̀ fànə̀ la viʼi a vyi a sàtə Bol tò a kiʼ a kiʼ, ghə̀ gàʼ à vəsugyèʼ vəwen la və shiʼi ə̀ dyʉ̀ lyɨ̀ Bol fʉ̀ nə̀ wen fa tì nòyn ayì ə̀ kwèn nə̀ wen a tì kəbə̀ŋ kə vəsugyèʼ.

¹¹ A nè sə ndiʼ nəntʉʼʉ, Bobo vì tɨ̀mə a mbyɨ̀ Bol ə̀ gàʼ à wen la, “Nkiʼ tyɨm toghə tò a lì! Ando wù tɨmə̀ li a nə̀ wuyenə à mò a shɨ viʼi Jelusalèm, wù diʼ be dyʉ̀ tɨmə tò a lì a shɨ viʼi a Lum.”

Vəjew baʼtə̀ əzhwi Bol

¹² Tʉʼ nè lan, Vəjew vətsenvə tsèntə̀ ghʉ̀ a məkàyn la vəwenə ko be a zhɨ ko nyʉ tè kəfo, kətsenkə ə zaʼa fa zhʉ a vəwenə a zhwi Bol. ¹³ Viʼi avenə a və mbaʼtə̀ kənyʉ̀ akènkə nchò məwum nkàʼ. ¹⁴ Vəwenə mù dyʉ̀ yèn tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ bènə̀ vəchəʼ ə̀ gàʼ à vəwenə la, “Yès tsentə̀ li nghʉ a məkàyn la yès ko be ten kəfo à yès a təchʉ̀, a bwen la yès zhwi Bol. ¹⁵ Yès ə̀ kəŋə luwèn la ghə̀ŋ viʼi soʼò nsoʼsə,tɨm ntɨm à kətʉ kə vəsugyèʼ kə ghoʼokə kì gàʼà à wen la və lyɨ Bol ə̀ vì nə̀ wen à ghə̀ŋ, bɨ̀lə̀ ədiʼ la ghə̀ŋ ə kəŋə ə bèmtə̀ mənyʉ̀lə̀ à wen no nkàyn. Və a sə mvì nə̀ wen ə yès zhwi wen kò a ndiʼ la ghə̀ tɨmə̀ zaʼa a shèn.”

¹⁶ Wàyn lèmə̀ Bol, wùwì zhʉ kənyʉ̀ kì a vəwenə mbaʼtə̀ lì ə̀ dyʉ̀ a kəbəŋ kə vəsugyèʼ kì ə̀ shə̀ʼtə̀ à Bol. ¹⁷ Bol dzàŋtə̀ kətʉ kə vəsugyèʼ kətsenkə ə̀ gàʼ à wen la, “Lyɨ wàyndyə nkùŋ ghèn ə̀ dyʉ̀ nə̀ wen à kətʉ kə vəsugyèʼ kə ghoʼo kə. Ghə̀ kìʼ kənyʉ̀ əshə̀ʼtə̀ à wen.” ¹⁸ Kətʉ kə vəsugyèʼ akì lyɨ̀ wàyndyə nkùŋ ayì ə̀ dyʉ̀ nə̀ wen à kətʉ kə vəsugyèʼ kə ghoʼokə akì ə̀ gàʼ à wen la, “Wù mfɨŋ yì a zhiʼ wen diʼ Bol lì gàʼ la mà lyɨ̀ wàyndyə nkùŋ ghèn ə̀ vì nə̀ wen à wù byìʼàndo ghə̀ kìʼ kənyʉ̀ əshə̀ʼtə̀ à wù.”

¹⁹ Kətʉ kə vəsugyèʼ kə ghoʼo kə akì ghaʼ kwoŋ wàyn ayi ə̀ gùftə̀ dyʉ̀ nə̀ wen a kəshi kə lyomtəkə ə̀ bèm à wen la, “Wù kəŋə shə̀ʼtə̀ la ghò à mò a?”

²⁰ Ghə̀ gàʼ la, “Vəjew və ghʉ li la à lu ndiʼ a boʼòngə̀ŋ ə vəwenə gàʼ à wù la wù lyɨ Bol ə̀ shìʼi nə̀ wen a kəbòʼ kə nsoʼ, bɨ̀lə̀ diʼ la vəwenə ə kəŋə əbèmtə tò nyʉ à wen. ²¹ Kə a zhʉtə kənyʉ̀ akènkə byìʼàndo vəwenə chò məwum nkàʼ a və a lyòmtə̀ mbvʉ̀tə̀ wen a ji, diʼ a lì mu vəwenə ghʉ li a məkàyn la vəwenə ko ten kəfo a vəwenə a təchʉ̀ ə zaʼa fa zhʉ a vəwenə a zhwi Bol. Vəwenə bvʉ̀tə̀ luwèn əzhwi wen, alì kə̀ʼtə̀ əzhʉ la wù a gàʼ la ghò lo.”

²² Kətʉ kə vəsugyèʼ kə ghoʼokə kì gàʼ à wen la, kə ghə̀ à mwòm əshə̀ʼtə̀ à wìʼ la ghə̀ shəʼtə̀ li kənyʉ̀ a kènkə à wen, mù gàʼ à wen la ghə̀ lu ndyʉ̀.

Və tɨm Bol à Felik a ndiʼì gumnà a Sisalìyà

²³ Kətʉ kə vəsugyèʼ kə ghoʼokə kì dzàŋtə̀ tʉ vəsugyèʼ və wen la vəbò ə̀ gàʼ à vəwenə la, “Ghə̀ŋ lyɨ vəsugyèʼ təghɨ təbò ə boʼsə nə̀ vəsugyèʼ vətsenvə a və nyɨŋə a tʉ nyamsə məwum sòmbo, bènə̀ vi a və soynə nə̀ aghoŋ təghɨ təbò, wenə̀ vəwenə mbvʉ̀tə̀ ədyʉ̀ a Sisalìyà. Vè vəwenə mbaʼtə̀ əlù a təzhʉ abʉ̀muʼ nəntʉʼʉ layn. ²⁴ Ghə̀ŋ ku vəlyəŋ vətsenvə à Bol, ghə̀ njèʼè à yì a tʉ. Ghə̀ŋ mwomsə əjèʼ nə̀ wen to nkàyn ə dyʉ̀ nə̀ wen à gumnà Felik.” ²⁵ Kətʉ kə vəsugyèʼ akì mù nyòʼ nyʉ̀ venə a ŋwàʼlə̀ ə̀ kù la vəwenə dyʉ̀ nə̀ wen, ŋwàʼlə̀ ayì ngàʼà la:

²⁶ “A nyòʼ mò Klodùs Lysiyas, nyoʼ ŋwàʼlə̀ ghèn à wù a Felik Gumnà jùŋə. Mà tɨmə toŋtə à wù. ²⁷ Kə diʼ la Vəjew tə ghàʼ wìʼ ghèn sə kəŋə əzhwi, mà vì kwen a yì a kənyʉ̀ yo vəsugyèʼ vwomə ə̀ bwòŋsə̀ wen ando mà tə zhʉ̀ la ghə̀ dìʼ wù Lum. ²⁸ Mà tə lyɨ̀ wen ə̀ shiʼi nə̀ wen a vəwenə kəbòʼ kə nsoʼ byìʼàndo mà tə nkəŋə əkɨ la və ghaʼa wen mu ghə̀ byɨsə ghò lo. ²⁹ Ando mà tə shìʼi lì, mà bòŋsə̀ yèn la vəwenə gàʼà a nyʉ̀ byìʼì soʼ vəwenə kò a ndiʼ la ghə̀ byɨsə li kənyʉ̀ a zi və zhwi wen kò we wen a mfɨŋ byìʼì kəwenkə. ³⁰ Və nè shə̀ʼtə̀ à mò la və bò baʼtə̀ tò bàʼtə əzhwi wen, mà nyen la kə bòŋ la mà tɨm wen à wù tò luwèn. Ma be gàʼ à viʼi a vyi a və ghàmə̀ wen lì la vəwenə dzɨ̀mtə̀ əvì shə̀ʼtə̀ ngəʼ vəwenə à wù.”

³¹ Kətʉ kə vəsugyèʼ akì zhʉ kənyʉ̀ kì a kətʉ kə vəwenə yì gàʼ ə̀ lyɨ̀ Bol tò nəntʉʼʉ ayì vəwenə jèʼ ə̀ dyʉ̀ zaʼa a Antibatlìs. ³² Tʉʼ lan, vəsugyèʼ vi a və njèʼè a kəghʉ̀ lì bwènə̀ pfwo. Bol lù sə̀ dyʉ̀ wenə̀ vi a və njèʼè a tʉ vəlyəŋ lì. ³³ Vəwenə lyɨ̀ wen wenə̀ vəwenə dyʉ̀ zaʼa a Sisalìyà ə̀ ku wen à gumnà ə boʼsə nə̀ ŋwàʼlə̀ yì a və tə kù à vəwenə lì. ³⁴ Gumnà ayì dzàŋ ŋwàʼlə̀ ayì ə̀ bèm à Bol la ghə̀ lù fa loʼ kò lo? A nè sə ndiʼ ando ghə̀ nzhʉ̀ la Bol lù fa loʼ Silisiyà, ³⁵ ghə̀ gàʼ à wen la, “Mà lu zhʉ nsoʼ wù a zhʉ a viʼi vyi a və ghàmə̀ wù lì vi li.” Ghə̀ gàʼ a lì mù gàʼ la vəsugyèʼ vəwen lyɨ Bol ə̀ dyʉ̀ ghʉ̀ a ntuʼ yì a Helòd mbwomə.

Vəjew ghàm Bol

¹ A sə ndiʼ a bàmə mətsi ntàyn, Ananyàs a ndiʼì kətʉ kə tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ lù shìʼi a ntə̀ʼ Sisalìyà, wenə̀ vəchəʼ vətsenvə bènə̀ wutsen a ghə̀ nsoʼo nsoʼsə, a və ndzàŋə̀ wen nə̀ Teltulùs. Vəwenə vì a shɨ Felik a ndiʼì Gumnà loʼ aghèn ə̀ shə̀ʼtə̀ ngəʼ vəwenə byìʼì Bol. ² Və dzàŋ Bol, ə kù ji à Teltulùs la ghə̀ gàʼ, ghə̀ mù zìtə̀ sə gàʼà nyʉ̀ venə byìʼì Bol la:

“Tì kəbə̀ŋ ə ghoʼo, yès kiʼi li mbwaʼmə̀ no a kəghaf kə dyəkə, byìʼàndo wù soʼo yès nə̀ tofə. Wù ne li nyʉ̀ jùŋvə mvi à yès a loʼ no ghoʼo. ³ Yès ə saŋlə̀ à wù no nkàyn byìʼì nyʉ̀ avenə. ⁴ Mà ko kòŋ əlyɨ zhʉ wu nànto, sə sensə̀ la wù zhʉtə ntemə nyʉ̀ vyi a yès kìʼ əshə̀ʼtə̀ à wù. ⁵ Yès sə tə yèn la wìʼ ghèn dìʼ no wu byɨ fànsə. Ghə̀ moʼò li kəngə̀sə̀ a ntìntìn Vəjew tò a mbì tsèm, be diʼ kətʉ a nòyn mənàŋ mə viʼi Nazalèt. ⁶ Yès tə ghaʼa wen ghə̀ kəŋə ə byɨsə ngə̀ŋ Nyìngòŋ yes, ənè la kə ghə̀ ndìʼ laynə a shɨ Nyìngòŋ. Yès tə nghʉ la yès a soʼ wen ando soʼ yes ə kəŋə. ⁸ Sə tsen nkàntə̀ wù bèm nyʉ̀ venə à wen, wù be à zhʉ kwʉ̀ʼsə̀ nyʉ̀ tsenəvə vi a yès ə ghàmə̀ wen tsu.” ⁹ Vəjew tsèntə̀ gàʼ tò la, nyʉ̀ vyi a və ghàmə̀ wen tsu diʼ nəmwèʼè no tsèm.

Bol gàʼ ndi gyàmtə̀ wenə wen a shɨ gumnà Felik

¹⁰ Gumnà ayì ku ji à Bol la ghə̀ gàʼ, ghə̀ mù lù gàʼ la, “Mà kɨ li la wù soʼ li loʼ ghenə no a ngwʉ̀ʼsə ghoʼsə, ma sə saŋlə̀ luwèn ə nti à wù a shɨ əgàʼ ndi gyàmtə̀ wen ghomə. ¹¹ Wù zì wù kəŋ ə̀ yèn tò fà wù a ngeŋ la mətsi cho li tò njʉ̀ səbò luwèn ando mà tə kùʼ a Jelusalèm ə ghoʼsə Nyìngòŋ. ¹² Vəwenə ko tə yèn la mà soʼtə̀ nyʉ̀ yo viʼi. Mà ko tə mòʼ kəngə̀sə̀ kətsenkə a ntìntìn viʼi ngə̀ŋ Nyìngòŋ kò a aloʼ ntsèntə̀, kò no fe yi a tì ntə̀ʼ, ¹³ kò andiʼ la vəwenə zì vəwenə diʼ kənyʉ̀ kə mùʼ fa tì nyʉ̀ venə a vəwenə gàʼà byìʼì mò luwèn. ¹⁴ Kənyʉ̀ kì kə mùʼ a mà zì mà byɨmə dìʼ tò la, mà kuʼsə Nyìngòŋ, dzɨ̀mtə̀ Jìsə shì a Bobo kəŋə la viʼi ntsi fa tsu no tè ando vəwenə gàʼà la àdìʼ jisə ndzɨ̀ŋsə. Nyìngòŋ aghèn a mà ghoʼsə̀ lə̀ dìʼ yì a vətìʼ və vəghəŋ nghoʼsə̀ fa mbi. Mà be byɨmə a nyʉ̀ vyi a və nyòʼò a soʼ Mosìs no tsèm bènə̀ vi a və nyòʼò a vəŋwàʼlə̀ və nshə̀ʼtə̀sə səghoʼkəsə. ¹⁵ Mà kìʼ tò ndə̀ŋndəŋ kwòʼtə̀ a vəwenə be kìʼ la Nyìngòŋ lu nè viʼi vəjùŋvə nə̀ vəbyɨvə lu fà pfʉ no vətsèm. ¹⁶ A le kənyʉ̀ a kə ne mà sə mwòmsə no məzhʉ̀ ntsèm nkiʼ ətyɨm ə laynə ghə̀ a shɨ Nyìngòŋ bènə̀ a shɨ viʼi.

¹⁷ “Andìʼ fà bàmə ngwʉ̀ʼsə no səghoʼo a mà ntsi li a kəbəŋ a mà mbwènə̀ vì a Jelusalèm nə̀ ko a və ntɨmə̀ la mà vi kù à viʼi vwomə, be kù à kəku à Nyìngòŋ. ¹⁸ Vəwenə nyèn mo a ngə̀ŋ Nyìngòŋ mu mà sə diʼ mu mà ne li nyʉ̀ avenə ə mè mbe shʉ wen ghomə ndi ndiʼ nə̀ laynə shɨ Nyìngòŋ. Kənyʉ̀ kə nko chò tsu kò andiʼ la nòyn viʼi diʼ tsu. ¹⁹ Andìʼ tò Vəjew vətsenvə a və nlu fa loʼ Asìyà. A zì à bòŋsə vì vəwenə ə̀ tɨ̀mə à wù a shɨ ə gàʼ kənyʉ̀ byìʼì mò a zhʉ a kənyʉ̀ kətsenkə ndiʼì. ²⁰ A bwen a lì, viʼi venə a shèn shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kì a vəwenə tə yèn la mà byɨsə li ando mà tə gàʼ a shɨ kəbòʼ kə nsoʼ. ²¹ Kənyʉ̀ kə mùʼ a mà ne dìʼ tò la, ando mà ndiʼì a vəwenə a ntìntìn, mà zɨmə ə̀ gàʼ la, ‘Və soʼo mò layn alə̀ byìʼàndo ma byɨmə la viʼi lə̀ lù fà pfʉ.’”

²² Felik dìʼ wìʼ, a ghə̀ nkɨ byìʼì Jìsə shìsə a Bobo nkəŋə la viʼi ntsi fa tsu. Andìʼ ando Vəjew nghàmə̀ Bol, Felik gàʼ la kə və be soʼo nsoʼ ayì bè gàʼ la, yì lu tin nsoʼ ayì a zhʉ a Lysiyas a diʼì kətʉ kə vəsugyèʼ kə ghoʼo kə vì li. ²³ Ghə̀ gàʼ a lì mù chòsə̀ soʼ à kətʉ kə vəsugyèʼ la ghə̀ shwin Bol alì nbo kye wen ghə̀ fʉ jèʼtə̀ bè gàʼ la, kə və à ntàʼsə̀ viʼi ndoŋsə wen la kə vəwenə a vì nku fo vi à wen a ghə̀ kəŋə.

Bol gàʼ à Gumnà ə Felik

²⁴ Mətsi nè chò nshəʼ alə̀, Felik vì wenə̀ wì wen Dlusila, a ndìʼ wu Jus ə tɨm la və dyʉ̀ ə̀ dzàŋ Bol ghə̀ vì. Bol nè vì, vəwenə mù sə zhʉtə̀ ando Bol ngàʼà byìʼì byɨmə à viʼi kiʼì a Yesò Klistò. ²⁵ Bol nè sə gàʼ ə nshə̀ʼtə̀ ando viʼi diʼ ndiʼ kənyʉ̀ kə tɨməkə be ghaʼa təwentə vəwenə, bè shə̀ʼtə̀ ando kətsi kə lu vì a Nyìngòŋ lu soʼ viʼi. Ando ghə̀ ngaʼa kənyʉ̀ akènkə, fàyn ghaʼ Felik, ghə̀ gàʼ la Bol lu a yì ne be dzàŋə wen a zhʉ a yì kiʼi zhʉ. ²⁶ Andìʼ a zhʉ ayì, ghə̀ kwòʼtə̀ la Bol a ku ko à yì, ghə̀ mù sə̀ laʼtə̀ tò alə̀ ghə̀ dzàŋə Bol byìʼì kwòʼtə̀ aghenə wenə̀ wen bèsə̀ nyʉ̀.

²⁷ Ngwʉ̀ʼsə nè chò səbò, Bolsiyùs Festus vì lyɨ̀ kəshi kə Felik a nə̀ gumnà. Felik sə nlù ghʉ̀sə tò Bol a mfɨŋ byìʼàndo ghə̀ nkəŋə la Vəjew nkòŋə̀ wen.

Bol sensə la və dyʉ̀ ə̀ soʼ yi a Lum

¹ Andìʼ a bàmə mətsi ntaʼ ando Festus nkuʼù a kəkɨ a nə̀ gumnà Sisalìyà, ghə̀ lù kùʼ a Jelusalèm. ² Tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ bènə̀ tʉtʉ Vəjew gàʼ nyʉ̀ byɨvə a wen byìʼì Bol. Vəwenə loyn Festus ³ la ghə̀ ne və lyɨ Bol ə̀ vì nə̀ wen a Jelusalèm, gàʼà a lì byìʼàndo vəwenə mbaʼtə li əzhwi wen a ji. ⁴ Ghə̀ gàʼ à vəwenə la, “Bol dìʼ mu və shwinə̀ li wen a Sisalìyà, mà diʼi bwènə̀ dyʉ̀ tsu a mətsi ghèn. ⁵ Ghə̀ŋ gaʼà tʉtʉ vəŋə və boʼsə ə̀ vì nə̀ mò tsu shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kì a ghə̀ byɨsə̀.”

⁶ Festus tsi tsu mətsi fwomə, və sə ngàʼ la mətsi wum ghə̀ bwènə̀ shìʼi a Sisalìyà. Tʉʼ layn ghə̀ dyʉ̀ a kəbòʼ kə nsoʼ ə̀ gàʼ la və dyʉ̀ ə̀ lyɨ̀ Bol ə̀ vì nə̀ wen. ⁷ Və vì nə̀ wen no a zhʉ̀ kò, Vəjew vi a və nlu fa Jelusalèm ə̀ vì tsu tɨmə kàʼa wen sə zhò ndzɨ̀ŋsə byìʼì Bol no səghoʼo alì kò vəwenə lu ndìʼì la kənyʉ̀ a vəwenə gàʼà byìʼì Bol dìʼ nəmwèʼè. ⁸ Bol gàʼ ndi gyàmtə̀ wen ə wen la, “Mà ko kwàʼ soʼ Vəjew, ko ma lù byɨ̀sə kənyʉ̀ kətsenkə à vəwenə a ngə̀ŋ Nyìngòŋ, ko ndiʼ la mà gaʼà li tè kənyʉ̀ kə byɨkə kətsenkə byìʼì fòyn ə ghoʼo ə Lum.”

⁹ Festus nkəŋə la Vəjew ə nkòŋə̀ wen, ghə̀ mù bèm à Bol la, “Wù le a kòŋ ə kuʼ a Jelusalèm və soʼ wù tsu à mò a shɨ byìʼì nyʉ̀ venə a və gàʼà a shèn byìʼì wù lə̀ a?”

¹⁰ Bol bwènsə̀ la, “Mà dìʼ a shə̀ a kəbòʼ kə nsoʼ fòyn ghoʼo yì a ghə̀ diʼì a Lum, və diʼi soʼ mo tò a shèn. Nkàntə̀ wù ə̀ kɨ no nkàyn la mà ko byɨ̀sə kənyʉ̀ à Vəjew. ¹¹ Mà sətsèn ndiʼ mu mà kwaʼà li soʼ a və diʼi zhwi mo, mà ko tènsə la kə və zhwi, alì mu vəwenə sətsèn ngàʼà nyʉ̀ venə byìʼì mò alə̀ à diʼ ndzɨ̀ŋsə, mu wìʼ ko kiʼ kədyòʼ əku mo à vəwenə. Mà sensə̀ la fòn ghoʼo soʼ nsoʼ ghom.”

¹² Festus chʉʼmə tʉ wenə̀ viʼi vyi a və ku tyɨftə à wen mù gàʼ à Bol la, “Ando wù sensə̀ li la nsoʼ wù dyʉ̀ à fòn ghoʼo lì, nsoʼ ayì lì a dyʉ̀ tò à wen.”

Festus shə̀ʼtə̀ nsoʼ Bol à Fòn Aglibà

¹³ A sə ndiʼ a bàmə vəsàŋ vəshyəʼ alə̀, Fòyn Aglibà wenə̀ Beniys vì a Sisalìyà ətoŋtə be shisə Festus. ¹⁴ Vəwenə nè tsìtə tsu mətsi nshəʼ alə̀, Festus shə̀ʼtə̀ ngəʼ Bol à wen gàʼà la, “Wìʼ dìʼ a shə̀ a Felik tə shwìn ə̀ ghʉ̀sə a ngə̀ŋ mfɨŋ, ¹⁵ ma tə nkuʼ ndyʉ̀ a Jelusalèm, tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ bènə̀ vəchəʼ və Vəjew gàʼ nyʉ̀ byɨvə byìʼì wen bè gàʼ nyʉ̀ la mà byɨmə la və diʼ ku ngəʼ à wen. ¹⁶ Ma gàʼ à vəwenə la, ‘A ko diʼ ntsìnə̀ yes, viʼi Lum ə ku wìʼ a və gàʼà la ghə̀ byɨsə li kənyʉ̀ la və ku ngəʼ à wen kò à ndiʼ la ghə̀ tɨmə̀ tɨ̀mə a shɨ viʼi vyi a və ghàmə̀ wen lì ə gàʼ kənyʉ̀ ndi gyàmtə̀ wen ə wen.’ ¹⁷ Andìʼ ando vəwenə nshiʼi vì a shèn, mà ko nzhwi zhʉ. Tʉʼ ə layn tò laynə, mà dyʉ̀ ŋwʉʼʉ a kəbòʼ kə nsoʼ ə̀ gàʼ la və dyʉ̀ lyɨ̀ ə̀ vì nə̀ wen. ¹⁸ Ghə̀ vì, viʼi a və nghàmə̀ wen lì lù sə gàʼà, ko ndiʼ la vəwenə gaʼà li kənyʉ̀ kə byɨkə kətsenkə fa nyʉ̀ a mà tə nkwòʼtə̀ la ghə̀ nè li. ¹⁹ Vəwenə mbòŋsə̀ soʼo tò nyʉ̀ wenə̀ və Bol byìʼì jì yì a vəwenə ghoʼsə̀ Nyìngòŋ tsu, bènə̀ byìʼì wutsen a ghə̀ mpfʉ li və dzàŋə̀ wen nə̀ Yesò, alì Bol gàʼ la ghə̀ dìʼ to. ²⁰ Mà ki kənyʉ̀ akì kə ghoʼ mo, mà mù bèm à Bol la ghə̀ a kòŋ ədyʉ̀ a Jelusalèm və soʼ nsoʼ wen tsu lo? ²¹ Bol sensə la və ghʉ yi tò a ngə̀ŋ mfɨŋ əzaʼa fa zhʉ a fòn ghoʼo a soʼ nsoʼ wen, mà mù ghʉ wen la kətsi kə vì ə mà tɨm wen à Fòn ghoʼo.”

²² Aglibà gàʼ à Festus la, “Ma kòŋ əzhʉ gaʼa wìʼ ghenə fà mò a ngeŋ.”

Festus bwènsə̀ à wen la, “Wù lu zhʉ gaʼa wen a boʼòngə̀ŋ.” ²³ Tʉʼ layn, Aglibà wenə̀ Beniys vì nə̀ adɨŋə, ə̀ kwen ə̀ ŋwʉʼʉ a ngə̀ŋ ghoʼo yì a viʼi mvì zhùŋtə̀ tsu. Ghə̀ mvi wenə̀ tʉtʉ vəsugyèʼ vəghoʼkəvə bènə̀ viʼi və ghoʼkəvə a və ndìʼ a ntə̀ʼ ayì. Festus gàʼ və dyʉ̀ lyɨ̀ Bol vì nə̀ wen. ²⁴ Festus mù gàʼ la, “Fòn Aglibà bènə̀ viʼi vətsèm a və diʼì a shèn ghə̀ŋ yen a. Ghèn dìʼ wìʼ a Vəjew no vətsèm, vi a və diʼì a Jelusalèm bènə̀ vi a və diʼì a shə̀ ə gàʼ nyʉ̀ no ghoʼo byìʼì wen. Vəwenə tə zɨmə̀ gàʼà la, ghə̀ diʼi pfʉ. ²⁵ Nkàntə̀ mò nki ə nyen la ghə̀ ko nè kənyʉ̀ a kə dìʼì la və diʼi zhwi wen. Ando nkàntə̀ wen tə sènsə la yì a kòŋ əyen fòn ghoʼo, ghə̀ soʼ yi, mà mù ghʉ̀ la ma tɨm wen à fòn, ²⁶ alì kò ma lu nkiʼ no kətʉ kə kənyʉ̀ kə mùʼ ənyòʼ à fòn ghoʼo byìʼì wen. A le kənàʼ kə kənyʉ̀ a ma gaʼà la və vi nə̀ wen à ghə̀ŋ ndi ghə̀ gàʼ no tò à wù a shɨ a Fòyn Aglibà. Vəghəŋ ne soʼ nsoʼ ayì mà mu nkiʼ kənyʉ̀ a mà zì mà nyoʼ, ²⁷ byìʼàndo mà yen li la kə ko bòŋ la mà tɨm wù mfɨŋ, ke tuʼu shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kì a ghə̀ byɨsə̀.”

Bol gàʼ ə gyàmtə̀ wenə wen a shɨ Aglibà

¹ Aglibà gàʼ à Bol la, “Və ku li kəshi à wù la wù gàʼ kənyʉ̀ byìʼì wen wu.” Bol tsòʼsə̀ kəvu kə wen a kàŋ ə̀ zìtə̀ əgàʼ ndi gyàmtə̀ wenə wen la:

² “Fòn Aglibà! mà kɨ li la à bòŋ kətʉ kom la mà tɨmə à wù a shɨ layn ə̀ gàʼ ndi shʉ kətʉ kom fa nyʉ̀ a Vəjew ə ghàmə̀ mò tsu. ³ Nakènkə diʼ nəmwèʼè byìʼàndo wù kɨ li ntsìnə̀ loʼ Vəjew bènə̀ nəkwoŋ a ghə̀ diʼì a vəwenə a ntìntìn no nkàyn, mà mu sə lonə la wù dzensə wen wu ə̀ zhʉ̀tə kənyʉ̀ a mà kəŋə əgàʼ.

⁴ “Vəjew no vətsèm ə kɨ ando mà ntsi fa tʉʼ a mà mbò bu wàyndyə be kɨ la mà nkwi tò à yès loʼ bènə̀ a Jelusalèm, ⁵ be kɨ mò no fà kəghaf mu vəwenə zì və shə̀ʼtə̀ ə̀ mwètə̀ no nkàyn a zhʉ a vəwenə koŋə, la mà dìʼ wu Falàsi mu mà nlu li sə ghoʼsə̀ Nyìngòŋ no tè a ji kò a Və Falàsi nghoʼsə̀ Nyìngòŋ fa tsu. ⁶ Və nè mà ntɨmə a shèn luwèn ə və soʼ mo tò byìʼàndo ma kɨ nəmwèʼè la Nyìngòŋ lu lwinsə məkàyn mì a ghə̀ nlù kàyn ə̀ ghʉ wenə̀ vətìʼ və vəghəŋ və mbì, ⁷ à be diʼ tò məkàyn mì a ngwàʼsə təloʼ tə viʼi vəghəŋ venə njʉ̀sə̀bò sə ghoʼsə̀ Nyìngòŋ nə̀nchwì nə̀ nəntʉʼʉ kɨ la vəwenə lu kiʼi. A bè dìʼ tò byìʼì kwòʼtə̀ aghenə a mbè a Vəjew ə ghàmə̀ mò. ⁸ Byìʼì ghò a ghə̀ŋ ə Vəjew ə tyenə əbyɨmə la Nyìngòŋ ə lùsə̀ viʼi fà pfʉ a?

⁹ “No nkàntə̀ mò nlù sə̀ kwòʼtə̀ la mà diʼi nè no ghò a mà zì mà ne əbyɨsə shwèʼè Yesò ə wù Nazalèt. ¹⁰ Andìʼ shwèʼ a ma nshwèʼè a Jelusalèm. Tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ nku kədyòʼ la mà nwe viʼi vyi a və ghoʼsə Nyìngòŋ a ji yi a ma ghoʼsə fa tsu luwen a mfɨŋ no vəghoʼo. A bè ndìʼ ando və nchòsə̀ soʼ la və zhwi vəwenə no nkàntə̀ mò ə̀ ntomsə̀. ¹¹ Mà nku ngəʼ à vəwenə no a aloʼ ntsèntə̀sə no tsèm no a məzhʉ̀ ntsèm be mwòmsə̀ la vəwenə tyen byɨmə vəwenə à Yesò. Mà mbàynə̀ vəwenə no a jì a mà nlu dyʉ̀ a təloʼ tə tɨm ku ngəʼ à vəwenə tsu.

Bol be shə̀ʼtə̀ ando ghə̀ nkaʼsə̀ sə̀ diʼ wu byɨmə

¹² “A dìʼ tò byìʼì kənyʉ̀ akènkə a mà nlù sə ndyʉ̀ a Damaskus ando tʉtʉ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ ntɨ̀m mo bè kù àdyoʼ la mà dyʉ̀, ¹³ mà nè fʉ̀ zaʼa a ji a ntìntìn nə̀nchwì, a mbe, bàyn tsenghə fʉ̀ fa kàŋ to chò chʉzhʉ ə bayn a kəshi yì a mò yo viʼi a və njèʼè fà mò a bàm ə̀ ndìʼ tsu. ¹⁴ Yès fəŋkə a nse tò vətsèm, mà zhʉ ando gɨ̀ ə gàʼà à mò a gaʼa Hibùlù la, ‘Saul, Saul, wù tsuʼu kəghʉ komkə alə̀ byìʼì ghò? Wù zhuŋsə wen ə wu tò kədyàŋ gàʼà la wù soynə mò.’ ¹⁵ Mà bèm la, ‘A dìʼ wu ndo, a Bobo?’ Bobo bwènsə̀ gàʼ la, ‘A dìʼ mò Yesò yì a wù tsuʼu kəghʉ kə wen lì. ¹⁶ Lù tɨmə a kàŋ. Mà fʉ̀ à wù a kə̀ʼ ə tsuʼ wù a nə̀ wù shyèʼ mò. Wù ne nti a nə̀ wu yenə à mò byìʼì nyʉ̀ venə a wù yenə lan bènə̀ tsenəvə a mà ne dìʼ à wù. ¹⁷ Mà ne bwòŋsə wù fà avu viʼi Islel bènə̀ fà avu viʼi tɨm vi a ma tɨm wù à vəwenə luwèn. ¹⁸ Wù ne bòʼtə ashɨ vəwenə be shìsə vəwenə fà ti mfɨnə̀ ə kwensə a tì bayn. Wù ne nè, vəwenə fʉ fà tì soʼ Satan ə̀ dyʉ̀ à Nyìngòŋ ndi və lyesə kù nyʉ̀ byɨvə vəwenə bè nè vəwenə nkiʼ kəshi a tì nòyn viʼi vi a Nyìngòŋ tsuʼli byìʼì byɨmə yi a vəwenə kiʼ à mò.’

Bol shə̀ʼtə̀ ando ghə̀ nlù sə̀ shə̀ʼtə̀ Ntɨm Jùŋ

¹⁹ “Mà ko tə tyèn a fòn Aglibà, ənè kənyʉ̀ kì a bayn yi tə fʉ̀ fa kàŋ və gàʼ à mò la mà nè. ²⁰ Ma tə zìtə̀ sə̀ ziʼi viʼi fa Damaskus a mbì, ə̀ ziʼi viʼi a Jelusalèm, ə̀ ziʼi viʼi a loʼ Judiyà no tsèm bè ziʼi viʼi tɨm la vəwenə kwitə tətyɨm tə vəwenə fà vəwenə nyʉ̀ byɨvə ə vì à Nyìngòŋ, la vəwenə nè nyʉ̀ vyi a və dìʼì la vəwenə kwitə li tətyɨm tə vəwenə. ²¹ A dìʼ kənàʼ kə kənyʉ̀ a Vəjew nghàʼ mo a ngə̀ŋ Nyìngòŋ sə̀ kəŋə əzhwi, ²² alì Nyìngòŋ ngyàmtə̀ mò ə kuʼ ə zaʼa lan, mà sə ti a shə̀ luwèn a nə̀ wu yenə əshə̀ʼtə̀ nyʉ̀ venə à viʼi vətsèm, a viʼi vətyetəvə nə̀ vəghoʼkəvə. Kənyʉ̀ a ma gàʼà bè dìʼ tò ndə̀ŋndəŋ kənyʉ̀ a Mosìs bènə̀ nshə̀ʼtə̀sə səghoʼkəsə ndìʼ mu vəwenə shə̀ʼtə̀ li la kə lu chò. ²³ Vəwenə nlù gàʼ la, Wìʼ yì a Nyìngòŋ ntsuʼ li ə̀ ghʉ diʼi yenə ngəʼ ə pfʉ be ndiʼ mbì wìʼ əlù fa pfʉ əshə̀ʼtə̀ à Vəjew bènə̀ viʼi tɨm la və zì və bwoŋsə vəwenə, na kènkə ndìʼ to a nə̀ baynə à vəwenə.”

²⁴ Bol nè gàʼ ə̀ zaʼa a kəshi ghèn, Festus zɨmə ə̀ gàʼ la, “Bol, wù dìʼ alə̀ bomə̀. Ŋwàʼlə̀ ghèn a wu ziʼì no nànto lə ne li wù sə bomə̀!”

²⁵ Bol bwènsə̀ la, “Mà ko bomə̀ a Mbè, nyʉ̀ venə no tsèm a ma gàʼà dìʼ nəmwèʼè be kiʼ tof. ²⁶ Fòn Aglibà, mà zì mà gàʼ kè nə̀ fanə à wù byìʼàndo wù kɨ nyʉ̀ a venə no tsèm ko à ndiʼ la kətsenkə nchò li fa tsu ke wù kɨ byìʼàndo və nko ncho a kənlyòmtə. ²⁷ Fòyn Aglibà, mà kɨ la wù byɨmə nyʉ̀ vyi a nshə̀ʼtə̀sə səghoʼkəsə nlù nyòʼ. Kə ko diʼ a lì?”

²⁸ Fòn Aglibà bwènsə̀ bèm à wen la, “Wù lè kwòʼtə̀ la wù zì wù lyɨ tò kətemə kə zhʉ kènkə əkwitə mo mà ndiʼ wu byɨmə a?”

²⁹ Bol shisə la, “A zì a ndiʼ lan, à zì a ndiʼ a boʼòngə̀ŋ, mà jɨ̀mə̀ tò la Nyìngòŋ ne wù ndiʼ wu byɨmə ə boʼsə nə̀ viʼi vətsèm vi a və zhʉtə̀ kənyʉ̀ a ma gàʼà lan, la vəwenə ndiʼ to nə̀ mò ə chò tò la mà dìʼ wù mfɨŋ.”

³⁰ Fòyn mù lù wenə̀ gumnà nə̀ Beniys bènə̀ viʼi vi a wenə̀ vəwenə ndìʼ a muʼu ³¹ sə bèsə̀ dyʉ̀ nə̀ kənyʉ̀ akì gàʼà la, “Wìʼ ghèn ko nè no kənyʉ̀ kə byɨkə kətsenkə a kə dìʼì la ghə̀ ndiʼ a mfɨŋ ko la və zhwi wen.” ³² Fòn Aglibà gàʼ à Festus la, “A tu ndiʼ la wìʼ ghèn ko sènsə la Fòyn ghoʼo fà Lum soʼ nsoʼ wen mu və ghʉsə li wen ghə̀ ndyʉ̀.”

Və lyɨ̀ Bol ə̀ dyʉ̀ nə̀ wen a Lum

¹ Andìʼ ando və nghʉ li la yès kwenə a kəbaŋ kə à mù ə̀ dyʉ̀ a Italì, və ku Bol wenə̀ viʼi mfɨŋ vətsenvə à kətʉ kə vəsugyèʼ viʼi Lum kətsenkə, zhiʼ wen diʼ Juliyòs. Və ndzàŋə̀ nòyn Vəsugyèʼ a vyi nə̀ vəsugyèʼ və Fòn ghoʼo. ² Yès lù ə̀ dyʉ̀ kwèn a kəbaŋ kə a mù a kə nlu fa ntə̀ʼ Adlamitùm sə shiʼì dyʉ̀ fa shyə a baŋ a mù ndyʉ̀ tɨmə̀ tsu a loʼ Asìyà. Alistakùs, wù loʼ Macedonia tsen a ghə̀ nlu fa ntə̀ʼ Tèsàlonikà ndìʼ yo vəwenə a muʼu.

³ Tʉʼ lan yès dyʉ̀ zaʼa a Sidòn, Juliyòs nkìʼ tyɨm jùŋghə à Bol ə̀ ghʉ̀sə wen la ghə̀ dyʉ̀ yen viʼi ndoŋsə wen ə̀ kiʼi fo a ghə̀ nkəŋə. ⁴ Yès mù lù fà tsu sə ndyʉ̀ fwof sə chò ku ngəʼ a yès, yès lù ə̀ bàylə̀ dyʉ̀ jì fa shyə a fwof nko nchò fa tsu a mbyɨ̀ loʼ Saybùs, ⁵ ə̀ bwènə̀ kwèn a kəntìntìn kə a mù ə̀ dyàŋ dyʉ̀ fa shyə yì a ghə̀ mboʼsə à Silisiyà bènə̀ Bamfiliyà ə̀ dyʉ̀ zaʼa a ntə̀ʼ Myla aloʼ Lisiyà. ⁶ Kətʉ kə vəsugyèʼ kì yen kəbaŋ kə a mù a kə nlu fa ntə̀ʼ Alèksandìliyà sə dyʉ̀ a Italì ə̀ wè yes tsu, yo vəwenə lù.

⁷ Yès lyɨ̀ mətsi, jèʼè tò ndzìndzì byìʼàndo fwof toghə nchò nè la jèʼ ayi nto. Yès jèʼ tò a lì dyʉ̀ zaʼa a ntə̀ʼ Nidùs. Fwof nko ghʉ̀sə la yès dyʉ̀ jì fa ji ayì. Yès mù bàlə̀ dyʉ̀ jì fa shyə Salmòn a loʼ Klete a fwof nko chò fa tsu. ⁸ Yès sə̀ jèʼè tò fa mbyɨ̀ à mù, nè dzɨŋ tò a lì ə̀ kaʼ ə̀ zaʼa a kəshi kətsenkə a baŋ a mù mvi tsi tsu və dzàŋə̀ la, “Kəshi Kəbwaməkə,” ə boʼsə a ntə̀ʼ Lasiyà.

⁹ Yès byɨsə mətsi tsu tò kədyàŋ byìʼàndo jèʼ ayi mbyɨfə to ghoʼo yès byìʼì ando andiʼ a ntìntìn byɨ̀ŋ. Bol mù tyɨftə viʼi a vyi la, ¹⁰ “Vəlèmə̀ vwomə, mà yenə la jèʼ vəghəŋ ə dyʉ̀ nə̀ mbì kìʼ ngəʼ fànsə. Kəbaŋ kə a mù kènkə kə̀ʼə̀ la kə a sàykə̀, fo vi a və diʼì tsu lì byɨf viʼi be pfʉkə.” ¹¹ Kətʉ kə vəsugyèʼ kì tyen la ghə̀ ko a zhʉ kənyʉ̀ a Bol ngàʼà, ghə̀ bòŋsə̀ ghʉ̀ kətʉ kə wen tò a kənyʉ̀ a tì kəbàŋ wenə̀ wìʼ a ghə̀ ngùfə̀ kəbaŋ akì ngàʼà. ¹² Kəshi kì a kəbaŋ kə a mù kì nti tsu nko bòŋ, nghoʼo viʼi fa vəwenə a ntìntìn sə kòŋə̀ tò la və ndyʉ̀ nə̀ mbì a ntìntìn à mù zhʉ̀ tsen vəwenə à dyʉ̀ zaʼa a Italì ə̀ tɨ̀mə tsu. Italì ndìʼ kəshi kì a baŋ a mù mvi ti tsu a Klete a kə nki dyʉ̀sə̀ nə̀ shyə a chʉzhʉ nshwè tsu.

Fwof to ghə̀ chò a ntìntìn à mù

¹³ A ne sə ndiʼ ando fwof bwaʼmə tsen ghə̀ əzìtə̀ sə chò fa shyə ten tò ndzìndzì viʼi a vyi yen a lì sə̀ kwòʼtə̀ la vəwenə a ne kənyʉ̀ a vəwenə yì ghʉ, vəwenə gùfə̀ tsuʼu ndyə̀ yi gaʼa ndi ne ghaŋsə kəbaŋ tsu lì mù sə̀ jèʼè dyʉ̀ a mbyɨ̀ loʼ Klete. ¹⁴ A sə laʼtə fwof toghə tsenghə zìtə̀ sə̀ chò a ghə̀ vi fa shə kwi, kwenə vì fa loʼ Klete a mù, ¹⁵ sə̀ vì a lì nə̀ʼə̀ kəbaŋ kə a mù kì, yès mwòmsə̀ ədyʉ̀ ji fa shyə yì a ghə̀ mvì fa tsu, kə ghoʼ yes, yès mù lansə̀ ghʉ̀sə, kəbaŋ akì la kə jèʼè tò a tì fwof ayì. ¹⁶ Yès bàlə̀ chò jì fa fəloʼtə̀ fə tsen fə a tì à mù a və ndzàŋə̀ nə̀ Kawudà, mù mwòmsə̀ no nə̀ kədyòʼ kə ə gùf ə kwènsə nkànuʼ yì a və chuŋ a bàmə kəbaŋ. ¹⁷ Və gùf ə kwènsə nə̀ wen a lì ə shɨ̀tə̀ kwìʼ kəbaŋ akì la kə à bàymə̀. Viʼi vi a və ntisə̀ kəbaŋ akì sə fànə̀ la kə zì kə dyʉ̀ ə̀ pfèn a kədə̀ŋ kə kəsese kì a kə ndìʼ a tì à mù a benə loʼ Syltis, vəwenə mù zàs kəbàs kə ndisə kə to kə a və chuŋə̀ a wèn kəbaŋ kə a mù kə sə nè la kə kə à nyɨŋə no nànto, ə̀ ghʉ̀sə la à ntenə tò fwof. ¹⁸ Fwof toghə ayì faŋ sə ku ngəʼ tò ku. Tʉʼ nè lan vəwenə sə boŋtə̀ fo a və ndìʼ a tì kəbaŋ akì mòʼò a mù. ¹⁹ Tʉʼ be nè sə lan a kənkùmtə̀ kə kətsi, vəwenə sə tsuʼtə fo fa kəbàŋ akì mòʼò a mù. ²⁰ Mətsi mə chò no nghoʼo kèn la wìʼ fà yès ə yenə chʉzhʉ kò mədzɨ̀ŋ, a chò tò fwof. Ando ghə̀ mfaŋə̀ sə chò tò a lì, yès mù sə̀ yenə tò la yès ko be a bwòŋ.

²¹ A nè sə ndiʼ ando viʼi a vyi nshwèʼè li no kəghaf kèn la vəwenə zhɨ kəfo, Bol lù tɨ̀mə à vəwenə a shɨ ə̀ gàʼ la, “Vəlèmə̀ vwomə, a tu ndìʼ la ghə̀ŋ tə zhʉ kənyʉ̀ a mà tə gàʼ vəghəŋ faŋ tò a Klete, mu vəghəŋ ko byɨ̀sə fo ə̀ kiʼi nkì kənlè kènkə. ²² Mà sə sensə̀ gàʼà à ghə̀ŋ luwèn la ghə̀ŋ ghaʼ tətyɨm təŋtə byìʼàndo a sàykə̀ tò kəbaŋ kènkə kò a ndiʼ la wìʼ fa ghə̀ŋ a pfʉ li. ²³ Mà gàʼà alə̀ byìʼàndo à tə ndiʼ nəntʉʼʉ lan, ntsɨ̀ŋ ngə̀ŋ Nyìngòŋ yì a ghə̀ kiʼì mo a be diʼ wen a mà kuʼsə̀ vì à mò, ²⁴ ə̀ gàʼ à mò la, ‘Bol, kə a fwàyn byìʼàndo Nyìngòŋ ghʉ li la wù a tɨmə a shɨ Fòn ghoʼo. Ghə̀ be ghʉ̀ la no wìʼ ko a pfʉ fa ntìntìn viʼi venə a wenə̀ vəwenə jèʼè lə̀ byìʼì boŋə tyɨm yi a ghə̀ kiʼ à wu.’ ²⁵ Ma mu sə gàʼà à ghə̀ŋ ə vəlèmə̀ vwomə la, ghə̀ŋ ghaʼ tətyɨm təŋtə byìʼàndo mà byɨmə à Nyìngòŋ, kɨ la no tè ghò nè chò ando və gàʼà à mò. ²⁶ Fwof ne ten vəghəŋ ə shìsə̀ a bàm a loʼ tsenghə a tì à mù.”

²⁷ Təwoŋ tə nè chò təbò, fwof bu ghansə nə̀ yès tò ghansə a mù mə̀ Adɨ̀liyatik. A nè sə ndiʼ a ntìntìn nəntʉʼʉ, viʼi vyi a və ngùfə̀ kəbaŋ akì yen la vəwenə sə̀ boʼsə vì a mbyɨ̀ nse. ²⁸ Vəwenə mòʼ mpfʉ̀ ghə̀ shiʼi a tì à mù mu və chuŋ li kəfo kə diʼi kə kətsenkə tsu, ghə̀ shwemə shìʼi a tì à mù, vəwenə shyə̀ʼ ə̀ yen la mu a mì mə shwemə ntàmsə kəvu ghɨ nə̀ məwum mbò. Vəwenə jèʼtə̀ tò alə̀ be mòʼ mpfʉ̀ ayì ə̀ yèn la mu a mì shwemə ə zaʼa tò ntàmsə kəvu məwum abʉ̀muʼ. ²⁹ Vəwenə zìtə̀ sə fànə̀ la fwof a lyɨ̀ vəwenə ə dyʉ̀ pfèn ə zhwilə a təghu, və mù shìʼsə fo tsenəvə vi kàʼ a və nghaʼa kəbaŋ tsu fa bàm mù sə jɨ̀mə tò la tʉʼ lan. ³⁰ Viʼi vi a və gufə kə baŋ a ki sə̀ mwòmsə ə nyɨŋ mù fʉ̀ fa tsu sə shiʼsə̀ nkànuʼ yì bɨ̀lə̀ nè tò sə vəwenə ə kəŋə chò ədyʉ̀ shiʼsə fo vi a və ghaʼa kəbaŋ tsu fa mbì, ³¹ alì Bol yen kənyʉ̀ akì ə̀ gàʼ a kətʉ kə vəsugyèʼ kì wenə̀ vəsugyèʼ və wen la, “Viʼi kəbaŋ venə fàŋ ke ŋwʉʼʉ tò a tì kəbaŋ a shèn mu wìʼ fà ghə̀ŋ ko a bwòŋ.” ³² Vəsugyèʼ a vyi zhʉ a lì ə shyə tìntə mpfʉ̀sə nkànuʼ ayì ghə̀ sə dyʉ̀ a mù tò fà ngə̀ŋ.

³³ Tʉʼ nə̀ sə nlaynə vì, Bol sensə vəwenə no vətsèm gàʼà la, “Ghə̀ŋ taŋkə ə zhɨ̀ kəfo. Ghə̀ŋ tsi li təwoŋ təbò luwèn, kwòʼò tò mbi kèn la kəfo kə kwen li a chʉ̀ wìʼ fa ghə̀ŋ. ³⁴ Mà mu sə lonə la ghə̀ŋ taŋkə ə̀ zhɨ̀ kəfo ndi ndiʼ vəto. No tè nyɨ̀ŋ muʼ ko a tinə fa kətʉ wìʼ fà ghə̀ŋ.” ³⁵ Bol ngàʼ a lì ə̀ lyɨ̀ kəbayn ə̀ kù kəzòŋ à Nyìngòŋ tò à vəwenə a shɨ mù byəʼ ə̀ zìtə̀ sə zhɨ. ³⁶ Vəwenə yen a lì tətyɨm tə vəwenə tə bwaʼmə no ndò fa vəwenə a ntìntìn zìtə̀ sə̀ zhɨ kəfo. ³⁷ Yès ntsèntə̀ dìʼ a tì kəbaŋ akì viʼi ghɨ bò nə̀ njʉ̀sə̀ ntʉfə a məwum sòmbo. ³⁸ No ndò nè zhɨ ə̀kwiʼ, vəwenə shìsə̀ asaŋ dyə yì a ghə̀ ndìʼ a tì kəbaŋ akì ə̀ mòʼ a mù ndi kəbaŋ akì kə zaŋsə.

Fwof nè kəbaŋ kə a mù kì sàykə̀

³⁹ Tʉʼ nè lan kò vəwenə lù kɨ̀ la shyə mbyɨ̀ à mù yì a vəwenə diʼì tsu dìʼ ghə̀ kò lo, alì yèn kəshi kə tsenkə kə diʼ a mbyɨ̀ à mù, mù ghʉ̀ la kə sətsèn mbwaʼmə̀, vəwenə à dyʉ̀ nə̀ kəbaŋ kə vəwenə ə̀ tɨ̀mə tsu. ⁴⁰ Vəwenə tintə fo vi a və nghaʼa kəbaŋ kì ə̀ ghʉ̀sə, və shiʼi a mù, be zàtə̀ mpfʉ̀sə shì a sə nghaʼa kəfo kì a kə tisə̀ kəbaŋ kə a mù lì, bè kùʼsə kəbàs kə ndisə kì a mbì ndi fwof ntenə dyʉ̀sə̀ nə̀ kəbaŋ kə a mù akì a nse. ⁴¹ Kəbaŋ akì kə dyʉ̀ pfèn a kədə̀ŋ kə kəsese kətsen a tì à mù, mbì yi chʉʼ a nse kò ghə̀ bè dyʉ̀ nə̀ mbì, mù vì pfèn bàm yi ghə̀ sàykə̀ tò a bàs a bàs.

⁴² Vəsugyèʼ vi yen a lì mù sə̀ baʼtə̀ əzhwilə viʼi mfɨŋ vi no vətsèm ndi la kə vəwenə à sàm ə̀ fʉ̀ nyɨŋkə, ⁴³ alì kətʉ kə vəsugyèʼ kì sə kəŋə ə bwòŋsə̀ Bol mù gàʼ à vəwenə la kə vəwenə à mwòm, ə̀ bòŋsə̀ gàʼ la no ndò a ghə̀ zì ghə̀ sàm tsòʼ ə̀ fʉ̀ a mbì ə sàm ə̀ tɨ̀m. ⁴⁴ Vi a və mfaŋə̀ lì shɨ̀tə̀ ghaʼ ntemə nkoʼ kò no tè kəbàs kə kəbaŋ kəkò a vəwenə nzì və ghaʼ mù sàm ə̀ dzɨ̀mtə̀. A lè ando yès ne mibu bwòŋ vətsèm.

Kənyʉ̀ a kə mfʉ̀ à Bol a loʼ Maltà

¹ Andìʼ a zhʉ a yès mfʉ̀ li ə̀ mè fà mù bo diʼ tò a nkàyn, yès zhʉ fà viʼi kəshi a vyi la və dzàŋə̀ loʼ ayi nə̀ Maltà. ² Viʼi loʼ a vyi gyàmtə̀ yès no a nkàyn ə̀ shɨ̀tə̀ zhiʼ à yès byìʼàndo əghʉ nzìtə̀ li əvì, kətaʼ kə sə̀ diʼ no nànto. ³ Bol tsèntə̀ gə̀ nkòʼ sə nwe a zhìʼ yì, zhù zhʉ ando shi lɨ̀mə̀ fa tì nkòʼ yì ə̀ fʉ̀ lɨ̀m kəvu kə wen ə̀ ghaŋtə̀ tsu. ⁴ Viʼi loʼ a vyi yen ando zhù ayì ə ghàŋə a kəvu Bol ə̀ gàʼ la, “Wìʼ ghèn zì ghə̀ ndiʼ alə zhwi viʼi. Ghə̀ nyɨŋ li mfʉ̀ fà mù, alì Ndòyn dìʼ à wen a kətʉ, ghə̀ dìʼ alə̀ a pfʉ tò pfʉ.” ⁵ Bol mès kəvu kə wen, zhù ayì fəŋ a zhìʼ ken la ghə̀ lyomsə li wen no a mpfen. ⁶ Vəwenə mù sə kwòʼtə̀ tò la wenə wen a mwìʼ, ko la ghə̀ a laʼtə tò alə̀ ə feŋ ə pfʉ. Vəwenə laʼtə no alə̀ kò a ndiʼ la vəwenə yen li la kənyʉ̀ kətsenkə fʉ̀ li Bol, vəwenə kwitə təkwòʼtə̀ tə vəwenə sə gàʼà la, “Ghə̀ dìʼ alə̀ diʼ Nyìngòŋ tsen!”

⁷ Tìʼ loʼ ayì a zhiʼ wen ndìʼ Bubliyus nkìʼ təsɨm a mbyɨ̀ kəshi ayì. Ghə̀ shisə yès no a nkàyn ə̀ zhis yes a mətsi ntaʼ. ⁸ A ndìʼ a lì, tìʼ Bubliyus kiʼ bvìʼ, bèm ə wen be tsuʼu. Bol kwen dyʉ̀ a tì ngə̀ŋ yì a ghə̀ nyoŋ tsu, ə̀ ghʉ avu wen à wen a kətʉ ə̀ jɨ̀m, kwaʼa ayi mè. ⁹ Andìʼ ando kənyʉ̀ akènkə mfʉ, viʼi və kwaʼkəvə no vətsèm fa loʼ ayì sə vì, Bol be chʉʼʉ vəwenə. ¹⁰ Viʼi loʼ a vyi tomsə yes ə̀ ku fo a yès no ghoʼo. A sə ndiʼ ando yès ə̀ nkəŋə əlù, vəwenə we no tè ghò a kəbaŋ kə a mù a yès ə̀ nkəŋə, yès lyɨ̀ ə̀ lù nə̀ wenəvə.

Bol lù fà Maltà ə̀ dyʉ̀ a Lum

¹¹ Yès ntsì a Maltà vəsàŋ vətaʼ, nè sə nlù ə̀ kwèn a kəbaŋ kə a mù a və ndzàŋə̀ nə̀, “vənyìngòŋ və mboʼməsə,” a kə nlu fa Alèksandìliyà ə̀ vì tɨ̀mə tsu byìʼàndo à ndìʼ nəbyɨ̀ŋ, fwof toghə be chò. ¹² Yès jèʼ ə̀ vì tsìtə a ntə̀ʼ Sylacùs mətsi ntaʼ, ¹³ ə̀ lù fà ntə̀ʼ ayì ə̀ dyʉ̀ tsì a ntə̀ʼ Legum. Tʉʼ lan fwof ə zìtə̀ sə kuʼu vì fa shyə ten, yès jèʼ mətsi mbò ə̀ vì fʉ̀ a ntə̀ʼ Butiyolì. ¹⁴ Ando yès nkwen ə̀ vì tsu, yès kwetə viʼi vəbyɨməvə, vəwenə sensə la yo vəwenə tsi. Yo vəwenə tsi woŋ mpfen, yès mù chò dyʉ̀ a Lum. ¹⁵ A ndìʼ a lì mu viʼi vəbyɨməvə a Lum zhʉ li la yes ə vì, vəwenə lù ə̀ vì yèn yes a kəshi kə woŋ a Abyùs, vətsenvə vì yèn yes a kəshi yì a viʼi jèʼ mvì tsi tsu və ndzàŋə̀ nə̀ “nə̀ Ngə̀ŋ sə To”. Bol nè yèn vəwenə no a zhʉ̀ kò ə̀ kù kəzòŋ à Nyìngòŋ, ə̀ zìtə̀ sə̀ kiʼ tyɨm toghə.

Bol shə̀ʼtə̀ ntɨm jùŋ à Vəjew a Lum

¹⁶ Andìʼ ando yès mvì zaʼa a Lum, və ghʉsə la Bol ndiʼ tò fà wen a ngeŋ nə̀ sugyèʼ a ghə̀ tsɨ̀ŋə̀ wen.

¹⁷ Mətsi chò ntaʼ, Bol dzàŋtə̀ tʉtʉ Vəjew a ntsèntə̀. Vəwenə nè tsèntə̀, ghə̀ gàʼ à vəwenə la, “Vəlèmə̀ vwomə, Vəjew tə ghaʼ mo ə nè və shwìn mò a Jelusalèm be kù mo à viʼi Lum no tè ando mà ko tə̀ nè kənyʉ̀ kə byɨkə kətsenkə à viʼi vəghəŋ, kò a ndiʼ la mà gàʼà li ə̀ mbyɨsə tè kənyʉ̀ kətsenkə kùmə̀ ntsìnə̀ loʼ a ghə̀ nlu fà vətìʼ və vəghəŋ və mbì. ¹⁸ Vəwenə bèmtə̀ nyʉ̀ à mò mù sə kəŋə əghʉsə mo byìʼàndo vəwenə nko yèn kənyʉ̀ a mà ne a və ndiʼi zhwi mo byìʼì kəwenkə. ¹⁹ Ando Vəjew ntensə la kə və à ghʉ̀sə mò, mà mù sènsə la və ghʉsə mo, mà vi a Lum a shèn ndi Fòn ghoʼo zhʉ kənyʉ̀ byìʼì nsoʼ ghom no tè ando mà ko kiʼ kənyʉ̀ kə byɨkə kətsenkə əgàʼ byìʼì viʼi vwomə no fa mpfen. ²⁰ A lè kənyʉ̀ a kə ne mà ngaʼ la mà yen ghə̀ŋ vəghəŋ besə a muʼu. Mà dìʼ a mpfɨŋsə alə̀ tò byìʼàndo mà byɨmə à wìʼ yì a viʼi Islel ə ghʉ kwòʼtə vəwenə tò à wen.”

²¹ Vəwenə bwènsə̀ gàʼ à wen la, “Yès ko yèn ŋwàʼlə̀ a ghə̀ lu fa Judiyà mvì à shèn à yès byìʼì wù, ko a ndiʼ la vəlèmə̀ vyesə a və lù fa tsu mvi a shə̀ ə vi li nə̀ soʼgho tsen ko ngaʼ kənyʉ̀ kə byɨkə kətsenkə byìʼì wù. ²² Yès ə kəŋə zhʉ kwòʼtə̀ wu byìʼàndo yès ə chò no tè fa fe, zhʉ ando və gàʼà nyʉ̀ byɨvə byìʼì nkì nòyn ghenə a wu dìʼì tsu lə̀.”

²³ Vəwenə mù ghʉ̀ kətsi be vi yen Bol. Kətsi akì kə kwʉ̀ʼ, vəwenə fʉ̀ ə̀ vì a kəshi yì a Bol ntsi tsu lì no vəghoʼo. Ghə̀ zìtə̀ fa boʼòngə̀ŋ sə gàʼà à vəwenə, ə̀ gàʼ ə zaʼa fa nəntʉʼʉ, shɨ̀tə̀ shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kì a ghə̀ ndiʼi shə̀ʼtə̀ à vəwenə byìʼì kəshi kə fòn Nyìngòŋ. Ghə̀ tàŋkə̀ ənè vəwenə kɨ byìʼ Yesò, dzàŋə̀ fa ŋwàʼlə̀ Soʼ yì a Mosìs bènə̀ fa vəŋwàʼlə̀ və nshə̀ʼtə̀ səghoʼkəsə ədìʼ la kənyʉ̀ kì a yi gàʼà dìʼ nəmwèʼè. ²⁴ Viʼi vətsenvə byɨmə la ghə̀ gàʼà tò nəmwèʼè, alì vətsenvə tyen la vəwenə ko a byɨmə. ²⁵ Vəwenə gə̀sə̀ fà tsu tò nə̀ ntaŋ ando Bol ngàʼa kənyʉ̀ kènkə kə mùʼ tsu la, “Kəzhwì kə ŋwòʼəkə ə nè tò kənyʉ̀ kə tɨməkə əgàʼ à vətìʼ və vəghəŋ və mbì ə̀ chò fà nshə̀ʼtə̀ Azayà la:

²⁶ ‘Dyʉ̀ gàʼ à viʼi venə la,

ghə̀ŋ lu nzhʉ nyʉ̀ tò zhʉ,

alì kò ghə̀ŋ ə lu nkɨ la və gàʼà la gho lo,

ki shi tò ki

alì kò ghə̀ŋ ə lu nyenə no kəfo,

²⁷ byìʼàndo tʉ viʼi avenə to,

mu vəwenə shwintə li tiʼitiʼi vəwenə,

be mbiʼtə ashɨ vəwenə,

a bwen a lì mu vəwenə yenə shi

be zhʉ nyʉ̀ kɨ, təkwòʼtə̀ tə vəwenə tə be kɨ nyʉ̀,

vəwenə bwènə̀ vì à mò,

mà chʉʼ vəwenə.’”

²⁸ Bol sə ə̀ mèsə̀ dyʉ̀ ə̀ gàʼ la, “Ghə̀ŋ ə lì dìʼi kɨ la ntɨm jùŋ byìʼì bwòŋ a Nyìngòŋ kìʼ à viʼi dìʼ mu və tɨm li à viʼi tɨm, vəwenə diʼ zhʉ!” ²⁹ Bol nè gàʼ a lì ə̀ nè Vəjew vi lù sə̀ taŋmə̀ dyʉ̀ no a gɨsə tosə à vəwenə a ntìntìn.

³⁰ Bol tsi tsu ngwʉ̀ʼsə səbò a kəshi a ghə̀ nlòʼò tò fà wen a ngə̀ŋ. Ghə̀ nshisə no tè ndò a ghə̀ mvì ghantə wen nə̀ saŋlə ghə̀, ³¹ be shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ byìʼì soʼ fòn Nyìngòŋ, ziʼì byìʼì Bobo Yesò Klistò. Ghə̀ ngàʼà nə̀ tyɨm toghə kò a ndiʼ la kəfo kətsenkə tàʼsə̀ wen.