Kənkùmtə̀ kə ŋwàʼlə̀ Bol a viʼi
Kolìntyàns
Tʉ nyʉ̀ a və diʼ a ŋwàʼlə̀ ghèn
Bol nsə nyòʼ kənkùmtə̀ kə ŋwàʼlə̀ wen a ngə̀ŋ Nyìngòŋ a Kolìn, kiʼi ngəʼ wenə vəwenə vətsenvə. A ndiʼ ali vəwenə nghàmə̀ Bol, ghə̀ sə kòŋ la wenə vəwenə shɨtə nyʉ̀ a vyi. Ghə̀ nsaŋlə̀ kumə ando vəwenə gàʼ shisə kənyʉ̀ ki a kə kù ngəʼ vəwenə a ndayn.
Bol nshə̀ʼtə̀ li kənyʉ̀ ki a kə ne ghə̀ nyòʼ kənzìtə̀ kə ŋwàʼlə̀ wen ghamə vəwenə tsu no nànto. Ghə̀ nsaŋlə̀ ando ghə̀ nyòʼò li ŋwàʼlə̀ ayi ghə̀ nè la vəwenə kwitə ə ntsìnə̀sə vəwenə.
A diʼ a kəmwetə, Bol ə gaʼa ə diʼ la ghə̀ diʼ to no wù ə ntɨm ə Yesò. Ghə̀ ngàʼa alə̀ byìʼì ando viʼi vətsenvə tsu ngaʼa la à diʼ vəwenə diʼ nkàyntə̀sə viʼi ntɨm, ghʉ la Bol ko diʼ nkàyntə̀ wù ntɨm.
Jì a və gəsə ŋwàʼlə̀ ghèn fa tsu
Ə zìtə̀ (1.1-11)
Bol ə gaʼa làynsə nyʉ̀ a ntsentə sə viʼi Nyìngòŋ a Kolìn (1.12–7.16)
Kəku ə gyamtə viʼi və byɨməvə a shə Jùdiyà (8.1–9.15)
Bol ə diʼ ə mwetə la ghə̀ diʼ to no nkàyntə̀ wù ntɨm ə Yesò (10.1–13.10)
Ə mwètə̀ (13.11-14)
1Ətoŋtə
1 A nyòʼò mo Bol ə wù ə ntɨm ə Yesò Klistò mu à ntsuʼ Nyìngòŋ ntsuʼ mo fa wen a kòŋ. Ma nyoʼo ŋwàʼlə̀ ghèn a ntsèntə̀sə viʼi Nyìngòŋ vyi no vətsèm a və tsi a Kolìn, be nə̀ a ghə̀ŋ viʼi Nyìngòŋ vyi a ghə̀ŋ tsi ashə Akayà no vətsèm. Ma diʼ yo Timotì ə lèmə̀ ə vəghəŋ a byɨmə. 2 Nyìngòŋ ə, Tìʼ vəghəŋ wenə Bobo Yesò Klistò diʼi ətyɨm ə jùŋə ghə̀ a ghə̀ŋ, ə be kù mbwaʼmə a ghə̀ŋ.
Nyìngòŋ ə bwaʼsə tətyɨm tə viʼi a və yenə ngəʼ
3 Vəghəŋ ə nkuʼsə Nyìngòŋ ə Tìʼ Bobo vəghəŋ Yesò Klistò. Ghə̀ kusə shɨnsə a viʼi, be bwaʼsə tətyɨm tə viʼi. 4 Ghə̀ wye tətyɨm tə vəghəŋ a zhʉ a vəghəŋ diʼi no ngəʼ ko a yi, ndi vəghəŋ ə be wye tətyɨm tə viʼi vətsevə a zhʉ̀ a vəwenə ə yenə ngəʼ, ndə̀ŋndəŋ ando Nyìngòŋ wye tətyɨm tə vəghəŋ. 5 Ghə̀ŋ kɨli la, Yesò Klistò ə nyen li ngəʼ no nànto, yès mu be ə kwenə to ndə̀ŋndəŋ ə ngəʼ wen na yi, Nyìngòŋ sə be wye tyɨmə yèsə no nànto chò fa Yesò Klistò. 6 Yès sə yenə ngəʼ no zhʉ̀ko, ndi kə gyàmtə̀ wye tyɨmə ghə̀ŋ, ə be ə gyàmtə̀ ghə̀ŋ la ghə̀ŋ bwòŋ. Byìʼì ando sətsen Nyìngòŋ wye tyɨm ə yèsə, yès be a wye ghəŋə. Kə be a ne la ghə̀ŋ to kuʼ ə ghaʼa tyɨm, wensə a ndə̀ŋndəŋ ngəʼ a yès yenə. 7 Yès ə kɨ nəmwèʼè la əbyɨmə ə ghəŋə na nto tò to. Yès ə kɨ alə̀ byìʼì ando ghə̀ŋ kwen li a ndə̀ŋndəŋ ə ngəʼ yi a yès diʼ tsu, Nyìngòŋ ə sə wye ə tyɨm ghə̀ŋ ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ wye ə yèsə.
8 Yès ə kəŋ la ghə̀ŋ kɨ ngəʼ shisə a yès nyenə a Esìyà a vəlemə vyesə. Yès tə yenə ngəʼ byɨ tsu no nànto ghə̀ cho kədyòʼ kyeskə yès, sə yenə la yès a pfʉkə. 9 Yès nko nkɨ la yès na bwoŋ. Alì na kèn kə tə fʉ̀ alə̀ ndi kə yès a ntsi a yès kədyòʼ ali boŋsə sə zhəʼtə a wen ə Nyìngòŋ, a diʼ Nyìngòŋ a ghə̀ lusə viʼi fa pfʉ. 10 Ghə̀ ə bwoŋsə li yès fa chʉ̀ əpfʉ̀ ə, diʼ lù be ə bwoŋsə yes. Yès ə kɨ to no nəmwèʼè la ghə̀ lu bwòŋsə yès. 11 Ghə̀ ne bwòŋsə yès byìʼì ando ghə̀ŋ ne ngyàmtə̀ əjɨ̀m a yès. Byìʼì na kenkə nghoʼo viʼi ne nku kəzòŋ byìʼì ando ghə̀ zhʉ li ə jɨ̀mə̀ viʼi no kədə̀ŋ la yès ə ndiʼi a nkàyn.
Bol ə kwitə kənyʉ̀ ki a ghə̀ tə bàtə
12 Yès ə saŋlə no nànto, kɨ no fa yès a tətyɨm la no tèbe ghò yi a yès tə nè a mbi a shen, nə̀ ji a yès tə tsi vəghəŋ fa tsu, la yès ə nè to nə̀ tətyɨm tə laynə, ti a Nyìngòŋ ə kʉʼʉ. Yès tə ne no tèbe ghò, nè to byìʼì ətyɨm ə jùŋə ghə̀ Nyìngòŋ, a nko diʼ byìʼì ətof ə mbyi. 13 Yès ə nyoʼo to kənyʉ̀ ki a ghə̀ŋ ando ghə̀ŋ zì ghə̀ŋ dzàŋ kɨ. Ma kɨli la ghə̀ŋ shɨtə kɨ ntsìnə̀ yès luwen, ali diʼ ə na tuʼtə ə kɨ, ndi à lù ndiʼ a kətsi yi a Bobo vəghəŋ Yesò bwenə vi, ghə̀ŋ ə nsaŋlə̀ kumə yès to ndə̀ŋndəŋ ando yès be a saŋlə kumə ghə̀ŋ.
15 To ando mà tə nkɨ la ghə̀ŋ kɨli mò a ji na ghèn. A le kənyʉ̀ ki a mà tə ghʉ̀ la ma ghayntə ghə̀ŋ a ambì mibu dyʉ̀ a Màsìdonìyà ndi mà lù sə bwensə sə nvì ə be yèn ghə̀ŋ, ghə̀ŋ tuʼtə sàŋlə. Mà tə ghʉ̀ alə̀ ndi mà lù sə bwenə vì vəghəŋ be yemə, ghə̀ŋ gyamtə mò, mà dyʉ̀ a Jùdiyà. 17 Kə lə diʼ la mà tə sə ghʉ la ma vì ghàyntə ghə̀ŋ, ko ma kwoʼtə li mu? A lə diʼ la ma baʼtə̀ nyʉ̀ to nə̀ viʼi mbyi mu? A Vəwenə ə byɨmə kənyʉ̀, və sə zhʉtə vəwenə be tensə. 18 Nyìngòŋ ə gaʼa to nəmwèʼè. Ma gàʼa to ndə̀ŋndəŋ a ghə̀ŋ la, ma ko tə ngaʼa təchʉ̀ tə bò a ghə̀ŋ. 19 Ghə̀ŋ kɨli la Wàyn Nyìngòŋ, ə Yesò Klistò yi a yo və Timotì nə̀ Silàs tə nshə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə wen a ghə̀ŋ ə ko nə̀ gaʼa təgàʼ tə bò. Ghə̀ ngaʼa to kənyʉ̀ ki a kə diʼi nəmwèʼè a nə̀ Wàyn Nyìngòŋ. 20 A diʼ wen a ghə̀ nè no ghò na yi a Nyìngòŋ ə nghʉ kə kwʉ̀ʼ. A lə kənyʉ̀ ki a vəghəŋ nə̀ ngàʼa la, “Amèyn” chò fa a wen azhiʼ, kuʼsə Nyìngòŋ. 21 A ne Nyìngòŋ la vəghəŋ və tsèm ndiʼ ti to a kənyʉ̀ kə muʼ vəghəŋ və Yesò Klistò. A diʼ Nyìngòŋ a ghə̀ tsuʼ yès. 22 Ghə̀ chʉtə li vəghəŋ a ji la ghə̀ ku li Kəzhwì kə Ŋwoʼkə ə Nyìngòŋ a vəghəŋ a tətyɨm ə diʼ nəmwèʼè la ghə̀ lu ku mwetə əfo vyi a ghə̀ ghʉ a vəghəŋ.
23 Mà tə faŋ ke be ə vi a Kolìn byìʼì ando ma ko tə ə kòŋ ə vi ə kəŋkə̀ ghə̀ŋ a kənyʉ̀. Nyìngòŋ ə kɨ la ma gàʼà to nəmwèʼè. 24 Vəghəŋ ə kɨ to no nəmwèʼè la əbyɨmə ə ghəŋə to, ko yès ə lu kòŋ ə ntenlə wìʼ tenlə la ghə̀ ne kənyʉ̀ kumə əbyɨmə ə wen. Yès ə boŋsə kòŋ ə vi la vəghəŋ tsentə ə ne kənyʉ̀, kə vi to nə̀ saŋlə a ghə̀ŋ.
21 A lə kənyʉ̀ ki a mà tə ghʉ la, ma ko ba bwenə vi ə ghàyntə ghə̀ŋ, ndi kə ka ne la ghə̀ŋ nkwoʼ mbyi. 2 A ne to ghə̀ŋ ma saŋlə. Sətsen ma be vi ne la kə ghə̀ŋ nsaŋlə̀, à be andiʼ ndò ə ne la mà nsaŋlə̀ a? 3 A lə kənyʉ̀ ki a mà tə boŋsə nyòʼ ŋwàʼlə̀. Ndi kə ma ne sə vi, ghə̀ŋ a ghə̀ŋ yi ndiʼ boŋsə ne la ma nsaŋlə̀ boŋsə ne ma nkwoʼ mbyi. Ma kɨli nəmwèʼè la saŋlə ghə̀ŋ nè ma saŋlə. 4 Mà tə nyoʼo ŋwàʼlə̀ a ghə̀ŋ, nyʉ̀ ə ku ngəʼ a mò no nànto, ko ma saŋlə, a shiʼi to məshɨ fa mo ashɨ. Ma ko tə kòŋ ə nè ə tyinə shəŋsə fwi, mà tə kòŋ ə diʼ la ma kòŋ ghə̀ŋ no nànto.
Və diʼ ə lyesə ə ku wù mbyɨsə
5 Kə diʼ to no nəmwèʼè la wìʼ tə nè kənyʉ̀, vəghəŋ sə diʼ ko və lu saŋlə. Ghə̀ ko tə tuʼtə nè kənyʉ̀ na kènkə to a mò, ghə̀ tə nè a ghə̀ŋ vətsèm. Mà gàʼ alə byìʼì ando ma ko kòŋ ə gàʼ ə wyetə kənyʉ̀ na ken. 6 Ando viʼi və ghoʼovə sə diʼ mù və soʼ li wen ə ku ngəʼ a wen, kə kwʉ̀ʼ li to alì. 7 Ghə̀ŋ lyesə ku wen luwen be bwaʼsə ə tyɨm ə wen a bwen alì, a ghə̀ a faŋ a kwoʼ mbyi ə fəŋ fa wen a byɨmə. 8 A lə kənyʉ̀ ki a ma sensə ghə̀ŋ la ghə̀ŋ bwensə nè ghə̀ nkɨ la ghə̀ŋ bo kòŋ ə wen. 9 Mà tə nyoʼo ŋwàʼlə̀ a yì a ghə̀ŋ ndi yen la, ghə̀ŋ zhʉ̀ mò to nyʉ̀ ə tsèm mu lo. 10 Ghə̀ŋ yi lyesə ku wìʼ a kənyʉ̀ a ghə̀ byɨbsə, kə ne ndiʼ la ma be ə lyesə nku wen. Ma lyesə kù wìʼ azhʉ̀ a kənyʉ̀ kə diʼ ə və lyesə, a ndi mu mà lyesə, ne ghə̀ŋ a jùŋ, to ndə̀ŋndəŋ ando Yesò ə kəŋ. 11 Ma nè alə̀ byìʼì ando ma ko kòŋ la Satan a kwen a kənyʉ̀ na yi, byìʼì a vəghəŋ ə kɨ li mɨ̀naŋ mə wen.
Bol ə dyʉ̀ ə zàʼa a Tɨ̀luwàs, tyɨm ə wen sə lɨ̀mə̀
12 Andiʼ ando mà nvi zaʼa a Tɨ̀luwàs sə shə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ byìʼì Yesò, ma yen la Nyìngòŋ ə sə diʼ mù ghə̀ boʼtə li ji la mà shə̀ʼtə̀, 13 ali ma nko yen lèmə̀ vəghəŋ Taytùs tsu, kənyʉ̀ na kì sə ku ngəʼ a mò tyɨm, ma mu toŋtə viʼi tsu, ə lù ə dyʉ̀ a shə Màsìdonìyà.
14 Alì, ma ku kəzòŋ kə Nyìngòŋ. Ghə̀ tisə yès to məzhʉ̀ ə tsèm, yès ə ndzɨ̀mtə̀ fa bàm ə Yesò zhɨ no gho na yì a yes ə nè. Ghə̀ ne yès ə gətə ntɨm ə Yesò, viʼi kɨ wen, ntɨm ayi saykə dyʉ̀ to shì ə tsèm to nə̀ kəlemtəkə kələŋkə. 15 Kə diʼ la yès ə diʼ alə̀ diʼ to nə̀ kələŋ a Yesò ə nyuʼ a Nyìngòŋ a ji la yès ə̀ shə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ ə Yesò a viʼi vyi a Nyìngòŋ ə bwòŋsə, nə̀ a viʼi a və lèkə̀. 16 A diʼ a viʼi vyi a və lèkə̀, a diʼ kəlemtə a kə zhwi. Alì a diʼ a viʼi a Nyìngòŋ ə bwòŋsə, kəlemtə na kì kə ə fwomə, ku əbwòŋ yì a ghə̀ ko lu mè. No wìʼ ko kwʉ̀ʼʉ̀ ə nè nki əshyèʼ a ghenə. 17 Yès ko diʼ to nə̀ nghoʼo wìʼ a və lyɨ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ a fo wòŋ, baʼlə a əko. A tɨm Nyìngòŋ ntɨm yès la yès ə nè shwèʼ a ghenə, Yès sə shə̀ʼtə̀ to no nəmwèʼè a nə̀ viʼi shyèʼ ə Yesò, Nyìngòŋ ə lyè yès.
3Viʼi a tyi məkàyn mə mfimə̀
1 Ghə̀ŋ kwòʼtə̀ la yès be kaʼkə sə gaʼa bwomsə təwen ə tyestə ando viʼi vətsenvə nə̀ nè mu? Yès ko diʼ shi ŋwàʼlə̀ fa viʼi vətsenvə ə a ghə diʼi la yès diʼ viʼi ntɨm, ko yès nkəŋ tebè la ghə̀ŋ nyòʼ və ŋwàʼlə̀ a yès, yès njèʼè nə̀ vəwenə a və diʼi la yès diʼi viʼi ntɨm. 2 Ghə̀ŋ diʼ to nə̀ ŋwàʼlə̀ yì a yès kiʼi mu və nyoʼo a yès a tətyɨm ndiʼ no ndo ndzaŋə, zhʉ kɨ kənyʉ̀ ki a və gaʼa. 3 Ghə̀ŋ diʼ ŋwàʼlə̀ a Yesò nyoʼo to fa wen a ngəŋ, ghə̀ nchò fa yès a kəvu. Ghə̀ ko nyoʼ ŋwàʼlə̀ na ghèn nə̀ ntu ə ŋwàʼlə̀, ghə̀ boŋsə nyoʼ nə̀ Kəzhwì kə Nyìngòŋ yi a ghə̀ tsi. Ghə̀ ko nyoʼo a kwi ngùʼ, ghə̀ nyoʼo a tətyɨm ə viʼi.
4 Yès ə kɨ la nyʉ̀ a venə diʼ to no nəmwèʼè byìʼì ando yès ə choʼsə Nyìngòŋ, ə chò fa Klistò. 5 Yès ə ko gàʼà la Yès ə kwʉ̀ʼʉ̀ li fa yès a ngeŋsə. A nè Nyìngòŋ la yès nkwʉ̀ʼ. 6 A nè wen la yès kwʉ̀ʼʉ̀ ə nshə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kumə məkàyn mə mfimə̀ mì a ghə̀ zhɨ wenə viʼi. Məkàyn na mèyn ko diʼ a soʼ yì a və nyoʼo, à diʼ məkàyn mə Kəzhwì kɨ Ŋwoʼkə. Əsoʼ mughə yì a və nyoʼo ə nè viʼi pfʉ, kəzhwì kə Ŋwoʼkə nè la və ndiʼ.
7 Ghə̀ŋ kɨli la Əsoʼ ə ndiʼ a mbì a ŋwàʼlə̀ mu və nyoʼ a ngùʼ ali, ghə̀ diʼi baynə Nyìngòŋ. Əsoʼ ə nè li la əkə̀ʼ ə Mosìs ə nbàynə̀ no nànto, viʼi Islel ə gho ə ki, no tèbe ando ghə̀ baynə ali, lɨmə dyʉ̀ dyʉ̀. Əsoʼ ə sətsen ndiʼ mu ghə̀ diʼi li nki bayn na ghèn ali, vi nə̀ əpfʉ̀, 8 ko kəzhwì kə Ŋwoʼkə a vi nə̀ baynə ghə̀ chò ghə̀ əsoʼ a? 9 Əsoʼ ə sətsen ndiʼ mu ghə̀ ə nè la və nsoʼo byɨbsə viʼi ali kiʼ nki bayn alə, kənyʉ̀ ki a kə ne la viʼi ndiʼ nti a nkayn ashɨ ə Nyìngòŋ a faŋ ke kiʼi əbayn ghə̀ chò a? 10 Kə le diʼi la əbayn mə məkàyn mə mfimə̀ ə vi li to chò ə baynə əsoʼ, a ghə̀ ko be kwʉ̀ʼʉ̀ a kənyʉ̀ kətsenkə. 11 Əsoʼ ə ndiʼi əbayn ghə̀ lɨmə̀ dyʉ̀ dyʉ̀. Kə diʼi la əbayn kəzhwì kə Ŋwoʼkə ə chò ghə əsoʼ byìʼì ando kəzhwì kə Ŋwoʼkə ko lu mè.
12 Ando yès ə kɨ nəmwèʼè la kənyʉ̀ kə məkàyn mə mfimə̀ ə chò kə ə məkàyn mə mumə̀. A le kənyʉ̀ ki a yès ə shə̀ʼtə̀ ntɨm a ghèn, ko yèsə fwàynə̀. 13 Yès ko diʼ to nə̀ Mosìs a ghə̀ nchiʼtə əkə̀ʼ wen nə̀ kəbàs kə ndisə la kə viʼi Islel yen ando əbayn ə Nyìngòŋ ə mè dyʉ̀ fa tsu. 14 Nò fa mpfen, vəwenə nyenə ko andiʼ la və kɨ kənyʉ̀, à sə diʼ tèbe layn ghə̀ŋ bo diʼ to ali. Vəwenə ndzàŋə̀ ŋwàʼlə̀ məkàyn mə mumə̀, ko və lu zhʉ kɨ. Kə ndiʼ alə̀ byìʼì ando kəfo ki bo chiʼtə ə tof ə vəwenə to chiʼtə, a diʼ to Yesò a ghə̀ zizi ghə̀ lyisə kəfo na kì. 15 Kə diʼ to no nəmwèʼè la à diʼ tèbè ə zàʼa fa layn, a zhʉ a vəwenə dzàŋə ŋwàʼlə̀ Əsoʼ ə Mosìs, ko və lu zhʉ kɨ tebè kɨ byìʼì ando kəfo kə bo chiʼtə ətof ə vəwenə to chiʼtə. 16 Alì, no zhʉ̀ko a wìʼ ə bwenə vi a Bobo, ghə̀ lyisə kəfo na kì fa wen a shɨ. 17 Kə diʼ alə̀ byìʼì ando Bobo wenə Kəzhwì kə Ŋwoʼkə diʼ to kənyʉ̀ kə mùʼ. No fe a kəzhwì kɨ Bobo kə diʼ, ko viʼi be diʼ əkòs. 18 Vəghəŋ vi a və byɨmə a Yesò və tsuʼ li kəbàs kə ndisə na ki ko kə mbe chiʼtə tebè əkə̀ʼ ə vəghəŋ, vəghəŋ sə diʼ nyenə əbaynə Bobo. Ali Bobo a diʼi kəzhwì nè la vəghəŋ ə kwʉ̀ʼʉ̀ ando Bobo kəŋ, ndiʼi kuʼsə dyʉ̀ to dyʉ̀ nə̀ əbaynə wen na yi. A lə shwèʼè ə Bobo yi a ghə̀ diʼi a kəzhwì.
4Ghoʼ kəzhwì a tyi vəntòyn və kətsoʼ
1 Ando Nyìngòŋ ə kusə li shinsə a yès nku shyèʼ ghənə la yès ə nè, yès zizi ko və lu be bwaʼ ə nè. 2 Yès ə tensə li no nyʉ̀ ə kətʉ kədiʼkə nò tsèm vyi a və nyoʼtə nè. Yès ko lobtə wìʼ, ko yès kaʼsə kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ. Yès ə boŋsə gaʼa to kənyʉ̀ kì a kə diʼ nəmwèʼè ashɨ Nyìngòŋ, ə diʼi nəmwèʼè a viʼi la yès diʼ tò nò viʼi və juŋəvə. 3 Kə le yi ndiʼ tèbe la kəfo kə sətsèn be chiʼtə no tèbe ətof wìʼ la kə ghə̀ zhʉ̀ kɨ ntɨm ə jùŋ yì a yès ə shə̀ʼtə̀, à ne diʼ tò wìʼ a ghə̀ le le. 4 Viʼi a və ko byɨmə ko zhʉ̀ kɨ kənyʉ̀ byìʼì ando Satan a ghə̀ soʼo mbyi ghèn kəŋtə li tətof tə vəwenə la kə vəwenə byɨmə. Ghə̀ nè alə̀ la kə vəwenə yen əbayn yì a ntɨm ə jùŋ Klistò a ghə̀ diʼ kənfɨsə kə Nyìngòŋ ə vi nə̀ wenə ghə̀. 5 Ghə̀ŋ ə kɨ la, yès zhʉsə nshə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ a ghèn, ko yès nə nshə̀ʼtə̀ kumə təwen tyetə. Yès ə shə̀ʼtə̀ to la Yesò Klistò diʼ Bobo, yès ə be ku wenə yèsə a viʼi shyèʼ a ghə̀ŋ byìʼì wen. 6 Nyìngòŋ ə nshɨtə mbyi ə gàʼ la, “Əbayn ə vi a ntìntìn kəbəŋ kə fenəkə.” Nyìngòŋ a ghèn ə nè li la əbayn ə vi a vəghəŋ a tətyɨm, ə diʼi əbayn ə wen a vəghəŋ, a diʼ yi a vəghəŋ ə yenə a kə̀ʼ ə̀ Yesò.
7 Alì yès vyi a və kiʼi əghoʼ kəzhwì a ghənə a yès a təwèn a tə diʼ to nə̀ vəntòyn və kətsoʼ a və zizi və pfʉkə, ə diʼ la kədyòʼ kə ghoʼokə kiʼi Nyìngòŋ, a ko kiʼi yès. 8 Ngəʼ sə vi a yès to a jisə a jisə ali, ko sə zizi sə lu to chò yès, a vì zhʉ tsenə ghə yès sə fɨŋmə̀ no nànto ali ko yès zizi yès maʼa shwèʼè ə yèsə. 9 Viʼi nə̀ ntsuʼ kəghʉ ə kyeskə ali ko Nyìngòŋ ə lu maʼa yès. Vəwenə nə̀ nyàblə̀ nə̀ yès ali ko vəwenə zizi və zhwi yès. 10 Yès zi yès ə pfʉ̀ no zhʉ̀ko, to ndə̀ŋndəŋ ando Yesò mpfʉ̀, ndi viʼi ə yenə la yès ə kiʼi ntsìnə̀ Yesò. 11 Yès ə tsi tèbe tsì, diʼ to chʉ̀ əpfʉ̀ byìʼì Yesò. Yès ə diʼ a ji na ghèn ndi viʼi ə yenə ntsìnə̀ Yesò a yès kətsoʼ kə wen a kə lu pfʉ̀ lə. 12 A lə ando yès diʼ no zhʉ̀ko, nyʉ̀ʼ to chʉ̀ əpfʉ̀ ndi ghə̀ŋ nkiʼi ntsìnə̀ Yesò.
13 Və nyòʼò li a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la, “Ando mà byɨmə, ma diʼ ə shə̀ʼtə.” Yès be byɨmə a Nyìngòŋ ə be sə shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə wen. 14 Yès diʼ ə nshə̀ʼtə̀ alə byìʼì ando yès ə kɨ la, Nyìngòŋ yi a ghə̀ nlùsə Bobo Yesò fa pfʉ̀ ə be lu lùsə vəghəŋ vi a və diʼi viʼi Yesò ə lyɨ̀ tsèntə ghʉ vəghəŋ a wen ashɨ. 15 Yès ə yenə ngəʼ a ghèn a ghə̀ŋ a jùŋ ndi Nyìngòŋ ə diʼi ətɨm ə jùŋə ghə̀ a viʼi kə ne viʼi to kədə̀ŋ nku kəzòŋ kuʼsə Nyìngòŋ.
Yès ə tsi to byìʼì əbyɨmə
16 A le kənyʉ̀ ki a yès ə ko bwaʼ ə nè shwèʼè a ghenə. Nò tèbe ando njòsə əwen ə yès sə bwaʼa dyʉ̀, Nyìngòŋ ə ku kədyòʼ a yès a tətyɨm to məzhʉ̀ ə tsèm. 17 Ngəʼ shisə a yès ə yənə luwen diʼ to nfam, diʼ to fəshyinə fə zhʉ̀. Ngəʼ a sensə baʼtə̀ yès a jùŋ ə ghoʼo yi a ghə̀ vi, ko ndiʼ la ghə̀ lu mè, mu və zizi ko və lu ə shəʼmə ngəʼ a sensə nə̀ jùŋ ayi. 18 A lə kənyʉ̀ a vəghəŋ ko ki tebè nyʉ̀ a və yenə. Vəghəŋ boŋsə ki dyʉ̀sə̀ nə̀ əfo, a və ko yenə. Ghə̀ŋ kɨli la ə nyʉ̀ vyi a vəghəŋ yenə lu me, ali əfo vyi a vəghəŋ ko yenə ko diʼ lù mè.
5Əwenə fighə
1 Vəghəŋ kɨ la və sətsen ə byɨbsə fəngə̀ŋ fə kətsoʼ kə wèn fenfə a kəzhwì kə vəghəŋ kə tsì tsu a nse ashə lə̀, Nyìngòŋ a ku ngə̀ŋ kəzhwì a vəghəŋ akàŋ ko ndiʼ la və bwom nə̀ avu, ghə̀ diʼ ə tsì ə faŋ. 2 Vəghəŋ tsi a nse ashə̀, nyʉ̀ ə ku ngəʼ a vəghəŋ, vəghəŋ ə kòŋ la Nyìngòŋ ə zaŋsə ku ngə̀ŋ ə fi vəghəŋ akàŋ. 3 Vəghəŋ ə kòŋ ə zàŋsə ə kiʼi əwèn ə fighə na ghenə ndi vəghəŋ lù faŋ kò və lə be ə gho əwèn no kətsi kə tsenkə. 4 Vəghəŋ tsi a wen ashə̀, dì to dì byìʼì ngəʼ yì a vəghəŋ yenə. A ko diʼ la vəghəŋ kəŋ la Nyìngòŋ ə lyisə əwèn ghenə a vəghəŋ tsì tsu, vəghəŋ boŋsə kòŋ to la ghə̀ ku əwèn ə fighə a vəghəŋ a ghə̀ zizi ko ghə̀ lu pfʉ, ndi ghə̀ lyɨ̀ kəshi kə wèn ghenə.
5 A bàʼtə Nyìngòŋ la kə ndiʼ a ji a ghèn, ə ku kəzhwì kə wen a vəghəŋ ə diʼ nəmwèʼè la vəghəŋ lu kiʼi əwèn ə fighə a ghenə.
6 A le kənyʉ̀ ki a vəghəŋ to tò to. Vəghəŋ kɨ la vəghəŋ sətsèn ə nkiʼ əwèn ghenə a nse a shèn, mu vəghəŋ ko tɨmə diʼ a ben ə Bobo. 7 Kə diʼ alə̀ byìʼì ando vəghəŋ ə tsì byìʼì ə byɨmə yì a vəghəŋ ə kiʼi, a ko diʼ byìʼì nyʉ̀ a vəghəŋ ə yenə. 8 Nəmwèʼè, vəghəŋ to tò to a vəghəŋ a byɨmə, boŋsə kòŋ ə moʼtə əwen ghenə ə dyʉ̀ ə ntsi a ben ə Bobo. 9 A le kənyʉ̀ ki a vəghəŋ ə mwomsə no nànto ə nè nyʉ̀ vyi a və bòŋ a Bobo, kò vəghəŋ diʼ a wèn ashə̀, kò vəghəŋ kə be kiʼ ə wèn a ghenə. 10 Kə diʼ alə̀ byìʼì ando no vəghəŋ vətsèm lu tɨmə ashɨ ə Yesò ə ghə̀ soʼ vəghəŋ. Ghə̀ lu loʼ no ndò to nyʉ̀ yi a ghə̀ tə nè a nse, kò à tə ndiʼ nyʉ̀ ə byɨvə, kò à tə ndiʼ ə jùŋə və.
Yesò mpfʉ̀ ə nè viʼi bwensə vì a Nyìngòŋ
11 Yès ə fwaynə Bobo byìʼì ando və kɨli la kə bòŋ la və nfwaynə wen. A le kənyʉ̀ ki a yès ə sensə viʼi la və vi a wen. Nyìngòŋ kɨ no tèbe ghò kumə yès, ma be kwoʼtə la ghə̀ŋ be shətə kɨ yès a ghə̀ŋ a tətyɨm. 12 Kə ghə̀ŋ a nkwoʼtə la yès be kəŋ ə diʼi a mfi la yès ə kwʉ̀ʼʉ̀ li ə ndiʼ viʼi ntɨm. Yès ə kòŋ la ghə̀ŋ nkɨ kənyʉ̀ ki a ghə̀ŋ diʼi ə nsaŋlə̀ kumə yès byìʼì kəwenkə ndiʼ ghə̀ŋ kɨ ji ə bwensə viʼi vyi a və kumə kədyʉ̀ʼ to byìʼì ji yì a və yenə wìʼ fa tsù, ko və kɨ ətyɨm ə wen. 13 Ətof ə yèsə nlè tebe lè to ando viʼi vətsenvə ə gàʼa, ko ghə̀ nti to nkàyn a ndiʼ fambwo yèsə kù li təwen ə tyestə a Nyìngòŋ ə mwetə to mwetə. Alì yès diʼ to no a yès a ətof, yès diʼ alə a ghə̀ŋ a jùŋ. 14 Yès nè shwèʼè ghenə mu yès zizi ko yès sə lu faŋ ke nè byìʼì ando Yesò ə kòŋ yès. Yès ə kɨ la ghə̀ mpfʉ̀ tò a viʼi vətsèm, kə diʼi la viʼi vətsèm ə lu ə pfʉ̀ boʼsə a wen. 15 Yesò ə mpfʉ̀ to a viʼi və tsèm ndiʼ viʼi sə ntsi ko və be ntsi a ji yi a vəwenə kòŋ, ali ntsi to byìʼì Yesò. Kə diʼ alə̀ byìʼì ando Yesò mpfʉ̀ byìʼì vəwenə və bwensə lùsə̀ wen fa pfʉ̀.
16 Ə zìtə̀ fa luwen, yès ko be a nlyè wìʼ fa ji yi a viʼi mbyi lyè fa tsu. Kə diʼ to no nəmwèʼè la, yès ə nlyè Yesò a ji a ghèn, ali sə diʼ ko yès mbe nlye ali. 17 Wìʼ sətsèn ndiʼ wenə Yesò a kənyʉ̀ kə muʼ, mu ghə̀ sə diʼ wu fi, mu ntsìnə̀ mu wen ə mè li, ghə̀ sə kiʼi ghə̀ fi. 18 Ənyʉ̀ a venə no tsèm diʼ mu à nè Nyìngòŋ a vəghəŋ, ə bwensə bàtə ntsìnə̀ vəghəŋ, vəghəŋ və wen. Ghə̀ ne alə̀ chò fa Yesò. Ghə̀ ku li shwèʼè a ghenə ə mbaʼtə ntsìnə̀sə viʼi a yès. 19 Kənyʉ̀ ki a yès gàʼa diʼ la Nyìngòŋ ə mbaʼtə ntsìnə̀sə viʼi mbyi wenə vəwenə byìʼì kənyʉ̀ ki a Yesò ə nè. Ghə̀ lyesə li nku mbyɨsə viʼi ə be ku ntɨm a ghèn a yès viʼi ntɨm la yès ə nshə̀ʼtə̀ la ghə̀ kəŋ la viʼi vətsèm baʼtə̀ ntsìnə̀sə vəwenə, wenə və Nyìngòŋ. 20 A lə ji yì, a yès lyɨ kəshi kə Yesò, Nyìngòŋ sə gàʼà chò fa yès. Yès sensə ghə̀ŋ a əzhiʼ ə Yesò la ghə̀ŋ baʼtə̀ ntsìnə̀ shəŋsə wyè və Nyìngòŋ. 21 Nò tèbe Yesò fa wen a ngeŋ ə ko ne mbyɨ ali Nyìngòŋ ə lyɨ̀ wen a wu mbyɨ ndiʼ vəghəŋ chò fa wen ə nti a nkàyn ashɨ Nyìngòŋ.
61 A nə̀ viʼi a və shwèʼè wenə və Nyìngòŋ amuʼ, yès ə sensə ghə̀ŋ la ando Nyìngòŋ ə diʼ li ə boŋ tyɨm ə wen a ghə̀ŋ lə, kə ghə̀ŋ a nè ə boŋ tyɨm ə wen a ghenə lè to kədyàŋ. 2 A Nyìngòŋ ə gaʼa li la:
“A na ndiʼ ando əzhʉ̀ kwʉʼʉ li mà zhʉtə kənyʉ̀ ki a wù gaʼa
ə gyàmtə̀ wù,
Kətsi kə kwʉ̀ʼ la mà bwoŋsə wù,
ma bwoŋsə”.
Ghə̀ŋ zhʉtə! Luwen diʼ tò nò əzhʉ̀ yi a Nyìngòŋ ə ghʉ̀. Layn diʼ kətsi kì a zizi ghə̀ bwoŋsə ghə̀ŋ. 3 Yès ə ko kòŋ ə nè no kənyʉ̀ kə mùʼ ə kə byɨbsə shyèʼ ə yèsə. Ndì kə wìʼ a yen no kənyʉ̀ kəbyɨkə a yès a tyi shwèʼè. 4 Yès ə boŋsə diʼi to la yès diʼ viʼi shyèʼ ə Nyìngòŋ no a gho a yès ə nè. Yès ə wensə a tyi ngəʼ shisə a yès ə yenə, nə̀ a nyʉ̀ a və to, nə̀ a tənki tə nyʉ̀ a tovə ə tsenəvə və fʉ yès. 5 Və ghòmə li yès ə nshwin yès a nfɨŋ, ə tɨm ənòyn ə viʼi la və tsɨblə nə yès. Və nè li yès shyèʼ chò kədyòʼ ə kyeskə; yès tsì li mətsi mətsenə nə̀ jɨ̀ŋ, ko mbʉ̀nə ə ku əshɨ yesə. 6 Yès diʼi li la yès diʼ viʼi Nyìngòŋ byìʼì ando yès ə tsì ətsìnə̀sə laynəsə, kɨ kənyʉ̀ ki a kə diʼi nəmwèʼè, wensə, tuʼmə, kiʼ Kəzhwì kə Ŋwoʼkə be kòŋ viʼi vətsenvə nə̀ tyɨm ə yèsə no tsèm. 7 Nyìngòŋ ə ku li kədyòʼ a yès, yès sə shə̀ʼtə̀ to kənyʉ̀ ki a kə diʼi nəmwèʼè a viʼi. Əfo ghòŋ vi a yès ə soynə nə̀ wenəvə be kɨŋtə təwen ə tyestə tsu diʼ ando yès ə tsi a jisə tɨməsə. 8 Viʼi vətsenvə gumlə yès, vətsevə gàʼà nyʉ̀ ə byɨvə kumə yès. Viʼi vətsenvə ə bwomsə yès, vətsevə telə telə. Yès gàʼà to nəmwèʼè no tèbe ando və lyɨ yès a viʼi kəbaŋ. 9 Və ki yès sə və ko kɨ, ali shɨtə kɨ yès. Viʼi yenə yès a viʼi və pfʉkəvə ali yès tsi dyʉ̀ to dyʉ̀. Və nyàblə̀ nə̀ yès, ali ko wìʼ zizi ghə̀ zhwi yès. 10 Yès ə saŋlə to saŋlə no tèbe a tyi ngəʼsə. Və lyɨ yès a viʼi kəfem ali yès ne viʼi əghoʼ a vəwenə əbyɨmə. Yès diʼ tò sə yès əko kiʼi kəfo, ali kiʼi to əfò ə tsèm.
11 Yès ə gàʼà li a ghə̀ŋ a viʼi Kolìn to a ndayn, be kòŋ ghə̀ŋ no nànto. 12 Yès ə kòŋ ghə̀ŋ no nànto. A diʼ ghə̀ŋ a ghə̀ŋ ko kòŋ tebè yès. 13 Mà sə boŋsə gàʼà a ghə̀ŋ luwen a nə̀ vù vwomə a byɨmə la ghə̀ŋ ə boŋsə kòŋ yès tò ndə̀ŋndəŋ ando yès ə kòŋ ghə̀ŋ.
Kə ghə̀ŋ nè ntsèntə̀ viʼi a və ko byɨmə
14 Kə ghə̀ŋ ne nyʉ̀ʼ, tsèntə̀ ghə̀ŋ və viʼi vyi a və ko byɨmə Nyìngòŋ, diʼ la wye vəwenə diʼ ndə̀ŋndəŋ. Ghə̀ŋ kɨli la njùŋ ə ko kiʼ tò kənyʉ̀ ə ne wenə mbyɨ, ko əbayn kiʼi kənyʉ̀ ə nè wenə kəbəŋ kəfenəkə. 15 A lə diʼ gho a ghə̀ zizi ghə̀ ne Yesò wenə Deblə̀ ə diʼ a kənyʉ̀ kə mùʼ a? Wu byɨmə kiʼi gho a kənyʉ̀ kə mùʼ wenə viʼi a və ko byɨmə a Nyìngòŋ a? 16 Ngə̀ŋ Nyìngòŋ ə ko kiʼi kənyʉ̀ ə nè wenə nshəʼsə. Ghə̀ŋ kɨli la vəghəŋ diʼ tò nə̀ ngə̀ŋ Nyìngòŋ yi a ghə̀ tsi, to ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ ngàʼa li la:
“Mà ne ntsi a vəwenə a ntìntìn,
diʼ yo vəwenə;
Mà na diʼ Nyìngòŋ ə vəwenə,
vəwenə diʼ viʼi vwomə.”
17 A le kənyʉ̀ ki a Bobo ə gàʼa la:
“Ghə̀ŋ fʉ̀ vi fa a ntìntìn ə viʼi və byɨvə
ə nti nəkwoŋ.
Kə ghə̀ŋ kumə kəfo kì a kə ko diʼ kəfo kə ŋwoʼkə,
ndi mà shisə ghə̀ŋ,
18 ə ndiʼ Tìʼ a ghə̀ŋ,
ghə̀ŋ diʼ vunə vwomə.
A gàʼà Bobo, ə Tìʼ adyòʼ no tsèm.”
71 Luwen ando Nyìngòŋ ə ghʉ̀ li nyʉ̀ a venə a vəghəŋ a doŋ shomsə jùŋsə, kə bòŋ la vəghəŋ mwomsə ə nyɨŋ ə bwenə fa abàm nyʉ̀ yi a və vi nə̀ kəməŋkə a njòsə wen, be nə̀ a vəghəŋ kəzhwì. Vəghəŋ boŋsə fwàynə̀ Nyìngòŋ, laynə kwʉ̀ʼ.
Saŋlə yì a Bol nkiʼi
2 Ghə̀ŋ diʼ əkòŋ a yès. Yès ko nè shwe kənyʉ̀ a wìʼ, yès ko nè wìʼ ə le ji, yès ko lobtə wìʼ. 3 Ma ko gàʼà nyʉ̀ a venə alə ə gàʼ la ghə̀ŋ ne li byɨbsə kənyʉ̀. Mà sə diʼ mù ma gàʼà li la yès ə kòŋ ghə̀ŋ no nànto, diʼ faŋ nkòŋ ghə̀ŋ to kòŋ, kò à vì tèbe əpfʉ̀. 4 Ma shɨtə kɨ ghə̀ŋ, ma ko momə̀ ghə̀ŋ momə̀. Ma saŋlə no nànto kumə ghə̀ŋ, tyɨm ə ghomə zhʉ̀tə̀ no nànto byìʼì ghə̀ŋ, be boŋsə saŋlə to saŋlə a ntìntìn ngəʼ shisə a yès nyenə.
5 Byìʼì ando yès nvi a Màsìdonìyà ashə, ngəʼsə faŋ ə sə vi to vi a yès, to ji sətsèm. Yès nkiʼi kəngwùmə̀ yo viʼi be kiʼi əfwàyn a yès a tətyɨm. 6 Alì Nyìngòŋ yi a ghə̀ bwaʼa sə tətyɨm tə viʼi a və kaynə mbyi li, wye tyɨm ə yèsə ando Taytùs nvi a yès. 7 Yès ko tə nsaŋlə̀ to byìʼì məvì Taytùs, yès be tə nsaŋlə̀ ando yès ə tə zhʉ ji a ghə̀ŋ tə bwaʼa sə tyɨm ə wen fa tsu. Ghə̀ nshə̀ʼtə̀ li la ghə̀ŋ kòŋ ə yen mò nò nànto, benə ji a ghə̀ŋ ə kaynə mbyi fa tsu, be bvɨtə ə tomsə mo. Ma zhʉ̀ li nyʉ̀ a venə və be tuʼtə nè ma sə sàŋlə dyʉ̀ to nə̀ mbì.
8 Ŋwàʼlə̀ yì a ma nyoʼo a ghə̀ŋ sətsen ndiʼ mù ghə̀ŋ kù li tèbe ngəʼ a ghə̀ŋ, mu ma ko kwoʼtə la ma ko tə ndiʼ nyoʼo. Ma gàʼà li mu ma bo tə kwòʼtə̀ ali, byìʼì ando ma yen li la ghə̀ tə nè ghə̀ŋ sə diʼ nə̀ kənsù kə kətʉ to fəshinə fəzhʉ. 9 Mà sə boŋsə saŋlə to sàŋlə luwen, a ko diʼ fa mbwo ma tə nyoʼo ŋwàʼlə̀, a ghə̀ŋ ghə̀ ne ghə̀ŋ sə diʼ nə̀ kənsù kə kətʉ. Ma saŋlə ando kənsù kə kətʉ ne li ghə̀ŋ kwitə ntsìnə̀ sə byɨsə ə ghə̀ŋ. Kə kə̀ʼə̀ la a tə ne Nyìngòŋ la ghə̀ŋ ndiʼ ali. Kə le diʼi la yès ko tə ne kənyʉ̀ shwè no fa mpfen. 10 Wìʼ ə sətsen nsù kətʉ mu a nè Nyìngòŋ, a kə a nè ghə̀ kwitə ntsi ntsìnə̀ ə jùŋ ə bwòŋ. Alì wìʼ sətsen nsù kətʉ a ji viʼi mbyi, kə a ne la ghə̀ boŋsə pfʉ pfʉ.
11 Ghə̀ŋ yen li kənyʉ̀ ki a kə fʉ li a ghə̀ŋ a ntsìnə̀sə ando ghə̀ŋ tə nsù kətʉ mu a ne Nyìngòŋ a, ghə̀ŋ fwàynə̀ Nyìngòŋ! Ghə̀ŋ yen ando ghə̀ŋ lɨbtə ə taŋ əchʉ̀ ghəŋə a. Ghə̀ŋ yen li ando kənyʉ̀ na kì ə nzafə ghə̀ŋ a. Kənyʉ̀ a kì ə tə ə nè, ghə̀ŋ sə fwàynə̀ no nànto. Ghə̀ŋ tə nkòŋ ə yen mo no nànto. Ghə̀ŋ tə sə lɨ̀mtə̀ ə nè kənyʉ̀ kumə kənyʉ̀ na kì, be sə kòŋ ə ku ngəʼ a wìʼ yi a ghə̀ nè byɨbsə kənyʉ̀. Ghə̀ŋ diʼi li to ji sə tsèm la ghə̀ŋ ko tə əkɨ kənyʉ̀ na kènkə. 12 Ma ko tə sə nyoʼ ŋwàʼlə̀ a ghə̀ŋ, a diʼ byìʼì wìʼ yi a ghə̀ ne kənyʉ̀ kəbyɨ kì, ko byìʼì wìʼ yi a ghə̀ ne kənyʉ̀ kəbyɨkə na kì a wen. Mà nyoʼo ə ndi Nyìngòŋ lutə sù diʼi ji a ghə̀ŋ a ghə̀ŋ kòŋ yès fa tsu. 13 Ənyʉ̀ a venə ne li tətyɨm ə tyestə sə zhʉtə̀.
Yès tə mbe saŋlə no nànto ando yès nyènə Taytùs, ghə̀ saŋlə kumə ji yì a ghə̀ŋ tə gàʼ a wen fa tsù ə bwaʼsə tyɨm əwen kə ne ko ghə̀ be kwoʼ mbyi. 14 Ma tə kùm kədyʉ̀ʼ a wen byìʼì ghə̀ŋ ali ghə̀ŋ kò tə diʼsə kətʉ komkə. Yès tə gaʼa to nəmwèʼè a ghə̀ŋ. Nò tèbe ghò yi a yès tə gàʼ a Taytùs kumə ghə̀ŋ, kə tə be fʉ to nəmwèʼè. 15 A lə kənyʉ̀ ki a ghə̀ sə kwòʼtə̀ luwen ando ghə̀ŋ tə zhʉ wen be kwòʼtə̀ ando ghə̀ŋ nshisə wen tsəŋtə fwàynə̀, kòŋ ə wen a ghə̀ŋ ə sə kwi dyʉ̀ to nə̀ mbì. 16 Ma saŋlə no nànto byìʼì ando ma kɨli la mà zizi mà nzhəʼtə̀ to a ghə̀ŋ wen to jisə tsèm.
81 Yès kəŋ a vəlemə la ghə̀ŋ kɨ kənyʉ̀ ki a Nyìngòŋ tə ne fa wen a kòŋ kə fʉ̀ a ntsèntə̀sə viʼi vəbyɨməvə a sə diʼi Màsìdonìyà. 2 Vəwenə tə nyenə ngəʼ no nànto cho fa mwomsə ə kaynəghə a ghə̀ tə vi a vəwenə ali vəwenə sə bo kiʼi to saŋlə ə ghoʼo ghə̀ ə nku no nànto ə tomsə shyèʼ ə Nyìngòŋ. Vəwenə tə nku ali, sùtə̀ femə no nànto. 3 Ma shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ a ghə̀ŋ, mu ma tə yen yenə. Vəwenə ko tə nku to kəfo kì a vəwenə nkiʼi, vəwenə ə kuli chò. Vəwenə tə ku to fa vəwenə a tətyɨm, 4 ku ali sensə yès la yès ku ji, vəwenə ku be bòŋ gyàmtə̀ viʼi Nyìngòŋ vyi a və tsi a Jelusalèm. 5 Vəwenə tə ku chò no ando yès tə kwoʼtə. Vəwenə tə sə ku mu vəwenə ku li təwen tə vəwenə a Nyìngòŋ a ambì ə sə be zhʉ to fa yès ando Nyìngòŋ kəŋ. 6 A lə kənyʉ̀ ki a yès tə sensə Taytùs la ghə̀ gyamtə ghə̀ŋ ghə̀ŋ nè mwetə shyèʼ jùŋghə a ghenə a ghə̀ tə ne ghə̀ŋ zìtə̀ lə̀. 7 Ghə̀ŋ diʼ mu ghə̀ŋ shə̀tə̀ li mbyɨmə ə sə be shə̀tə̀ shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ be kiʼ ətof no nànto. Ghə̀ŋ shətə li ghʉ kətʉ ə kəŋkə̀ a kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ ə sə be kòŋ yès no nànto. Ghə̀ŋ shətə li ghaʼ kəku na kenkə a diʼi shyèʼ ə jùŋghə na ghenə.
8 Ma ko gaʼa alə la ma ku a nə̀ əsoʼ. Ali ma kəŋ diʼ ji a wenə viʼi vətsevə fwomə vəwenə kəŋ gyàmtə̀, ndiʼ ma kɨ la əkòŋ ə ghə̀ŋ diʼ nəmwèʼè mu lo. 9 Ghə̀ŋ kɨli kòŋ ə kaynəghə yì a Bobo vəghəŋ Yesò Klistò tə kòŋ vəghəŋ. Ghə̀ ndiʼ wu ə ghoʼo ə kaʼkə wù kəfem byìʼì ghə̀ŋ ndiʼ kəfem kəwen kə ne, ghə̀ŋ kiʼi əghoʼ ə Nyìngòŋ.
10 Ma kəŋ ə gàʼ kənyʉ̀ ki a ghə̀ŋ a ma kwòʼtə kumə kənyʉ̀ a kènkə. Ma kəŋ la ghə̀ŋ mwetə kənyʉ̀ ki a ghə̀ŋ tə zìtə̀ a ngwʉʼ a ghə̀ tə cho lə. Ghə̀ŋ tə ndiʼ mbìsə viʼi nkəŋ ə ku, ə be sə diʼ mbìsə ə zìtə̀ ə ku. 11 Kə bòŋ la ghə̀ŋ ne mwetə shyèʼè jùŋghə a ghənə. Ghə̀ŋ ku to kəfo kì a ghə̀ŋ kiʼi. Ghə̀ŋ sə ku, əwenə ghəŋə be fwomə to ando ghə̀ tə fwomə ghə̀ŋ mu baʼtə̀ kəku a kì, 12 byìʼì ando ghə̀ŋ sə nku kəfo, ghə̀ŋ ə nsaŋlə̀ ə ku ki kə a ghə̀ŋ kiʼi, Nyìngòŋ a shì kəku a kì, mu ghə̀ŋ sətsèn faŋ ke kiʼi kəfo, ko Nyìngòŋ a nki kəfo fa ghə̀ŋ. 13 Ma ko gàʼà la ghə̀ŋ ku ne ənyʉ̀ ə bwaʼmə a viʼi vətsenvə ə tò a ghə̀ŋ. Ma bòŋsə̀ kəŋ to la nyʉ̀ ə ndiʼ to ndə̀ŋndəŋ a viʼi vətsèm. 14 Ghə̀ŋ kiʼi fo luwen no ghoʼo, ma sə kəŋ la ghə̀ŋ ku a viʼi vətsenvə vyi a və ko kiʼi, ndiʼ vəwenə lù sə kiʼi be boŋ tomsə ghə̀ŋ azhʉ̀ a ghə̀ŋ gho. Kə yi ndiʼ alə ə nyʉ̀ a ndiʼ to ndə̀ŋndəŋ a ghə̀ŋ və tsèm, 15 to ando və nyoʼo a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la, “A ndiʼ ando və ndyʉ̀ boŋtə əfo ə zhɨvə a və ntoŋtə nə̀ mana lì, viʼi vyi a və nboŋtə və ghoʼo, kə byəʼkə nko faŋ, viʼi a və nboŋtə to ntèʼ ə mu sə kiʼi, ko və lù tyetə chòsə̀.”
Və tɨm Taytùs a Kolìn
16 Ma ku Kəzòŋ kə Nyìngòŋ ando ghə̀ ne Taytùs sə kiʼi əkòŋ a ghə̀ŋ ando ma kiʼi. 17 Ghə̀ tə byɨmə ə vi ə yen ghə̀ŋ ando yès tə gàʼ, ə sə gàʼà ali mu ghə̀ tə sə kòŋ ə vi no to fa wen a ngeŋ. 18 Yès ə be tɨmə lèmə̀ yès ə tsen wenə wen, a diʼ wìʼ viʼi kòŋ wen a ntsèntə̀ sə viʼi Nyìngòŋ ashə̀ no akayn byìʼì ando ghə̀ kɨli ə shə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ. 19 Ə kwʉ̀ʼsə, ghə̀ diʼ mu a tsuʼ ntsèntə̀sə viʼi Nyìngòŋ ntsuʼ wen la yo vəwenə njèʼè ne shyèʼ jùŋ ghə̀ a ghenə, ku əkuʼsə a Nyìngòŋ ə be diʼi la yès ə kòŋ ə ngyàmtə̀.
20 Yès ə mwomsə ə shə̀tə̀ ghaʼa kəku a kènkə byìʼì ando yès ə ko kòŋ la wìʼ ə lù ghàm yès ə gàʼ la yès ko tə nshɨtə ghaʼa kəku na kì. 21 Yès ə ne alə̀ byìʼì ando yès bàʼtə li ə ne to nyʉ̀ a və kwʉ̀ʼ ashɨ Nyìngòŋ benə ashɨ viʼi.
22 Yès a sə tɨmə vəwenə be tɨmə boʼsə nə̀ lèmə̀ yès ə tsen, ghə̀ diʼ mù yès mwomsə li wen, ghə̀ ndiʼi a yès to aghayn aghayn la ghə̀ kòŋ ə ngyàmtə̀, be ndiʼi mwetə luwen ando ghə̀ choʼsə ghə̀ŋ no nànto la ghə̀ kòŋ ə gyàmtə̀ ghə̀ŋ. 23 A Taytùs, ghə̀ shyèʼè yo wen amuʼ nə̀ a kənyʉ̀ kə muʼ, ə gyàmtə̀ ghə̀ŋ. Vəlemə vətsenvə venə a wenə vəwenə diʼ amuʼ lyɨ kəshi kə ntsèntə̀sə viʼi Nyìngòŋ vyi a və diʼi ashə̀. Ə shyèʼ ə vəwenə ə nè, viʼi kuʼsə Yesò. 24 Ghə̀ŋ ə diʼ lì a viʼi a venə la ghə̀ŋ kòŋ vəwenə, la nyʉ̀ vyi a yès gàʼa kumə ghə̀ŋ diʼ to no nəmwèʼè, ndiʼ ntsèntə̀sə viʼi Nyìngòŋ yen no vətsèm.
9Nyìngòŋ ə kòŋ viʼi vyi a və kù nə̀ saŋlə
1 Ma kɨli la ma ko tə be diʼ ə nyòʼo a ghə̀ŋ kumə əgyàmtə̀ yì a ghə̀ŋ kiʼi ə tɨm a viʼi Nyìngòŋ a Jelusalèm, 2 byìʼì ando ma kɨli la ghə̀ŋ sə bvɨtə ə gyàmtə̀. Ma tə sə zhʉ kənyʉ̀ a ki ando viʼi Màsìdonìyà gàʼ la, ghə̀ŋ viʼi Akayà tə sə bvɨtə ə ku no fa ngʉ̀sə a sə cho li. Vəwenə tə zhʉ̀ əwen vəwenə sə fwomə vəwenə sə be kòŋ no nànto ə ku. 3 Luwen ma mu ntɨm, vəlemə venə la vəwenə vi ndiʼ ghə̀ŋ baʼtə̀ ando mà tə gàʼ la ghə̀ŋ ə baʼtə̀. Kə ko bòŋ la vəwenə vi yen la mà tə zhʉ̀ kənyʉ̀ a kì to kədyàŋ. 4 Kə sətsen fʉ̀ la yo viʼi Màsìdonìyà vi, yo vəwenə ko andiʼ la ghə̀ŋ baʼtə̀ li, a yès a diʼsə kətʉ kumə nyʉ̀ vyi a yès tə gàʼ kumə ghə̀ŋ, nkàyntə̀ ghə̀ŋ be diʼsə kətʉ no nànto. 5 A le kənyʉ̀ kì a mà tə yen la kə bòŋ la mà gaʼa vəlemə venə vi ə yèn ghə̀ŋ ambì, wye vəwenə nè mwetə baʼtə̀ kumə kəku ki a ghə̀ŋ tə mbaʼtə̀, ə diʼ la à kòŋ to no ghə̀ŋ ə ku ko andiʼ la və kwiʼi ghə̀ŋ kwiʼi.
6 Ghə̀ŋ diʼ kɨ la no ndò a ghə̀ wè to ntèʼ, a ghə̀ lù be pfì to ntèʼ, no ndò a ghə̀ wè no kə ghoʼo, a ghə̀ lù pfì to no kə ghoʼo. 7 Nò tèbe ndo ə sə nku, ghə̀ nku to kəfo kì a ghə̀ ghʉ a wen tyɨm la ghə̀ a ku. Kə wìʼ na ku sə və kwiʼi wen kwiʼi. Kə wìʼ na sə ku nku sə ghə̀ kyemə kyemə byìʼì ando Nyìngòŋ kòŋ wìʼ yì a ghə̀ kù nə̀ saŋlə. 8 Nyìngòŋ ə kiʼi kədyòʼ ə bwàʼsə ghə̀ŋ nə̀ əfo və ghoʼo chò vyi a ghə̀ŋ kəŋ ndiʼ ghə̀ŋ nkiʼi to kiʼi no məzhʉ̀ ə ntsèm be kiʼi kə kwʉ̀ʼʉ̀ nè nyʉ̀ ə jùŋə və tsu, 9 ando və nyoʼo a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la, “wu kənyʉ̀ kətɨməkə kə nə̀ kɨ ə ku əfo no ghoʼo a viʼi kəfem. Njùŋ wen faŋ li to ghayn ə mùʼ nəmwèʼè.”
10 A kù Nyìngòŋ ku ngwaʼ a viʼi la və we, a ku to wen ku əfo ə zhɨvə, a diʼ to wen ə ku ə kwʉ̀ʼsə ngwaʼ a ghə̀ŋ, a ghə̀ŋ a ntsìnə̀sə ndiʼ ghə̀ŋ we ə na pfì jùŋ no ghoʼo. 11 Nyìngòŋ na bwaʼsə ghə̀ŋ ə ku tənki tə fo a ghə̀ŋ to tətsèm, a ghə̀ŋ a ngyàmtə̀ viʼi tsu. Ghə̀ŋ na ku a yès ə yès sə nku a viʼi, vəwenə nku kəzòŋ a Nyìngòŋ, 12 byìʼì ando kəku a kènkə a ghə̀ŋ kù ko gyàmtə̀ to viʼi Nyìngòŋ. Ghə̀ŋ ne la vəwenə nku kəzòŋ a Nyìngòŋ no nànto. 13 Əshyèʼè a ghenə a ghə̀ŋ ne lə̀ ə diʼi ətyɨm ə jùŋə ghə̀ yì a ghə̀ŋ kiʼi a viʼi, ə be diʼi mwetə la ghə̀ŋ zhʉ ntɨm ə jùŋ ə Yesò yì a ghə̀ŋ jèʼè shə̀ʼtə̀. Kənyʉ̀ na kì ə na ne, viʼi nkuʼsə Nyìngòŋ, to kədə̀ŋ. 14 Viʼi na yen alə̀ ə nkòŋ ghə̀ŋ no nànto, jɨ̀mə̀ a ghə̀ŋ byìʼì ətuʼmə ə kaynəghə yì a Nyìngòŋ ə tuʼmə nə̀ vəwenə chò fa ghə̀ŋ. 15 Kəzòŋ kə Nyìngòŋ byìʼì Wàyn wen yì a ghə̀ nku a vəghəŋ. A diʼ kəku kə kaynə kə.
10Bol ə gaʼa kumə shyèʼ wen
1 A sensə to no mò Bol sensə ghə̀ŋ luwen a zhiʼ Yesò Klistò a ghə̀ tuʼmə be bwaʼmə. Ma kɨli la viʼi vətsenvə nə̀ gàʼa la ma zhʉ sə ə nyòʼ kənyʉ̀ nyoʼo, a ghə̀ŋ ma sə gaʼa to no nə̀ ətyɨm ə to ghə̀, ali na vì zaʼa a ghə̀ŋ ntìntìn, ma sə gaʼa to kəbwaʼ kəbwaʼ. 2 Ma sensə ghə̀ŋ la kə ghə̀ŋ a nè, mà na vi ə fwàynsə fwàynsə a ghə̀ŋ. Ma kɨli la ma ne vi fwàynsə a viʼi vyi a və gaʼa la yès ə tsi to nə̀ viʼi mbyi. 3 Kə diʼ to no nəmwèʼè la yès ə tsi a mbyi ali yes ə ko soynə a nə̀ viʼi mbyi. 4 Əfo ghòŋ ə yès ko diʼ ə əfo a shɨtə wìʼ nə̀ kəvu kə, à kù Nyìngòŋ a yès la yès ə nsoynə zhɨ kədyòʼ kəbəŋ kəfenəkə tsu. 5 Yès ə byɨbsə kəngùmə̀ kì a vi kuʼsə wen nè la kə viʼi kɨ Nyìngòŋ. Yès ə tisə təkwòʼtə̀ tə viʼi, ne la vəwenə kwoʼtə nyʉ̀ a ji yi a Yesò ə kəŋ la və nkwoʼtə fa tsu. 6 Ghə̀ŋ ne diʼi a yès no zhʉ̀ko la ghə̀ŋ sə zhʉ, to fa Klistò, yès mu ku ngəʼ a viʼi a ghə̀ŋ a ntìntìn a və ko zhʉ fa Wen.
7 Ghə̀ŋ yen ənyʉ̀ to fa ji a və kə fa tsu a ghə̀ŋ ashɨ. Wìʼ ə mu sətsèn ə ngàʼa la ghə̀ diʼ wù ə Yesò, ghə̀ tuʼtə ə kwòʼtə ə kɨ la yès be boŋ diʼ to viʼi Yesò to nə̀ wen. 8 Bobo ku li kədyòʼ a mò a ghə̀ŋ a kətʉ̀, mu mà sətsèn ə nkumə tebe kədyʉ̀ʼ kumə kədyòʼ na kì, ko ma diʼsə kətʉ byìʼì ando ghə̀ ku la mà kwisə ghə̀ŋ a ghə̀ŋ a byɨmə nə̀ kəwenkə, ghə̀ ko ku la ma mbyɨsə ghə̀ŋ byɨsə nə̀ kəwenkə 9 Nò tebe ali ma ko kòŋ tebè la ghə̀ŋ nkwoʼtə la ma nyoʼo və ŋwàʼlə̀ vwomə ne la ghə̀ŋ ə mfwàynə̀. 10 Byìʼì viʼi vətsenvə gàʼa la ma zhʉsə nyoʼo ŋwàʼlə̀, gaʼa yì ə sə to kiʼi kədyòʼ ali ma ne sə boŋsə vi a ghə̀ŋ ashɨ ma sə bwaʼsə gaʼa diʼ sə ma ko ki ə gàʼ a ntìntìn ə viʼi.
11 Ma kòŋ la nki ə viʼi a venə kɨ la kənyʉ̀ ki a yès nyʉ̀ʼmə nyoʼ ə tɨmə tɨmə diʼ to nə̀ kikə a yès ə vi tèbe vi a ghə̀ŋ a ntìntìn, yès be a gaʼa to kəwenkə.
12 Yès ə ko ghʉ wenə yèsə ko shəʼmə yo və viʼi vyi a və gàʼ diʼ təwen tə vəwenə. A diʼ a zhʉ a vəwenə shəʼmə be shəmə təwen tə vəwenə, vəwenə ne kənyʉ̀ kì a kə ko kiʼi ətof. 13 Yès zizi ko yès ə lu nkùmə̀ kədyʉ̀ʼ kumə kənyʉ̀ a yès zizi ko yès ə lu nè. Yès ə kumə kədʉʼ to akwi kənyʉ̀ yi a Nyìngòŋ ə kù li la yès ə nè, ə shwèʼè yèsə a ghə̀ŋ a ntìntìn diʼ mùʼ fa tsu. 14 Yès ko kumə kədyʉ̀ʼ a kənyʉ̀ a yès ə ko tə ne to ando kə yi ndiʼ ndiʼ a zhʉ a yès ə ko tə vì zaʼa a ghə̀ŋ a ntìntìn. Yès ə ndiʼ mbìsə viʼi ə vi nə̀ ntɨm ə jùŋ byìʼì Yesò Klistò a ghə̀ŋ. 15 Yès ə ko kumə kədyʉ̀ʼ shi əkuʼsə a shwèʼè viʼi kədyàŋ. Yès ə kəŋ to la ghə̀ŋ kwi a ghə̀ŋ a byɨmə ndi shyèʼ yì a yès ne a ghə̀ŋ a ntìntìn boŋ kwi. 16 Ghə̀ŋ sətsen ə ne alə̀, yès be shə̀ʼtə̀ dyʉ̀ nə̀ ntɨm ə jùŋ a təloʼ tə tsentə, a wìʼ ko tɨmə shə̀ʼtə̀ tsu ndiʼ kə yes lu kùm kədyʉ̀ʼ a kəshi viʼi kədyàŋ.
17 Və nyòʼò li a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la, “no ndò a ghə̀ kə nkumə kədyʉ̀ʼ, ghə̀ nkumə byìʼì to kənyʉ̀ kì a Bobo ne li.” 18 Kə diʼ alə̀ byìʼì ando wìʼ yi a ghə̀ diʼi la ghə̀ kwʉʼʉ li ko kwʉʼ no tebe a kəfo kətsen. A kwʉʼ to wìʼ yi a gàʼà Nyìngòŋ la ghə̀ kwʉʼʉ li.
111 Mà sensə ghə̀ŋ la ma sə ngàʼà dyʉ̀ luwen to nə̀ kəkoynkə, ghə̀ŋ ə bwaʼmə zhʉtə to zhʉtə. Ghə̀ŋ zhʉtə to ali! 2 Ghə̀ŋ ə̀ kɨ la ma shɨmtə ghə̀ŋ no nànto ndə̀ŋndəŋ to ando Nyìngòŋ ə shɨmtə. Mà sə diʼ mù ma fas li ə ku ghə̀ŋ a lɨm, a diʼ Yesò, kəŋ la kə ghə̀ŋ ne nkiʼ əmbyɨ no fa mpfen azhʉ̀ a ma kù ghə̀ŋ a wen. 3 Ma gaʼa alə̀ fwàynə̀ la viʼi zizi və vi lobtə ghə̀ŋ ko ghə̀ŋ be a nghʉ kətʉ nzhʉ fa Yesò nə̀ tyɨm ə ghə̀ŋ no tsèm ndə̀ŋndəŋ ando Satan nvi nə̀ mənàŋ mə wen ə lobtə Ivè. 4 Ma fwàynə̀ alə̀ byìʼì ando mà yèn li la ndìʼsə̀ sə dzɨŋ sə sə̀ ziʼi ghə̀ŋ nə̀ nyʉ̀ kədyàŋ kumə Yesò ko andiʼ nyʉ̀ a yès tə ziʼi ghə̀ŋ kumə wen tsu, ghə̀ŋ moʼtə to moʼtə. Wìʼ ə vì, a ghə̀ŋ nə̀ kəzhwì kə, a ko diʼ kəzhwì kə Ŋwoʼkə kì a yès nku a ghə̀ŋ, ghə̀ŋ shi to shi, ə mbe byɨmə ntɨm yì to byɨmə a ghə̀ shə̀ʼtə̀, a ko diʼ ntɨm ə jùŋ yì a yès ə nshə̀ʼtə̀ a ghə̀ŋ.
5 Viʼi ntɨm a venə a ghə̀ŋ ghʉ la à diʼ no viʼi ntɨm və to və lə̀ ə ko chò mò no te kənyʉ̀ kətsen. 6 Ma kɨli la ma ko kɨ ə gàʼ ashɨ viʼi ali, kɨ kənyʉ̀ ki a ma gàʼà. Yès sə diʼ mù yès ə diʼi li nakèn kə a ghə̀ŋ to ji sə tsèm.
7 Kə le diʼ la mà tə shiʼsə wen ghomə ne ghə̀ŋ, ghə̀ŋ sə kuʼmə ə nshə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ ə Nyìngòŋ a ghə̀ŋ, ko ma bèmə̀ tebè kəfo, a diʼ mbyɨ mu? 8 Ma tə shyèʼè a ghə̀ŋ, diʼ to sə ma tsoŋə tsoŋ fa ntsèntə̀sə viʼi vəbyɨmə sə tsensə byìʼì ando ma tə shyèʼ a ghə̀ŋ ali lòʼ ghomə boŋsə lù fa vəwenə. 9 Ma ndiʼ vəghəŋ, əzhʉ̀ ə tseghə vi kwʉ̀ʼʉ̀, ko ma lù ki kəfo fa ghə̀ŋ no fa mphen ali ko ma ku ngəʼ a wìʼ. A boŋsə tɨmə to vəlemə və vəghəŋ fa Màsìdonìyà tɨmə əfo a mò. Ma ko mbèmə kəfo a ghə̀ŋ no kətsi kətsenkə, ko andiʼ la ma lu bèm. 10 Ma saŋlə la ma ko shì tebè kəfo kətsenkə fa ghə̀ŋ, ko kəfo kə zizi kə tàm mò la kə mà be nsaŋlə̀ to alə̀ ashə lòʼ ə Akayà. Yesò kɨ la mà gàʼà to nəmwèʼè, 11 Ghə̀ŋ kwòʼtə la ma gàʼa alə̀ byìʼì ando mà ko kòŋ ghə̀ŋ mu? Nyìngòŋ ə kɨ la mà kòŋ ghə̀ŋ.
12 Mà faŋ ə nè tò kənyʉ̀ ki a ma nè, ndiʼi chiʼtə əchʉ ə viʼi vyi a və gàʼa la vəwenə diʼ viʼi ntɨm ə Yesò li, kə vəwenə nkumə kədyʉ̀ʼ gàʼà la yo vəwenə shyèʼ to ji mùʼ. 13 Viʼi a venə nə̀ zhò to dzɨŋ la vəwenə diʼ viʼi ntɨm, vəwenə diʼ viʼi shyèʼè kənlobtə̀, bɨ̀lə̀ la vəwenə diʼ viʼi ntɨm ə Yesò. 14 Nò tèbè fa mpfen, kə ghə̀ŋ ne ndiʼ nə̀ əkaynə byìʼì tèbe Satan nbɨ̀lə li nè la viʼi nyenə la ghə̀ diʼ ntsɨŋ ngə̀ŋ ə Nyìngòŋ ə baynə. 15 Kə le diʼi la ghə̀ŋ ko diʼ ndiʼ nə̀ əkaynə ə la viʼi shyèʼ ə Satan ə bɨ̀lə̀ diʼi təwen tə vəwenə la vəwenə diʼ tò no viʼi shyèʼ və juŋəvə Nyìngòŋ. Ngəʼ yì a Nyìngòŋ ə lu ku a vəwenə a kəmwètə lu kwʉ̀ʼ a vəwenə a shyèʼè a ghèn.
Bol gàʼ kùm kədyʉ̀ʼ kùmə ngəʼ shisə a ghə̀ yenə
16 Mà bo kùmtə̀ to kùmtə̀ la kə ghə̀ŋ a kwoʼtə la ma diʼ kəkoyn, ali ghə̀ŋ ndiʼ ə lyɨ̀ mo a nə̀ kəkoyn kə, ghə̀ŋ moʼtə ma boŋ gàʼ to kəkoyn a fəshinə fə əzhʉ̀ alə ndiʼ nkàyntə̀ mò nsaŋlə̀. 17 Ma ghaŋsə gàʼa dyʉ̀ nə̀ kənyʉ̀ kə ashə̀ to nə̀ kəkoynkə, gàʼa ali gàʼa to fa mò ngəŋ. A ko gàʼ Bobo la mà gàʼ alə̀. 18 Ando nghoʼo viʼi ghaŋsə wen byìʼì fo mbyi, nkàyntə̀ mò ə be a nghaŋsə wen. 19 Ghə̀ŋ gàʼa la ghə̀ŋ tofə no nànto, ghə̀ŋ sə yenə nkoyn, ghə̀ŋ moʼtə to moʼtə la və ngaʼa a ghə̀ŋ! 20 Ghə̀ŋ moʼtə li viʼi, və sə lyɨ ghə̀ŋ a əkòs, nyàblə̀ nə̀ ghə̀ŋ. Ghə̀ŋ moʼtə li vəwenə sə lobtə ghə̀ŋ, zəʼtə ghə̀ŋ be telə ghə̀ŋ. 21 Ma diʼsə kətʉ ə gàʼ la ando yès ə ko tə nè nyʉ̀ a venə a ghə̀ŋ, və ghʉ la ma tə mbwaʼa bwaʼa!
Mà sə gàʼà luwen to a nə̀ kəkoynkə, ali mu viʼi vətsenvə mu ə ghaŋsə əwèn kumə tèbe ghò, nkàyntə̀ mo be a ne to ali. 22 Vəwenə nə̀ kuʼsə əwèn gàʼa la vəwenə diʼ viʼi Hibùlù. Ma diʼ to wù ə Hibùlù. Vəwenə gàʼa la vəwenə diʼ viʼi Islel. Ma diʼ to wù ə Islel. Vəwenə vətsenvə gàʼa to la vəwenə diʼ viʼi ngwaʼ ngə̀ŋ Ablaham. Ma diʼ to wù ngwaʼ ngə̀ŋ Ablaham. 23 Vəwenə ngàʼa la vəwenə diʼ viʼi və shyèʼè ə Yesò. Ma bòŋə shyèʼè a Yesò, chò tèbè vəwenə. Mà sə gàʼà dyʉ̀ to sə ma bomə bomə. Ma shyèʼè li nchò vəwenə. Və shwinə̀ li mò a nfɨŋ to aghayn aghayn chò ando və shwinə̀ vəwenə. Və ghòmə li mò to aghayn a kədə̀ŋ ə be shwe ə zhwi mo to aghayn aghayn. 24 Viʼi Jus nghòmə li mò aghayn a tàyn, a diʼ no zhʉ̀ko a və ghomə, və ghòmə məkwinkwinə məwumə ə ntàʼ njʉ̀sə̀ abʉ̀muʼ. 25 Və ghòmə li mò nə̀ mbàŋsə aghayn a tàʼ, ə temlə mò nə̀ nguʼsə əghayn ə mùʼ. Kəbaŋ kə buŋkə li nə̀ mò a mù aghayn a tàʼ. Ma lyəŋ li a mù ə zhʉsə a kətsi kɨ mpfen. 26 Mənkuŋ mə nghoʼkəmə shwe li ə lyɨ̀ mo no aghayn a ghoʼo ando ma dyʉ̀ ajèʼ, ma be shwetə əpfʉ avù və tsoŋə. Ma shwetə li əpfʉ avù ə viʼi ə lòʼ yès, nə̀ a avu ə tɨmə. Ma shwetə li əpfʉ a ntə̀ʼ sə ghoʼsə, ə shwetə ashə ə viʼi ko diʼ tsu. Ma shwetə li əpfʉ̀ a mù mə ghoʼkə mə, shwetə əpfʉ avù ə̀ viʼi a və lobtə diʼi la və byɨmə li. 27 Ma shyèʼè li nchwosə, à viʼi aghayn to kədə̀ŋ, ma tsì to a məkəʼ, ə vi zhʉ tseghə, ma tsì ko andiʼ la ma zhɨ̀ tebè kəfo ko ndiʼ la ma nyʉ̀ tèbè mu, ko ndiʼ la ma kiʼi no kəfo ə zhɨ̀, ko andiʼ la ma kiʼi ngə̀ŋ ə tsì tsu, ko ndiʼ la ma kiʼi no tèbe ndisə ə mòʼ. 28 Jisə diʼ to kədə̀ŋ a mà yenə ngəʼ fa tsù ali diʼ tò kənyʉ̀ kə mùʼ a ma kwoʼ to məzhʉ̀ ə tsèm, a diʼ ji a viʼi vəbyɨməvə diʼ fa tsu to vətsèm. 29 Ma yenə wìʼ ghə̀ bwaʼa kumə kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ, kənyʉ̀ a kì sə ku ngəʼ a mò, ma sə diʼ to sə a diʼ mo. Və ne wìʼ ə fəŋ a mbyɨ, kənyʉ̀ a kì sə ku ngəʼ a mò no nànto.
30 Mà sətsen ndiʼ ə nghaŋsə tèbe əwen, a mà ne ghaŋsə kumə nyʉ̀ vyi a və diʼi la ma bwaʼa. 31 Tìʼ Bobo Yesò, ə Nyìngòŋ yi a və diʼ nkuʼsə wen to məzhʉ̀ ə tsèm ə kɨ la ma ko zhò ndzɨŋ. 32 A ndiʼ to ando ma ndiʼ a ntə̀ʼ Dàmasɨkùs, wìʼ yi a fòyn Aletàs ə ghʉ la ghə̀ nsoʼo ntə̀ʼ a yì ə gàʼ viʼi tɨmə kaʼ shì ə sə bvʉ̀ mò ə ghaʼ, 33 ali və we mò a nkəm ə nyɨŋsə shìsə mò fa kəbʉʼ a kə ndiʼì a əwenə mbàyn a kəbəŋ na yi ə shiʼsə mò, ma nyɨŋ, kò ghə̀ lə ghaʼa mo.
12Ənyʉ̀ vyi a Nyìngòŋ ndiʼi a Bol nə̀ kəluʼ kə a kə ndiʼ a wenə a wèn
1 Mà ne nsaŋlə to saŋlə no tèbe ando se ko diʼ ə tsu. Ma shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ a ghə̀ŋ luwen a Bobo ə ne, və vi a mò to sə a tsi jòmsə, nə̀ kì kə a ghə̀ diʼi li nlaynsə a mò a mo kwòʼtə. 2 Ma kɨli wu tsen a ghə̀ mbyɨmə li a Klistò, Nyìngòŋ, ə lyɨ̀ wen ghə̀ kuʼ akàŋ no a kəshi yi a kə ŋanŋtə li kuʼ. Ma ko nlaynsə kɨ la, ghə̀ nkuʼ to no nə̀ əwèn wen mu ghə̀ nku a kəzhwì lo. A tuʼtə ə kɨ tò Nyìngòŋ. Luwen sə diʼ ngʉʼsə njʉ̀sə̀ kàʼ a kənyʉ̀ na kènkə nfʉ̀. 3 Ma kɨli to ando mà gàʼa li la Nyìngòŋ ə lyɨ̀ li wìʼ na ghèn, ghə̀ kuʼ akàŋ akəshi yi a ghə̀ diʼi tsu ali ko ma nlaynsə kɨ la, ghə̀ nkuʼ to no nə̀ əwèn wen mu, ghə̀ kuʼ a kəzhwì lò. A tuʼtə nkɨ to Nyìngòŋ. 4 Ghə̀ kuʼ ə zàʼa tsu ə zhʉ nyʉ̀ chʉ̀ ə wen ə zɨm a wìʼ ko zì ghə shə̀ʼtə nə̀ chʉ̀. 5 Mà tə saŋlə kumə wìʼ na ghèn, ko diʼ la ma saŋlə kumə əwenə ghomə. Kənyʉ̀ ki a mà zizi mà naynə kumə wenə ghomə byìʼì kəwenkə a diʼ tò a kənyʉ̀ a ma bwaʼa tsu. 6 Ma tə saŋlə kumə tèbe wenə ghomə, ko ma lu a saŋlə a nə̀ kəkoyn kə byìʼì ando mà gàʼa to kənyʉ̀ kì a kə diʼi nəmwèʼè. Nò tèbè ali, mà ko saŋlə, ndi kə wìʼ a nkwoʼtə mò a bwen to nyʉ̀ vyi a ma nè nə̀ vyi a ma gàʼà.
7 Nyìngòŋ ə ko tə kòŋ la mà nsaŋlə̀ chòsə̀ kumə nyʉ̀ ə kaynə və vyi a ghə̀ diʼi a mò, və diʼ to kədə̀ŋ. A lə kənyʉ̀ ki a ghə̀ moʼtə əkwaʼa ghə̀ kwen a mo wèn ə sə ku ngəʼ a mò no nànto. Əkwaʼa na yi ə nvi to nə̀ wù ntɨm a Satan tɨmə la ghə̀ vi nku ngəʼ a mò, la kə mà nghaŋsə əwèn. 8 Ma sensə Bobo aghayn a tàʼ la ghə̀ shisə əkwaʼa na ghenə fa mo wèn, 9 sensə no zhʉ̀ko, ghə̀ gàʼ to la, “mətuʼmə yi a ma tùʼmə̀ nə̀ wù li kwʉ̀ʼʉ̀, byìʼì ando wìʼ sətsen mbwaʼa, ghə̀ mu yen to ando kədyòʼ ə kòmkə ə shə̀tə̀ shyèʼè a wenə a wèn.” Kə lə diʼi la mà na saŋlə no nànto byìʼì nyʉ̀ vyi a ma bwaʼa tsu ndi kədyòʼ kə ə Yesò nshwèʼè a mò. 10 Ma nè ma sə saŋlə azhʉ̀ a ma bwaʼa, viʼi telə mò, nyʉ̀ ə to a mò, və ntsuʼ kəghʉ ə kòmkə, ngəʼ sə tsensə be vi a mò to byìʼì Yesò. Kə diʼ alə̀ byìʼì ando a vi azhʉ̀ a ma bwaʼa, ma sə boŋsə kiʼi kədyòʼ.
Bol diʼ la ghə̀ kòŋ viʼi Kolìn
11 Ma yi gàʼa to nə̀ kəkoynkə mu a ndiʼ mu à ten ghə̀ŋ la mà ngàʼà alì. Ma bwomsə li wenə ghomə, mu a yi ndiʼ kəshi ə kəŋkə̀ ghə̀ŋ bwomsə mò, ghə̀ŋ faŋ kò ghə̀ lə bwomsə. Ma ko kwʉ̀ʼ ə tèbe a kənyʉ̀ ali viʼi ntɨm venə a və lyɨ la və kuʼmə no nànto ə ko chò tebè mò no fa mpfen. 12 Ma tə bwaʼmə ə lyɨ̀ əzhʉ̀ ə diʼ nchwisə nyʉ̀ a ghə̀ŋ nə̀ tənki tə nyʉ̀ ə kaynəvə tə tsentə, nə̀ təshyèʼ tə kaynə tə, tə diʼi la ma diʼ to no nkàyntə̀ wù ə ntɨm. 13 A diʼ gho ə jùŋ a mà tə ne a ənòyn ə viʼi və byɨməvə vətsenvə ə fàŋ ke nè a ghə̀ŋ a? Kənyʉ̀ kì a mà tə faŋ ke nè a ghə̀ŋ tə ndiʼ to la ma ko tə ku ngəʼ a ghə̀ŋ. A sə diʼ kənyʉ̀ kə kəbyɨkə a mà tə ne, ghə̀ŋ lyèsə li ku a mò!
14 Ghə̀ŋ kɨ la ma vi ə ghayntə ghə̀ŋ luwen andiʼ aghayn a tàʼ, diʼ vì ko andiʼ la ma bèm kəfo a ghə̀ŋ byìʼì ando ma kəŋ to ghə̀ŋ, a ko diʼ fo vəŋə. No fa mpfen a nə̀ boŋsə tuʼmə nə̀ vətìʼ və vunə nə̀ vəpfi tùʼmə̀ nə̀ vunə, a ko diʼ vunə ə ntùʼmə̀ nə̀ vəwenə. 15 Ma saŋlə ə byɨbsə no tèbe ghò ə be ə ku wen ghomə ə gyamtə ghə̀ŋ. Byìʼì ghò a ma kòŋ ghə̀ŋ no nànto alə, ghə̀ŋ kòŋ mò to ntèʼ a?
16 Ghə̀ŋ yen li tò no nəmwèʼè la ma ko tə mbèmə kəfo fa ghə̀ŋ, ali ghə̀ŋ vətsevə be gàʼà la ma tə ə lobtə ghə̀ŋ ə zhò ndzɨŋ a ghə̀ŋ. 17 Mà tə lobtə ghə̀ŋ a le? Wù ə tsen fa ntìntìn ə viʼi vyi a mà tə tɨm a ghə̀ŋ tə lobtə ghə̀ŋ mu? 18 Ma tə sensə Taytùs la ghə̀ vi ə yèn ghə̀ŋ, wenə vəlemə vətsenəvə vi wenə wen. A le diʼ la Taytùs tə vi shi kəfo fa ghə̀ŋ mu? A kò yo Taytùs ti to a kənyʉ̀ kə mùʼ, tsi to ntsìnə̀ ə muʼ?
19 Ghə̀ŋ kwòʼtə la yès nyoʼtə nyʉ̀ venə alə byìʼì ando yès ə kəŋ ntaŋ ə chʉ̀ yèsə laynə a ghə̀ŋ ashɨ mu? Jòʼ! yès ə gaʼa to nə̀ viʼi Yesò ashɨ Nyìngòŋ. Yès sə gaʼa nyʉ̀ a venə a ghə̀ŋ no ətsèm alə̀ to byìʼì ando yès ə kòŋ ghə̀ŋ, kəŋ la ghə̀ŋ nkwi a jisə yi a Nyìngòŋ ə kəŋ fa tsu a vəlemə. 20 Ma əfwanə la ma ne vì, ko ghə̀ŋ diʼ ando ma kəŋ la ghə̀ŋ ndiʼ, ə ghə̀ŋ boŋsə yèn mo, ko ma diʼ ando ghə̀ŋ kəŋ la mà ndiʼ. Mà zizi a mà sə vi, ə yen ghə kəngùmə̀ kə diʼ a ghə̀ŋ a ntìntìn, nə̀ kəghəʼ kə, nə̀ tinə fwi, nə̀ kənywi kə, nə̀ gàʼà əbyɨghə, nə̀ kùwòŋ nə̀ əghaŋsə ə wèn, be yen ghə̀ŋ, ghə̀ŋ tsi a kəngəsə kumə tsi to tsi. 21 Ma fwàynə̀ la ma ne vì, ə Nyìngòŋ ə nè, a mà ə̀ diʼsə kətʉ kumə ghə̀ŋ, la ma ne vi ə yèn nghoʼ viʼi ko andiʼ la və kwitə li ntsìnə̀ byɨ yì a vəwenə tə ntsi, a yi viʼi vyi a və dzɨ̀mtə̀ ki no nànto nə̀ ki, a və jèʼtə̀ no nànto.
13Ətoŋtə ə mwetə ghə̀
1 Mà ne sə vi ə ghayntə ghə̀ŋ alə a ndiʼ aghayn a tàʼ. Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ gàʼ la, wìʼ diʼ sə gàʼ la wìʼ ne li byɨbsə kənyʉ̀, nchò nsòʼ ə wen diʼ ndiʼ viʼi və bò kò və tàʼ. 2 A tə ndiʼ ando mà nvi yen ghə̀ŋ a sə diʼ aghayn a bò, ma nku li kətyiftə a viʼi vyi a və tə ne nyʉ̀ ə byɨvə, be ku no tèbe ando ə tsen. Ma ku kətyiftə na ki luwen, ko ma lu diʼ tèbe a ghə̀ŋ a ben. Ma gàʼà la mà sətsen be bwènə̀ vì, mà ku ngəʼ no tèbè a ndò yi a ghə̀ nè byɨbsə kənyʉ̀. 3 Ma a vì ə diʼ a ghə̀ŋ la ma gàʼà no tèbe la ghò, mu à gàʼ Yesò byìʼì ando à diʼ kənyʉ̀ kì a ghə̀ŋ kəŋ ə zhʉ. Ma diʼ a ghə̀ŋ la Yesò ko bwaʼa, la ghə̀ boŋsə diʼi tò nò kədyòʼ kə wen a ghə̀ŋ a ntìntìn. 4 Kə diʼ nəmwèʼè la ghə̀ ko kiʼ tebè kədyòʼ azhʉ̀ a və mbàyntə wen a kəntò ali, ə bwensə lu sə tsi byìʼì kədyòʼ kə Nyìngòŋ. Kə le diʼi la à diʼ ə ntsìnə̀ yi a yès ə̀ tsì və ghə̀ŋ, yès gho kədyòʼ to nə̀ wen ali be boŋ tsi to tsi byìʼì kədyòʼ kì a Nyìngòŋ ə nkù li a wen.
5 Ghə̀ŋ shə̀tə̀ lye təwen ə təŋtə la, ghə̀ŋ le tsi to nə̀ viʼi və byɨməvə lo. Ghə̀ŋ shə̀tə̀ lye təwen ə təŋtə. Kə lə diʼ la ghə̀ŋ ko yenə la Yesò Klistò tsi a ghə̀ŋ a ntìntìn mu? Ghə̀ŋ diʼ yen ali a bwen to la ghə̀ŋ ko tsi ntsìnə̀ viʼi və byɨməvə. 6 Ma kɨli la a diʼ fa yès mu yès diʼi li la yès diʼ to no nkàyntə̀ viʼi ntɨm ə Yesò. Nkàyntə̀ ghə̀ŋ kɨli alì. 7 Yès ə jɨ̀mə̀ la ghə̀ŋ ntsi ntsìnə̀ sə jùŋsə, ko ghə̀ŋ nè mbyɨ. Yès ə ko gàʼ alə ndiʼ ghə̀ŋ sə tsi, kə ndiʼ la yès diʼ viʼi ntɨm və juŋəvə. Yès ə boŋsə kəŋ to la ghə̀ŋ ə ne kənyʉ̀ ki a diʼ kənyʉ̀ kətɨməkə no tèbe azhʉ̀ a ghə̀ŋ kwoʼtə la yès ko nè tebè shwèʼ yèsə akàyn. 8 Yès zizi ko yès lu shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kì kə a ko diʼ kənyʉ̀ kə nəmwèʼè, yès ə shə̀ʼtə̀ to kənyʉ̀ kə nəmwèʼè. 9 Yès ə saŋlə no zhʉ̀ ko a ghə̀ŋ ə to a kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ no tebe ando və ko yenə adyòʼ yi a yès kiʼi. Yès jɨ̀mə̀ to la ghə̀ŋ nkwi a kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ. 10 Ma nyoʼo ŋwàʼlə̀ ghèn la ghə̀ vi a ghə̀ŋ a ambì mibu mà sə vi, ndi mà sə vi mu ghə̀ŋ kwitə li, ko ma be a diʼ kədyòʼ kòmkə a ghə̀ŋ. Ghə̀ŋ kɨli la kədyòʼ kì a Nyìngòŋ ə kù a mò diʼ la mà nkwisə ghə̀ŋ kwisə nə̀ kəwenkə, ghə̀ ko ku la mà byɨbsə ghə̀ŋ byɨbsə nə̀ kəwenkə.
11 Ə mwètə̀ a vəlemə vwomə, ma sə gàʼa la, ghə̀ŋ faŋ to akàyn. Ghə̀ŋ baʼtə̀ ntsìnə̀ shəŋsə. Ghə̀ŋ shə̀tə̀ ghaʼ kənyʉ̀ kì a mà gàʼa. Ghə̀ŋ ntsi tò kənyʉ̀ kə mùʼ, tsi nə̀ mbwaʼmə ndiʼ Nyìngòŋ ghə̀ŋ a ghə̀ kòŋ viʼi be ku mbwaʼmə a ghə̀ŋ, ndiʼ wye vəwenə. 12 Ghə̀ŋ toŋtə təwenə ə təŋtə to no a ji ə diʼ əkòŋ ə viʼi və byɨməvə. 13 Viʼi və byɨməvə a ashə̀ nò vətsèm ə toŋtə ghə̀ŋ. 14 Bobo Yesò Klistò ndiʼi ətyɨm ə jùŋə ghə̀ a ghə̀ŋ, Nyìngòŋ be ndiʼi əkòŋ a ghə̀ŋ, kəzhwì kə Ŋwoʼkə faŋ to ghə̀ŋ no vətsèm.