1 Bità

Mbì ŋwàʼlə̀

Bità

Tʉ nyʉ̀ a və diʼ a ŋwàʼlə̀ a ghèn

Mbì ŋwàʼlə̀ ə Bità. Bità ə nyoʼo la ŋwàʼlə̀ wen ghèn dyʉ̀ a viʼi Nyìngòŋ vi a ghə̀ tsùʼtə li, mu və dzɨ̀mə̀ li nshisə vəwenə, və nsaykə̀ kaʼ alòʼ ə Lum, əboʼsə nə̀ Bontùs nə̀ Gàlesìyà nə̀ Kàbàdosìyà nə̀ a shə Esìyà nə̀ Bìtinìyà (1.1). Ghə̀ nyoʼo ə lɨ̀msə̀ viʼi və byɨməvə vi a və tsuʼ kəghʉ kə vəwenə, vəwenə be yèyn ngəʼ byìʼì əbyɨmə ə vəwenə. Ghə̀ nyòʼò li ə dzɨŋtə kənyʉ̀ kumə ntɨm ə jùŋ ə Yesò Klistò. A diʼ əpfʉ̀ ə Yesò nə̀ mə lù wen fa pfʉ nə̀ ando ghə̀ ghʉ̀ li la ghə̀ lu bwenə vi, a ghə̀ nè la viʼi və byɨməvə ə nyʉ̀ʼ, kə̀ʼtə̀ wen, kɨ nəmwèʼè la ghə̀ lu bwenə vì.

Jì a və gəsə ŋwàʼlə̀ ghèn fa tsu

Ətoŋtə (1.1-2)

Ghə̀ŋ nkɨ la Nyìngòŋ ə lu bwòŋsə viʼi (1.3-12)

Ə nə̀ tsi ntsìnə̀ ə laynə (1.13–2.10)

Ənyʉ̀ vyi a viʼi və byɨməvə ndiʼ ə nè azhʉ̀ ngəʼ (2.11–4.19)

Kə wù ə byɨmə nghaŋsə əwen (5.1-11)

Ə mwètə̀ (5.12-14)

¹ A nyòʼo mò ə Bità, ə wù ə ntɨm ə Yesò Klistò nyòʼo ŋwàʼlə̀ ghèn a ghə̀ŋ ə viʼi Nyìngòŋ vi a ghə̀ ntsùʼ li, mu və dzɨ̀m li shisə vəwenə, vəwenə nsaykə̀ nkaʼ alòʼ ə Bontùs nə̀ Gàlesìyà nə̀ Kàbàdosìyà nə̀ Esìyà nə̀ Bìtinìyà ə sə tsi tsu a nə̀ viʼi a və chò ji. ² Nyìngòŋ, ə Tìʼ sə diʼ mù ghə̀ ghʉ̀ li ə tsuʼtə ghə̀ŋ a viʼi və laynə və wen chò fa əshyèʼ kəzhwì kə Ŋwoʼkə. Ghə̀ nè ali ndiʼ ghə̀ŋ ə zhʉ to fa Yesò Klistò, mənlyuŋ mə wen ə shʉ̀ laynsə ghə̀ŋ.

Nyìngòŋ ə diʼi ətyɨm ə jùŋə ghə̀ a ghə̀ŋ no nànto ə be kù mbwaʼmə a ghə̀ŋ.

Vəghəŋ əkɨ nəmwèʼè la vəghəŋ lu kiʼi ə ntsìnə̀ yì a ghə̀ ko lu mè

³ Vəghəŋ ə kuʼsə Nyìngòŋ, ə Tìʼ Bobo vəghəŋ Yesò Klistò! Ghə̀ nkusə li shinsə a vəghəŋ no nànto, ə kù ntsìnə̀ ə fi a vəghəŋ a ji la ghə̀ lusə li Yesò Klistò fa pfʉ, vəghəŋ ə sə tsi kɨ nəmwèʼè la vəghəŋ lu kiʼi ə ntsìnə̀ yì a ghə̀ ko lu mè; ⁴ ə be kiʼi əghoʼ a kàŋ to ando Nyìngòŋ ə nghʉ̀ li mu ghə̀ zizi ko ghə̀ lu fwè, ko byɨf, ko kwitə əkə̀ʼ. Ə ghoʼ na ghənə ə diʼ a ghə̀ŋ ə viʼi Nyìngòŋ. ⁵ Nyìngòŋ ə kəŋə ghə̀ŋ nə̀ kədyòʼ kì a ghə̀ kiʼi. Ghə̀ ne kəŋə byìʼì ə byɨmə ə ghəŋə, ghə̀ŋ diʼ lù kiʼi əbwòŋ yì a ghə̀ baʼtə̀ li ə lu ku a ghə̀ŋ a ndayn a tʉʼ bàm. ⁶ Ghə̀ŋ ə nsaŋlə̀ li kumə nyʉ̀ a venə no tèbe ando à diʼi luwen təmwòmsə̀ vì a ghə̀ŋ to a jisə a jisə. ⁷ Təmwòmsə̀ na tentə ə vi a ghə̀ŋ ə ne la viʼi yen əkɨ la ghə̀ŋ kiʼi no nkàyntə̀ əbyɨmə. Və nə̀ mwomsə gul nə̀ zhiʼ ali a diʼ kəfo a kə ko kuʼmə zàʼa tebè a nə̀ əbyɨmə, mu kə zi kə byɨf. Kə le diʼi la, və diʼ mwomsə əbyɨmə ə ghəŋə byìʼì ando à diʼ kəfo a kə kuʼmə chò gul ndiʼ à lù ndiʼ a kətsi a Yesò Klistò bwenə vì, Nyìngòŋ ə bwomsə ghə̀ŋ ə be ku əghoʼ ə wen a ghə̀ŋ. ⁸ Ghə̀ŋ nkòŋ wen no tèbe ando ghə̀ŋ ə ko tɨmə yènə wen, ghə̀ŋ be ə byɨmə a wen, ko ghə̀ŋ lu yenə tèbe wen luwen. Ghə̀ŋ ə saŋlə no nànto, a ji ə kaynə ə yì a wìʼ zizi ko ghə̀ lu shə̀ʼtə̀. ⁹ Ghə̀ŋ ə saŋlə alə̀ byìʼì ando Nyìngòŋ ə ku əbwòŋ a ghə̀ŋ, a diʼ kənyʉ̀ kì a ghə̀ŋ byɨmə byìʼì kəwenkə. ¹⁰ Nshə̀ʼtə̀sə ghoʼkəsə ə diʼ mù sə ə ngaʼa kumə ətuʼmə əkaynə ghə̀ na ghenə a Nyìngòŋ ə baʼtə̀ ghʉ a ghə̀ŋ lə. Vəwenə ə nshɨtə kəŋ to kəŋ ə kɨ kənyʉ̀ kumə əbwòŋ na ghenə, ¹¹ be kəŋ la kəzhwì kə Yesò kì a kə diʼi a vəwenə diʼ zhʉ̀ nə̀ ji yi a Yesò ə ndiʼ lù yenə ngəʼ fa tsù ə be diʼ kədyòʼ kə wen. ¹² Nyìngòŋ ə ndiʼi li làynsə a nshə̀ʼtə̀sə ghoʼokəsə na sensə la vəwenə ə shə̀ʼtə̀ ntɨm na ghèn ko vəwenə shəʼtə̀ a və wenə təwen, la vəwenə ə boŋsə shyèʼ a ghə̀ŋ. Nyìngòŋ ə sə diʼ mù ghə̀ tɨm li Kəzhwì kə Ŋwoʼkə a viʼi mu kə lù fa kàŋ, və shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ na venə a ghə̀ŋ chò fa a ntɨm ə jùŋ, a diʼ nyʉ̀ a no tèbe ətsɨŋsə Nyìngòŋ əkòŋ ə kɨ.

Kənyʉ̀ ə nkumə nzhəʼtə̀ a wen Nyìngòŋ

¹³ Ghə̀ŋ baʼtə̀ li tə wen ə təŋtə, bvɨtə ə nè shyèʼ yì a Nyìngòŋ ə kəŋ. Ghə̀ŋ ə shɨtə ghaʼa təwen ə təŋtə, ghʉ̀ tə kwoʼtə təŋtə a bwaʼmə a ghèn a Nyìngòŋ ə diʼ lù ku a ghə̀ŋ a tʉʼ a Yesò Klistò lu bwenə vì. ¹⁴ Ghə̀ŋ ə nzhʉ to fa Nyìngòŋ. Kə ghə̀ŋ be ne nyʉ̀ vyi a njòsə wen ə ghə̀ŋ sə ə kəŋ la ghə̀ŋ ə nè to ando ghə̀ŋ ə nè a tʉʼ a ghə̀ŋ nko tɨmə kɨ Nyìngòŋ. ¹⁵ Ghə̀ŋ kɨli la Nyìngòŋ ghə̀ŋ a ghə̀ tə tsùʼtə ghə̀ŋ la ghə̀ŋ ə diʼ viʼi wen diʼ nə̀ laynə, ghə̀ŋ be diʼ ə̀ laynə no nyʉ̀ tsèm a ghə̀ŋ ə nè. ¹⁶ To ando və nyòʼo li a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la, “Ghə̀ŋ ə tsi ətsìnə̀sə laynəsə byìʼì ando ma làynsə.” ¹⁷ A zhʉ a ghə̀ŋ ə jɨ̀mə̀ a Nyìngòŋ, ghə̀ŋ sə toŋtə wen la Tìʼ, a diʼ wen yi a ghə̀ soʼo viʼi vətsèm, soʼo ali, soʼo no ndò to ndə̀ŋndəŋ. Kə le diʼi la ghə̀ŋ diʼ ə gumlə wen no nànto ando ghə̀ŋ bo tsitə a nse ashen. ¹⁸ Ghə̀ŋ kɨli la Nyìngòŋ ə loʼ li shisə ghə̀ŋ fa ntsìnə̀ ə mu yi a vətiʼi və vəghəŋ ə ntsi. Nyìngòŋ ə nko ə zen ghə̀ŋ nə̀ kəfo kə to nə̀ əko mu ghə̀ zizi ghə̀ byɨf. ¹⁹ Ghə̀ ə nzen ghə̀ŋ to no ə mənlyuŋ mə Yesò, a diʼ mənlyuŋ kiʼi kədyòʼ. Yesò ə ndiʼ to nə̀ wàyn Njɨ̀, ghə̀ nko kiʼi kəluʼ no fa mphen. ²⁰ Nyìngòŋ ə diʼ mù ghə̀ ntsuʼ li wen ə ghʉ̀ mibu fa tʉʼ ghə̀ shɨtə mbi, ə sə diʼ mù ghə̀ diʼi li wen a mətsi mə kəmwètə a ghə̀ŋ a jùŋ. ²¹ A diʼ byìʼì Yesò na ghèn a ghə̀ŋ byɨmə a Nyìngòŋ a ghə̀ ə lùsə wen fa pfʉ, ə ghʉ̀ wen akəshi kə ŋaŋtəkə, kənyʉ̀ na kì ə nè, ghə̀ŋ ə sə kiʼi əbyɨmə, be ki kə̀ʼtə̀ to Nyìngòŋ.

²² Ghə̀ŋ sə diʼ mù ghə̀ŋ shʉ li tətyɨm təŋtə tə layn byìʼì ando ghə̀ŋ zhʉ̀ li kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ kì a kə diʼi nəmwèʼè ə sə kòŋ təwen ə təŋtə. Ghə̀ŋ ə kòŋmə li təwen ə təŋtə to nə̀ vəlemə no nəmwèʼè nə̀ ətyɨm ə muʼ. ²³ Kə diʼ ə ndiʼ alə byìʼì ando və bwensə li bwi ghə̀ŋ a nfi chò fa kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ yi a ghə̀ŋ tsi, mu kə faŋ li to ghayn ə mùʼ. A ko bwi wìʼ bwi ghə̀ŋ a ghə̀ zizi a ghə̀ pfʉ. ²⁴ Kə diʼ to ndə̀ŋndəŋ ando və nyòʼo li a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la:

“Viʼi vətsèm diʼ to nə̀ agəŋ ə toʼ,

əboŋ ə vəwenə diʼ to nə̀ flawà

kəfʉʼkə nə̀ pfʉ, flawà fəŋkə,

²⁵ ali kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ kə diʼ mù kə faŋ li to nəmwèʼè.”

Na ken kə diʼ ntɨm ə jùŋ yì a və nshə̀ʼtə̀ a ghə̀ŋ.

Ngùʼ yì a ghə̀ tsi nə̀ ənòyn ə viʼi və ŋwoʼvə

¹ Nyìngòŋ sə diʼ mù ghə̀ ku li ntsìnə̀ ə fi a ghə̀ŋ. Ghə̀ŋ maʼa li tətyɨm təbyɨtə nə̀ kənlobtəkə nə̀ kəmbàŋmbàŋ kə, nə̀ kəghəʼ kə nə̀ gaʼa ə əbyɨghə. ² Ghə̀ŋ ə boŋsə diʼ to nə̀ vunə və bwaʼ və, nyʉ̀ʼ no zhʉ̀ko kəŋ ə nyoŋ nkàyntə̀ zhwin, a diʼ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ, ndiʼ ghə̀ŋ faŋ ə kwi to kwi zaʼa fa tʉʼ a ghə̀ŋ lù kiʼi əbwòŋ. ³ Ghə̀ŋ dìʼ ə nè alə byìʼì ando ghə̀ŋ sə diʼ mù ghə̀ŋ yen li a ghə̀ŋ a ntsìnə̀sə la Bobo ə tùʼmə̀. ⁴ Ghə̀ŋ vi boʼsə Bobo Yesò Klistò. Ghə̀ diʼi ngùʼ, ghə̀ tsi mu viʼi ə ntemə maʼa la ghə̀ ko bòŋ, ali Nyìngòŋ ə yen la ghə̀ kuʼmə kwʉ̀ʼʉ̀ ə tsuʼ wen ə ghʉ. ⁵ Ghə̀ŋ be boŋsə diʼ to nə̀ nguʼsə a sə tsi. Kə le diʼi la və diʼ ə lyɨ̀ ghə̀ŋ ə bwòm ngə̀ŋ Nyìngòŋ tsu, la ghə̀ŋ ə diʼ vəpfèm ngə̀ŋ Nyìngòŋ və laynəvə, ku kəku kə kəzhwì a Nyìngòŋ a kə kʉʼʉ, chò fa a Yesò Klistò. ⁶ Kə diʼ alə̀ byìʼì ando və nyòʼo li a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la:

“Ghə̀ŋ yen a! Ma ghʉ ngùʼ a ntə̀ʼ Zayòn,

a diʼ ngùʼ bù ə ngə̀ŋ a mà tsuʼ li, ghə̀ kuʼmə kʉʼʉ.

No ndò a ghə̀ byɨmə a wen, mu ghə̀ ko lu kiʼi kətʉ kə diʼikə.”

⁷ A diʼ a ghə̀ŋ vi a ghə̀ŋ byɨmə li, ngùʼ na ghèn ə boŋ no nànto, ali a diʼ a viʼi vyi a və ko byɨmə mu:

“Ngùʼ na yì a viʼi kə mbwom nə̀ ə temə maʼa

kaʼkə li a ngùʼ bù ə ngə̀ŋ.”

⁸ Və be ə nyòʼo a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la:

“A diʼi ngùʼ, viʼi kaŋtə tsu,

a diʼ təwu, diʼ ə nè la viʼi ə foŋkə”.

Viʼi ə kaŋtə tsu byìʼì ando vəwenə ko zhʉ tebè ntɨmə Nyìngòŋ, a diʼ kənyʉ̀ ki a Nyìngòŋ ə ghʉ̀ li la vəwenə nè.

⁹ Alì, fa ghə̀ŋ, ghə̀ŋ diʼ viʼi a Nyìngòŋ ə tsuʼ li. Ghə̀ŋ diʼi a nə̀ vəpfèm və ngə̀ŋ Nyìngòŋ, shyèʼè a fòyn. Ghə̀ŋ diʼ viʼi və laynəvə mu Nyìngòŋ ə lyɨ̀ li ghə̀ŋ a viʼi wen ndiʼ ghə̀ŋ ə shə̀ʼtə̀ nyʉ̀ ə kaynəvə vi a ghə̀ nè. Ghə̀ dzàŋə li ə shisə ghə̀ŋ fa a ntìntìn kəbəŋ kəfenəkə ə kwensə ghə̀ŋ a ntìntìn əbayn ə kaynəghə ə wen. ¹⁰ Ghə̀ŋ ko tə ndiʼ viʼi Nyìngòŋ fa ambì, ali sə diʼ luwen. Nyìngòŋ ə ko ə nkusə shinsə a ghə̀ŋ, ali sə kusə luwen.

Əkòs ə Nyìngòŋ

¹¹ Viʼi ndoŋsə ə mò, ghə̀ŋ diʼ viʼi ghayn chò a diʼ jì, ghə̀ŋ ko diʼ viʼi mbyi ashen. A le kənyʉ̀ ki a ma sensə ghə̀ŋ la, kə ghə̀ŋ a nè nyʉ̀ vyi a njòsə əwen ə ghə̀ŋ sə ə kəŋ byìʼì ando nyʉ̀ a venə ə soynə kəzhwì ə kəŋkə̀. ¹² Ghə̀ŋ ə ntsi ətsìnə̀sə jùŋsə ndiʼ viʼi vyi a və tsi a ghə̀ŋ a ntìntìn, a vəwenə ko kɨ Nyìngòŋ ne sə nkumə ghàm tèbe ghə̀ŋ, ali yenə nyʉ̀ ə jùŋə və vyi a ghə̀ŋ nè, a lù ndiʼ ando Nyìngòŋ ə bwenə vi a kətsi kə ə nsòʼ, vəwenə ə nkuʼsə wen.

¹³ Ghə̀ŋ ə nshiʼsə təwenə təŋtə a no ndò yi a və ghʉ la ghə̀ ə nsoʼo ghə̀ŋ. Ghə̀ŋ ə nè alə̀ byìʼì ando ghə̀ŋ əfwanə Nyìngòŋ. Ghə̀ŋ be ə zhʉ fa fòyn ə ghoʼo yi a ghə̀ soʼo viʼi və tsèm, ¹⁴ zhʉ no tèbe vətiʼi və ntə̀ʼ vyi a ghə̀ tsùʼtə ə ghʉ və sə soʼo, ku ngəʼ a viʼi vəŋə a və nè nyʉ̀ ə byɨvə, bwomsə viʼi a və tsi ə ntsìnə̀sə tɨməməsə. ¹⁵ Ghə̀ŋ ə tsi a ji na ghèn ndiʼ kə nkoyn ə viʼi vyi a və kumə gaʼa to gaʼa be a kiʼi kənyʉ̀ ə gàʼ kumə ghə̀ŋ. Nakènkə ə diʼ kənyʉ̀ ki a Nyìngòŋ ə kəŋ. ¹⁶ Ghə̀ŋ ə tsi to nə̀ viʼi vyi a və tsi to fa vəwenə a ngeŋ, ko və diʼ kəkòs a wìʼ. Alì, kə ghə̀ŋ lyɨ nakènkə chò fa yi a bàm ə nlyomtə mbyɨ a ghə̀ŋ ntsìnə̀sə. Ghə̀ŋ ə boŋsə tsi to nə̀ viʼi vyi a və shyèʼ a Nyìngòŋ. ¹⁷ Ghə̀ŋ ə gumlə viʼi vətsèm no nkayn, kòŋ vəlemə vəŋə ə viʼi və byɨməvə, fwaynə Nyìngòŋ, be gumlə fòyn ghoʼo yi a ghə̀ soʼo ghə̀ŋ.

Ghə̀ŋ ə yenə ngəʼ to nə̀ Yesò

¹⁸ A ghə̀ŋ a viʼi shyèʼ, ghə̀ŋ ə nzhʉ to fa vətiʼi və shyèʼ ghə̀ŋ, gumlə vəwenə to no nəmwèʼè. Kə ghə̀ŋ a gumlə to viʼi a və tuʼmə nə̀ ghə̀ŋ be bwaʼmə, ghə̀ŋ ə gumlə no tèbe viʼi a və choblə. ¹⁹ Ghə̀ŋ kɨli la Nyìngòŋ ə ne saŋlə kumə wìʼ azhʉ̀ a və zəʼtə wen, ku ngəʼ a wen to kədyàŋ, ghə̀ wensə to wensə byìʼì ando ghə̀ kɨli Nyìngòŋ. ²⁰ Alì, wìʼ sətsen ə ne wensə azhʉ̀ a və ghomə wen mu ghə̀ nèli byɨbsə kənyʉ̀, se yi na ndiʼ no ghò? Ghə̀ sətsen ə wensə ando ghə̀ yenə ngəʼ mu ghə̀ boŋsə nè njùŋ, Nyìngòŋ a bwàʼsə wen. ²¹ A diʼ kəshi ə kəŋkə̀ ghə̀ŋ yenə ngəʼ na ghèn byìʼì ando Yesò ə yen li to ndə̀ŋndəŋ ə ngəʼ byìʼì ghə̀ŋ ə diʼ nchwi a ghə̀ŋ la ghə̀ŋ be yenə ngəʼ to nə̀ wen. ²² Və nyòʼò li a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la, “Ghə̀ nko ne kənyʉ̀ kə kəbyɨkə kə tsen kə, ko wìʼ ə lù zhʉ la ghə̀ zhò li ndzɨŋ no fa mpfen.” ²³ A ndiʼ no tèbe ando və ntelə wen, ghə̀ nko bwensə. A ndiʼ ando və kù ngəʼ a wen, ghə̀ nko ə kàyntə̀ kənyʉ̀. Ghə̀ mbòŋsə ku wen ə wen a Nyìngòŋ yi a ghə̀ soʼo a ji ə tɨmə. ²⁴ Ghə̀ ə mbyèʼè li mbyɨsə vəghəŋ a wen a wèn, a kəntò. Ghə̀ ə nè alə ndiʼ vəghəŋ ə boŋsə tsi ətsìnə̀sə tɨməsə, ko mbyɨ ə be ə kiʼi to kənyʉ̀ ə ne a vəghəŋ a ntsìnə̀sə. A nè tə chʉtəshi wen la ghə̀ŋ to, ²⁵ byìʼì ando ghə̀ŋ ə nkumə jèʼe to nə̀ ə byisə və njɨ̀ a sə le li jì, ali luwen sə diʼ mù Nyìngòŋ ə bwensə li lyɨ̀ ə vi nə̀ ghə̀ŋ a Ntsɨŋ byisə, à wìʼ yi a ghə̀ tsɨŋ əzhwì ə vəŋə.

Ki nə̀ vəlɨm və vəwenə

¹ Ki, ghə̀ŋ be ngumlə̀ və lɨmə ə vəŋə. Ghə̀ŋ sətsen ə ne alə, ətsìnə̀sə jùŋsə ə ghə̀ŋ sə zizi sə nè vəlɨm ə vəŋə vi a və ko tɨmə ə byɨmə, vəwenə kwitə tətyɨm tə vəwenə ə byɨmə a Nyìngòŋ ko ndiʼ la ghə̀ŋ gàʼ li tèbe kənyʉ̀ a vəwenə, ² azhʉ̀ a vəwenə ne yenə ntsìnə̀ shəŋsə, sə bòŋ be laynə. ³ Və ko diʼ ə yenə la ghə̀ŋ bòŋ byìʼì əlaf ə jùŋghə. Əboŋ ə ghəŋə kodiʼ ə ndiʼ byìʼì kətʉ̀ a ghə̀ŋ tùʼtə̀ shɨtə, ko byìʼì məkwinkwinə a ghə̀ŋ we, ko ndiʼ byìʼì ndisə shisə a ghə̀ŋ mòʼò. ⁴ Əboŋ na yi ə boŋsə diʼ ə ndiʼ a ghə̀ŋ a ntsìnə̀sə. Tənki tə bòŋ nà tèntə ə diʼ bòŋ kəzhwì, məbwaʼmə, ə ko nə̀ musɨ, be kuʼmə ashɨ Nyìngòŋ. ⁵ A le ji yì a ki ətʉʼ mughə vyi a və ə choʼsə Nyìngòŋ ə ntsi fa tsù mu bòŋ a və lɨmə və vəwenə. Vəwenə gumlə vəlɨm və vəwenə. ⁶ Sèla ə ntsi to ntsìnə̀ a ghèn, gumlə lɨmə wen Ablaham be toŋtə wen la Bobo. Ghə̀ŋ sətsen shəmə ntsìnə̀ ə jùŋə̀ na ghèn, ghə̀ŋ ne diʼ to no vunə Sèla. Ghə̀ŋ yi ne alə̀, ko ghə̀ŋ be na fwàynə̀ kənyʉ̀ no fa mphen.

⁷ Nkàyntə̀ ghə̀ŋ a lʉmə be diʼ ntsi ətsìnə̀sə jùŋsə a ki ə vəŋə, kɨ la vəwenə bwaʼa chò ghə̀ŋ. Kə le diʼi la ghə̀ŋ diʼ ə tuʼmə nə̀ vəwenə byìʼì ando Nyìngòŋ ə lu tsèntə ku ə ntsìnə̀ yì a ghə̀ ko lu mè to a ghə̀ŋ və tsèm. Ghə̀ŋ ə tsi to alə ndiʼ ghə̀ŋ ne sə əzhʉsə jɨ̀m, ko to kənyʉ̀ kə a taʼsə əjɨ̀m ə ghəŋə.

Ə yenə ngəʼ byìʼì ntsìnə̀ ə jùŋə

⁸ Ə mwètə̀, ghə̀ŋ ə tsèntə kiʼi to əkwoʼtə ə mùʼ, kusə shinsə, kòŋə təwen ə təŋtə to nə̀ vəlemə, tuʼmə be bwaʼmə. ⁹ Wìʼ ə ne mbyɨ a wù, kə wù a bwensə nə̀ mbyɨ, ə telə wù, kə wù a bwensə telə wen. Wù diʼ ə boŋsə jɨ̀mə̀ la Nyìngòŋ ə bwàʼsə nkì ə wìʼ na ghèn byìʼì ando à diʼ ə mbwaʼsə na ghə̀ŋ a Ghə̀ tsuʼ ghə̀ŋ la ghə̀ŋ ne, diʼi ne bwaʼsə ghə̀ŋ kumə kənyʉ̀ na kèn. ¹⁰ Kə diʼ alə̀ byìʼì ando və nyoʼo li a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la:

“Wìʼ ə sətsen ə kòŋ ə tsi a akayn, saŋlə,

kə ghə̀ŋ na gaʼa ə gaʼa ə əbyɨghə,

kə ghə̀ ne gaʼa gaʼa ə kənlobtə.

¹¹ Wìʼ na ghèn ə diʼ ə maʼa ə ntsìnə̀ ə byɨ ə ntsi ntsìnə̀ ə jùŋ.

Ghə̀ diʼ ə kəŋ ji ə tsi to nə̀ mbwaʼmə,

¹² byìʼì ando Bobo ə diʼ mu ghə̀ ghʉ li ashɨ ə wen a viʼi vyi a və tsi ətsìnə̀sə tɨməsə,

ə sə zhʉtə ə vəwenə,

ali ə bwenə dzèm a viʼi ə nyʉ̀ ə byɨvə.”

¹³ Ghə̀ŋ sətsen ə mwomsə no nə̀ kədyoʼkə ə nè to nyʉ̀ ə jùŋə və a venə a və nyòʼo lə̀, ko wìʼ a nè kənyʉ̀ kə kəbyɨkə a ghə̀ŋ. ¹⁴ Alì ghə̀ŋ sətsen ə yenə ngəʼ byìʼì ando ghə̀ŋ ne nyʉ̀ ə jùŋə və, Nyìngòŋ a bwàʼsə ghə̀ŋ. Və nyoʼo li a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la, “kə ghə̀ŋ ne fwàynə̀ viʼi vyi a və tsuʼ kəghʉ ə kəŋkə̀, kə kəlem əkəŋkə ne tinkə̀” ¹⁵ Ghə̀ŋ ə boŋsə gumlə Yesò to nə̀ Bobo a ghə̀ŋ a tətyɨm. Ghə̀ŋ ne nyʉ̀ʼ, bvɨtə ə bwensə no ndò azhʉ̀ a ghə̀ bèmə kənyʉ̀ kumə əbyɨmə yì a ghə̀ŋ kiʼi a Yesò. Ghə̀ŋ sə nè alə̀ ghə̀ŋ ə bwaʼmə, be gumlə. ¹⁶ Ghə̀ŋ sə nè alə, ghə̀ŋ ə nè nə̀ ətyɨm ə laynə ghə̀ ndi no ndò yi a ghə̀ gaʼa əgaʼa əbyɨghə kumə ntsìnə̀ ə jùŋ ə ghə̀ŋ viʼi a ghə̀ŋ dzɨ̀mtə̀ Yesò na diʼsəkətʉ a nyʉ̀ vyi a vəwenə gaʼa. ¹⁷ Kə boŋsə boŋ ə yenə ngəʼ byìʼì nyʉ̀ ə jùŋə̀ və ando wìʼ ə nè, azhʉ̀ a Nyìngòŋ ə kòŋ, ə cho ə yenə ngəʼ byìʼì nyʉ̀ ə byɨvə. ¹⁸ Kə bòŋ ə yenə ngəʼ a ji na ghèn byìʼì ando no Yesò fa wen a ngeŋ ə yen li ngəʼ ə pfʉ byìʼì mbyɨsə vəghəŋ ə mwetə shyèʼ wen to ghàyn ə mùʼ. Ghə̀ ndiʼ wù kənyʉ̀ kətɨməkə ali ə pfʉ ə bwoŋsə̀ viʼi nyʉ̀ ə byɨvə ə ne la vəghəŋ vi a Nyìngòŋ. Viʼi ə zhwi wen, ali a pfʉ to kətsoʼ kə əwenə wen, Nyìngòŋ ə ne kəzhwì kə wenkə faŋ ə sə tsi to tsì. ¹⁹ A diʼ kəzhwì kə wen na kènkə a kə nlu ədyʉ̀ shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ a zhwi a ngə̀ŋ nfɨŋ, ²⁰ ayi əzhwi viʼi a və ko zhʉtə tebè Nyìngòŋ ali Nyìngòŋ be wensə to wensə ə zàʼa fa a tʉʼ yi ando Nuwà mbwòm kəbaŋ. A ndiʼ a tʉʼ na yi, viʼi bwòŋ ati kəbaŋ na yi a kə nə̀ lyəʼə a kwi a mù, ndiʼ to fwomə. ²¹ Mu na mèyn a vəwenə ə lyeʼə fa yi akwi ə bwòŋ lə ə diʼi shi a mu yì a ghə̀ŋ shi luwen əbwòŋ chò fa Yesò Klistò ə diʼ la ghə̀ŋ maʼa li mbyɨ shəŋsə. Ma ko gàʼa kumə tèbè mu mì a ghə̀ŋ shʉ əwenə ghenə tsu, ma gàʼa kumə kənyʉ̀ a ghə̀ŋ ghʉ li la tətyɨm ə təŋtə ne laynə ashɨ Nyìngòŋ. Mu a mèyn ə bwòŋsə ghə̀ŋ chò fa məlù yi a Yesò Klistò ə lùli fa pfʉ. ²² Ghə̀ lù fa pfʉ ə bwenə dyʉ̀ akàŋ, luwen ə sə diʼ nyʉ̀ʼ a kwoŋ ətoghə Nyìngòŋ, soʼo ətsɨŋsə ngə̀ŋ Nyìngòŋ no sə tsèm, be soʼo ə zhwi a və kiʼi kədyòʼ no tsèm.

Ə ntsì ə ntsìnə̀ ə nəkwoŋ

¹ Ando vəghəŋ ə kɨ la Yesò Klistò ə nyen li ngəʼ kətsoʼ kə wèn, ghə̀ŋ ə boŋsə kiʼi to əkwoʼtə yì a ghə̀ nkiʼ, bvɨtə ə yen ngəʼ byìʼì ando no ndò a ghə̀ yenə ngəʼ a nse ashə to nə̀ Yesò, kə bè nè ə nè mbyɨ. ² Ghə̀ŋ nè alə, ko ghə̀ŋ be nà tsi ando njòsə wèn ə ghə̀ŋ sə kəŋ, ghə̀ŋ ə ntsi to ando Nyìngòŋ ə kəŋ. ³ Ghə̀ŋ sə diʼ mù ghə̀ŋ byɨsə li əzhʉ̀ ə ghoʼo ghə, tsi ntsìnə̀ yì a viʼi vyi a və ko kɨ Nyìngòŋ ə kòŋə. Ghə̀ŋ tə ntsi ətsìnə̀sə kəfwaʼlə, ashɨ a ghəŋə bàŋbàŋ, ghə̀ŋ nyʉ məlʉ̀ʼ bomə, ghə̀ŋ ə dyʉ̀ akəshi kə kəzhɨ, ghə̀ŋ sə nè to nə̀ bʉ̀sə. Ghə̀ŋ tə ə kuʼsə nshəʼsə, ko əsoʼ ə Nyìngòŋ ə byɨmə. ⁴ Luwen sə diʼ viʼi vyi a və ko kɨ Nyìngòŋ diʼ nə̀ əkaynə ə la ghə̀ŋ ko zhɨmə tebè vyi vəwenə, ko be tsi tebè ntsìnə̀ ə byɨ ə vəwenə na yì. Nakènkə ə nè li, vəwenə sə telə ghə̀ŋ. ⁵ Alì, kətsi kə ə kuʼu vì a Nyìngòŋ lu soʼ viʼi vətsèm, soʼ və to və benə və pfʉkəvə. Vəwenə lu taŋ chʉ̀ vəwenə a Nyìngòŋ. ⁶ A le kənyʉ̀ ki a və ə nboŋ shə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ no tèbè a viʼi vyi a və pfʉkə li. Nyìngòŋ ə nsə diʼ mu ghə̀ ə soʼ li vəwenə achʉʼ a vəwenə nbo tsì a kətsoʼ kə wèn to ndə̀ŋndəŋ ando ghə̀ nsoʼ viʼi və tsèm. Və nshə̀ʼtə̀ ntɨm ə jùŋ nà ghèn a vəwenə ndiʼ vəwenə ntsi a kəzhwì to ando Nyìngòŋ ə kəŋ.

Ghə̀ŋ ə shɨtə ghaʼa kəku kə Nyìngòŋ

⁷ Ghə̀ŋ ə shɨtə ghaʼa təwen ətəŋtə be bvɨtə ə njɨ̀mə̀ byìʼì ando kəmwetəkə mbi kə boʼsə li. ⁸ Nò kənyʉ̀ kə to kə ə diʼ la ghə̀ŋ ə shɨtə kòŋmə tə wenə ətəŋtə byìʼì ando əkòŋ ə na nè, və lyesə ku mbyɨsə to kədə̀ŋ. ⁹ Ghə̀ŋ ə shɨtə shisə vəlemə vəŋə a ghə̀ŋ a loʼ to no nə̀ ətyɨm ə mùʼ, ko ghə̀ŋ dèmkə̀. ¹⁰ Nyìngòŋ ə bwàʼsə li ghə̀ŋ ə ku mə ku to a tənkì a tənki. Kə lə diʼi la no ndò ə diʼ ə lyɨ̀ kəku kə wen kì a Nyìngòŋ ə ku li ə nè jùŋ a viʼi vətsenvə nə̀ kəwenkə to nə̀ viʼi shyèʼ və jùŋvə Nyìngòŋ. ¹¹ Wìʼ yi a ghə̀ shə̀ʼtə̀ kənyʉ̀ kə Nyìngòŋ, ghə̀ nshə̀ʼtə̀ to no kənyʉ̀ ki a kə lù fa Nyìngòŋ. Wìʼ yi a diʼ wù ə shwèʼè, ghə̀ ə shyèʼ to no nə̀ kədyòʼ kì a Nyìngòŋ ə kù li a wen. Ghə̀ŋ ə nè to alə ndiʼ viʼi ə kuʼsə Nyìngòŋ chò fa a Yesò Klistò. Ghə̀ kiʼi kùʼsə nə̀ kədyoʼkə to məzhʉ̀ ə tsèm. Amèyn.

Ə yenə ngəʼ to nə̀ wu əbyɨmə

¹² Viʼi ndoŋsə ə mò, kə ghə̀ŋ a ndiʼ nə̀ əkaynə ando mwòmsə ə byɨghə vi a ghə̀ŋ. Kənyʉ̀ na kènkə ə fʉ ndi ə mwòmsə əbyɨmə ə ghəŋə. Kə ghə̀ŋ a lyɨ kənyʉ̀ na kì a kənyʉ̀ kə fikə. ¹³ Ghə̀ŋ ə boŋsə saŋlə la ghə̀ŋ yenə ngəʼ ndə̀ŋndəŋ to nə̀ Yesò ndiʼ ghə̀ lù sə bwenə vi a ntìntìn əbayn ə ghoʼo ghə̀ ə wen, ghə̀ŋ ə saŋlə no nànto. ¹⁴ Viʼi sətsen ə telə ghə̀ŋ byìʼì ando ghə̀ŋ diʼi ndzɨ̀mtə̀sə bàm ə Yesò, ghə̀ŋ ə saŋlə to saŋlə byìʼì ando nakèn kə ə diʼi la kəzhwì kə kaynə kə, a diʼ kəzhwì kə Nyìngòŋ kə diʼ a ghə̀ŋ. ¹⁵ Kə wìʼ ə fa ghə̀ŋ a yenə ngəʼ mu ghə̀ zhwi wìʼ, kò byìʼì ando ghə̀ tsoŋ, kò byìʼì ando ghə̀ nè kənyʉ̀ kə kəbyɨkə, kò ando ghə̀ ten əchʉ̀ wen a wìʼ a kənyʉ̀. ¹⁶ Alì, sətsen wìʼ ə fa ghə̀ŋ ə yenə ngəʼ byìʼì ando ghə̀ dzɨ̀mtə̀ Yesò, kə ghə̀ a diʼsəkətʉ, ghə̀ ə boŋsə kuʼsə to Nyìngòŋ byìʼì ando ghə̀ byɨmə azhiʼ ə Yesò.

¹⁷ Kə diʼ alə̀ byìʼì ando zhʉ̀ kʉʼʉ li a Nyìngòŋ a soʼ mbi, ghə̀ diʼ ə zìtə̀ nə̀ viʼi wen. Ghə̀ lə sətsen ndiʼ boŋsə zìtə̀ ə soʼ vəghəŋ a ambì, kə lə na ndiʼ ale a viʼi a və ko byɨmə ntɨm ə jùŋ a? ¹⁸ Və sətsen ə ndiʼ mu və nyòʼò li a Ŋwàʼlə̀ Nyìngòŋ la:

“Kə to a viʼi və juŋəvə ə bwòŋ,

kə lu ndiʼ no ale a viʼi və byɨvə vyi a və ko kɨ Nyìngòŋ a?”

¹⁹ Kə le diʼi la viʼi vyi a və yenə ngəʼ, a kòŋ ə Nyìngòŋ diʼ faŋ ə nè to jùŋ, ə be ku təwen tə vəwenə a Nyìngòŋ byìʼì ando à shɨtə Nyìngòŋ shɨtə vəwenə. Ghə̀ nè no tèbe ghoʼ yi a ghə̀ ghʉ̀.

Kətyiftə a vəchəʼ nə̀ mbvòʼò wìʼ

¹ Ma sensə vəchəʼ və ngə̀ŋ Nyìngòŋ vyi a və diʼi a ghə̀ŋ a ntìntìn la və ə shɨtə tùʼmə̀ nə̀ viʼi vyi a Nyìngòŋ ə kuli a vəwenə to nə̀ byisə. Ghə̀ŋ kɨli la nkàyntə̀ mo diʼ to no chəʼ mu ma ə yen li to ando Klistò yènə ngəʼ. Ma diʼ to a ntìntìn əbayn yi a Nyìngòŋ ə lu diʼ a tʉʼ a Yesò lu bwenə vi. Ghə̀ŋ sə tuʼmə nə̀ vəwenə, ghə̀ŋ ə diʼi la ghə̀ŋ kòŋ kənyʉ̀ kì a ghə̀ŋ nè. Kə ghə̀ŋ a nè sə və ghaʼ ghə̀ŋ ghaʼ, byìʼì ando Nyìngòŋ ə kòŋ la ghə̀ŋ ə nè a ji na ghèn. Ghə̀ŋ ə ghablə, nè shwèʼ. Kə ashɨ a ghəŋə baŋə a ko. ³ Kə ghə̀ŋ a zhiʼtə viʼi vyi a və ku la ghə̀ŋ tùʼmə̀ nə̀ vəwenə. Ghə̀ŋ ə nboŋsə diʼ nchwi a vəwenə. ⁴ Ghə̀ŋ ə nè alə, ndi wìʼ yi a ghə̀ diʼi to nə̀ kətʉ kə a ətsɨŋsə byisə lù bwenə vi no a tʉʼ ə ko ə ku əsòʼ ə təfòyn nə̀ əmòʼtə a ghə̀ŋ, ghə̀ baynə, ko ghə̀ lu musɨ.

⁵ Mbvòʼò ə wìʼ, ghə̀ŋ ə be zhʉ to fa vəchəʼ və ngə̀ŋ Nyìngòŋ. Ghə̀ŋ nò vətsèm mòʼ gumlə a ghə̀ŋ wèn a nə̀ ndisə ə gumlə təwen ə təŋtə. Ghə̀ŋ kɨli la Nyìngòŋ ə baynə viʼi vyi a və ghaŋsə əwen, ali tùʼmə̀ nə̀ viʼi a və shiʼsə təwen tə vəwenə. ⁶ Ghə̀ŋ ə shiʼsə təwen ə təŋtə a tyi kədyòʼ ə Nyìngòŋ ndi zhʉ̀ lù kwʉʼ, ghə̀ lùsə ghə̀ŋ. ⁷ Ghə̀ŋ lyɨ̀ nyʉ̀ vyi no tsèm a və ku ngəʼ a ghə̀ŋ ə vi kù a wen byìʼì ando ghə̀ tuʼmə.

⁸ Ghə̀ŋ ə nyʉ̀ʼ bvɨtə be ghaʼ təwen ətəŋtə byìʼì ando wù kəbàyn ghə̀ŋ a diʼ Deblə̀ nyoʼo kaʼa to nə̀ nyàm ə kəbo, bufə, kəŋ wìʼ ə mì. ⁹ Ghə̀ŋ tɨmə to a ghə̀ŋ əbyɨmə ndiʼ nto chò wen. A ghə̀ŋ kɨli la vəlemə vəŋə ə yenə ngəʼsə to ndə̀ŋndəŋ to nə̀ ghə̀ŋ to mbi ə tsèm. ¹⁰ Ghə̀ŋ a nyenə ngəʼ to fəshyinə fə zhʉ̀ alə̀, ə Nyìngòŋ ə tisə ghə̀ŋ, ə ku kədyòʼ a ghə̀ŋ, a kə nè la ghə̀ŋ ə to no nànto. Ghə̀ diʼ Nyìngòŋ, kusə shinsə no nànto. A ndzàŋ wen ə dzàŋ ghə̀ŋ la ghə̀ŋ vi kwen a wen a tyi əbayn ə ghoʼoghə chò fa Yesò, a diʼ əbayn, ko andiʼ la ghə̀ lu mè. ¹¹ Kədyòʼ kə wen kə faŋ to faŋ to məzhʉ ə tsèm. Amèyn.

Ətoŋtə Kəmwetə

¹² A gyàmtə̀ Silàs ngyàmtə̀ mò ma nyoʼtə fə ŋwàʼlə̀ na fenfə a ghə̀ŋ. Ghə̀ diʼ to no lèmə̀ ə jùŋ a əbyɨmə. Mà nyoʼtə mənyʉ̀tə a mèyn ndiʼ ghə̀ŋ lɨ̀mtə̀, ə be ə diʼi a ghə̀ŋ la Nyìngòŋ ə nshɨtə tùʼmə̀ nə̀ ghə̀ŋ. Ghə̀ŋ tɨmə ə nto a tuʼmə a ghèn.

¹³ Lèmə̀ ghə̀ŋ yi a ghə̀ diʼi a Babilòyn, a yi nòynə ə viʼi və byɨməvə vi a Nyìngòŋ ə tsuʼ li, ə tɨmə ətoŋtə a ghə̀ŋ. Mak, ə wàyn ghom a əbyɨmə ə be tɨmə ətoŋtə a ghə̀ŋ. ¹⁴ Ghə̀ŋ toŋtə təwen təŋtə to no a ji ə diʼ əkòŋ ə viʼi və byɨməvə.

Ma jɨ̀mə̀ la mbwaʼmə Nyìngòŋ faŋ to faŋ a ghə̀ŋ no vətsen a və byɨmə li a Yesò.