Mark

Ŋwaꞌlə Mark

Vənu faŋ Mark nə nyɔ̀ꞌ kɔ̀ŋ Yeso Kristo

Ŋwaꞌlə Mark tèy fɨ maa yigi laa, «Lùu ntɔŋ yijəə buꞌ Yeso Kristo, Wee Nwi.» Yeso lùu wə faŋ ŋwə faꞌ nə wutə Nwi. Kaꞌ vɨ yè wutə Nwi fɨ taa mədeesə Yeso, nə faŋ ŋwə kìi wutə məghɔꞌ vəzwitə vəbwəvə, nə faŋ ŋwə baꞌsə vənu vəbwəvə fɨ maa vɨɨ. Yeso tìi yizii yi laa Wuu yinsəŋ Nwi, faŋ ŋwə nə jwi mbi maa məbweysə vɨɨ fɨ ghɔ vənu vəbwəvə vəŋ. Ŋwə nə kee kàw laa vɨɨ mbɨə faŋ ŋwə nə shùꞌ vəŋ fɨ maa vəza, saynə yizii yi me, buꞌ laa vɨɨ vəyaŋ nəə kəə sheꞌ nshɔɔ vɨsɨ yighaw maa məjɔŋ vɨɨ Rom.

Mark naysə vənu və Yeso maa jɨɨ yineꞌtə, fɨꞌtə vənu mbɨə faŋ Yeso nə yɨ̀, kee naysə təgi tə Yeso təyaŋ me. Ŋwaꞌlə Mark tèy fɨ maa nu Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi, kɨ nii nàysə faŋ Yeso nə fì muu, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə mɔŋ ŋwə, buu gə̀ maa vəfaꞌ və Yeso. Vɨɨ məbeꞌsə Yeso tey kɨ zɔ nu ki, gə̀ nə vɨsɨ. Vɨɨ mbeenə vi tey kɨ bee ŋwə, gə nə vɨsɨ taa mbeenə vəŋ ghɔ́. Vəwaytə və yiba dəsə faŋ vɨ nə jìa Yeso, zwì ŋwə, baa nə faŋ Nwi nə ywèysə ŋwə.

Vəndwə və ŋwaꞌlə Mark faŋ vɨ nyɔ̀ꞌ taa vəshwenə və̀ [ ] lùu vənu faŋ mbə kee lùu shɔ taa mfɔŋsə vəŋwaꞌlə vənshə me. Vɨ bɨꞌtə laa yighee mɔ́ꞌ nə nyɔ̀ꞌ wə dɨday.

Məsenə vəwaytə:

Vənzi və ŋwaꞌlə 1.1-13

Vəfaꞌ və Yeso fɨ shɨ Galilii 1.14–9.50

Yitoꞌ Yeso fɨ shɨ Galilii, gə ziꞌ Jerusalem 10.1-52

Vəfaꞌ və Yeso fɨ ntɨꞌ Jerusalem 11.1–13.37

Faŋ vɨ nə jìa Yeso, zwi ŋwə 14.1–15.47

Məywey Yeso fɨ shɨ yiku 16.1-20

Nu Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi

(Matiu 3.1-12; Lukas 3.1-18; Jɔn 1.19-28)

¹Lùu ntɔŋ yijəə buꞌ Yeso Kristo, Wee Nwi. ²Vənu vɔ́ nə tey sheꞌ faŋ nshiiŋii-sɔghɔ Aysaya nə ŋwàꞌlə. Ŋwə nə ŋwàꞌlə laa (Nwi nə gì tɨ́ ŋwiŋ wi laa),

«Mə taa tɔŋ wuu ntɔŋ ŋwaa vɨsɨ ghɔ

laa ŋwə lootə jɨɨ yə,» 1.2 Malaki 3.1.

³baa nə laa,

«Wə mɔ́ꞌ luꞌ fɨ tɔɔ waꞌsə laa,

viŋ lootə jɨɨ Tɨta ŋwaa-nsiŋ,

bɔ̀ŋsə fɔꞌ wi, ŋwə neꞌtə.» 1.3 Aysaya 40.3.

⁴Nɨniŋ, Jɔn fuu taa tɔɔ waꞌsə, fàynə yigisə Nwi yɔ́, ndɔ fɨꞌtə nu Nwi tɨ́ vɨɨ, gi laa vəŋ biŋ nu bwə vəŋ ntee, kwìinə fwisə vəŋ, buu fi muu mə Nwi fɨ ghɔ yi maa məsɔ yibɨsə vəŋ, buu Nwi ndenə yibɨsə vəŋ. ⁵Vɨɨ Jerusalem vənshə ghɔ vɨ vɨɨ vənshə fɨ taa ntɨꞌsə Judia səmɔ́ꞌsə ndɔ gə̀ ye ŋwə. Ŋwə kɔ muu mə Nwi tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ bìŋ vənu vəbwəvə vəŋ taa muu mə Jordan. ⁶Jɔn nə mɔ̀ꞌ njwi faŋ vɨ nə bà nə nyuŋsə nyaa kamelə, shùŋ kɔtə gɔ ŋiꞌ ŋwə, kwə sheꞌ ŋweysə, ndɔ nda zɔsə. (Njwisə sɔ́ nə kee lùu njwisə vɨɨ ka me, nə luu njwisə faŋ nshiisə-ŋii sɔghɔ yaa kɨ mɔ̀ꞌ nə.) ⁷Ŋwə nəə fɨꞌtə nu Nwi, baa gisə laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə kwàlə shɔ̀ɔ mə jɨjwi fɨ yiba, faŋ mə kee yikuꞌnə maa məfaꞌ vəfaꞌ və vəbuꞌ tɨ́ ŋwə, yaa məkeꞌtə kuu gɔsə wi me. ⁸Mə kɔ muu mə Nwi tɨ́ viŋ; ŋwə ndɔ kɨ kwaŋ luu Zwitə Ley Nwi taa ŋwaa viŋ.»

Faŋ Yeso nə fì muu mə Nwi, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə mɔŋ ŋwə

(Matiu 3.13–4.11; Lukas 3.21-22; 4.1-13; Jɔn 1.32-34)

⁹Nə luu maa yighee yɔ́, Yeso ndɔ fɨ ntɨꞌ Nazaret, shɨ Galilii, jwi yɨ Jɔn, fì muu mə Nwi taa muu mə Jordan. ¹⁰Ŋwə kɨ koꞌ fɨ taa muu, sheꞌ yighee yɔ́ ye shuu yizɔ ŋaꞌnə, Zwitə Ley Nwi siꞌ yaa bɔŋsə, tɨ̀ŋ tɔ ŋwə. ¹¹Gɨ Nwi gi fɨ taa yizɔ laa, «A luu ŋkee ŋwiŋ ŋwaa faŋ mə kàw. A bàw shee.» ¹²Zwitə Ley Nwi kɔ́ kɨ nii sùŋ ŋwə, ŋwə gə tɔɔ waꞌsə, shì shɔ vəshi muu-yinshwe. Satan, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə mɔŋ ŋwə. ¹³Faŋ ŋwə nə luu shɔ taa tɔɔ waꞌsə nə, nyaasə bwəsə nə luu shɔ nɨzi. Nshiisə-ŋiisə Nwi nəə faꞌ tɨ́ ŋwə.

Faŋ Yeso nə shòꞌ mfɔŋsə vɨɨ məzwetə nu ki

(Matiu 4.12-22; Lukas 4.14-15; 5.1-11)

¹⁴Nə luu maa yighee njyə faŋ vɨ nə duꞌtə vɨ jia Jɔn, kwàŋ ŋwə mfiŋ, Yeso jwi shɨ Galilii, kɨ toꞌ fɨꞌtə ntɔŋ Nwi yijəə buꞌ nu yifwàŋ Nwi, gisə laa, ¹⁵«Yighee njyə faŋ Nwi ndɔ jwì sɔꞌ vɨɨ maa nshɨ-tɔ wi lùu nshənə. Nɨniŋ, viŋ kwiinə fwi siŋ, biŋ ntɔŋ yijəə yɔ́.»

¹⁶Ŋwə kɨ shɔɔ fɨ yɨ maghia Galilii, yè Saymon ghɔ Andru, weenshu wi, faŋ vəŋ nə mɔꞌ ghuu susə taa muu. Vəŋ nə luu vɨɨ məkoo susə. ¹⁷Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ jwi, beꞌsə mə, mə taa yɨsə viŋ kɨ baytə vɨɨ tɨ́ Nwi, sheꞌ faŋ viŋ yaa kɨ baytə susə taa ghuu nə.» ¹⁸Vəŋ meꞌtə ghuu vəŋ ghɔ́ yighee muꞌ, bèꞌsə ŋwə. ¹⁹Yeso baa kɨ toꞌ filə gə vɨsɨ, yè Jeyms, wee Zebedii, nə Jɔn, weenshu wi, taa bay faŋ vəŋ nəə təənə ghuu susə vəŋ. ²⁰Ŋwə tii vəŋ. Vəŋ meꞌtə tɨɨ vəŋ taa bay ghɔ vɨ vɨɨ faꞌ vi, bèꞌsə Yeso.

Faŋ Yeso nə fùusə zwitə bwə fɨ maa wə

(Lukas 4.31-37)

²¹Yeso ghɔ vɨ vɨɨ vi vɔ́ kɨ nii gə̀ zìꞌ ntɨꞌ Kapernaum. Shi zwisə Nwi kuꞌ, Yeso gə taa ŋii məshɔꞌtə Nwi, deesə nu Nwi shɔ. ²²Yishuu vɨɨ yɔŋ maa mədeesə wi ghɔ́, buꞌ laa ŋwə nəə deesə yuu wə faŋ ŋwə kìi wutə məsɔꞌ vɨɨ, kee deesə yaa vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi (faŋ vəŋ yaa kɨ deesə sheꞌ maa yizii wə dɨday) me. ²³Yeso nəə deesə nu Nwi nɨniŋ nə, wə mɔ́ꞌ nə luu shɔ taa ŋii Nwi faŋ zwitə bwə nə luu taa ŋwaa ŋwə. Ŋkə yumə laa, ²⁴«A sii taa yɨ kə nə yia, Yeso, wuu Nazaret. A jwi zwilə yia mu? - Mə kɔꞌ kɨɨ nə wə ntɨə faŋ lùu ghɔ; a luu ŋkee Wee Nwi, wuu məbweysə mbi.» ²⁵Yeso shə tɨ́ zwitə bwə kɔ́, gì laa, «Shia! Fuu fɨ maa ŋwə!» ²⁶Zwitə bwə kɔ́ ghəəsə wə ghɔ́, yùmə, fùu fɨ maa ŋwə. ²⁷Shuu vɨɨ vənshə yɔŋ. Vəŋ bitə sheꞌ vəŋ vəŋ laa, «Lùu kə nə? Lùu ntɔ mədeesə yifi yikə nee? - Ŋwə sɔ̀ꞌ ŋkee vəzwitə vəbwəvə nə wutə, mbə zɔnə ŋwə.» ²⁸Sheꞌ yighee muꞌ sɔꞌkə ghɔ́ nə fì vədɨꞌ vənshə fɨ shɨ Galilii kənshə ŋkwəŋ.

Faŋ Yeso nə shùꞌ vəza fɨ maa vɨɨ vəyaŋ

(Matiu 8.14-17; Lukas 4.38-41)

²⁹Sheꞌ fɨkɨꞌ nee, Yeso ghɔ vɨ vɨɨ vi fuu fɨ taa ŋii məshɔꞌtə Nwi, gə̀ taa ŋii Saymon ghɔ Andru. Jeyms nə Jɔn gə shɔ nɨzi. ³⁰Maa yighee yɔ́, nshu zu Saymon nə nɔ̀ŋ taa ŋii ghɔ nshɨꞌ. Vəŋ naysə nu kɔ́ tɨ́ Yeso yighee muꞌ. ³¹Yeso gə yɨ ŋwə, jia ŋwə fɨ maa kwiŋ wi, bɨ̀ŋsə yizɔ. Nshɨꞌ kɔ́ me fɨ maa ŋwə yighee muꞌ. Wəzwi ghɔ́ zə vəŋ.

³²Kɨ lùu laynəfu faŋ shɨshwi fìŋ, vɨ jwi nə vɨɨ vəza tɨ́ ŋwə vənshə, nə vɨɨ mɔ́ꞌ faŋ zwitə bwə nə lùu taa ŋwaa vəŋ. ³³Ntɨꞌ yɔ́ yinshə baytə shuu ŋii yɔ́. ³⁴Yeso shuꞌ vəza vəyaŋ, baa fùusə vəzwitə vəbwəvə fɨ taa yiŋwaa vɨɨ vəyaŋ. Faŋ ŋwə nə fuusə vəzwitə vəbwəvə fɨ taa yiŋwaa vɨɨ nɨniŋ nə, kee biŋ laa mbə gi nu kɔ̀ŋ yi me, buꞌ laa mbə nə kɔꞌ kɨɨ nə ŋwə.

Faŋ Yeso nə fɨ̀ꞌtə nu Nwi shɨ Galilii

(Lukas 4.42-44)

³⁵Fu lee, ŋkee ntaw ŋkɨꞌ faŋ fu nəə kɨ bii nə mfiŋsə, Yeso ndɔ̀ fɨ mbweysə, fùu gə̀ maa shəŋ nɔŋ-nɔŋ, gə̀ shɔ̀ꞌtə Nwi shɔ. ³⁶Fɨkɨꞌ Saymon ghɔ vəliŋ vi beꞌsə ŋwə. ³⁷Vəŋ gə kəə ŋwə, yè ŋwə, gì tɨ́ ŋwə laa, «Vɨɨ vənshə kəə ghɔ.» ³⁸Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Nsiŋ ndɔ fɨ feenə, gə̀ maa ntɨꞌsə sədaysə faŋ nsə lùu nshənə, tɨ́ kɨ kaꞌ mə gə fɨ̀ꞌtə nu Nwi shɔ nɨzi. Lùu ŋiꞌ nu ŋkɨə faŋ mə nə fuu ŋkə fu.» ³⁹Vəŋ kɨ nii yigə. Yeso fɨꞌtə nu Nwi taa ntɨꞌsə Galilii sənshə taa ndɔꞌ Nwi vəŋ, ndɔ̀ fùusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa vɨɨ nɨzi.

Faŋ Yeso nə shòꞌsə gəə, kɔ̀ŋ wuu zatə bwə, shùꞌ zatə bwə ki

(Matiu 8.1-4; Lukas 5.12-16)

⁴⁰Nə luu maa yighee yɔ́, wuu zatə bwə mɔ́ꞌ jwi yɨ Yeso, bùꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə, jə̀ vətɔ vəyəə vi nsi, gì laa, «A kəə gàŋtə mə, a kìi wutə maa məyɨ laa zatə bwə kaŋ me.» ⁴¹Yeso kee gəŋsə wə ghɔ́, nèsə ghɔ ki, kɔ̀ŋ ŋwə, gì tɨ́ ŋwə laa, «Mə kəə nɨniŋ; ŋkə me fɨ maa ghɔ!» ⁴²Sheꞌ yighee muꞌ zatə bwə kɔ́ me fɨ maa wə ghɔ́; ŋwaa wi ley. ⁴³Yeso twey tɨ́ wə ghɔ́ nə wutə laa kɨ ŋwə naysə nu kɔ́ tɨ́ wə me, buu tɔŋ ŋwə laa ŋwə yasə ndɔ. ⁴⁴Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Kɨ ghɔ naysə nu kɔ́ tɨ́ wə me! Ndɔ gə̀ də̀ ŋwaa wə tɨ́ wuu məfeꞌ Nwi, kɔ Nwi nə vətɔ mbɨə faŋ Mose nə nùŋsə taa ŋwaꞌlə Nwi laa vɨ kɨ kɔ Nwi shɔ, tɨ́ kɨ kaꞌ wuu məfeꞌ Nwi ghɔ́ sɔꞌ tɨ́ vɨɨ laa ŋwaa wə lèy.» ⁴⁵Luu nə, wə ghɔ́ fuu kɨ toꞌ, naysə tɨ́ vɨɨ vəyaŋ. Nu kɔ́ saynə, fi vəshəŋ vənshə. Vɨɨ tey kɨ baytə yɨ Yeso ŋkee dɨdɨꞌ, tɨ́ kɨ kaꞌ ŋwə kee baa kɨɨ fuu baa ŋii taa ntɨꞌ yimɔ́ꞌ ntee me, kɨ nii dùꞌ sheꞌ yiba shɨ. Vɨɨ kɨ jɨjwi yɨ ŋwə fɨ maa vəshəŋ vənshə.

Faŋ Yeso nə shuꞌ wə faŋ way ŋwaa wi nə ku muꞌ

(Matiu 9.1-8; Lukas 5.17-26)

¹Vəshi vəmɔ́ꞌ kɨ shɔɔ, Yeso bəŋ gə zìꞌ ntɨꞌ Kapernaum. Vɨɨ zɔ laa ŋwə lùu shɔ taa ŋii, ²vəŋ baytə shəŋ kɔ́ vəyaŋ yɨ ŋwə. Shəŋ nə kee baa lùu shɔ tɨ́ vɨɨ mɔ́ꞌ me, gə ziꞌ fu shuufɔ. Ŋwə nə fɨꞌtə nu Nwi tɨ́ vəŋ. ³Vɨɨ mɔ́ꞌ kɨ nii jwì nə wə tɨ́ ŋwə, faŋ way ŋwaa wi nə ku muꞌ. Vɨɨ yishwe nə shàꞌ ŋwə, jwì, ⁴kee yè jɨɨ shɔɔ gə yɨ Yeso me, buꞌ faŋ vɨɨ nə yàŋ dɨdɨꞌ nə. Vəŋ kee yè jɨɨ me, kòꞌ tɔ ŋii njyə faŋ Yeso nə luu tey yi nə, tɔ̀ ŋɔŋ tɔ ŋii yɔ́, shàꞌ wə ghɔ́ sheꞌ fuu kɨŋ ŋkɨə faŋ vəŋ nə jwì nə ŋwə fuu yi nə, sùꞌsə ŋwə taa ŋii. ⁵Yeso ye faŋ vəŋ nə nùŋ fwi vəŋ maa ŋwə, gì tɨ́ wə ghɔ́ faŋ ŋwaa wi nə kù way muꞌ nə laa, «Ŋwiŋ ŋwaa, mə naysə tɨ́ ghɔ laa yibɨsə yə mè.» ⁶Vɨɨ mɔ́ꞌ fɨ taa nwaa vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi, faŋ vəŋ nə luu yifi, zɔ, bɨꞌtə fɨ taa fwisə vəŋ laa, ⁷«Wə ŋwə̀ sii gì tɨ́ nee buꞌ kə? Ŋwə taw Nwi, ndì nshɨ-tɔ wi yaa Nwi. Kìi ndə kìi wutə maa məndenə yibɨsə vɨɨ? Maa kii sheꞌ Nwi nɨnɔŋ.» ⁸Sheꞌ yighee muꞌ Yeso kɨɨ fɨ taa fwi ŋwə laa vəŋ bɨꞌtə nɨniŋ. Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ sii bɨ̀ꞌtə nu kə̀ taa fwisə viŋ buꞌ kə? ⁹Sii yàysə kə, maa məgi tɨ́ wə faŋ ŋwaa wi kù way muꞌ laa, vənu vəbwəvə vi me, mu maa məgi tɨ́ ŋwə laa ŋwə ndɔ fɨ nsi, tɨ̀ŋnə, shàꞌ kɨŋ ki, kɨ toꞌ? ¹⁰Nɨniŋ, bàw laa viŋ kɨɨ laa Nwi nùŋsə mə, faŋ mə nə jwi mbi gù wə, laa mə ndisə nu bwə faŋ ŋkə lùu maa vɨɨ shɨ nsi. Mə taa yɨ nu weꞌ kɔ́ nɨzi, tɨ́ kɨ kaꞌ viŋ kɨ̀ɨ.» ¹¹Ŋwə kɨ nii gì tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwaa wi nə kù way muꞌ nə laa, «Mə gì tɨ́ ghɔ, ndɔ̀ yizɔ, shàꞌ kɨŋ kə, kɨ gə shiŋii!» ¹²Wə ghɔ́ ndɔ tɨ̀ŋnə, shàꞌ kɨŋ ki kɔ́ yighee muꞌ, fuu fu sɨ vɨɨ vənshə. Nu kɔ́ ghɔꞌ vɨɨ vənshə. Vəŋ bəŋsə yizii Nwi, gì laa, «Yia nə kee ta yè kwiŋ nu kə̀ me.»

Faŋ Yeso nə tìi Levi

(Matiu 9.9-13; Lukas 5.27-32)

¹³Yeso baa kɨ nii fùu gə̀ mbɨɨ maghia. Vɨɨ vəyaŋ shəŋtə yɨ ŋwə. Ŋwə deesə nu Nwi tɨ́ vəŋ, ¹⁴shɔ̀ɔ kii gə, yè Levi, wee Alfeɔs, faŋ ŋwə nə dùꞌ shuu ŋii məsa vətɔ. Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Beꞌsə mə!» Levi ndɔ fɨ nsi, bèꞌsə Yeso. ¹⁵Ŋwə gə dùꞌ taa ŋii Levi, kɨ zɨ shɔ. Vɨɨ məsa vətɔ nə vɨɨ məyɨ vənu vəbwəvə jwi shɔ vəyaŋ nɨzi, kɨ zɨ ghɔ vɨ Yeso nə vɨɨ məzwetə nu ki , buꞌ laa kəŋ vɨɨ vɔ́ vəyaŋ nəə beꞌsə Yeso. ¹⁶Vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ fɨ taa nwaa vɨɨ Farisii ye laa ŋwə zɨ ghɔ vɨ vɨɨ məsa vətɔ nə vəyɨ-kəbwə, vəŋ gi tɨ́ vɨɨ məzwetə nu Yeso laa, «Sii yɨ̀ kə buu Yeso kɨ zɨ ghɔ vɨ vɨɨ məsa vətɔ nə vəyɨ-kəbwə?» ¹⁷Yeso zɔ yigisə vəŋ yɔ́, bə̀ŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ lùu vətaa, kee yaa kɨ kəə tɨɨ ŋay me. Kəə sheꞌ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ zɨzasə kəə tɨɨ ŋay. Sheꞌ nee, mə kee jwì luu tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vənu vəvəŋ luu vəloomə me. Mə jwì tii luu vəyɨ-kəbwə laa vəŋ kwiinə fwisə vəŋ.»

Faŋ Yeso nə gì kɔŋ nu məbaŋ fazɨ

(Matiu 9.14-17; Lukas 5.33-39)

¹⁸Nə luu maa yighee njyə faŋ vɨɨ məzwetə nu Jɔn nə vɨɨ Farisii nəə baŋ fazɨ, vɨɨ jwi yɨ Yeso, bìtə tɨ́ ŋwə laa, «Sii yɨ̀ kə, vɨɨ məzwetə nu Jɔn nə vɨɨ məzwetə nu vɨɨ Farisii baŋ fazɨ; vɨɨ məzwetə nu kə kee baŋ fazɨ me?» ¹⁹Yeso bəŋsə tɨ́ vəŋ, nàysə tɨ́ vəŋ maa yigisə tii kɔŋ nshɨ-tɔ wi nə vɨɨ vi laa, «Kɨ kaꞌ vɨɨ gə̀ maa məzɨ məndaa, gə̀ dùꞌ ghɔ vɨ wəndɔŋ məndaa, kɨ baŋ fazɨ mu? - Kaꞌ vəŋ kee bàŋ fazɨ faŋ ghɔ vɨ wəndɔŋ məndaa lùu mɔ́ꞌ me. ²⁰Yighee ndɔ jwi faŋ Nwi ndɔ fi wəndɔŋ məndaa ghɔ́ fɨ ghɔ vəŋ. Ŋkə ndɔ luu maa shi kɔ́, vəŋ ndɔ baŋ fazɨ.» ²¹Yeso baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Wə kee yaa kɨ ndi waytə njwi faŋ ŋkə kɨ bii kəfi, faŋ vɨ kee ta yisɔ me, gə̀ tà maa njwi yimwa. Kɨ ghaŋ ŋwə yɨ nɨniŋ, buu way fi kɔ́ taa shəŋtə sà njwi yimwa yɔ́, nyə bɨ shɔ̀ɔ faŋ nyə yaa dùꞌ.» ²²Baa nə laa, «Wə kee yaa kɨ ndi məluꞌ məfimə, kwaŋ taa ntiasə məluꞌ məmwamə me. Kɨ ghaŋ ŋwə yɨ nɨniŋ, məluꞌ mbɔ́ taa twelə ntiasə sɔ́, fùu ndì; ntiasə sɔ́ bɨ nɨzi. Məluꞌ məfimə bàw sheꞌ taa ntiasə fisə.» (Yeso nə gì nɨniŋ maa mədə laa ŋkə kee yikuꞌnə maa məwasə nshinə yifi vɨɨ Nwi nə nshinə yimwa vɨɨ fɨ mbi me.)

Faŋ Yeso nə gì kɔŋ shi zwisə Nwi

(Matiu 12.1-8; Lukas 6.1-5)

²³Kɨ luu shi mɔ́ꞌ faŋ nə luu shi zwisə Nwi, Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki shɔɔ fɨ taa ndɨɨsə say. Vɨɨ məzwetə nu Yeso vɔ́ toꞌ, bɨꞌtə fɨ maa say ghɔ́, kwə. ²⁴Vɨɨ Farisii jwi gì tɨ́ Yeso laa, «Sii yɨ̀ kə, vɨɨ məzwetə nu kə faꞌ faꞌ faŋ ŋkə kee yikuꞌnə laa vɨ faꞌ maa shi zwisə Nwi me?» ²⁵Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Maa viŋ nə ta tìi fɨ taa ŋwaꞌlə Nwi nu ŋkɨə faŋ fwàŋ Deyvid nə yɨ̀, faŋ jɨŋ nə ghɔ̀ꞌ ŋwə ghɔ vɨ vɨɨ mbɨə faŋ ghɔ vɨ vəŋ nə luu mɔ́ꞌ nə. ²⁶Nə luu maa yighee njyə faŋ Abiata nə luu wuu kwalə məfeꞌ Nwi, fwàŋ Deyvid nə ŋìi taa ŋii Nwi, zɨ̀ yighɨsə bee faŋ vɨ nə nùŋ shɔ vɨsɨ Nwi, faŋ kɨ kaꞌ wə kee zɨ me, tɨ̀ lɨꞌ sheꞌ vɨɨ məfeꞌ Nwi. Abiata nə kɔ̀ bee kɔ́ tɨ́ fwàŋ Deyvid, ŋwə zɨ, kɔ̀ tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ ghɔ vɨ vəŋ nə luu mɔ́ꞌ nə nɨzi.» (Yeso nə gì nɨniŋ maa mədə fɨ taa ŋwaꞌlə Nwi laa kaꞌ vɨ meꞌtə nuŋsə yimɔ́ꞌ buꞌ nu weꞌ mɔ́ꞌ.) ²⁷Ŋwə baa kɨ nii gì tɨ́ vəŋ laa, «Nwi nə nàysə shi Sabat tɨ́ vɨɨ, kee nàysə vɨɨ buꞌ shi Sabat me. ²⁸Nɨniŋ, Wuu yinsəŋ Nwi lùu tɨɨ shi zwisə Nwi nɨzi.»

Faŋ Yeso nə gàŋtə wə faŋ kwiŋ wi nə ku muꞌ

(Matiu 12.9-14; Lukas 6.6-11)

¹Yeso baa kii ndɔ, gə̀ taa ŋii məshɔꞌtə Nwi. Wə mɔ́ꞌ nə luu shɔ faŋ kwiŋ wi nə ku muꞌ. ²Vɨɨ Farisii duꞌ kɨ ndeynə laa ŋwə taa shuꞌ wə ghɔ́ maa shi zwisə Nwi mu, tɨ́ kɨ kaꞌ vəŋ kwaŋ ŋwə taa nsɔꞌ laa ŋwə fàꞌ faꞌ maa shi zwisə Nwi. ³Yeso kɨɨ nɨniŋ, gì tɨ́ wə ghɔ́ faŋ kwiŋ wi nə ku muꞌ nə laa, «Ndɔ jwi tɨŋnə nɨntəŋ feenə!» ⁴buu bìtə tɨ́ vɨɨ vɔ́ laa, «Luu nuŋsə maa məyɨ nu jəə maa shi zwisə Nwi mu, mu maa məyɨ nu bwə? Luu nuŋsə maa məbweysə wə mu, mu maa məzwi wə?» ⁵Vəŋ gay. Ŋwə ndeynə vəŋ kia nə fwi yifəŋ, luŋ buꞌ laa fwisə vəŋ nə luu səshii maa məbiŋ nu ki, kɨ nii gì tɨ́ wə ghɔ́ laa, «Nesə kwiŋ wə!» Wə ghɔ́ nesə kwiŋ wi; kwiŋ wi ghɔ́ bwaŋnə. ⁶Vɨɨ Farisii vɔ́ ye, fùu fu, fàynə ghɔ vɨ vɨɨ məbiŋ nu Herod, kà yighaw tɔ Yeso, faŋ vəŋ taa zwi ŋwə.

Faŋ vɨɨ vəyaŋ nə bèꞌsə Yeso mbɨɨ maghia

(Matiu 4.23-25; 12.15-21; Lukas 6.17-19)

⁷Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki kɨ nii ndɔ̀ gə̀ mbɨɨ maghia. Vɨɨ vəyaŋ beꞌsə ŋwə. Nə luu vɨɨ faŋ vəŋ nə ndɔ̀ fɨ shɨ Galilii nə fɨ shɨ Judia, ⁸vɨɨ vəmɔ́ꞌ ndɔ̀ ŋkee fɨ ntɨꞌ Jerusalem, nə vɨɨ fɨ shɨ Idumia, nə vɨɨ fɨ yiba muu mə Jordan, baa nə fɨ taa məshɨ mə Tayra ghɔ Sidon. Ŋkee nwaa vɨɨ vəyaŋ faŋ vəŋ nə zɔ̀ vənu mbɨə faŋ ŋwə nəə yɨsə nə, jwi yɨ Yeso mbɨɨ muu. ⁹Nɨniŋ, Yeso gi tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa vəŋ lootə bay kəmɔ́ꞌ tɨ́ yi, buꞌ faŋ vɨɨ lùu vəyaŋ, buꞌ vəŋ taa nyweꞌtə yi. ¹⁰Fɔnə vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə kìi vəza, nəə nywenə maa məkɔŋ ŋwə, buꞌ laa ŋwə nə duꞌtə ŋwə shùꞌ vɨɨ vəyaŋ. ¹¹Faŋ zwitə bwə nə yè Yeso, vəzwitə vəbwəvə yɨsə vɨɨ vɔ́ gukə vɨsɨ ŋwə, yùmə, gì laa, «A lùu Wee Nwi!» ¹²Ŋwə shə tɨ́ vəŋ laa kɨ vəŋ yɨsə vɨɨ kɨ̀ɨ nə yi me.

Faŋ Yeso nə shòꞌ vɨɨ ntɔŋ vi njɔsə-bɔɔ

(Matiu 10.1-4; Lukas 6.12-16)

¹³Yeso kɨ nii kòꞌ fuu kweꞌ, tìi vɨɨ faŋ ŋwə shòꞌ fɨ taa nwaa vɨɨ. Vəŋ jwi yɨ ŋwə. ¹⁴Ŋwə shoꞌ vɨɨ njɔsə-bɔɔ laa ghɔ vɨ vəŋ lùu mɔ́ꞌ, baa nə laa ŋwə taa tɔŋ vəŋ laa vəŋ gə kɨ fɨꞌtə nu Nwi, ¹⁵baa nə laa ŋwə taa kɔ wutə tɨ́ vəŋ, tɨ́ kɨ kaꞌ vəŋ ndɔ kɨ fuusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa vɨɨ. ¹⁶Vɨɨ vɔ́ njɔsə-bɔɔ faŋ ŋwə nə shòꞌ nə, nə luu Saymon, ŋgwə faŋ Yeso nə shù yizii yi nə Pita, ¹⁷nə Jeyms, wee Zebedii, nə Jɔn, weenshu Jeyms, faŋ Yeso nə tìi vəŋ nə Boanerjes, faŋ lùu laa Vaŋ-Yibay. ¹⁸Ŋwə baa shoꞌ Andru, nə Filip, nə Bartolomi, nə Matiu, nə Tɔmas, nə Jeyms wee Alfeɔs, nə Tadeɔs, nə Saymon wuu Kanahan, ¹⁹baa nə Judas Iskariot faŋ ŋwə nə fìŋ Yeso nə.

Yeso ghɔ tɨɨ vəzwitə vəbwəvə

(Matiu 12.22-32; Lukas 11.14-23; 12.10)

²⁰Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki kɨ nii ndɔ̀ gə̀ ŋìi taa ŋii. Vɨɨ baa kii baytə shɔ, tɨ́ la Yeso ghɔ vɨ vɨɨ vi kee kìi tuu yighee maa məzɨ fa me. ²¹Vɨɨ ŋiinə Yeso zɔ kɔŋ vənu və Yeso, fùu kɨ gə maa məndi ŋwə, buꞌ laa vɨ nə gì laa, tɔ ki bɨbuulə.

²²Vəŋ nə kee ta zìꞌ yɨ ŋwə me, vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi faŋ vəŋ nə siꞌ jwì fɨ ntɨꞌ Jerusalem, gì ŋkə-vəŋ laa, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə taa ŋwaa ŋwə, baa nə laa tɨɨ vəzwitə vəbwəvə ghɔ́ kɔ wutə tɨ́ ŋwə buu ŋwə kɨ fuusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa vɨɨ. ²³Yeso zɔ nu kɔ́, tìi vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi vɔ́ laa vəŋ jwi yɨ ŋwə, kɨ nii tìi yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ laa, «Sii kaꞌ Satan fuusə Satan fɨ maa wə kɨkə? ²⁴Kɨ ghaŋ vɨ gaasə yifwàŋ sheꞌ tɨ́ yifwàŋ buu kɨ kaꞌ yifwàŋ yɔ́ kee tɨ̀ŋnə me. ²⁵Ŋii sèenə vəway vəbɔɔ, kaꞌ ŋii yɔ́ kee tɨ̀ŋnə me. ²⁶Sheꞌ nee, kɨ ghaŋ Satan, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə, ndɔ yizɔ, gàasə nshɨ-tɔ wi vəway vəbɔɔ, buu kaꞌ ŋwə kee tɨ̀ŋnə me; nu ki mè. ²⁷Kɨ kaꞌ wə kee ŋìi taa ŋii wuu wutə, shàw vətɔ vi me, tɨ̀ lɨꞌ laa ŋwə fɔŋ kà wuu wutə ghɔ́ nə kuu, buu shaw vətɔ vi vɔ́ me. ²⁸Yinsəŋ, mə gì tɨ́ viŋ laa, Nwi ndɔ ndènə kəŋ nu bwə tɨ̀ me kəŋ nu bwə faŋ vɨɨ nə yɨ̀sə. Vənu və ndisə vənshə faŋ vɨɨ ndàsə Nwi shɔ nə, Nwi ndɔ ndènə nu kɔ́. ²⁹Luu sheꞌ wə ntɨə faŋ ŋwə ndà Zwitə Ley Nwi, faŋ kaꞌ Nwi kee ndɔ baa ndenə yibɨsə yi yɔ́ me. Ŋwə yɨ̀ nu bwə faŋ ŋkə gòꞌsə maa ŋwə yighee muꞌ.» ³⁰Yeso nə gì nɨniŋ buꞌ laa vəŋ nə gì laa lùu zwitə bwə taa ŋwaa ŋwə faŋ ŋkə kɔ wutə ki tɨ́ ŋwə nə.

Nshu Yeso nə vaŋ-nshwi Yeso

(Matiu 12.46-50; Lukas 8.19-21)

³¹Nshu Yeso ghɔ vaŋ-nshwi Yeso kɨ nii jwì, tɨ̀ŋnə shuufɔ, tɔ̀ŋ ntɔŋ laa vɨ tii Yeso, ³²buꞌ faŋ vɨɨ vəyaŋ nə duꞌ kia ŋwə nə. Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa, «Nshu wə ghɔ vaŋ-nshwi və lùu fu, bitə ghɔ.» ³³Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ, gì laa, «Nshu ŋwaa nə vaŋ-nshwi vaŋ sii lùu ndə?» ³⁴kɨ nii ndèynə vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə duꞌ kia ŋwə nə, gì laa, «Ye nshu ŋwaa nə vaŋ-nshwi vaŋ! ³⁵Wə ntɨə faŋ ŋwə yɨsə nu ŋkɨə faŋ Nwi kəə, lùu weenshu ŋwaa nə nshu ŋwaa.»

Yigisə tii buꞌ wuu məmɔꞌ say ghinə

(Matiu 13.1-23; Lukas 8.4-15)

¹Shi mɔ́ꞌ Yeso baa kii tey kɨ deesə nu Nwi mbɨɨ maghia. Vɨɨ vəyaŋ baa kɨ bàytə yɨ ŋwə. Nɨniŋ, ŋwə ŋii taa bay taa muu, dùꞌ tey yi. Vɨɨ vɔ́ tɨŋnə mbɨɨ maghia. ²Ŋwə fɨꞌtə vənu vəyaŋ tɨ́ vəŋ maa yigisə tii, gì tɨ́ vəŋ laa, ³«Viŋ zɔ! Wə mɔ́ꞌ nə gə̀ maa məmɔꞌ say ghinə. ⁴Faŋ ŋwə gə̀ kɨ mɔꞌ, say mɔ́ꞌ fiŋkə jɨɨ, mənwə jwi shwə̀tə. ⁵Say mɔ́ꞌ fiŋkə taa nsi ŋoꞌsə faŋ shɔꞌ jəə nə kee lùu shɔ me. Fɨkɨꞌ ŋə yasə tɔ̀ŋkə, faŋ shɔꞌ jəə nə kee lùu shɔ nə me. ⁶Shɨshwi bee, nsi ndɔŋ, say fee yɔŋ, buꞌ faŋ ghay ghi nə kee ŋìi nsi jəə me. ⁷Say mɔ́ꞌ fiŋkə taa təndɨꞌ tə nyawsə. Təndɨꞌ tə nyawsə koꞌ, ndìŋ say ghɔ́. Tuu kee mbuu yisay kee bìa shɔ me. ⁸Say mɔ́ꞌ fiŋkə taa shəŋ nsi yijəə. Say ghɔ́ ta, baa shɨshɔɔ faŋ ghɨ mɔ́ꞌ bìa. Yisay yimɔ́ꞌ kii vəghinə muu-ntia, ghɨ mɔ́ꞌ ziꞌ muu-ntɔfə, ghɨ mɔ́ꞌ waaghɨꞌ.» ⁹Yeso metə yigisə tii yɔ́, gì laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə kìi tuulə ghi zɔ, ŋwə zɔ!»

¹⁰Vɨɨ vɔ́ waꞌkə, vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə luu yɨ ŋwə ghɔ vɨ vɨɨ vi njɔsə-bɔɔ bitə nu tɨ́ ŋwə kɔ̀ŋ yigisə tii yɔ́. ¹¹Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Nwi kɔ̀ ŋiꞌ nu yifwàŋ Nwi tɨ́ viŋ. Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ kee lùu vɨɨ vaŋ me, taa kɨ zɔ vənu sheꞌ maa ghaŋ tii.» ¹²Ŋwə gi nɨniŋ, baa gì faŋ vɨ nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa,

«Ŋkə lùu nɨniŋ laa vəŋ kɨ ye, kee ye me,

zɔ, kee kɨɨ me,

tɨ́ kɨ kaꞌ vəŋ kee ndɔ kwiinə fwisə vəŋ me,

Nwi kee ndènə yibɨsə vəŋ me.» 4.12 Aysaya 6.9-10.

¹³Ŋwə baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kee kɨ̀ɨ nə ŋiꞌ yigisə tii nyə̀ me, buu viŋ sii taa kɨɨ nə ŋiꞌ təgi tə tii tənshə kɨkə? - Viŋ zɔ! Ŋkə lùu tɨ́ nee:

¹⁴Wuu məmɔꞌ say ghinə, mɔꞌ lùu yigisə Nwi. ¹⁵Vɨɨ mbɨə faŋ ŋgwisə say vəŋ fìŋkə jɨɨ, lùu vɨɨ mbɨə faŋ vɨ mɔ̀ꞌ yigisə Nwi, vəŋ kɨ zɔ, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə jwi, shə̀ fɨ tɔ vəŋ, fì nu ŋkɨə faŋ vɨ mɔ̀ꞌ taa fwisə vəŋ, gə̀ nə ŋkə. ¹⁶Sheꞌ nee, vɨɨ mbɨə faŋ say vəŋ fìŋkə taa nsi ŋoꞌsə, lùu vɨɨ faŋ vəŋ zɔ̀ yigisə Nwi, bìŋ yighee muꞌ nə məŋaytə. ¹⁷Luu nə, ghay ghi kee lùu taa fwisə vəŋ me, bètə sheꞌ tɨtiꞌ, ŋɨꞌ taa kɨ ŋii vəŋ, vɨɨ nə shoꞌ ghuu vəŋ buꞌ nu Nwi, vəŋ ndì jɨɨ Nwi yighee muꞌ. ¹⁸Vɨɨ mɔ́ꞌ lùu mbɨə faŋ ŋgwisə say vəŋ fìŋkə taa təndɨꞌ tə nyawsə. Lùu vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ yaa kɨ zɔ nu Nwi, ¹⁹vəŋ kɨkɔŋ ŋwaa vəŋ buꞌ nu vətɔ və shɨ nsi, kaw ka, mwə̀sə vətɔ vəmɔ́ꞌ. Mbə jia fwisə vəŋ, ndɔ̀ kà yigisə Nwi laa kɨ nyə see ŋgwisə yi me. ²⁰Gə fɨ maa vɨɨ mbɨə faŋ ngwisə say vəŋ fìŋkə maa shɔꞌ jəə, lùu vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ zɔ̀ yigisə Nwi, biŋ. Say vəŋ sɔꞌ, sèe yaŋ yaŋ. Vəŋ yɨ vənu vəjəəvə. Wə mɔ́ꞌ yɨ vənu vəjəəvə vətɨtiꞌ. Wə mɔ́ꞌ yɨ vənu vəjəəvə vəyaŋ. Wə mɔ́ꞌ ŋkee vəyaŋ shɔ̀ɔ ki.»

Faŋ Yeso nə fɨ̀ꞌnə nu Nwi nə kiꞌ

(Lukas 8.16-18)

²¹Yighee njyə faŋ Yeso nəə kɨ bii taa nwaa vɨɨ vəyaŋ vɔ́, ŋwə baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Vɨ yaa kɨ shuꞌ kiꞌ taa ŋii laa vɨ kusə nə kay mu? tɨꞌnə me kwaŋ ŋiꞌ fwaŋ mu? Maa vɨ yaa kɨ tə kiꞌ fuu fa mətə kiꞌ kəshaꞌsə. ²²Sheꞌ nee, Nwi kəə laa vənu vənshə faŋ mbə ndènə ndwə, ndɔ fuu ntee sɨ vɨɨ, baa nə laa tuu nu kee gòꞌ maa shəŋ mfiŋsə me. Nwi kəə laa ŋkə ndɔ fuu maa shəŋ ley vɨ ye. ²³Wə ntɨə faŋ tuulə ghi lùu shɔ maa məzɔ, ŋwə zɔ!»

²⁴Ŋwə baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kɨ ndɨɨnə maa nu ŋkɨə faŋ viŋ zɔ ndwə! - Mfɨꞌ njyə faŋ viŋ kɔ, lùu mfɨꞌ njyə faŋ viŋ ndɔ fi, shɔ̀ɔ faŋ viŋ nə kɔ nə. (Sheꞌ nee, Nwi ndɔ gaŋtə viŋ maa məkɨɨ nə ŋiꞌ yigisə nyaa sheꞌ faŋ viŋ kwaꞌtə yigi yɔ́ taa fwisə viŋ.) ²⁵Nwi ndɔ baa kùꞌsə tɔ ley shɔ tɨ́ viŋ, buꞌ laa wə ntɨə faŋ ŋwə kìi, vɨ ndɔ kùꞌsə tɨ́ ŋwə. Wə ntɨə faŋ ŋwə kee yikii me, vɨ ndɔ fɨfi ŋkee tɨtiꞌ ŋgwə faŋ ŋwə kii fɨ ghɔ ŋwə.»

Yigisə tii buꞌ ŋgwisə say faŋ ŋə ta ŋgɨɨ-ŋə

²⁶Yeso baa gì laa, «Nu yifwàŋ Nwi lùu yaa wə faŋ ŋwə sɔ̀ say taa biisə ŋwə, ²⁷nɔŋ kɨ bwey vətuꞌ, ndɔ yenə nə shɨshwi, bwèy vətuꞌ, yènə nə shɨshwi. Say ghɔ́ nyɔꞌ, ta, ŋwə kee kɨ̀ɨ faŋ say ghɔ́ ta me, ²⁸buꞌ laa nsi yɨ̀sə say ghɔ́ ta ŋgɨɨ-ŋə. Tɨɨlə ta koꞌ, yisay bia mbɨɨ fuŋ, sɨ say kɨ nii yifuu, yisay kɨ nii yibay. ²⁹Say bay yɔŋ, wə ghɔ́ kɨ nii tey kɨ shwi, buꞌ faŋ yighee məshwi kùꞌ.»

Yigisə tii buꞌ ŋɨꞌ tɨ fulɨsɨgaa

(Matiu 13.31-32,34-35; Lukas 13.18-19)

³⁰Yeso baa gì laa, «Gə̀ fɨ maa nu yifwàŋ Nwi, sii kaꞌ nsiŋ fɨ̀ꞌnə nu yifwàŋ Nwi nə kə? Nsiŋ ndi yigisə tii yikə, fɨ̀ꞌ shɔ? ³¹Viŋ zɔ! Yifwàŋ Nwi lùu yaa ŋɨꞌ tɨ fulɨsɨgaa faŋ vɨ mɔ̀ꞌ nsi. Ŋɨꞌ yi luu ŋkee yighilə fɨ taa sɨ vətɔ fɨ shɨ nsi. ³²Vɨ mɔ̀ꞌ ŋɨꞌ yi, nyə ta, nyə gu ŋkee nshɨ tɨ kwalə. Təntaŋ tɔŋkə shɔ, tɨ́ kɨ kaꞌ mənwə faŋ mbə vɨɨlə fɨ taa yizɔ, fianə təzi fuu yi. Ndɨŋ ki shìtə mbə.»

³³Yeso nəə fɨꞌtə nu Nwi tɨ́ vɨɨ nə təgi tə tii təyaŋ nee, tɨ́ kɨ kaꞌ vəŋ zɔ̀. ³⁴Ŋwə nəə gisə tɨ́ vəŋ sheꞌ maa ghaŋ tii, kɨ gə̀ yiba maa vɨɨ məzwetə nu ki, twèlə tɨ́ vəŋ.

Faŋ Yeso nə bwàsə fɨŋ

(Matiu 8.18,23-27; Lukas 8.22-25)

³⁵Kɨ luu laynəfu shi kɔ́, Yeso gi tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Nsiŋ tɔŋ gə njɨɨ muu!» ³⁶Ŋwə nə gì nɨniŋ faŋ ŋwə nə duꞌtə ŋwə lùu taa bay. Vəŋ meꞌtə nwaa vɨɨ vɔ́ vəyaŋ nə, ndì ŋwə, ghɔ vɨ vəŋ gə mɔ́ꞌ. Vəbay vəmɔ́ꞌ nə luu shɔ nɨzi, beꞌsə ŋwə. ³⁷Vəŋ ndɔ nɨniŋ, fɨŋ kɨ nii yikoꞌ, vəba və muu ŋii taa bay kɔ́, ŋkə kəə lwaŋ. ³⁸Nshɨ-tɔ Yeso nə luu ŋkee yiba taa bay, dùꞌ yɨ̀ꞌtə tɔ ki fuu mbəələ, kɨ bwey. Vəŋ yəŋ ŋwə, gì tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, nsiŋ taa ndi, ŋkə kee bɨ yimu?» ³⁹Yeso ndɔ tɨ̀ŋnə, shə̀ tɨ́ fɨŋ kɔ́, gì tɨ́ muu mbɔ́ laa mbə bwa, kɨ mbə baa shɔɔ me. Fɨŋ kɔ́ kɨ nii yibwa, vədɨꞌ zu. ⁴⁰Ŋwə kɨ nii gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ sii fee kə? Viŋ kee nùŋ fwi yiŋ maa Nwi yimu?» ⁴¹Shuu vəŋ yɔŋ. Vəŋ fee ŋkee dɨdɨꞌ, gì vəŋ vəŋ laa, «Sii lùu ndə nə, faŋ fɨŋ nə muu zɔnə ŋwə?»

Faŋ Yeso nə fùusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa wə shɨ Gerasa

(Matiu 8.28-34; Lukas 8.26-39)

¹Yeso ghɔ vɨ vɨɨ vi tɔŋ gə njɨɨ maghia njɨɨ yi shɨ Gerasa. ²Yeso kɨ fùu fɨ taa bay, wə mɔ́ꞌ fuu fɨ tɔɔ vəŋku və nsisə, jwi yɨ ŋwə. Zwitə bwə nə luu maa ŋwə. ³Ŋwə nəə shi tɔɔ vəŋku və nsisə. Nə kɨ kaꞌ vɨ kee kà ŋwə tuu nə sumə bwey me. ⁴Vɨ yaa kɨ kwaŋ mfiŋ fəŋ ŋwə, ndɔ ka kwiŋ ghi nə sumə bwey, ŋwə shètə sumə ghɔ́ nə mfiŋ. Wə nə kee kìi wutə, tɨ́ kɨ kaꞌ ŋwə jìa wə ghɔ́, bwàsə ŋwə me. ⁵Vətuꞌ nə shɨshwi ŋwə nə luu taa təswi, toꞌ fɨ fuŋ, koꞌ fuu baŋsə, toꞌ yumə, toꞌ sɨɨtə ŋwaa wi taa ŋoꞌsə. ⁶Wə ghɔ́ ye Yeso fɨ ntaŋ, nyɨŋ jwì, gwènə ŋwə, ⁷yùmə ŋkee nəŋay, gì laa, «Sɨ kìi kə, Yeso, Wee Nwi Nshɔɔ-mbi? Maa yizii Nwi, mə buꞌ ghɔ, kɨ ghaysə mə me!» ⁸Ŋwə nə gì nɨniŋ buꞌ laa Yeso nii gì tɨ́ zwitə bwə kɔ́ laa ŋkə fuu fɨ maa ŋwə. ⁹Yeso kɨ nii bìtə tɨ́ ŋwə laa, «Yizii yə lùu kə?» Ŋwə laa, «Yizii nyaa lùu Ŋkaŋsə, buꞌ laa yia lùu vəyaŋ.» ¹⁰Mbə buꞌ ghɔ tɨ́ Yeso ŋkee dɨdɨꞌ laa kɨ ŋwə jɔŋ vəŋ fɨ maa shəŋ kɔ́ me.

¹¹Maa yighee yɔ́ nwaa vəŋkwinyaa kwalə nə luu shɔ maa shəŋ kɔ́, zɨ fɨ mbɨɨ kweꞌ. ¹²Vəzwitə vəbwəvə vɔ́ buꞌ ghɔ tɨ́ Yeso, gì laa, «Tɔŋ yia taa ŋwaa vəŋkwinyaa və̀, yia gə ŋìi taa ŋwaa vəŋ.» ¹³Yeso biŋ. Vəzwitə vəbwəvə vɔ́ fuu fɨ maa wə ghɔ́, gə̀ ŋìi taa ŋwaa vəŋkwinyaa vɔ́. Nwaa vəŋkwinyaa ghɔ́ kɨ nii nyɨŋ tùŋnə, siꞌ gə̀ taa muu, gùkə shɔ, nù muu kùkə. Vəŋkwinyaa vɔ́ nə luu yaa ŋkaŋsə səbɔɔ.

¹⁴Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə shii vəŋkwinyaa vɔ́, nyɨŋkə gə̀ nàysə taa shɨ, nə taa ntɨꞌsə. Vɨɨ kɨ nii fùu jwì maa məye nu ŋkɨə faŋ ŋkə nii gày shɔ nə. ¹⁵Vəŋ jwi yɨ Yeso, yè wə ntɨə faŋ vəzwitə vəbwəvə nə luu maa ŋwə ŋkaŋsə nə. Wə ghɔ́ nə dùꞌ nsi, tɨ́ ŋwə mɔꞌ njwisə, tɔ ki ley. Vəŋ fee. ¹⁶Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə yè, naysə nu ŋkɨə faŋ ŋkə nii gày maa wuu zwitə bwə ghɔ́ nə vəŋkwinyaa. ¹⁷Vɨɨ zɔ, tey kɨ buꞌ ghɔ tɨ́ Yeso laa ŋwə ndɔ fɨ yɨ shɨ vəŋ. ¹⁸Yeso biŋ, baa kii ŋii taa bay, wuu zwitə bwə ghɔ́ buꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə laa ghɔ ŋwə gə mɔ́ꞌ. ¹⁹Yeso twey, gì tɨ́ ŋwə laa, «Gə shiŋii yɨ vɨɨ və, nàysə nu ŋkɨə faŋ Nwi yɨ̀sə maa ghɔ tɨ́ vəŋ, baa nə faŋ ŋwə kèe gəŋ sə, gàŋtə ghɔ.» ²⁰Ŋwə ndɔ, tey kɨ naysə nu kwalə ŋkɨə faŋ Yeso yɨ̀sə maa yi tɨ́ vɨɨ shɨ Dekapoli. Shuu vɨɨ vənshə yɔŋ.

Faŋ Yeso nə ywèysə wee Jayrəs, shùꞌ wəzwi faŋ ŋwə nəə zɨzasə ŋuꞌsə njɔsə-bɔɔ

(Matiu 9.18-26; Lukas 8.40-56)

²¹Yeso baa kɨ tɔŋ maghia taa bay, gə̀ njɨɨ yi. Vɨɨ baa kɨ bàytə ŋkee vəyaŋ yɨ ŋwə, yuu ŋwə nə luu mbɨɨ muu. ²²Wə mɔ́ꞌ kɨ nii jwì faŋ nə luu wə fɨ taa ŋwaa vɨɨ kwalə fɨ taa ŋii məshɔꞌtə Nwi. Yizii wə ghɔ́ luu Jayrəs. Ŋwə jwi yè Yeso, gu ghuu ŋwə, ²³bùꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə dɨdɨꞌ, gì laa, «Ŋwiŋ ŋwaa wəzwi kəə ku. Bàw a jwi, mɔ̀ꞌ ghɔ maa ŋwə, ŋwə yaysə, bwèy.» ²⁴Yeso gə ghɔ ŋwə. Vɨɨ vəyaŋ beꞌsə vəŋ, toꞌ fiitə ŋwə.

²⁵Wəzwi mɔ́ꞌ nə luu shɔ taa ŋwaa vɨɨ vɔ́ faŋ ŋwə nə luu kwii day maa ŋuꞌsə njɔsə-bɔɔ, ²⁶tòꞌ ndɔꞌ vəfɔ yaŋ, yè ŋɨꞌ shɔ, bɨ̀sə ka wi nshə, kee bee bwàŋnə me. Nyə kɨ jɨjwi shɔ̀ɔ yighee vɨsɨ. ²⁷Ŋwə zɔ vənu və Yeso, jwì fɨ yiba jɨŋ ŋwə taa ŋwaa vɨɨ, kɔ̀ŋ njwi Yeso, ²⁸buꞌ laa ŋwə nəə bɨꞌtə laa yi taa kɔŋ sheꞌ njwisə Yeso, buu yi taa bwaŋnə. ²⁹Ŋwə kɔŋ njwi Yeso, kwii day ghɔ́ mè fɨ maa ŋwə yighee muꞌ. Ŋwə zɔ ŋwaa wi laa yi duꞌtə yi bwaŋnə fɨ maa za. ³⁰Yeso zɔ faŋ wutə mɔ́ꞌ fùu fɨ maa ŋwə, kìasə ŋwaa, bìtə tɨ́ vɨɨ vɔ́ laa, «Kɔ̀ŋ ndə kɔ̀ŋ njwi nyaa?» ³¹Vɨɨ məzwetə nu ki gi tɨ́ ŋwə laa, «A ye faŋ vɨɨ bèꞌsə vəyaŋ, fìitə ghɔ. A sii gì laa kɔ̀ŋ ndə kɔ̀ŋ ghɔ kɨkə?» ³²Ŋwə kɨ nɨndeynə sheꞌ maa məye laa nu kɔ́ yɨ̀ ndə. ³³Wəzwi ghɔ́ faŋ ŋwə nə kɨ̀ɨ nə nu ŋkɨə faŋ ŋkə nii gày maa ŋwə nə, kɨ nii jwì nə məfee nə məlaꞌ, gu vɨsɨ Yeso, nàysə nu ki kɔ́ kənshə tɨ́ ŋwə. ³⁴Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Ŋwiŋ ŋwaa, a nùŋ fwi yə maa mə, buu a bwaŋnə̀. Gə nə mənɔŋ-bwaŋnə! Za kɔ́ mè fɨ maa ghɔ.»

³⁵Sheꞌ faŋ Yeso kɨ bii gisə, vɨɨ mɔ́ꞌ jwi fɨ fu tɨɨ ŋii məshɔꞌtə Nwi, gì laa, «Ŋwiŋ wə kù. Kɨ ghɔ baa kɔ ŋɨꞌ tɨ́ tɨta ŋwaa-nsiŋ me!» ³⁶Yeso zɔ yigi yɔ́, gì tɨ́ tɨɨ ŋii məshɔꞌtə Nwi ghɔ́ laa, «Kɨ ghɔ fee me! Jia fwi yə!» ³⁷Yeso kɨ gə̀ shɔ, kee biŋ laa wə beꞌsə ŋwə me, tɨ̀ lɨꞌ sheꞌ Pita nə Jeyms baa nə Jɔn, weenshu Jeyms. ³⁸Vəŋ gə ŋìi fu tɨɨ ŋii məshɔꞌtə Nwi, yè vədɨꞌ luu ŋkee vəbuulə. Vɨɨ nəə yumə ŋkee nəŋay. ³⁹Ŋwə ŋii taa ŋii yɔ́, gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ sii bɨŋ gwia kə? Wee ghɔ́ kee yiku me, ŋwə bɨbwey.» ⁴⁰Vəŋ shɨꞌ ŋwə. Ŋwə jɔŋ vəŋ laa vəŋ fuu, kɨ nii ndì tɨɨ wee ghɔ́ nə nshu wi nə vɨɨ mbɨə faŋ ghɔ vɨ vəŋ lùu mɔ́ꞌ nə, gə̀ maa shəŋ ŋkɨə faŋ ŋku wee ghɔ́ lùu shɔ, ⁴¹jìa wee ghɔ́ fɨ kwiŋ ŋwə, gì laa, «Talita kumi», faŋ lùu laa, «Wee-wəzwi, ndɔ yizɔ!» ⁴²Sheꞌ yighee muꞌ, wee ghɔ́ ndɔ kɨ toꞌ. Ŋwə nə luu ŋuꞌ njɔsə-bɔɔ. Vəŋ bwa maa nu kɔ́. ⁴³Yeso gi tɨ́ vəŋ nəŋay laa, kɨ vəŋ yɨsə wə kɨɨ me, ndɔ̀ gì tɨ́ vəŋ laa vəŋ kɔ fa wee ghɔ́ zɨ.

Faŋ vɨ nə shìasə Yeso ntɨꞌ Nazaret

(Matiu 13.53-58; Lukas 4.15-30)

¹Yeso kɨ nii ndɔ̀ fɨ fuŋ, gə̀ ŋkee ntɨꞌ vəŋ Nazaret. Vɨɨ məzwetə nu ki beꞌsə ŋwə. ²Shi zwisə Nwi kuꞌ, ŋwə tey kɨ deesə nu Nwi taa ŋii məshɔꞌtə Nwi. Vɨɨ vəyaŋ faŋ vəŋ nə luu shɔ, zɔ, shuu vəŋ yɔŋ. Vəŋ gi laa, «Nu ki kə̀ sii ndɔ̀ fɨ fə? Kəŋ yitɔfə njyə faŋ vɨ kɔ̀ tɨ́ ŋwə nə, sii lùu yitɔfə yikə? Ŋwə yɨsə vənu və yifiŋtə və̀ nə ghɔ ghi kɨkə? ³Maa lùu wuu məfianə ndɔꞌ wì nə, wee Meri, weenshu Jeyms nə Josef nə Judas nə Saymon. Maa nsiŋ vɨ vaŋ-nshwi vi vəki lùu feenə mɔ́ꞌ.» Nɨniŋ, njyoꞌ vəŋ lia buꞌ ŋwə. ⁴Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Vɨ yaa kɨ shiasə nshiiŋii-sɔghɔ sheꞌ ntɨꞌ ŋwə nə taa ŋiꞌ ŋii ki nə fu ŋwə. Vɨ kee yaa kɨ shiasə ŋwə shəŋ day me.» ⁵Nɨniŋ ghɔ́, kaꞌ ŋwə kee yɨ̀ nu kwalə ntɨꞌ vəŋ me, tɨ̀ lɨꞌ sheꞌ laa ŋwə mɔꞌ ghɔ tɔ mbusə vɨɨ faŋ vəŋ nə kii vəza, yɨ̀sə vəŋ bwaŋnə. ⁶Shuu Yeso yɔŋ, buꞌ faŋ vəŋ kee bìŋ nu Nwi me. Ŋwə kɨ nii gə̀ kɨ toꞌ fɨ taa vaŋ-ntɨꞌsə faŋ nsə kìa ntɨꞌ vəŋ, deesə nu Nwi tɨ́ vɨɨ.

Faŋ Yeso nə tɔ̀ŋ vɨɨ vi njɔsə-bɔɔ maa faꞌ Nwi

(Matiu 10.1-15; Lukas 9.1-6)

⁷Yeso kɨ nii tìi vɨɨ ntɔŋ vi njɔsə-bɔɔ yɨ ŋwə, tey kɨ gaasə vəŋ vəbɔɔ vəbɔɔ, tɔŋ vəŋ maa ntɔŋ Nwi, kɔ̀ wutə tɨ́ vəŋ, tɨ́ kɨ kaꞌ vəŋ kɨ fuusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa vɨɨ. ⁸Ŋwə kɔ sɔꞌ tɨ́ vəŋ laa kɨ vəŋ gə nə fa me, tɨ̀ lɨꞌ sheꞌ mbay, laa kɨ vəŋ ndi bee me, kee ndì mba me, kee ndì ka me, ⁹shùŋ gɔsə, kee mɔ̀ꞌ njwisə səbɔɔ me. ¹⁰Ŋwə baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ taa gə, ziꞌ shəŋ mɔ́ꞌ, viŋ ŋii sheꞌ taa ŋii wə muꞌ, dùꞌ, shi sheꞌ yifi, taa ndɔ sheꞌ fɨ yifi. ¹¹Kɨ ghaŋ viŋ gə shəŋ, vɨɨ vɔ́ kee ndì viŋ jəə me, twèy maa məzɔ nu kiŋ, viŋ ndɔ fɨ fuŋ, tɔ̀ŋsə butə fɨ ghuu viŋ maa shwenə, (maa mədə tɨ́ vəŋ laa vəŋ shìa nu Nwi.)» ¹²Yeso mètə yigi yi yɔ́, vɨɨ məzwetə nu ki fuu, gə̀ kɨ fɨꞌtə nu Nwi laa vɨɨ kwiinə njɨɨnə vəŋ. ¹³Vəŋ fuusə vəzwitə vəbwəvə vəyaŋ fɨ maa vɨɨ, zwìsə vɨɨ vəza nə məŋgwə, yɨ̀sə vəŋ bwaŋnə.

Faŋ fwàŋ Herod nə zwì Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi

(Matiu 14.1-12; Lukas 3.19-20; 9.7-9)

¹⁴Fwàŋ Herod nə zɔ̀ vənu və Yeso, buꞌ faŋ vɨ nə duꞌtə vɨ kɨɨ nə Yeso dɨdɨꞌ. Ŋwə gi laa Yeso luu sheꞌ Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi, faŋ ŋwə ywèy fɨ shɨ yiku, baa nə laa lùu ŋiꞌ nu ŋkɨə faŋ wutə ki faꞌ fɨ maa ŋwə tɨ́ nee. ¹⁵Vɨɨ mɔ́ꞌ nə gì laa Yeso lùu Elias. Vɨɨ mɔ́ꞌ laa ŋwə lùu nshiiŋii-sɔghɔ faŋ ŋwə lùu ŋkee yaa nshiisə-ŋii sɔghɔ vəmwavə.

¹⁶Fwàŋ Herod zɔ nu kɔ́, gì ŋkii laa, «Jɔn faŋ mə nə shìa tɔ ki nə, ŋwə ywey.» ¹⁷Ŋwə nə gì nɨniŋ buꞌ laa nshɨ-tɔ wi nə tɔ̀ŋ vɨɨ laa vəŋ jia Jɔn, kwàŋ ŋwə taa ŋii mfiŋ buꞌ nu Herodias. Herodias nə luu zu Filip, weenshu Herod. Fwàŋ Herod nə ndaa ŋkee Herodias ghɔ́ faŋ nə luu zu weenshu wi. ¹⁸Jɔn kɨ nii gə̀ gì tɨ́ fwàŋ Herod laa, «Nu məndaa zu weenshu wə kee yikuꞌnə me.» ¹⁹Herodias kɨ nii bee ŋwə, kɨ kəə zwi ŋwə, kee kìi jɨɨ maa məzwi ŋwə me, ²⁰buꞌ laa fwàŋ Herod nəə fee Jɔn, tɨ́ ŋwə nə kɨɨ laa Jɔn nə luu ŋkee wuu ley vɨsɨ Nwi, faŋ vənu vi lùu vəloomə. Nɨniŋ, fwàŋ Herod nəə shiinə ŋwə, zɔnə yigisə yi yighee mɔ́ꞌ, zɔ nu ki nə məŋaytə.

²¹Shi mɔ́ꞌ nu too jəə mɔ́ꞌ jwi tɨ́ Herodias. Nə luu shi ŋkɨə faŋ vɨ nəə zɨ shi məbi fwàŋ Herod. Fwàŋ Herod nə tìi vəshɨꞌ nə gwisə yighaw nə vɨɨ kwalə fɨ shɨ Galilii maa məzə vəŋ maa shi məbi ki. ²²Vəŋ nə luu shɔ, zɨzɨ, wee Herodias wəzwi ŋii taa ŋii yɔ́, bə̀ŋ bəŋ ŋkə baw. Fwàŋ Herod ghɔ vɨ vɨɨ mbɨə faŋ ŋwə nə tii vəŋ, zə vəŋ nə, ye, ŋàytə. Fwàŋ Herod gi tɨ́ wee-wəzwi ghɔ́ laa, «Bitə fa ŋkɨə faŋ a kàw fɨ ghɔ mə, mə taa kɔ tɨ́ ghɔ.» ²³Ŋwə nə lɨ̀ꞌtə tɨ́ wee ghɔ́ laa, «Fa ŋkɨə faŋ a taa bitə, mə taa kɔ tɨ́ ghɔ; ŋkee waytə yifwàŋ kaŋ mə seenə, kɔ̀ tɨ́ ghɔ.» ²⁴Wee ghɔ́ fuu gə fu, gə̀ bìtə tɨ́ nshu wi laa, «Mə sii taa bitə kə?» Nshu wi gi laa, «Bitə sheꞌ tɔ Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi.» ²⁵Wee ghɔ́ baa kɨ nii yasə bə̀ŋ ŋìi taa ŋii yɨ fwàŋ, gì laa, «Mə kəə laa a kɔ tɔ Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi, shee sheꞌ taa nsi.» ²⁶Fwàŋ zɔ, gəŋsə koo ŋwə. Luu nə, buꞌ ŋkɔꞌnə yi nə vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə luu yɨ ŋwə nə, ŋwə kee kaw kwiinə ŋkɔꞌnə yi tɨ́ wee-wəzwi ghɔ́ me. ²⁷Sheꞌ yighee muꞌ ŋwə tɔŋ sogeꞌ laa ŋwə gə, jwì sheꞌ nə tɔ Jɔn. Sogeꞌ ghɔ́ gə, gə̀ shìa tɔ Jɔn fɨ taa ŋii mfiŋ, ²⁸jwì nə ŋkə taa nsi, jwì kɔ̀ tɨ́ wee-wəzwi ghɔ́. Wee-wəzwi ghɔ́ gə kɔ̀ tɨ́ nshu wi. ²⁹Vɨɨ məzwetə nu Jɔn zɔ nu kɔ́, gə̀ ndì ŋku ki, gə̀ təə.

Faŋ Yeso nə zə̀ wə ŋkaŋsə tee

(Matiu 14.13-21; Lukas 9.10-17; Jɔn 6.1-13)

³⁰Vɨɨ ntɔŋsə Yeso bəŋ fàynə yɨ ŋwə, nàysə vənu vənshə faŋ vəŋ nə yɨ̀ tɨ́ ŋwə, nə mbɨə faŋ vəŋ nə dèesə. ³¹Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ jwi, nsiŋ kəə shəŋ yiba, gə̀ shə̀ŋ ŋwaa shɔ.» Ŋwə nə gì nɨniŋ buꞌ laa vɨɨ vəyaŋ nəə jɨjwi baa gə̀, tɨ́ la vəŋ kee kìi tuu yighee maa məzɨ fazɨ me. ³²Vəŋ ŋii taa bay sheꞌ vəŋ vəŋ, gə̀ maa shəŋ ndenə. ³³Vɨɨ vəyaŋ ye vəŋ faŋ vəŋ gə, nyɨŋ bèꞌsə vəŋ fɨ ghuu, shìanə gə̀ vɨsɨ fɨ ghɔ vəŋ. Vɨɨ vɔ́ nə ndɔ̀ fɨ ntɨꞌsə sənshə, bèꞌsə vəŋ.

³⁴Nɨniŋ, Yeso kɨ fùu fɨ taa bay, yè ŋkee nwaa vɨɨ vəyaŋ, kèe gəŋsə vəŋ, buꞌ laa vəŋ nə luu yaa bisə-njɨɨ faŋ nsə kee kii nshii me. Ŋwə tey kɨ deesə vənu tɨ́ vəŋ ŋkee vəyaŋ. ³⁵Yighee shɔɔ, vɨɨ məzwetə nu ki gi tɨ́ ŋwə laa, «Lùu shəŋ tɔɔ waꞌsə nə; yighee baa shɔ̀ɔ nɨzi. ³⁶Bàw laa a meꞌtə vɨɨ və̀, vəŋ gə taa təfu tə tɔɔ nə taa ntɨꞌsə faŋ nsə kìa shəŋ kə̀, tɨ́ kaꞌ vəŋ kə̀ə fa maa məywaŋ zɨ.» Vəŋ nə gì nɨniŋ buꞌ laa vɨɨ vɔ́ nə kee kìi fazɨ me. ³⁷Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kɔ fazɨ tɨ́ vəŋ, vəŋ zɨ!» Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa, «Abay, yia gə ywàŋ bee maa ŋkaŋsə muu-yinshwe, jwì kɔ̀ tɨ́ vəŋ, vəŋ zɨ lee?» ³⁸Ŋwə bitə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kìi yighɨsə bee yisəꞌ? Viŋ gə ndeynə!» Vəŋ gə ye, bə̀ŋ jwì, gì tɨ́ ŋwə laa yighɨ tee nə susə səbɔɔ. ³⁹Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa vəŋ yɨsə vɨɨ duꞌ vəshəŋ vəshəŋ fuu gay. ⁴⁰Vɨɨ vɔ́ duꞌnə nsi vəshəŋ vəshəŋ, wə waaghɨꞌ, wə muu-ntee maa shəŋ, wə waaghɨꞌ, wə muu-ntee maa shəŋ. ⁴¹Yeso kɨ nii ndì yighɨsə bee yɔ́ tee nə, nə susə sɔ́ səbɔɔ, ndèynə yizɔ, shɔ̀ꞌtə Nwi, kɨ nii bɨꞌ, kɔ̀ tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa vəŋ gaa tɨ́ vɨɨ vɔ́. Ŋwə gaa susə sɔ́ səbɔɔ tɨ́ vɨɨ vənshə nɨzi. ⁴²Vɨɨ vənshə zɨ zwə̀kə. ⁴³Vəŋ bwilə vəbɨꞌ vəbee nə susə, lwèsə ŋkɔɔsə njɔsə-bɔɔ shɔ. ⁴⁴Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə zɨ̀ yighɨsə bee yɔ́ nə, nə luu ŋkaŋsə tee.

⁴⁵Yeso kɨ nii yɨ̀sə laa vɨɨ məzwetə nu ki yasə ŋìi taa bay, gə̀ njɨɨ yi vɨsɨ, gə̀ ntɨꞌ Betsayda, yuu nshɨ-tɔ wi kɔ bwey-jəə tɨ́ vɨɨ vɔ́, vəŋ gə. ⁴⁶Ŋwə kɔ bwey-jəə tɨ́ vɨɨ vɔ́, ndɔ̀ koꞌ gə̀ fuu kweꞌ maa məshɔꞌtə Nwi.

Faŋ Yeso nə tòꞌ fɨ fuu muu

(Matiu 14.22-33; Jɔn 6.16-21)

⁴⁷Kɨ lùu laynəfu, bay kɔ́ nə luu nɨntəŋ maghia. Nshɨ-tɔ Yeso nə luu yɨ muu tɔɔ nɨnɔŋ, ⁴⁸ye vəŋ faŋ vəŋ gɨꞌlə nə bay, fɨɨ fəŋ vəŋ maa məshəŋ bay. Kɨ lùu ntaw ŋkɨꞌ, ŋwə jwi yɨ vəŋ, kɨ toꞌ luu fɨ fuu muu, kɨ kəə shɔ̀ɔ fɨ yɨ vəŋ. ⁴⁹Vəŋ ye ŋwə faŋ ŋwə nəə toꞌ fɨ fuu muu nə, bɨ̀ꞌtə laa luu ndɨɨlə ŋku wə, yùmə, ⁵⁰buꞌ laa vəŋ vənshə nə yè ŋwə, gwə̀kə, fèe. Ŋwə kɨ nii gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ jia fwi siŋ, lùu mə. Kɨ viŋ fee me!» ⁵¹Ŋwə ŋii taa bay kɔ́ ghɔ vɨ vəŋ, fɨɨ kɔ́ bwa. Ŋkə ghɔꞌ vəŋ, nduŋ sɨɨ vəŋ. Shuu vəŋ yɔŋ, ⁵²buꞌ laa vəŋ nə kee ta kɨ̀ɨ nə ŋiꞌ nu yighɨsə bee yì me, fɔnə fwisə vəŋ nə luu səshii.

Faŋ Yeso nə gàŋtə vɨɨ vəza fɨ nsi Genesaret

(Matiu 14.34-36)

⁵³Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki tɔŋ muu, gə̀ zìꞌ nsi Genesaret. ⁵⁴Faŋ vəŋ nə fùu fɨ taa bay, vɨɨ kɨɨ nə Yeso yighee muꞌ, ⁵⁵nyɨŋkə gə taa ntɨꞌsə kwiŋ yɔ́, shaꞌ vɨɨ vəza fuu vəmɔꞌ, gə̀ nə vəŋ shəŋ ŋkɨə faŋ vəŋ nə zɔ laa ŋwə lùu shɔ. ⁵⁶Shəŋ tɨ̀ me shəŋ faŋ ŋwə nə gə̀ shɔ, taa vəshəŋ və yiwiŋ fɨ taa ntɨꞌsə nə fɨ taa məshɨ nə fɨ taa biisə, vɨ shaꞌ vɨɨ vəza, nùŋsə maa vəshəŋ vɔ́, buꞌ ghɔ tɨ́ Yeso laa ŋwə biŋ vəŋ kɔŋ sheꞌ tɔ njwi ki. Sheꞌ nee, vɨɨ vənshə faŋ vəŋ nə kɔ̀ŋ njwi yi, bwaŋnə.

Faŋ Yeso nə shə̀ tɨ́ vɨɨ Farisii buꞌ nuŋsə vəŋ

(Matiu 15.1-9)

¹Nwaa vɨɨ Jus vəmɔ́ꞌ faŋ vɨ tii vəŋ nə vɨɨ Farisii, nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi vəmɔ́ꞌ, faŋ vəŋ nə ndɔ̀ fɨ ntɨꞌ Jerusalem, baytə yɨ Yeso, ²ye laa vɨɨ vəmɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ məzwetə nu Yeso zɨ nə ghɔ faŋ vəŋ kee yisɔ me. ³Vɨɨ Farisii vɔ́ ghɔ vɨ vɨɨ Jus vənshə, yaa kɨ biitə zɨ, vəŋ sɔ̀ ghɔ vəŋ laa ŋə ley ŋkee jəə, baa lèy tɨ́ Nwi. Nə luu nuŋsə vəŋ faŋ vɨɨ vɨsɨ nə nùŋsə. ⁴Vəŋ yaa kɨ kuunə fɨ taa yiwiŋ, vəŋ bɨ sɔ̀ yiŋwaa ŋkəə, buu zɨ fa. Nuŋsə vəŋ nə baa lùu yiyaŋ faŋ vəŋ nə nùŋsə, yaa məsɔ ndawsə nə vəntɨɨ baa nə vəntɨɨ və muu. ⁵Nɨniŋ, vɨɨ Farisii ghɔ vɨ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi bitə tɨ́ Yeso laa, «Sii yɨ̀ kə vɨɨ məzwetə nu kə kee toꞌ fɨ maa nuŋsə njyə yuu vɨɨ vɨsɨ nə nuŋsə nə me? Vəŋ zɨ fazɨ nə ghɔ kee sɔ̀ me buꞌ kə?» ⁶Yeso bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Aŋ viŋ, vɨɨ məboꞌ ŋwaa. Nshiiŋii-sɔghɔ Aysaya nə nàysə nu faŋ Nwi nə kwàŋ taa fwi ŋwə buꞌ viŋ ŋkee jəə. Ŋwə nə ŋwàꞌlə laa Nwi gì laa,

«Vɨɨ shɨ və̀ bəŋsə mə sheꞌ nə shuu vəŋ,

kee bəŋsə mə nə fwisə leysə me.

Fwisə vəŋ luu ntaŋ fɨ yɨ mə.

⁷Vəŋ bəŋsə mə dayday,

buꞌ laa vəŋ deesə vənu yaa ntɨsə Nwi,

faŋ lùu sheꞌ ntɨsə vɨɨ.» 7.7 Aysaya 29.13.

⁸Sheꞌ nee, viŋ mèꞌ ntɨsə Nwi, kɨ jia luu nuŋsə faŋ vɨɨ nùŋsə.»

⁹Yeso baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Lùu jɨɨ yijəə faŋ viŋ twey ntɨsə Nwi maa mənuŋ nuŋsə yiŋ mu? ¹⁰Maa tii ŋwaa-nsiŋ Mose nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, «Kɨ zɔnə tii wə nə nshu wə,» 7.10 Eksodɔs 20.12. baa nə laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə gì nu bwə kɔ̀ŋ tii wi nə nshu wi, vɨ yɨsə ŋwə kù.» 7.10 Eksodɔs 21.17.¹¹Luu nə, viŋ gì ŋkiŋ laa lùu nu jəə, faŋ wə gì tɨ́ tii wi laa, «Vətɔ vənshə faŋ mə nə kəə kɨ kɔ tɨ́ ghɔ, lùu vəkɔ və Nwi.» ¹²Nɨniŋ, viŋ biŋ laa ŋwə kee baa yɨ̀ nu jəə maa tii wi nə nshu wi me. ¹³Lùu faŋ viŋ yaa kɨ yɨsə laa yigisə Nwi gu fa dayday buꞌ nuŋsə yiŋ faŋ viŋ nùŋsə nə, yɨ kəŋ vənu və̀ vəyaŋ.»

Nu ŋkɨə faŋ ŋkə yɨ laa wə kee ley vɨsɨ Nwi me

(Matiu 15.10-20)

¹⁴Yeso nə gì nɨniŋ, kɨ nii baa tìi nwaa vɨɨ vəyaŋ vɔ́ yɨ ŋwə, gì tɨ́ vəŋ laa, «Bàw viŋ vənshə zɔ nu ŋkɨə faŋ mə taa gi tɨ́ viŋ, kɨɨ nə ŋiꞌ ki. ¹⁵Viŋ zɔ! Fa kee lùu shɔ, tɨ́ kɨ kaꞌ ŋkə ŋìi taa ŋwaa wə, yɨ̀sə ŋwə kee lùu ley me. Vənu mbɨə faŋ mbə fuu fɨ taa ŋwaa wə, lùu mbɨə faŋ mbə yɨsə ŋwə kee lùu ley me. ¹⁶Wə kìi tuulə ghi maa məzɔ, ŋwə kɨ zɔ!»

¹⁷Kɨ lùu yighee njyə faŋ Yeso nə mèꞌtə nwaa vɨɨ vɔ́, gə̀ ŋìi taa ŋii, vɨɨ məzwetə nu ki bitə ŋiꞌ yigisə tii yɔ́ tɨ́ ŋwə. ¹⁸Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ nɨzi, tɔ kiŋ kee ta yiley yimu? Viŋ kee yikɨɨ laa vətɔ vənshə faŋ mbə ndɔ fɨ fu, ŋii taa ŋwaa wə, kaꞌ mbə kee kɨ yɨsə ŋwə kee lùu wuu ley yimu? ¹⁹Maa vətɔ vɔ́ kee ŋii taa fwi wə me, mbə ŋii luu taa njyoꞌ ŋwə, fuu gə taa ŋkwi. - Nɨniŋ, fazɨ kənshə lùu kəley. ²⁰Luu nə, vətɔ mbɨə faŋ mbə fuu fɨ taa ŋwaa wə lùu vətɔ mbɨə faŋ mbə yɨsə laa ŋwə kee ley vɨsɨ Nwi me, ²¹buꞌ laa vənu vəbwəvə fuu fɨ taa ŋwaa wə, fɨ taa fwi ŋwə. Vənu vəbwəvə yaa mbɨꞌtə yibwə, nə nu mətoꞌ vəsakə, nə nu vəndɔꞌ, nə nu məzwi wə, ²²nə nu mətii vəki, nə nu məsəsə vətɔ, nə nu yibɨsə njyoꞌ, nə nu kəmfuŋsə, nə nu məzɨ shɨ, nə məshiasə vɨɨ, nə nu məndeynə vɨɨ nə sɨ bwənə, nə mənda wə, nə məkoꞌsə ŋwaa, nə nu mfaw, ²³vənu vəbwənə vɔ́ vənshə ndɔ fɨ taa fwi wə, yɨsə laa ŋwə kee ley me.»

Nu wəzwi Siria fɨ ntɨꞌ Fənishia

(Matiu 15.21-28)

²⁴Yeso kɨ nii baa ndɔ̀ fɨ shɨ vəŋ, gə̀ kwiŋ məshɨ mə Tayra nə Sidon, ŋii fu wə mɔ́ꞌ, kee kàw laa wə kɨɨ me. Nɨniŋ, ŋwə ndenə yidu. ²⁵Wəzwi mɔ́ꞌ faŋ zwitə bwə nə luu taa ŋwaa ŋwiŋ wi, zɔ laa ŋwə shɔ, jwi gù ghuu ŋwə. ²⁶Wəzwi ghɔ́ nə luu wuu Griik, faŋ vɨ nə bi ŋwə ntɨꞌ Fənishia fɨ shɨ Siria. Ŋwə jwi bùꞌ ghɔ tɨ́ Yeso laa ŋwə fuusə zwitə bwə fɨ maa ŋwiŋ wi. ²⁷Nɨniŋ, Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Meꞌtə vɨ zə vaŋ ŋkəə. Ŋkə kee yikuꞌnə laa vɨ ndi bee vaŋmbwaa, mɔ̀ꞌ tɨ́ vaŋ-busə me.» ²⁸Wəzwi ghɔ́ bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Ɔŋ, tɨta, lùu nɨniŋ. Luu nə, vaŋ-busə yaa kɨ zɨ vəbɨꞌ və bee faŋ mbə fiŋkə nsi fɨ ghɔ vaŋmbwaa.» ²⁹Yeso zɔ yigi yɔ́, gì tɨ́ ŋwə laa, «Buꞌ yigi yə nyə̀ nee, mə gàŋtə ghɔ. Gə shiŋii, zwitə bwə kɔ́ fùu fɨ taa ŋwaa ŋwiŋ wə.» ³⁰Wəzwi ghɔ́ bəŋ gə shiŋii, yè ŋwiŋ wi faŋ ŋwə nɔ̀ŋ jəə jəə, tɨ́ zwitə bwə kɔ́ fùu fɨ maa ŋwə.

Faŋ Yeso nə shùꞌ nshii tuulə faŋ nə luu bɨbɨ nɨzi

(Matiu 15.29-31)

³¹Yeso baa ndɔ̀ fɨ yɨ shɨ Tayra, shɔ̀ɔ fɨ shɨ Sidon, shɔ̀ɔ fɨ kwiŋ Dekapoli, gə̀ taa maghia Galilii. ³²Ŋwə ziꞌ shɔ, vɨ jwi nə nshii tuulə mɔ́ꞌ tɨ́ ŋwə, faŋ ŋwə nə luu wuu ŋkwəŋ nɨzi, bùꞌ ghɔ tɨ́ Yeso laa ŋwə mɔꞌ ghɔ ki maa wə ghɔ́. ³³Yeso ndi wə ghɔ́, ghɔ ŋwə ndɔ fɨ taa ŋwaa vɨɨ vəyaŋ, gə̀. Ŋwə kɨ nii kwàŋ vaŋ-ghɔ vi taa tuulə wə ghɔ́, tutə mənti, kɔ̀ŋ nditə wə ghɔ́ nə mənti mbɔ́, ³⁴ndèynə yizɔ, sɔŋ, gì tɨ́ ŋwə laa, «Efata», faŋ lùu laa «Ŋaꞌnə». ³⁵Sheꞌ yighee muꞌ, tuulə ghi ghɔ́ ŋaꞌnə, nditə ki toꞌ, ŋwə gi ŋkee ley. ³⁶Yeso lɨꞌtə tɨ́ vɨɨ vɔ́ laa kɨ vəŋ naysə tɨ́ wə me. Luu nə, yuu ŋwə lɨ̀ꞌtə tɨ́ vəŋ, vəŋ baa kɨ gɨgi shɔ̀ɔ. ³⁷Shuu vəŋ yɔŋ shɔ̀ɔ ki. Vəŋ nə gisə laa, «Yeso yɨ vənu vənshə vəjəə, yɨsə vɨɨ tuulə shiinə zɔnə, vəbɨbɨ gì.»

Faŋ Yeso nə zə̀ wə ŋkaŋsə yishwe

(Matiu 15.32-39)

¹Nə luu maa yighee yɔ́, vɨɨ baa kɨ baytə yɨ Yeso ŋkee vəyaŋ, kee bee kìi fazɨ me. Yeso tii vɨɨ məzwetə nu ki yɨ ŋwə, gì tɨ́ vəŋ laa, ²«Gəŋsə kòo mə maa vɨɨ və̀. Vəŋ duꞌ yɨ mə ndwə vəshi vətia, kee kìi fazɨ me. ³Kɨ ghaŋ mə gi laa vəŋ gə shiŋii nə jɨŋ, buu vəŋ taa bwakə, kùkə jɨɨsə, buꞌ laa vɨɨ mɔ́ꞌ jwì ŋkee fɨ ntaŋsə.» ⁴Vɨɨ məzwetə nu ki bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Sii kaꞌ wə zə̀ vɨɨ və̀ nə bee taa tɔɔ waꞌsə ŋwə̀ kɨkə?» ⁵Ŋwə bitə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kìi yighɨsə bee yisəꞌ?» Vəŋ laa kwatia. ⁶Ŋwə kɨ nii gì tɨ́ vɨɨ vɔ́ laa vəŋ duꞌnə nsi. Ŋwə ndi yighɨsə bee yɔ́ kwatia nə, bwàŋ Nwi, bɨꞌ, kɔ̀ tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa vəŋ gaa tɨ́ vɨɨ vɔ́. Nɨniŋ, vəŋ gaa tɨ́ vɨɨ vɔ́. ⁷Vaŋ-susə vəmɔ́ꞌ nə luu shɔ ghɔ vəŋ nɨzi. Yeso tu mənɔŋ-bwaŋnə shɔ, gì laa vɨ gaa tɨ́ vɨɨ nɨzi. Vəŋ gaasə. ⁸Vɨɨ vɔ́ zɨ zwə̀kə. Vɨ bwilə vəbɨꞌ və bee faŋ mbə bə̀, lwèsə ŋkɔɔsə kwatia. ⁹Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə zɨ̀ fazɨ kɔ́, nə luu yaa ŋkaŋsə yishwe. Faŋ vəŋ nə zɨ zwə̀kə nɨniŋ, Yeso kɔ bwey-jəə tɨ́ vəŋ, ¹⁰ndɔ̀ yighee muꞌ, ŋìi taa bay ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki, gə̀ kwiŋ Dalmanuta.

Yeso ghɔ vɨɨ Farisii

(Matiu 16.1-12)

¹¹Vɨɨ fɨ taa nwaa vɨɨ Farisii fuu jwì nə yigi maa Yeso, kəə laa ŋwə də shwenə fɨ yizɔ, bitə nɨniŋ maa məmɔŋ ŋwə. ¹²Yeso sɔŋ ŋkee fɨ taa njyoꞌ ŋwə, gì laa, «Ŋgwi nyə̀ sii kəə shwenə buꞌ kə? Mə gì tɨ́ viŋ yinsəŋ laa tuu kee shwenə vɨ ndɔ kee kɔ tɨ́ ŋgwi nyə̀ me.» ¹³Ŋwə nə gì nɨniŋ, mèꞌtə vəŋ, baa kii ŋii taa bay, gə̀ njɨɨ yi.

¹⁴Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki ndɔ nɨniŋ, vɨɨ məzwetə nu ki ndenə maa mətoꞌ nə bee, kii sheꞌ ghɨ bee muꞌ taa bay vəŋ. ¹⁵Fɨkɨꞌ, Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kɨ tɔfə, shiinə yiŋwaa fɨ maa nu ŋkɨə faŋ ŋkə ndɔ̀ fɨ taa nwaa vɨɨ Farisii nə fɨ taa nwaa vɨɨ Herod, faŋ ŋkə lùu yaa fa faŋ vɨ yaa kɨ kwaŋ taa bee, ŋkə mwà.» ¹⁶Vəŋ zɔ nu kɔ́, kwàꞌtə tɔ vəŋ, gì sheꞌ vəŋ vəŋ laa, «Ŋwə nə bee gì tɨ́ nee buꞌ laa nsiŋ kee kìi bee yimu?» ¹⁷Ŋwə kɨɨ nə mbɨꞌtə vəŋ yɔ́, gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ sii kwaꞌtə tɔ kiŋ kɔ̀ŋ nu bee, faŋ bee kee lùu ghɔ viŋ me buꞌ kə? Viŋ kee ta yitɔfə yimu? Tɔ kiŋ kee ta yiley yimu? Fwisə siŋ kɨ bii ŋkwəŋ mu? ¹⁸Sɨ ghiŋ shɔ, viŋ kee yɨye yimu? Tuulə ghiŋ shɔ, viŋ kee zɨzɔ yimu? ¹⁹Maa viŋ lùmə nu yighɨsə bee yì. Yighee njyə faŋ mə yaa ndi yighɨsə bee tee, bɨ̀ꞌtə, kɔ̀ tɨ́ vɨɨ ŋkaŋsə tee nə, viŋ nə bàytə vəbɨꞌ və bee, lwèsə ŋkɔɔsə səꞌ?» Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa, ŋkɔɔsə njɔsə-bɔɔ. ²⁰Ŋwə baa bìtə tɨ́ vəŋ laa, «Yighee njyə faŋ mə yaa ndi yighɨsə bee kwatia, bɨ̀ꞌtə, kɔ̀ tɨ́ vɨɨ ŋkaŋsə yishwe nə, viŋ nə bàytə vəbɨꞌ və bee ŋkɔɔsə səꞌ?» Vəŋ laa, ŋkɔɔsə kwatia. ²¹Ŋwə baa kɨ gì tɨ̀ vəŋ laa, «Tɔ kiŋ kee ta yiley yimu?»

Faŋ Yeso nə shùꞌ wuu sɨ fɨsə

²²Yeso ghɔ vɨ vɨɨ vi kɨ nii shɔɔ gə̀ zìꞌ ntɨꞌ Betsayda. Vɨɨ jwi nə wuu sɨ fɨsə tɨ́ ŋwə, bùꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə laa ŋwə kɔŋ wə ghɔ́. ²³Ŋwə jia wuu sɨ fɨsə ghɔ́ fɨ maa kwiŋ wi, ghɔ ŋwə fuu fɨ taa ntɨꞌ. Ŋwə kɨ nii tù mənti taa sɨ ŋwə, ndɔ̀ mɔ̀ꞌ ghɔ ghi maa ŋwə, bìtə tɨ́ ŋwə laa ŋwə yè fa mu? ²⁴Wə ghɔ́ ndeynə yizɔ, gì laa, «Mə yè vɨɨ, vəŋ fɨnə vətɨ tɨtoꞌ.» ²⁵Ŋwə baa mɔ̀ꞌ ghɔ ghi maa sɨ wə ghɔ́, yɨ̀sə ŋwə ndeynə yizɔ. Wə ghɔ́ bwaŋnə, yè vətɔ vənshə ŋkee vəley. ²⁶Yeso tɔŋ ŋwə laa ŋwə gə shiŋii, gì laa, «Kɨ shɔɔ fɨ taa ntɨꞌ, naysə nu kɔ́ tɨ́ wə me!»

Mbɨꞌtə vɨɨ nə Pita kɔ̀ŋ Yeso

(Matiu 16.13-20; Lukas 9.18-21; Jɔn 6.67-71)

²⁷Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki baa ndɔ, gə̀ taa ntɨꞌsə faŋ nsə kia ntɨꞌ Sisaria Filipi. Vəŋ kii toꞌ fɨ jɨɨ, ŋwə bitə tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Vɨɨ sɨ gì laa mə lùu ndə?» ²⁸Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa, «Vɨɨ mɔ́ꞌ gì laa a lùu Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi; vɨɨ mɔ́ꞌ gi laa a lùu Elias; vɨɨ mɔ́ꞌ laa a lùu ŋgwə muꞌ fɨ taa nwaa nshiisə-ŋii sɔghɔ fɨ ywaŋ-vɨsɨ.» ²⁹Ŋwə baa kɨ bìtə tɨ́ vəŋ laa, «Gə fɨ maa viŋ, viŋ gì ŋkiŋ laa mə lùu ndə?» Pita bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «A luu Kristo.» (Faŋ lùu laa wə faŋ Nwi tɔ̀ɔlə ŋwə.) ³⁰Ŋwə zɔ, lɨ̀ꞌtə tɨ́ vəŋ laa, kɨ vəŋ naysə nu kɔ́ tɨ́ wə me.

Faŋ Yeso nə nàysə nu ŋɨꞌ ki tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki

(Matiu 16.21-23; Lukas 9.22)

³¹Yeso kɨ nii tey kɨ deesə vɨɨ məzwetə nu ki laa Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ ghaa ye ŋɨꞌ yiyaŋ. Vɨɨ ndɔ twey ŋwə, zwì ŋwə. Ŋkee vɨɨ taa fɨ taa ŋii Nwi ghɔ vɨ vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi ndɔ twey ŋwə, zwì ŋwə. Luu nə, vəshi kɨ shɔɔ vətia, ŋwə baa ywèy fɨ shɨ yiku. ³²Ŋwə nə gì nu kɔ́ tɨ́ vəŋ ntee. Pita kɨ nii ndì ŋwə, sùꞌtə ghɔ ŋwə, tey kɨ twey nu kɔ́ tɨ́ ŋwə. ³³Ŋwə kiasə ŋwaa wi, yè vɨɨ məzwetə nu ki, shə̀ tɨ́ Pita, gì laa, «Suꞌtə fɨ yiba jɨŋ mə, Satan. A kee bɨꞌtə nu Nwi me. A bɨꞌtə luu mbɨꞌtə vɨɨ mbi.»

Nu məbeꞌsə Yeso

(Matiu 16.24-28; Lukas 9.23-27)

³⁴Yeso kɨ nii baa tìi nwaa vɨɨ vəyaŋ faŋ vəŋ nə bàytə yifi, ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki, laa vəŋ shəŋtə jwi yɨ ŋwə. Ŋwə kɨ nii gì tɨ́ vəŋ laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə kəə jwì fɨ yiba jɨŋ mə, bàw ŋwə twey nu ŋwaa ki, bìŋ maa məshaꞌ fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fi, bèꞌsə mə (ŋkee maa shəŋ ŋɨꞌ). ³⁵Mə gì tɨ́ nee buꞌ laa, wə ntɨə faŋ ŋwə kəə gaŋtə məbwey wi shɨ nsi, ndɔ ndisə ŋwaa wi. Luu nə, wə ntɨə faŋ ŋwə ndìsə ŋwaa wi buꞌ mə, tɨꞌnə me buꞌ ntɔŋ Nwi yijəə, ndɔ bweysə ŋwaa wi. ³⁶Sii kɨ kaꞌ ŋkə gaŋtə wə nə kə, faŋ ŋwə kìi mbi yinshə, lèe məbwey vəlwaŋ wi?»

³⁷Ŋwə baa gì laa, «Sii kɨ kaꞌ wə kɔ̀ kə maa məfi məbwey vəlwaŋ? - Viŋ zɔ! Kɨ tɔ wə dɨɨ maa mə nə yigisə nyaa vɨsɨ ŋgwisə vɨɨ nyə̀ faŋ vəŋ buulə məkee mə Nwi, yɨsə vənu vəbwəvə me. ³⁸Kɨ ghaŋ tɔ wə dɨɨ maa Wuu yinsəŋ Nwi nə mədeesə wi taa mbi yibwə nyə̀, buu tɔ ki ndɔ dɨɨ maa wə ghɔ́ nɨzi maa yighee njyə faŋ ghɔ vɨ nshiisə-ŋiisə Nwi ndɔ jwi mɔ́ꞌ taa nu yifwàŋ Nwi.»

¹Ŋwə baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa vɨɨ mɔ́ꞌ faŋ vəŋ tɨ̀ŋ feenə, kee ndɔ kukə me, buu ye nu yifwàŋ Nwi fuu nə wutə Nwi.»

Faŋ Pita nə Jeyms baa nə Jɔn nə yè feenə Yeso fuu baŋ

(Matiu 17.1-13; Lukas 9.28-36)

²Vəshi kɨ shɔɔ ntɔfə, Yeso ndi Pita nə Jeyms baa nə Jɔn, ghɔ vɨ vəŋ koꞌ gə̀ ŋkee fuu baŋ yidə. Faŋ vəŋ nə zìꞌ yifi, sheꞌ vəŋ vəŋ, ŋwaa Yeso kwiinə fɨ yikəꞌ vəŋ. ³Njwi si nə nɨndwaꞌlə, luu ŋkee səfusə laa buu, yuu kɨ kaꞌ tuu wə fɨ shɨ nsi kee sɔ̀ njwi, nyə fù nɨniŋ me. ⁴Elias ghɔ Mose fuu yikəꞌ vəŋ, kɨ gisə ghɔ vɨ Yeso. (Elias nə Mose nə luu nshiisə-ŋii sɔghɔ tɨ́ Nwi ywaŋ vɨsɨ.) ⁵Pita ye, gì tɨ́ Yeso laa, «Tii wia, bàw faŋ nsiŋ lùu feenə mɔ́ꞌ nə, laa yia fianə təta tətia, ŋgwɨɨ muꞌ nə ŋgwə Mose muꞌ nə ŋgwə Elias muꞌ.» ⁶Ŋwə nə gì nɨniŋ, buꞌ laa ŋwə nə kee kɨ̀ɨ nə nu tɨ́ kaꞌ ŋwə gì me. Vəŋ nə fee ŋkee dɨdɨꞌ. ⁷Mbɔꞌ kɨ nii koꞌ, shìtə vəŋ. Gɨ Nwi koꞌ fɨ taa mbɔꞌ yɔ́ laa, «Luu ŋkee ŋwiŋ ŋwaa nə, faŋ mə kàw ŋwə. Viŋ zɔnə ŋwə!» ⁸Vəŋ gwəkə ndèynə vədɨꞌ, kee baa yè wə me, ye sheꞌ Yeso nɨnɔŋ wi ghɔ vɨ vəŋ.

⁹Vəŋ kɨ nii siꞌ fɨ fuu baŋ yɔ́. Vəŋ kii sɨsiꞌ, Yeso shɨɨtə tɨ́ vəŋ laa kɨ vəŋ naysə nu ŋkɨə faŋ vəŋ nii ye nə, tɨ́ wə me, gə ziꞌ tɨ́ shi ŋkɨə faŋ yi ndɔ ywey fɨ shɨ yiku. ¹⁰Vəŋ nuŋ yigi yɔ́ taa fwisə vəŋ, ndɔ̀ kɨ kwaꞌtə, gì sheꞌ vəŋ vəŋ laa, «Ŋiꞌ yigi yɔ́ buꞌ məywey fɨ shɨ yiku sii lùu kɨkə?» ¹¹Vəŋ kɨ nii bìtə tɨ́ ŋwə laa, «Sii yɨ̀ kə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi gi laa Elias ndɔ ghaa jwi ŋkəə, buu wuu məbweysə vɨɨ Nwi jwi?» ¹²Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Ɔŋ, vɨɨ vɔ́ gì yinsəŋ laa Elias jwi ŋkəə, lòotə vənu vənshə, mbə neꞌtə. Lùu nɨniŋ. Gə fɨ maa wuu məbweysə ghɔ́, vɨ nyɔ̀ꞌ kə taa ŋwaꞌlə Nwi buꞌ Wuu yinsəŋ Nwi? Maa vɨ nyɔ̀ꞌ laa ŋwə ndɔ ghaa ye ŋɨꞌ yiyaŋ, vɨɨ shia ŋwə. ¹³Gə fɨ maa Elias ghɔ́, mə naysə tɨ́ viŋ laa Elias duꞌtə ŋwə jwì. Vɨ yɨ nu ŋkɨə faŋ vɨ nə kàw maa ŋwə, yuu vɨ ŋwàꞌlə buꞌ ŋwə taa ŋwaꞌlə Nwi.»

Faŋ Yeso nə shùꞌ wuu zwitə bwə

(Matiu 17.14-21; Lukas 9.37-43)

¹⁴Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki vɔ́ vətia nə, bəŋ jwì yɨ vɨɨ məzwetə nu ki vəmɔ́ꞌ, yè nwaa vɨɨ vəyaŋ yɨ vəŋ, nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi faŋ vəŋ sɔnə yigi ghɔ vɨ vəŋ. ¹⁵Nwaa vɨɨ vɔ́ ye Yeso, sàylə yighee muꞌ, nyɨŋ gə̀ shɔ̀ꞌtə ŋwə. ¹⁶Ŋwə bitə tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Viŋ vɨ vəŋ sii gisə kə?» ¹⁷Wə mɔ́ꞌ fɨ taa nwaa vɨɨ vɔ́ bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, mə nii jwì nə ŋwiŋ ŋwaa tɨ́ ghɔ, buꞌ laa ŋwə kìi zwitə bwə faŋ ŋkə yɨsə ŋwə kee gɨgisə me. ¹⁸Ŋkə yaa kɨ ndɔ maa ŋwə, ŋkə mɔꞌ ŋwə nsi sheꞌ shəŋ ŋkɨə faŋ ŋwə lùu shɔ; təfwi fuu fɨ shuu ŋwə; ŋwə kwə gɨꞌ ghi, kɔꞌ kɨ nii tatə. Mə nii gì tɨ́ vɨɨ məzwetə nu kə laa vəŋ fuusə zwitə bwə kɔ́. Vəŋ kee kɨɨ fùusə me.» ¹⁹Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Aŋ viŋ, ŋgwisə vɨɨ faŋ viŋ kee nùŋ fwi siŋ maa Nwi me. Mə sii taa shi yɨ viŋ tay kɨkə? Nsiŋ ndɔ mwəsə ndəəkə? - Viŋ jwi nə wee ghɔ́ shee!» ²⁰Vɨ jwi nə wee ghɔ́ tɨ́ ŋwə. Zwitə bwə kɔ́ ye Yeso, kìasə wee ghɔ́ yighee muꞌ, mɔ̀ꞌ nsi. Ŋwə bɨŋlə. Təfwi fuu fɨ shuu ŋwə. ²¹Yeso bitə tɨ́ tɨɨ wee ghɔ́ laa ŋkə tày maa ŋwə ndwə kɨkə? Ŋwə gi laa, «Ŋkə lùu maa ŋwə shù fɨ nə faŋ vɨ bì ŋwə. ²²Ghee yaŋ ŋkə mɔꞌ ŋwə taa wi, mɔꞌ ŋwə taa muu laa ŋkə ndisə ŋwə. Nɨniŋ, faŋ kaꞌ a yɨ̀ nu, bàw a kee gəŋ sia, gàŋtə yia.» ²³Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «A sii gì laa faŋ kaꞌ mə yɨ̀ nu? Wə ntɨə faŋ ŋwə nùŋ fwi yi maa Nwi, kɨ kaꞌ nu kee ghɔ̀ꞌ ŋwə me.» ²⁴Tɨɨ wee ghɔ́ tɔnə yigwia, gì laa, «Mə nùŋ fwi nyaa maa Nwi. Gaŋtə mə laa mə nuŋ fwi nyaa maa Nwi yinsəŋ!»

²⁵Yeso ye laa vɨɨ nyɨŋkə jwi fàynə vəyaŋ, ŋwə shə tɨ́ zwitə bwə kɔ́, gì tɨ́ ŋkə laa, «Zwitə bwə, faŋ a yɨsə laa wee ŋwə̀ kee gì me, kee zɔ me, mə shə̀ tɨ́ ghɔ laa a fuu fɨ maa wee ŋwə̀! Kɨ ghɔ baa bəŋ jwi ŋìi taa ŋwaa ŋwə me!» ²⁶Zwitə bwə kɔ́ yumə, nə̀ꞌsə wee ghɔ́ ŋkee nəŋay, fùu. Wee ghɔ́ kiasə, gù yaa ŋku wə. Vɨɨ vəyaŋ gi laa ŋwə kù. ²⁷Yeso jia ŋwə fɨ maa kwiŋ wi, bɨ̀ŋsə ŋwə yizɔ, ŋwə ndɔ tɨ̀ŋnə.

²⁸Yeso kɨ nii shɔ̀ɔ gə̀ ŋìi taa ŋii. Vɨɨ məzwetə nu ki bitə tɨ́ ŋwə sheꞌ vəŋ vəŋ laa, «Sii nii yɨ̀ kə yia kee kɨɨ fùusə zwitə bwə kì me?» ²⁹Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Kɨ kaꞌ wə kee fùusə kəŋ zwitə kɔ́ me, tɨ̀ lɨꞌ laa ŋwə shɔ̀ꞌtə ndwàŋ Nwi me.»

Faŋ Yeso nə baa nàysə nu yiku ki tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki

(Matiu 17.22-23; Lukas 9.43-45)

³⁰Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki kɨ nii ndɔ̀ fɨ yifi, shɔ̀ɔ fɨ kwiŋ Galilii. Ŋwə nə kee kàw laa wə kɨɨ me, ³¹buꞌ laa ŋwə nəə deesə vɨɨ məzwetə nu ki, gì tɨ́ vəŋ laa, «Vɨ ndɔ kɔ Wuu yinsəŋ Nwi tɨ́ vɨɨ, vəŋ zwi ŋwə. Luu nə, vəshi kɨ shɔɔ vətia, ŋwə ywey.» ³²Vəŋ kee kɨɨ jia ŋiꞌ yigi yɔ́ me, fèe fɨ bitə tɨ́ ŋwə.

Wuu kwalə fɨ taa ŋwaa vɨɨ Nwi lùu ndə?

(Matiu 18.1-5; Lukas 9.46-48)

³³Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki gə zìꞌ ntɨꞌ Kapernaum. Faŋ vəŋ zìꞌ shɔ, ŋìi taa ŋii, Yeso bitə tɨ́ vəŋ laa, vəŋ nii toꞌ gisə laa kə jɨɨ? ³⁴Vəŋ gay buꞌ laa vəŋ nəə toꞌ, gìsə jɨɨ laa, wuu kwalə fɨ taa ŋwaa vəŋ lùu ndə? ³⁵Yeso duꞌnə nsi, tìi vɨɨ məzwetə nu ki njɔsə-bɔɔ, gì tɨ́ vəŋ laa, «Kɨ ghaŋ wə kəə lùu vɨsɨ, ŋwə kɨ tɨŋnə yiba, faꞌ tɨ́ vɨɨ vənshə.» ³⁶Ŋwə kɨ nii ndì weembwa wuubwa, nùŋsə nɨntəŋ ŋwaa vəŋ, shàꞌ wee ghɔ́, gì tɨ́ vəŋ laa, ³⁷«Wə ntɨə faŋ ŋwə ndì wee yaa wee ŋwə̀, kɨ gaŋtə ŋwə maa yizii nyaa, buu ŋwə gaŋtə luu mə,» baa nə laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə gàŋtə mə, gàŋtə luu Nwi faŋ ŋwə nə tɔ̀ŋ mə.»

Wə ntɨə ŋwə kee bee nsiŋ me, lùu wuu nwaa ŋwaa nsiŋ.

(Matiu 10.42; Lukas 9.49-52)

³⁸Jɔn kɨ nii gì tɨ́ Yeso laa, «Tɨta, yia nə yè wə faŋ nsiŋ vɨ vəŋ kee toꞌ mɔ́ꞌ me, ŋwə nə fuusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa vɨɨ maa yizii yə. Yia twey tɨ́ ŋwə, buꞌ laa nsiŋ vɨ vəŋ kee toꞌ mɔ́ꞌ me.» ³⁹Yeso zɔ nu kɔ́, gì tɨ́ vəŋ laa, «Kɨ viŋ baa fəŋ ŋwə me, buꞌ laa wə faŋ ŋwə faꞌ nu kwalə maa yizii nyaa, kaꞌ ŋwə kee baa gì nu bwə kɔ̀ŋ yizii nyaa me,» ⁴⁰baa nə laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə kee bee nsiŋ me, lùu wuu nwaa ŋwaa nsiŋ.» ⁴¹Yeso baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ! Mə gì tɨ́ viŋ laa, wə ntɨə faŋ ŋwə kɔ̀ ndaw muu viŋ nu, buꞌ laa viŋ lùu vɨɨ vaŋ, buu kɨ kaꞌ vəkeynə və wə ghɔ́ kee ndɔ ndi me. ⁴²Luu nə, wə faŋ ŋwə yɨ̀ laa weembwa mɔ́ꞌ faŋ ŋwə nùŋ fwi yi maa mə, ndi jɨɨ Nwi, nu kɔ́ weꞌ tɨ́ wə ghɔ́, fɨ ghɔ vɨ ndi yiti bee yikwalə, gay me ŋwə, gə̀ mɔ̀ꞌ ŋwə taa mamuu.»

Bàw wuu Nwi kee kwàŋ ghɔ ki taa nu bwə me

(Matiu 5.13; 18.6-9; Lukas 14.34-35; 17.1-2)

⁴³Yeso baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ! Kɨ ghaŋ ghɔ kə yɨsə laa a yɨ nu bwə, shia, bàꞌsə, buꞌ laa ŋkə bàw laa a ndɔ ŋìi məbwey vəlwaŋ nə kwiŋ muꞌ, fɨ ghɔ a kii kwiŋ bɔɔ, ndɔ̀ ŋìi taa shəŋ vəŋku vənsisə vəbwəvə taa wi faŋ ŋwə kee yaa kɨ ndɨɨnə me, ⁴⁴[faŋ vəntɔꞌ mbɨə faŋ mbə kwə vɨɨ nə, kee yaa kɨ kukə fɨ tey yi me; wisə kee ndɨɨnə fɨ fuŋ me.] ⁴⁵Sheꞌ nɨniŋ, ghuu kə kɨ luu yɨ laa a ŋii nu bwə, yɨ̀ nu bwə, bàw a shia, bàꞌsə. Bàw laa a ndɔ ŋii məbwey vəlwaŋ yaa ndwey, fɨ ghɔ a kii ghuu bɔɔ, vɨ mɔꞌ ghɔ taa wi. ⁴⁶[faŋ vəntɔꞌ mbɨə faŋ mbə kwə vɨɨ nə, kee yaa kɨ kukə fɨ tey yi me; wisə kee ndɨɨnə fɨ fuŋ me.] ⁴⁷Kɨ ghaŋ yisɨ yə yɨsə a yɨ nu bwə, kɨlə, fùusə. Bàw laa a ndɔ ŋii yifwàŋ Nwi nə yisɨ yimuꞌ, fɨ ghɔ a kii sɨ bɔɔ, vɨ mɔꞌ ghɔ taa wi faŋ lùu shəŋ vəŋku vənsisə vəbwəvə, ⁴⁸faŋ vəntɔꞌ mbɨə faŋ mbə kwə vɨɨ nə, kee yaa kɨ kukə fɨ tey yi me; wisə kee ndɨɨnə fɨ fuŋ me.

⁴⁹Viŋ zɔ! Vɨ ndɔ mɔꞌ wi taa ŋwaa vɨɨ vənshə yaa vɨ yaa kɨ mɔꞌ fəŋway taa mbasə. ⁵⁰Fəŋway bàw. Kɨ luu mfə kee baa kɨ ndɨŋ me, buu sii kaꞌ viŋ yɨ kə laa mfə baa lùu fəndɨŋ? Nɨniŋ, bàw viŋ luu vəndɨŋ yaa fəŋway, dùꞌ nyɔŋ viŋ viŋ.»

Nu mətɨꞌ wəzwi

(Matiu 19.1-12; Lukas 16.18)

¹Yeso kɨ nii ndɔ̀ fɨ shɨ Galilii, gə̀ zìꞌ kwiŋ shɨ Judia, nə kwiŋ mɔ́ꞌ fɨ yiba muu mə Jordan. Vɨɨ vəyaŋ baa kɨ faynə yɨ ŋwə. Ŋwə deesə nu Nwi tɨ́ vəŋ yuu nə luu nshinə yi. ²Vɨɨ fɨ taa nwaa vɨɨ Farisii jwi yɨ ŋwə, bìtə tɨ́ ŋwə laa, «Ŋkə kùꞌnə tɨ́ wəndɔŋ faŋ ŋwə tɨꞌ zu wi mu?» Vəŋ nə bìtə nu kɔ́ maa məmɔŋ Yeso. ³Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ, gì laa, «Mose nə sɔ̀ꞌ kɨkə tɨ́ viŋ taa ŋwaꞌlə Nwi?» ⁴Vəŋ gi laa, «Mose nə biŋ laa wə nyɔꞌ ŋwaꞌlə mətɨꞌ wəzwi, kɔ tɨ́ zu wi, buu jɔŋ ŋwə.» 10.4 Diteronimi 24.1.⁵Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Aŋ viŋ, nə luu sheꞌ buꞌ fwi yiweꞌ yiŋ laa ŋwə nə kɔ̀ ntɨ yɔ́ tɨ́ viŋ. ⁶Ŋkee maa vənzi və mbi faŋ Nwi nə fɔŋ nàysə mbi nə, ŋkə nə kee lùu nɨniŋ me. Maa ŋwaꞌlə Nwi gì laa, «Nwi nə bɔ̀ŋ vɨɨ yaa wəndɔŋ nə wəzwi,» 10.6 Jenesis 1.27.⁷baa nə laa, «Wəndɔŋ ndɔ meꞌtə tii wi nə nshu wi, gə̀ fàynə ghɔ zu wi. ⁸Vəŋ vəbɔɔ faynə gù fa kəmuꞌ.» 10.8 Jenesis 2.24. Nɨniŋ, vəŋ kee baa lùu vəbɔɔ me, kɨ nii lùu yaa wə muꞌ. ⁹Nɨniŋ, fa faŋ Nwi fàynə shəŋ muꞌ, kɨ wə gaasə me!»

¹⁰Yeso ghɔ vɨɨ məzwetə nu ki kɨ nii bə̀ŋ, gə̀ ŋìi taa ŋii. Vɨɨ məzwetə nu ki jwi baa kɨ bitə tɨ́ ŋwə kɔ̀ŋ nu kɔ́. ¹¹Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Wəndɔŋ faŋ ŋwə ndaa zu wi, baa fùusə ŋwə, gə̀ ndàa wəzwi day, buu ŋwə gù maa ntɨ Nwi kɔ̀ŋ nu məndaa. ¹²Sheꞌ nɨniŋ, wəzwi faŋ ŋwə ndàa ndəə wi, baa tɨ̀ꞌ ŋwə, gə̀ ndàa wəndɔŋ day, buu ŋwə gù maa ntɨ Nwi kɔ̀ŋ nu məndaa nɨzi.»

Faŋ Yeso nə tù mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vaŋmbwaa

(Matiu 19.13-15; Lukas 18.15-17)

¹³Nə luu maa yighee yɔ́, vɨɨ jwi nə vaŋmbwaa, jwì kɔ̀ tɨ́ Yeso laa ŋwə kɔŋ vəŋ. Vɨɨ məzwetə nu ki ye, shə̀ tɨ́ vɨɨ vɔ́. ¹⁴Yeso ye, ŋkə bɨ tɨ́ ŋwə. Ŋwə gi tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Viŋ biŋ vaŋmbwaa kɨ jwi yɨ mə! Kɨ viŋ baa fəŋ vəŋ me! Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ ndɔ zɨ nu yifwàŋ Nwi, lùu vɨɨ faŋ vəŋ lùu yaa vaŋmbwaa və̀. ¹⁵Viŋ zɔ! Mə gì tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, wə ntɨə faŋ ŋwə kee bìŋ nu yifwàŋ Nwi yaa weembwa wuubwa me, buu ŋwə kee ndɔ ŋii shɔ me.» ¹⁶Ŋwə gi nɨniŋ, shàꞌ vaŋmbwaa vɔ́, mɔ̀ꞌ ghɔ ghi maa vəŋ, tù mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vəŋ.

Ŋkə ndɔ luu kəweꞌ tɨ́ vɨɨ təka maa məzɨ nu yifwàŋ Nwi

(Matiu 19.16-30; Lukas 18.18-30)

¹⁷Yeso kɨ nii fùu fu, zìꞌ jɨɨ, wə mɔ́ꞌ nyɨŋ jwì, tùŋ vətɔ vəyəə vi nsi vɨsɨ ŋwə, bìtə tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, a lùu wuu jəə. Mə kəə bitə tɨ́ ghɔ laa, mə sii taa yɨ kə buu zɨ məbwey vəlwaŋ faŋ ŋwə gòꞌsə yighee muꞌ?» ¹⁸Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Sii yɨ̀ kə a tii mə nə wuu jəə? Wə kee lùu shɔ faŋ ŋwə lùu wuu jəə me, tɨ̀ lɨꞌ Nwi me. ¹⁹Gə fɨ maa nu ŋkɨə faŋ a bìtə shee nə, a kɔꞌ kɨɨ nə ntɨsə Nwi laa, «Kɨ ghɔ zwi wə me! Kɨ ghɔ tii wəzwi faŋ kee luu ŋgwunə me! Kɨ ghɔ shaw me! Kɨ ghɔ sɨɨ ba tɔ wə me! Kɨ ghɔ fuŋsə wə me! Kɨ zɔnə tii wə nə nshu wə!» 10.19 Eksodɔs 20.12-17.²⁰Wə ghɔ́ bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, mə yaa nuŋsə vənu vɔ́ vənshə shù fɨ weembwa.» ²¹Yeso ndeynə ŋwə, kàw ŋwə, gì tɨ́ ŋwə laa, «A bəə sheꞌ nu kəmuꞌ. Nu kɔ́ lùu laa, a gə fìŋtə vətɔ və vənshə, kɔ̀ ka ghɔ́ nshə tɨ́ mbəəsə, jwì bèꞌsə mə, buu a ndɔ kii vətɔ vəyaŋ shɨ Nwi.» ²²Wə ghɔ́ zɔ yigi yɔ́, yikəꞌ yi gu. Ŋwə ndɔ kɨ gə nə məluŋ, buꞌ laa ŋwə nə kìi vətɔ ŋkee vəyaŋ.

²³Yeso kɨ nii kìasə, ndèynə vɨɨ məzwetə nu ki, gì tɨ́ vəŋ laa, «Ŋkə ndɔ lùu ŋkee kəweꞌ tɨ́ vɨɨ faŋ vəŋ kìi təka maa məzɨ nu yifwàŋ Nwi.» ²⁴Shuu vəŋ yɔ̀ŋ maa yigi yi yɔ́. Ŋwə baa kɨ gì tɨ́ vəŋ laa, «Vaŋ vaŋ, ŋkə ndɔ lùu ŋkee kəweꞌ maa məŋii taa yifwàŋ Nwi. ²⁵Ŋkə lùu kəyaysə tɨ́ nyaa yikwalə maa məshɔɔ fɨ maa ŋɔŋ tasə, fɨ ghɔ tɨɨ ka maa məŋii nu yifwàŋ Nwi.» ²⁶Shuu vəŋ yɔŋ shɔ̀ɔ ki. Vəŋ gi sheꞌ vəŋ vəŋ laa, «Sii ndɔ bwey ndə?» ²⁷Yeso ndeynə vəŋ, gì laa, «Tɨ́ vɨɨ ŋkə lùu kəweꞌ, kee luu tɨ́ Nwi me, buꞌ laa tɨ́ Nwi vənu vənshə lùu vəyaysə.»

²⁸Pita kɨ nii tey kɨ gisə tɨ́ ŋwə laa, «Maa yia nə mèꞌtə vətɔ vənshə, bèꞌsə ghɔ!» ²⁹Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Mə naysə ŋkee nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa, kɨ luu wə meꞌtə ŋii yi, tɨꞌnə me vaŋ-nshwi vi vəndɔŋ nə mbə vəki, tɨꞌnə me nshu wi, tɨꞌnə me tii wi, tɨꞌnə me vaŋ vi, tɨꞌnə me ndɨɨ si buꞌ mə nə nu ntɔŋ yijəə Nwi, ³⁰buu ŋwə ndɔ ye ndɔꞌ nə vaŋ-nshwi vi vəndɔŋ nə mbə vəki, nə vənshu vi nə vaŋ vi vəyaŋ, nə ndɨɨ si səyaŋ maa yighee mbi nyə̀ ndwə, ŋkee maa yighee ŋɨꞌ, ndɔ baa kii məbwey vəlwaŋ fɨ yighee yiba. ³¹Nɨniŋ nə, vɨɨ vəyaŋ faŋ vəŋ lùu vɨsɨ, ndɔ luu yiba; vɨɨ yiba ndɔ luu vɨsɨ.»

Faŋ Yeso nə baa nàysə nu ŋɨꞌ yi tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki

(Matiu 20.17-19; Lukas 18.31-34)

³²Yeso ghɔ vɨɨ məzwetə nu ki kii toꞌ fuu jɨɨ, gə̀ ntɨꞌ Jerusalem, Yeso gə fɨ vɨsɨ vəŋ. Nɨniŋ, shuu vəŋ yɔŋ laa ŋwə gə shɔ, kee fɨfee me. Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə beꞌsə ŋwə nə, fee. Ŋwə ndi vɨɨ məzwetə nu ki njɔsə-bɔɔ nə, sùꞌtə ghɔ vəŋ, baa tey kɨ naysə nu ŋkɨə faŋ ŋkə taa gay maa ŋwə tɨ́ vəŋ. ³³Ŋwə nə gì laa lee, «Viŋ zɔ! Nsiŋ koꞌ gə̀ Jerusalem, vɨ taa jia Wuu yinsəŋ Nwi, kɔ̀ tɨ́ vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi, vəŋ sɔꞌ ŋwə, shìa laa vɨ zwi ŋwə, kɔ ŋwə tɨ́ vɨɨ tətɔŋ fu. ³⁴Vɨɨ tətɔŋ fu taw ŋwə, sheꞌ mənti maa ŋwə, saŋ ŋwə nə vəmfa, ndɔ zwi ŋwə. Vəshi kɨ shɔɔ vətia, ŋwə ywey.»

Bàw wuu kwalə fɨ taa nwaa vɨɨ Nwi kɨ shi kɨkə?

(Matiu 20.20-28; Lukas 22.24-27)

³⁵Jeyms ghɔ Jɔn, vaŋ Zebedii, kɨ nii fùu jwì vɨsɨ Yeso, gì tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, yia kəə laa a yɨ nu ŋkɨə faŋ yia taa ndwaŋ fɨ ghɔ ghɔ.» ³⁶Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kəə laa mə yɨ kə maa viŋ?» ³⁷Vəŋ gi laa, «Yɨsə laa wə fɨ wia ndɔ duꞌ maa kwiŋ maꞌnə wə, wuu mɔ́ꞌ duꞌ maa kwiŋ ŋkwii, yighee njyə faŋ a ndɔ zɨ yifwàŋ, kɨ sɔꞌ.» ³⁸Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kee kɨ̀ɨ nə nu ŋkɨə faŋ viŋ bìtə me. Kaꞌ viŋ nu fɨ taa ndaw ŋɨꞌ njyə faŋ mə ndɔ nu fɨ fuŋ mu? Kaꞌ viŋ fi muu mbɨə faŋ mə ndɔ fi mu?» ³⁹Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa kaꞌ vəŋ yɨ̀ nu kɔ́. Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Ndaw ŋɨꞌ njyə faŋ mə ndɔ nu, viŋ taa nu nɨzi. Muu mbɨə faŋ mə ndɔ fi, viŋ taa fi nɨzi. ⁴⁰Gə fɨ maa nu məduꞌ maa kwiŋ maꞌnə ŋwaa nə maa kwiŋ ŋkwii, ŋkə kee lùu nu faŋ bìŋ mə me; ŋkə ndɔ luu tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ Nwi lòotə tɨ́ vəŋ.» ⁴¹Bətə vɨɨ yighuŋ zɔ yigisə vaŋ Zebedii yɔ́, ŋkə bɨ tɨ́ vəŋ. Vəŋ tey kɨ bee Jeyms ghɔ Jɔn. ⁴²Yeso ye nɨniŋ, tii vɨɨ məzwetə nu ki yɨ ŋwə, gì tɨ́ vəŋ laa, «Maa viŋ kɨɨ laa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ dùꞌ laa vəŋ sɔꞌ məshɨ, yaa kɨ bwasə vɨɨ nsi; vɨɨ kwalə taa məshɨ yaa kɨ yɨnə vɨɨ. ⁴³Kɨ ŋkə lùu nɨniŋ taa ŋwaa viŋ me! Wə ntɨə faŋ ŋwə kəə lùu wuu kwalə taa ŋwaa viŋ, bàw ŋwə lùu wuu faꞌ wiŋ. ⁴⁴Wə ntɨə faŋ ŋwə kəə lùu vɨsɨ tɨ́ viŋ, bàw ŋwə luu buꞌ tɨ́ viŋ vənshə, ⁴⁵fɔnə nshɨ-tɔ ŋwaa faŋ mə nə jwi mbi gù wə, nə kee jwì laa vɨ kɨ faꞌ tɨ́ mə me; mə nə jwi kɨ faꞌ tɨ́ vɨɨ. Mə ndɔ baa kɔ ŋkee ŋwaa ŋwaa, kù maa məyweysə vɨɨ vəyaŋ.»

Faŋ Yeso nə shùꞌ wuu sɨ fɨsə

(Matiu 20.29-34; Lukas 18.35-43)

⁴⁶Yeso ghɔ vɨ vɨɨ vi gə zìꞌ ntɨꞌ Jeriko, shɔ̀ɔ fɨ ntɨꞌ yɔ̀, baa kii gə, vɨɨ məzwetə nu ki nə nwaa vɨɨ vəyaŋ nə beꞌsə ŋwə. Vəŋ fuu fɨ ntɨꞌ yɔ́, wuu vəndwaŋ mɔ́ꞌ nə sɨ ghi fɨsə, nə dùꞌ mbɨɨ jɨɨ. Yizii yi lùu Bartimiɔs, wee Timeɔs. ⁴⁷Ŋwə zɔ laa shɔɔ Yeso, wuu Nazaret, ŋwə tey kɨ yumə, gi laa, «Yeso, wuu ŋiꞌ ŋii Deyvid, kee gəŋ saŋ!» ⁴⁸Vɨɨ vəyaŋ shə tɨ́ ŋwə, gì laa ŋwə shia. Nɨniŋ, ŋwə metə baa yùmə shɔ̀ɔ yighee vɨsɨ laa, «Wuu ŋiꞌ ŋii Deyvid, kee gəŋ saŋ!» ⁴⁹Yeso tɨŋnə, gì laa vɨ tii ŋwə. Vəŋ tii wuu sɨ fɨsə ghɔ́, gì tɨ́ ŋwə laa, «Ka fwi yə, ndɔ, ŋwə tii ghɔ.» ⁵⁰Ŋwə meꞌ njwi yi yindiŋ, bìsə yizɔ, gə̀ yɨ Yeso. ⁵¹Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «A sii kəə laa mə yɨ kə maa ghɔ?» Wuu sɨ fɨsə ghɔ́ gi laa, «Tɨta ŋwaa, yɨsə mə kɨ ye vədɨꞌ!» ⁵²Yeso biŋ, gì tɨ́ ŋwə laa, «Gə nə ŋwaa wə; a bwaŋnə buꞌ laa a nùŋ fwi yə maa mə.» Sheꞌ yighee tii-njii sɨ ghi ley, ŋwə yenə jəə, kɨ nii bèꞌsə Yeso jɨɨ.

Faŋ Yeso nə ŋìi ntɨꞌ Jerusalem

(Matiu 21.1-11; Lukas 19.28-40; Jɔn 12.12-19)

¹Yeso ghɔ nwaa vɨɨ vɔ́ kɨ lùu nshənə fɨ ntɨꞌ Jerusalem, zìꞌ taa ntɨꞌsə Betfage nə Betani, ŋiꞌ baŋ Vətɨ-və-Məŋgwə. Ŋwə tɔŋ fɨ maa vɨɨ məzwetə nu ki vəbɔɔ, ²gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ gə taa ntɨꞌ njyə faŋ nyə luu vɨsɨ viŋ nə. Viŋ taa kɨ ŋii taa ntɨꞌ yɔ́, yè wee-jiakasə shɔ, faŋ tuu wə muꞌ nə kee ta koꞌ dùꞌsə ŋiꞌ ki fuu yi me, faŋ vɨ shùŋ shɔ. Viŋ keꞌ, jwì nə ŋwə. ³Kɨ ghaŋ wə bitə tɨ́ viŋ laa viŋ sii yɨ kə, viŋ gì tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta ŋwaa-nsiŋ kəə nyə,» buu wə ghɔ́ taa yasə tɔŋ nyə feenə.» ⁴Vəŋ gə, ye sheꞌ faŋ Yeso nii nàysə tɨ́ vəŋ nə, yè wee-jiakasə faŋ vɨ shùŋ shuufɔ mbɨɨ jɨɨ. Vəŋ keꞌtə. ⁵Vɨɨ vəmɔ́ꞌ faŋ vəŋ nə tɨ̀ŋnə yifi, gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ sii yɨ kə? Viŋ sii keꞌtə wee-jiakasə ŋwə̀ buꞌ kə?» ⁶Vəŋ naysə tɨ́ vɨɨ vɔ́ sheꞌ faŋ Yeso nii nàysə tɨ́ vəŋ nə. Vɨɨ vɔ́ meꞌtə vəŋ. ⁷Vəŋ ndi wee-jiakasə ghɔ́, jwì nə ŋwə tɨ́ Yeso, mɔ̀ꞌ njwisə vəŋ fuu jɨŋ yi. Yeso kɨ nii kòꞌ dùꞌnə fuu yi, shɔ̀ɔ kɨ gə. ⁸Ŋwə gə nɨniŋ, vɨɨ vəyaŋ zisə njwisə vəŋ jɨɨ. Vɨɨ mɔ́ꞌ zisə gay faŋ vəŋ nə tə̀ŋ fɨ taa ndɨɨsə. (Vəŋ nə yɨ̀ nu kɔ́ maa məbəŋsə Yeso.) ⁹Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə gə vɨsɨ nə vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə beꞌsə fɨ̀ yiba, toꞌ luꞌ, gisə laa,

«Məbəŋsə tɨ́ Nwi!

Məbəŋsə tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwə jwi nə,

maa yizii tɨta Nwi!

¹⁰Məbəŋsə tɨ́ yifwàŋ njyə faŋ nyə ndɔ fùu

yaa yifwàŋ tii ŋwaa-nsiŋ Deyvid!

Məbəŋsə tɨ́ Nwi fɨ taa yizɔ!» 11.10 Sam 118.26.

¹¹Sheꞌ nee, Yeso ŋii ntɨꞌ Jerusalem, shɔ̀ɔ gə̀ ŋìi taa ŋii Nwi yikwalə, ndèynə vətɔ vənshə, kɨ nii fùu gə̀ ntɨꞌ Betani ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki njɔsə-bɔɔ, buꞌ laa yighee nə duꞌtə nyə shɔ̀ɔ.

Faŋ Yeso nə ndà tɨ taŋ

(Matiu 21.18-19)

¹²Fu kɨ lee Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki baa ndɔ̀ fɨ ntɨꞌ Betani, baa kɨ gə ntɨꞌ Jerusalem. Vəŋ kii gə, jɨŋ za Yeso. ¹³Ŋwə ye tɨ taŋ kəmɔ́ꞌ fɨ ntaŋ, faŋ vɨ tii nə tɨ fig. Vəvi luu fuu yi. Ŋwə gə yifi maa məkəə laa vətaŋ lùu fuu yi mu? Ŋwə kɨ gə yɨ tɨ taŋ kɔ́, ye laa taŋ kee lùu fuu yi me. Nə luu sheꞌ vəvi fuu yi, buꞌ laa nə kee lùu yighee yuu tɨ kɔ́ koonə me. ¹⁴Yeso gi tɨ́ tɨ kɔ́ laa, «Tuu kee taŋ kee ndɔ baa koonə fuu ghɔ, tɨ́ kaꞌ wə kwə me!» Vɨɨ məzwetə nu ki zɔ yigi yɔ́.

Faŋ Yeso nə jɔ̀ŋ vɨɨ mbeꞌlə fɨ taa ŋii Nwi

(Matiu 21.12-17; Lukas 19.45-48; Jɔn 2.13-17)

¹⁵Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki gə ziꞌ ntɨꞌ Jerusalem. Ŋwə baa gə̀ ŋìi taa ŋii Nwi yikwalə, tey kɨ jɔŋ vɨɨ vənshə faŋ vəŋ nəə fiŋ vətɔ shuu ŋii Nwi yikwalə yɔ́, nə mbɨə faŋ vəŋ nəə ywenə vətɔ fɨ fuŋ. Ŋwə dɔŋsə vətɔ faŋ vɨɨ məkwiinə ka nùŋsə ka fuu yi, nə vəŋkaw və vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə fiŋ vəbɔŋsə. ¹⁶Ŋwə kee baa biŋ laa wə baa shàꞌ fa, shɔɔ nə ŋkə fɨ yifi me. ¹⁷Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Ŋkə lùu taa ŋwaꞌlə Nwi laa, vɨ taa kɨ tii ŋii Nwi nə ŋii məshɔꞌtə Nwi tɨ́ mbi yinshə. Nɨniŋ, viŋ nùŋ ŋii nyə̀, nyə gu shəŋ vəndɔꞌ.» 11.17 Aysaya 56.7; Jeremaya 7.11.¹⁸Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi zɔ nu kɔ́, kɨ kəə jɨɨsə maa məzwi ŋwə, buꞌ laa vəŋ nəə fee ŋwə, fɔnə vɨɨ vəyaŋ nəə bəŋsə ŋwə maa vənu mbɨə faŋ ŋwə nəə deesə nə.

Wə nùŋ fwi yi maa Nwi, shɔ̀ꞌtə Nwi, buu ŋwə kìi wutə

(Matiu 6.16; 21.20-22)

¹⁹Kɨ lùu laynəfu, Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki baa fùu fɨ maa ntɨꞌ yɔ́, kɨ bəŋ jwi taa nshia-ndoo-mbisɨ. ²⁰Faŋ vəŋ kii jɨjwi taa nshia-ndoo-mbisɨ, yè tɨ taŋ kì, tɨ́ vəvi vi yoo, mbɨɨ yi semə, zìꞌ maa ghay ghi. ²¹Pita lumə nu ŋkɨə faŋ Yeso sɨ gì tɨ́ tɨ taŋ kɔ́ nə, gì tɨ́ Yeso laa, «Tɨta, ye, tɨ taŋ kì faŋ a nə ndà nə, ŋkə yòo.» ²²Yeso bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Bàw viŋ nuŋ fwi siŋ maa Nwi! ²³Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ laa, wə ntɨə faŋ ŋwə ye baŋ nyə̀, gì tɨ́ nyə laa, «Muꞌnə, gə̀ fìŋ taa mamuu,» kɨ gì nɨniŋ, kee kìi fwisə bɔɔ me, baa nùŋ fwi yi maa Nwi laa nu kɔ́ taa gay nɨniŋ, buu ŋkə taa gay faŋ ŋwə kəə. ²⁴Nɨniŋ, mə naysə tɨ́ viŋ laa, fa tɨ̀ me fa faŋ viŋ ndwaŋ fɨ ghɔ Nwi, faŋ viŋ shɔꞌtə Nwi, viŋ kii ndwaŋ, viŋ nùŋ fwi siŋ maa Nwi laa ŋwə taa kɔ yinsəŋ, buu viŋ taa kii. ²⁵Nɨniŋ, yighee tɨ̀ me yighee faŋ viŋ tɨ̀ŋnə maa məshɔꞌtə Nwi, viŋ bɨ ndènə yibɨsə vɨɨ maa viŋ ŋkəə, tɨ́ kɨ kaꞌ Tii wiŋ faŋ ŋwə lùu yizɔ, ndènə yibɨsə yiŋ nɨzi. ²⁶Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa, viŋ kɨ luu kee ndènə yibɨsə vɨɨ me, buu kaꞌ Tii wiŋ fɨ yizɔ kee ndènə yibɨsə yiŋ me.»

Faŋ vɨ nə bìtə tɨ́ Yeso laa wutə ki ndɔ̀ fɨ fə?

(Matiu 21.23-27; Lukas 20.1-8)

²⁷Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki baa kii jwi ntɨꞌ Jerusalem. Yeso jwi, kɨ toꞌ fɨ taa ŋii Nwi yikwalə, vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi, nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi, nə vɨɨ taa fɨ taa ŋii Nwi jwi yɨ ŋwə, ²⁸bìtə tɨ́ ŋwə laa, «A yɨ vənu və̀ nə kəŋ wutə ŋkɨə? Kɔ̀ ndə kɔ̀ wutə kɔ́ tɨ́ ghɔ maa məyɨ vənu vɔ́?» ²⁹Yeso bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Mə kəə bitə nu kəmuꞌ tɨ́ viŋ nɨzi. Viŋ taa bəŋsə shee, buu mə naysə shəŋ ŋkɨə faŋ wutə kaŋ maa məyɨ vənu vɔ́ ndɔ̀ fɨ fuŋ tɨ́ viŋ. ³⁰Viŋ naysə shee laa nu məfi muu fɨ ghɔ Jɔn nə luu nu faŋ ŋkə nə ndɔ̀ fɨ ghɔ Nwi mu, mu nə luu nu wə mənsaw?» ³¹Vəŋ bɨꞌtə fɨ taa fwisə vəŋ, kɨ gisə sheꞌ vəŋ vəŋ laa, «Kɨ luu nsiŋ gi laa «fɨ ghɔ Nwi», buu ŋwə taa bitə tɨ́ nsiŋ laa, sii yɨ̀ kə, nsiŋ kee bìŋ ŋwə me. ³²Nɨniŋ, nsiŋ kɨ luu gi laa nə luu sheꞌ nu wə mənsaw, ŋkə taa luu kɨkə? Kaꞌ nsiŋ kee gì nɨniŋ me, buꞌ laa vɨɨ vənshə bɨꞌtə laa Jɔn nə luu nshiiŋii-sɔghɔ yinsəŋ.» Nɨniŋ, vəŋ nəə fee vɨɨ, ³³kɨ nii bə̀ŋsə tɨ́ Yeso laa vəŋ kee yikɨɨ me. Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Nɨniŋ ghɔ́, mə kee taa naysə shəŋ ŋkɨə faŋ wutə kaŋ kɔ́ ndɔ fɨ fuŋ, buu mə kɨ yɨ vənu vɔ́ shɔ nə, tɨ́ viŋ me.»

Yigisə tii buꞌ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə faꞌ maa məkɔ nswii

(Matiu 21.33-46; Lukas 20.9-19)

¹Yeso kɨ nii tey kɨ gisə tɨ́ vəŋ maa yigisə tii laa, «Wə mɔ́ꞌ nə luu shɔ faŋ ŋwə nə kìi yindɨɨ yi, ndì kɔ̀ maa nswii. Ŋwə nə bìa vətɨ vətaŋ faŋ vɨ tìi nə greyp, taa yindɨɨ yɔ́, ndɔ̀ kà ŋkɔꞌ shɔ, kìa yindɨɨ yi yɔ́, shùŋtə, tə̀ə yibɨɨ maa məjiatə kəŋ məluꞌ mɔ́ꞌ nee taa tey yi, faŋ mbə fuu fɨ taa vətaŋ vətɨ vɔ́. Ŋwə baa fianə ŋii təyɔꞌ taa yindɨɨ yɔ́ maa məshii nshii fɨ taa yiyɔꞌ. Nɨniŋ, ŋwə nə lòotə yindɨɨ yi yɔ́ ŋkee jəə, buu kɔ tɨ́ vɨɨ maa nswii, ndɔ̀ gə̀ shɨ tɔŋ mɔ́ꞌ.

²Yighee məndɔꞌ nswii gə jwi kuꞌ, ŋwə tɔŋ wuu faꞌ wi tɨ́ vɨɨ vɔ́ laa vəŋ kɔ nswii, laa vəŋ kɔ waytə fɨ maa vətaŋ mbɨə faŋ vəŋ kwìi tɨ́ ŋwə maa nswii. ³Wuu faꞌ ghɔ́ gə, vɨɨ vɔ́ jia ŋwə saŋ, jɔ̀ŋ ŋwə nə ghɔ day. ⁴Tɨɨ nswii ghɔ́ baa kɨ tɔŋ wuu faꞌ day, vəŋ fwaŋnə ŋwə fɨ tɔ ŋwə, ndasə ŋwə. ⁵Tɨɨ yindɨɨ ghɔ́ baa kɨ tɔŋ wə dɨday, vəŋ zwi ŋwə. Sheꞌ nee, ŋwə baa kɨ tɔŋ vɨɨ vəmɔ́ꞌ vəyaŋ, vəŋ saŋ vəmɔ́ꞌ, zwìlə vəmɔ́ꞌ. ⁶Ŋwə nə baa kìi wə muꞌ ghɔ ŋwə; nə luu ŋkee ŋwiŋ wi faŋ ŋwə nə kàw ŋwə. Kɨ lùu maa yighee yiba, ŋwə tɔŋ ŋwiŋ wi ghɔ́ tɨ́ vəŋ, gisə laa vəŋ taa fee ŋwiŋ wi ghɔ́. ⁷Vɨɨ vɔ́ ye ŋwiŋ wi ghɔ́, gì sheꞌ vəŋ vəŋ laa, «Maa lùu wə ntɨə faŋ ŋwə ndɔ zɨ tɔ tii wi nə. Viŋ jwi, nsiŋ zwi ŋwə, buu vətɔ və̀ vənshə kìi nsiŋ.» ⁸Vəŋ jia ŋwə, zwì ŋwə, shàꞌ ŋku ki, mɔ̀ꞌ yiba ŋkɔꞌ. ⁹Yuu vəŋ yɨ̀ nɨniŋ nə, tɨɨ yindii ghɔ́ taa yɨ kə? Maa ŋwə taa jwi zwilə vɨɨ vɔ́, kɔ̀ vətɔ vi vɔ́ tɨ́ vɨɨ day maa nswii.»

¹⁰Yeso nə gì yigisə tii yɔ́, kɨ nii gì tɨ́ vəŋ laa, «Maa viŋ ta tìi shəŋ ŋwaꞌlə Nwi ŋkɨə faŋ ŋkə gì laa,

«Ŋoꞌ njyə faŋ vɨɨ məbɔŋ ndɔꞌ twèy nyə,

kìasə gu ŋoꞌ maa məbɔŋ mfay ŋii.

¹¹Lùu nu faŋ yɨ̀ tɨta Nwi.

Luu ŋkee nu jəə tɨ́ nsiŋ.» 12.11 Sam 118.22-23.

¹²Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ taa fɨ taa ŋii Nwi zɔ, kə̀ə jɨɨsə maa məjia ŋwə, buꞌ laa vəŋ nəə kɔꞌ kɨɨ laa ŋwə nə gì yigisə tii yɔ́ kɔ̀ŋ vəŋ. Vəŋ zɔ nɨniŋ, luu nə, kee jia ŋwə yighee yɔ́ me, buꞌ laa vəŋ nəə fee vɨɨ. Nɨniŋ, vəŋ meꞌtə ŋwə, ndɔ̀ gə̀ nə ŋwaa vəŋ.

Faŋ vɨ nə bìtə nu kɔ̀ŋ nu tasə tɨ́ Yeso

(Matiu 22.15-22; Lukas 20.20-26)

¹³Nə luu maa yighee yɔ́, vɨ tɔŋ vɨɨ mɔ́ꞌ fɨ taa nwaa vɨɨ Farisii, nə vɨɨ mɔ́ꞌ fɨ taa nwaa vɨɨ məbiŋ nu fwàŋ Herod, tɨ́ Yeso laa vəŋ kɔꞌsə ŋwə maa yigisə yi. ¹⁴Vəŋ jwi, gì tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, yia kɔꞌ kɨɨ laa a lùu wuu yinsəŋ, kee shəŋ maa mbɨꞌtə wə me, kee bee fee yikwalə wə me. A deesə sheꞌ nu Nwi yinsəŋ. Nɨniŋ, yia kəə bitə nu tɨ́ ghɔ laa, ŋkə kùꞌnə laa vɨ kɨ mɔꞌ tasə tɨ́ fwàŋ Kaysa mu, mu bey?» ¹⁵Yeso zɔ yigi yɔ́, kɨɨ nə mənay vəŋ, gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ mɔŋ mə tɨ́ kə? Viŋ jwi nə ka, də̀ shee!» ¹⁶Vəŋ jwi nə ka, də̀ tɨ́ ŋwə. Ŋwə ndeynə, bìtə tɨ́ vəŋ laa, «Tɔ wə kə, nə yizii nyə̀ lùu njyə ndə?» Vəŋ bəŋsə tɨ́ ŋwə laa lùu ŋkə fwàŋ Kaysa. ¹⁷Yeso zɔ bəŋsə vəŋ, gi laa, «Viŋ kɔ fa Kaysa tɨ́ Kaysa, kɔ̀ fa Nwi tɨ́ Nwi.» Shuu vəŋ yɔŋ maa ŋwə.

Nu məywey fɨ shɨ yiku

(Matiu 22.23-33; Lukas 20.27-40)

¹⁸Vɨɨ fɨ taa nwaa vɨɨ Sadusii faŋ vəŋ nə gì laa məywey fɨ shɨ yiku kee lùu shɔ me, jwi, bìtə tɨ́ Yeso laa, «Tɨta, Mose nə nyɔ̀ꞌ tɨ́ nsiŋ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, ¹⁹«Kɨ luu wə mɔ́ꞌ ku, mèꞌtə zu wi, faŋ vəŋ kee kìi wee me, weenshu wə ghɔ́ taa ghaa ndaa wəzwi ghɔ́, bì vaŋ fuŋ tɨ́ ŋku weenshu wi ghɔ́.» 12.19 Diteronimi 25.5-6.²⁰Nɨniŋ, vaŋ-nshwi nə luu shɔ kwatia. Mfɔŋ ndaa wəzwi, ku, kee bì wee me. ²¹Mbeꞌsə yi kɨ nii ndàa wəzwi ghɔ́, ku, kee bì wee me. Ŋgwə lwesə vətia yɨ sheꞌ nɨniŋ. ²²Sheꞌ nee, vəŋ kwatia ndaa wəzwi ghɔ́, kùkə, tuu muꞌ kee bì wee me. Kɨ lùu fɨ yiba, wəzwi ghɔ́ ku nɨzi. ²³Nɨniŋ, maa yighee məywey fɨ shɨ yiku, wəzwi ghɔ́ ndɔ lùu ŋgwə ndə, yuu vəŋ kwatia nə ndàa ŋwə nə?» ²⁴Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Maa viŋ gù maa nu kɔ́, buꞌ laa viŋ kee kɨ̀ɨ nə ŋwaꞌlə Nwi nə wutə Nwi me. ²⁵Yighee njyə faŋ vɨɨ ndɔ ywey fɨ shɨ yiku, vəŋ ndɔ luu sheꞌ yaa nshiisə-ŋiisə Nwi; wəndɔŋ kee baa ndàa wəzwi me, wəzwi kee baa ndàa wəndɔŋ me. ²⁶Gə fɨ maa məywey vəŋku və vɨɨ fɨ shɨ yiku, maa viŋ ta tii fɨ taa ŋwaꞌlə Nwi, waytə ŋkɨə faŋ Mose nə nyɔ̀ꞌ buꞌ shuꞌ gay faŋ ŋkə nəə kɨɨ nə. Taa waytə ŋwaꞌlə kɔ́, Nwi gì tɨ́ Mose laa yi lùu Nwi Abraham, nə Nwi Isak, nə Nwi Jeykob. 12.26 Eksodɔs 3.6.²⁷Nɨniŋ, Nwi kee lùu Nwi vəŋku vənsisə me; Nwi lùu Nwi vɨɨ bweynə. Nɨniŋ, viŋ gù dɨdɨꞌ.»

Ntɨ njyə vɨsɨ fɨ taa ntɨsə Nwi lùu njyə?

(Matiu 22.34-40; Lukas 10.25-28)

²⁸Wə mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi zɔ faŋ vəŋ nəə mɔŋ Yeso nə yigi nə. Ŋwə nə kɨɨ laa Yeso nə bəŋsə jəə. Nɨniŋ, ŋwə jwi yɨ Yeso nə fwi yiley, bìtə tɨ́ ŋwə laa, «Ntɨ njyə vɨsɨ fɨ taa ntɨsə Nwi lùu njyə?» ²⁹Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Njyə vɨsɨ lùu laa,

«Viŋ zɔ mɔɔ, vɨɨ Isirayl,

tɨta Nwi lùu Nwi ŋwaa-nsiŋ.

Luu sheꞌ ŋwə lùu Nwi.

³⁰Kɨ kaw Tɨta, Nwi wə, nə fwi yə yinshə,

kaw ŋwə nə ŋwaa wə nshə,

baa nə mbɨꞌtə yə yinshə,

nə wutə kə kənshə!» 12.30 Diteronimi 6.4-5.

³¹Ntɨ njyə faŋ nyə beꞌsə, lùu laa,

«Kɨ kaw wənjɨɨ wə yaa nshɨ-tɔ wə!» 12.31 Levitikɔs 19.18. Ntɨ yimɔ́ꞌ kee baa lùu shɔ faŋ nyə shɔ̀ɔ nsə-wə me.»

³²Wə ghɔ́ gi tɨ́ ŋwə laa, «A gì ŋkee jəə, tɨta, a gì yinsəŋ laa Nwi luu sheꞌ muꞌ, Nwi mɔ́ꞌ kee baa lùu shɔ, tɨ̀ lɨꞌ ŋwə me. ³³Baa nə nu məkaw Nwi nə fwi yinshə nə yitɔfə yinshə nə wutə kənshə, baa nə nu məkaw wənjɨɨ wə yaa nshɨ-tɔ wə, vənu vɔ́ bàw shɔ̀ɔ vənu və mətwaŋ nyaasə nə məsɨɨ nyaasə, kɔ̀ Nwi shɔ.» ³⁴Yeso zɔ faŋ ŋwə nə beŋsə nə tɔ ley. Ŋwə gi tɨ́ ŋwə laa, «A kee lùu ntaŋ fɨ maa məŋii yifwàŋ Nwi me.» Yiŋkii kɨ shɔ̀ɔ, wə nə kee baa lùu shɔ faŋ ŋwə nə kee fèe maa məbitə nu tɨ́ Yeso me.

Nu kɔ̀ŋ wuu məbweysə vɨɨ Nwi

(Matiu 22.41-46; Lukas 20.41-44)

³⁵Shi mɔ́ꞌ faŋ Yeso nəə deesə nu Nwi taa ŋii Nwi yikwalə, ŋwə nə gì laa, «Sii yɨ̀ kə, vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi gi laa, wuu məbweysə vɨɨ faŋ ŋwə ndɔ̀ fɨ ghɔ Nwi, lùu wee ŋiꞌ ŋii fwàŋ Deyvid? ³⁶Maa Zwitə Nwi nə yɨ̀sə nshɨ-tɔ fwàŋ Deyvid gi laa,

«Tɨta Nwi nə gì tɨ́ tɨta ŋwaa laa,

duꞌnə nsi maa kwiŋ maꞌnə ŋwaa,

zìꞌ maa yighee njyə faŋ mə taa mɔꞌ

vɨɨ mbeenə və vɨsɨ ghɔ,

a tə ghuu ghə tɔ vəŋ.» 12.36 Sam 110.1.

³⁷Nɨniŋ, nshɨ-tɔ fwàŋ Deyvid nəə tii wuu məbweysə vɨɨ ghɔ́ nə tɨta wi. Sii kaꞌ ŋwə baa lùu ŋwiŋ wi kɨkə?» Nwaa vɨɨ vəyaŋ faŋ vəŋ nə zɔ̀ yigisə Yeso, nə kàw maa məzɔ yigisə yi yɔ́ dɨdɨꞌ.

Faŋ Yeso nə gì yigi kɔ̀ŋ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi

(Matiu 23.1,5-7,14; Lukas 20.45-47)

³⁸Faŋ Yeso nəə deesə nu Nwi nɨniŋ nə, ŋwə nə baa gì laa lee, «Viŋ kɨ shiinə yiŋwaa yiŋ fɨ ghɔ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi faŋ vəŋ kaw maa məmɔꞌ njwisə dəsə maa vəŋ, kaw laa vɨ kɨ shɔꞌtə vəŋ taa vəshəŋ və təwiŋ, ³⁹kaw maa məduꞌ fuu vəŋkaw vəkwi taa ŋii məshəŋtə, baa kaw maa məduꞌ fuu vəŋkaw vəkwi maa vəshəŋ və məzɨ vənu. ⁴⁰Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa, vəŋ zɨ vətɔ və vəki ŋkusə, shɔꞌtə Nwi nə təgi təyaŋ təyaŋ, tay dɨdɨꞌ maa məboꞌ sɨ vɨɨ. Nsɔꞌ njyə faŋ Nwi ndɔ kwaŋ maa vəŋ ndɔ shɔɔ ki.»

Yigi kɔ̀ŋ nu məmɔꞌ ka tɨ́ Nwi

(Lukas 21.1-4)

⁴¹Yeso kɨ nii gə̀ dùꞌnə nsi vɨsɨ shəŋ məmɔꞌ ka taa ŋii Nwi yikwalə, kɨ ye faŋ vɨɨ mɔ̀ꞌ ka taa ŋwaꞌ məmɔꞌ ka. Vɨɨ təka vəyaŋ mɔꞌ ka yaŋ. ⁴²Zu ŋku mɔ́ꞌ faŋ nə luu mbəə, jwi mɔ̀ꞌ vəfɨlaŋ tee. ⁴³Yeso ye, tìi vɨɨ məzwetə nu ki yɨ ŋwə, gì tɨ́ vəŋ laa, «Maa viŋ nii yè zu ŋku wì faŋ ŋwə luu mbəə nə. Viŋ zɔ! Mə gì tɨ́ viŋ yinsəŋ laa ŋwə mɔ̀ꞌ ka, ŋwə yaŋ shɔ̀ɔ ŋgwə vɨɨ vənshə faŋ vəŋ nii mɔ̀ꞌ ka taa ŋwaꞌ məmɔꞌ ka tɨ́ Nwi. ⁴⁴Mə gì nɨniŋ, buꞌ laa vɨɨ vənshə jwi mɔ̀ꞌ, bə̀ fa taa mba. Gə fɨ maa wəzwi ghɔ́, ŋwə jwi mɔ̀ꞌ sheꞌ fa ŋkɨə faŋ ŋwə kìi, kee baa bə̀ tuu fa yiba laa ŋwə gə zɨ̀ fɨ fuŋ me.»

Faŋ Yeso nə nàysə laa vɨ ndɔ kwasə ŋii Nwi yikwalə

(Matiu 24.1-2; Lukas 21.5-6)

¹Yiŋkii kɨ shɔɔ, Yeso fuu fɨ taa ŋii Nwi yikwalə. Wuu məzwetə nu ki mɔ́ꞌ jwi, gì tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, ye ŋoꞌsə sə̀, faŋ vɨ yaa bɔŋ ŋii Nwi yikwalə nyə̀ shɔ. Ŋii nyə̀ bàw shɔ̀ɔ.» ²Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «A kɨ ye ŋii Nwi yikwalə nyə̀ mu? Mə naysə tɨ́ viŋ laa vɨ ndɔ kwasə ŋii nyə̀ yinshə, mɔ̀ꞌ nsi. Tuu ŋoꞌ yimuꞌ kee baa dùꞌ fuu liŋ wi faŋ vɨ kee kwàsə, mɔ̀ꞌ nsi me.»

Vɨɨ Kristo ndɔ ye ŋɨꞌ buꞌ nu Nwi

(Matiu 24.3-14; Lukas 21.7-19)

³Vəŋ shɔɔ kɨ gə fuu baŋ Vətɨ-və-Məŋgwə. Vəŋ ziꞌ shɔ, Yeso duꞌnə nsi. Ŋii Nwi yikwalə yɔ́ nə luu vɨsɨ ŋwə. Pita nə Jeyms nə Jɔn, baa nə Andru, jwi bìtə tɨ́ ŋwə sheꞌ vəŋ vəŋ laa, ⁴«Nu kɔ́ ndɔ gay ndəəkə? Shwenə ki ndɔ luu kɨkə faŋ vənu və ŋɨꞌ vɔ́ vənshə ndɔ tey kɨ gay? Naysə tɨ́ yia!» ⁵Yeso tey kɨ naysə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ! Viŋ kɨ tɔfə laa wə kee ndɔ bweꞌsə viŋ me! ⁶Vɨɨ vəyaŋ ndɔ jwi, kɨ tii təzii təvəŋ maa yizii nyaa, gisə laa vəŋ lùu mə, wuu məbweysə wiŋ. Vəŋ ndɔ bweꞌsə vɨɨ vəyaŋ. ⁷Viŋ zɔ! Yighee njyə faŋ viŋ ndɔ zɔ təghaw nə yumə yighaw, kɨ nduŋ sɨɨ viŋ me. Ŋkə ndɔ ghaa gay nɨniŋ. Luu nə, vəndwə və mbi kee ta yikuꞌ maa yighee yɔ́ me. ⁸Shɨ tɔŋ kɨ gə yighaw maa liŋ wi. Yifwàŋ kɨ gə yighaw maa liŋ wi. Nsi kɨ nəꞌnə vəshəŋ vəshəŋ. Jɨŋ koo mbi. Luu sheꞌ vənzi və ŋɨꞌ yɔ́ nə.

⁹Viŋ kɨ lootə yiŋwaa yiŋ. Vɨ ndɔ kɨ jiatə viŋ, kwaŋ taa nsɔꞌ, saŋ viŋ taa ndɔꞌ məshəŋtə vɨɨ Nwi. Viŋ ndɔ tɨŋ vɨsɨ vəgoməna nə vəfwàŋ buꞌ yizii nyaa. Nɨniŋ, vɨɨ vɔ́ ndɔ zɔ nu Nwi shɔ. ¹⁰Ntɔŋ yijəə Nwi ndɔ ghaa ziꞌ maa məshɨ mə tɔŋ mənshə, buu vəndwə və mbi kuꞌnə.

¹¹Yighee njyə faŋ vɨ ndɔ kɨ jiatə viŋ, gə nə viŋ taa ŋii məshia nsɔꞌ, kɨ viŋ kɨ bɨꞌtə laa viŋ taa gi laa kə me. Viŋ gi sheꞌ nu ŋkɨə faŋ Nwi ndɔ kɔ tɨ́ viŋ maa yighee yɔ́, buꞌ laa kee ndɔ kɨ gisə viŋ me, ndɔ kɨ gisə Zwitə Nwi fɨ shuu viŋ.

¹²Maa yighee yɔ́, wə ndɔ kɨ fiŋ weenshu wi tɨ́ yiku; tɨɨ wee fiŋ ŋwiŋ wi nɨzi; vaŋnə ndɔ maa vətɨɨ vəvəŋ, fìŋ vəŋ tɨ́ yiku. ¹³Gə fɨ maa viŋ, vɨɨ vənshə ndɔ bee viŋ buꞌ mə. Luu nə, wə ntɨə faŋ ŋwə kà fwi yi zìꞌ tɨ́ vəndwə və vənu vɔ́, ndɔ zɨ məbwey vəlwaŋ.»

Fa bwə faŋ ŋkə ndɔ bɨsə shəŋ ley

(Matiu 24.15-28; Lukas 21.20-24)

¹⁴Yeso baa gì laa, «Viŋ zɔ! Yighee njyə faŋ viŋ ndɔ ye ŋkee fa bwə faŋ ŋkə bɨsə shəŋ ley, tɨŋnə shəŋ ŋkɨə faŋ ŋkə kee bàw laa ŋkə tɨŋnə shɔ me, bàw vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ lùu shɨ Judia nyɨŋkə, gə̀ ndènə taa təkweꞌ! Wə faŋ ŋwə tii shəŋ ŋwaꞌlə kə̀, kwaꞌtə tɔ ki, kɨ kɨɨ nə ŋiꞌ ki. ¹⁵Kɨ wə ntɨə faŋ ŋwə ndɔ duꞌ fu maa yighee yɔ́, kee bɨŋ maa məŋii taa ŋii maa məndi fa me! ¹⁶Kɨ wə ntɨə faŋ ŋwə ndɔ luu taa biisə, kee baa bɨ̀sə yighee maa məbəŋ gə̀ ndì njwi yi fɨ shiŋii me! ¹⁷Vəki gɔsə nə mbɨə faŋ vəŋ nyɔŋsə vaŋ ndɔ ye ŋɨꞌ yiyaŋ maa yighee yɔ́. ¹⁸Bàw viŋ buꞌ ghɔ tɨ́ Nwi laa kɨ ŋkə ndɔ gay maa yighee gwə me, ¹⁹buꞌ laa vɨɨ ndɔ ye ŋɨꞌ ŋkee dɨdɨꞌ maa yighee yɔ́. Shu fɨ maa vənzi və mbi faŋ Nwi nə bɔ̀ŋ mbi nə, jwi kɔ tɔ məndwə, ŋɨꞌ yimɔ́ꞌ nə kee ta fùu yaa yinjii me, yimɔ́ꞌ kee ndɔ fuu yaa yinjii me. ²⁰Viŋ zɔ! Nwi ndɔ shìa vəshi vɔ́. Nii toꞌ lùu laa ŋwə kee ndɔ shia vəshi vɔ́ me, buu kɨ kaꞌ tuu wə muꞌ kee ndɔ bwey me. Nwi ndɔ shia vəshi vɔ́ buꞌ vɨɨ mbɨə faŋ ŋwə nə shòꞌ laa luu mbii vɨɨ.

²¹Kɨ luu wə ndɔ gi tɨ́ viŋ maa yighee yɔ́ laa, «Viŋ ye Kristo, wuu məbweysə wiŋ nə,» tɨ́ꞌnə me laa, «Ye ŋwə fiŋnə,» kɨ viŋ biŋ me! ²²Vɨɨ ndɔ fuu kɨ bweꞌsə vɨɨ, gisə laa vəŋ lùu Kristo, wuu məbweysə wiŋ. Vəmɔ́ꞌ gi laa vəŋ lùu vɨɨ məfɨꞌtə yighisə shuu Nwi, kɨ də vəshwenə nə vənu və shuu yɔŋvə maa məbweꞌsə vɨɨ, kɨ mɔŋ maa məbweꞌsə ŋkee vɨɨ mbɨə faŋ Nwi nə shoꞌ laa lùu mbii vɨɨ nə nɨzi. ²³Nɨniŋ, viŋ kɨ tɔfə! Maa mə duꞌtə mə naysə vənu vənshə tɨ́ viŋ, buu mbə ndɔ gay.»

Faŋ Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ bəŋ jwi

(Matiu 24.29-31; Lukas 21.25-28)

²⁴«Ndɔ luu maa yighee mbi yɔ́, faŋ ŋɨꞌ yɔ́ ndɔ kɨ me, shɨshwi fəŋ, ŋuu kee baa bee me, ²⁵məjwiŋ shoꞌkə fɨ taa yizɔ, fìŋkə nsi. Nwi ndɔ buulə vəwutə vənshə faŋ mbə yɨsə laa vətɔ vɔ́ kɨ toꞌ fɨ taa yizɔ. ²⁶Vɨ kɨ nii yè Wuu yinsəŋ Nwi faŋ ŋwə ndɔ bəŋ jwì fɨ taa mbɔꞌ nə wutə Nwi. Vɨɨ vənshə ndɔ fee ŋwə. ²⁷Ŋwə kɨ nii tɔ̀ŋ nshiisə-ŋiisə Nwi laa vəŋ gə kɨ baytə vɨɨ vi faŋ ŋwə nə shoꞌ fɨ maa vəlɨtə və mbi vənshə, gə kɔ ŋkee maa vəndwə və nsi nə yizɔ.»

Nu məzwetə fɨ maa tɨ fig

(Matiu 24.32-35; Lukas 21.29-33)

²⁸Yeso baa gì aa, «Bàw viŋ zwetə nu fɨ maa tɨ fig. Yighee njyə faŋ viŋ ye laa vəvi vi tɔŋkə̀, viŋ kɔꞌ kɨ nii kɨɨ laa bɨŋ lùu nshənə. ²⁹Sheꞌ nee, faŋ viŋ ye vənu vɔ́ nə gày, viŋ kɔꞌ kɨ nii kɨɨ laa mə lùu nshənə, laa mə kee baa tày me. ³⁰Viŋ zɔ! Mə gì tɨ́ viŋ laa, za vɨɨ və̀ kee ndɔ kukə mè me, buu vənu və̀ vənshə gay. ³¹Yizɔ ghɔ nsi ndɔ mè, luu nə, yigisə nyaa kee ndɔ mè me.»

Kaꞌ tuu wə kee kɨɨ nə yighee njyə faŋ vənu vɔ́ ndɔ gay me

(Matiu 24.36-44; 25.14-15; Lukas 12.38-40; 19.12-13)

³²«Kɨ ndɔ luu yighee kə, kɨ ndɔ luu shi ŋkɨə, tuu wə muꞌ kee yikɨɨ me. Tuu ŋkee nshiisə-ŋiisə Nwi, tuu ŋkee Wee Nwi, kee yikɨɨ me. Kɨɨ sheꞌ tɨta Nwi nɨnɔŋ wi. ³³Viŋ kɨ shiinə yiŋwaa yiŋ, duꞌ shi nə yikɨꞌ, buꞌ laa viŋ kee kɨɨ nə yighee njyə faŋ ŋkə ndɔ luu me. ³⁴Ŋkə ndɔ luu yaa nu wə, faŋ ŋwə nə gə̀ tɔŋ, mèꞌtə ŋii yi, kɔ̀ vətɔ vi vənshə tɨ́ vɨɨ faꞌ vi laa vəŋ kɨ ndeynə. Ŋwə nə gaa faꞌ tɨ́ vəŋ tɔ tɔ, gì tɨ́ wuu məshii shuu ŋii laa ŋwə kɨ shi nə yikɨꞌ. ³⁵Nɨniŋ, viŋ kɨ shi nə yikɨꞌ, buꞌ laa viŋ kee kɨ̀ɨ nə yighee njyə faŋ tɨɨ fu ndɔ jwi me. Kɨ ŋwə jwi maa yighee njyə faŋ vɨ kəə gə nɔŋnə, kɨ ŋwə jwi nɨntəŋ vətuꞌ, kɨ ntoo ŋkɨꞌ, kɨ nshia-ndoo-mbisɨ, ³⁶kee bàw laa ŋwə ndɔ kɨ jwi, viŋ kɨ bɨbwey me. ³⁷Nu ŋkɨə faŋ mə nii gì tɨ́ viŋ nə, mə gì tɨ́ vɨɨ vənshə, laa viŋ kɨ shi nə yikɨꞌ.»

Faŋ vɨ nə kà yighaw tɔ Yeso

(Matiu 26.1-5; Lukas 22.1-2; Jɔn 11.45-53)

¹Nə goꞌ sheꞌ vəshi vəbɔɔ, kɔ tɨ́ shi kwalə vɨɨ Jus, faŋ vɨ tii nə Pasa, baa nə vəshi məkwə ba faŋ vɨ kee kwàŋ fənsɨŋ taa tey yi me. Nə lùu maa yighee yɔ́ vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nəə kəə jɨɨ maa məshɔɔ fɨ fuŋ, jia Yeso fɨ taa mənay, zwi ŋwə. ²Nɨniŋ, vəŋ nəə gisə laa, «Kɨ nsiŋ yɨ nu kɔ́ faŋ vɨ zɨ vəshi vəkwalə vɔ́ me, buꞌ vɨɨ taa buulə shɨ.»

Faŋ wəzwi mɔ́ꞌ nə tùtə məŋgwə məluŋsə tɔ Yeso

(Matiu 26.6-13; Jɔn 12.1-8)

³Nə luu maa yighee yɔ́, Yeso gə duꞌ taa ŋii Saymon, wuu zatə bwə wì, ntɨꞌ Betani, kɨ zɨ fazɨ. Faŋ ŋwə nə luu yifi, wəzwi mɔ́ꞌ jwi nə kəŋ ŋkwiŋ yimɔ́ꞌ nee, faŋ vɨ tii nə alabasta, nə kəŋ məŋgwə məluŋsə jəə taa tey yi faŋ vɨ tii nə nardo, ŋkee mbə shwaŋ ndɔŋnə, jwì ŋàꞌsə ŋkwiŋ yɔ́, tùtə məŋgwə mbɔ́ tɔ Yeso. ⁴Vɨɨ mɔ́ꞌ ye, fwisə vəŋ bɨ. Vəŋ gi vəŋ vəŋ laa, «Vɨ sii bɨ̀sə məŋgwə mbə̀ tɨ́ kə? ⁵Nə kɨ kaꞌ vɨ fìŋ məŋgwə mbɔ́ yaa ŋkaŋsə muu-ntɔfə shɔ̀ɔ, yuu kɔ ka ghɔ́ tɨ́ mbəəsə.» Vəŋ shə tɨ́ wəzwi ghɔ́. ⁶Yeso zɔ, gì laa, «Viŋ meꞌtə ŋwə! Viŋ sii ghaysə ŋwə buꞌ kə? Ŋwə yɨ̀ ŋkee nu jəə shee. ⁷Maa viŋ vɨ mbəəsə lùu ghee nshə. Yighee njyə faŋ viŋ kəə yɨ̀ nu jəə maa mbəəsə, kaꞌ viŋ yɨ̀sə. Gə fɨ maa mə, nsiŋ kee taa baa luu mɔ́ꞌ ghee nshə me. ⁸Wəzwi ŋwə̀ yɨ̀ nu ŋkɨə faŋ kɨ kaꞌ ŋwə yɨ̀. Ŋwə zwìsə mə nə məŋgwə buu vɨ taa təə mə. ⁹Mə gì tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, shəŋ tɨ̀ me shəŋ faŋ vɨ ndɔ kɨ fɨꞌtə ntɔŋ yijəə Nwi mbi, vɨ ndɔ fɨꞌtə nu ŋkɨə faŋ ŋwə yɨ̀sə nə nɨzi. Vɨ ndɔ lumə ŋwə tɨ́ nee.»

Faŋ Judas Iskariot nə fìŋ Yeso

(Matiu 26.14-16; Lukas 22.3-6)

¹⁰Judas Iskariot, faŋ nə luu fɨ maa vɨɨ məzwetə nu Yeso njɔsə-bɔɔ nə, kɨ nii ndɔ̀ gə̀ yè vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi maa məfiŋ Yeso tɨ́ vəŋ. ¹¹Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi vɔ́ zɔ, ŋàytə, kɔ̀ꞌnə maa məkɔ ka tɨ́ ŋwə. Ŋwə kɨ nii kə̀ə jɨɨ faŋ nyə kùꞌnə yuu shɔ̀ɔ fuŋ, fìŋ Yeso.

Faŋ Yeso nə zɨ̀ Pasa ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki

(Matiu 26.17-25; Lukas 22.7-14,21-23; Jɔn 13.21-30)

¹²Kɨ lùu maa shi vɨsɨ fɨ maa vəshi mbɨə faŋ vɨ yaa kɨ zɨ bee faŋ vɨ kee kwàŋ fənsɨŋ taa tey yi me. Nə luu shi ŋkɨə faŋ vɨ yaa kɨ sɨɨ bi-njɨɨ Pasa maa məlumə yighee njyə faŋ vɨɨ Isirayl nə fùu fɨ shɨ Ijip. Maa yighee yɔ́ vɨɨ məzwetə nu Yeso jwi, bìtə tɨ́ ŋwə laa, «A kəə laa yia gə fə, gə̀ lòotə maa məzɨ Pasa?» ¹³Yeso tɔŋ fɨ maa vɨɨ məzwetə nu ki vəbɔɔ, nàysə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ gə taa shɨ. Viŋ vɨ wəndɔŋ mɔ́ꞌ faŋ ŋwə shàꞌ ŋkwiŋ muu taa faynə. Viŋ beꞌsə wə ghɔ́! ¹⁴Shəŋ ŋkɨə faŋ ŋwə taa ŋii shɔ, viŋ gə gì tɨ́ tɨɨ fu ghɔ́ laa, tɨta wiŋ gì laa, njɨɨ ŋii vəkuusə yi faŋ yi taa zɨ Pasa shɔ ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki bə? ¹⁵Tɨɨ fu ghɔ́ taa də njɨɨ ŋii yikwalə tɨ́ viŋ, tɨ́ vɨ nuŋsə vətɔ vənshə taa tey yi. Yifi viŋ kɨ lootə fazɨ kɔ́ tɨ́ nsiŋ.» ¹⁶Vɨɨ vɔ́ vəbɔɔ zɔ, ndɔ̀ fɨ nsi, gə̀ taa shɨ, ye sheꞌ faŋ ŋwə nii nàysə tɨ́ vəŋ nə. Vəŋ kɨ nii ŋii, lòotə fazɨ Pasa.

¹⁷Kɨ lùu laynəfu, Yeso jwi shɔ ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki njɔsə-bɔɔ nə. ¹⁸Vəŋ duꞌnə nsi, kɨ zɨ. Faŋ vəŋ nə dùꞌ, kɨ zɨ, Yeso gi laa, «Viŋ zɔ! Mə gì tɨ́ viŋ yinsəŋ laa wə mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa viŋ taa fiŋ mə, wə mɔ́ꞌ faŋ nsiŋ vɨ vəŋ zɨ mɔ́ꞌ.» ¹⁹Vəŋ tey kɨ luŋ, gisə tɨ́ ŋwə wə nə muꞌ nə muꞌ laa, «Nə kee lùu mə yimu?» ²⁰Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Lùu wə muꞌ fɨ taa ŋwaa viŋ njɔsə-bɔɔ. Lùu wə ntɨə faŋ yia ŋwə shu bee taa kay kəmuꞌ. ²¹Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa, Wuu yinsəŋ Nwi taa ghaa gə ndì, yuu vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi kɔ̀ŋ ŋwə. Luu nə, wə ntɨə faŋ ŋwə ndɔ fiŋ Wuu yinsəŋ Nwi ghɔ́, ndɔ ye ŋɨꞌ yiyaŋ. Ŋkə nə bàw tɨ́ wə ghɔ́ laa kɨ vɨ bi ŋwə me.»

Faŋ Yeso nə tə̀ nu fazɨ Mbɔŋ

(Matiu 26.26-29; Lukas 22.15-20; 1 Kɔrintian 11.23-25)

²²Nə luu maa yighee yɔ́, faŋ vəŋ nə duꞌ kɨ zɨ nə, Yeso ndi bee, bə̀ŋsə Nwi shɔ, bɨꞌ, kɔ̀ tɨ́ vəŋ, gì laa, «Kɔ̀, lùu ŋwaa ŋwaa.» ²³Ŋwə baa ndì ndaw, kɔ bwaŋ-wee tɨ́ Nwi, ndɔ̀ kɔ̀ tɨ́ vəŋ, vəŋ vənshə nu fɨ tey yi. ²⁴Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Lùu mənshi maa faŋ mə taa tutə tɔ vɨɨ vəyaŋ. Mə ndɔ ku tɔ vəŋ, tɨ́ kɨ kaꞌ vəŋ gwia məkee məfimə ghɔ vɨ Nwi. ²⁵Viŋ zɔ! Mə gì tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, mə kee ndɔ baa nu məluꞌ me, ziꞌ tɨ́ shi ŋkɨə faŋ nu yifwàŋ Nwi ndɔ jwi. Mə ndɔ baa kii nu sheꞌ maa yighee yɔ́.»

Faŋ Yeso nə nàysə tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa vəŋ ndɔ suꞌtə ghuu vəŋ fɨ yiba jɨŋ yi

(Matiu 26.30-35; Lukas 22.31-34; Jɔn 13.36-38)

²⁶Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki kɨ nii zwà nyay məbəŋsə Nwi, ndɔ̀ fùu fu, gə̀ fuu baŋ Vətɨ-və-Məŋgwə. ²⁷Vəŋ ziꞌ yifi, Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ vənshə taa suꞌtə ghuu ghiŋ fɨ yiba mə, yuu vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, Nwi ndɔ zwi wuu məshii bisə, bisə saykə. 14.27 Zakaraya 13.7.²⁸Luu nə, yighee njyə faŋ Nwi ndɔ yweysə mə fɨ shɨ yiku, mə gə shɨ Galilii. Bàw viŋ taa beꞌsə mə yifi!» ²⁹Pita zɔ, gì laa, «Vəŋ kɔlə taa suꞌtə ghuu vəŋ vənshə, mə kee sùꞌtə me.» ³⁰Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Mə gì tɨ́ ghɔ yinsəŋ laa, sheꞌ vətuꞌ ndee, ŋkɨꞌ taa kee taw ghee bɔɔ me, a twey mə ghee tia.» ³¹Ŋwə baa kii gi nəŋay laa, «Nsoo kɔlə taa kukə mɔ́ꞌ, mə kee bee twèy ghɔ me.» Vəŋ vənshə gi sheꞌ nɨniŋ.

Faŋ Yeso nə gə shɔ̀ꞌtə Nwi maa shəŋ Gesemani

(Matiu 26.36-46; Lukas 22.39-46)

³²Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki kɨ nii gə̀ shəŋ mɔ́ꞌ faŋ vɨ tii nə Gesemani. Vəŋ gə zìꞌ shɔ, ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ duꞌ feenə, naꞌ, mə gə shɔ̀ꞌtə Nwi.» ³³Ŋwə gi nɨniŋ, ndì Pita nə Jeyms baa nə Jɔn, ghɔ vɨ vəŋ gə. Vəŋ gə nɨniŋ, fwi yi tey kɨ laꞌ, ŋwə fee, ³⁴gì tɨ́ vəŋ laa, «Mə kìi məluŋ taa fwi mə yaŋ, tɨ́ kɨ kaꞌ ŋwə zwì mə. Viŋ duꞌ feenə, kɨ kɨꞌ mə!» ³⁵Ŋwə shəŋtə gə vɨsɨ tɨtiꞌ, nɔ̀ŋ nsi, bùꞌ ghɔ tɨ́ Nwi laa, kɨ ghaŋ jɨɨ yiday luu shɔ, Nwi yɨ̀sə yighee ŋɨꞌ yì shɔ̀ɔ fɨ maa yi. ³⁶Ŋwə nə gì laa lee, «Tii ŋwaa, a kìi wutə maa məyɨ vənu vənshə. Baꞌsə ndaw ŋɨꞌ fɨ maa mə! Luu nə, kɨ ghɔ yɨ nu faŋ kàw mə me, yɨ sheꞌ ŋkɨə faŋ kàw ghɔ!»

³⁷Ŋwə bəŋ jwì, ye vəŋ nə bɨbwey. Ŋwə gi tɨ́ Pita laa, «Saymon, a bɨbwey mu? Nə kaꞌ a kee dùꞌ, kee kɨ bwey me, tày yaa ləə kəmuꞌ yimu? ³⁸Viŋ shi nə yikɨꞌ, kɨ shɔꞌtə Nwi laa kɨ viŋ ŋii məmɔŋ maa məyɨ nu bwə me! Maa fwi siŋ biŋ; bəə yiŋwaa yiŋ bə̀ə ŋay.» ³⁹Ŋwə baa kii gə shɔꞌtə Nwi, baa kɨ gi sheꞌ faŋ ŋwə nii gì nə, ⁴⁰bəŋ jwì, ye vəŋ sheꞌ mbweysə, buꞌ laa sɨ vəŋ nəə kɨ bii nə mbweysə. Vəŋ kee kɨ̀ɨ nə nu, bə̀ŋsə tɨ́ ŋwə me. ⁴¹Ŋwə gə bə̀ŋ jwì lwesə ghee tia, gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kɨ bii bwey, shəŋ ŋwaa wiŋ mu? - Ŋkə kùꞌ; yighee kùꞌnə faŋ vɨ fìŋ mə, kɔ̀ mə ghɔ vɨɨ bwənə. ⁴²Viŋ ndɔ, nsiŋ kɨ gə! Viŋ ye! Wə ntɨə faŋ ŋwə fìŋ mə, lùu nshənə.»

Faŋ vɨ nə jìa Yeso

(Matiu 26.47-56; Lukas 22.47-53; Jɔn 18.3-12)

⁴³Sheꞌ faŋ Yeso nəə kɨ bii gisə, Judas, faŋ nə luu wə fɨ taa ŋwaa vɨɨ məzwetə nu Yeso njɔsə-bɔɔ nə, jwi ghɔ vɨ nwaa vɨɨ nə vəbaꞌ nə mbaysə. Vəŋ nə ndɔ̀ fɨ ghɔ vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ taa fɨ taa ŋii Nwi, ⁴⁴tɨ́ wuu məfiŋ Yeso nə naysə shwenə tɨ́ vəŋ laa wə ntɨə faŋ yi taa gə shɔ̀ꞌtə ŋwə, nyɔ̀ŋ fəə ghi, buu lùu Yeso. Nɨniŋ laa vəŋ jia ŋwə, gə̀ nə ŋwə fɨ taa yitɔfə. ⁴⁵Ŋwə ziꞌ yifi, yasə gə̀ yɨ Yeso, gì laa, «Tɨta ŋwaa», kɨ nii nyɔ̀ŋ fəə ghi. ⁴⁶Vɨɨ vɔ́ kɨ nii jìa Yeso. ⁴⁷Wə mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə tɨŋnə yifi, shoꞌ baꞌ yighaw ki, shìa tuulə buꞌ wuu kwalə məfeꞌ Nwi. ⁴⁸Yeso gi tɨ́ vɨɨ vɔ́ laa, «Viŋ jwì nə vəbaꞌ nə mbaysə, jwi jia mə, yaa viŋ jwi jia ndɔꞌ lee? ⁴⁹Vəshi vəshi nsiŋ nə lùu taa ŋii Nwi yikwalə mɔ́ꞌ, mə deesə shɔ, viŋ kee jìa mə me. Luu nə, ŋkə gày nɨniŋ laa nu ŋkɨə faŋ vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi faynə.» ⁵⁰Vɨɨ vɔ́ kɨ nii gə̀ nə ŋwə. Vɨɨ məzwetə nu ki meꞌtə ŋwə, nyɨ̀ŋkə vənshə. ⁵¹Wuu zawə mɔ́ꞌ beꞌsə Yeso sheꞌ nə njwi yindiŋ maa ŋwə. Vɨɨ vɔ́ jia ŋwə, ⁵²ŋwə shoꞌtə fɨ maa njwi yi yɔ́, nyɨŋ sheꞌ nə ntɨŋ, gə̀.

Faŋ vɨ nə shìa nsɔꞌ tɔ Yeso

(Matiu 26.57-68; Lukas 22.54-55,63-71; Jɔn 18.12-14,19-24)

⁵³Vɨɨ vɔ́ gə kɔ̀ Yeso tɨ́ wuu kwalə məfeꞌ Nwi. Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ taa fɨ taa ŋii Nwi faynə shɔ maa nsɔꞌ. ⁵⁴Pita nəə beꞌsə Yeso fɨ ntaŋ, jwì dùꞌ ŋkee fu wuu kwalə məfeꞌ Nwi, kɨ zwasə wisə ghɔ vɨ vɨɨ faꞌ vɨɨ məfeꞌ Nwi.

⁵⁵Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ yaa kɨ shia nsɔꞌ vənshə kəə vɨɨ tɨ́ kaꞌ vəŋ gì nu faŋ Yeso nə yɨ̀sə kəbwə, yuu vəŋ zwi ŋwə, kee ye me. ⁵⁶Vɨɨ vəyaŋ sɨɨ təba tɔ ŋwə. Təba tɔ́ kee bee fàynə me. ⁵⁷Vɨɨ mɔ́ꞌ ndɔ fɨ nsi, bìŋ mbee tɔ ŋwə, gì laa, ⁵⁸«Yia nə zɔ̀ faŋ ŋwə nə gì laa yi taa dɔŋsə ŋii Nwi yikwalə nyə̀, faŋ vɨ nə fianə nə ghɔ, baa bɔŋ yiday, kee nə ghɔ me, maa vəshi vətia.» ⁵⁹Luu nə, yigisə vəŋ yɔ́ kee bee faynə maa nu kɔ́ me. ⁶⁰Wuu kwalə məfeꞌ Nwi kɨ nii tɨ̀ŋnə yizɔ, tɨ̀ŋnə nɨntəŋ, bìtə tɨ́ Yeso laa, «A kee bəŋsə vənu mbɨə faŋ vɨɨ və̀ gisə kɔ̀ŋ ghɔ yimu?» ⁶¹Ŋwə gay, kee bee bə̀ŋsə tuu nu me. Wuu kwalə məfeꞌ Nwi bitə tɨ́ ŋwə laa, «Naysə tɨ́ yia, a luu wə ntɨə faŋ Nwi nə shoꞌ maa wuu məbweysə vɨɨ vi mu? A lùu Wee Nwi, faŋ vɨ bəŋsə ŋwə Nwi nə mu?» ⁶²Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Ɔŋ, luu mə. Viŋ ndɔ ye Wuu yinsəŋ Nwi faŋ ŋwə ndɔ duꞌnə ŋkee fuu ŋkaw kwi maa kwiŋ maꞌnə Nwi faŋ ŋwə kìi wutə kənshə. Viŋ ndɔ baa ye ŋwə, faŋ ŋwə ndɔ jwi taa mbɔꞌ fɨ yizɔ.» ⁶³Wuu kwalə məfeꞌ Nwi ghɔ́ zɔ nu kɔ́, sètə njwi yi, ndɔ̀ gì laa, «Nsiŋ sii baa kəə vɨɨ məbiŋ kɔ̀ŋ ŋwə tɨ́ kə? ⁶⁴Maa viŋ zɔ̀ faŋ ŋwə ndà Nwi! Mbɨꞌtə yiŋ lùu laa kə?» Vəŋ vənshə shia laa vɨ zwi ŋwə, ŋwə ku. ⁶⁵Vɨɨ mɔ́ꞌ kɨ nii tey kɨ sheꞌ mənti maa ŋwə, shìtə sɨ ghi, fwàŋnə ŋwə, ndɔ̀ bìtə tɨ́ ŋwə laa, «Kɨɨ nə wə ntɨə faŋ ŋwə fwàŋnə ghɔ fɨ maa Zwitə Nwi.» Vɨɨ faꞌ vɨɨ məfeꞌ Nwi kɨ nii ndì ŋwə, sàŋ fəə ghi nɨzi.

Faŋ Pita nə twèy Yeso

(Matiu 26.69-75; Lukas 22.56-62; Jɔn 18.15-18,25-27)

⁶⁶Faŋ Pita nə dùꞌ fu wuu kwalə məfeꞌ Nwi nə, wəzwi mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ faꞌ wuu kwalə məfeꞌ Nwi jwi, yè Pita faŋ ŋwə zwasə wisə. ⁶⁷Ŋwə ndeynə Pita, gì laa, «Maa a luu fɨ maa vɨɨ Yeso, wə wì fɨ ntɨꞌ Nazaret.» ⁶⁸Ŋwə twey, gì laa, «Mə kee kɨ̀ɨ nə nu ŋkɨə faŋ a gì nə me, kee bee zɔ̀ nu kɔ́ me.» Ŋwə gi nɨniŋ, ndɔ̀ fùu gə̀ njɨɨ fu. ⁶⁹Wəzwi ghɔ́ baa kɨ ye ŋwə yifi, tey kɨ gisə tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə tɨŋnə yifi laa, «Wə ŋwə̀ lùu fɨ maa vɨɨ Yeso vì.» ⁷⁰Pita baa kii twey. Fɨkɨꞌ nee, vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə tɨ̀ŋnə yifi, gi tɨ́ ŋwə laa, «Ŋkee yinsəŋ, a lùu fɨ maa vɨɨ vɔ́. Yia kɔꞌ kɨɨ buꞌ laa a lùu wə fɨ shɨ Galilii.» ⁷¹Ŋwə nda ŋwaa wi, kèe laa, «Mə kee kɨ̀ɨ nə wə ntɨə faŋ viŋ gisə kɔ̀ŋ ŋwə nə me.» ⁷²Sheꞌ fɨkɨꞌ nee, ŋkɨꞌ taw lwesə ghee bɔɔ. Pita lumə nu ŋkɨə faŋ Yeso nii gì tɨ́ ŋwə nə laa, «Ŋkɨꞌ taa kee taw ghee bɔɔ me, a twey mə ghee tia.» Ŋwə lumə nɨniŋ, gù nsi nə yigwia.

Faŋ vɨ nə kɔ̀ Yeso tɨ́ goməna Pilate

(Matiu 27.1-2,11-26; Lukas 22.66–23.25; Jɔn 18.28–19.16)

¹Fu kɨ lee ŋkee taa nshia-ndoo-mbisɨ, vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ taa fɨ taa ŋii Nwi nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi, ghɔ vɨ vɨɨ məshia nsɔꞌ vənshə, faynə shəŋ muꞌ, kà nu kɔ́, kɨ nii kà Yeso, gə̀ nə ŋwə, gə̀ kɔ̀ tɨ́ goməna Pilate maa nsɔꞌ. ²Goməna Pilate bitə tɨ́ Yeso laa, «A luu fwàŋ vɨɨ Jus mu?» Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «A gì ŋkee nu.» ³Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi jwi gì vənu vəbwəvə tɔ Yeso vəyaŋ. ⁴Pilate baa kɨ bìtə tɨ̀ ŋwə laa, «A kee kɔ bəŋsə yimu? Zɔ faŋ vɨ gisə vənu vəyaŋ tɔ ghɔ.» ⁵Yeso kee baa bə̀ŋsə tuu nu kəmuꞌ me. Shuu Pilate yɔŋ.

⁶Yaa kɨ luu maa shi Pasa, goməna Pilate fuusə wuu ŋii mfiŋ muꞌ faŋ vɨɨ Jus bìtə tɨ́ ŋwə, ŋwə kɔ̀ tɨ́ vəŋ. ⁷Maa yighee yɔ́, nwaa vɨɨ nə luu shɔ taa ŋii mfiŋ faŋ vəŋ nə bùulə shɨ, zwì wə. Wə mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ vɔ́ lùu Barabas. ⁸Nə luu sheꞌ maa yighee yɔ́ faŋ vɨ nə shìa nsɔꞌ tɔ Yeso nə, vɨɨ koꞌ jwì ye Pilate, gì tɨ́ ŋwə laa ŋwə yɨ sheꞌ faŋ ŋwə yaa kɨ teꞌsə yɨsə nə. ⁹Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kəə laa mə fuusə fwàŋ vɨɨ Jus, kɔ̀ tɨ́ viŋ mu?» ¹⁰Ŋwə nə bìtə nɨniŋ, buꞌ laa ŋwə nə kɔꞌ kɨɨ laa vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi ghɨꞌ Yeso ghɨghɨꞌ, buu kɔ ŋwə maa nsɔꞌ. ¹¹Luu nə, vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi vɔ́ ŋwia yisɨ tɨ́ nwaa vɨɨ vɔ́ laa vəŋ bitə Barabas, meꞌtə Yeso. ¹²Pilate baa kɨ bìtə tɨ́ vəŋ laa, «Mə kɨ yɨ̀, kɔ̀ Barabas tɨ́ viŋ, buu mə yɨ̀ kə nə wə ŋwə̀ faŋ viŋ tii ŋwə nə fwàŋ vɨɨ Jus nə?» ¹³Vəŋ yumə, bə̀ŋsə laa vɨ bey ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə. ¹⁴Pilate bitə tɨ́ vəŋ laa, «Ŋwə sii yɨ̀ kə bwə?» Vəŋ baa mètə kɨ yɨyumə laa vɨ bey ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə. ¹⁵Goməna Pilate nəə kəə yɨ̀ nu ŋkɨə faŋ ŋkə taa baw tɨ́ vəŋ, fùusə Barabas, kɔ̀ tɨ́ vəŋ, sàŋ Yeso nə vəmfa, kɔ̀ ŋwə laa vɨ bey ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə.

Faŋ vəsogeꞌ nə taw Yeso

(Matiu 27.27-31; 19.2-3)

¹⁶Vəsogeꞌ kɨ nii ndì Yeso, gə̀ nə ŋwə, ŋìi ntoꞌ goməna, faŋ vɨ nəə tii ntoꞌ yɔ́ nə Praytorion, tìi vəsogeꞌ vənshə fɨ taa ntoꞌ goməna. Vəŋ faynə, tey kɨ taw ŋwə, ¹⁷ndì njwi yibay, mɔ̀ꞌ maa ŋwə, bèe yisɔꞌ nyawsə laməŋkwi tɔ ŋwə, laa lùu yisɔꞌ vəfwàŋ, ¹⁸kɨ nii tey kɨ shɔꞌtə ŋwə laa, «Yia tuŋ nsəꞌ tɨ́ ghɔ, mɔɔ fwàŋ vɨɨ Jus,» ¹⁹sàŋ ŋwə fɨ tɔ ŋwə nə vəmfa, ndɔ̀ shèꞌ mənti maa ŋwə, jə̀ vətɔ vəyəə vəvəŋ nsi, lwìasə ŋwə. ²⁰Faŋ vəŋ bwàsə tàw ŋwə, ndɔ̀ shòꞌ njwi yibay yɔ́ fɨ maa ŋwə, baa kɨ nii mɔ̀ꞌ ŋkee nsii njwisə maa ŋwə, ndì ŋwə, fùu, gə̀ nə ŋwə maa məbey ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə.

Faŋ vɨ nə bey Yeso fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə

(Matiu 27.32-44; Lukas 23.26-43; Jɔn 19.16-27)

²¹Faŋ vəŋ nəə gə nə Yeso nɨniŋ nə, wə mɔ́ꞌ jwi shɔ̀ɔ vəŋ, kɨ kuunə fɨ taa biisə. Yizii wə ghɔ́ luu Saymon. Ŋwə nə luu wuu Kirene, tɨɨ Alesanda nə Rufɔs. Vəsogeꞌ vɔ́ jia ŋwə laa ŋwə biꞌ fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fə Yeso. ²²Vəŋ gə nə Yeso, gə̀ zìꞌ shəŋ ŋkɨə faŋ vɨ tii nə Golgota, faŋ ŋiꞌ yizii kɔ́ lùu laa «Shəŋ ghutə tɔ wə». ²³Vəŋ ziꞌ shɔ, vɨ kɔ məluꞌ tɨ́ Yeso faŋ vɨ wàsə fɔ taa tey yi. Ŋwə kee bee nu me. ²⁴Vəŋ bey ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə, gàatə njwi si vəŋ vəŋ, tùŋ beꞌ shɔ laa vɨ ye njyə faŋ wə taa tuŋ zɨ ndì.

²⁵Nə luu maa yighee njyə faŋ shɨshwi tɔŋ bee, faŋ vɨ bèy Yeso. ²⁶Ŋwaꞌlə nsɔꞌ yi faŋ vɨ nə nyɔ̀ꞌ fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fi nə luu laa «Fwàŋ vɨɨ Jus.» ²⁷Vɨ nə baa bèy vəndɔꞌ vəmɔ́ꞌ vəbɔɔ, wuu mɔ́ꞌ maa kwiŋ maꞌ Yeso, wuu mɔ́ꞌ maa kwiŋ ŋkwii. [ ²⁸Nu kɔ́ fàynə maa nu ŋkɨə faŋ ŋkə lùu taa ŋwaꞌlə Nwi laa, «Vɨ nùŋsə ŋwə taa ŋwaa vəyɨ-kəbwə.» 15.28 Aysaya 53.12.] ²⁹Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə shɔ̀ɔ fɨ yifi, ndasə ŋwə, nə̀ꞌsə tɔ vəŋ, tàw ŋwə, gisə laa, «Aŋ ghɔ, faŋ a gì laa kaꞌ a sɔ̀ꞌ ŋii Nwi yikwalə, baa bɔ̀ŋ maa vəshi vətia, ³⁰bweysə ŋwaa wə, sìꞌ fɨ fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fə̀!» ³¹Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi ghɔ vɨ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi shɨꞌ ŋwə nɨzi, gisə vəŋ vəŋ laa, «Ŋwə nəə bweysə vɨɨ day, kee kɨɨ bweysə ŋwaa wi me. ³²Bàw wə ntɨə faŋ ŋwə gì laa yi lùu wuu məbweysə ŋwaa-nsiŋ, fwàŋ vɨɨ Isirayl, siꞌ fɨ fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə ndwə, tɨ́ kaꞌ nsiŋ yè, ndɔ̀ bìŋ ŋwə.» Ŋkee vɨɨ mbɨə faŋ vɨ nii bèy ŋwə ghɔ vɨ vəŋ mɔ́ꞌ nə, ndasə ŋwə nɨzi.

Faŋ Yeso nə kù

(Matiu 27.45-56; Lukas 23.44-49; Jɔn 19.28-30)

³³Kɨ lùu maa yizɔ buꞌtə, fu fəŋ yaa mfiŋsə vətuꞌ vəshəŋ vənshə, gə ziꞌ maa vəshɨshwi vətia. ³⁴Kɨ lùu maa vəshɨshwi vətia, Yeso yumə nəŋay laa, «Eloi, eloi, lama sabatani.» Ŋiꞌ yigi yɔ́ lùu laa, «Nwi ŋwaa, Nwi ŋwaa, a sii mèꞌtə mə buꞌ kə?» 15.34 Sam 22.2.³⁵Vɨɨ mɔ́ꞌ faŋ vəŋ nə tɨ̀ŋnə yifi, zɔ, gì laa, «Viŋ zɔ! Ŋwə tii Elias.» ³⁶Wə mɔ́ꞌ nyɨŋ gə̀ kwaŋ kushaa taa kəŋ məluꞌ məshəsə, mbə ŋii, ŋwə sɔ tɔ fəntɨ, jwì kɔ̀ tɨ́ Yeso laa ŋwə nyɔŋ, ndɔ̀ gì laa vɨ naꞌ, nsiŋ taa ye faŋ Elias taa jwi suꞌsə ŋwə nsi. ³⁷Yeso baa yùmə nəŋay, kɨ nii yishɨnə. ³⁸Ŋwə ku nɨniŋ, sheꞌ yighee muꞌ, ŋkee njwi yikwalə njyə faŋ vɨ nə shianə shəŋ ley Nwi fɨ ghɔ shəŋ məduꞌ vɨɨ taa ŋii Nwi yikwalə, seenə vəway vəbɔɔ, shu fɨ tɔ yi, kɔ ŋiꞌ yi. ³⁹Tɨɨ vəsogeꞌ faŋ ŋwə nə tɨ̀ŋnə vɨsɨ Yeso, ye faŋ ŋwə kù, ŋwə gi laa, «Yinsəŋ, wə ŋwə̀ lùu Wee Nwi.»

⁴⁰Vəki vəmɔ́ꞌ nə luu shɔ nɨzi, tɨ̀ŋ ntaŋ, kɨ ye. Vəki vəmɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vəŋ nə luu Meri Madalin, nə Salomi, nə Meri nshu Jeyms bwa ghɔ Josef. ⁴¹Luu vəŋ faŋ vəŋ nəə toꞌ ghɔ vɨ Yeso yighee njyə faŋ ŋwə nə luu shɨ Galilii, faꞌ tɨ́ ŋwə. Vəki vəmɔ́ꞌ vəyaŋ nə luu shɔ nɨzi, faŋ Yeso ghɔ vɨ vəŋ nə koꞌ jwì ntɨꞌ Jerusalem mɔ́ꞌ.

Faŋ Josef, wuu Arimatia, nə tə̀ə Yeso

(Matiu 27.57-61; Lukas 23.50-56; Jɔn 19.38-42)

⁴²Kɨ lùu laynəfu shi kɔ́, faŋ nə luu shi məlootə ŋii. Shi kɔ́ nə luu shi faŋ fu taa lee kɨ nii lùu shi zwisə Nwi. ⁴³Josef, wuu Arimatia, ka fwi, gə̀ yè goməna Pilate, ndwàŋ ŋku Yeso. Josef ghɔ́ nə luu fɨ taa nwaa vɨɨ məshia nsɔꞌ. Vɨɨ nəə gwenə ŋwə. Nshɨ-tɔ wi nəə kɨkɨꞌ nu yifwàŋ Nwi. ⁴⁴Ŋwə ndwaŋ ŋku Yeso, shuu Pilate yɔŋ laa Yeso duꞌtə ŋwə kɔ yiku mu? Ŋwə tii tɨɨ vəsogeꞌ, bìtə tɨ́ ŋwə laa Yeso duꞌtə ŋwə ku mu? ⁴⁵Faŋ ŋwə zɔ̀ fɨ ghɔ tɨɨ vəsogeꞌ ghɔ́ laa Yeso duꞌtə ŋwə ku, ŋwə biŋ tɨ́ Josef laa ŋwə gə ndì ŋku Yeso. ⁴⁶Josef gə ywàŋ njwi yifusə, shɔ̀ɔ gə̀ sùꞌsə ŋku Yeso fɨ fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə, kà taa njwi yifusə yɔ́, kwàŋ taa swi faŋ nə luu ŋoꞌ faŋ vɨ nə tàw, ndɔ̀ bɨ̀ŋsə ŋoꞌ, nùŋ shuu yi. ⁴⁷Meri Madalin nə Meri nshu Joses [Josef] nə yè shəŋ ŋkɨə faŋ vɨ nə nùŋsə Yeso shɔ.

Faŋ Yeso nə ywèy fɨ shɨ yiku

(Matiu 28.1-8; Lukas 24.1-12; Jɔn 20.1-10)

¹Fu lee Meri Madalin nə Salomi, baa nə Meri nshu Jeyms nə kəə gə zwisə ŋku Yeso nə məŋgwə, kee kìi jɨɨ maa məywaŋ məŋgwə me, buꞌ laa nə luu shi zwisə Nwi. Kɨ luu vətuꞌ, vəŋ gə ywàŋ məŋgwə mə lamenda, tɨ́ kɨ kaꞌ vəŋ gə wìŋsə ŋku Yeso shɔ.

²Fu kɨ lee, ŋkee taa nshia-ndoo-mbisɨ, faŋ nə luu shi vɨsɨ fɨ maa yiwiŋ, vəŋ gə shəŋ swi Yeso, ³toꞌ gisə laa, «Sii taa bɨŋsə ndə bɨŋsə ŋoꞌ tɨ́ nsoo fɨ shuu swi?» ⁴Vəŋ kɨ shaꞌsə tɔ vəŋ, ndeynə, ye laa vɨ nə duꞌtə vɨ bɨŋsə ŋoꞌ yɔ́ fɨ shuu swi yɔ́, tɨ́ nyə nə luu ŋkee yikwalə. ⁵Vəŋ ŋii taa swi yɔ́, yè wəndɔŋ shɔ faŋ ŋwə nə dùꞌ maa kwiŋ maꞌnə, nə njwisə fusə maa ŋwə. Shuu vəŋ yɔŋ. ⁶Wə ghɔ́ gi tɨ́ vəŋ laa, «Kɨ viŋ baa fee me. Maa viŋ kəə Yeso, wuu Nazaret, faŋ vɨ nə bèy ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə nə. Ŋwə kee baa lùu feenə me. Ŋwə ywèy. Ye shəŋ ŋkɨə faŋ vɨ yaa nùŋsə ŋwə shɔ nə. ⁷Baw viŋ gə naysə tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki nə Pita laa Yeso ndɔ gə vɨsɨ shɨ Galilii. Viŋ taa gə ye ŋwə yifi, yuu ŋwə nə nàysə tɨ́ viŋ nə.» ⁸Vəŋ fuu fɨ taa swi yɔ́, nyɨ̀ŋkə, kɨ laꞌ, ndɔ fèe ŋkee dɨdɨꞌ. Vəŋ kee bee nàysə tɨ́ wə me, buꞌ laa vəŋ nəə fɨfee. 16.8 Vəŋwaꞌlə və Nwi vəmɔ́ꞌ kee kii vəkuŋtə 9 gə ziꞌ 20 me.

Faŋ Yeso nə fùu yikəꞌ Meri Madalin

(Matiu 28.9-10; Jɔn 20.11-18)

⁹[Nə luu maa mfɔŋ shi fɨ taa yiwiŋ, ŋkee taa nshia-ndoo-mbisɨ, faŋ Yeso nə ywèy fɨ shɨ yiku. Ŋwə kɨ nii fùu yikəꞌ Meri Madalin vɨsɨ. Lùu ŋwə faŋ Yeso nə fùusə vəzwitə vəbwəvə kwatia fɨ maa ŋwə. ¹⁰Meri Madalin kɨ nii ndɔ̀ gə̀ nàysə tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ ghɔ vɨ Yeso nəə duꞌ mɔ́ꞌ nə. Ŋwə ziꞌ yɨ vəŋ, ye vəŋ nə mənsɨ sɨ vəŋ, faŋ vəŋ gwia. Ŋwə naysə tɨ́ vəŋ laa yi yè Yeso. ¹¹Faŋ vəŋ nə zɔ̀ nɨniŋ, laa Yeso ywèy kɨ toꞌ, baa nə laa Meri Madalin nii ye ŋwə, vəŋ kee biŋ me.

Faŋ Yeso nə fùu yikəꞌ vɨɨ məzwetə nu ki vəbɔɔ

(Lukas 24.13-35)

¹²Yiŋkii kɨ shɔɔ, Yeso baa fùu yikəꞌ vəŋ vəbɔɔ maa ŋkɨꞌnə yiday, yighee faŋ vəŋ nəə tɨtoꞌ fɨ taa məndɨɨ. ¹³Vəŋ bəŋ gə̀ nàysə tɨ́ vəliŋ vəvəŋ, vəliŋ vəvəŋ kee biŋ nu ŋkɨə faŋ vəŋ naysə nə me.

Faŋ Yeso nə fùu yikəꞌ vɨɨ məzwetə nu ki njɔ-yimuꞌ

(Matiu 28.16-20; Lukas 24.36-49; Jɔn 20.19-23; Akts 1.6-8)

¹⁴Kɨ lùu fɨ yiba, ŋwə baa kɨ fùu yikəꞌ vɨɨ məzwetə nu ki njɔ-yimuꞌ nə, faŋ vəŋ nə duꞌ kɨ zɨ. Ŋwə shə tɨ́ vəŋ buꞌ laa fwisə vəŋ nə luu səshii, faŋ vəŋ nə kee biŋ nu ŋkɨə faŋ vɨ mfɔŋ nàysə tɨ́ vəŋ nə me, laa Yeso ywèy, vɨ ye ŋwə. ¹⁵Ŋwə kɨ nii nàysə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ ndɔ, gə̀ taa mbi yinshə, kɨ toꞌ fɨꞌtə ntɔŋ yijəə Nwi tɨ́ vɨɨ vənshə fɨ taa mbi. ¹⁶Wə ntɨə faŋ ŋwə taa biŋ ntɔŋ yɔ́, fì muu mə Nwi, buu ŋwə ndɔ zɨ məbwey vəlwaŋ. Wə ntɨə faŋ ŋwə kee yibiŋ me, ndɔ ŋii taa nsɔꞌ Nwi. ¹⁷Vəshwenə ndɔ luu shɔ ghɔ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ bìŋ ntɔŋ yɔ́. Vəshwenə vɔ́ luu laa vəŋ ndɔ kɨ fuusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa vɨɨ maa yizii nyaa, gisə təghaŋ təfinə, ¹⁸jia zɔsə nə ghɔ, nsə kee yɨ̀ nu maa vəŋ me. Kɨ ghaŋ wə fɨ vəŋ zɨ ndɨꞌ, ŋwə kee bee yɨ̀ nu me. Vəŋ kɨ mɔꞌ ghɔ vəŋ maa vɨɨ vəza, vəza vɔ́ kɨ bwaŋnə.»

Faŋ Yeso nə kòꞌ gə̀ taa yizɔ

(Lukas 24.50-53; Akts 1.9-11)

¹⁹Faŋ tɨta Yeso nə gì yigi yɔ́ tɨ́ vəŋ metə, Nwi yɨsə ŋwə koꞌ gə̀ taa yizɔ, gə̀ dùꞌnə maa kwiŋ maꞌnə Nwi. ²⁰Vɨɨ məzwetə nu ki kɨ nii ndɔ̀, kɨ toꞌ fɨꞌtə nu Nwi maa vəshəŋ vənshə. Tɨta Yeso gaŋtə vəŋ shɔ, yɨsə yigisə vəŋ fuu nə wutə faŋ ŋwə nə kɔ̀ vəshwenə vɔ́ tɨ́ vəŋ.]