Ŋwaꞌlə Matiu
Vənu faŋ Matiu nə nyɔ̀ꞌ kɔ̀ŋ Yeso Kristo
Ŋwaꞌlə Matiu fɨꞌtə ntɔŋ yijəə kɔ̀ŋ Yeso Kristo faŋ lùu wuu məbweysə ŋgwə faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə maa mətɔŋ ŋwə taa mbi. Ntɔŋ yijəə yɔ́ lùu ntɔŋ tɨ́ vɨɨ vənshə, kee lùu sheꞌ nu vɨɨ Jus me, faŋ Yeso nə kɔlə lùu wuu Jus nə.
Ŋwaꞌlə Matiu tèy fɨ maa yighee məbi Yeso, naysə faŋ ŋwə nə fì muu mə Nwi, baa nə faŋ zwitə bwə nə mɔ̀ŋ ŋwə nə, kɨ nii fɨ̀ꞌtə faŋ ŋwə nə fɨꞌtə nu Nwi, dèesə vɨɨ, bweysə vɨɨ fɨ ghɔ vəza fɨ shɨ Galilii. Matiu kɨ nii nàysə faŋ Yeso nə ndɔ̀ fɨ shɨ Galilii, tòꞌ gə̀ ntɨꞌ Jerusalem, nə vənu mbɨə faŋ mbə nə gày ntɨꞌ Jerusalem buu vɨ zwi ŋwə, baa nə faŋ Nwi ywèysə ŋwə fɨ shɨ yiku.
Ŋwaꞌlə Matiu dəsə faŋ Yeso nə luu wuu mədeesə kwalə, kìi wutə maa mətwelə ntɨsə Nwi, fɨꞌtə kɔ̀ŋ nu yifwàŋ Nwi. Matiu bàytə mədeesə Yeso maa vəway tee:
1) Mədeesə Yeso fuu kweꞌ kɔ̀ŋ vənu və vɨɨ mbɨə faŋ lùu vɨɨ yifwàŋ Nwi 5–7.
2) Mədeesə Yeso tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki kɔ̀ŋ vəfaꞌ vəvəŋ 10.
3) Təgi tə tii kɔ̀ŋ nu yifwàŋ Nwi 13.
4) Mədeesə Yeso kɔ̀ŋ nu məbeꞌsə ŋwə 18.
5) Mə-deesə Yeso kɔ̀ŋ vəndwə və mbi nə nu yifwàŋ Nwi 24–25.
Məsenə vəwaytə:
Faŋ vɨ nə bì Yeso 1.1–2.23
Vənu və Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi 3.1-12
Faŋ Yeso nə fì muu, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə mɔŋ ŋwə 3.13–4.11
Vəfaꞌ və Yeso fɨ shɨ Galilii 4.12–18.35
Yitoꞌ Yeso fɨ shɨ Galilii, gə zìꞌ Jerusalem 19.1–20.34
Vəfaꞌ və Yeso fɨ ntɨꞌ Jerusalem 21.1–25.46
Faŋ vɨ nə jìa Yeso, zwi ŋwə 26.1–27.66
Məywey Yeso fɨ shɨ yiku 28.1-20
1Nu ŋiꞌ ŋii Yeso
1Lùu ŋwaꞌlə kɔ̀ŋ ŋiꞌ ŋii Yeso Kristo, wee Deyvid, wee Abraham. 2Abraham nə bì Isak, Isak bi Jeykob, Jeykob bi Juda ghɔ vaŋ-nshwi vi. 3Juda ghɔ Tamar bi Perez ghɔ Zera, Perez bi Hezrɔn, Hezrɔn bi Ram. 4Ram bi Aminadab, Aminadab bi Nashɔn, Nashɔn bi Salmɔn. 5Salmɔn ghɔ Rahab bi Boaz, Boaz ghɔ Rut bi Obed, Obed bi Jesse. 6Jesse bi fwàŋ Deyvid, Deyvid ghɔ zu Uria (Batseba), bi Solomon, 7Solomon bi Rehoboam, Rehoboam bi Abia, Abia bi Asa, 8Asa bi Jehoshafat, Jehoshafat bi Jehoram, Jehoram bi Osias. 9Osias bi Jotam, Jotam bi Ahas, Ahas bi Hetsekia. 10Hetsekia bi Manase, Manase bi Amɔn, Amɔn bi Josia. 11Josia bi Jehoyakin ghɔ vaŋ-nshwi vi maa yighee njyə faŋ vɨ nə jìa vɨɨ Isirayl, gə̀ nə vəŋ shɨ Babilɔn nə.
12Vəŋ kɨ ziꞌ Babilɔn, Jehoyakin bi Salatiel, Salatiel bi Zerubabel. 13Zerubabel bi Abiud, Abiud bi Eliakim, Eliakim bi Azor. 14Azor bi Zadok, Zadok bi Akim, Akim bi Eliud. 15Eliud bi Eleasar, Eleasar bi Matan, Matan bi Jeykob. 16Jeykob bi Josef, ndəə Meri, faŋ ŋwə nə bì Yeso, faŋ vɨ nəə tii ŋwə nə Kristo nə.
17Yiŋiꞌ yiŋii faŋ nyə tey fɨ maa yighee Abraham, gə kɔ maa yighee fwàŋ Deyvid luu njɔsə-yishwe. Zì fɨ maa yighee Deyvid, gə kɔ maa yighee njyə faŋ vɨ nə jìa vɨɨ Isirayl, gə̀ nə vəŋ shɨ Babilɔn, baa luu yiŋiꞌ yiŋii njɔsə-yishwe. Shù fɨ faŋ vɨ nə gə̀ nə vəŋ Babilɔn, gə̀ kɔ̀ maa yighee Kristo baa kɨ luu yiŋiꞌ yiŋii njɔsə-yishwe.
Faŋ vɨ nə bì Yeso
18Ŋiꞌ məbi faŋ vɨ nə bì Yeso, nə luu nee: Yighee njyə faŋ Josef nə gə ŋìi ŋii maa məndaa Meri, nshu Yeso, Meri kee ta kɨ̀ɨ nə wəndɔŋ me, vɨ kɨ ye Meri luu gɔsə. Məgɔ wi ghɔ́ nə yɨ̀sə Zwitə Ley Nwi. 19Ndəə wi Josef nə luu wuu njyoꞌ yijəə, kee kaw kwaŋ tɔ dɨɨ maa Meri me, kəə sheꞌ laa yi tɨꞌ ŋwə fɨ taa bwaŋnə. 20Faŋ ŋwə nə bɨꞌtə nɨniŋ, njyəə shi ŋwə, nshiiŋii Nwi jwi maa ŋwə taa njyəə, gì laa, «Josef, wuu ŋiinə Deyvid, kɨ ghɔ fee maa məndi Meri maa zu wə me. Məgɔ ŋwə̀ faŋ ŋwə gɔ̀ nə, yɨ̀sə Zwitə Ley Nwi. 21Ŋwə taa bi wee-wəndɔŋ, a shu yizii yi laa Yeso, buꞌ laa ŋwə ndɔ bweysə vɨɨ vi fɨ ghɔ vənu vəbwəvə faŋ mbə lùu maa vəŋ.»
22Vənu vɔ́ vənshə nə gày, fàynə maa nu ŋkɨə faŋ tɨta Nwi nə yɨ̀sə nshiiŋii-sɔghɔ nə nàysə fɨshi. 23Ŋwə nə nàysə laa lee,
«Viŋ zɔ! Ŋgwaŋ wəzwi ndɔ gɔ, bi wee-wəndɔŋ,
vɨ shu yizii yi nə Immanuel.» 1.23 Aysaya 7.14.
Ŋiꞌ yizii yɔ́ lùu laa, «Nwi taa ŋwaa nsiŋ.»
24Faŋ Josef yènə fɨ mbweysə, yɨ sheꞌ faŋ nshiiŋii Nwi yɔ́ nii nàysə tɨ́ ŋwə. 25Ŋwə ndi zu wi, ghɔ ŋwə kee shə̀ŋtə fwaŋ me, kɔ tɨ́ yighee njyə faŋ ŋwə nə bì wee-wəndɔŋ. Ŋwə kɨ nii shù yizii yi laa Yeso.
2Faŋ vɨɨ məkɨɨ nə məjwiŋ nə jwi yè Yeso
1Yighee njyə faŋ vɨ nə bì Yeso ntɨꞌ Betelehem, shɨ Judia, maa yighee fwàŋ Herod, vɨɨ məkɨɨ nə məjwiŋ ndɔ fɨ kwiŋ ntɔŋ-shɨshwi, jwi Jerusalem, 2jwi bìtə laa, «Wee ŋgwə faŋ vɨ bì ŋwə maa fwàŋ vɨɨ Jus nə bə? Yia nə yè fəjwiŋ fi fuu faŋ yia nə luu ntɔŋ-shɨshwi. Yia jwi laa yia jwi shɔ̀ꞌtə ŋwə.» 3Fwàŋ Herod zɔ nu kɔ́, gwəkə, fèe ghɔ vɨ ntɨꞌ Jerusalem yinshə. 4Ŋwə baytə vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi faŋ vəŋ nə luu shɨ ŋwə vənshə, bìtə tɨ́ vəŋ laa vɨ ndɔ bi Kristo, wuu məbweysə vɨɨ Nwi fə? 5Vəŋ bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Ntɨꞌ Betelehem fɨ shɨ Judia. Lùu nɨniŋ buꞌ laa nshiiŋii-sɔghɔ nə ŋwàꞌlə laa,
6«Aŋ ghɔ, ntɨꞌ Betelehem fɨ shɨ Judia,
a kee bee luu tɨtiꞌ fɨ maa ntɨꞌsə Judia me,
buꞌlaa tɨɨ məsɔꞌ vɨɨ ndɔ fuu fɨ ghɔ ghɔ,
kɨ shiinə ŋgwisə vɨɨ Isirayl.» 2.6 Mika 5.1.
7Fwàŋ Herod zɔ nɨniŋ, tìi vɨɨ məkɨɨ nə məjwiŋ vɔ́ maa shuŋ, kɨ təəmə yighee njyə faŋ fəjwiŋ fɔ́ nə fùu shɔ fɨ ghɔ vəŋ ŋkee jəə, 8kɨ nii tɔ̀ŋ vəŋ ntɨꞌ Betelehem, gì laa, «Viŋ gə kə̀ə wee ghɔ́ ŋkee bisə-ŋii. Viŋ taa ye ŋwə, viŋ bəŋ jwì nàysə shee, tɨ́ kaꞌ mə gə shɔ̀ꞌtə ŋwə nɨzi.»
9Vəŋ zɔ nu ŋkɨə faŋ fwàŋ gì nə, gə̀ nə ŋwaa vəŋ. Faŋ vəŋ gə̀ nɨniŋ, fəjwiŋ mfɨə faŋ vəŋ nə yè faŋ vəŋ nə luu kwiŋ ntɔŋ-shɨshwi nə, fi vɨsɨ fɨ ghɔ vəŋ, gə̀ tɨ̀ŋnə tɔ shəŋ ŋkɨə faŋ wee ghɔ́ nə luu shɔ. 10Vəŋ ye fəjwiŋ fɔ́, ŋàytə ŋkee dɨdɨꞌ, 11shɔɔ gə̀ ŋìi taa ŋii yɔ́, yè wee ghɔ́ ghɔ nshu wi Meri. Vəŋ guŋnə nsi, bə̀ŋsə wee ghɔ́, keꞌtə vətɔ vəvəŋ, kèy wee ghɔ́ nə goolə, baa nə ndiŋ, nə məŋgwə mə lamenda (faŋ nə luu ŋkee vətɔ və shwaŋ ndɔŋnə.)
12Faŋ vəŋ nə luu yifi, njyəə shi vəŋ. Nwi tɨ vəŋ taa njyəə laa kɨ vəŋ baa bəŋ gə yɨ fwàŋ Herod me. Nɨniŋ, vəŋ shɔɔ fɨ maa jɨɨ yiday, gə̀ shɨ vəŋ.
Faŋ Nwi nə bwèysə Yeso fɨ ghɔ fwàŋ Herod
13Vəŋ ndɔ nɨniŋ, njyəə shi Josef. Nshiiŋii Nwi jwi maa ŋwə taa njyəə, gì tɨ́ ŋwə laa, «Ndɔ fɨ nsi, ndì wee ŋwə̀ ghɔ nshu wi, nyɨŋ gə̀ shɨ Ijip, gòꞌ shɔ, zìꞌ maa yighee njyə faŋ mə ndɔ naysə tɨ́ ghɔ, buꞌ laa fwàŋ Herod shoꞌ ghuu wee ŋwə̀ maa məzwi ŋwə.» 14Josef ndɔ yizɔ sheꞌ vətuꞌ shi kɔ́, ndì wee ghɔ́, ghɔ nshu wi, nyɨŋ gə̀ nə vəŋ shɨ Ijip. 15Vəŋ gə dùꞌ shɔ, zìꞌ maa yighee njyə faŋ fwàŋ Herod nə kù. Nɨniŋ, ŋkə faynə nə nu ŋkɨə faŋ tɨta Nwi nə yɨ̀sə nshiiŋii-sɔghɔ nə naysə fɨshi. Ŋwə nə nàysə laa, «Mə Nwi tii ŋwiŋ ŋwaa fɨ shɨ Ijip.» 2.15 Hosia 11.1.
16Fwàŋ Herod kɨ ye laa vɨɨ məkɨɨ nə məjwiŋ vɔ́ nə bwèꞌsə yi, njyoꞌ yi lia dɨdɨꞌ, ŋwə tɔŋ vəsogeꞌ, vəŋ gə zwìlə vaŋ-vəndɔŋ vəbwavə vənshə fɨ ntɨꞌ Betelehem nə fɨ maa kwiŋ ghɔ́ nshə, mbɨə faŋ vɨ bɨ kɨ bɨbi vəŋ, gə ziꞌ tɨ́ mbɨə faŋ vəŋ lùu ŋuꞌsə bɔɔ, buꞌ laa nə luu yighee njyə faŋ ŋwə nə tə̀əmə fɨ ghɔ vɨɨ məkɨɨ nə məjwiŋ vɔ́. 17Nu kɔ́ kɨ nii fàynə maa nu ŋkɨə faŋ nshiiŋii-sɔghɔ Jeremaya nə naysə̀. 18Ŋwə nə gì laa lee,
«Yumə koꞌ fɨ ntɨꞌ Rama, gwia shɨŋsə dɨdɨꞌ.
Rahel gwia vaŋ vi, kee biŋ laa vɨ shɨŋsə ŋwə me,
buꞌ laa vaŋ vi kee baa lùu shɔ me.» 2.18 Jeremaya 31.15.
19Yighee njyə faŋ fwàŋ Herod nə kù, njyəə baa kɨ shi Josef shɨ Ijip. Nshiiŋii Nwi baa kɨ jwi maa ŋwə taa njyəə, 20gì tɨ́ ŋwə laa, «Ndɔ yizɔ, ndì wee ghɔ́, ghɔ nshu wi, viŋ vɨ vəŋ bəŋ gə̀ shɨ Isirayl, buꞌ laa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə kəə zwi wee ghɔ́ nə, kukə̀.» 21Ŋwə ndɔ fɨ nsi, ndì wee ghɔ́, ghɔ nshu wi, ghɔ vɨ vəŋ bəŋ gə̀ shɨ Isirayl. 22Luu nə, ŋwə kɨ zɔ laa Arkileyɔs zɨ̀ tɔ tii wi Herod, sɔꞌ shɨ Judia, ŋwə fee maa məgə shɔ. Nwi gi tɨ́ ŋwə taa njyəə laa ŋwə gə luu kwiŋ Galilii. 23Ŋwə kɨ nii shɔ̀ɔ gə̀ shɨ Galilii, gə̀ kɨ shi maa ntɨꞌ yimɔ́ꞌ faŋ vɨ tii nə Nazaret. Nɨniŋ, ŋkə faynə maa nu ŋkɨə faŋ nshiiŋii-sɔghɔ nə nàysə laa, vɨ taa kɨ tii ŋwə nə wuu Nazarini.
3Nu Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi
(Mark 1.1-8; Lukas 3.1-18; Jɔn 1.19-28)
1Nə luu maa ŋuꞌsə mbi sɔ́, Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi, fuu kɨ fɨꞌtə nu Nwi tɔɔ waꞌsə, 2gisə laa, «Viŋ kwiinə fwi siŋ, buꞌ laa nu yifwàŋ yizɔ luu nshənə.» 3Nɨniŋ, Jɔn nə luu ŋkee wə ntɨə faŋ nshiiŋii-sɔghɔ Aysaya nəə gisə kɔ̀ŋ ŋwə laa,
«Gɨ wə luꞌ fɨ tɔɔ waꞌsə laa vɨ lootə jɨɨ Mɔꞌmbi,
bɔ̀ŋsə fɔꞌ wi ŋwə neꞌtə.» 3.3 Aysaya 40.3.
4Nshɨ-tɔ Jɔn nəə mɔꞌ sheꞌ njwi faŋ vɨ nə bà nə nyuŋsə nyaa kamelə, shuŋ kɔtə gɔ ŋiꞌ ŋwə, (sheꞌ faŋ nshiisə-ŋii sɔghɔ yaa kɨ mɔꞌ nə.) Fazɨ ki nə luu sheꞌ ŋweysə nə zɔsə fɨ taa tɔɔ. 5Ŋwə nə luu shɔ taa tɔɔ waꞌsə, vɨɨ Jerusalem ghɔ vɨ vɨɨ Judia vənshə nə vɨɨ vənshə fɨ kwiŋ Jordan fuu kɨ gə ye ŋwə, 6biŋ vənu vəbwəvə vəŋ ntee. Ŋwə kɔ muu mə Nwi tɨ́ vəŋ taa muu mə Jordan.
7Luu nə, ŋwə kɨ ye vɨɨ vəyaŋ fɨ taa nwaa vɨɨ Farisii nə fɨ taa nwaa vɨɨ Sadusii, faŋ vəŋ nə jwì maa məfi muu mə Nwi fɨ ghɔ ŋwə, ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Aŋ viŋ, vaŋ-ŋkakɨ, sii nàysə ndə tɨ́ viŋ laa kaꞌ viŋ fùu fɨ taa nsɔꞌ Nwi faŋ Nwi ndɔ kwaŋ maa vɨɨ nə? 8Bàw viŋ yɨ vənu faŋ mbə kuꞌnə yaa vɨɨ faŋ vəŋ kwìinə fwisə vəŋ. 9Kɨ viŋ kɨ bɨꞌtə fɨ taa fwisə viŋ maa məgi laa kaꞌ nu kee baa bɨ̀ tɨ́ viŋ me, buꞌ faŋ Abraham lùu tii wiŋ nə. Mə naysə tɨ́ viŋ laa kaꞌ Nwi ndì ŋoꞌsə sə̀, kìasə, nsə gu vaŋ Abraham. 10Viŋ zɔ! Vɨ duꞌtə vɨ nuŋsə njaŋ nsi ŋiꞌ vətɨ. Tɨ tɨ̀ me tɨ faŋ ŋkə kee kwàanə vətaŋ vəjəəvə me, vɨ taa gwia, twàŋ taa wi.»
11Jɔn baa gi laa, «Mə kɔ muu mə Nwi tɨ́ viŋ laa viŋ kɨ kwiinə fwi siŋ. Luu nə, wə ntɨə faŋ ŋwə jwi fiiba mə, kìi wutə shɔ̀ɔ mə. Mə kee bee kùꞌnə ŋkee maa məshaꞌ gɔsə si me. Ŋwə ndɔ kɔ luu Zwitə Ley Nwi tɨ́ viŋ, nə wisə. 12Ŋkə ndɔ luu sheꞌ yaa nu wuu məfetə ŋɨŋee, faŋ nsì məfetə ŋɨŋee lùu ghɔ ŋwə, ŋwə ndɔ fetə ŋɨŋee wi, nùŋsə ŋkee jəə taa ŋii, ndɔ shəŋtə vəghɔ vi, twàŋ taa wi faŋ ŋwə kee yaa kɨ ndɨɨnə me.»
Faŋ Yeso nə fì muu mə Nwi fɨ ghɔ Jɔn
(Mark 1.9-11; Lukas 3.21-22; Jɔn 1.32-34)
13Nə luu maa yighee yɔ́, Yeso ndɔ fɨ shɨ Galilii, jwì yɨ Jɔn mbɨɨ muu mə Jordan maa məfi muu mə Nwi. 14Jɔn fəŋ ŋwə, gì laa, «Ŋkə nə bàw mə fi muu mə Nwi fɨ ghɔ ghɔ. Sii yɨ̀ kə laa a bee kii jwì maa mə?» 15Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Meꞌtə ŋkə lùu nɨniŋ ndwə. Bàw ŋkə luu nɨniŋ laa sɨ kɨ yɨsə vənu vənshə faŋ Nwi kàw.» Nɨniŋ, Jɔn biŋ, mèꞌtə ŋwə. 16Yeso fi muu mə Nwi, fùu fɨ taa muu, sheꞌ yighee yɔ́ shuu yizɔ ŋaꞌnə, ŋwə ye Zwitə Ley Nwi siꞌ jwì yaa bɔŋsə, tɨ̀ŋnə tɔ ŋwə. 17Gɨ Nwi gi fɨ taa yizɔ laa, «Lùu ŋwiŋ ŋwaa nə faŋ mə kàw. Ŋwə baw shee.»
4Faŋ Satan nə mɔ̀ŋ Yeso
1Yiŋkii kɨ mè, Zwitə Ley Nwi suŋ Yeso, ŋwə gə tɔɔ waꞌsə, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə mɔŋ ŋwə. 2Ŋwə nə luu yifi, baŋ fazɨ maa vəshi muu-yinshwe, baŋ fazɨ vətuꞌ nə shɨshwi. Jɨŋ kɨ nii zasə ŋwə. 3Wuu məbweꞌsə mbi ghɔ́ jwi yɨ ŋwə, gì tɨ́ ŋwə laa, «Kɨ luu laa a lùu Wee Nwi, a yɨsə ŋoꞌsə sə̀ kiasə gù bee.» 4Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Ŋkə lùu taa ŋwaꞌlə Nwi laa, «Wə kee bwey sheꞌ buꞌ fazɨ me. Wə bwey luu buꞌ yigi yinshə faŋ nyə fuu fɨ shuu Nwi.» 4.4 Diteronimi 8.3.
5Yiŋkii kɨ shɔɔ, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə ndi ŋwə, gə̀ nə ŋwə ntɨꞌ Jerusalem, tə̀ ŋwə fuu nyaw tɔ ŋii Nwi yikwalə, 6gì tɨ́ ŋwə laa, «Kɨ luu laa a lùu Wee Nwi, a sawnə shəŋ nsi, buꞌ laa ŋkə lùu taa ŋwaꞌlə Nwi laa, «Nwi taa tɔŋ vɨɨ ntɔŋ vi fɨ yizɔ laa vəŋ ndwey ghɔ laa kɨ ghɔ tuŋ ghuu kə maa ŋoꞌ me.» 4.6 Sam 91.11-12.7Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Nu kəmɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaꞌlə Nwi lùu laa, «Kɨ ghɔ mɔŋ Mɔꞌmbi, Nwi wə me.» 4.7 Diteronimi 6.16.
8Tɨɨ vəzwitə vəbwəvə baa kii ndi ŋwə, gə̀ nə ŋwə fuu baŋ yimɔ́ꞌ faŋ nyə luu ŋkee yidə, də̀ məshɨ mə shɨ nsi tɨ́ ŋwə mənshə nə vətɔ vəjəəvə faŋ mbə lùu taa tey yi. 9Tɨɨ vəzwitə vəbwəvə gi tɨ́ ŋwə laa, «A taa kɨ luu guŋnə nsi, bəŋsə mə, mə kɔ̀ vətɔ və̀ tɨ́ ghɔ vənshə.» 10Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Ndɔ fɨ yɨ mə Satan! Ŋkə lùu taa ŋwaꞌlə Nwi laa, «Kɨ bəŋsə Mɔꞌmbi, Nwi wə, fàꞌ sheꞌ faꞌ wi nɨnɔŋ.» 4.10 Diteronimi 6.13.11Ŋwə nə gì nɨniŋ, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə ndɔ fɨ yɨ ŋwə, gə̀. Nshiisə-ŋiisə Nwi kɨ nii jwì yɨ ŋwə, fàꞌ tɨ́ ŋwə.
Faŋ Yeso nə tèy faꞌ wi shɨ Galilii
12Yeso kɨ zɔ laa vɨ jia Jɔn, kwàŋ taa ŋii mfiŋ, ŋwə ndɔ fɨ yifi, bə̀ŋ gə̀ shɨ Galilii. 13Ŋwə ziꞌ yifi, mèꞌtə ntɨꞌ Nazaret, gə̀ kɨ shi luu ntɨꞌ Kapernaum, faŋ lùu shuu maghia, nsi Zebulɔn nə Naftali. 14Faŋ ŋwə nə gə̀ nɨniŋ, fàynə maa nu ŋkɨə faŋ nshiiŋii-sɔghɔ Aysaya nə gì. 15Ŋwə nə gì laa lee,
«Vɨɨ fɨ nsi Zebulɔn nə fɨ nsi Naftali,
faŋ nyə lùu kwiŋ maghia nə,
yiba muu mə Jordan njɨɨ yi, maa kwiŋ shɨ Galilii,
faŋ vɨɨ shi shɔ faŋ kee lùu vɨɨ Jus nə me.
16Vɨɨ vɔ́ faŋ vəŋ nə dùꞌ taa mfiŋsə,
ye ŋkee məley kwalə.
Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə dùꞌ maa shəŋ yiku,
faŋ ndɨŋlə yiku nə shitə vəŋ nə,
vəŋ dùꞌ, məley fuu shitə vəŋ.» 4.16 Aysaya 8.23–9.1; 42.7.
17Nə luu maa yighee yɔ́, Yeso tey kɨ fɨꞌtə nu Nwi, gisə laa, «Viŋ kwiinə fwi siŋ, buꞌ laa nu yifwàŋ yizɔ luu nshənə.»
Faŋ Yeso nə shoꞌ mfɔŋsə vɨɨ məzwetə nu ki
(Mark 1.16-20; Lukas 5.1-11; Jɔn 1.35-51)
18Yeso kɨ shɔ̀ɔ fɨ mbɨɨ maghia Galilii shi mɔ́ꞌ, yè vɨɨ vəbɔɔ faŋ vəŋ nə mɔꞌ ghuu susə vəŋ taa muu. Vɨɨ vɔ́ nə luu Saymon faŋ vɨ tii ŋwə nə Pita, ghɔ weenshu wi Andru. Vəŋ nə luu vɨɨ məkoo susə. 19Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ jwi, bèꞌsə mə. Mə taa yɨsə viŋ gu vɨɨ məbaytə vɨɨ tɨ́ Nwi, sheꞌ faŋ viŋ koo susə taa ghuu nə.» 20Vəŋ meꞌtə ghuu susə vəŋ yighee muꞌ, bèꞌsə ŋwə. 21Ŋwə baa kɨ toꞌ, filə gə vɨsɨ, baa yè vaŋ-nshwi mɔ́ꞌ vəbɔɔ, luu Jeyms, wee Zebedii, ghɔ weenshu wi Jɔn, faŋ vəŋ nə dùꞌ taa bay ghɔ vɨ tɨɨ vəŋ Zebedii, kɨ təənə təŋɔŋ fɨ maa ghuu susə vəŋ. Yeso tii vəŋ nɨzi. 22Vəŋ meꞌtə bay kɔ́ ghɔ tɨɨ vəŋ yighee muꞌ, bèꞌsə ŋwə.
Faŋ Yeso nə fɨ̀ꞌtə nu Nwi, shùꞌ vəza fɨ maa vɨɨ
(Mark 1.39; 3.7-8,10-11; Lukas 4.44; 6.17-19)
23Yeso kɨ nii toꞌ fɨ taa shɨ Galilii kənshə, deesə nu Nwi taa ndɔꞌ Nwi, fɨꞌtə ntɔŋ yijəə kɔ̀ŋ nu yifwàŋ yizɔ, shùꞌ vəza vənshə nə vəndoꞌ vənshə fɨ maa vɨɨ. 24Nu kwalə ki kɔ́ saynə taa shɨ Siria kənshə. Vɨ jwi nə vɨɨ vəza tɨ́ ŋwə, faŋ vəŋ nəə zasə nə vəza taŋ taŋ. Vɨɨ faŋ zwitə bwə nə luu maa vəŋ, nə vɨɨ faŋ kəŋgu nəə ghaysə vəŋ, nə vɨɨ faŋ way ŋwaa vəŋ nə ku muꞌ, jwi yè Yeso, ŋwə shuꞌ vəŋ. 25Vɨɨ vəyaŋ beꞌsə ŋwə, vɨɨ faŋ vəŋ nə ndɔ̀ fɨ shɨ Galilii, nə vɨɨ fɨ shɨ Dekapoli, nə vɨɨ fɨ Jerusalem nə fɨ shɨ Judia kənshə, nə vɨɨ fɨ njɨɨ Jordan.
5Nu Nwi faŋ Yeso nə fɨ̀ꞌtə fuu baŋ
1Faŋ Yeso nə ye vɨɨ vəyaŋ vɔ́, koꞌ gə fuu baŋ, dùꞌ nsi. Vɨɨ məzwetə nu ki shəŋtə jwi yɨ ŋwə. 2Ŋwə ŋaꞌsə shuu wi, dèesə vəŋ tɨ́ nee:
Nu mənɔŋ-bwaŋnə
3«Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ dùꞌ
yaa mbəəsə vɨsɨ Nwi
(faŋ vəŋ kɨꞌ vənu vənshə sheꞌ fɨ ghɔ Nwi,)
fɔnə nu yifwàŋ yizɔ lùu tɨ́ vəŋ.
4Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ luŋ,
fɔnə Nwi taa bawsə fwisə vəŋ.
5Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ vɨɨ zutə,
fɔnə vəŋ ndɔ zɨ shɨ nsi.
6Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ jɨŋ nu loomə zasə vəŋ,
fwisə vəŋ baa yɔŋ buꞌ nu kɔ́, fɔnə vəŋ taa zwəkə.
7Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ kee gəŋsə vɨɨ,
fɔnə Nwi taa kee gəŋsə vəŋ nɨzi.
8Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ fwisə vəŋ lùu səley,
fɔnə vəŋ ndɔ gə ye Nwi.
9Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ vɨɨ məbwasə nu,
fɔnə Nwi taa ndi vəŋ yaa vaŋ vi.
10Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vɨ shoꞌ ghuu vəŋ
buꞌ məzɔnə nə vənu vəloomə faŋ vəŋ yɨsə,
fɔnə nu yifwàŋ yizɔ lùu tɨ́ vəŋ.
11Mənɔŋ-bwaŋnə lùu tɨ́ viŋ, faŋ vɨɨ ndasə viŋ,
shoꞌ ghuu ghiŋ, gisə vənu vəbwəvə tɔ viŋ,
sɨɨ təba shɔ buꞌ mə.
12Viŋ kɨ ŋaytə, shɨꞌ, buꞌ laa vəkeynə viŋ ndɔ luu vəyaŋ shɨ Nwi taa yizɔ. Lùu nɨniŋ buꞌ laa vɨ nəə shoꞌ ghuu nshiisə-ŋii sɔghɔ mbə ywaŋ-vɨsɨ sheꞌ nɨniŋ.»
Yeso fɨꞌ vɨɨ vi nə fəŋway, baa nə kiꞌ
(Mark 4.21; 9.50; Lukas 8.16; 11.33; 14.34-35)
13«Viŋ lùu fəŋway taa mbi, luu nə, fəŋway kɨ luu kee baa kɨ ndɨŋ me, buu sii kaꞌ vɨ yɨ kɨkə mfə baa ndɨ̀ŋ? Maa mfə kee baa lùu maa nu me; vɨ meꞌ fu, vɨɨ kɨ toꞌ, shɔɔ, jeꞌtə nə ghuu vəŋ.
14Viŋ lùu kiꞌ taa mbi. Ntɨꞌ yimɔ́ꞌ faŋ nyə lùu fuu kweꞌ, kaꞌ nyə kee ndenə me. 15Vɨ kee yaa kɨ shuꞌ kiꞌ, ndi kay kusə tɔ yi me. Vɨ yaa kɨ tə kiꞌ luu fuu shəŋ mətə kiꞌ, tɨ́ kaꞌ vɨɨ vənshə faŋ vəŋ lùu taa ŋii, kɨ ye vədɨꞌ fuŋ. 16Nɨniŋ, viŋ kɨ yɨsə laa kiꞌ wiŋ kɨ bee yikəꞌ vɨɨ, vəŋ kɨ ye vənu vəjəəvə viŋ, bəŋsə yizii Nwi, Tii wiŋ, faŋ ŋwə lùu yizɔ nə.»
Faŋ Yeso nə twèlə ntɨsə Nwi
17«Kɨ viŋ kɨ bɨꞌtə laa mə nə jwì maa məndisə nu ŋkɨə faŋ ŋkə lùu taa ŋwaꞌlə ntɨsə Nwi, nə ŋkɨə fɨ taa vəŋwaꞌlə və nshiisə-ŋii sɔghɔ me. Mə kee jwi maa məndisə me; mə jwi maa məfaynə, ŋkə kuꞌnə. 18Viŋ zɔ! Mə naysə nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa tuu ŋkee yisɨ ŋwaꞌlə yimuꞌ, tɨꞌnə me ŋkee wee-mbey, kee ndɔ ndi fɨ taa ŋwaꞌlə ntɨsə Nwi me, gə ziꞌ maa yighee njyə faŋ yizɔ ghɔ nsi ndɔ ndi. Vənu vɔ́ vənshə fɨ taa ŋwaꞌlə Nwi ndɔ gay ŋkəə. 19Nɨniŋ, wə kɨ luu ndisə sheꞌ wee-ntɨ yimuꞌ fɨ taa ntɨsə Nwi sətɨtiꞌ, dèesə vɨɨ shɔ, buu vɨ ndɔ kɨ tii ŋwə nə wuu tɨtiꞌ taa nu yifwàŋ yizɔ. Luu nə, wə kɨ luu nùŋsə ntɨsə sɔ́, baa deesə tɨ́ vɨɨ, buu vɨ ndɔ kɨ tii ŋwə nə wuu kwalə taa nu yifwàŋ yizɔ. 20Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ laa, viŋ kee kii ŋkawnə nə məzɔnə shɔ̀ɔ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi ghɔ vɨ vɨɨ Farisii me, buu kaꞌ viŋ kee ndɔ ŋii nu yifwàŋ yizɔ me.»
Fwi yishəsə luu sheꞌ yaa nu məzwi wə
21Viŋ nə zɔ̀ nu ŋkɨə faŋ vɨ nə gì tɨ́ vɨɨ vɨsɨ laa, «Kɨ zwi wə me,» baa nə laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə zwì wə, ŋìi nsɔꞌ Nwi.» 5.21 Eksodɔs 20.13.22Luu nə, mə gì ŋkaŋ tɨ́ viŋ laa, «Fwi wə kɨ luu shə̀ maa weenshu wi, ŋwə ŋìi nsɔꞌ. Wə ntɨə faŋ ŋwə gì tɨ́ weenshu wi laa ŋwə lùu wuu dayday, ndɔ ŋii taa nsɔꞌ yiweꞌ. Wə ntɨə faŋ ŋwə gì tɨ́ weenshu wi laa ŋwə luu mfaw, ŋìi nsɔꞌ Nwi, vɨ mɔꞌ ŋwə taa wi.
23Yighee njyə faŋ a jwì nə fa maa məkɔ Nwi shɔ, a kɨ ziꞌ yɨ shəŋ məkɔ Nwi, lumə laa a nə gù nu maa weenshu wə, 24bàw a meꞌtə fa kɔ́ yɨ shəŋ məkɔ Nwi, bə̀ŋ gə̀ mètə nu viŋ weenshu wə ŋkəə, buu bəŋ jwì kɔ̀ Nwi nə fa kɔ́.
25Viŋ wə mɔ́ꞌ kɨ luu kii nsɔꞌ, bàw a biŋ viŋ ŋwə sɨɨtə faŋ viŋ ŋwə kɨ bii jɨɨ, laa kɨ wuu nsɔꞌ wə kɔ ghɔ tɨ́ wuu məshia nsɔꞌ, wuu məshia nsɔꞌ kɔ ghɔ tɨ́ nshiiŋii, ŋwə kwaŋ ghɔ taa ŋii mfiŋ me. 26Mə naysə nu yinsəŋ tɨ́ ghɔ laa kaꞌ a kee ndɔ fuu fɨ fuŋ me, ziꞌ maa yighee njyə faŋ a mètə ndɔ̀ꞌ ka ghɔ́ nshə, tuu ŋkee fəlaŋ kee gòꞌ me.»
Yigi Yeso kɔ̀ŋ ntɨ məndaa
(Matiu 18.8-9; 19.9; Mark 9.43-48; 10.11-12; Lukas 16.18)
27Viŋ nə zɔ̀ nu ŋkɨə faŋ ŋkə lùu taa ŋwaꞌlə Nwi laa, «Kɨ tii wəzwi me.» 5.27 Eksodɔs 20.14.28Luu nə, mə gì ŋkaŋ tɨ́ viŋ laa, kɨ luu wə ye wəzwi, sə, buu ŋwə duꞌtə ŋwə tii wəzwi ghɔ́ fɨ taa fwi ŋwə.
29Kɨ luu yisɨ yə, njyə kwiŋ maꞌ, yɨsə a yɨ nu bwə, bàw a kɨlə, fùusə mèꞌ. Ŋkə bàw laa way shəŋ fɨ maa ghɔ ndi, fɨ ghɔ vɨ shaꞌ ŋwaa wə nshə, mɔ̀ꞌ taa wi. 30Kɨ luu kwiŋ wə maꞌnə yɨsə a yɨ nu bwə, shia, mèꞌ. Bàw way shəŋ fɨ maa ghɔ ndi, fɨ ghɔ nshɨ ŋwaa wə maa məŋii taa wi.
31Vɨ nə baa gì laa, «Wə kɨ luu tɨꞌ zu wi, ŋwə kɔ ŋwaꞌlə məgaasə məndaa tɨ́ ŋwə.» 5.31 Diteronimi 24.1.32Luu nə, mə gì ŋkaŋ tɨ́ viŋ laa, «Wə kɨ luu tɨꞌ zu wi, maa laa wəzwi ghɔ́ toꞌ vəswaŋ me, buu ŋwə yɨ̀sə laa vɨɨ kɨ tii ŋwə, gù ntɨ məndaa. Wə kɨ luu ndaa wəzwi faŋ ŋwə fùu fɨ ghɔ wəndɔŋ day, buu ŋwə gù ntɨ məndaa ghɔ wəzwi ghɔ́ nɨzi.»
Yigisə Yeso kɔ̀ŋ məlɨꞌtə nu
33Viŋ nə baa zɔ nu ŋkɨə faŋ vɨ nə gì tɨ́ vɨɨ vɨsɨ laa, «Kɨ lɨꞌtə yizii Nwi maa təba me,» 5.33 Levitikɔs 19.12. baa nə laa, «Yɨsə vənu mbɨə faŋ a nə lɨ̀ꞌtə tɨ́ Nwi.» 5.33 Diteronimi 23.22.34Luu nə, mə gì ŋkaŋ tɨ́ viŋ laa, «Kɨ viŋ lɨꞌtə tuu yighee muꞌ me. Kɨ viŋ lɨꞌtə yizɔ me, buꞌ laa lùu ŋkaw Nwi, faŋ Nwi dùꞌ shɔ, kɨ sɔꞌ mbi. 35Kee kɨ lɨꞌtə nsi me, buꞌ laa lùu fa mətə ghuu ki. Kee lɨ̀ꞌtə Jerusalem me, buꞌ laa lùu shɨ yifwàŋ yizɔ. 36Kɨ lɨꞌtə tɔ kə me, buꞌ laa kaꞌ a kee yɨ̀sə mbuu nyuŋ fu me, tɨꞌnə me fəŋ me. 37Viŋ kɨ gisə yigi yiŋ laa ɔŋ, tɨꞌnə me laa bey, maa yinsəŋ. Viŋ kɨ luu baa kwìinə kuꞌsə yigi yimɔ́ꞌ shɔ, buu nyə ndɔ̀ fɨ maa nu bwə.»
Kɨ bəŋsə nu bwə tɔ nu bwə me
38Viŋ zɔ! Viŋ nə zɔ̀ faŋ vɨ gi laa, «Wə kɨ luu sɔ̀ yisɨ yə yimuꞌ, a sɔ njii yimuꞌ, tɨꞌnə me shòꞌ yigɨꞌ yə yimuꞌ, a shoꞌ njii yimuꞌ.» 5.38 Eksodɔs 21.24.39Luu nə, mə gì ŋkaŋ tɨ́ viŋ laa, «Kɨ viŋ fəŋ nu bwə faŋ wə kəə yɨ̀sə maa viŋ me. Wə kɨ luu sàŋ yifəə yə, njyə kwiŋ maꞌnə, a kiasə kwiŋ mɔ́ꞌ, də̀ tɨ́ ŋwə nɨzi. 40Wə kɨ luu kəə ghɔ nə nsɔꞌ, kɨ kəə fi njwi yə yimɔ́ꞌ, bàw a meꞌtə ghɔ vɨ njwi yə yindiŋ. 41Kɨ luu wə dɔɔ ghɔ laa (a shaꞌ fa,) viŋ ŋwə toꞌ kilomita muꞌ, bàw a gə, viŋ ŋwə toꞌ vəkilomita vəbɔɔ. 42Kɨ kɔ fa ŋkɨə faŋ wə ndwaŋ fɨ ghɔ ghɔ tɨ́ wə ghɔ́, kee kɨ twey fɨ kɔ fa tɨ́ wə faŋ ŋwə shwaꞌ fɨ ghɔ ghɔ me.»
Kɨ kaw wuu mbeenə wə
43Viŋ nə zɔ faŋ vɨ gi laa, «Kɨ kaw weenshu wə, bee wuu mbeenə wə.» 5.43 Levitikɔs 19.18.44Luu nə, mə gì ŋkaŋ tɨ́ viŋ laa, «Viŋ kɨ kaw vɨɨ mbeenə viŋ, buꞌ ghɔ tɨ́ Nwi tɔ vɨɨ faŋ vəŋ shoꞌ ghuu ghiŋ. 45Nɨniŋ laa viŋ luu vaŋ tɨta Nwi, Tii wiŋ fɨ yizɔ, buꞌ faŋ ŋwə yɨsə shɨshwi wi bee tɔ vɨɨ bwənə nə vɨɨ jəənə, tɔŋ yighuu tɨ́ vɨɨ vənu vəloomə nə tɨ́ vɨɨ faŋ vənu vəvəŋ kee lùu vəloomə me. 46Viŋ kɨ luu kàw sheꞌ vɨɨ faŋ vəŋ kaw viŋ, buu vəkeynə viŋ sii lùu kɨkə? Maa vɨɨ məsa vətɔ yɨsə nɨniŋ nɨzi! 47Viŋ kɨ luu kɨ shɔꞌtə sheꞌ vaŋ-nshwi viŋ, buu viŋ yɨ̀ nu kwalə kɨkə? Maa vɨɨ faŋ vəŋ kee kɨ̀ɨ nə Nwi me, yɨsə nɨniŋ nɨzi. 48Nɨniŋ, bàw viŋ baw shɨlə yaa tɨta Nwi Tii wiŋ fɨ yizɔ, faŋ ŋwə bàw shɨlə nə.»
6Viŋ kɨ yɨsə vənu vəjəəvə, kee yɨsə vɨsɨ vɨɨ laa vəŋ kɨ buꞌ ghɔ tɨ́ viŋ me
1«Viŋ kɨ ndɨɨnə laa viŋ kee kɨ yɨsə nu faŋ ŋkə lùu kəloomə vɨsɨ vɨɨ me, laa vəŋ kɨ ye viŋ shɔ me. Viŋ kɨ luu kɨ yɨsə nu loomə laa vɨɨ kɨ ye viŋ shɔ, buu vəkeynə viŋ fɨ ghɔ tɨta Nwi, Tii wiŋ fɨ yizɔ, kee baa lùu shɔ me. 2Yighee njyə faŋ viŋ kɔ fa tɨ́ wuu ŋɨꞌ, kɨ viŋ kɨ taw yisaw yaa vɨɨ məkoꞌsə ŋwaa yaa kɨ yɨsə taa ndɔꞌ Nwi nə jɨɨsə laa vɨɨ kɨ bəŋsə vəŋ nə me. Mə naysə ŋkee nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa vəkeynə vəŋ ndì nɨniŋ. 3Gə fɨ maa ghɔ, a kɔ fa tɨ́ wuu ŋɨꞌ, kɨ ghɔ biŋ laa kwiŋ ŋkwii kɨɨ nə nu ŋkɨə faŋ kwiŋ maꞌnə yɨsə me. 4Nɨniŋ laa jəə wə faŋ a yɨ̀sə, goꞌ sheꞌ taa vəndenə. A yɨ̀ nɨniŋ, buu Nwi, Tii wə, faŋ ŋwə ye vənu vəndenə vənshə, ndɔ key ghɔ shɔ.»
Nu məshɔꞌtə Nwi
5«Yighee njyə faŋ viŋ kəə shɔꞌtə Nwi, kɨ viŋ lùu yaa vɨɨ məkoꞌsə ŋwaa me, faŋ vəŋ yaa kɨ kaw maa mətɨŋnə taa ndɔꞌ Nwi nə maa vənsanə və jɨɨsə, shɔꞌtə Nwi yifi laa vɨɨ kɨ ye vəŋ, bəŋsə vəŋ. Mə naysə ŋkee nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa vəkeynə vəŋ ndì. 6Gə fɨ maa ghɔ, a kəə kɨ shɔꞌtə Nwi, a ŋìi njɨɨ ŋii yishi, fə̀ŋ shuu wi, buu kɨ shɔꞌtə Nwi, Tii wə, faŋ ŋwə lùu maa shəŋ vəndenə, buu Nwi, Tii wə, faŋ ŋwə ye ghɔ maa shəŋ vəndenə nə, ndɔ bəŋsə tɨ́ ghɔ.
7Viŋ kəə kɨ shɔꞌtə Nwi, kɨ viŋ kɨ gisə yigi yiyaŋ me, yaa vɨɨ məkoꞌsə ŋwaa yaa kɨ yɨsə nə me. Vəŋ bɨꞌtə laa Nwi taa zɔ yigisə vəŋ, buꞌ faŋ vəŋ gisə yigi yiyaŋ dɨdɨꞌ. 8Nɨniŋ, kɨ viŋ fɨnə vəŋ me. Nwi, Tii wiŋ, kɔꞌ kɨɨ nə nu ŋkɨə faŋ ŋkə bəə fɨ ghɔ viŋ maa yighee njyə faŋ viŋ kee bee ta ndwàŋ tɨ́ ŋwə me.
9Nɨniŋ, ŋkə bàw laa viŋ kɨ shɔꞌtə Nwi, gi laa lee,
Tii wia fɨ yizɔ,
məbəŋsə lùu maa yizii yə.
10Bàw yifwàŋ yə jwi.
Yɨsə laa vənu vənshə gay sheꞌ maa ŋkitə yə
shɨ nsi yuu ŋkə lùu yizɔ.
11Kɔ yia ndee nə fazɨ yuu ŋkə kùꞌnə maa shi ndee.
12Ndenə yibɨsə yia, faŋ yia ndènə yibɨsə vɨɨ nə.
13Kɨ ghɔ biŋ yia ŋii məmɔŋ maa məyɨ nu bwə me.
Gaŋtə yia fɨ ghɔ vənu vəbwəvə.
[Wutə məsɔꞌ vɨɨ nə wutə məyɨ vənu vənshə, nə feenə,
kii sheꞌ ghɔ, tɨta Nwi. Ŋkə goꞌsə yighee muꞌ. Amen.]
14Viŋ kɨ luu kɨ ndenə yibɨsə vɨɨ faŋ vəŋ nə yɨ maa viŋ, buu Nwi, Tii wiŋ fɨ yizɔ, taa kɨ ndenə yibɨsə yiŋ nɨzi. 15Kɨ luu viŋ kee kɨ ndenə yibɨsə vɨɨ me, buu Nwi, Tii wiŋ, kee ndɔ ndenə yibɨsə yiŋ me.»
Nu məbaŋ fazɨ
16«Viŋ kɨ luu kɨ baŋ fazɨ, kɨ viŋ kɨ kaŋ yikəꞌ yiŋ yaa vɨɨ məkoꞌsə ŋwaa me. Vəŋ kaŋ yikəꞌ vəŋ, tɨ́ kɨ kaꞌ vɨɨ kɨ ye, bə̀ŋsə vəŋ shɔ. Mə naysə ŋkee nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa vəkeynə vəŋ ndì nɨniŋ. 17Gə fɨ maa ghɔ, a kɨ luu kɨ kəə kɨ baŋ fazɨ, a wìŋsə məŋgwə tɔ ghɔ, sɔ̀ sɨ ghə, 18laa kɨ ghɔ yɨsə vɨɨ kɨɨ laa a baŋ fazɨ me. Kɨɨ sheꞌ tɨta Nwi faŋ ŋwə lùu maa shəŋ vəndenə. Nɨniŋ, Nwi, Tii wə, ye nu ŋkɨə faŋ ŋkə gày maa shəŋ vəndenə; ŋwə ndɔ key ghɔ shɔ.»
Nu ka nə nu kiꞌ
19«Kɨ viŋ baytə vətɔ fɨ shɨ nsi, nùŋ maa shəŋ faŋ mbɔŋ nə kwa taa kwə me, tɨꞌnə me vəndɔꞌ bɨꞌ ŋìi shàw me. 20Viŋ nuŋ ka wiŋ luu yizɔ, faŋ kaꞌ mbɔŋ nə kwa kee kwə me, vəndɔꞌ kee shaw me. 21Bàw viŋ yɨ nɨniŋ, buꞌ laa shəŋ ŋkɨə faŋ ka wiŋ lùu shɔ, lùu shəŋ kɔ́ faŋ fwi yiŋ lùu shɔ nɨzi.
22Yisɨ wə lùu kiꞌ tɨ́ ŋwaa wi. Kɨ luu sɨ ghə luu jəə, a tə̀ maa nu kəmuꞌ, buu ŋwaa wə nshə taa kii məley. 23Luu nə, yisɨ yə bɨ, buu ŋwaa wə nshə taa luu nə mfiŋsə. Kɨ luu kiꞌ wə ndɨɨnə, buu fwi yə taa fəŋ laa shiŋ.
24Kaꞌ wə muꞌ kee fàꞌ tɨ́ vɨɨ vəbɔɔ me. Wə kəə kɨ yɨ nɨniŋ, buu ŋwə taa bee wuu mɔ́ꞌ, kàw wuu mɔ́ꞌ, yighee mɔ́ꞌ kɨ zɔnə wuu mɔ́ꞌ, shiasə wuu mɔ́ꞌ, kaꞌ wə kee kɨ faꞌ tɨ́ Nwi, baa faꞌ ndeynə ka me.»
Kɨ viŋ kɨ bɨŋ maa fazɨ nə jɨŋ me
25«Nɨniŋ, mə naysə tɨ́ viŋ laa, kɨ viŋ kɨ saŋ ŋwaa buꞌ nu məbwey kiŋ, laa viŋ taa zɨ kə, tɨꞌnə me nù kə me, kee kɨ saŋ ŋwaa buꞌ yiŋwaa yiŋ laa viŋ taa shuŋ kə me. Maa məbwey shɔ̀ɔ fazɨ, ŋwaa shɔɔ njwisə. 26Viŋ ndeynə mənwə faŋ mbə vɨɨlə fɨ taa yizɔ, ye, mbə kee bia vətɔ me, kee shɨshwi me, kee bee kwaŋ taa ta me. Luu nə, tɨta Nwi, Tii wiŋ fɨ yizɔ, zəsə mbə. Maa viŋ shɔ̀ɔ mbə ŋkee dɨdɨꞌ! 27Nə kɨ kaꞌ wə fɨ wiŋ mɔ́ꞌ kùꞌsə wee-fɨ-fa maa məbwey wi mu? 28Viŋ sii saŋ ŋwaa wiŋ buꞌ njwisə tɨ́ kə? Viŋ ye vəbaybay vəjəəvə fɨ taa təgay faŋ mbə ta; mbə kee fàꞌ faꞌ me, kee ba njwisə me. 29Luu nə, mə naysə tɨ́ viŋ laa, ŋkee fwàŋ kwalə Solomon faŋ ŋwə nə mɔꞌ ŋkee njwisə jəəsə nə, nsə kee bee kùꞌnə maa vəbaybay vɔ́ me. 30Nɨniŋ, faŋ Nwi mɔꞌ ŋkee njwisə jəəsə maa təgay fɨ taa tɔɔ nə, faŋ lùu ndee, fu taa kɨ lee, vɨ ndì maa ŋkɔꞌ, twaŋ, maa kɨ kaꞌ Nwi kɨ mɔꞌ njwisə maa viŋ shɔɔ yinsii. 31Nɨniŋ, kɨ viŋ baa kɨ saŋ ŋwaa wiŋ, gisə laa, yia taa zɨ kə me, tɨꞌnə me laa, yia taa nu kə me, tɨꞌnə me laa, yia taa shuŋ kə me. 32Vətɔ vɔ́ vənshə luu sheꞌ vətɔ faŋ vɨɨ məmanə Nwi tə̀ sɨ shɔ nɨzi. Maa tɨta Nwi, Tii wiŋ fɨ yizɔ, kɔꞌ kɨɨ laa kaꞌ viŋ kee bwèy, bə̀ə vətɔ vɔ́ me. 33Nɨniŋ, viŋ bɨ tə̀ sɨ maa nu yifwàŋ yizɔ, baa nə laa viŋ ndɔ luu vəloomə sɨ ŋwə, buu ŋwə kɨ kuꞌsə vətɔ vɔ́ tɨ́ viŋ nɨzi. 34Nɨniŋ, kɨ viŋ kɨ saŋ ŋwaa wiŋ buꞌ nu mbisɨ me. Shi mbisɨ taa lootə nu sheꞌ maa nshɨ-tɔ wi. Ŋɨꞌ ndee kùꞌ tɨ́ ndee.»
7Kɨ viŋ kɨ shia nsɔꞌ tɔ wə me
1«Kɨ viŋ kɨ shia nsɔꞌ tɔ vɨɨ me, laa kɨ Nwi ndɔ shia nsɔꞌ tɔ viŋ nɨzi me. 2Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa nsɔꞌ njyə faŋ viŋ kwàŋ tɔ vɨɨ, luu sheꞌ nsɔꞌ njyə faŋ Nwi ndɔ shia tɔ viŋ nɨzi. Mfɨꞌ njyə faŋ viŋ fɨꞌ vənu və vɨɨ, luu sheꞌ njyə faŋ Nwi ndɔ fɨꞌ vənu viŋ shɔ nɨzi. 3Sii yɨ̀ kə a ye wee-fa taa yisɨ weenshu wə, kee yè nshɨ-fa faŋ ŋwə lùu taa yisɨ ghɔ me? 4Sii kaꞌ a gì tɨ́ weenshu wə laa, «Naꞌ, mə fuusə wee-fa fɨ yisɨ ghɔ,» faŋ a kii ŋkee nshɨ-fa taa yisɨ ghɔ kɨkə? 5Aŋ wuu məboꞌ ŋwaa, bàw a bɨ fuusə nshɨ-fa faŋ ŋwə lùu taa yisɨ ghɔ, buu kɨ ye jəə maa məfuusə wee-fa fɨ taa yisɨ weenshu wə.
6Kɨ viŋ kɔ kweꞌ-Nwi tɨ́ busə me, kee kɨ mɔꞌ vətɔ və me viŋ tɨ́ vəŋkwinyaa me, buꞌ vəŋ jeꞌtə nsi, kìasə ŋwaa maa məkwə viŋ.»
Viŋ buꞌ ghɔ tɨ́ Nwi, kɨ yɨ jəə kwiŋ nshə
(Lukas 6.31; 11.5-13; 13.24)
7«Viŋ kɨ bitə, buu vɨ taa kɔ tɨ́ viŋ. Viŋ kɨ kəə, buu viŋ taa ye. Viŋ kɨ buꞌtə, buu Nwi taa ŋaꞌsə tɨ́ viŋ. 8Lùu nɨniŋ buꞌ laa wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə bùꞌ ghɔ tɨ́ Nwi, yaa kɨ kii. Wə ntɨə faŋ ŋwə kəə jɨɨ yinsəŋ, yaa kɨ ye. Wə ntɨə faŋ ŋwə bùꞌtə shuufɔ yifwàŋ yizɔ, vɨ ŋaꞌsə tɨ́ ŋwə.
9Wə lùu shɔ taa ŋwaa viŋ, faŋ ŋwiŋ wi ndwaŋ bee fɨ ghɔ ŋwə, ŋwə kɔ̀ luu ŋoꞌ tɨ́ ŋwə mu? 10Tɨꞌnə me, wee wə ndwaŋ su fɨ ghɔ Tii wi, ŋwə kɔ̀ luu zɔ tɨ́ ŋwə mu? 11Nɨniŋ, faŋ viŋ yaa kɨ kɔ vətɔ vəjəəvə tɨ́ vaŋ viŋ nə, faŋ viŋ kɔlə lùu vɨɨ bwənə, buu tɨta Nwi, Tii wiŋ fɨ yizɔ, taa kɨ kɔ vətɔ vəjəəvə tɨ́ vɨɨ faŋ vəŋ ndwàŋ, shɔɔ yimbii.
12Vənu vənshə faŋ viŋ kəə laa vɨɨ kɨ yɨsə maa viŋ, viŋ kɨ yɨsə maa vəŋ nɨzi. Lùu nu ŋkɨə faŋ ŋkə lùu taa ŋwaꞌlə ntɨsə Nwi nə taa ŋwaꞌlə nshiisə-ŋii sɔghɔ.
13Viŋ kɨ shɔɔ fɨ maa shuu tiitə, fɔnə shuu məŋii shəŋ ŋkɨə faŋ Nwi ndisə vɨɨ bwənə shɔ, lùu kwalə, jɨɨ yi baa lùu yikwalə. Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ shɔɔ fɨ fuŋ lùu vəyaŋ. 14Luu nə, shuu məŋii məbwey vəlwaŋ tiitə. Jɨɨ məgə ŋii shɔ baa lùu yitɨtiꞌ. Ye sheꞌ mbusə vɨɨ ye jɨɨ yitɨtiꞌ yɔ́.»
Nu vɨɨ məbweꞌsə vɨɨ maa nu Nwi
15«Viŋ kɨ tɔfə buꞌ vɨɨ məbweꞌsə vɨɨ faŋ vəŋ gi laa vəŋ lùu nshiisə-ŋii sɔghɔ, faŋ kee tɔŋ Nwi tɔŋ vəŋ me. Vəŋ jwi yuu bisə-njɨɨ, luu nə, fɨ təŋ vəŋ lùu vəbɔɔ vəbwəvə. 16Nu ŋkɨə faŋ kaꞌ viŋ kɨ̀ɨ nə vəŋ fɨ fuŋ, lùu fɨ maa jɨɨsə nsɨə faŋ vəŋ yɨsə vənu. Maa təndɨꞌ tə nyawsə kee yaa kɨ koonə me. Kaꞌ wə kwii vətaŋ fɨ fuu təndɨꞌ tə nyawsə mu, tɨꞌnə me kwii yɔŋ fɨ fuu tɨ fuu mu? 17Viŋ zɔ! Vətɨ vəjəəvə vənshə kwaanə vətaŋ vəjəəvə. Tɨ bwə kwaanə vətaŋ vəbwəvə. 18Kaꞌ tɨ jəə kee kwaanə vətaŋ vəbwəvə me, tɨ bwə kee kwaanə vətaŋ vəjəəvə me. 19Nɨniŋ, tɨ tɨ̀ me tɨ faŋ ŋkə kee kwaanə vətaŋ vəjəəvə me, vɨ ndɔ gwia, twàŋ maa ŋkɔꞌ. 20Nɨniŋ, viŋ taa kɨɨ nə vɨɨ məbweꞌsə vɔ́ fɨ maa vənu vəvəŋ faŋ vəŋ yɨsə, sheꞌ faŋ vɨ kɨɨ nə tɨ fɨ maa vətaŋ vi nə.
21Kee ndɔ ŋii vɨɨ vənshə faŋ vəŋ tii mə laa, «Tɨta, tɨta,» ŋìi taa nu yifwàŋ yizɔ me. Ndɔ ŋii sheꞌ wə ntɨə faŋ ŋwə zɔnə ntɨsə Tii ŋwaa fɨ yizɔ. 22Maa shi ŋkɨə faŋ nu yifwàŋ yizɔ ndɔ fuu ntee, vɨɨ vəyaŋ ndɔ gì shee laa, «Tɨta, tɨta, maa yia nəə fɨꞌtə yigisə shuu Nwi maa yizii yə, fuusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa vɨɨ maa yizii yə, yɨsə vənu vəkwalə vəyaŋ maa yizii yə.» 23Mə kɨ nii bə̀ŋsə tɨ́ vəŋ ntee laa, «Mə nə kee ta kɨ̀ɨ nə viŋ tuu shi kəmuꞌ me. Viŋ ndɔ fɨ yɨ mə, vəyɨ-kəbwə, faŋ viŋ mànə ntɨsə Nwi.»
Nu maa məzɔ ntɨ Yeso
24«Nɨniŋ, wə ntɨə faŋ ŋwə zɔ̀ təgi taŋ tɔ́, kɨ yɨsə nɨzi, fɨnə wuu yitɔ faŋ ŋwə nə fìa ŋii yi taa nsi yighɔsə. 25Yighuu siꞌ, ghəənə lwaŋ, fɨɨ shɔɔ, kee kwàsə me, buꞌ laa wə ghɔ́ yaa fia fuu nsi yighɔsə. 26Luu nə, wə ntɨə faŋ ŋwə zɔ̀ təgi taŋ tɔ́, kee kɨ yɨsə me, buu ŋwə fɨnə ŋkɔmə, faŋ ŋwə nə bɔ̀ŋ ŋii yi fuu waꞌsə. 27Yighuu siꞌ, ghəənə lwaŋ ŋiꞌ shɨ ŋii kɔ́, fɨɨ shɔɔ kwàsə, nyə fiŋ nsi maa lee lim.»
28Yeso kɨ mètə təgi tɔ́, shuu vɨɨ vɔ́ yɔŋ maa yigi njyə faŋ ŋwə nə gì tɨ́ vəŋ nə, 29buꞌ laa ŋwə nə fɨ̀ꞌtə nu Nwi tɨ́ vəŋ yaa wə faŋ Nwi kɔ̀ wutə tɨ́ ŋwə, kee fɨꞌtə yaa vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi yaa kɨ deesə me.
8Faŋ Yeso nə shùꞌ wuu zatə bwə
1Yeso kɨ nii siꞌ fɨ fuu baŋ yifi, nwaa vɨɨ vəyaŋ beꞌsə ŋwə. 2Wuu zatə bwə mɔ́ꞌ jwi maa ŋwə, jə̀ vətɔ vəyəə vi nsi, gì laa, «Tɨta, kɨ luu a kaw, a kìi wutə maa məyɨsə mə ley.» 3Ŋwə nesə ghɔ ki, kɔ̀ŋ ŋwə, gì tɨ́ ŋwə laa, «Mə biŋ, ŋkə me fɨ maa ghɔ!» Zatə bwə kɔ́ me fɨ maa wə ghɔ́ yighee muꞌ. 4Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Kɨ tɔfə, kɨ naysə tɨ́ wə me! Gə də̀ ŋwaa wə tɨ́ wuu məfeꞌ Nwi, kɔ̀ Nwi nə vətɔ mbɨə faŋ Mose nə nàysə taa ŋwaꞌlə Nwi. Nu kɔ́ taa luu shwenə tɨ́ vɨɨ (laa nsiŋ kɨ beꞌsə ntɨsə Nwi).»
Faŋ Yeso nə shùꞌ wuu faꞌ tɨɨ vəsogeꞌ
(Lukas 7.1-10; 13.28-30; Jɔn 4.46-53)
5Faŋ Yeso nə ŋìi ntɨꞌ Kapernaum, tɨɨ vəsogeꞌ mɔ́ꞌ jwi yɨ ŋwə, bùꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə, 6gì laa, «Tɨta, wuu faꞌ ŋwaa mɔ́ꞌ nɔ̀ŋ taa ŋii, tɨ́ ŋwaa wi kù way muꞌ. Ŋwə zɔ məza shɔ̀ɔ ki.» 7Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Mə taa jwi bwèysə ŋwə.» 8Tɨɨ vəsogeꞌ ghɔ́ bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, mə kee bee kùꞌnə, tɨ́ kaꞌ a ŋìi taa ŋii mə me. Bàw a gi sheꞌ nə shuu wə, wuu faꞌ ŋwaa ghɔ́ bwaŋnə. 9Nshɨ-tɔ ŋwaa lùu wə faŋ wə mɔ́ꞌ tɔ mə. Vəsogeꞌ baa luu ŋiꞌ mə, faŋ mə sɔꞌ vəŋ. Mə gì tɨ́ wə muꞌ laa, gə, ŋwə gə̀, gì tɨ́ wuu mɔ́ꞌ laa, jwi, ŋwə jwì, gì tɨ́ buꞌ ŋwaa laa yɨ nee, ŋwə yɨ̀.» 10Yeso zɔ yigi yɔ́, shuu wi yɔŋ. Ŋwə gi tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə beꞌsə ŋwə laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa mə kee ta yè wə shɨ Isirayl faŋ ŋwə nùŋ fwi yi maa Nwi yaa wə ŋwə̀ me. 11Mə baa luu naysə tɨ́ viŋ laa vɨɨ vəyaŋ ndɔ ndɔ̀ fɨ ntɔŋ-shɨshwi, nə fɨ mfiŋ-shɨshwi, jwì nɔ̀ŋ nsi ghɔ vətɨɨ vaŋ-nsiŋ Abraham nə Isak nə Jeykob maa yighee njyə faŋ nu yifwàŋ yizɔ ndɔ jwi, kɨ zɨ vətɔ. 12Gə fɨ maa vɨɨ Isirayl, faŋ vəŋ nə luu yaa vaŋ ntoꞌ shɨ Nwi yɔ́, vɨ ndɔ meꞌ vəŋ fu maa shəŋ ŋkɨə faŋ ŋkə fəŋ maa lee shɨŋ, vəŋ kɨ gwia, kwə gɨꞌ vəŋ yifi.» 13Yeso kɨ nii baa gì tɨ́ tɨɨ vəsogeꞌ ghɔ́ laa, «Gə nə! - Nu ŋkɨə faŋ a nùŋ fwi yə shɔ nə, taa gay nɨniŋ.» Ŋwə gi nɨniŋ, wuu faꞌ ghɔ́ bwaŋnə sheꞌ maa yighee yɔ́.
Faŋ Yeso nə shùꞌ shi Pita nə vɨɨ vəza vəmɔ́ꞌ
14Yeso gə ŋii taa ŋii Pita, yè nshu zu Pita faŋ ŋwə nɔ̀ŋ kɨ zasə nə nshɨꞌ. 15Ŋwə kɔŋ ghɔ ki, nshɨꞌ kɔ́ me fɨ maa ŋwə. Ŋwə ndɔ, tìa Yeso. 16Kɨ lùu laynəfu, vɨ jwi nə vɨɨ vəyaŋ tɨ́ Yeso faŋ vəŋ nə kìi vəzwitə vəbwəvə. Ŋwə jɔŋ vəzwitə vəbwəvə vɔ́ fɨ maa vɨɨ vɔ́ nə yigisə yi, fuusə vəza fɨ maa vɨɨ vənshə, faŋ vəŋ nəə zasə. 17Nɨniŋ, ŋkə faynə maa nu faŋ nshiiŋii-sɔghɔ Aysaya nə fɨ̀ꞌtə. Ŋwə nə fɨ̀ꞌtə laa, «Wə ghɔ́ fì vəkwə nə vəza vaŋ-nsiŋ biꞌ.» 8.17 Aysaya 53.4.
Nu vɨɨ vəbɔɔ faŋ vəŋ nəə kəə beꞌsə Yeso
18Yeso kɨ ye, yè faŋ vɨɨ vəyaŋ gɨ̀ŋtə ŋwə, ŋwə gi tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Nsiŋ tɔŋ gə̀ njɨɨ muu.» 19Wuu mədeesə ŋwaꞌlə Nwi mɔ́ꞌ jwi, gì tɨ́ Yeso laa, «Tɨta, mə kəə kɨ beꞌsə ghɔ maa vəshəŋ vənshə faŋ a taa kɨ gə shɔ.» 20Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Mənsɨŋ-mə-ŋgusə kìi təŋɔŋ təvəŋ, mənwə fɨ taa yizɔ kii təzi təvəŋ. Gə fɨ maa Wuu yinsəŋ Nwi, ŋwə kee kìi shəŋ nuŋsə tɔ ki shɔ me.» 21Wə mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ məzwetə nu ki gi tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, meꞌtə mə, mə bɨ gə̀ tə̀ə tii ŋwaa ŋkəə, buu jwi bèꞌsə ghɔ.» 22Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Beꞌsə mə ndwə, mèꞌtə vəŋku və vɨɨ kɨ təə vəŋku və vɨɨ.»
Faŋ Yeso nə bwàsə fɨŋ
23Yeso kɨ nii ŋìi taa bay, vɨɨ məzwetə nu ki beꞌsə ŋwə. 24Vəŋ gə nɨniŋ, fɨŋ kwalə koꞌ taa muu. Vəba və muu nə kəə fi bay kɔ́. Nshɨ-tɔ Yeso nə bɨbwey. 25Vɨɨ məzwetə nu ki gə yɨ ŋwə, yə̀ŋ ŋwə fɨ mbweysə, gì tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, yɨsə nsiŋ bwey, buꞌ nsiŋ kukə.» 26Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ sii fee kə nee? Sii yɨ̀ kə viŋ kee nùŋ fwi maa Nwi me?» Ŋwə kɨ nii ndɔ̀ fɨ nsi, shə̀ tɨ́ fɨŋ kɔ́ nə tɨ́ muu mbɔ́, vədɨꞌ shɨnə laa twiaa. 27Shuu vɨɨ vɔ́ yɔŋ. Vəŋ gi laa, «Lùu kəŋ wə fə nə, faŋ muu nə fɨŋ zɔnə ŋwə?»
Faŋ Yeso nə fùusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa vɨɨ vəbɔɔ ntɨꞌ Gadara
28Yeso gə zìꞌ njɨɨ muu mə Galilii, ntɨꞌ Gadara. Vɨɨ vəbɔɔ faŋ zwitə bwə nə luu maa vəŋ, fuu fɨ taa təswi, jwì, ghɔ vɨ Yeso faynə. Nə luu ŋkee vɨɨ nyɔɔtə dɨdɨꞌ, tɨ́ kaꞌ wə kee shɔ̀ɔ fɨ maa shəŋ vəŋ me. 29Vəŋ yumə laa, «Nsiŋ sii kìi kə, Wee Nwi? A jwì feenə, jwi kɔ ŋɨꞌ tɨ́ yia, buu yighee taa kuꞌ mu?» 30Nɨniŋ, nwaa vəŋkwinyaa mɔ́ꞌ nə luu shɔ, zɨ fazɨ fɨ yɨ vəŋ ntaŋ tɨtiꞌ. 31Vəzwitə vəbwəvə vɔ́ buꞌ ghɔ tɨ́ Yeso, gì laa, «Kɨ luu a fuusə yia fɨ taa ŋwaa vɨɨ və̀, tɔŋ yia taa nwaa vəŋkwinyaa və̀.» 32Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ gə nə!» Mbə fuu, gə̀ taa ŋwaa vəŋkwinyaa vɔ́, vəŋkwinyaa vɔ́ vənshə tuŋnə sìꞌ fɨ mbɨɨ kweꞌ, ŋìi taa muu, ndì. 33Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə shii vəŋkwinyaa vɔ́, nyɨŋkə, gə̀ taa ntɨꞌ, nàysə nu kɔ́ nə ŋkɨə faŋ ŋkə gày maa vɨɨ vɔ́ faŋ vəŋ nə kìi vəzwitə vəbwəvə nə. 34Vɨɨ vənshə fuu fɨ taa ntɨꞌ yɔ́ maa məjwi yè Yeso. Faŋ vəŋ ye ŋwə, bùꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə laa ŋwə ndɔ fɨ nsi vəŋ.
9Faŋ Yeso nə shùꞌ wə faŋ ŋwaa wi nə kìlə
1Yeso baa kii ŋii taa bay, tɔŋ gə maa ntɨꞌ njyə faŋ ŋwə yaa kɨ shi shɔ nə. 2Vɨ jwi kɔ̀ wə mɔ́ꞌ tɨ́ ŋwə faŋ ŋwaa wi nə kìlə, tɨ́ wə ghɔ́ nɔŋ fuu kɨŋ. Yeso ye laa vəŋ nùŋ fwisə vəŋ maa ŋwə, ŋwə gi tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwaa wi nə kìlə nə laa, «Jia fwi yə mɔɔ, ŋwiŋ ŋwaa, Nwi ndenə vənu vəbwəvə və faŋ a nə yɨ̀sə.» 3Vɨɨ mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi gi fɨ taa fwisə vəŋ laa, «Wə ŋwə̀ ndasə Nwi.» 4Yeso kɨɨ nə nu ŋkɨə faŋ vəŋ nəə bɨꞌtə fɨ taa fwisə vəŋ nə, gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ sii kitə nu bwə fɨ taa fwisə viŋ buꞌ kə? 5Nu ŋkɨə faŋ ŋkə yàysə maa məgi, lùu laa kə? Ŋkə yàysə maa məgi laa, «Nwi ndenə vənu vəbwəvə və» mu, mu maa məgi laa, «Ndɔ yizɔ kɨ toꞌ»? 6Bàw viŋ kɨɨ laa Nwi kɔ wutə tɨ́ Wuu yinsəŋ Nwi, laa ŋwə ndisə vənu vəbwəvə faŋ mbə lùu maa vɨɨ nə. Nɨniŋ, mə taa yɨsə nu yiŋkii nɨzi.» Ŋwə kɨ nii gì tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwaa wi nə kìlə nə laa, «Ndɔ yizɔ, shàꞌ kɨŋ kə, gə̀ shiŋii!» 7Wə ghɔ́ ndɔ yizɔ, gə̀ fu ŋwə. 8Nwaa vɨɨ vəyaŋ vɔ́ ye, fèe, kɨ bəŋsə yizii Nwi faŋ ŋwə kɔ̀ kəŋ wutə kɔ́ tɨ́ vɨɨ nə.
Faŋ Yeso nə tii Matiu
9Yeso fuu fɨ fuŋ, kii gə vɨsɨ, yè wə mɔ́ꞌ faŋ ŋwə dùꞌ shuu ŋii məsa vətɔ, yizii yi luu Matiu, gì tɨ́ ŋwə laa, «Beꞌsə mə!» Ŋwə ndɔ fɨ nsi, bèꞌsə Yeso. 10Yeso gə dùꞌ nsi taa ŋii Matiu, kɨ zɨ, vɨɨ məsa vətɔ ghɔ vɨ vɨɨ məyɨ vənu vəbwəvə jwi, kɨ zɨ ghɔ vɨ Yeso mɔ́ꞌ nə vɨɨ məzwetə nu ki. 11Vɨɨ Farisii ye, bìtə tɨ́ vɨɨ məzwetə nu Yeso laa, «Sii yɨ̀ kə buu tɨta wiŋ kɨ zɨ ghɔ vɨ vɨɨ məsa vətɔ nə vəyɨ-kəbwə?» 12Yeso zɔ, gì laa, «Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ lùu yinyay, kee yaa kɨ kəə tɨɨ ŋay me, yaa kɨ kəə sheꞌ vɨɨ vəza kəə tɨɨ ŋay. 13Viŋ gə kɨ kwaꞌtə tɔ kiŋ maa nu ŋkɨə faŋ Nwi nə gì laa, «Mə kəə laa vɨɨ kɨ gaŋtə vɨɨ, shɔ̀ɔ faŋ vəŋ feꞌ ŋwə.» 9.13 Hosia 6.6. Mə nə kee jwì maa mətii vɨɨ mbɨə faŋ vənu vəvəŋ lùu vəloomə me; mə nə jwì maa mətii vəyɨ-kəbwə laa vəŋ kwiinə fwisə vəŋ.»
Nu məbaŋ fazɨ
14Kɨ luu maa yighee yɔ́, vɨɨ məzwetə nu Jɔn jwi yè Yeso, gì tɨ́ ŋwə laa, «Yia vɨ vɨɨ Farisii yaa kɨ baŋ fazɨ. Sii yɨ̀ kə vɨɨ məzwetə nu kə kee baŋ fazɨ me?» 15Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Nə kaꞌ vɨɨ məzɨ yitianə wəndɔŋ məndaa kɨ luŋ-taw, faŋ wəndɔŋ məndaa lùu yɨ vəŋ mu? Luu nə, ndɔ luu maa yighee yimɔ́ꞌ, Nwi ndi wəndɔŋ məndaa ghɔ́ fɨ ghɔ vəŋ, buu vəŋ kɨ baŋ fazɨ maa yighee yɔ́.
16Kaꞌ wə kee ndì waytə njwi yifi, ta fuu njwi yimwa me. Ŋwə yɨ̀ nɨniŋ, buu waytə njwi kɔ́ taa sa njwi yimwa yɔ́, nyə metə sànə. 17Sheꞌ nɨniŋ, vɨ kee ndi məluꞌ məfimə, kwaŋ taa ntiasə məluꞌ məmwamə me. Vɨ yɨ̀ nɨniŋ, buu məluꞌ mbɔ́ taa ta, twèlə ntiasə sɔ́, fuu ndi; ntiasə sɔ́ bɨ̀ nɨzi. Məluꞌ məfimə bàw sheꞌ taa ntiasə fisə, laa mbə goꞌsə.» (Yeso nə gì nɨniŋ maa mədə laa ŋkə kee yikuꞌnə maa məwasə nshinə yifi vɨɨ Nwi nə nshinə yimwa vɨɨ fɨ taa mbi me.)
Faŋ Yeso nə ywèysə wee-wəzwi, baa shùꞌ wəzwi mɔ́ꞌ
18Faŋ Yeso kɨ bii gisə tɨ́ vəŋ nɨniŋ, wuu kwalə mɔ́ꞌ fɨ taa ŋii Nwi jwi, tùŋ vətɔ vəyəə vi nsi vɨsɨ ŋwə, gì laa, «Ŋwiŋ ŋwaa wəzwi ku sheꞌ ndwə ndwə. Bàw laa a jwi, mɔ̀ꞌ ghɔ maa ŋwə, ŋwə ywey.» 19Yeso ndɔ fɨ nsi, ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki bèꞌsə wə ghɔ́.
20Faŋ vəŋ nə gə̀ nɨniŋ, wəzwi mɔ́ꞌ faŋ ŋkwii nəə jwi fɨ maa ŋwə maa ŋuꞌ njɔsə-bɔɔ, jwi fɨ yiba jɨŋ ŋwə, kɔ̀ŋ tɔ njwi yiwasə yi. 21Wəzwi ghɔ́ nə bɨꞌtə fɨ taa fwi ŋwə laa yi kɨ luu kɔŋ sheꞌ tɔ njwi ki, buu yi taa bwey. 22Yeso kiasə ŋwaa wi, yè wəzwi ghɔ́, gì tɨ́ ŋwə laa, «Jia fwi yə mɔɔ, ŋwiŋ ŋwaa, a nùŋ fwi yə maa mə, buu a bwey.» Wəzwi ghɔ́ bwaŋnə sheꞌ maa yighee yɔ́.
23Yeso kɨ ziꞌ taa ŋii wuu kwalə ghɔ́, yè vɨɨ mətaw ndaw nə vɨɨ vəyaŋ faŋ vəŋ yùmə. 24Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ waꞌ! Wee ghɔ́ kee yiku me, ŋwə bɨbwey.» 25Ŋwə jɔŋ vɨɨ vɔ́, ŋìi taa ŋii yɔ́, jìa ghɔ wee-wəzwi ghɔ́, ŋwə ywey, ndɔ̀ yizɔ. 26Sɔꞌkə buꞌ nu kɔ́ saynə way shɨ ghɔ́ nshə.
Faŋ Yeso nə shùꞌ vɨɨ sɨ fɨsə vəbɔɔ
27Yeso ndɔ fɨ yifi, kɨ gə vɨsɨ, vɨɨ sɨ fɨsə vəbɔɔ beꞌsə ŋwə, toꞌ yumə laa, «Gaŋtə yia mɔɔ, wee fwàŋ Deyvid.» 28Ŋwə kɨ ziꞌ shiŋii, vɨɨ sɨ fɨsə vɔ́ jwi yè ŋwə. Yeso bitə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ bìŋ laa mə kìi wutə maa məgaŋtə viŋ mu?» 29Vəŋ laa, «Ɔŋ, tɨta wia.» Ŋwə kɔŋ sɨ vəŋ, gì laa, «Nu ŋkɨə faŋ viŋ nùŋ fwi siŋ shɔ nə, ŋkə gay maa viŋ nɨniŋ.» 30Sɨ vəŋ ŋaꞌnə. Yeso gi tɨ́ vəŋ nəŋay laa, «Viŋ tɔfə, kɨ wə zɔ me!» 31Luu nə, vəŋ fuu kɨ naysə nu Yeso taa way shɨ kɔ́ kənshə.
32Vəŋ fuu nɨniŋ, vɨ jwi nə bɨbɨ mɔ́ꞌ faŋ zwitə bwə nə luu taa ŋwaa ŋwə tɨ́ Yeso. 33Yeso fuusə zwitə bwə kɔ́, bɨbɨ kɔ́ gi. Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə shə̀ŋtə yifi, shuu vəŋ yɔŋ. Vəŋ gi laa, «Kəŋ nu ŋwə̀ nə kee ta fùu shɨ Isirayl me.» 34Luu nə, vɨɨ Farisii gi ŋkə-vəŋ laa, «Kɔ fwàŋ vəzwitə vəbwəvə kɔ̀ wutə tɨ́ ŋwə maa məkɨ fuusə vəzwitə vəbwəvə.»
Faŋ Yeso nə toꞌ fɨꞌtə nu Nwi
35Yeso kɨ tɨtoꞌ fɨ taa məshɨ nə taa ntɨꞌsə sənshə, toꞌ deesə nu Nwi taa ndɔꞌ Nwi vəŋ, fɨꞌtə ntɔŋ yijəə kɔ̀ŋ nu yifwàŋ yizɔ, baa ndisə vəza nə vəndoꞌ fɨ maa vɨɨ. 36Faŋ ŋwə nə toꞌ nɨniŋ nə, yè nwaa vɨɨ vəyaŋ, kèe gəŋsə vəŋ, buꞌ laa vəŋ nə luu yaa nwaa bisə-njɨɨ faŋ nsə nɔŋ nsi bwa bwa, nə vədɨꞌ maa vəŋ, buꞌ faŋ nshii vəŋ kee lùu shɔ me. 37Nɨniŋ, Yeso gi tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Say tà yaŋ yaŋ, vɨɨ məshwi tiitə. 38Viŋ buꞌ ghɔ tɨ́ tɨɨ yindɨɨ laa ŋwə tɔŋ vɨɨ məshwi, vəŋ jwi shwì say ghɔ́.»
10Faŋ Yeso nə tɔ̀ŋ vɨɨ məzwetə nu ki maa məfɨꞌtə nu Nwi, baa nə maa məshuꞌ vɨɨ vəza
(Mark 3.13-19; 6.7-13; Lukas 6.12-16; 9.1-6; 10.3-12; Akts 1.13)
1Yeso kɨ nii tìi vɨɨ məzwetə nu ki njɔsə-bɔɔ, vəŋ jwi yɨ ŋwə. Ŋwə kɔ wutə tɨ́ vəŋ, tɨ́ kaꞌ vəŋ kɨ fuusə vəzwitə vəbwəvə, nə vəza vənshə nə vəndoꞌ vənshə fɨ maa vɨɨ. 2Təzii tə vɨɨ vi vɔ́ njɔsə-bɔɔ nə, lùu nee: Saymon faŋ vɨ tii ŋwə nə Pita, nə Andru weenshu wi, nə Jeyms wee Zebedii, nə Jɔn weenshu wi, 3nə Filip, nə Bartolomi, nə Tɔmas, nə Matiu wuu məfi tasə, nə Jeyms wee Alfeɔs, nə Tadeɔs, 4nə Saymon wuu Kanahan, nə Judas Iskariot faŋ ŋwə nə fìŋ Yeso nə.
5Yeso tɔŋ vɨɨ vɔ́ njɔsə-bɔɔ nə, gì tɨ́ vəŋ laa, «Kɨ viŋ shɔɔ fɨ maa jɨɨ faŋ nyə gə shɨ vɨɨ faŋ vəŋ kee kɨ̀ɨ nə Nwi me, kee ŋìi shɨ vɨɨ Samaria nɨzi me. 6Viŋ gə luu fɨ yiba jɨŋ vɨɨ Isirayl, faŋ vəŋ lùu yaa nwaa bisə-njɨɨ faŋ nsə ndì. 7Viŋ taa kii toꞌ nɨniŋ, viŋ kɨ naysə tɨ́ vɨɨ laa nu yifwàŋ yizɔ luu nshənə. 8Viŋ kɨ fuusə vəza fɨ maa vɨɨ vəza, yweysə vɨɨ fɨ shɨ yiku, yɨsə zatə bwə me fɨ maa vɨɨ, fuusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa vɨɨ. Viŋ nə fì wutə fɨ ghɔ Nwi dayday, viŋ kɨ kɔ dayday nɨzi. 9Kɨ viŋ kwaŋ tuu mbuu fa ka taa vəmba vəkɔtə viŋ me. 10Kɨ viŋ ndi mba yitoꞌ me, kee ndi njwi yimɔ̀ꞌ səbɔɔ me, kee ndi gɔsə nə mbay me, buꞌ laa ŋkə kùꞌnə laa, wə kɨ zəsə wuu faꞌ wi.
11Viŋ kɨ luu ŋìi taa ntɨꞌ yikwalə, tɨꞌnə me yitɨtiꞌ, viŋ kəə wə faŋ ŋwə kùꞌnə, kɨ shi fu ŋwə, zìꞌ maa shi ŋkɨə faŋ viŋ taa kuunə. 12Viŋ kɨ luu ŋìi taa ŋii wə mɔ́ꞌ, viŋ shɔꞌtə vɨɨ taa ŋii yɔ́. 13Kɨ luu vɨɨ fɨ taa ŋii yɔ́ saylə maa viŋ, buu zwitə mənɔŋ-bwaŋnə kiŋ taa ŋii taa ŋwaa vəŋ. Luu nə, vəŋ kɨ luu kee saylə me, buu mənɔŋ-bwaŋnə wiŋ bəŋ jwì maa viŋ. 14Kɨ luu vɨɨ kee biŋ nu kiŋ me, kee kɨ zɔ yigisə yiŋ me, viŋ fuu fɨ taa ŋii yɔ́, tɨꞌnə me fɨ taa ntɨꞌ yɔ́, tɔ̀ŋsə ghuu ghiŋ nsi maa shwenə tɨ́ vəŋ. 15Mə naysə nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa, nsɔꞌ njyə faŋ nyə ndɔ jia ntɨꞌ yɔ́, weꞌ shɔ̀ɔ njyə shɨ Sodom ghɔ shɨ Gomora maa shi məshia nsɔꞌsə ŋkə yiba.»
Faŋ Yeso nə nàysə tɨ́ vɨɨ ntɔŋ vi laa vɨɨ ndɔ kɔ ŋɨꞌ tɨ́ vəŋ buꞌ nu Nwi
(Mark 13.9-13; Lukas 12.11-12; 21.12-19)
16Yeso nə baa nàysə tɨ́ vɨɨ ntɔŋ vi laa, «Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa mə tɔŋ viŋ taa mbi sheꞌ yuu vɨ tɔŋ bisə-njɨɨ taa ŋwaa nyaasə bwəsə. Nɨniŋ, viŋ kɨ tɔfə yaa zɔsə, duꞌ nshi yaa vəbɔŋsə. 17Viŋ kɨ ndɨɨnə fɨ ghɔ vɨɨ taa mbi, buꞌ laa vəŋ ndɔ kɔ viŋ taa ghɔ vɨɨ məshia nsɔꞌ, baa sàŋ viŋ nə vəmfa taa ndɔꞌ Nwi vəŋ. 18Vɨ ndɔ gə nə viŋ vɨsɨ vəgoməna nə vəfwàŋ buꞌ mə. Nɨniŋ, viŋ ndɔ kɨ fɨꞌtə nu Nwi tɨ́ vəŋ, nə tɨ́ vɨɨ faŋ vəŋ kee ta kɨ̀ɨ nə Nwi me. 19Vɨ ndɔ kɨ jia viŋ, gə nə viŋ nɨniŋ, kɨ viŋ bɨŋ maa təgi faŋ viŋ taa gi me, tɨꞌnə me buꞌ nu faŋ viŋ taa gi me. Nwi ndɔ kɨ kɔ nu ŋkɨə faŋ viŋ taa gi tɨ́ viŋ sheꞌ maa yighee yɔ́. 20Nɨniŋ, ndɔ kee kɨ gisə viŋ me; ndɔ kɨ gisə Zwitə tɨta Nwi, Tii wiŋ, faŋ ŋkə lùu taa fwisə viŋ. 21Ndɔ luu maa yighee yɔ́, wə ndɔ kɨ fiŋ weenshu wi tɨ́ yiku, tɨɨ wee kɨ fiŋ ŋwiŋ wi nɨzi, vaŋ kɨ ndɔ jiatə vətɨɨ vəvəŋ nə vənshu vəvəŋ, yɨsə vɨɨ kɨ zwilə vəŋ. 22Vɨɨ vənshə ndɔ kɨ bee viŋ buꞌ mə. Luu nə, wə ntɨə faŋ ŋwə ndɔ jia fwi yi, zìꞌ maa vəndwə və vənu vɔ́, ndɔ kii məbwey vəlwaŋ.
23Vɨ ndɔ kɨ shoꞌ ghuu ghiŋ fɨ taa ntɨꞌ yimɔ́ꞌ, viŋ nyɨŋ gə shəŋ day. Mə naysə nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa viŋ kee ndɔ kia shɨ Isirayl, mètə ntɨꞌsə sənshə me, buu Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ bəŋ jwì me.
24Wuu məzwetə nu kee shɔ̀ɔ wuu mədeesə wi me. Buꞌ kee shɔ̀ɔ tii wi me. 25Ŋkə kùꞌnə tɨ́ wuu məzwetə nu laa ŋwə lùu yaa wuu mədeesə wi, baa kùꞌnə tɨ́ buꞌ, laa ŋwə lùu yaa tii wi. Vɨ nə tìi mə nə tɨɨ vəzwitə vəbwəvə, faŋ mə lùu tɨɨ fu tɨ́ viŋ nə. Nɨniŋ, vɨ nə taa tii viŋ vaŋ nə kə?»
Faŋ Yeso nə nàysə tɨ́ vɨɨ ntɔŋ vi laa vəŋ jia fwisə vəŋ
(Mark 8.34-35,38; Lukas 12.2-9)
26«Luu nə, kɨ viŋ kɨ fee vəŋ me. Kaꞌ fa kee dùꞌ taa shəŋ mfiŋsə, maa laa ŋkə ndɔ fuu ntee me. Kaꞌ fa kee ndènə maa vɨ ndɔ kɨɨ me. 27Nu ŋkɨə faŋ mə naysə tɨ́ viŋ taa mfiŋsə, viŋ kɨ naysə taa shɨshwi. Nu ŋkɨə faŋ mə naysə tɨ́ viŋ taa shuŋ, viŋ koꞌ tɨŋnə tɔ ŋii, buu kɨ fɨꞌtə. 28Kɨ viŋ kɨ fee vɨɨ mbɨə faŋ kaꞌ vəŋ zwìlə yiŋwaa yiŋ, kee kɨɨ zwi zwitə kiŋ me. Viŋ fee sheꞌ Nwi faŋ kaꞌ ŋwə zwì zwitə kiŋ nə ŋwaa wiŋ maa shəŋ vəŋku və nsisə vəbwəvə taa wi. 29Maa vɨ fìŋ vəndwaŋ vəbɔɔ maa vəfɨlaŋ tee. Luu nə, kaꞌ tuu ndwaŋ kəmuꞌ kee fìŋ nsi maa laa Nwi, Tii wiŋ, yibiŋ me. 30Gə fɨ maa viŋ, ŋwə say ŋkee nyuŋsə tɔ siŋ sənshə. 31Nɨniŋ, kɨ viŋ kɨ fee me; viŋ shɔ̀ɔ vəndwaŋ ŋkee jəə. 32Viŋ zɔ! Wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə bìŋ mə ntee vɨsɨ vɨɨ, buu mə ndɔ biŋ ŋwə nɨzi vɨsɨ Tii ŋwaa faŋ ŋwə lùu yizɔ. 33Gə fɨ maa wə ntɨə faŋ ŋwə twèy mə vɨsɨ vɨɨ, mə ndɔ twey ŋwə nɨzi vɨsɨ Tii ŋwaa faŋ ŋwə luu yizɔ.
34Kɨ viŋ bɨꞌtə laa mə nə jwì maa məkɔ məduꞌ-nyɔŋ shɨ nsi me. Mə nə kee jwì maa məkɔ məduꞌ-nyɔŋ me; mə nə jwì maa məkɔ ŋgaasə. 35Mə nə jwì maa məgaasə wə ghɔ tii wi, gàasə wee-wəzwi ghɔ nshu wi, gàasə wəzwi məndaa ghɔ nshu ndəə wi. 36Vɨɨ fɨ fu wə kiasə gù vɨɨ mbeenə vi. 37Wə ntɨə faŋ ŋwə kàw tii wi, tɨꞌnə me nshu wi, shɔ̀ɔ mə, kee kùꞌnə shee me. Wə faŋ ŋwə kàw ŋwiŋ wi wəndɔŋ, tɨꞌnə me wəzwi, shɔ̀ɔ mə, kee kùꞌnə shee me. 38Wə ntɨə faŋ ŋwə kee bìŋ maa məshaꞌ fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fi, kɨ beꞌsə mə (ŋkee maa shəŋ ŋɨꞌ) me, buu ŋwə kee kùꞌnə shee me. 39Wə ntɨə faŋ ŋwə kəə bweysə ŋwaa wi, ndɔ ndisə ŋwaa wi. Gə fɨ maa wə ntɨə faŋ ŋwə ndisə ŋwaa wi buꞌ mə, ŋwə ndɔ bweysə ŋwaa wi, zɨ̀ məbwey vəlwaŋ.»
Wə ntɨə faŋ ŋwə jìa vɨɨ ntɔŋ Yeso, jia luu nshɨ-tɔ Yeso
(Mark 9.41; Lukas 10.16; Jɔn 13.20)
40Wə ntɨə faŋ ŋwə jìa viŋ jəə, jìa luu mə nɨniŋ. Wə ntɨə faŋ ŋwə jìa mə jəə, jìa luu nshɨ-tɔ Nwi faŋ ŋwə nə tɔ̀ŋ mə nə. 41Wə faŋ ŋwə jìa nshiiŋii-sɔghɔ jəə, buꞌ laa lùu nshiiŋii-sɔghɔ, ndɔ zɨ vəkeynə və faꞌ və nshiiŋii-sɔghɔ. Wə ntɨə faŋ ŋwə jìa wuu loomə jəə, buꞌ laa lùu wə faŋ vənu vi luu vəloomə, ndɔ zɨ vəkeynə və faꞌ və wuu loomə. 42Kɨ luu wə kɔ ndaw muu məyoonə tɨ́ wə faŋ ŋwə kee lùu nu me, buu wə ghɔ́ ndɔ kii vəkeynə vi maa yinsəŋ.»
111Faŋ Yeso nə mètə maa məkɔ ntɨ yɔ́ tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki njɔsə-bɔɔ nə, ndɔ̀ fɨ yifi, gə̀ kɨ deesə nu Nwi taa ntɨꞌsə shɨ vəŋ.
Faŋ Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi, nə tɔ̀ŋ vɨɨ məzwetə nu ki tɨ́ Yeso
2Maa yighee yɔ́, Jɔn nə luu taa ŋii mfiŋ, zɔ vənu və Kristo faŋ ŋwə nəə yɨsə nə, tɔ̀ŋ vɨɨ məzwetə nu ki tɨ́ ŋwə. 3Vəŋ jwi bìtə tɨ́ Yeso laa, «A lùu wə ntɨə faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə laa ŋwə ndɔ jwi nə mu? Mu yia kɨꞌ wuu day?» 4Yeso bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ gə nàysə nu ŋkɨə faŋ viŋ zɔ̀, nə nu ŋkɨə faŋ viŋ yè, tɨ́ Jɔn, 5laa vɨɨ sɨ fɨsə yɨyenə; vɨɨ faŋ yiŋwaa yivəŋ kìlə, tɨtoꞌ; zatə bwə me fɨ maa vɨɨ; vɨɨ tuulə shiilə zɔnə; vəŋku vənsisə ywey; vɨ fɨꞌtə ntɔŋ yijəə Nwi tɨ́ vɨɨ ŋɨꞌ. 6Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwə kee tùŋ ghuu ki maa mə me.»
Faŋ Yeso nə twèlə nu Jɔn tɨ́ vɨɨ
7Vɨɨ ntɔŋ vɔ́ kɨ gə, Yeso tey kɨ gisə tɨ́ vɨɨ buꞌ Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi, gì laa lee, «Viŋ sii nə fuu gə̀ taa tɔɔ waꞌsə, gə̀ yè kə? Viŋ nə gə̀ maa məye yigiŋ faŋ fɨɨ nəꞌsə mu? 8Mu viŋ yaa fuu gə̀ kə? Viŋ yaa gə maa məye wə faŋ ŋwə mɔ̀ꞌ njwisə bwaŋnə mu? Maa vɨɨ faŋ vəŋ yaa kɨ mɔꞌ njwisə bwaŋnə lùu taa ndɔꞌ vəfwàŋ. 9Viŋ nə fuu gə̀ shɔ buꞌ kə? Viŋ nə gə̀ maa məye nshiiŋii-sɔghɔ mu? Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ laa, viŋ nə yè wə faŋ ŋwə shɔ̀ɔ nshiisə-ŋii sɔghɔ. 10Jɔn nə luu ŋkee wuu ntɔŋ Nwi ŋgwə faŋ vɨ nə nyɔ̀ꞌ buꞌ ŋwə taa ŋwaꞌlə Nwi laa, Nwi nə gi laa,
«Ye mɔɔ, mə ndɔ tɔŋ wuu ntɔŋ ŋwaa,
ŋwə jwi vɨsɨ fɨ ghɔ ghɔ, lootə jɨɨ tɨ́ ghɔ.» 11.10 Malaki 3.1.
11Mə naysə nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa, wə mɔ́ꞌ faŋ ŋwə kwàlə shɔ̀ɔ Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi, kee ta lùu shɔ taa ŋwaa vɨɨ faŋ bì wəzwi me. Luu nə, ŋkee wuu tɨtiꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ ndɔ ŋii taa nu yifwàŋ yizɔ, kwàlə shɔ̀ɔ ŋwə.
12Shu fɨ maa shi ŋkɨə faŋ Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi, nə fùu, jwi kɔ tɔ və-ndee, vɨ nywenə nu yifwàŋ yizɔ. Vɨɨ kəə bɨsə nu yifwàŋ yizɔ yɔ́ nə wutə. 13Nshiisə-ŋii sɔghɔ vənshə, baa nə ŋwaꞌlə ntɨsə Nwi nə nàysə vənu kɔ̀ŋ Jɔn. 14Viŋ kɨ luu kɨ kəə biŋ nu ŋkɨə faŋ mə gì, mə naysə tɨ́ viŋ laa ŋwə nə luu ŋkee Elias ŋgwə faŋ vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa ŋwə ndɔ baa jwi nə. 15Wə faŋ ŋwə kiì tuulə ghi zɔ, ŋwə zɔ!»
Faŋ vɨɨ nə shìasə Yeso ghɔ Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi
16«Sii kaꞌ mə fɨ̀ꞌnə ŋgwisə vɨɨ nyə̀ nə kə? Nu vəŋ lùu yaa ŋkə vaŋmbwaa faŋ vəŋ dùꞌ taa yiwiŋ, kɨ gisə tɨ́ vəliŋ vəvəŋ laa, 17«Yia nə tàw ndaw, viŋ kee bəŋ me. Yia yumə yiku, viŋ kee shɨŋsə me.» 18Lùu nɨniŋ buꞌ laa Jɔn nə jwì, kee zɨzɨ me, kee nù məluꞌ me, vɨ gi laa ŋwə kìi zwitə bwə. 19Gə fɨ maa Wuu yinsəŋ Nwi, ŋwə jwi kɨ zɨ, ndɔ nu, vɨ gi laa ŋwə luu waa-mfii-ndaa, baa lùu wuu mənu məluꞌ, baa nə laa ŋwə lùu wuumba vɨɨ məsa vətɔ nə vɨɨ məyɨ vənu vəbwəvə. Luu nə, vɨ ye yitɔfə Nwi fɨ maa faꞌ wi.»
Faŋ Yeso nə nàysə nsɔꞌ tɔ ntɨꞌsə səmɔ́ꞌ fɨ shɨ Galilii
20Yeso kɨ nii tey kɨ shə fɨ tɔ ntɨꞌsə səmɔ́ꞌ, buꞌ laa vəŋ nə kee kwìinə fwisə vəŋ me, faŋ ŋwə nə kɔlə yɨ̀sə ŋkee vənu vəkwalə sɨ vəŋ. Ŋwə nə gì laa lee, 21«Weybey, ntɨꞌ Korazin nə ntɨꞌ Betsayda, faŋ viŋ nə ye ŋkee vənu və shuu yɔŋvə nə. Vɨ nəə toꞌ yɨsə vənu vɔ́ shɨ Tayra, tɨꞌnə me shɨ Sidon, buu vɨɨ vɔ́ nə shùŋ njwisə ŋɨꞌ fɨshi, kùŋ vəbu tɔ vəŋ maa mədə laa vəŋ luŋ buꞌ vənu vəbwəvə vəŋ, kɨ kəə kwiinə nshinə vəŋ. 22Nɨniŋ, mə gi tɨ́ viŋ laa, nsɔꞌ yiŋ ndɔ weꞌ shɔ̀ɔ njyə Tayra ghɔ Sidon maa shi məshia nsɔꞌ ŋkə yiba. 23Gə fɨ maa ghɔ, ntɨꞌ Kapernaum, a nə bɨ̀ꞌtə laa vɨ ndɔ shaꞌsə ghɔ yizɔ lee? A ndɔ siꞌ gə̀ ŋkee maa shəŋ ŋɨꞌ faŋ vəŋku və nsisə vəbwəvə lùu shɔ nə. Vɨ nə yɨsə ŋkee vənu vəkwalə taa ntɨꞌ ghɔ. Vɨ nəə toꞌ yɨsə vənu vɔ́ shɨ Sodom, faŋ Nwi nə ndìsə buꞌ vənu vəbwəvə vəŋ fɨshi nə, buu vəŋ kɨ bii shɔ kɔ tɔ və-ndee. 24Nɨniŋ, mə gì tɨ́ viŋ laa nsɔꞌ yiŋ ndɔ weꞌ shɔ̀ɔ njyə shɨ Sodom maa shi məshia nsɔꞌ ŋkə yiba.»
Ntɔŋ yijəə Nwi lùu tɨ́ vɨɨ nshi
25Kɨ lùu sheꞌ maa yighee yɔ́, Yeso tey kɨ shɔꞌtə Nwi laa, «Mə kɨ bəŋsə ghɔ, tɨta Nwi, faŋ a sɔꞌ yizɔ ghɔ nsi, buꞌ laa a ndɨ̀ə ntɔŋ yijəə yə fɨ ghɔ vɨɨ tɔ ley nə vəŋkaŋ-sɨ, bee kii kɔ̀ tɨ́ vɨɨ nshi. 26Ɔŋ mɔɔ, Tɨta, lùu faŋ ŋkə nə bàw sɨ ghɔ.»
27Ŋwə nə baa gì laa lee, «Tii ŋwaa nùŋsə vənu vənshə ghɔ mə. Tuu wə kee kɨɨ nə Wee Nwi me, kɨɨ sheꞌ tɨta Nwi kɨ̀ɨ nə ŋwə. Gə fɨ maa tɨta Nwi, tuu wə kee kɨ̀ɨ nə ŋwə me, kɨɨ sheꞌ ŋwiŋ wi kɨ̀ɨ nə ŋwə, nə wə ntɨə faŋ Wee Nwi ghɔ́ kàw maa məbɨ tɨ́ ŋwə.»
Faŋ Yeso nə tìi vɨɨ ŋɨꞌ
28Yeso nə baa gì laa, «Viŋ jwi yɨ mə, viŋ vənshə, faŋ viŋ bwà fɨ maa vəfaꞌ faŋ mbə shɔ̀ɔ wutə kiŋ, tɨꞌnə me faŋ vəbiꞌ vədɨɨvə lùu tɔ viŋ, mə taa yɨsə viŋ shəŋ ŋwaa. 29Viŋ shaꞌ fəŋkɔꞌ fə kaalə nyàa faŋ maa viŋ, kɨ zwetə nu kaŋ, buꞌ laa mə lùu wuu bwaŋnə, ndɔ bwasə ŋwaa nsi fɨ taa fwi mə, buu fwi yiŋ duꞌ bwaŋnə. 30Fəŋkɔꞌ fə kaalə faŋ luu fəfɨɨsə; ntɨsə saŋ kee lùu səweꞌ me.»
12Faŋ vɨɨ məzwetə nu Yeso nə shwì say maa shi zwisə Nwi
1Nə luu maa yighee yɔ́, Yeso ghɔ vɨɨ məzwetə nu ki nə shɔ̀ɔ fɨ taa ndɨɨsə say mɔ́ꞌ maa shi zwisə Sabat. Jɨŋ za vɨɨ məzwetə nu Yeso, vəŋ tey kɨ bɨꞌtə fɨ maa say ghɔ́, kwə. 2Vɨɨ Farisii ye, gì tɨ́ Yeso laa, «Ye faŋ vɨɨ məzwetə nu kə yɨ nu faŋ ŋkə kee kùꞌnə maa məyɨ maa shi zwisə Nwi me.» 3Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Maa viŋ nə ta tìi fɨ taa ŋwaꞌlə Nwi nu ŋkɨə faŋ fwàŋ Deyvid nə yɨ̀ faŋ jɨŋ nə koo ŋwə ghɔ vɨ vɨɨ vi. 4Maa ŋwə nə ŋìi taa ŋii Nwi, zɨ̀ bee faŋ vɨ nə nùŋ shɔ vɨsɨ Nwi, faŋ ŋkə nə kee kùꞌnə laa ghɔ vɨ vɨɨ vi zɨ me, buꞌ faŋ nəə zɨ sheꞌ vɨɨ məfeꞌ Nwi.» 5Ŋwə nə baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Maa viŋ nə baa tìi fɨ taa ŋwaꞌlə ntɨsə Nwi, faŋ vɨɨ məfeꞌ Nwi yaa kɨ faꞌ faꞌ taa ŋii Nwi yikwalə maa shi Sabat, faŋ nuŋsə kɔlə lùu shɔ laa, kɨ vɨ faꞌ faꞌ maa shi kɔ́ me. Luu nə, nsɔꞌ kee lùu shɔ maa vəŋ me. 6Mə naysə tɨ́ viŋ laa viŋ yè wə feenə faŋ ŋwə kwàlə shɔ̀ɔ ŋii Nwi yɔ́. 7Viŋ nii toꞌ kɨɨ nə ŋiꞌ nu mɔ́ꞌ faŋ ŋkə lùu taa ŋwaꞌlə Nwi, buu viŋ nii kee kwàŋ vɨɨ mbɨə faŋ nsɔꞌ kee lùu maa vəŋ me, taa nsɔꞌ me. Shəŋ ŋwaꞌlə Nwi kɔ́ lùu laa, «Nwi kəə laa viŋ kee gəŋsə vɨɨ, shɔ̀ɔ faŋ viŋ feꞌ ŋwə.» 12.7 Hosia 6.6.8Nɨniŋ, gə fɨ maa Wuu yinsəŋ Nwi, ŋwə lùu tɨɨ shi Sabat.
Faŋ Yeso nə gaŋtə wə faŋ kwiŋ wi nə ku muꞌ
9Yeso ndɔ fɨ yifi, shɔ̀ɔ gə̀ taa ŋii Nwi. 10Wə mɔ́ꞌ nə luu shɔ taa ŋii Nwi yɔ́ faŋ kwiŋ wi nə ku muꞌ. Vəŋ bitə tɨ́ Yeso laa ŋkə kùꞌnə maa məshuꞌ za fɨ maa wə maa shi zwisə Nwi mu? Vəŋ nə bìtə nɨniŋ maa məshɔɔ fuŋ, kwaŋ ŋwə taa nsɔꞌ. 11Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Wə mɔ́ꞌ shɔ muꞌ taa ŋwaa viŋ faŋ ŋwə kìi bi yi yimuꞌ, nyə fiŋ taa yibɨɨ maa shi zwisə Nwi, ŋwə kee jia fùusə yimu? 12Maa wə shɔ̀ɔ bi ŋkee dɨdɨꞌ! Nɨniŋ, ŋkə bàw maa məyɨ nu jəə maa wə maa shi zwisə Nwi nɨzi.» 13Yeso kɨ nii gì tɨ́ wə ghɔ́ faŋ kwiŋ wi nə ku muꞌ nə laa, «Nesə kwiŋ wə!» Wə ghɔ́ nesə kwiŋ wi ghɔ́, ŋwə bwaŋnə yaa wuu mɔ́ꞌ. 14Vɨɨ Farisii vɔ́ fuu fu, kà yighaw tɔ ŋwə, faŋ vəŋ taa zwi ŋwə.
Faŋ vɨɨ vəyaŋ nə bèꞌsə Yeso, ŋwə shuꞌ vəza fɨ maa vəŋ
15Yeso zɔ nu kɔ́, ndɔ̀ fɨ yifi. Vɨɨ vəyaŋ beꞌsə ŋwə. Ŋwə shuꞌ vəza fɨ maa vəŋ vənshə, 16nàysə tɨ́ vəŋ nəŋay laa kɨ vəŋ naysə nu kɔ̀ŋ yi tɨ́ vɨɨ me. 17Nɨniŋ, ŋkə faynə maa nu faŋ nshiiŋii-sɔghɔ Aysaya nə gì, baa nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi. 18Ŋwə nə ŋwàꞌlə laa Nwi gì laa,
«Viŋ ye wuu faꞌ ŋwaa faŋ mə shòꞌ,
baa luu kàw. Ŋwə bàw too mə.
Mə taa kwaŋ Zwitə kaŋ maa ŋwə,
ŋwə kɨ fɨꞌtə nu ŋkɨə faŋ ŋkə lùu kəloomə
tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ kee kɨ̀ɨ nə nu kaŋ me.
19Ŋwə kee jwì kɨ tay ntaysə me,
tɨꞌnə me yɨyumə me.
Wə kee ndɔ zɔ gɨ yi fɨ jɨɨ me.
20Ŋwə kee ndɔ kɨ shia yiŋkəə faŋ nyə bɨ̀ꞌnə me,
tɨꞌnə me ndɨɨsə kuu laŋ faŋ ŋwə nɨndɨꞌ me,
gə ziꞌ maa yighee njyə faŋ ŋwə ndɔ yɨsə
nu loomə fuu ntee, ghɔ̀ꞌ nu bwə yighee muꞌ.
21Vɨɨ tətɔŋ fu ndɔ nuŋ fwisə vəŋ
maa yizii yi.» 12.21 Aysaya 42.1-4.
Faŋ Yeso nə fuusə zwitə bwə fɨ taa ŋwaa wuu sɨ fɨsə mɔ́ꞌ faŋ ŋwə nəə kee gɨgisə me
(Mark 3.22-30; Lukas 6.43-45; 11.14-23; 12.10)
22Yiŋkii kɨ shɔɔ, vɨ jwi nə wə tɨ́ Yeso faŋ zwitə bwə nə luu taa ŋwaa ŋwə, yɨsə laa ŋwə gu bɨbɨ, sɨ ghi fɨ nɨzi. Yeso shuꞌ wə ghɔ́, ŋwə gi, ndɔ yè vədɨꞌ. 23Nu kɔ́ ghɔꞌ vɨɨ vənshə. Vəŋ gi laa, «Wə ŋwə̀ kee lùu wee wee fwàŋ Deyvid ŋgwə faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə maa mətɔŋ tɨ́ nsiŋ nə yimu?» 24Vɨɨ Farisii zɔ, gì ŋkə-vəŋ laa, «Wə ŋwə̀ fuusə vəzwitə vəbwəvə nə wutə tɨɨ vəzwitə vəbwəvə.» 25Ŋwə kɨɨ nə nu ŋkɨə faŋ vəŋ nə bɨꞌtə nə, gì tɨ́ vəŋ laa, «Yifwàŋ tɨ̀ me yifwàŋ faŋ ŋgaasə lùu taa tey yi, ndɔ ndi. Vɨɨ shɨ mɔ́ꞌ, tɨꞌnə me ŋii yimɔ́ꞌ gàasə vəway vəbɔɔ, buu kaꞌ nyə kee tɨ̀ŋnə me. 26Nii toꞌ lùu laa tɨɨ vəzwitə vəbwəvə jɔŋ nshɨ-tɔ wi fɨ maa wə, buu ŋwə gàasə vəway vəbɔɔ, buu kaꞌ nu yifwàŋ ki baa tɨ̀ŋnə kɨkə? 27Mə nii toꞌ fuusə vəzwitə vəbwəvə maa wutə tɨɨ vəzwitə vəbwəvə, buu vaŋ viŋ sii fùusə vəzwitə vəbwəvə nə wutə ndə? Nɨniŋ, vaŋ viŋ ndɔ sɔꞌ nsɔꞌ yiŋ. 28Luu nə, mə kɨ luu fùusə vəzwitə vəbwəvə nə wutə Nwi, buu nu yifwàŋ Nwi zìꞌ taa ŋwaa viŋ.
29Nɨniŋ, nə kaꞌ wə ŋìi taa ŋii wuu wutə, shàw vətɔ və wuu wutə ghɔ́, maa laa ŋwə bɨ jìa wuu wutə ghɔ́, ka, buu shàw vətɔ vi mu? 30Wə faŋ ŋwə kee lùu fɨ jɨŋ mə me, lùu fɨ jɨŋ wuu mbeenə ŋwaa; wə faŋ ŋwə kee baytə vətɔ vaŋ me, sɨsaynə vətɔ vaŋ.
31Nɨniŋ, mə naysə tɨ́ viŋ laa Nwi ndènə vənu vəbwəvə vənshə faŋ vɨɨ yɨsə, baa nə nu faŋ vəŋ ndasə ŋwə shɔ. Luu nə, wə ndà Zwitə Ley Nwi, buu kaꞌ Nwi kee ndɔ ndenə nu kɔ́ me. 32Kɨ luu wə gi nu bwə tɔ Wuu yinsəŋ Nwi, buu Nwi taa ndenə nu kɔ́. Luu nə, wə kɨ luu gì nu bwə tɔ Zwitə Ley Nwi, buu kaꞌ Nwi kee ndènə nu kɔ́ maa ŋuꞌsə mbi sə̀ me, kee bee ndɔ ndenə maa ŋuꞌsə mbi nsɨə faŋ nsə ndɔ jwi nə me.
33Viŋ bìa tɨ jəə, buu vətaŋ vi ndɔ baw nɨzi. Luu nə, tɨ kɔ́ bɨ, buu vətaŋ vi baa luu bɨ. Maa vɨ yaa kɨ kɨɨ nə tɨ fɨ maa vətaŋ vi. 34Aŋ viŋ, vaŋ-zɔ-vəshay, sii kaꞌ viŋ gì nu jəə kɨkə, faŋ viŋ lùu vɨɨ bwənə. Lùu vənu mbɨə faŋ mbə yaa kɨ lwaŋ taa fwi wə, faŋ wə ghɔ́ gisə. 35Wuu jəə yaa kɨ jwi nə nu jəə, buꞌ faŋ vənu vəjəəvə lwàŋ taa fwi ŋwə. Gə fɨ maa wuu bwə, ŋwə yaa kɨ jwi nə nu bwə, buꞌ faŋ vənu vəbwəvə lwàŋ taa fwi ŋwə. 36Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ laa ndɔ luu maa shi nsɔꞌ, faŋ Nwi ndɔ shia nsɔꞌsə vɨɨ vənshə, vɨ ndɔ kɨ bitə tɨ́ vɨɨ kɔ̀ŋ yigisə ŋkɔmə yinshə faŋ vəŋ nə gì. 37Nwi ndɔ sɔꞌ ghɔ fɨ maa yigisə yə, ndì ghɔ yaa wuu loomə, tɨꞌnə me kwàŋ ghɔ taa nsɔꞌ fɨ maa yigisə yə faŋ a nə gì.»
Nu faŋ Yeso nə gi buꞌ shwenə nu Jona
(Matiu 16.1-4; Mark 8.11-12; Lukas 11.16,29-32)
38Yeso gi nɨniŋ, vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi vəmɔ́ꞌ ghɔ vɨ vɨɨ Farisii gi tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, yɨsə shwenə kəmɔ́ꞌ yia ye, tɨ́ kaꞌ yia kɨɨ laa a lùu wə ntɨə faŋ Nwi shoꞌ.» 39Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Vɨɨ bwənə nə ŋgwisə vɨɨ mətii vəki kəə sheꞌ shwenə. Luu nə, vɨ ndɔ kee də shwenə tɨ́ vəŋ me, tɨ̀ lɨꞌ sheꞌ shwenə nu nshiiŋii-sɔghɔ Jona me. 40Jona nə shì taa njyoꞌ su yikwalə vəshi vətia, vətuꞌ nə shɨshwi. Sheꞌ nɨniŋ, Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ shi ŋkee taa nsi vəshi vətia, vətuꞌ nə shɨshwi nɨzi. 41Maa shi məshia nsɔꞌ ŋkə yiba vɨɨ fɨ shɨ Ninevee ndɔ tɨŋnə yizɔ, mɔ̀ꞌ nsɔꞌ tɔ viŋ, viŋ vɨ ŋgwisə vɨɨ və̀, buꞌ laa vəŋ nə kwìinə fwisə vəŋ maa yighee njyə faŋ Jona nə fɨ̀ꞌtə nu Nwi tɨ́ vəŋ. Gə fɨ maa viŋ, viŋ yè wə faŋ ŋwə shɔ̀ɔ Jona, kee bee kwìinə fwi siŋ me. 42Sheꞌ nɨniŋ, fwàŋ wəzwi wì fɨ kwiŋ yikwii-təŋ faŋ ŋwə nə ndɔ̀ fɨ maa vəndwə və shɨ nsi, jwì maa məzɔ yitɔfə fwàŋ Solomon fɨshi nə, ndɔ tɨŋnə yizɔ nɨzi maa shi məshia nsɔꞌ, mɔ̀ꞌ nsɔꞌ tɔ viŋ, viŋ vɨ ŋgwisə vɨɨ və̀, kìasə nu kiŋ, viŋ ŋii nsɔꞌ, buꞌ laa viŋ yè wə faŋ ŋwə shɔ̀ɔ fwàŋ Solomon, kee bee zɨzɔnə ŋwə me.»
Faŋ zwitə bwə fùu fɨ taa ŋwaa wə, baa bə̀ŋ jwì ŋìi shɔ, buꞌ faŋ Zwitə Nwi kee lùu taa ŋwaa wə ghɔ́ me
43Zwitə bwə kɨ luu fùu fɨ taa ŋwaa wə, buu ŋkə gə kɨ shɔɔ fɨ maa shəŋ yɔŋ, toꞌ kəə shəŋ zutə dɨdu. 44Ŋkə kɨ nii gì laa, «Mə taa bəŋ gə taa ŋii mə, faŋ mə nə fùu fɨ fuŋ nə,» taa kɨ ziꞌ taa ŋii yɔ́, yè taa tey wi day, tɨ́ vɨ jiasə, nùŋsə vətɔ vənshə maa vəshəŋ vətɨŋnə vi. 45Nɨniŋ, ŋkə baa gə̀ ndì vəzwitə vəbwəvə vəmɔ́ꞌ faŋ mbə bɨ shɔ̀ɔ ŋkə ghee kwatia, ghɔ vɨ mbə jwi ŋìi shɔ, kɨ shi shɔ. Nu wə ghɔ́ fɨ yiba ndɔ kɨ nii bɨ shɔ̀ɔ ŋkə vɨsɨ. Luu sheꞌ faŋ ŋkə ndɔ gay maa ŋgwisə vɨɨ və̀ nɨzi.
Faŋ nshu Yeso ghɔ vaŋ-nshwi vi nəə kəə fə̀ŋ faꞌ Yeso
46Yeso nə kɨ bii gisə tɨ́ nwaa vɨɨ vɔ́, nshu wi ghɔ vaŋ-nshwi vi tɨŋnə fu, kɨ kəə gì tɨ́ ŋwə. 47Wə mɔ́ꞌ gi tɨ́ ŋwə laa, «Nshu wə ghɔ vaŋ-nshwi və lùu fu, kəə gì tɨ́ ghɔ.» 48Ŋwə bəŋsə tɨ́ wə ghɔ́ faŋ ŋwə gì nu kɔ́ tɨ́ ŋwə nə laa, «Nshu ŋwaa sii lùu ndə? Vaŋ-nshwi vaŋ lùu vəndə?» 49Ŋwə kɨ nii nèsə ghɔ ki tɔ vɨɨ məzwetə nu ki, gì laa, «Viŋ ye nshu ŋwaa ghɔ vaŋ-nshwi vaŋ nə. 50Wə ntɨə faŋ ŋwə yɨsə nu ŋkɨə faŋ Tii ŋwaa fɨ yizɔ kəə ŋkə, buu lùu weenshu ŋwaa wəndɔŋ, tɨꞌnə me wəzwi, tɨꞌnə me lùu nshu ŋwaa nɨzi.»
13Yigisə tii buꞌ wuu məmɔꞌ say ghinə
1Kɨ luu sheꞌ maa shi kɔ́, Yeso fuu fɨ taa ŋii, gə̀ yɨ maghia, gə̀ dùꞌ shɔ. 2Vɨɨ vəyaŋ jwi shə̀ŋtə yɨ ŋwə. Nɨniŋ, ŋwə ŋii taa bay, dùꞌ taa tey yi, nwaa vɨɨ vɔ́ tɨŋnə mbɔꞌ muu. 3Ŋwə gi vənu vəyaŋ tɨ́ vəŋ maa ghaŋ tii, gì laa lee, «Viŋ zɔ! Wuu məmɔꞌ say ghinə nə fuu gə̀ maa məmɔꞌ say ghinə. 4Faŋ ŋwə gə̀ kɨ mɔꞌ nɨniŋ, way mɔ́ꞌ fiŋkə jɨɨ, mənwə jwi shwə̀tə. 5Way mɔ́ꞌ fiŋkə taa nsi yighɔsə, faŋ shɔꞌ nə luu tey yi kətɨtiꞌ. Say ghɔ́ yasə fùu buꞌ laa shɔꞌ kɔ́ nə kee lùu kəŋii me. 6Luu nə, shɨshwi tɔŋ, twàŋ say ghɔ́, buꞌ laa ghay ghi nə kee ŋìi nsi me, say ghɔ́ yɔŋ. 7Say mɔ́ꞌ fiŋkə taa təndɨꞌ tə nyawsə, təndɨꞌ tə nyawsə ta, ndìŋ say ghɔ́, ŋə ku. 8Say mɔ́ꞌ fiŋkə taa nsi yijəə, sɔꞌ, mbuu yisay kii sɨ say waaghɨꞌ, ghɨ-mɔ́ꞌ muu-ntɔfə, ghɨ-mɔ́ꞌ muu-ntia.» 9Yeso kɨ mètə yigi yɔ́, gì laa wə ntɨə faŋ tuulə ghi lùu shɔ, ŋwə zɔ.
Ŋiꞌ yigisə tii Yeso
(Mark 4.10-12,25; Lukas 8.9-10,18; 10.23-24)
10Vɨɨ məzwetə nu Yeso shəŋtə jwì yɨ ŋwə, bìtə tɨ́ ŋwə laa, «Sii yɨ̀ kə a nə gisə tɨ́ vɨɨ vɔ́ maa ghaŋ tii?» 11Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Nwi kɔ ŋiꞌ nu yifwàŋ yizɔ tɨ́ viŋ laa viŋ kɨɨ, kee kɔ̀ tɨ́ vɨɨ mbii-wə me. 12Wə ntɨə faŋ ŋwə kìi, vɨ ndɔ kuꞌsə tɨ́ ŋwə, ŋwə baa kìi shɨshɔɔ. Wə ntɨə faŋ ŋwə kee yikii me, vɨ ndɔ fɨfi ŋkee tɨtiꞌ ŋgwə faŋ ŋwə kìi fɨ ghɔ ŋwə. 13Lùu nu ŋkɨə faŋ ŋkə yɨ̀sə buu mə gi tɨ́ vəŋ maa ghaŋ tii, buꞌ laa vəŋ yɨye, kee ye me, zɨzɔ, kee zɔ me. 14Nɨniŋ, nu mɔ́ꞌ faŋ nshiiŋii-sɔghɔ Aysaya nə gì, fàynə maa vəŋ. Ŋwə nə gì laa lee,
«Viŋ taa kɨ zɔ nə tuulə ghiŋ,
kee kɨɨ nə ŋiꞌ nu kɔ́ me,
kɨ yɨye, kee ye me,
15buꞌ laa fwisə ŋgwisə vɨɨ və̀ fɨ̀;
vəŋ zɔ nə tuulə vəŋ dɨdu, shitə sɨ vəŋ,
laa kɨ vəŋ ye nə sɨ vəŋ me,
kee zɔ̀ nu nə tuulə vəŋ me,
kee kɨ̀ɨ nə ŋiꞌ nu, kwìinə fwisə vəŋ,
tɨ́ kaꞌ mə bwèysə vəŋ me.» 13.15 Aysaya 6.9-10.
16Gə fɨ maa viŋ, mənɔŋ-bwaŋnə tɔ viŋ buꞌ sɨ ghiŋ, buꞌ faŋ sɨ ghiŋ yɨyenə. Mənɔŋ-bwaŋnə tɔ viŋ buꞌ tuulə ghiŋ, buꞌ faŋ tuulə ghiŋ zɨzɔnə. 17Viŋ zɔ! Mə gi ŋkee nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa nshiisə-ŋii sɔghɔ vəyaŋ ghɔ vɨ vɨɨ mbɨə faŋ vənu vəvəŋ nə luu vəloomə, nə kìi fwi maa məye nu ŋkɨə faŋ viŋ ye, kee ye me, baa kìi fwi maa məzɔ nu ŋkɨə faŋ viŋ zɔ, kee zɔ me.»
Faŋ Yeso nə twèlə ŋiꞌ yigisə tii buꞌ wuu məmɔꞌ say ghinə
18Yeso kɨ nii baa gì tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Viŋ zɔ ŋiꞌ yigisə tii yɔ́ buꞌ wuu məmɔꞌ say ghinə. 19Wə kɨ luu kɨ zɔ nu buꞌ nu yifwàŋ yizɔ, kee kɨ̀ɨ nə ŋiꞌ ki me, buu tɨɨ vəzwitə vəbwəvə taa jwi fi nu kɔ́ fɨ ghɔ ŋwə, faŋ vɨ nii mɔ̀ꞌ taa fwi ŋwə nə. Nu wə ghɔ́ lùu yaa ŋkə ŋgwisə say ghinə faŋ ŋə fìŋ jɨɨ nə. 20Gə fɨ maa ŋgwisə say ŋgɨə faŋ ŋə fìŋkə taa shɔꞌ yighɔsə nə, ŋə lùu yaa nu wə faŋ ŋwə zɔ̀ nu kɔ́, bìŋ titi nə məŋaytə. 21Luu nə, ghay ghi kee ŋìi taa fwi ŋwə me. Ŋwə lùu wə faŋ ŋwə yasə kwiinə. Bètə sheꞌ tɨtiꞌ nee, ŋɨꞌ ŋii maa ŋwə, tɨꞌnə me vɨ shoꞌ ghuu ghi, ŋwə kɨ nii nyɨ̀ŋ fɨ maa nu Nwi. 22Gə fɨ maa say faŋ vɨ mɔ̀ꞌ taa nyawsə nə, lùu yaa wə faŋ ŋwə zɔ̀ yigisə Nwi, luu nə, ywìitə sheꞌ vətɔ və shɨ nsi, vənu və ka bweꞌsə ŋwə nɨzi, kà nu Nwi kɔ́ fɨ taa fwi ŋwə, ŋkə ku, kee yə̀əsə ŋgwisə yi me. 23Say ŋgɨə faŋ ŋə fìŋkə taa nsi yijəə, lùu yaa wə ntɨə faŋ ŋwə zɔ̀ yigisə Nwi, kɨ̀ɨ nə ŋiꞌ ki. Ŋwə yəəsə ŋgwisə yi, yisay yimɔ́ꞌ kii say waaghɨꞌ, yimɔ́ꞌ muu-ntɔfə, yimɔ́ꞌ muu-ntia.»
Yigisə tii kɔ̀ŋ gay ŋwa fɨ taa yindɨɨ say
24Yeso baa fɨ̀ꞌtə yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ, gì laa, «Nu yifwàŋ yizɔ lùu yaa wə mɔ́ꞌ faŋ ŋwə nə gə̀ mɔꞌ say ghinə jəənə taa biisə ŋwə. 25Kɨ lùu shi mɔ́ꞌ vətuꞌ, faŋ vɨɨ nəə bɨbwey, wuu mbeenə wi jwi, mɔ̀ꞌ ŋɨꞌsə ŋwa taa yindɨɨ say ghɔ́, ndɔ̀ gə̀. 26Say ghɔ́ ta, tey kɨ bia, ŋwa ghɔ́ ta nɨzi. 27Vɨɨ faꞌ wə ghɔ́ jwi maa ŋwə, gì laa, «A nə sɔ̀ say jəənə taa biisə ghɔ́, ŋwa sii ndɔ̀ fɨ fə tey yi?» 28Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Wuu mbeenə ŋwaa yɨ̀ nu kɔ́.» Vɨɨ faꞌ vi bitə tɨ́ ŋwə laa, «A kəə laa yia gə shòꞌtə ŋwa ghɔ́ mu?» 29Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Bey, vɨ taa kɨ shoꞌtə ŋwa ghɔ́, shòꞌtə fɨ maa say nɨzi. 30Bàw viŋ meꞌtə say ghɔ́ kɨ ta nə ŋwa taa tey yi, zìꞌ maa yighee njyə faŋ ŋə taa yɔŋ. Ndɔ luu maa yighee yɔ́, mə gi tɨ́ vɨɨ məshia say ghɔ́ laa vəŋ gaasə ŋwa ghɔ́ fɨ maa say, kà təbɨŋ təbɨŋ, twàŋ, buu baytə say ghɔ́, kwàŋ taa yishia mə.»
Yigisə tii kɔ̀ŋ nu yifwàŋ fɨ yizɔ
(Mark 4.30-32; Lukas 13.18-21)
31Ŋwə baa kɨ fɨꞌtə yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ laa, «Nu yifwàŋ yizɔ lùu yaa ŋɨꞌ fulɨsɨgaa faŋ wə ndì, gə̀ mɔ̀ꞌ taa biisə ŋwə. 32Ŋɨꞌ fulɨsɨgaa luu ŋkee yighilə fɨ taa ŋwaa ŋɨꞌsə vətɔ. Luu nə, yighee njyə faŋ nyə tà, nyə kwalə shɔ̀ɔ vətɔ vəzɨvə vənshə fɨ taa biisə, gu ŋkee tɨ, tɨ́ kaꞌ mənwə fìanə təzi təvəŋ fuu yi.» 33Ŋwə baa kɨ fɨꞌtə yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ laa, «Nu yifwàŋ yizɔ lùu yaa fənsɨŋ, faŋ wəzwi mɔ́ꞌ nə ndì, wàsə taa vətɔ və bee-nə-mbwii vətia, mbə mwakə lwaŋkə.»
Ŋiꞌ yigisə tii Yeso
34Yeso nəə gisə tɨ́ nwaa vɨɨ vəyaŋ vɔ́ sheꞌ maa ghaŋ tii, kee gi tɨ́ vəŋ maa kwaŋ yigisə tii shɔ me. 35Nɨniŋ, ŋkə fàynə maa nu ŋkɨə faŋ nshiiŋii-sɔghɔ nə gì laa,
«Mə ndɔ ŋaꞌsə shuu ŋwaa, kɨ gisə yigisə tii,
gisə nə gɨ yishaꞌsə kɔ̀ŋ vənu mbɨə faŋ mbə nə ndènə
fɨ ghɔ vɨɨ shù fɨ maa vənzi və mbi.» 13.35 Sam 78.2.
Faŋ Yeso nə twèlə ŋiꞌ yigisə tii kɔ̀ŋ ŋwa fɨ taa yindɨɨ say
36Yiŋkii kɨ shɔɔ, Yeso meꞌtə nwaa vɨɨ vɔ́, vəŋ gə, buu ŋwə bəŋ gə shiŋii. Vɨɨ məzwetə nu ki jwi yɨ ŋwə, gì laa, «Naysə ŋiꞌ yigisə tii yì kɔ̀ŋ ŋwa taa yindɨɨ say tɨ́ yia.» 37Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə nə mɔ̀ꞌ say jəənə nə, lùu Wuu yinsəŋ Nwi. 38Yindɨɨ yɔ́ faŋ ŋwə mɔ̀ꞌ say ghɔ́ shɔ nə, lùu taa mbi. Say jəənə ghɔ́ lùu vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ ndɔ ŋii nu yifwàŋ yizɔ. Ŋwa ghɔ́ lùu vaŋ tɨɨ vəzwitə vəbwəvə. 39Wuu mbeenə ghɔ́ faŋ ŋwə nə mɔ̀ꞌ ŋwa ghɔ́ nə, luu tɨɨ vəzwitə vəbwəvə. Yighee njyə faŋ say ghɔ́ ndɔ ta yɔŋ nə, lùu yighee vəndwə və mbi. Vɨɨ məbaytə say ghɔ́ lùu nshiisə-ŋiisə Nwi. 40Sheꞌ faŋ vɨɨ faꞌ vɔ́ nə bàytə ŋwa twàŋ, vɨ ndɔ yɨsə maa vɨɨ bwənə maa shi vəndwə və mbi. 41Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ tɔŋ nshiisə-ŋiisə Nwi, vəŋ baytə vɨɨ vənshə fɨ shɨ ŋwə, faŋ vəŋ nə bwèꞌsə vɨɨ, nə vɨɨ mbɨə faŋ vənu vəvəŋ kee lùu vəloomə me, 42jwì nə vəŋ, mɔ̀ꞌ vəŋ taa shəŋ wi. Vəŋ kɨ gwia fɨ fuŋ, kwə gɨꞌ vəŋ. 43Ndɔ luu maa yighee yɔ́, vɨɨ mbɨə faŋ vənu vəvəŋ lùu vəloomə, zɨ nu yifwàŋ Tɨɨ vəŋ, kɨ bee yaa shɨshwi. - Wə faŋ tuulə ghi lùu shɔ maa məzɔ, ŋwə zɔ!»
Yigisə tii buꞌ ka faŋ vɨ ndɨ̀ə
44Yeso nə baa gì laa lee, «Nu yifwàŋ yizɔ lùu yaa ka yaŋ faŋ ŋwə nə luu maa shəŋ vəndɨə, ntaꞌ bii. Wə mɔ́ꞌ jwi ye, baa ndɨ̀ə, ndɔ̀ gə̀ nə məŋaytə, fìŋtə vətɔ vi vənshə, jwì ywàŋ shəŋ nsi kɔ́.
45Nu yifwàŋ yizɔ baa fɨ̀nə nu wuu məbeꞌlə yiwiŋ mɔ́ꞌ faŋ ŋwə kəə wey jəənə, 46kɨ ye mbuu yiwey yimuꞌ faŋ nyə bàw shɔ̀ɔ, shwaŋ wi luu ndɔŋ shɔ̀ɔ. Ŋwə ndɔ gə̀ fìŋtə vətɔ vi vənshə, jwì ywàŋ mbuu yiwey yɔ́ shɔ.»
Yigisə tii kɔ̀ŋ ghuu məkoo susə
47«Nu yifwàŋ yizɔ baa fɨ̀nə ghuu məkoo susə faŋ vɨ nə mɔ̀ꞌ taa mamuu, kòo taŋ susə shɔ nshə. 48Ŋə lwaŋ, vɨ fuusə, nùŋsə mbɔꞌ muu, tìi susə jəəsə, kwàŋ taa ŋkɔɔ, ndɔ̀ ndì səbwəsə, mèꞌ. 49Luu sheꞌ faŋ ŋkə ndɔ gay maa vəndwə və mbi; nshiisə-ŋiisə Nwi ndɔ fuu, tii vɨɨ bwənə fɨ taa ŋwaa vɨɨ mbɨə faŋ vənu vəvəŋ lùu vəloomə, 50mɔ̀ꞌ vəŋ taa shəŋ wi, vəŋ kɨ gwia fɨ fuŋ, kwə̀ gɨꞌ vəŋ.»
Nu wuu məkɨɨ nə nu yifwàŋ fɨ yizɔ
51Yeso metə yigisə tii yɔ́, kɨ nii bìtə tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Viŋ zɔ ŋiꞌ vənu vɔ́ vənshə mu?» Vəŋ bəŋsə tɨ́ ŋwə laa ɔŋ. 52Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Wuu məkɨɨ nə ŋwaꞌlə Nwi ŋgwə faŋ ŋwə zwètə nu yifwàŋ yizɔ, lùu yaa tɨɨ fu, faŋ ŋwə nùŋsə vətɔ vi vənshə taa ŋii ŋwə, tɨ́ kɨ kaꞌ ŋwə kɨ fuusə vətɔ vəfivə fɨ fuŋ ghɔ vəmwavə.»
Faŋ vɨ nə shìasə Yeso ntɨꞌ ŋwə
53Yeso kɨ mètə maa mətii yigisə tii yɔ́, ndɔ̀ fɨ yifi, 54kɨ ziꞌ ŋkee ntɨꞌ vəŋ shɨ vəŋ, dèesə nu Nwi tɨ́ vɨɨ taa ŋii Nwi. Shuu vɨɨ vɔ́ yɔŋ, vəŋ gi laa, «Wə ŋwə̀ sii ndì kəŋ yitɔfə ŋwə̀ fɨ fə, nə vənu vəkwalə mbɨə faŋ ŋwə yɨsə nee nə? 55Maa lùu wee kaməndaa wì nə. Maa yizii nshu wi lùu Meri. Vaŋ-nshwi vi vəndɔŋ luu Jeyms ghɔ Josef nə Saymon baa nə Judas, mu lee? 56Maa vaŋ-nshwi vi mbə vəki lùu taa ŋwaa nsiŋ. Ŋwə sii kìi kwii vənu və̀ fɨ fə?» 57Vəŋ gi nɨniŋ, fwi vəŋ shə maa ŋwə. Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Vɨ yaa kɨ shiasə nshiiŋii-sɔghɔ sheꞌ ntɨꞌ vəŋ, baa nə fu vəŋ, kee shiasə ŋwə shəŋ day me.» 58Nɨniŋ, ŋwə kee yɨ̀sə vənu vəkwalə yifi vəyaŋ me, buꞌ faŋ vɨɨ vɔ́ kee bìŋ ŋwə me.
14Faŋ fwàŋ Herod nə zwì Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi
(Mark 6.14-29; Lukas 3.19-20; 9.7-9)
1Kɨ luu sheꞌ maa yighee yɔ́, fwàŋ Herod zɔ kɔ̀ŋ vənu və Yeso, 2gi tɨ́ nshiisə-ŋii si laa, «Luu Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi nə, faŋ ŋwə ywèy fɨ shɨ yiku. Lùu nu ŋkɨə faŋ ŋkə yɨ̀ buu ŋwə kii wutə kɔ́ maa məfaꞌ vənu vəkwalə vɔ́.» 3Ŋwə nə gì nɨniŋ, buꞌ laa nshɨ-tɔ fwàŋ Herod nə jia Jɔn, kwàŋ taa ŋii mfiŋ, buꞌ nu Herodias, zu weenshu wi Filip. 4Fwàŋ Herod nə kwàŋ Jɔn taa ŋii mfiŋ buꞌ faŋ Jɔn nə gì tɨ́ ŋwə laa, ŋkə kee yikuꞌnə laa ŋwə kìi zu weenshu wi me. 5Fwàŋ Herod nəə kəə zwi Jɔn, luu nə, fèe vɨɨ, buꞌ laa vɨɨ nə bìŋ Jɔn laa lùu nshiiŋii-sɔghɔ. 6Luu nə, faŋ shi məbi Herod nə kùꞌnə, wee Herodias bəŋ bəŋ vɨsɨ vɨɨ, ŋkə baw too fwàŋ Herod. 7Nɨniŋ, ŋwə kɔꞌnə nə məlɨꞌtə maa məkɔ fa ŋkɨə faŋ wee-wəzwi ghɔ́ taa bitə fɨ ghɔ ŋwə. Ŋwə nə gì laa wee ghɔ́ kɔlə taa bitə kə, yi taa kɔ tɨ́ ŋwə. 8Wee ghɔ́ gi laa, «Kɔ tɔ Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi, shee taa nsi.» Ŋwə nə gì nɨniŋ, buꞌ laa nshu wi nə tɨ ŋwə nɨniŋ. 9Fwàŋ kìi məluŋ, luu nə, buꞌ ŋkɔꞌnə yi yɔ́, nə vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə luu yɨ ŋwə nə, ŋwə gi laa vɨ kɔ tɨ́ wee ghɔ́. 10Ŋwə tɔŋ laa vɨ gə shìa tɔ Jɔn fɨ taa ŋii mfiŋ. 11Nɨniŋ, vɨ shìa tɔ Jɔn, kwàŋ taa nsi, jwì kɔ̀ tɨ́ wee-wəzwi ghɔ́. Wee ghɔ́ gə kɔ̀ tɨ́ nshu wi. 12Vɨɨ məzwetə nu Jɔn kɨ nii gə̀ ndì ŋku ki, gə̀ təə, ndɔ̀ gə̀ nàysə tɨ́ Yeso.
Faŋ Yeso nə zə̀ vɨɨ ŋkaŋsə tee
(Mark 6.30-44; Lukas 9.10-17; Jɔn 6.1-13)
13Yeso zɔ nu kɔ́, ndɔ̀ ŋìi bay, tɔ̀ŋ muu, gə njɨɨ yi maa shəŋ vəndenə sheꞌ ghɔ vɨ vɨɨ vi. Vɨɨ vəyaŋ zɔ, fùu fɨ taa ntɨꞌsə vəŋ, beꞌsə ŋwə fɨ ghuu mbɔꞌ muu. 14Nɨniŋ, ŋwə kɨ fuu fɨ taa bay, yè nwaa vɨɨ vəyaŋ, kèe gəŋsə vəŋ, fùusə vəza fɨ maa vɨɨ vəza vəvəŋ. 15Kɨ lùu bwafu, vɨɨ məzwetə nu ki jwi yɨ ŋwə, gì laa, «Shəŋ kə̀ luu ŋkee taa tɔɔ waꞌsə, yighee baa shɔ̀ɔ nɨzi, bàw a yɨsə vɨɨ və̀ waꞌkə, gə̀ taa ntɨꞌsə, ywàŋ fazɨ vəŋ.» 16Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Vəŋ sii gə buꞌ kə? Bàw viŋ kɔ fazɨ tɨ́ vəŋ.» 17Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa fa kee lùu shɔ ghɔ vəŋ feenə me. Luu sheꞌ yighɨsə bee tee nə vaŋ-susə vəbɔɔ. 18Ŋwə gi laa, «Viŋ jwi nə mbə shee!» 19Vəŋ jwi kɔ̀ tɨ́ ŋwə. Ŋwə gi tɨ́ nwaa vɨɨ vɔ́ laa vəŋ duꞌ nsi fuu gay. Ŋwə kɨ nii ndì yighɨsə bee yɔ́ tee, nə vaŋ-susə vɔ́ vəbɔɔ, ndèynə yizɔ, bə̀ŋsə Nwi, bɨ̀ꞌtə bee kɔ́, kɔ̀ tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki, vəŋ kɔ tɨ́ vɨɨ vɔ́. 20Vɨɨ vɔ́ vənshə zɨ zwə̀kə. Vɨ kɨ nii bàytə vəbɨꞌ vəbee faŋ mbə nə gòꞌ, mbə lwaŋ taa ŋkɔɔsə njɔsə-bɔɔ. 21Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə zɨ nə, nə luu yaa vəndɔŋ ŋkaŋsə tee. Vɨ nə kee sày vəki ghɔ vɨ vaŋmbwaa me.
Faŋ Yeso nə tòꞌ fɨ fuu muu
22Yeso kɨ nii yɨ̀sə laa vɨɨ məzwetə nu ki ŋii taa bay, tɔ̀ŋ muu, gə vɨsɨ njɨɨ yi, ŋwə kɔ bwey-jəə tɨ́ vɨɨ vɔ́. 23Faŋ ŋwə nə kɔ̀ bwey-jəə tɨ́ vɨɨ vɔ́ nɨniŋ nə, kòꞌ fuu baŋ nɨnɔŋ maa məshɔꞌtə Nwi. Fu kɨ bwa ŋwə kɨ nii lùu yifi nɨnɔŋ, 24tɨ́ bay kɔ́ ndɔ fɨ mbɔꞌ muu, gə ntaŋ dɨdɨꞌ. Vəba və muu ghaysə vəŋ, buꞌ laa fɨɨ nəə fəŋ vəŋ. 25Kɨ lùu ntaw ŋkɨꞌ, Yeso jwi yɨ vəŋ, kɨ toꞌ luu fɨ fuu muu. 26Vɨɨ məzwetə nu ki ye ŋwə, yè faŋ ŋwə toꞌ fɨ fuu muu, vəŋ fee, gì laa luu ŋgɔlə wə, yumə fee. 27Yeso gi tɨ́ vəŋ yighee muꞌ laa, «Viŋ jia fwi, lùu mə! Kɨ viŋ baa fee me!» 28Pita bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, kɨ luu laa lùu ghɔ, a gi mə jwi yɨ ghɔ fuu muu.» 29Yeso gi laa ŋwə jwi. Pita fuu fɨ taa bay, tòꞌ fɨ fuu muu, gə yɨ Yeso. 30Luu nə, faŋ ŋwə nə toꞌ nɨniŋ, yè fɨɨ, fee, tey kɨ ŋii taa muu, yùmə gì laa, «Tɨta, bweysə mə!» 31Yeso nesə ghɔ ki yighee muꞌ, jia ŋwə, gì tɨ́ ŋwə laa, «A kee nùŋ fwi yə maa Nwi yimu? Sii yɨ̀ kə buu a fee?» 32Vəŋ kɨ nii ŋìi taa bay, fɨɨ kɔ́ bwa yighee muꞌ. 33Vɨɨ fɨ taa bay kɔ́ tuŋ vətɔ vəyəə vəvəŋ nsi vɨsɨ ŋwə, bə̀ŋsə ŋwə, gì laa, «A lùu wee Nwi ŋkee maa yinsəŋ!»
Faŋ Yeso nə gaŋtə vɨɨ vəza nsi Genesaret
34Nɨniŋ, vəŋ tɔ̀ŋ mamuu ghɔ́, fùu mbɔꞌ muu, zìꞌ nsi Genesaret. 35Vəndɔŋ fɨ shəŋ kɔ́ kɨɨ nə ŋwə, tɔ̀ŋ ntɔŋ taa ntɨꞌsə kwiŋ yɔ́ sənshə. Vɨ kɨ nii jwì nə vɨɨ vəza tɨ́ ŋwə vənshə, 36buꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə laa ŋwə biŋ vəŋ kɔŋ sheꞌ tɔ njwi yi yindiŋ. Ŋwə biŋ. Vɨɨ vənshə faŋ vəŋ nə kɔ̀ŋ, bwaŋnə.
15Nu faŋ Yeso nə gi buꞌ vətɔ faŋ mbə kwaŋ nu bwə maa vɨɨ
1Yiŋkii kɨ shɔ̀ɔ, vɨɨ Farisii nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi fɨ kwiŋ Jerusalem jwi yɨ Yeso, gì laa, 2«Sii yɨ̀ kə vɨɨ məzwetə nu kə shoꞌsə nuŋsə faŋ vɨɨ taa nə nùŋsə nə? Vəŋ kɨ biitə zɨ, vəŋ kee sɔ̀ ghɔ vəŋ me.» 3Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Gə fɨ maa viŋ, sii yɨ̀ kə viŋ shòꞌsə ntɨsə Nwi buꞌ nuŋsə yiŋ? 4Maa Nwi nə gì laa, «Kɨ fee nshu wə nə tii wə,» 15.4 Eksodɔs 20.12. baa nə laa, «Wə faŋ ŋwə ndà tii wi, tɨꞌnə me nshu wi, bàw vɨ zwi ŋwə, ŋwə ku.» 15.4 Eksodɔs 21.17.5Luu nə, viŋ gisə ŋkiŋ laa, kɨ luu wə gi tɨ́ tii wi, tɨꞌnə me tɨ́ nshu wi laa, «Vətɔ mbɨə faŋ mə nə kəə gàŋtə ghɔ shɔ nə, mbə gù vətɔ və məkɔ Nwi,» 6buu kaꞌ vɨ meꞌtə ŋwə, ŋwə kee baa bəŋsə tii wi nə nshu wi me. Nɨniŋ, viŋ shiasə ntɨsə Nwi buꞌ nuŋsə yiŋ. 7Viŋ lùu vɨɨ məboꞌ ŋwaa. Maa Aysaya nə naysə ŋkee nu yinsəŋ kɔ̀ŋ viŋ, faŋ Nwi nə kwàŋ shuu ŋwə. Ŋwə nə gì laa lee,
8«Vɨɨ shɨ və̀ bəŋsə mə sheꞌ fɨ shuu.
Fwisə vəŋ luu ŋkee ntaŋ fɨ maa mə.
9Nɨniŋ, vəŋ bəŋsə mə dayday.
Vənu mbɨə faŋ vəŋ deesə,
luu sheꞌ nuŋsə wə mənsaw.» 15.9 Aysaya 29.13.
10Yeso gi nɨniŋ, baa kɨ nii tìi nwaa vɨɨ vɔ́ faŋ vəŋ nə bàytə yifi, laa vəŋ shəŋtə jwì yɨ ŋwə. Vəŋ jwi, ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ nu, kɨ̀ɨ nə ŋiꞌ ki! 11Fa faŋ ŋkə ŋìi shuu wə kee yaa kɨ yɨsə ŋwə lùu wuu bwə me. Yɨ fa faŋ ŋkə fuu fɨ shuu wə, yɨ̀sə ŋwə luu wuu bwə.»
12Vɨɨ məzwetə nu ki jwi yɨ ŋwə, gì laa, «Maa a kɨɨ laa vɨɨ Farisii zɔ̀ yigisə yə, njyoꞌ vəŋ lia.» 13Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Vɨ ndɔ shoꞌtə vətɔ vənshə faŋ nə kee bìa Tii ŋwaa fɨ yizɔ me. 14Viŋ meꞌtə vəŋ nɨnɔŋ; vəŋ lùu yaa vɨɨ sɨ fɨsə faŋ vəŋ kəə də̀ jɨɨ tɨ́ vɨɨ sɨ fɨsə vəmɔ́ꞌ. Luu nə, wuu sɨ fɨsə kɨ luu də̀ jɨɨ tɨ́ wuu sɨ fɨsə, buu vəŋ vənshə taa fiŋkə taa yibɨɨ.»
15Pita gi tɨ́ ŋwə laa, «Naysə ŋiꞌ yigisə tii yɔ́ tɨ́ yia!» 16Ŋwə gi laa, «Viŋ kɨ bii kee ta kɨ̀ɨ nə nu yimu? 17Maa vətɔ vənshə faŋ mbə ŋii shuu wə, shɔɔ gə sheꞌ taa njyoꞌ ŋwə, shɔɔ fuu, ŋii taa ŋkwi. 18Luu nə, vətɔ mbɨə faŋ mbə fuu fɨ shuu wə, lùu yigisə yi. Yigisə wə ndɔ luu fɨ taa fwi ŋwə, yɨsə ŋwə luu wuu bwə. 19Lùu nɨniŋ buꞌ laa vənu vəbwəvə vənshə fuu fɨ taa fwi wə. Mbɨꞌtə yibwə nə nu məzwi wə, nə nu mətii vəki və vɨɨ, nə nu wəzwi sakə, nə nu vəndɔꞌ, nə nu məsɨɨ ba tɔ wə, nə nu məndasə Nwi; vənu vɔ́ vənshə fuu fɨ taa fwi wə, 20yɨsə laa ŋwə luu wuu bwə. - Gə fɨ maa nu məzɨ fazɨ, kee sɔ̀ ghɔ me, ŋkə kee yɨ̀sə wə lùu wuu bwə me.»
Faŋ Yeso nə gaŋtə wəzwi fɨ shɨ Kanahan nə vɨɨ vəza vəmɔ́ꞌ
21Yeso kɨ nii ndɔ̀ fɨ yifi, ndɔ̀ gə̀ zìꞌ kwiŋ məshɨ mə Tayra nə Sidon. 22Wəzwi Kanahan mɔ́ꞌ fɨ kwiŋ yɔ́ jwi kɨ yumə laa, «Kee gəŋ saŋ, tɨta, wee fwàŋ Deyvid! Zwitə bwə mɔ́ꞌ kɔ ŋɨꞌ tɨ́ ŋwiŋ ŋwaa wəzwi ŋkee dɨdɨꞌ.» 23Yeso kee bə̀ŋsə tuu nu tɨ́ ŋwə me. Vɨɨ məzwetə nu ki shəŋtə jwì yɨ ŋwə, bùꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə laa ŋwə gi wəzwi ghɔ́ gə, buꞌ laa ŋwə toꞌ yumə fɨ jɨŋ vəŋ. 24Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Tii ŋwaa nə tɔ̀ŋ mə sheꞌ tɨ́ bisə-njɨɨ fɨ ŋiꞌ ŋii Isirayl faŋ nsə ndì nə.» 25Wəzwi ghɔ́ jwi tùŋ vətɔ vəyəə vi nsi vɨsɨ ŋwə, gì laa, «Tɨta, gaŋtə mə!» 26Ŋwə bəŋsə tɨ́ wəzwi ghɔ́ laa, «Ŋkə kee bàw laa vɨ fi beenə vaŋmbwaa, mɔ̀ꞌ tɨ́ vaŋ-busə me.» 27Wəzwi ghɔ́ gi laa, «Ɔŋ, tɨta, lùu nɨniŋ. Luu nə, vaŋ-busə yaa kɨ zɨ vəbɨꞌ və bee faŋ mbə fìŋkə fɨ ghɔ vətɨɨ vəŋ.» 28Yeso zɔ nɨniŋ, bə̀ŋsə tɨ́ ŋwə laa, «A nùŋ fwi yə maa mə dɨdɨꞌ, yaa. Nu ŋkɨə faŋ a kəə, taa gay nɨniŋ.» Wee wəzwi ghɔ́ bwaŋnə sheꞌ maa yighee yɔ́.
Faŋ Yeso nə shùꞌ vɨɨ vəza vəyaŋ
29Yeso baa ndɔ̀ fɨ yifi, gə̀ zìꞌ mbɨɨ maghia Galilii, kòꞌ fuu baŋ, dùꞌ nsi yifi. 30Nwaa vɨɨ vəyaŋ jwi yɨ ŋwə nə vəndwey, nə vɨɨ faŋ way ŋwaa vəŋ nə ku muꞌ, nə vɨɨ sɨ fɨsə, nə vəbɨbɨ, nə vɨɨ vəza vəmɔ́ꞌ vəyaŋ, nùŋsə vəŋ nsi yɨ ghuu ŋwə, ŋwə shuꞌ vəza vəvəŋ. 31Shuu nwaa vɨɨ vɔ́ yɔŋ, faŋ vəŋ yè vəbɨbɨ nə gisə, nə vɨɨ faŋ way ŋwaa vəŋ nə ku muꞌ nə, bwaŋnə, vəndwey toꞌ, vɨɨ sɨ fɨsə yenə. Vəŋ bəŋsə yizii Nwi vɨɨ Isirayl.
Faŋ Yeso nə zə̀ vɨɨ ŋkaŋsə yishwe
32Yeso tii vɨɨ məzwetə nu ki, vəŋ shəŋtə jwi yɨ ŋwə. Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa gəŋsə koo yi maa nwaa vɨɨ vɔ́, buꞌ laa vəŋ tay yɨ yi, ndwə lùu vəshi vətia, fazɨ kee lùu shɔ ghɔ vəŋ me. Mə kee kàw mèꞌtə vəŋ gə, maa laa vəŋ zɨ̀ fa me, buꞌ jɨŋ taa zwilə vəŋ jɨɨ. 33Vɨɨ məzwetə nu ki gi tɨ́ ŋwə laa, «Nsiŋ sii taa ye bee fə, tɨ́ kaꞌ ŋkə kùꞌnə tɨ́ nwaa vɨɨ vəyaŋ və̀, vəŋ zɨ zwə̀kə, faŋ nsiŋ luu ŋkee taa tɔɔ waꞌsə nə.» 34Yeso bitə tɨ́ vəŋ laa, «Yighɨsə bee ghɔ viŋ yisəꞌ?» Vəŋ laa nyə lùu kwatia, nə vaŋ-susə vətɨtiꞌ. 35Ŋwə gi vɨɨ vɔ́ duꞌ nsi. 36Ŋwə kɨ nii ndì yighɨsə bee yɔ́ kwatia nə, nə vaŋ-susə vɔ́, shɔ̀ꞌtə Nwi, bɨ̀ꞌtə bee kɔ́, kɔ̀ tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki, vɨɨ məzwetə nu ki kɔ tɨ́ vɨɨ vɔ́. 37Vɨɨ vɔ́ vənshə zɨ zwə̀kə. Vəŋ baytə vəbɨꞌ vəbee mbɨə faŋ mbə nə gòꞌ. Mbə lwaŋ taa vənyəə kwatia. 38Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə zɨ̀ bee kɔ́ nə, nə luu vəndɔŋ ŋkaŋsə yishwe. Vɨ nə kee sày vaŋmbwaa nə vəki me. 39Yeso kɨ nii kɔ̀ bwey-jəə tɨ́ vɨɨ vɔ́, ndɔ̀ ŋìi taa bay, tɔŋ gə̀ kwiŋ Magadan.
16Faŋ Yeso nə twèy shwenə tɨ́ vɨɨ Farisii ghɔ vɨɨ Sadusii
(Matiu 12.38-39; Mark 8.11-13; Lukas 12.54-56)
1Vɨɨ Farisii ghɔ vɨ vɨɨ Sadusii jwi yɨ Yeso, mɔ̀ŋ ŋwə, gì laa ŋwə yɨ shwenə nu shuu yɔŋ mɔ́ꞌ faŋ ŋkə ndɔ̀ fɨ yizɔ, vəŋ ye. 2Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Yaa luu laynəfu, viŋ gì laa, fu ndɔ baw, fɔnə yizɔ lùu yibay. 3Kɨ lùu nshia-ndoo-mbisɨ viŋ gì laa, vədɨꞌ taa bɨ ndee, buꞌ laa yizɔ ley baa fəŋ. Viŋ kɔꞌ kɨɨ fɨ̀ꞌnə faŋ yizɔ duꞌ, kee kɨɨ fɨ̀ꞌnə faŋ shwenə yighee mbi dùꞌ me. 4Ŋgwisə vɨɨ bwənə, vɨɨ məmanə Nwi kəə yè shwenə. Luu nə, vɨ kee ndɔ də shwenə tɨ́ vəŋ me, tɨ̀ lɨꞌ sheꞌ shwenə nu Jona me.» Ŋwə nə gì nɨniŋ, mèꞌtə vəŋ, ndɔ̀ fɨ yɨ vəŋ.
Yigisə Yeso kɔ̀ŋ vɨɨ Farisii ghɔ vɨɨ Sadusii
5Yighee njyə faŋ vɨɨ məzwetə nu Yeso nə tɔ̀ŋ maghia, gə̀ njɨɨ yi nə, vəŋ nə ndènə fɨ ndì bee. 6Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ tɔfə, kɨ shiinə yiŋwaa yiŋ buꞌ fənsɨŋ fə məmwasə bee fə vɨɨ Farisii nə vɨɨ Sadusii!» 7Vəŋ kwaꞌtə yitɔ yivəŋ, gi sheꞌ vəŋ vəŋ laa, «Ŋwə gì nu kɔ́ buꞌ faŋ nsiŋ nii kee ndì bee yimu?» 8Yeso kɨɨ nə mbɨꞌtə vəŋ yɔ́, gì laa, «Viŋ sii kwàꞌtə tɔ kiŋ, buꞌ faŋ bee kee lùu ghɔ viŋ me buꞌ kə? Aŋ viŋ vɨɨ faŋ məbiŋ wiŋ lùu tɨtiꞌ! 9Viŋ bee nə kɨ bii kee ta tɔ̀fə yimu? Maa viŋ lùmə yighɨsə bee tee faŋ vɨɨ ŋkaŋsə tee nə zɨ nə, nə ŋkɔɔsə vəbɨꞌ və bee faŋ viŋ nə bàytə nə, 10baa lùmə yighɨsə bee yì kwatia nə, faŋ vɨɨ ŋkaŋsə yishwe nə zɨ nə, nə vənyəə vəbɨꞌ və bee faŋ viŋ nə bàytə nə, mu? 11Mə nii kee gì tɨ́ viŋ buꞌ fazɨ me. Sii yɨ̀ kə viŋ kee kɨ̀ɨ nə ŋiꞌ nu ŋkɨə faŋ mə nii gì laa viŋ shiinə ŋwaa wiŋ fɨ ghɔ fənsɨŋ fə məmwasə bee fə vɨɨ Farisii nə vɨɨ Sadusii nə me?» 12Ŋwə nə gì tɨ́ vəŋ nɨniŋ, vəŋ kɨ nii yikɨɨ laa ŋwə nii kee gì laa vɨ shiinə yiŋwaa fɨ ghɔ fənsɨŋ me, luu nə, laa vəŋ kɨ shiinə yiŋwaa vəŋ buꞌ nu ŋkɨə faŋ vɨɨ Farisii nə vɨɨ Sadusii yaa kɨ deesə nə.
Faŋ Pita nə biŋ laa Yeso luu Kristo, Wee Nwi
(Mark 8.27-30; Lukas 9.18-21; Jɔn 6.67-71)
13Yeso kɨ ziꞌ kwiŋ Sisaria Filipi, bìtə tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Vɨɨ sii gisə laa Wuu yinsəŋ Nwi lùu ndə?» 14Vəŋ gi laa, «Vɨɨ mɔ́ꞌ gisə laa a luu Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi. Vəmɔ́ꞌ laa a luu Elias, vəmɔ́ꞌ laa a luu Jeremaya, tɨꞌnə me wuu mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa nshiisə-ŋii sɔghɔ vəmwavə.» 15Ŋwə baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Gə fɨ maa viŋ, viŋ bɨꞌtə ŋkiŋ laa mə lùu ndə?» 16Saymon Pita gi laa, «A luu Kristo, baa luu Wee Nwi yinsəŋ.» 17Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Mənɔŋ-bwaŋnə tɔ ghɔ mɔɔ, Saymon, wee Jona, buꞌ laa nə kee twèlə mbɨꞌtə wə mənsaw twèlə nu kɔ́ tɨ́ ghɔ me, nə twèlə sheꞌ Tii ŋwaa faŋ ŋwə lùu yizɔ. 18Zɔ mɔɔ! Mə naysə tɨ́ ghɔ laa, yizii yə lùu Yighɔsə. Mə ndɔ fia ŋii Nwi fuu yighɔsə nyə̀. Kaꞌ wutə yiku kee ndɔ ghɔꞌ ŋii Nwi yɔ́ me. 19Mə taa kɔ ŋkwa nu yifwàŋ yizɔ tɨ́ ghɔ. Nu ŋkɨə faŋ a kà shɨ nsi, buu vɨ ndɔ ka ŋkə yizɔ nɨzi. Nu ŋkɨə faŋ a zetə shɨ nsi, buu vɨ ndɔ zetə yizɔ nɨzi.» 20Yeso nə gì nɨniŋ, kɨ nii lɨ̀ꞌtə tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, kɨ vəŋ naysə tɨ́ wə laa yi lùu Kristo me.
Faŋ Yeso nə nàysə nu ŋɨꞌ ki faŋ nyə ndɔ ŋii maa ŋwə nə
21Shù fɨ maa yighee yɔ́, Yeso tey kɨ naysə tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, nu ki lùu laa yi gə Jerusalem, yè ŋɨꞌ yiyaŋ fɨ ghɔ vəshɨꞌ, nə vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi, vəŋ zwi yi. Vəshi kɨ ziꞌ vətia, yi ywey fɨ shɨ yiku. 22Pita ndi ŋwə, ghɔ ŋwə suꞌtə, tey kɨ twey nu kɔ́ tɨ́ ŋwə nəŋay, gì laa, «Nwi taa gaŋtə ghɔ, tɨta! Kɨ nu kɔ́ gay maa ghɔ me!» 23Ŋwə kiasə ŋwaa wi, gì tɨ́ Pita laa, «Suꞌtə fɨ yiba jɨŋ mə, Satan, a kɔꞌsə mə taa mbwəə, buꞌ laa a kee bɨꞌtə nu Nwi me, a bɨꞌtə luu sheꞌ nu wə mənsaw.»
Wə faŋ ŋwə kəə beꞌsə Yeso, kɨ twey nu ŋwaa ki
(Mark 8.34–9.1; Lukas 9.23-27; Jɔn 12.25-26)
24Yeso kɨ nii gì tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Wə kəə kɨ beꞌsə mə, ŋwə twèy nu ŋwaa ki, bìŋ maa məshaꞌ fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fi, bèꞌsə mə. 25Wə ntɨə faŋ ŋwə kəə bweysə ŋwaa wi, ndɔ ndisə ŋwaa wi. Wə ntɨə faŋ ŋwə ndisə ŋwaa wi buꞌ nu kaŋ, ndɔ bweysə ŋwaa wi. 26Kɨ luu wə ndi mbi yinshə yaa njii, ndìsə məbwey wi, ŋkə taa gaŋtə ŋwə nə kə? Sii kaꞌ wə kɔ̀ kə maa məbaa kìi məbwey wi? 27Viŋ zɔ! Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ baa jwì nə yikwalə Tii wi, ghɔ vɨ nshiisə-ŋiisə Nwi. Ŋwə ndɔ bəŋsə nu ŋkɨə faŋ vɨɨ nə yɨ̀sə, tɨ́ vəŋ tɔ tɔ. 28Viŋ zɔ! Mə naysə ŋkee nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa vɨɨ lùu shɔ taa ŋwaa vɨɨ və̀ faŋ vəŋ dùꞌ feenə nə, faŋ vəŋ kee ndɔ ku me, buu ye Wuu yinsəŋ Nwi faŋ ŋwə jwi nə nu yifwàŋ fɨ yizɔ.»
17Faŋ ŋwaa Yeso nə kìasə, kɨ nɨndwaꞌlə
1Vəshi kɨ shɔɔ ntɔfə, Yeso ndi Pita nə Jeyms nə Jɔn, weenshu Jeyms, ghɔ vɨ vəŋ koꞌ fuu baŋ yidə yimɔ́ꞌ sheꞌ vəŋ vəŋ. 2Vəŋ ziꞌ yifi, ŋwaa Yeso kiasə fɨ yikəꞌ vəŋ, yikəꞌ yi bee yaa shɨshwi, njwisə si fu laa buu. 3Mose ghɔ Elias, faŋ lùu nshiisə-ŋii sɔghɔ fɨ ywaŋ-vɨsɨ nə, gwəkə fùu sɨ vəŋ, tɨ̀ŋnə yɨ Yeso, ghɔ vɨ vəŋ nə gisə. 4Pita gi tɨ́ Yeso laa, «Tɨta, ŋkə bàw laa yia lùu feenə nɨzi. Kɨ luu a biŋ, mə fianə təta tətia feenə, ŋgwɨɨ muꞌ nə ŋgwə Mose muꞌ, nə ŋgwə Elias muꞌ.» 5Faŋ ŋwə nəə kɨ bii gisə, mbɔꞌ yiley yimɔ́ꞌ jwi shìtə vəŋ, gɨ Nwi fuu fɨ taa mbɔꞌ yɔ́, gì laa, «Lùu ŋwiŋ ŋwaa nə, faŋ mə kàw. Ŋwə bàw shee nɨzi. Viŋ kɨ zɔnə ŋwə!» 6Vɨɨ məzwetə nu Yeso zɔ, gùkə tuŋ tuŋ, fee ŋkee dɨdɨꞌ. 7Yeso shəŋtə jwi yɨ vəŋ, kɔ̀ŋ vəŋ, gì laa, «Viŋ ndɔ yizɔ! Kɨ viŋ baa fee me!» 8Vəŋ ŋaꞌsə sɨ vəŋ, kee baa yè wə me, ye sheꞌ Yeso nɨnɔŋ wi.
9Vəŋ kɨ nii sìꞌ fɨ fuu baŋ yɔ́. Yeso gi tɨ́ vəŋ laa kɨ vəŋ naysə nu ŋkɨə faŋ vəŋ nii ye tɨ́ wə me, gə ziꞌ maa yighee njyə faŋ yi ndɔ ywey fɨ shɨ yiku. 10Vəŋ bitə tɨ́ ŋwə laa, «Sii yɨ̀ kə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi gi laa Elias ndɔ ghaa jwi ŋkəə, buu wuu məbweysə taa jwi?» 11Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Lùu nɨniŋ, Elias jwi ŋkəə, bɔ̀ŋsə vənu vənshə, mbə neꞌtə. 12Luu nə, mə naysə tɨ́ viŋ laa, Elias nə duꞌtə ŋwə jwi. Luu nə, vɨɨ nə kee kɨ̀ɨ nə ŋwə me, yɨ nu ŋkɨə faŋ vəŋ nə kàw maa ŋwə. Gə fɨ maa Wuu yinsəŋ Nwi, ŋwə ndɔ ye ŋɨꞌ fɨ ghɔ vəŋ sheꞌ nɨniŋ.» 13Vɨɨ məzwetə nu ki zɔ, kɨ̀ɨ laa ŋwə gì tɨ́ vəŋ buꞌ Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi.
Faŋ Yeso nə bwèysə weembwa faŋ ŋwə nəə zasə nə kəŋgu
14Vəŋ jwi zìꞌ yɨ nwaa vɨɨ mɔ́ꞌ faŋ vəŋ nə shə̀ŋtə shəŋ muꞌ. Wə mɔ́ꞌ jwi yɨ Yeso, jə̀ vətɔ vəyəə vi nsi vɨsɨ ŋwə, 15gì tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, kee gəŋsə ŋwiŋ ŋwaa faŋ ŋwə zasə nə kəŋgu, ye ŋɨꞌ ŋkee yiyaŋ. Ghee yaŋ ŋwə gu taa wi, tɨꞌnə me taa muu. 16Mə nə jwì nə ŋwə tɨ́ vɨɨ məzwetə nu kə, vəŋ kee kɨɨ shuꞌ ŋwə me.» 17Yeso gi laa, «Aŋ viŋ, ŋgwisə vɨɨ faŋ viŋ kee nùŋ fwi maa Nwi me. Nsiŋ sii taa shi tày kɨkə? Nsiŋ sii taa mwəsə ndəəkə? Viŋ jwi nə wee ghɔ́ shee!» 18Vɨ jwi nə wee ghɔ́ tɨ́ Yeso, ŋwə shə tɨ́ zwitə bwə kɔ́ faŋ ŋkə nə luu taa ŋwaa wee ghɔ́, ŋkə fuu fɨ maa ŋwə, wee ghɔ́ bwaŋnə. Shù fɨ maa yighee yɔ́, kəŋgu kee baa mɔꞌ ŋwə me. 19Vɨɨ məzwetə nu Yeso jwi yɨ ŋwə fɨ taa vəndenə, gì laa, «Sii nii yɨ̀ kə laa kaꞌ yia kee fùusə ŋkə me?» 20Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Luu buꞌ faŋ viŋ kee nùŋ fwi maa Nwi, wèꞌ shɔ me. Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, viŋ nii toꞌ nùŋ fwi maa Nwi sheꞌ tɨtiꞌ, sheꞌ yaa mfɨꞌ ŋɨꞌ fulɨsɨgaa, buu kaꞌ viŋ gì tɨ́ baŋ nyə̀ laa nyə muꞌnə gə̀ maa shəŋ kɨkee, buu nyə taa ndɔ yɨ nɨniŋ. Sheꞌ nɨniŋ, kaꞌ nu kee baa ghɔ̀ꞌ viŋ me. 21Gə fɨ maa zwitə bwə kɔ́, kaꞌ kəŋ zwitə kɔ́ kee fùu fɨ taa wə me, maa tɨ̀ lɨꞌ sheꞌ faŋ wə dùꞌ kɨ buꞌ ghɔ tɨ́ Nwi, baa baŋ fazɨ nɨzi me.»
Faŋ Yeso nə bèsə nu ŋɨꞌ ki faŋ nyə ndɔ ŋii maa ŋwə
22Vəŋ baa kɨ ziꞌ shɨ Galilii, vɨɨ məzwetə nu Yeso duꞌ sheꞌ yɨ Yeso, ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Vɨ ndɔ kɔ Wuu yinsəŋ Nwi taa ghɔ vɨɨ, 23vəŋ zwi ŋwə. Vəshi kɨ ziꞌ vətia, ŋwə ywey.» Vəŋ zɔ nɨniŋ, luŋ ŋkee dɨdɨꞌ.
Nu yiwa tee faŋ Yeso ghɔ Pita nə mɔ̀ꞌ
24Vəŋ kɨ ziꞌ ntɨꞌ Kapernaum, vɨɨ mbɨə faŋ vɨ yaa kɨ mɔꞌ ka tasə ŋii Nwi tɨ́ vəŋ, jwi ye Pita, gì tɨ́ ŋwə laa, «Tii wiŋ kee mɔ̀ꞌ tasə ghɔ́ yimu?» 25Pita gi laa ɔŋ, kɨ ziꞌ shuufɔ, Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «A sii bɨ̀ꞌtə laa kə? Vəfwàŋ fɨ mbi fi tasə fɨ ghɔ vəndə? Vəŋ fi fɨ ghɔ vaŋ binə mu, mu fɨ ghɔ vɨɨ dayday?» 26Ŋwə laa fɨ ghɔ vɨɨ dayday. Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Faŋ ŋkə lùu nɨniŋ, buu vaŋ vəŋ binə kee məmɔꞌ me, mu lee? 27Luu nə, ŋkə kee baw laa nsoo yɨ nu faŋ ŋkə taa bɨ tɨ́ vəŋ me. Nɨniŋ, bàw a gə taa muu, mɔ̀ꞌ tasə koꞌsə fɨ taa muu. Mfɔŋ su faŋ nyə koꞌ, a ŋaꞌsə shuu wi. A taa ye ka shuu nyə. A ndi, gə̀ kɔ̀ tɨ́ vəŋ shee, baa nə maa nshɨ-tɔ wə.»
18Faŋ Yeso nə tɨ̀ vɨɨ vi laa vəŋ kɨ bwasə yiŋwaa vəŋ nsi yaa vaŋmbwaa, kee kɨ kɔꞌsə vɨɨ me
(Mark 9.33-37,42-48; Lukas 9.46-48; 17.1-2)
1Nə luu sheꞌ maa yighee yɔ́, vɨɨ məzwetə nu Yeso jwi yɨ ŋwə, gì laa, «Lùu ndə luu wuu kwalə taa yifwàŋ fɨ yizɔ?» 2Yeso tii weembwa wuubwa, tə̀ ŋwə nɨntəŋ ŋwaa vəŋ, 3gì laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə ŋkee nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa, viŋ kɨ luu kee kwìinə fwi siŋ, gù yaa vaŋmbwaa me, buu kaꞌ viŋ kee ndɔ ŋii nu yifwàŋ yizɔ me. 4Wə ntɨə faŋ ŋwə sùꞌsə ŋwaa wi nsi yaa wee ŋwə̀, ndɔ luu wuu kwalə taa yifwàŋ yizɔ.
5Wə ntɨə faŋ ŋwə ndì wee yaa wee ŋwə̀, kɨ gaŋtə maa yizii nyaa, buu ŋwə gaŋtə luu mə.
6Wə ntɨə faŋ ŋwə yɨsə wə muꞌ fɨ taa ŋwaa vaŋ vətɨtiꞌ və̀ faŋ vəŋ nùŋ fwi vəŋ maa mə, laa ŋwə ndi jɨɨ, buu nii bàw laa vɨ ka yiti bee me wə ghɔ́, mɔ̀ꞌ ŋwə taa mamuu məgəmə.
7Ndwaŋ tɔ mbi buꞌ məkɔꞌsə məyɨ nu bwə. Ŋkə lùu taa ŋkɨɨ Nwi laa məmɔŋ maa məyɨ nu bwə jwi. Luu nə, ndwaŋ tɔ wə ntɨə faŋ ŋwə jwì nə məmɔŋ ghɔ́ tɨ́ vɨɨ. 8Kɨ luu kwiŋ wə, tɨꞌnə me ghuu kə, yɨsə laa a yɨ nu bwə, bàw a shia, mèꞌ fɨ maa ghɔ! Bàw laa a ŋii məbwey vəlwaŋ yaa ndwey, fɨ ghɔ a kii kwiŋ bɔɔ nə fəŋ bɔɔ, vɨ mɔꞌ ghɔ taa wi faŋ ŋwə kee yaa kɨ ndɨɨnə me. 9Kɨ luu yisɨ yə yɨsə laa a yɨ nu bwə, bàw a shoꞌ, mèꞌ fɨ maa ghɔ. Bàw a ŋii məbwey vəlwaŋ sheꞌ nə yisɨ yimuꞌ, fɨ ghɔ a kii sɨ bɔɔ, vɨ mɔꞌ ghɔ taa shəŋ vəŋku və nsisə vəbwəvə taa wi.
10Viŋ kɨ ndɨɨnə laa kɨ viŋ shia fɨ maa vaŋ vəbwavə və̀ me. Mə naysə tɨ́ viŋ laa nshiisə-ŋiisə Nwi nsɨə faŋ nsə shiŋnə vaŋ vɔ́, lùu yizɔ, ye yikəꞌ Tii ŋwaa faŋ ŋwə lùu yizɔ nə. 11Maa Wuu yinsəŋ Nwi yaa jwi maa məbweysə vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə ndì nə.»
Yigisə tii buꞌ bi faŋ nyə nə ndì
12Yeso nə baa gì laa lee, «Viŋ bɨꞌtə ŋkiŋ laa kə? Kɨ luu wə mɔ́ꞌ kii bisə waaghɨꞌ, njyə yimuꞌ ndi, ŋwə kee mèꞌtə nsə njɔsə-buumuꞌ muu-buumuꞌ taa tɔɔ, gə̀ kə̀ə njyə yimuꞌ yimu? 13Mə naysə ŋkee nu tɨ́ viŋ laa, ŋwə taa kɨ luu ye bi yinjii, buu ŋwə taa ŋaytə maa nyə, shɔ̀ɔ maa nsə njɔsə-buumuꞌ muu-buumuꞌ, nsɨə faŋ nsə nə kee yindi nə me. 14Nu Tii wiŋ fɨ yizɔ luu sheꞌ nɨndɨŋ; ŋwə kee kàw laa tuu wə muꞌ fɨ taa ŋwaa vaŋ vətɨtiꞌ və̀ ndi me.»
Ŋkə bàw maa mətɨsə wə faŋ ŋwə gù nu, baa nə maa məfaynə shuu, shɔꞌtə Nwi
15«Kɨ luu weenshu wə gu nu, a gə yè ŋwə, gì tɨ́ ŋwə, sheꞌ viŋ ŋwə vəbɔɔ. Ŋwə kɨ luu zɔ̀ yigisə yə, buu a bwèysə weenshu wə ghɔ́. 16Ŋwə kee zɔ me, a tìi wə muꞌ, tɨꞌnə me vɨɨ vəbɔɔ, viŋ vɨ vəŋ gə yè ŋwə, tɨ́ kaꞌ nsɔꞌ yɔ́ taa mè vɨsɨ vɨɨ vəbɔɔ, tɨꞌnə me vətia, faŋ vəŋ kɨ̀ɨ nə nu kɔ́ nə. 17Kɨ luu ŋwə twey maa məzɔ yigisə vəŋ, a nàysə tɨ́ məshəŋtə vɨɨ Nwi. Ŋwə taa kɨ luu twey yigisə vəŋ nɨzi, buu a ndi ŋwə yaa wuu məmanə Nwi, tɨꞌnə me wuu məsa vətɔ.
18Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, «Nu ŋkɨə faŋ viŋ ka shɨ nsi, buu vɨ ndɔ ka ŋkə yizɔ nɨzi. Nu ŋkɨə faŋ viŋ zetə shɨ nsi, buu vɨ ndɔ zetə yizɔ nɨzi.» 19Mə baa naysə ŋkee nu tɨ́ viŋ laa, vɨɨ vəbɔɔ fɨ taa ŋwaa viŋ kɨ luu faynə yigisə vəŋ nsi feenə maa məbuꞌ ghɔ tɨ́ Nwi buꞌ nu mɔ́ꞌ, buu Tii ŋwaa fɨ yizɔ taa yɨsə nu kɔ́ tɨ́ vəŋ. 20Lùu nɨniŋ buꞌ laa shəŋ tɨ̀ me shəŋ faŋ vɨɨ dùꞌ shɔ vəbɔɔ, tɨꞌnə me vətia, maa yizii nyaa, buu mə taa luu taa ŋwaa vəŋ.»
Bàw nsiŋ kɨ ndenə yibɨsə vaŋ-nshwi vaŋ-nsiŋ
21Yiŋkii kɨ shɔɔ, Pita jwi yɨ Yeso, bìtə tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, mə kəə bitə nu tɨ́ ghɔ. Weenshu ŋwaa kɨ luu gù vənu maa mə, mə ndenə ghee səꞌ? Mə nə ndenə nu bwə ki ghee kwatia, ŋkə kuꞌnə mu?» 22Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Mə gì tɨ́ ghɔ laa, a ndènə ghee kwatia, ŋkə kee kuꞌnə me. Bàw a ndenə ghee muu-ŋkwatia vəshəŋ kwatia.»
23«Nu yifwàŋ yizɔ lùu yaa nu fwàŋ mɔ́ꞌ faŋ ŋwə nəə kəə kɔɔ vɨɨ faꞌ vi. 24Faŋ ŋwə nə tey, vɨ jwi nə wə mɔ́ꞌ tɨ́ ŋwə faŋ yikɔɔ yi nə luu ghɔ wə ghɔ́ vəma-melə-ghuu yighuŋ. 25Luu nə, ka nə kee lùu ghɔ wə ghɔ́ maa məndɔꞌ me. Nɨniŋ, tɨɨ faꞌ wi gi laa vɨ fiŋ wə ghɔ́ nə zu wi nə vaŋ vi vənshə nə vətɔ vi, ndɔ̀ꞌ yikɔɔ yɔ́ shɔ. 26Wuu faꞌ ghɔ́ tuŋ vətɔ vəyəə vi nsi, bùꞌ ghɔ tɨ́ tɨɨ faꞌ wi, gì laa, «Jia fwi yə, meꞌtə mə, mə taa ndɔꞌ yinshə.» 27Tɨɨ faꞌ ghɔ́ kee gəŋ si, mèꞌtə ŋwə, ŋwə gə, baa mèꞌtə yikɔɔ yi yɔ́ yinshə. 28Wuu faꞌ ghɔ́ kɨ fuu fu, ye liŋ wi mɔ́ꞌ faŋ yikɔɔ yi lùu ghɔ ŋwə ŋkaŋsə yighuŋ, jia liŋ wi ghɔ́, fìitə ndoo-too ki, gì laa, «Ndɔꞌ yikɔɔ nyaa!» 29Liŋ wi ghɔ́ baa luu tuŋ vətɔ vəyəə vi nsi, bùꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə, gì laa, «Jia fwi yə, meꞌtə mə, mə taa ndɔꞌ ghɔ.» 30Ŋwə kee biŋ me, gə̀ kwàŋ ŋwə taa ŋii mfiŋ, laa ŋwə kɨ shi shɔ, zìꞌ maa yighee njyə faŋ ŋwə ndɔ ndɔꞌ yikɔɔ yɔ́. 31Vaŋ-nshwi vi vɨɨ faꞌ vəmɔ́ꞌ ye nu ŋkɨə faŋ ŋkə gày, vəŋ luŋ dɨdɨꞌ, ndɔ̀ gə̀ nàysə tɨ́ tɨɨ faꞌ vəŋ. 32Tɨɨ faꞌ ghɔ́ tii wə ghɔ́, gì tɨ́ ŋwə laa, «A luu ŋkee wuu faꞌ bwə. Mə nə kèy ghɔ nə yikɔɔ yì yinshə, faŋ nyə luu ŋkee yiyaŋ nə, buꞌ faŋ a nə bùꞌ ghɔ shee. 33Maa ŋkə nii bàw laa a gaŋtə weenshu wə wuu faꞌ nɨzi, faŋ mə nə gàŋtə ghɔ nə.» 34Too tɨɨ faꞌ ghɔ́ bɨ. Ŋwə kɔ wə ghɔ́ tɨ́ vɨɨ ŋii mfiŋ, laa ŋwə duꞌ ghɔ vɨ vəŋ, zìꞌ maa yighee njyə faŋ ŋwə taa ndɔꞌ yikɔɔ yi yɔ́ yinshə. 35Luu sheꞌ faŋ Tii ŋwaa fɨ yizɔ ndɔ yɨ maa viŋ nɨzi, faŋ viŋ kee ndènə yibɨsə vaŋ-nshwi viŋ fɨ taa fwisə viŋ me.»
19Nu məgaasə məndaa
1Yeso kɨ metə yigi yɔ́, ndɔ̀ fɨ shɨ Galilii, tɔŋ gə kwiŋ Judia njɨɨ muu mə Jordan. 2Vɨɨ vəyaŋ beꞌsə ŋwə, ŋwə shuꞌ vəza fɨ maa vəŋ.
3Vɨɨ Farisii jwi yɨ ŋwə, mɔ̀ŋ ŋwə nə yigi, gì laa, «Ŋkə kùꞌnə tɨ́ wə maa məjɔŋ zu wi buꞌ ntɔ nu tɨ̀ me ntɔ nu mu?» 4Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Maa viŋ nə ta tìi fɨ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, Mbɔŋ nə bɔ̀ŋ vɨɨ luu wəndɔŋ nə wəzwi shù fɨ maa vənzi və mbi, 19.4 Jenesis 1.27.5gì laa, «Lùu ŋiꞌ nu ŋkɨə faŋ wə ndɔ meꞌtə tii wi nə nshu wi, fàynə ghɔ zu wi, vəŋ vəbɔɔ gu fa kəmuꞌ.» 19.5 Jenesis 2.24.6Nɨniŋ, vəŋ kee baa lùu vɨɨ vəbɔɔ me; vəŋ kɨ nii lùu fa kəmuꞌ. Faŋ Nwi nə fàynə vəŋ nɨniŋ nə, kɨ wə baa gaasə vəŋ me!» 7Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa, «Maa Mose nə nùŋsə laa wə kɔ ŋwaꞌlə məgaasə məndaa tɨ́ zu wi, buu fuusə ŋwə.» 19.7 Diteronimi 24.1.8Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Mose nə bìŋ nu məfuusə vəki viŋ tɨ́ viŋ buꞌ laa fwi siŋ fɨ̀ dɨdɨꞌ. Luu nə, ŋkə nə kee lùu nɨniŋ fɨ maa vənzi me. 9Mə naysə tɨ́ viŋ laa, wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə fùusə zu wi faŋ kee lùu wəzwi faŋ ŋwə gə vəsakə me, ndàa wəzwi day, buu ŋwə shòꞌsə məkee mə məndaa.» 10Vɨɨ məzwetə nu ki gi tɨ́ ŋwə laa, «Faŋ nu wə, ghɔ zu wi lùu nee, buu ŋkə kee bàw laa wə ndaa wəzwi me.» 11Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Kaꞌ vɨɨ vənshə kee zɔ̀ ŋiꞌ nu ŋkɨə faŋ mə gì nə me, taa zɔ sheꞌ vɨɨ mbɨə faŋ Nwi kɔ̀ tɨ́ vəŋ. 12Nu kɔ́ lùu laa, vɨɨ mɔ́ꞌ shɔ faŋ yituu yivəŋ nə kukə̀ shù fɨ maa yighee məbi. Vəmɔ́ꞌ shɔ faŋ yɨ̀sə vɨɨ. Vəmɔ́ꞌ shɔ faŋ vəŋ gù nɨniŋ buꞌ nu yifwàŋ fɨ yizɔ. Wə faŋ kaꞌ ŋwə zɔ̀ nu kɔ́, bàw ŋwə zɔ!»
Faŋ Yeso nə tu mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vaŋmbwaa
(Mark 10.13-16; Lukas 18.15-17)
13Yiŋkii kɨ shɔ̀ɔ, vɨ jwi nə vaŋmbwaa tɨ́ Yeso laa ŋwə mɔꞌ ghɔ ghi tɔ vəŋ, shɔ̀ꞌtə Nwi tɔ vəŋ. Vɨɨ məzwetə nu ki shə tɨ́ vɨɨ vɔ́. 14Yeso gi laa, «Viŋ meꞌtə vaŋmbwaa jwi yɨ mə. Kɨ viŋ fəŋ vəŋ me, fɔnə nu yifwàŋ yizɔ lùu tɨ́ kəŋ vɨɨ vɔ́.» 15Ŋwə gi nɨniŋ, mɔ̀ꞌ ghɔ tɔ vaŋ vɔ́, kɨ nii ndɔ̀ fɨ yifi, gə̀ nə ŋwaa ŋgwinə.
Nu zawə faŋ nə luu wuu ka
(Mark 10.17-27; Lukas 18.18-27)
16Nə luu maa yighee yɔ́, wə mɔ́ꞌ jwi yɨ Yeso, gì tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, mə taa yɨ kəŋ nu jəə ŋgɨə, buu ndɔ zɨ məbwey vəlwaŋ?» 17Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «A sii bìtə kɔ̀ŋ nu jəə shee buꞌ kə? Wuu jəə luu sheꞌ Nwi. A kəə zɨ məbwey vəlwaŋ, a jia ntɨsə Nwi.» 18Wə ghɔ́ bitə tɨ́ ŋwə laa ntɨsə nsɨə? Yeso gi laa, «Kɨ zwi wə me! Kɨ tii wəzwi me! Kɨ shaw me! Kɨ sɨɨ ba tɔ wə me! 19Kɨ zɔnə tii wə nə nshu wə! Kaw weenshu wə yaa nshɨ-tɔ wə!» 19.19 Eksodɔs 20.12-16.20Zawə ghɔ́ gi tɨ́ ŋwə laa, «Mə nə nùŋsə vənu vɔ́ vənshə, goꞌ kə?» 21Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «A kəə laa a baw mètə, a gə fìŋtə vətɔ və, gàa ka ghɔ́ tɨ́ vɨɨ ŋɨꞌ, buu vəkeynə və taa luu yizɔ. A yɨ̀ nɨniŋ, a kɨ nii jwì bèꞌsə mə.» 22Wə ghɔ́ zɔ yigi yɔ́, gə̀ nə məluŋ, buꞌ laa vətɔ vi nə yàŋ dɨdɨꞌ.
23Yeso baa kɨ nii gì tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa, ŋkə ndɔ luu kəweꞌ tɨ́ tɨɨ ka maa məŋii nu yifwàŋ yizɔ,» 24baa nə laa, «Ŋkə lùu kəyaysə tɨ́ nyaa yikwalə maa məshɔɔ fɨ maa ŋɔŋ tasə, fɨ ghɔ tɨɨ ka maa məŋii taa yifwàŋ Nwi.» 25Vɨɨ məzwetə nu ki zɔ nu kɔ́, nyuꞌsə bwi fɨ maa vəŋ, vəŋ gi laa, «Sii kaꞌ bwèy ndə?» 26Yeso ndeynə vəŋ, gì tɨ́ vəŋ laa, «Lùu nu faŋ ŋkə ghɔ̀ꞌ vɨɨ vənshə. Luu nə, kaꞌ nu kee ghɔ̀ꞌ Nwi me.»
Yeso ndɔ yɨsə nu jəə maa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ mèꞌtə vətɔ vəvəŋ buꞌ ŋwə
(Mark 10.18-31; Lukas 18.28-30)
27Pita kɨ nii gì tɨ́ Yeso laa, «Laa mbaa, yia nə meꞌtə vətɔ via vənshə, bèꞌsə ghɔ, yia sii ndɔ kii kə fɨ fuŋ?» 28Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, yighee njyə faŋ Nwi ndɔ naysə mbi, nyə gu yifi, Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ duꞌ fuu ŋkaw məsɔꞌ mbi. Gə fɨ maa viŋ faŋ viŋ bèꞌsə mə nə, viŋ ndɔ duꞌ fuu vəŋkaw və məsɔꞌ njɔsə-bɔɔ nɨzi, kɨ sɔꞌ ŋgwisə ŋiꞌ ŋii Isirayl njɔsə-bɔɔ nə. 29Wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə mèꞌtə ŋii yi, tɨꞌnə me vaŋ-nshwi vi, tɨꞌnə me tii wi, tɨꞌnə me nshu wi, tɨꞌnə me vaŋ vi, tɨꞌnə me ndɨɨsə si buꞌ nu yizii kaŋ, taa baa kɨ ye vəmɔ́ꞌ ŋkee vəyaŋ, ndɔ baa zɨ̀ məbwey faŋ ŋwə gòꞌsə yighee muꞌ. 30Luu nə, vɨɨ vəyaŋ faŋ vəŋ lùu vɨsɨ ndwə, ndɔ fi yiba; vɨɨ yiba fi vɨsɨ.»
20Yigisə tii buꞌ vɨɨ faꞌ taa biisə
1Yeso nə baa nàysə yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ, gì laa lee, «Nu yifwàŋ fɨ yizɔ fɨ̀nə tɨɨ fu faŋ ŋwə fùu taa nshia-ndoo-mbisɨ maa məbaytə vɨɨ faꞌ laa vəŋ gə fàꞌ taa yindɨɨ ŋwə. 2Ŋwə gə nɨniŋ, yè vɨɨ faꞌ mɔ́ꞌ, ghɔ vɨ vəŋ shia ka faꞌ yiwa yibɔɔ maa shi kɔ́, buu ŋwə tɔŋ vəŋ taa faꞌ ghɔ́. 3Ŋwə baa fuu faŋ shɨshwi bee saylə, yè vɨɨ mɔ́ꞌ faŋ vəŋ dùꞌ taa yiwiŋ dayday. 4Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ gə fàꞌ taa biisə mə nɨzi. Mə taa kɔ fa ŋkɨə faŋ ŋkə kùꞌnə tɨ́ viŋ.» 5Vɨɨ vɔ́ gə fàꞌ taa biisə ŋwə. Wə ghɔ́ baa fùu maa yizɔ buꞌtə, baa nə bwafu, baa kɨ yɨ sheꞌ nɨniŋ. 6Kɨ lùu maa vəshɨshwi tee, ŋwə gə, yè vɨɨ faŋ vəŋ tɨtɨŋnə shɔ. Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Sii yɨ̀ kə buu viŋ duꞌ dayday shi ŋkwəŋ?» 7Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa, «Luu buꞌ laa wə kee tìi yia maa faꞌ me.» Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa vəŋ gə fàꞌ taa biisə ŋwə nɨzi. 8Kɨ lùu laynəfu, tɨɨ faꞌ ghɔ́ gi tɨ́ nshiiŋii yi laa ŋwə tii vɨɨ faꞌ vɔ́, ndɔ̀ꞌ vəŋ, tèy fɨ maa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə jwì fɨ yiba, gə kɔ tɨ́ vɨɨ vənzi. 9Vɨɨ mbɨə faŋ vɨ nii ndì vəŋ sheꞌ maa vəshɨshwi tee nə, jwi, vɨ kɔ yiwa yibɔɔ yibɔɔ tɨ́ vəŋ. 10Mfɔŋsə vɨɨ jwi, bɨꞌtə laa vəŋ taa kii ka faŋ ŋwə shɔ̀ɔ yiŋgwii, luu nə, fi sheꞌ yiwa yibɔɔ yibɔɔ. 11Vəŋ fi nɨniŋ, kɨ lulə tɨɨ fu ghɔ́, 12gisə laa, «Maa vɨɨ vì faŋ vəŋ nii jwì fɨ yiba nə, vəŋ nii fàꞌ faꞌ vəŋ sheꞌ maa wee-fɨ-kuŋtə yighee. A tə yia vɨ vəŋ nɨndɨŋ, faŋ yia nii fàꞌ shi ŋkwəŋ, fàꞌ ŋkee taa shɨshwi ndɔŋ nə.» 13Ŋwə bəŋsə tɨ́ wə muꞌ fɨ taa ŋwaa vəŋ laa, «Wuumba ŋwaa, mə kee yɨ̀ nu bwə maa ghɔ me. Maa nsoo nii shìa ki ka laa lùu yiwa yibɔɔ, a biŋ! 14Kɔ ŋgwunə gə! Mə kəə kɔ tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwə nii jwì yiba nə, sheꞌ faŋ mə nii kɔ̀ tɨ́ ghɔ. 15Maa kaꞌ mə yɨ̀ nu ŋkɨə faŋ mə kàw nə vətɔ vaŋ? Sii yɨ̀ kə, a kaŋ yikəꞌ yə, buꞌ faŋ mə yɨ̀ nu jəə maa vəŋ?» 16Yeso metə yigisə tii yɔ́, gì laa, «Luu sheꞌ faŋ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ lùu yiba, ndɔ shɔɔ vɨsɨ, mbɨə faŋ vəŋ luu vɨsɨ, gu yiba.»
Faŋ Yeso nə baa nàysə nu ŋɨꞌ ki tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki
(Mark 10.32-34; Lukas 18.31-34)
17Kɨ luu maa yighee njyə faŋ Yeso nə tey kɨ koꞌ gə Jerusalem, ndì vɨɨ vi njɔsə-bɔɔ, kii gə fɨ jɨɨ, gì tɨ́ vəŋ laa, 18«Viŋ zɔ! Nsiŋ koꞌ gə Jerusalem ndwə. Vɨ taa kɔ Wuu yinsəŋ Nwi tɨ́ vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə tɨ́ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi, vəŋ ndɔ shia laa vɨ zwi ŋwə, 19buu kɔ ŋwə tɨ́ vɨɨ tətɔŋ fu laa vəŋ shɨꞌ ŋwə, sàŋ ŋwə nə vəmfa, bèy ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə, ŋwə ku. Vəshi kɨ ziꞌ vətia, ŋwə ywey fɨ shɨ yiku.»
Wuu kwalə fɨ taa nu yifwàŋ fɨ yizɔ sii lùu ndə?
(Mark 10.35-45; Lukas 22.24-27)
20Yiŋkii kɨ shɔɔ, nshu vaŋ Zebedii ghɔ vɨ vaŋ vi vɔ́ jwi yɨ Yeso, jə̀ vətɔ vəyəə vi nsi, bùꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə maa nu. 21Yeso bitə tɨ́ ŋwə laa, «A kəə laa mə yɨ kə tɨ́ ghɔ?» Ŋwə gi tɨ́ Yeso laa, «Biŋ laa vaŋ vaŋ və̀ vəbɔɔ ndɔ duꞌ yɨ ghɔ maa yighee njyə faŋ a ndɔ duꞌ fuu ŋkaw yifwàŋ nə, ŋgwə muꞌ duꞌ maa kwiŋ maꞌnə wə, wuu mɔ́ꞌ maa kwiŋ ŋkwii.» 22Yeso bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kee kɨɨ nə nu ŋkɨə faŋ viŋ ndwaŋ me. Kaꞌ viŋ nù ndaw ŋɨꞌ njyə faŋ mə taa nu nə mu?» Vəŋ gi laa kaꞌ vəŋ nù. 23Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ ndɔ nu ndaw ŋɨꞌ yɔ́. Luu nə, nu maa məduꞌ maa kwiŋ maꞌnə maa, tɨꞌnə me maa kwiŋ ŋkwii, kee lùu nu kaŋ maa məkɔ tɨ́ wə me, ndɔ kɔ sheꞌ Tii ŋwaa tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ ŋwə nə nùŋsə tɨ́ vəŋ.»
24Vɨɨ mbə yighuŋ kɨ zɔ nu kɔ́, fwisə vəŋ bɨ maa vaŋ-nshwi vɔ́ vəbɔɔ nə. 25Yeso tii vəŋ, vəŋ jwi yɨ ŋwə. Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Maa viŋ kɨɨ laa vɨɨ məsɔꞌ məshɨ yaa kɨ fiitə vɨɨ vəŋ nsi; vɨɨ kwalə yaa kɨ dɔɔ vɨɨ nə wutə. 26Kɨ ŋkə kee ndɔ luu nɨniŋ taa ŋwaa viŋ me! Wə ntɨə faŋ ŋwə kəə lùu wuu kwalə taa ŋwaa viŋ, bàw ŋwə luu wuu faꞌ wiŋ. 27Wə ntɨə faŋ ŋwə kəə lùu nshɔɔ vɨsɨ yiŋ, bàw ŋwə luu buꞌ wiŋ. 28Fɔnə Wuu yinsəŋ Nwi nə kee jwì laa vɨɨ kɨ faꞌ tɨ́ ŋwə me. Ŋwə nə bee kii jwi maa məfaꞌ tɨ́ vɨɨ, kɔ̀ ŋwaa wi tɨ́ yiku maa məbweysə vɨɨ vəyaŋ.»
Faŋ Yeso nə shùꞌ vɨɨ sɨ fɨsə vəbɔɔ ntɨꞌ Jeriko
(Mark 10.46-52; Lukas 18.35-43)
29Yeso ghɔ vɨ vɨɨ vi kii shɔɔ fɨ ntɨꞌ Jeriko, baa kii fuu fɨ taa ntɨꞌ yɔ́, nwaa vɨɨ vəyaŋ beꞌsə ŋwə. 30Maa yighee yɔ́ vɨɨ sɨ fɨsə vəbɔɔ nə dùꞌ mbɨɨ jɨɨ, zɔ laa shɔ̀ɔ Yeso. Vəŋ yumə laa, «Tɨta, wee fwàŋ Deyvid, kee gəŋ sia!» 31Vɨɨ shə tɨ́ vəŋ laa vəŋ shia. Luu nə, vəŋ baa mètə yɨyumə shɔ̀ɔ yighee vɨsɨ laa, «Tɨta, wee fwàŋ Deyvid, kee gəŋ sia!» 32Yeso jwi tɨ̀ŋnə, tii vəŋ, gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kəə laa mə yɨ kɨkə nə viŋ?» 33Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, yɨsə sɨ ghia ŋaꞌsə.» 34Yeso kee gəŋsə vəŋ, kɔ̀ŋ sɨ vəŋ, vəŋ yenə yighee muꞌ, kɨ nii bèꞌsə ŋwə.
21Faŋ Yeso nə ŋìi ntɨꞌ Jerusalem
(Mark 11.1-11; Lukas 19.28-40; Jɔn 12.12-19)
1Yeso ghɔ vɨ vɨɨ vi kɨ ziꞌ nshənə fɨ ntɨꞌ Jerusalem, ziꞌ ntɨꞌ Betfage mbɨɨ baŋ yimɔ́ꞌ faŋ vɨ tii nə baŋ vətɨ və məŋgwə, Yeso tɔŋ vɨɨ məzwetə nu ki vəbɔɔ, 2gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ gə taa ntɨꞌ njyə faŋ nyə lùu vɨsɨ viŋ nə. Viŋ taa ziꞌ shɔ, yè jakasə faŋ vɨ shùŋ shɔ, nə wee yɨ yi. Viŋ keꞌtə, jwì kɔ̀ shee. 3Wə kɨ luu gì nu tɨ́ viŋ, viŋ gi laa tɨta wiŋ kìi nu shɔ, buu wə ghɔ́ taa meꞌtə tɨ́ viŋ yighee muꞌ.» 4Nu kɔ́ faynə maa nu faŋ nshiiŋii-sɔghɔ nə nàysə fɨshi. Ŋwə nə nàysə laa, 5Nwi gi laa,
«Viŋ naysə tɨ́ ŋwiŋ ŋwaa, shɨ Zayon laa
fwàŋ wi jɨjwi yɨ ŋwə, luu wuu zutə,
kòꞌ fuu jakasə, nə wee jakasə məbiꞌ vətɔ.» 21.5 Zakaraya 9.9.6Vɨɨ məzwetə nu Yeso vɔ́ gə, yɨ̀ nu ŋkɨə faŋ Yeso nii nàysə tɨ́ vəŋ nə, 7jwì nə nshu jakasə ghɔ ŋwiŋ wi, kɔ̀ tɨ́ ŋwə, mɔ̀ꞌ njwisə vəŋ jɨŋ yi, ŋwə koꞌ. 8Ŋkee nwaa vɨɨ vəyaŋ zisə njwisə vəŋ fuu jɨɨ. Vɨɨ mɔ́ꞌ shetə vəshay, mɔ̀ꞌ jɨɨ maa məbəŋsə ŋwə. 9Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə shɔɔ vɨsɨ, baa nə vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə jwi fɨ yiba jɨŋ Yeso, luꞌ laa,
«Məbəŋsə tɨ́ wee wee fwàŋ Deyvid!
Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwə jwi
maa yizii tɨta Nwi!
Məbəŋsə lùu yizɔ!» 21.9 Sam 118.26.
10Vəŋ kɨ ŋii Jerusalem, shɨ kɔ́ kənshə luu kəghaysə. Vɨɨ gi laa, «Sii lùu ndə nə?» 11Nwaa vɨɨ vɔ́ bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Lùu Yeso, nshiiŋii-sɔghɔ faŋ ŋwə ndɔ̀ fɨ ntɨꞌ Nazaret shɨ Galilii.»
Faŋ Yeso nə jɔ̀ŋ vɨɨ məbeꞌlə yiwiŋ fɨ taa ŋii Nwi
(Mark 11.15-19; Lukas 19.45-48; Jɔn 2.13-17)
12Yeso shɔɔ gə̀ ŋìi taa ŋii Nwi yikwalə, yè vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə fiŋtə vətɔ (faŋ lùu vətɔ və məkɔ Nwi) shuu ŋii yɔ́, jɔ̀ŋ vəŋ vənshə, ghɔ vɨ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə ywenə vətɔ, kwàsə vəteybələ və vɨɨ məkwiinə ka nə vəŋkaw və vɨɨ məfiŋ vəbɔŋsə, mɔ̀ꞌ nsi, 13gì tɨ́ vəŋ laa, «Vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, vɨ ndɔ kɨ tii ŋii Nwi nə ŋii məshɔꞌtə Nwi. Luu nə, viŋ kìasə, nyə gu ŋkɔꞌ vəndɔꞌ.» 21.13 Aysaya 56.7; Jeremaya 7.11.
14Vɨɨ sɨ fɨsə nə vəndwey jwi yɨ ŋwə taa ŋii Nwi yɔ́, ŋwə shuꞌ vəŋ. 15Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi, nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi ye vənu və shuu yɔŋvə faŋ ŋwə nə yɨ̀ nə, baa zɔ̀ vaŋmbwaa faŋ vəŋ nəə luꞌ fɨ shuu ŋii Nwi laa, «Məbəŋsə tɨ́ wee wee fwàŋ Deyvid.» Fwisə vəŋ bɨ. 16Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa, «A kee zɔ̀ nu ŋkɨə faŋ vaŋ və̀ gisə nə yimu?» Yeso bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Ɔŋ me. Maa viŋ nə ta tìi fɨ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, Nwi yɨ̀sə laa ŋkee vaŋmbwaa vəbwavə kɨ kɔ məbəŋsə.» 17Ŋwə gi nɨniŋ, kɨ nii mèꞌtə vəŋ, ndɔ̀ fùu fɨ taa ntɨꞌ yɔ́, gə̀ kɨ shi ntɨꞌ Betani.
Faŋ Yeso nə ndà tɨ taŋ
18Fu lee ŋkee taa nshia-ndoo-mbisɨ, ŋwə bəŋ jwì taa shɨ. Jɨŋ za ŋwə. 19Ŋwə ye tɨ taŋ kəmɔ́ꞌ jɨɨ, gə̀ ŋìi ŋiꞌ tɨ kɔ́, kee yè fa shɔ me, ye sheꞌ vəvi vi, gì tɨ́ tɨ kɔ́ laa, «Taŋ kee ndɔ baa koonə fuu ghɔ tuu yighee yimuꞌ me.» Tɨ kɔ́ yɔŋ yighee muꞌ. 20Vɨɨ məzwetə nu ki ye, shuu vəŋ yɔŋ. Vəŋ gi laa, «Tɨ taŋ kə̀ nə yɔ̀ŋ yighee muꞌ nee kɨkə?» 21Yeso bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, viŋ kɨ luu nùŋ fwi siŋ maa Nwi, kee kɨ kənə me, buu kaꞌ viŋ yɨsə kəŋ nu ghɔ́ faŋ ŋkə nii gày maa tɨ taŋ kə̀ nə nɨzi, baa kɨɨ maa məyɨ vənu vəkwalə vəmɔ́ꞌ nɨzi. Kaꞌ viŋ taa gi tɨ́ baŋ nyə̀ laa nyə muꞌnə, gə̀ fìŋ taa mamuu, buu ŋkə taa gay nɨniŋ. 22Fa tɨ̀ me fa faŋ viŋ bitə fɨ ghɔ Nwi taa məshɔꞌtə wiŋ, viŋ taa kii, faŋ viŋ nùŋ fwi siŋ maa Nwi.»
Faŋ vɨɨ kwalə fɨ taa ŋii Nwi nə bìtə nu wutə Yeso tɨ́ ŋwə
23Yeso baa kɨ gə taa ŋii Nwi yikwalə, dèesə nu Nwi tɨ́ vɨɨ. Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vəshɨꞌ fɨ shɨ jwi yɨ ŋwə, gì tɨ́ ŋwə laa, «A sii yɨsə kəŋ vənu vɔ́ nə wutə ŋkɨə? Lùu ndə yiba jɨŋ ghɔ faŋ ŋwə kɔ wutə kɔ́ tɨ́ ghɔ?» 24Yeso bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Mə taa bitə nu kəmuꞌ tɨ́ viŋ nɨzi. Viŋ taa kɨ luu naysə shee, buu mə taa naysə kəŋ wutə ghɔ́ faŋ mə yɨsə vənu vɔ́ shɔ tɨ́ viŋ nɨzi. 25Viŋ naysə shee, nu Jɔn faŋ ŋwə nəə kɔ muu mə Nwi tɨ́ vɨɨ nə, nə ndɔ̀ fɨ fə? Ŋkə nə ndɔ̀ fɨ ghɔ Nwi mu, mu fɨ ghɔ wə mənsaw?» Vəŋ kwaꞌtə yitɔ yivəŋ sheꞌ vəŋ vəŋ laa, «Nsiŋ kɨ luu gì laa ŋkə nə ndɔ̀ fɨ ghɔ Nwi, buu ŋwə taa gi tɨ́ nsiŋ laa, nsiŋ nə kee bìŋ nu ki me buꞌ kə? 26Luu nə, kaꞌ nsiŋ kee gì laa ŋkə nə ndɔ̀ fɨ ghɔ wə mənsaw nɨzi me, buꞌ laa vɨɨ vənshə gisə laa Jɔn nə luu nshiiŋii-sɔghɔ.» Nɨniŋ, vəŋ nəə fee vɨɨ, 27bəŋsə tɨ́ Yeso laa vəŋ kee yikɨɨ me. Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Faŋ viŋ gì nɨniŋ nə, mə nɨzi kee taa naysə kəŋ wutə ŋkɨə faŋ mə yɨsə vənu vɔ́ shɔ nə, tɨ́ viŋ me.»
Yigisə tii buꞌ vaŋ wə mɔ́ꞌ vəbɔɔ
28Yeso baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ bɨꞌtə ŋkiŋ laa kə? Vaŋ wə mɔ́ꞌ nə luu shɔ vəbɔɔ. Ŋwə gə gì tɨ́ ŋgwə vɨsɨ laa ŋwə gə ndee, gə̀ fàꞌ taa biisə ŋwə. 29Ŋwə bəŋsə laa, «Bey, mə kee taa gə me.» Luu nə, sheꞌ fɨkɨꞌ nee, ŋwə kwiinə fwi yi gə̀. 30Tɨɨ vaŋ ghɔ́ gə yè tuŋnə yiba ki, baa gi sheꞌ nɨniŋ. Wee ghɔ́ biŋ laa, «Ɔŋ, tɨta,» kee bee gə̀ me. 31Wə ntɨə faŋ ŋwə zɔ yigisə tɨɨ vəŋ fɨ taa ŋwaa vɨɨ vɔ́ vəbɔɔ nə, lùu ŋgwəə?» Vəŋ laa lùu ŋgwə vɨsɨ. Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa, vɨɨ məsa vətɔ nə vəsakə fi vɨsɨ fɨ ghɔ viŋ, ŋìi nu yifwàŋ Nwi. 32Lùu nɨniŋ buꞌ laa Jɔn nə jwi kɨ də jɨɨ vənu vəloomə tɨ́ viŋ, viŋ kee biŋ yigisə yi me. Gə fɨ maa vɨɨ məsa vətɔ ghɔ vəsakə, vəŋ biŋ. Gə fɨ maa viŋ, viŋ kee kwìinə fwi siŋ bìŋ me, faŋ viŋ nə kɔlə yè nɨniŋ nə.»
Yigisə tii buꞌ vɨɨ faŋ vəŋ nə fàꞌ maa məkɔ nswii
33Yeso baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ yigisə tii yimɔ́ꞌ! Tɨɨ fu mɔ́ꞌ nə luu shɔ, faŋ ŋwə nə kìi yindɨɨ yi, bìa vaŋ-vətɨ vətaŋ shɔ, ndɔ kà ŋkɔꞌ, baa tə̀ə yibɨɨ maa məkaŋ məluꞌ fɨ maa vətaŋ vɔ́ tey yi, ndɔ bɔ̀ŋ ŋii yidə shɔ maa məshii nshii fɨ tɔ yi, kɨ nii kɔ̀ yindɨɨ yi yɔ́ tɨ́ vɨɨ maa nswii, ndɔ̀ gə̀ tɔŋ. 34Kɨ luu maa yighee njyə faŋ vətaŋ yaa kɨ koonə nə, tɨɨ fu ghɔ́ tɔŋ vɨɨ faꞌ vi tɨ́ vɨɨ nswii vɔ́, laa vəŋ gə fì vətaŋ vətɨ. 35Vɨɨ faꞌ vi vɔ́ gə, vɨɨ nswii vɔ́ saŋ wuu mɔ́ꞌ, ndɔ zwì wuu mɔ́ꞌ, tùmə wuu mɔ́ꞌ nə ŋoꞌsə ŋwə ku. 36Ŋwə baa kɨ tɔŋ vəmɔ́ꞌ faŋ mbə shɔ̀ɔ mbə vɨsɨ. Vɨɨ nswii vɔ́ baa kɨ yɨsə sheꞌ nɨniŋ. 37Kɨ luu fɨ yiba, ŋwə tɔŋ ŋwiŋ wi tɨ́ vəŋ, gì laa vəŋ taa fee ŋwiŋ wi. 38Faŋ vɨɨ vɔ́ nə yè ŋwiŋ wi, gi sheꞌ vəŋ vəŋ laa, «Lùu nji-ŋiinə yi. Viŋ jwi, nsiŋ zwi ŋwə, gòꞌ nə vətɔ vi və̀.» 39Vəŋ jia ŋwə, mɔ̀ꞌ ŋwə fu fɨ taa ŋkɔꞌ, zwì ŋwə. 40Yighee njyə faŋ tɨɨ yindɨɨ ghɔ́ ndɔ bəŋ jwi, ŋwə sii taa yɨ kə nə vɨɨ vɔ́?» 41Vəŋ gi tɨ́ Yeso laa, «Maa ŋwə taa zwilə vɨɨ bwənə vɔ́ ŋkee maa jɨɨ yibwə, baa kwàŋ vɨɨ day shɔ faŋ vəŋ taa kɨ kɔ nswii maa yighee yijəənə.»
42Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Maa viŋ nə ta tìi fɨ taa ŋwaꞌlə Nwi laa,
«Ŋoꞌ njyə faŋ vɨɨ məbɔŋ ŋii nə mèꞌ,
kiasə gù ŋoꞌ məbɔŋ mfay ŋii.
Lùu nu faŋ yɨ Tɨta Nwi.
Luu ŋkee nu jəə sɨ nsiŋ.» 21.42 Sam 118.22-23.
43Nɨniŋ, mə naysə tɨ́ viŋ laa, vɨ ndɔ fi nu yifwàŋ Nwi fɨ ghɔ viŋ, kɔ̀ tɨ́ vətɔŋ faŋ vəŋ ndɔ yɨ nu ŋkɨə faŋ Nwi kəə. [ 44Wə ntɨə faŋ ŋwə gù fuu ŋoꞌ yɔ́, ŋwə nyweꞌtə yighee muꞌ. Wə ntɨə faŋ ŋoꞌ yɔ́ gù fuu ŋwaa ŋwə, nyə nyweꞌtə ŋwə yighee muꞌ nɨzi.]» 45Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ Farisii zɔ yigisə tii yɔ́, faŋ ŋwə nə gì nə, kɨɨ laa ŋwə gi luu buꞌ vəŋ. 46Nɨniŋ, vəŋ kəə kɨ jia ŋwə, luu nə, fèe vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə bàytə yifi, buꞌ laa vɨɨ vɔ́ nə bìŋ laa Yeso lùu nshiiŋii-sɔghɔ.
22Yigisə tii buꞌ nu yitianə məndaa
1Yeso nə baa nàysə yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ, gì laa lee, 2«Nu yifwàŋ yizɔ lùu yaa nu fwàŋ mɔ́ꞌ faŋ ŋwə nə nàysə yitianə məndaa ŋwiŋ wi. 3Ŋwə tɔŋ vəndifwaŋ vi laa vəŋ toꞌ tìi vɨɨ mbɨə faŋ vɨ nə shoꞌ vəŋ maa məzɨ yitianə məndaa ghɔ́. Vəndifwaŋ vɔ́ gə, vɨɨ vɔ́ kee biŋ jwì me. 4Ŋwə baa kɨ tɔŋ vəndifwaŋ vəmɔ́ꞌ, gì laa, «Viŋ gə gì tɨ́ vɨɨ vɔ́ faŋ vɨ nə shoꞌ vəŋ nə, laa vɨ duꞌtə vɨ naa fazɨ, zwìlə vəmbaw nə nyaasə ndawsə, vətɔ vənshə kùꞌnə. Bàw vəŋ jwi maa məndaa ghɔ́ ndwə.» 5Vəndifwaŋ vɔ́ gə. Vɨɨ vɔ́ shɨshiasə. Vɨɨ mɔ́ꞌ gə taa faꞌ vəŋ, vɨɨ mɔ́ꞌ gə taa yiwiŋ vəŋ. 6Vəmɔ́ꞌ jiatə vəndifwaŋ vɔ́, yɨ̀ ŋɨꞌ maa vəŋ, zwìlə vəŋ. 7Fwi fwàŋ ghɔ́ za, ŋwə tɔŋ vɨɨ yighaw vi, vəŋ zwilə vɨɨ vɔ́, twàŋ ntɨꞌ vəŋ yinshə. 8Fwàŋ ghɔ́ kɨ nii gì tɨ́ vəndifwaŋ vi laa, «Yitianə məndaa kùꞌnə. Luu nə, vɨɨ mbɨə faŋ vɨ nə shoꞌ vəŋ nə, kee yikuꞌnə me. 9Nɨniŋ, viŋ gə mfaysə jɨɨsə, tìi vɨɨ mbɨə faŋ viŋ yè shɔ, laa vəŋ jwi zɨ̀ məndaa.» 10Vəndifwaŋ vɔ́ gə jɨɨsə, bàytə vɨɨ vənshə faŋ vəŋ yè, vɨɨ bwənə nə vɨɨ jəənə, vəŋ jwi, lwàŋ taa ŋii məndaa yɔ́, dùꞌ nsi kɨ zɨ. 11Fwàŋ kɨ nii jwì maa məshɔꞌtə vɨɨ məzɨ məndaa ghɔ́, yè wə mɔ́ꞌ shɔ faŋ ŋwə kee mɔ̀ꞌ njwi məndaa me. 12Ŋwə gi tɨ́ wə ghɔ́ laa, «Wuumba ŋwaa, a sii ŋìi taa ŋii məzɨ məndaa faŋ a kee mɔ̀ꞌ njwi məndaa me kɨkə?» Wə ghɔ́ gay. 13Fwàŋ ghɔ́ gi tɨ́ vəndifwaŋ vi laa vəŋ ka fəŋ ghi nə kwiŋ ghi, fùusə ŋwə, mɔ̀ꞌ ŋwə taa shəŋ ŋkɨə faŋ ŋkə fəŋ laa shiŋ, ŋwə kɨ gwia fɨ fuŋ, ndɔ kwə gɨꞌ ghi. 14Nwi yaa kɨ tii vɨɨ ŋkee vəyaŋ, luu nə, shòꞌ vɨɨ ŋkee vətɨtiꞌ.»
Nu məmɔꞌ tasə tɨ́ fwàŋ Kaysa
(Mark 12.13-17; Lukas 20.20-26)
15Yeso nə gì nɨniŋ, vɨɨ Farisii gə kà yighaw faŋ vəŋ taa kɔꞌsə ŋwə nə yigi maa məkwaŋ ŋwə taa nsɔꞌ. 16Vəŋ tɔŋ vɨɨ məzwetə nu vəŋ ghɔ vɨ vɨɨ məbiŋ nu fwàŋ Herod tɨ́ Yeso. Vɨɨ vɔ́ gə yè Yeso, gì tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, yia kɔꞌ kɨɨ laa a lùu wuu yinsəŋ faŋ ŋwə deesə jɨɨ Nwi yinsəŋ, kee fee wə me, buꞌ laa a kee lùu wuu fəntɔ-fə-yisɨ me. 17Yia kəə bitə nu tɨ́ ghɔ. Naysə tɨ́ yia, a bɨꞌtə laa ŋkə kùꞌnə maa məmɔꞌ tasə tɨ́ fwàŋ kwalə Kaysa mu?» 18Yeso kɨɨ nə mənay vəŋ, gì laa, «Aŋ viŋ, vɨɨ məboꞌ ŋwaa, viŋ sii mɔŋ mə buꞌ kə? 19Viŋ də ka ŋgwə faŋ vɨ mɔꞌ tasə shɔ nə tɨ́ mə.» Vəŋ jwi nə ka ghɔ́ tɨ́ ŋwə. 20Ŋwə bitə tɨ́ vəŋ laa, «Lùu tɔ ndə nə, nə yizii ndə faŋ vɨ nyɔ̀ꞌ fuu yi nə?» 21Vəŋ gi laa, «Lùu njyə fwàŋ Kaysa.» Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Ŋkə bàw laa vɨ kɔ fa Kaysa tɨ́ Kaysa, kɔ̀ fa Nwi tɨ́ Nwi.» 22Vəŋ zɔ nɨniŋ, shuu vəŋ yɔŋ, vəŋ meꞌtə ŋwə, gə̀.
Yigi kɔ̀ŋ vəŋku və nsisə faŋ vəŋ ndɔ ywey fɨ shɨ yiku
(Mark 12.18-27; Lukas 20.27-40)
23Kɨ luu sheꞌ maa shi kɔ́, vɨɨ Sadusii vəmɔ́ꞌ faŋ vəŋ nəə gisə laa vəŋku və nsisə kee ndɔ ywey me, jwi yɨ Yeso, bìtə tɨ́ ŋwə laa, 24«Tɨta, Mose nə gì laa, kɨ luu wə ku, kee bì wee me, bàw weenshu wi ndaa zu wi ghɔ́, bì vaŋ fuŋ, jìa nji-ŋiinə weenshu wi ghɔ́. 22.24 Diteronimi 25.5-6.25Nɨniŋ, vaŋ-nshwi vəmɔ́ꞌ nə luu shɔ ghɔ yia kwatia. Ŋgwə vɨsɨ ndaa wəzwi ku, mèꞌtə zu wi ghɔ́ tɨ́ weenshu wi, buꞌ laa ŋwiŋ wi nə kee lùu shɔ me. 26Sheꞌ nɨniŋ, mbeꞌsə yi ndi wəzwi ghɔ́, baa luu ku. Sheꞌ nee, gə ziꞌ tɨ́ vəŋ kwatia. 27Vəŋ vənshə me, wəzwi ghɔ́ ku nɨzi. 28Ndɔ luu maa yighee məywey fɨ shɨ yiku, wəzwi ghɔ́ sii ndɔ kii ndə, faŋ vəŋ vənshə nə ndàa wəzwi ghɔ́ nə?» 29Yeso bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ gù, buꞌ laa viŋ kee kɨ̀ɨ nə ŋwaꞌlə Nwi me, tɨꞌnə me wutə Nwi me. 30Yighee njyə faŋ vɨɨ ndɔ ywey fɨ shɨ yiku, vəŋ kee ndɔ ndaa vəki me, vəki kee ndàa vəndɔŋ me. Vəŋ ndɔ luu sheꞌ yaa nshiisə-ŋiisə Nwi. 31Gə fɨ maa nu məywey fɨ shɨ yiku, viŋ kee ta tìi fɨ taa ŋwaꞌlə Nwi faŋ Nwi nə gì tɨ́ viŋ laa, 32«Mə lùu Nwi Abraham, baa lùu Nwi Isak, nə Nwi Jeykob» 22.32 Eksodɔs 3.6. nə yimu? (Nwi nə gi nɨniŋ maa yighee njyə faŋ vɨɨ vɔ́ nə duꞌtə vəŋ kukə fɨshi.) Nɨniŋ, ŋwə kee lùu Nwi vəŋku və nsisə me, lùu Nwi vɨɨ bweynə.» 33Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə shə̀ŋtə yifi nə, shuu vəŋ yɔŋ maa nu ŋkɨə faŋ ŋwə nəə deesə tɨ́ vəŋ nə.
Nu ntɨ faŋ nyə shɔ̀ɔ ntɨsə sənshə
(Mark 12.28-31; Lukas 10.25-28)
34Vɨɨ Farisii zɔ faŋ Yeso nə shìa yigi fɨ shuu vɨɨ Sadusii, shəŋtə jwì yɨ ŋwə. 35Wə muꞌ fɨ taa ŋwaa vəŋ faŋ lùu wuu mədeesə ŋwaꞌlə Nwi, mɔŋ ŋwə nə yigi, bìtə tɨ́ ŋwə laa, 36«Tɨta, ntɨ njyə faŋ nyə kwàlə fɨ maa ntɨsə Nwi lùu njyə?» 37Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Kɨ kaw Mɔꞌmbi, Nwi wə, nə fwi yə yinshə, baa nə wutə kə kənshə, baa nə mbɨꞌtə yə yinshə. 22.37 Diteronimi 6.5.38Lùu ntɨ yikwalə baa lùu njyə vɨsɨ nɨzi. 39Njyə faŋ nyə beꞌsə luu sheꞌ yikwalə yaa nyə nɨzi. Nyə lùu laa, «Kɨ kaw wənjɨɨ wə yaa nshɨ-tɔ wə.» 22.39 Levitikɔs 19.18.40Vənu vənshə faŋ mbə lùu taa ŋwaꞌlə ntɨsə Nwi nə taa vəŋwaꞌlə və nshiisə-ŋii sɔghɔ fàynə sheꞌ maa ntɨsə sə̀ səbɔɔ nə.»
Kristo lùu wee wee ŋku fwàŋ Deyvid mu?
(Mark 12.35-37; Lukas 20.41-44)
41Faŋ vɨɨ Farisii nə shə̀ŋtə nɨniŋ nə, Yeso bitə tɨ́ vəŋ laa, 42«Viŋ sii bɨꞌtə ŋkiŋ buꞌ Kristo laa kə? Ŋwə lùu wee ndə?» Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa lùu wee wee fwàŋ Deyvid. 43Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Faŋ ŋkə lùu nɨniŋ nə, sii yɨ̀ kə buu fwàŋ Deyvid tii ŋwə fɨ taa Zwitə Ley Nwi laa «tɨta»? Maa fwàŋ Deyvid nə gì laa lee,
44«Tɨta Nwi nə gì tɨ́ tɨta ŋwaa laa,
duꞌ nsi maa kwiŋ maꞌnə ŋwaa,
zìꞌ maa yighee njyə faŋ mə ndɔ mɔꞌ vɨɨ mbeenə və nsi,
laa a tə ghuu ghə fuu ŋwaa vəŋ.» 22.44 Sam 110.1.
45Nɨniŋ, faŋ fwàŋ Deyvid nə tii ŋwə nə tɨta wi, buu ŋwə baa luu ŋwiŋ wi kɨkə?» 46Yeso nə gì nɨniŋ, wə kee lùu shɔ, tɨ́ kaꞌ ŋwə bə̀ŋsə nu tɨ́ ŋwə me. Shù fɨ maa shi kɔ́, wə kee baa kìi fwi maa məbaa bìtə nu tɨ́ ŋwə me.
23Faŋ Yeso nə gi kɔ̀ŋ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi baa nə vɨɨ Farisii
(Mark 12.38-39; Lukas 11.43,46; 20.45-46)
1Yiŋkii kɨ shɔɔ, Yeso gi tɨ́ nwaa vɨɨ vəyaŋ faŋ vəŋ nə bàytə yɨ ŋwə, ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki laa, 2«Vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi ghɔ vɨ vɨɨ Farisii dùꞌ fuu ŋkaw Mose, kɨ deesə ntɨsə Mose. 3Vənu vənshə faŋ vəŋ naysə tɨ́ viŋ, viŋ jia, kɨ yɨsə. Luu nə, kɨ viŋ kɨ yɨsə faŋ vəŋ yɨsə me, buꞌ laa vəŋ gɨgisə, kee yɨyɨ me. 4Vəŋ kà vətɔ vədɨɨvə, koꞌsə mbəꞌ vɨɨ, tɨ́ nshɨ-tɔ vəŋ kee kàw maa məkɔŋ vəbiꞌ vɔ́ tuu tɨtiꞌ me. 5Gə fɨ maa vənu vəjəəvə vənshə faŋ vəŋ yɨsə nə, vəŋ yɨsə sheꞌ laa vɨɨ kɨ ye. Vəŋ nyɔ̀ꞌ ŋwaꞌlə vəŋ maa məlumə Nwi fuu waytə gɔ yizisə, ka nsaysə dəsə maa njwisə vəŋ maa məlumə ntɨsə Nwi, luu nə, yɨsə vənu vɔ́ sheꞌ laa vɨɨ kɨ ye vəŋ. 6Vəŋ baa luu kaw maa məduꞌ vɨsɨ taa ŋii yitianə, baa dùꞌ fuu vəŋkaw vəkwalə taa ndɔꞌ Nwi, 7baa kaw laa vɨɨ kɨ shɔꞌtə vəŋ taa təwiŋ, tii vəŋ nə vɨɨ mədeesə vəkwalə.
8Gə fɨ maa viŋ, kɨ viŋ biŋ laa vɨɨ kɨ tii viŋ nə vɨɨ mədeesə vəkwalə me, buꞌ laa wuu mədeesə wiŋ luu sheꞌ muꞌ, lùu Nwi. Viŋ vənshə kɨ nii lùu vaŋ-nshwi. 9Kɨ viŋ tii wə mɔ́ꞌ nə tii wiŋ fɨ shɨ nsi nyə̀ me, buꞌ laa tii wiŋ lùu Nwi faŋ ŋwə lùu yizɔ. 10Kɨ viŋ biŋ laa vɨɨ kɨ tii viŋ nə vətɨɨ jɨɨ me, buꞌ laa tɨɨ jɨɨ wiŋ luu sheꞌ muꞌ, lùu Kristo. 11Wə ntɨə faŋ ŋwə lùu wuu kwalə taa ŋwaa viŋ, bàw ŋwə luu wuu faꞌ wiŋ. 12Wə ntɨə faŋ ŋwə koꞌsə ŋwaa wi, vɨ ndɔ suꞌsə ŋwə nsi. Wə ntɨə faŋ ŋwə suꞌsə ŋwaa nsi, vɨ ndɔ koꞌsə ŋwə yizɔ.»
Faŋ Yeso nə kwàŋ ndwaŋ tɔ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi baa nə vɨɨ Farisii
(Mark 12.40; Lukas 11.39-52; 20.47)
13Yeso nə baa gì laa lee, «Ndwaŋ tɔ viŋ, vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ Farisii; viŋ lùu vɨɨ məboꞌ ŋwaa. Viŋ fəŋ shuu yifwàŋ fɨ yizɔ fɨ ghɔ vɨɨ. Nshɨ-tɔ wiŋ kee ŋìi shɔ me. Gə fɨ maa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ kəə ŋii shɔ, viŋ fəŋ vəŋ.
14Ndwaŋ tɔ viŋ, vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ Farisii; viŋ lùu vɨɨ məboꞌ ŋwaa. Viŋ fi ndɔꞌ fɨ ghɔ vəki ŋkusə, zɨ, ndɔ shɔ̀ꞌtə Nwi nə təgi təyaŋ, tay dɨdɨꞌ maa məboꞌ sɨ vɨɨ. Nɨniŋ, nsɔꞌ njyə faŋ Nwi ndɔ kwaŋ maa viŋ, ndɔ weꞌ shɔ̀ɔ ki.
15Ndwaŋ tɔ viŋ, vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ Farisii; viŋ toꞌ gə̀ maa vəshəŋ vənshə, shɔɔ fɨ fuu mamuu nə fɨ fuu nsi yinshə laa viŋ kiasə wə muꞌ, ŋwə gu wuu məbiŋ Nwi wiŋ. Luu nə, yighee njyə faŋ ŋwə kìasə nɨniŋ, viŋ yɨ̀sə ŋwə gù wuu bwə, shɔ̀ɔ viŋ taa nu bwə ghee bɔɔ, ndɔ ŋii taa shəŋ vəŋku və nsisə vəbwəvə taa wi.
16Ndwaŋ tɔ viŋ, vɨɨ sɨ fɨsə, faŋ viŋ kəə də̀ jɨɨ tɨ́ vɨɨ nə. Viŋ gisə laa, wə kɨ luu lɨꞌtə nu maa yizii ŋii Nwi yikwalə, buu kaꞌ vɨ shìasə. Luu nə, ŋwə kɨ lɨꞌtə maa goolə fɨ taa ŋii Nwi yɔ́, buu ŋkə taa lùu kəweꞌ. 17Viŋ vəmfaw, vɨɨ sɨ fɨsə, sii kwàlə kə? Kwàlə goolə mu, mu ŋii Nwi faŋ nyə yɨsə goolə ghɔ́ gù fa Nwi? 18Viŋ baa gisə laa, kɨ luu wə lɨꞌtə nu maa shəŋ məkɔ Nwi, kee lùu nu me. Luu nə, ŋwə lɨꞌtə maa fa məkɔ Nwi faŋ vɨ nùŋsə fuu yi nə, buu lùu nu weꞌ. 19Viŋ lùu vɨɨ sɨ fɨsə! Sii shɔ̀ɔ ŋkɨə? Shɔ̀ɔ fa məkɔ Nwi kɔ́ mu? Bey. Maa shɔ̀ɔ shəŋ məkɔ Nwi faŋ ŋkə yɨsə fa kɔ́ gu fa Nwi. 20Wə faŋ ŋwə lɨ̀ꞌtə shəŋ məkɔ Nwi, buu ŋwə lɨ̀ꞌtə shəŋ kɔ́ nə vətɔ vənshə faŋ mbə lùu fuu yi nə. 21Wə ntɨə faŋ ŋwə lɨꞌtə yizii ŋii Nwi, buu ŋwə lɨꞌtə ghɔ Nwi faŋ ŋwə shi taa ŋii Nwi yɔ́. 22Wə ntɨə faŋ ŋwə lɨ̀ꞌtə yizɔ, buu ŋwə lɨ̀ꞌtə luu kenə Nwi, nə Nwi faŋ Nwi dùꞌ fuu yi nə.
23Ndwaŋ tɔ viŋ, vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ Farisii, viŋ lùu vɨɨ məboꞌ ŋwaa! Viŋ kɔ way kəmuꞌ fɨ taa vəway yighuŋ tɨ́ Nwi, kɔ ŋkee fɨ maa vətɔ və taa biisə vəghilə. Luu nə, viŋ shìasə maa məzɔnə nu ŋkɨə faŋ ŋkə lùu kəkwalə fɨ taa ntɨsə Nwi, yaa nu loomə, nə nu məkee gəŋsə, nə mənuŋ fwi maa Nwi. Bàw viŋ yɨsə yimbii vənu, kee kɨ manə vəmɔ́ꞌ me. 24Viŋ lùu vɨɨ sɨ fɨsə faŋ vəŋ kəə də̀ jɨɨ tɨ́ vɨɨ. Viŋ yaa kɨ fuusə nyɨnjwi fɨ taa məluꞌ, bee kii mèlə nyaa yikwalə.
25Ndwaŋ tɔ viŋ, vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ Farisii, viŋ lùu vɨɨ məboꞌ ŋwaa. Viŋ sɔ̀ ndawsə nə vəkay fɨ fu, luu nə, taa tey wi lwaŋ nə vətɔ vəbwəvə. 26Aŋ ghɔ, wuu Farisii, wuu sɨ fɨsə, bàw a sɔ taa ndaw wə ŋkəə, buu mbɨɨ yi taa ley nɨzi.
27Ndwaŋ tɔ viŋ, vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ Farisii, viŋ luu vɨɨ məboꞌ ŋwaa. Viŋ fɨ̀nə təswi faŋ vɨ zwìsə nə fɨŋ. Ntə luu ŋkee təjəə fɨ fu, luu nə, taa tey wi luu ŋkee bwə, baa lwàŋ nə vəwutə vəŋku və vɨɨ. 28Luu sheꞌ faŋ viŋ dùꞌ yikəꞌ vɨɨ, yaa vɨɨ faŋ vənu vəvəŋ lùu vəloomə. Luu nə, məfuŋsə ŋwaa nə nu mətwey ntɨsə Nwi lwàŋ taa fwisə viŋ.
29Ndwaŋ tɔ viŋ, vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ Farisii, viŋ lùu vɨɨ məboꞌ ŋwaa. Viŋ bɔŋ təswi tə nshiisə-ŋii sɔghɔ fɨ ywaŋ-vɨsɨ, bɔ̀ŋ vətɔ vəjəəvə fuu təswi tə vɨɨ loomə, 30ndɔ gisə laa viŋ nəə toꞌ luu mbi maa yighee vətɨɨ viŋ, buu viŋ vɨ vəŋ nə kee fàynə ghɔ maa məzwilə nshiisə-ŋii sɔghɔ sɔ́ me. 31Nɨniŋ, viŋ bìŋ ntee laa viŋ lùu vaŋ vɨɨ vɔ́ faŋ vəŋ nə zwìlə nshiisə-ŋii sɔghɔ nə. 32Viŋ ndɔ baa kùꞌsə nu bwə vətɨɨ viŋ vɔ́, yɨ̀sə ŋkə lwaŋ taa mfɨꞌ. 33Aŋ viŋ, zɔsə nə vaŋ-zɔsə vəshay, viŋ sii taa nyɨŋ nsɔꞌ Nwi kɨkə, laa kɨ vɨ kee mɔꞌ viŋ taa shəŋ vəŋku və nsisə vəbwəvə taa wi me?»
Faŋ vɨɨ Isirayl ndɔ ye ŋɨꞌ buꞌ laa vəŋ nə shìasə Yeso
34Yeso nə baa gì tɨ́ vɨɨ vɔ́ laa, «Viŋ zɔ! Nwi gì laa yi ndɔ tɔŋ nshiisə-ŋii sɔghɔ, nə vɨɨ yitɔfə, nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi tɨ́ viŋ, viŋ zwilə vəmɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vəŋ, bey vəmɔ́ꞌ fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə, saŋ vəmɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vəŋ taa ndɔꞌ Nwi ghiŋ, ndɔ shoꞌ ghuu vəŋ, vəŋ kɨ nyɨŋ fɨ shɨ tɔŋ, gə shɨ tɔŋ day. 35Nɨniŋ, mənshi mə vɨɨ loomə vənshə fɨ taa mbi faŋ vɨ zwìlə vəŋ nə, ndɔ koꞌ tɔ viŋ. Vɨ ndɔ kwaŋ viŋ taa nsɔꞌ buꞌ vɨɨ vɔ́ faŋ vɨ zwìlə vəŋ nə, tèy fɨ maa Abel faŋ nu ki nə luu kəloomə nə, gə ziꞌ maa Zakaraya, wee Barakias, faŋ viŋ nə zwì ŋwə yɨ shəŋ məkɔ Nwi nə. 36Mə naysə ŋkee nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa, vənu vɔ́ vənshə ndɔ koꞌ tɔ ŋgwisə yiŋ.
37Aŋ Jerusalem, Jerusalem, a zwìlə nshiisə-ŋii sɔghɔ, tùmə vɨɨ mbɨə faŋ Nwi tɔ̀ŋ tɨ́ ghɔ, nə ŋoꞌsə. Mə nəə kəə fàynə vaŋ və ghee yaŋ, yaa nshɨ ŋgu yaa kɨ kuutə vaŋ vi taa ghalə ŋwə nə. Luu nə, viŋ kee biŋ me. 38Nɨniŋ, mə naysə tɨ́ viŋ laa yishuu yindɔꞌ yiŋ ndɔ goꞌ dayday. 39Mə baa naysə tɨ́ viŋ laa, zì ndee, viŋ kee ndɔ baa ye mə me, gə ziꞌ maa shi ŋkɨə faŋ viŋ ndɔ gi laa, «Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwə jɨjwi maa yizii tɨta Nwi.»
24Faŋ Yeso naysə vənu faŋ mbə ndɔ gay yighee yiba
(Mark 13.1-37; Lukas 12.39-40; 21.5-37)
1Yeso kɨ nii fùu fɨ taa ŋii Nwi yikwalə, kɨ gə vɨsɨ, vɨɨ məzwetə nu ki shəŋtə jwì yɨ ŋwə, də̀ tɨ́ ŋwə faŋ vɨ nə bɔ̀ŋ ŋii Nwi yɔ́, nyə baw. 2Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ ndèynə vətɔ vɔ́ vənshə mu? Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, vɨ ndɔ sɔꞌ ŋii nyə̀ yinshə. Vɨ kee ndɔ meꞌtə tuu ŋkee ŋoꞌ yimuꞌ, nyə nɔŋ fuu liŋ wi me.»
3Vəŋ shɔɔ gə̀ dùꞌ fuu baŋ vətɨ və məŋgwə. Vəŋ kɨ dùꞌ yifi, vɨɨ məzwetə nu Yeso shəŋtə jwi yɨ ŋwə, sheꞌ vəŋ vəŋ, gì tɨ́ ŋwə laa, «Naysə yighee njyə faŋ nu kɔ́ ndɔ gay tɨ́ yia, nə shwenə ŋkɨə faŋ ŋkə ndɔ də laa yighee kɨkuꞌ faŋ a ndɔ bəŋ jwi, baa nə faŋ mbi ndɔ ndwə nə.» 4Yeso bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ tɔfə buꞌ vɨ ndɔ bweꞌsə viŋ. 5Vɨɨ vəyaŋ ndɔ fuu taa mbi, kɨ tii təzii təvəŋ maa yizii nyaa, gisə laa vəŋ lùu Kristo, wuu məbweysə vɨɨ Nwi, kɨ bweꞌsə vɨɨ vəyaŋ shɔ. 6Yighee njyə faŋ viŋ ndɔ kɨ zɔ nu yighaw, baa zɔ̀ lumə yighaw, kɨ fwi siŋ lɔꞌ me. Vənu vɔ́ ndɔ ghaa gay nɨniŋ. Luu nə, vəndwə və mbi kee ta kùꞌnə maa yighee yɔ́ me. 7Shɨ ndɔ fuu gə kɨ kəə kəmɔ́ꞌ nə yighaw. Yifwàŋ kɨ kəə yimɔ́ꞌ nə yighaw. Jɨŋ koo məshɨ məshɨ. Nsi kɨ nəꞌnə vəshəŋ vəshəŋ. 8Vənu vɔ́ vənshə ndɔ luu vənzi və ŋɨꞌ njyə faŋ nyə ndɔ gay mbi, buu mbi kɨ nii yindwə. Nyə ndɔ baa lùu yaa nu wəzwi faŋ ŋwə ndɔŋmə wee, zɔ məza.
9Yiŋkii ndɔ kɨ shɔɔ, vɨ jiatə viŋ, kɔ̀ maa vəshəŋ və ŋɨꞌ, zwìlə viŋ. Vɨɨ kɨ bee viŋ taa məshɨ mənshə buꞌ nu yizii kaŋ. 10Nɨniŋ, vɨɨ vəyaŋ fɨ taa ŋwaa viŋ suꞌtə ghuu vəŋ fɨ yiba jɨŋ mə. Vɨɨ mɔ́ꞌ kɨ bɨsə təzii tə vɨɨ mɔ́ꞌ. Vɨɨ mɔ́ꞌ kɨ bee vɨɨ mɔ́ꞌ. 11Vɨɨ məsɨɨ təba maa yigisə Nwi fuu mbi vəyaŋ, kɨ bweꞌsə vɨɨ vəyaŋ. 12Faŋ nu mətwey ntɨsə Nwi ndɔ kɨ gə vɨsɨ vɨsɨ nə, nu ŋkawnə bwa fɨ taa fwisə vɨɨ vəyaŋ. 13Luu nə, wə ntɨə faŋ ŋwə jia fwi yi, nùŋ sheꞌ maa Nwi, zìꞌ maa vəndwə, ndɔ bwey. 14Nu mɔ́ꞌ lùu laa vɨ ndɔ fɨꞌtə ntɔŋ yijəə buꞌ nu yifwàŋ yizɔ taa mbi yinshə. Vɨɨ fɨ taa məshɨ mənshə ndɔ zɔ ntee, buu vəndwə və mbi ndɔ kuꞌnə.
15Viŋ zɔ! Yighee njyə faŋ viŋ ndɔ ye ŋkee fa bwə faŋ ŋkə bɨ̀sə taa ŋii Nwi, duꞌ maa shəŋ ley Nwi, sheꞌ faŋ nshiiŋii-sɔghɔ Daniel nə fɨꞌtə nə, 24.15 Daniel 9.27.16bàw vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ ndɔ luu shɨ Judia, nyɨŋkə, koꞌ gə̀ ndènə taa təkweꞌ. Wə ntɨə faŋ ŋwə tii shəŋ ŋwaꞌlə kə̀, ŋwə kɨ ywiitə, kɨɨ nə ŋiꞌ ki. 17Wə faŋ ŋwə ndɔ duꞌ tɔ ŋii maa yighee yɔ́, kɨ ŋwə baa siꞌ gə ndi vətɔ fɨ taa ŋii me. 18Wə faŋ ŋwə ndɔ luu taa biisə, kɨ ŋwə baa kuunə maa məndi njwi yindiŋ yi me. Bàw viŋ nyɨŋkə sheꞌ yighee muꞌ. 19Ŋkə ndɔ luu ŋkee kəbwə tɨ́ vəki gɔsə, baa nə tɨ́ vəki faŋ vəŋ nyɔŋsə vaŋ. 20Viŋ kɨ shɔꞌtə Nwi laa kɨ yighee mənyɨŋ yɔ́ kee ndɔ luu maa yighee gwə me, tɨꞌnə me maa shi zwisə Nwi me. 21Mə gì nɨniŋ buꞌ laa vɨɨ ndɔ ye ŋɨꞌ ŋkee dɨdɨꞌ maa yighee yɔ́. Shù fɨ maa vənzi və mbi, faŋ Nwi nə bɔ̀ŋ mbi nə, jwi ziꞌ ndwə, ŋɨꞌ yimɔ́ꞌ nə kee ta fùu yaa yinjii me, yimɔ́ꞌ kee ndɔ baa fùu yaa yinjii me. 22Luu nə, Nwi ndɔ shia vəshi vɔ́ buꞌ vɨɨ mbɨə faŋ ŋwə shòꞌ vəŋ nə. Ŋwə nəə toꞌ kee ndɔ shia vəshi vɔ́ me, buu kaꞌ tuu wə muꞌ kee ndɔ bwey me.
23Ndɔ luu maa yighee yɔ́, wə kɨ luu gì tɨ́ viŋ laa, viŋ ye Kristo, wuu məbweysə vɨɨ Nwi, feenə, tɨꞌnə me fiŋnə, kɨ viŋ biŋ me. 24Vɨɨ ndɔ fuu vəyaŋ faŋ vəŋ sɨɨ ba, gisə laa vəŋ luu Kristo, tɨꞌnə me nshiisə-ŋii sɔghɔ. Vəŋ ndɔ də vəshwenə və shuu yɔŋvə maa məyɨ laa vɨɨ ndi jɨɨ, mɔŋ ŋkee maa məbweꞌsə vɨɨ mbɨə faŋ Nwi shoꞌ vəŋ nə. 25Nɨniŋ, mə duꞌtə mə naysə tɨ́ viŋ buu yighee taa kuꞌ. 26Vɨ ndɔ kɨ luu naysə tɨ́ viŋ laa Kristo luu taa tɔɔ waꞌsə, kɨ viŋ gə shɔ me. Kɨ luu laa vɨ gì laa, «Ye ŋwə taa ŋii,» kɨ viŋ biŋ me. 27Yighee njyə faŋ Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ baa bə̀ŋ jwì, vɨ ndɔ kɨ gwəkə ye ŋwə maa vəshəŋ vənshə. Ŋkə ndɔ luu sheꞌ yaa yibay faŋ nyə yaa kɨ ndɔ fɨ kwiŋ ntɔŋ-shɨshwi, ndwaꞌlə gə ziꞌ kwiŋ mfiŋ-shɨshwi. 28Shəŋ ŋkɨə faŋ ŋku nyaa nɔ̀ŋ shɔ, lùu shəŋ ŋkɨə faŋ vəbaba-ŋkɔŋ-me taa kɨ baytə shɔ nɨzi.
29Sheꞌ yighee njyə faŋ vəshi və ŋɨꞌ yɔ́ ndɔ kɨ mè, shɨshwi ndɔ fəŋ, ŋuu kee baa kɔ̀ məley wi me. Məjwiŋ fiŋkə fɨ taa yizɔ. Vəwutə faŋ mbə lùu yizɔ nə, nəꞌnə. 30Shwenə Wuu yinsəŋ Nwi kɨ nii fùu taa yizɔ. Vɨɨ məshɨ mənshə fɨ taa mbi gwia, kɨ ye Wuu yinsəŋ Nwi ghɔ́, faŋ ŋwə bəŋ jwì fɨ fuu mbɔꞌ fɨ taa yizɔ, nə wutə nə feenə yaŋ. 31Ŋwə ndɔ jwi nɨniŋ, tɔ̀ŋ nshiisə-ŋiisə si nə yisaw yikwalə faŋ vɨ taw ŋkee nəŋay. Nshiisə-ŋiisə sɔ́ baytə vɨɨ mbɨə faŋ vɨ shòꞌ fɨ taa mfaysə mbi sənshə, nə fɨ maa vəndwə və mbi vənshə.
32Viŋ zwetə nu fɨ maa yigisə tii kɔ̀ŋ tɨ taŋ. Yighee njyə faŋ vəvi yaa kɨ tɔŋkə vəfi, viŋ kɨ nii yikɨɨ laa bɨŋ taa shəŋ. 33Sheꞌ nɨniŋ, yighee njyə faŋ viŋ ye vənu vɔ́ vənshə gay, viŋ kɔꞌ kɨ nii kɨɨ laa vəndwə və mbi lùu nshənə. 34Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, ŋgwi nyə̀ kee taa mè me, buu vənu vɔ́ gay vənshə. 35Yizɔ ghɔ nsi ndɔ me, luu nə, yigisə nyaa kee mè me.
36Nɨniŋ, shi kɔ́ faŋ vənu vɔ́ ndɔ gay nə, tɨꞌnə me yighee yɔ́, kaꞌ wə kee kɨɨ me. Ŋkee nshiisə-ŋiisə Nwi nə Wee Nwi, kee kɨ̀ɨ nə shi kɔ́ me, kɨɨ sheꞌ tɨta Nwi nɨnɔŋ wi. 37Yighee njyə faŋ Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ baa bəŋ jwì, ŋkə ndɔ luu sheꞌ faŋ ŋkə nə lùu maa vəshi və Noa. 38Vɨɨ ndɔ kɨ yɨsə sheꞌ faŋ vɨ nə yɨ̀ maa yighee Noa, buu muu fuu, ndìsə vəŋ nə. Vəŋ nə zɨzɨ, ndɔ nɨnu, vɨ nəə ndaa, baa kɔ̀ məndaa fu, gə ziꞌ maa shi ŋkɨə faŋ Noa nə ŋìi taa bay. 39Vəŋ nə kee yikɨɨ me, gə ziꞌ maa yighee njyə faŋ muu nə fùu, ndìsə vəŋ vənshə. Ŋkə ndɔ luu sheꞌ nɨniŋ maa yighee njyə faŋ Wuu yinsəŋ Nwi ghɔ́ ndɔ bəŋ jwì nə. 40Maa yighee yɔ́, vɨɨ vəbɔɔ ndɔ luu taa biisə, vɨ ndi wə muꞌ, mèꞌtə wuu mɔ́ꞌ. 41Vəki vəbɔɔ ndɔ kɨ gɔ bee maa shəŋ kəmuꞌ, vɨ ndi wə muꞌ, mèꞌtə wuu mɔ́ꞌ. 42Nɨniŋ, viŋ kɨ shi nə yikɨꞌ, buꞌ laa viŋ kee kɨɨ nə shi ŋkɨə faŋ Tɨta wiŋ ndɔ jwi shɔ nə me. 43Viŋ zɔ! Tɨɨ ŋii toꞌ kɨɨ nə yighee njyə faŋ ndɔꞌ taa kɨ jwi shɔ fu ŋwə, buu ŋwə kɨkɨꞌ, kee biŋ laa ndɔꞌ ghɔ́ bɨꞌ ŋii yi, ŋii me. 44Sheꞌ nɨniŋ, bàw viŋ kɨ shi nə yikɨꞌ nɨzi, buꞌ laa Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ baa bəŋ jwi maa yighee faŋ viŋ kee bɨꞌtə laa ŋwə jɨjwi me.»
Yigisə tii buꞌ wuu faꞌ jəə nə wuu faꞌ bwə
45Yeso baa kɨ tii yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ, gì laa lee, «Bàw viŋ lùu yaa wuu faꞌ yinsəŋ, baa lùu yaa wuu yitɔfə, faŋ tɨɨ faꞌ wi nùŋsə ŋwə tɔ vɨɨ faꞌ vi, laa ŋwə kɨ kɔ fazɨ tɨ́ vəŋ maa yighee yijəənə. 46Mənɔŋ-bwaŋnə tɔ wuu faꞌ ŋgwə faŋ tɨɨ faꞌ wi kɨ jwi, ŋwə nə yɨ̀ nɨniŋ. 47Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa tɨɨ faꞌ wi taa meꞌtə vətɔ vi vənshə tɨ́ wuu faꞌ ghɔ́, laa ŋwə kɨ ndeynə. 48Luu nə, wuu faꞌ bwə kɨ luu gi fɨ taa fwi ŋwə laa, «Tɨɨ faꞌ ŋwaa tày,» 49kɨ nii tèy kɨ saŋ vɨɨ faꞌ vəmɔ́ꞌ, zɨ, ndɔ nu, ghɔ vɨ vɨɨ faŋ vəŋ nu məluꞌ, mbə shɔɔ sɨ vəŋ. 50Tɨɨ faꞌ wuu faꞌ ghɔ́ ndɔ jwi maa shi kəmɔ́ꞌ, baa nə maa yighee yimɔ́ꞌ faŋ wuu faꞌ ghɔ́ kee bɨꞌtə nɨniŋ me, kee yikɨɨ me. 51Tɨɨ faꞌ wi ghɔ́ taa kɨ jwi, jwì nùꞌ məŋkɔ, kɔ̀ tɨ́ ŋwə, kwàŋ ŋwə taa ŋwaa vɨɨ məboꞌ ŋwaa, ŋwə ŋii taa shəŋ faŋ yigwia lùu shɔ yiyaŋ, vəŋ kɨ kwə gɨꞌ vəŋ shɔ.»
25Yigisə tii buꞌ vaŋ-vəki yighuŋ
1Yeso nə baa gì laa, «Yighee njyə faŋ Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ bəŋ jwi, nu vɨɨ məkɨꞌ nu yifwàŋ fɨ yizɔ ndɔ luu yaa nu vaŋ-vəki vəmɔ́ꞌ yighuŋ, faŋ vəŋ nə ndì təkiꞌ təvəŋ, gə̀ nə ntə fɔ məndaa. 2Vɨɨ tee fɨ taa ŋwaa vaŋ-vəki vɔ́ nə luu vəmfaw, mbə tee luu vətɔfə. 3Vəmfaw tee vɔ́ nə ndì təkiꞌ təvəŋ, kee bee ndì məŋgwə mə kiꞌ maa məkwaŋ taa tey yi me. 4Gə fɨ maa vaŋ-vəki vətɔfə tee nə, vəŋ ndi təkiꞌ təvəŋ, baa luu ndì məŋgwə, shàꞌ taa vətɔ. 5Faŋ wəndɔŋ məndaa nə tày, vəŋ kɨꞌ, mbweysə koo vəŋ, vəŋ bwey. 6Kɨ luu nɨntəŋ vətuꞌ, yumə koꞌ laa, wuu məndaa ghɔ́ jɨjwi, baa nə laa vəŋ fuu jwì ye ŋwə.» 7Vaŋ-vəki vɔ́ vənshə ndɔ fɨ nsi, lòotə təkiꞌ təvəŋ. 8Vəmfaw vì gi tɨ́ vətɔfə laa, «Kɔ yia fɨ maa məŋgwə miŋ, buꞌ laa təkiꞌ tia nɨndɨɨnə.» 9Vətɔfə vì twey, gì laa, «Bey, kaꞌ mbə kee kùꞌ tɨ́ yia nə viŋ me. Bàw viŋ gə ywaŋ fɨ ghɔ vɨɨ məfiŋ.» 10Faŋ vəŋ nə gə̀ maa məywaŋ nə, wəndɔŋ məndaa ghɔ́ jwì, vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə lòotə yiŋwaa vəŋ nə, ŋii taa ŋii yitianə yɔ́. Vɨ kɨ nii fə̀ŋ shuufɔ. 11Kɨ lùu fɨ yiba, vaŋ-vəki mbii-wə baa jwì, jwì gì laa, «Tɨta, tɨta, ŋaꞌsə tɨ́ yia.» 12Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Mə nàysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa mə kee kɨ̀ɨ nə viŋ me.» 13Yeso metə yigisə tii yɔ́, gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kɨ shi nə yikɨꞌ, buꞌ laa viŋ kee kɨ̀ɨ nə shi, tɨꞌnə me yighee njyə faŋ mə ndɔ bəŋ jwì me.»
Yigisə tii buꞌ vɨɨ faꞌ faŋ vəŋ kɨ̀ꞌ tɨɨ faꞌ vəŋ
14Yeso baa tìi yigisə tii yimɔ́ꞌ laa, «Yighee njyə faŋ Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ bəŋ jwi, ŋkə ndɔ luu yaa nu wə faŋ ŋwə nə kəə gə̀ yitoꞌ, tìi vɨɨ faꞌ vi, kɔ̀ vətɔ vi tɨ́ vəŋ. 15Ŋwə kɔ vəmalia tee tɨ́ ngwə muꞌ, kɔ̀ wuu mɔ́ꞌ nə vəmalia vəbɔɔ, kɔ̀ wuu mɔ́ꞌ nə malia muꞌ. Faŋ ŋwə nə kɔ̀ nɨniŋ nə, kɔ sheꞌ faŋ wutə wə nə də̀, kɨ nii ndɔ̀ gə̀ yitoꞌ. 16Wə ntɨə faŋ ŋwə nə fì vəmalia tee nə, ndɔ yighee muꞌ, ndɔ̀ gə̀ maa məbeꞌlə ka ghɔ́, sèy vəmalia tɔ yi tee. 17Sheꞌ nɨniŋ, wə ntɨə faŋ ŋwə nə kìi vəmalia vəbɔɔ nə, baa sèy vəbɔɔ. 18Luu nə, wə ntɨə faŋ ŋwə nə fì malia muꞌ nə, ndi, gə̀ təə nsi, ndɨ̀ə ka tii wi ghɔ́. 19Ŋkə tay ŋkee dɨdɨꞌ, tɨɨ vəŋ ghɔ́ bəŋ jwì, tii vəŋ maa məndeynə nu ŋkɨə faŋ vəŋ nə yɨ̀ nə ka ghɔ́. 20Wə ntɨə faŋ ŋwə nə fì vəmalia tee nə, jwì nə mbə, baa kɔ̀ vəmalia vəmɔ́ꞌ tee, gì laa, «Tɨta, a nə kɔ̀ vəmalia shee tee, mə bèꞌlə, sèy vəmalia tee fuŋ.» 21Tɨɨ faꞌ wi gi laa, «A yɨ̀ jəə, a lùu wuu faꞌ jəə, baa lùu wuu yinsəŋ. A nə luu wuu yinsəŋ maa wee-fɨ-fa, mə taa kɔ vəyaŋ tɨ́ ghɔ. Gə nə, ŋìi taa shəŋ məŋaytə tɨɨ faꞌ wə.» 22Wə ntɨə faŋ ŋwə nə fi vəmalia vəbɔɔ nə, jwi nɨzi, gì laa, «A nə kɔ̀ vəmalia shee vəbɔɔ, mə sèy vəmalia tɔ yi vəbɔɔ.» 23Tɨɨ faꞌ wi gi tɨ́ ŋwə laa, «A yɨ̀ jəə, a lùu wuu faꞌ jəə, baa lùu wuu yinsəŋ. A nə luu wuu yinsəŋ maa wee-fɨ-fa, mə taa kɔ vətɔ vəyaŋ tɨ́ ghɔ. Gə nə, ŋìi taa shəŋ məŋaytə tɨɨ faꞌ wə.» 24Wə ntɨə faŋ ŋwə nə fì malia muꞌ nə, jwi, gì laa, «Tɨta, mə nə kɨ̀ɨ nə ghɔ yaa wuu fwi yiweꞌ. A yaa kɨ shwi faŋ a nə kee yisɔ me, baytə vətɔ faŋ a nə kee yigaasə me. 25Mə nəə fɨfee, ndì ka wə wì, gə̀ ndɨ̀ə taa nsi. Ye fa ŋkɨə faŋ lùu ŋkɨɨnə.» 26Tɨɨ faꞌ wi bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «A lùu wuu faꞌ bwə, baa lùu wuu bəə ŋay. A yaa kɨɨ laa mə shwi faŋ mə kee yisɔ me, baytə faŋ mə kee yimɔꞌ me lee? 27A nə kɨ̀ɨ nɨniŋ, buu ŋkə nə bàw laa a gə kwàŋ ka ŋwaa taa ŋii məndɨə ka, luu mə taa kɨ jwi, kìi sey wi.» 28Ŋwə nə gì nɨniŋ, kɨ nii gì laa vɨ fi malia ghɔ fɨ ghɔ ŋwə, kɔ̀ tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwə kìi vəmalia yighuŋ nə. 29Nɨniŋ laa wə ntɨə faŋ ŋwə kìi, vɨ taa kùꞌsə tɨ́ ŋwə, ŋwə kɨ nii kìi kəyaŋ. Gə fɨ maa wə ntɨə faŋ ŋwə kee yikii me, ŋkee fa ŋkɨə faŋ ŋkə lùu ghɔ ŋwə, vɨ fi. 30Tɨɨ faꞌ ghɔ́ baa kɨ gi laa vɨ ndi wuu faꞌ bwə ghɔ́, mɔ̀ꞌ fu taa mfiŋsə, maa shəŋ ŋkɨə faŋ vɨɨ gwia dɨdɨꞌ, kwə gɨꞌ vəŋ.»
Yeso, Wee Nwi, ndɔ sɔꞌ mbi yinshə
31Yeso nə baa gì laa, «Ndɔ luu maa yighee njyə faŋ Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ bəŋ jwì nə feenə wi ghɔ vɨ nshiisə-ŋiisə Nwi sənshə, buu ŋwə taa duꞌ fuu ŋkaw yifwàŋ ki, vɨ kɨ gwenə ŋwə yaa fwàŋ. 32Vɨ kɨ nii bàytə vɨɨ vənshə fɨ taa mbi vɨsɨ ŋwə, ŋwə gaasə vəŋ sheꞌ faŋ nshii bisə yaa kɨ gaasə bisə-njɨɨ ghɔ vɨ bisə-ndaw. 33Ŋwə ndi bisə-njɨɨ, nùŋsə maa kwiŋ maꞌnə wi, ndì bisə-ndaw, nùŋsə maa kwiŋ ŋkwii. 34Ŋwə kɨ nii gì tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ lùu maa kwiŋ maꞌnə wi laa, «Viŋ jwi feenə! Viŋ lùu vɨɨ mənɔŋ-bwaŋnə Tii ŋwaa, zɨ nu yifwàŋ yizɔ, faŋ Nwi nə nùŋsə tɨ́ viŋ shù fɨ maa vənzi, faŋ Nwi nə bɔ̀ŋ mbi nə. 35Viŋ ŋii shɔ buꞌ laa viŋ nə kɔ̀ fazɨ shee faŋ jɨŋ nə zà mə. Twey muu nə ywèy mə, viŋ kɔ muu mə nu. Mə nə luu ndɔ, viŋ kɔ mə nə shəŋ shi. 36Mə nə luu nə ntɨŋ, viŋ kɔ mə nə njwi. Mə nəə zɨzasə, viŋ jwi ndèynə mə. Mə nə luu taa ŋii mfiŋ, viŋ jwi yè mə.» 37Vɨɨ jəənə vɔ́ taa bitə laa, «Tɨta, yia nə yè ghɔ fə nə jɨŋ, kɔ̀ fazɨ tɨ́ ghɔ, tɨꞌnə me twey muu ywey ghɔ, yia kɔ muu tɨ́ ghɔ? 38Yia nə yè ghɔ fə faŋ a luu ndɔ, yia kwaŋ ghɔ taa ŋii, tɨꞌnə me yè ghɔ nə ntɨŋ, kɔ̀ njwi tɨ́ ghɔ? 39Yia nə yè ghɔ fə faŋ a nə zɨzasə, tɨꞌnə me taa ŋii mfiŋ, jwì ndèynə ghɔ?» 40Fwàŋ taa bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, nu ŋkɨə faŋ viŋ nə yɨ̀ ŋkee maa wuu tɨtiꞌ fɨ taa ŋwaa vaŋ-nshwi vaŋ, viŋ yɨ̀sə lùu maa mə.» 41Ŋwə taa kɨ nii gì tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ lùu kwiŋ ŋkwii laa, «Viŋ ndɔ fɨ yɨ mə, vɨɨ ndwaŋ, gə̀ ŋìi taa wi faŋ ŋwə gòꞌsə yighee muꞌ, faŋ vɨ lòotə tɨ́ tɨɨ vəzwitə vəbwəvə ghɔ vɨ nshiisə-ŋiisə si. 42Jɨŋ nəə zasə mə, viŋ kee kɔ̀ mə nə fazɨ me. Too muu nə ywèy mə, viŋ kee kɔ̀ mə nə muu me. 43Mə nə luu ndɔ, viŋ kee ndì mə taa ŋii viŋ me. Mə nə luu nə ntɨŋ, viŋ kee kɔ̀ mə nə njwi me. Mə nəə zɨzasə, baa lùu taa ŋii mfiŋ, viŋ kee jwì ndèynə mə me.» 44Vɨɨ vɔ́ taa bəŋsə nɨzi laa, «Tɨta, yia sii nə yè ghɔ fə nə jɨŋ, tɨꞌnə me faŋ twey muu ywèy ghɔ, tɨꞌnə me yaa ndɔ, tɨꞌnə me nə ntɨŋ, tɨꞌnə me faŋ a zɨzasə, tɨꞌnə me taa ŋii mfiŋ, kee gàŋtə ghɔ me?» 45Ŋwə taa bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, nu faŋ viŋ nə kee yɨ̀ maa ŋkee wuu tɨtiꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ me, viŋ nə kee yɨ̀ maa mə me.» 46Vɨɨ bwənə vɔ́ ndɔ ŋii taa ŋɨꞌ yikwalə faŋ nyə gòꞌsə yighee muꞌ. Gə fɨ maa vɨɨ jəənə vɔ́, vəŋ zɨ məbwey vəlwaŋ faŋ ŋwə gòꞌsə yighee muꞌ.»
26Faŋ vɨ nə kà yighaw tɔ Yeso
(Mark 14.1-2; Lukas 22.1-2; Jɔn 11.45-53)
1Yighee njyə faŋ Yeso nə mètə təgi tɔ́ tənshə, gì tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, 2«Bàw viŋ kɨɨ laa gòꞌ vəshi vəbɔɔ, shi zwisə Pasa kùꞌ. Ndɔ luu maa yighee yɔ́, vɨ ndi Wuu yinsəŋ Nwi, bèy ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə, ŋwə ku.»
3Kɨ luu maa yighee yɔ́, vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi ghɔ vəshɨꞌ fɨ taa shɨ faynə ntoꞌ wuu kwalə məfeꞌ Nwi, faŋ vɨ nəə tii ŋwə nə Kayafas. 4Vəŋ baytə shɔ, kɨ kwaꞌtə faŋ kaꞌ vɨ jìa Yeso nə mənay, zwi ŋwə. 5Luu nə, vəŋ gi laa, «Kɨ ŋkə taa luu maa yighee yitianə me, buꞌ vɨɨ taa kɨ buulə shɨ.»
Faŋ wəzwi mɔ́ꞌ nə zwìsə Yeso nə məŋgwə, Judas gə fìŋ Yeso
(Mark 14.3-11; Lukas 22.3-6; Jɔn 12.1-8)
6Kɨ lùu maa yighee njyə faŋ Yeso nə luu taa ŋii Saymon, ŋgwə faŋ ŋwə yaa kii zatə bwə nə, ntɨꞌ Betani, 7wəzwi mɔ́ꞌ jwi nə ŋkwiŋ məŋgwə mə shwaŋ ndɔŋnə, jwi tù tɔ Yeso, faŋ ŋwə nə duꞌ kɨ zɨ. 8Vɨɨ məzwetə nu ki ye, too vəŋ nə bɨ. Vəŋ gi laa, «Vɨ sii bɨsə fa kə̀ tɨ́ kə? 9Nii kaꞌ vɨ fìŋ nə ka yaŋ, ndì ka ghɔ́, gàŋtə mbəəsə shɔ.» 10Yeso kɨɨ nə nu ŋkɨə faŋ vəŋ gisə nə, gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ sii kɔ ŋɨꞌ tɨ́ wəzwi ŋwə̀ buꞌ kə? Ŋwə yɨ̀ ŋkee nu jəə maa mə. 11Maa viŋ vɨ mbəəsə lùu ghee nshə. Luu nə, nsiŋ kee taa luu mɔ́ꞌ ghee nshə me. 12Faŋ ŋwə nii tutə məŋgwə mbɔ́ maa mə nə, ŋwə lòotə mə maa mətəə. 13Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, shəŋ tɨ̀ me shəŋ taa mbi yinshə faŋ vɨ ndɔ kɨ fɨꞌtə ntɔŋ yijəə Nwi shɔ, vɨ ndɔ kɨ fɨꞌtə nu wəzwi ŋwə̀ nɨzi, lumə ŋwə nɨniŋ.»
14Wə muꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ Yeso njɔsə-bɔɔ nə, faŋ vɨ nəə tii ŋwə nə Judas Iskariot, gə yè vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi, 15gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ taa kɔ kə shee, faŋ mə taa kɔ Yeso tɨ́ viŋ?» Vəŋ kɔ ŋkaŋsə muu-ntia tɨ́ ŋwə. 16Shù fɨ maa yighee yɔ́, ŋwə nəə kəə jɨɨ maa məkɔ Yeso tɨ́ vəŋ.
Faŋ Yeso nə zɨ̀ Pasa ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki
(Mark 14.12-26; Lukas 22.7-23; Jɔn 13.21-30; 1 Kɔrintian 11.23-25)
17Kɨ lùu maa mfɔŋ shi fɨ maa vəshi mbɨə faŋ vɨɨ Jus yaa kɨ zɨ bee faŋ vɨ kee kwàŋ fənsɨŋ taa tey yi me, vɨɨ məzwetə nu Yeso jwi yɨ ŋwə, bìtə tɨ́ ŋwə laa, «A taa kaw laa yia gə lòotə yitianə Pasa tɨ́ ghɔ fə?» 18Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ gə maa wə wì taa shɨ, nàysə tɨ́ ŋwə laa tɨta wiŋ gì laa yighee yi kùꞌnə, laa yi kəə jwi zɨ Pasa taa ŋii ŋwə ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki.» 19Vɨɨ məzwetə nu ki yɨ sheꞌ faŋ Yeso nii nàysə tɨ́ vəŋ nə, lòotə fazɨ Pasa kɔ́.
20Kɨ lùu laynəfu, ŋwə jwi, ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki duꞌ kɨ zɨ. 21Faŋ vəŋ nəə zɨ nɨniŋ nə, ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa wə muꞌ fɨ taa ŋwaa viŋ taa fiŋ mə.» 22Vəŋ luŋ ŋkee dɨdɨꞌ, tey kɨ bitə tɨ́ ŋwə wə nə muꞌ nə muꞌ laa, «Tɨta, lùu mə mu?» 23Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə shu ghɔ ki, yia ŋwə taa kay, taa fiŋ mə. 24Wuu yinsəŋ Nwi taa ndi, yuu vɨ nə nyɔ̀ꞌ buꞌ ŋwə taa ŋwaꞌlə Nwi. Luu nə, ndwaŋ tɔ wə ntɨə faŋ ŋwə fìŋ Wuu yinsəŋ Nwi ghɔ́. Ŋkə nə bàw tɨ́ wə ghɔ́ laa kɨ vɨ bi ŋwə me.» 25Judas faŋ ŋwə nə fiŋ Yeso nə, gì laa, «Nə bee lùu mə mu, tɨta?» Ŋwə gi tɨ́ ŋwə laa, «Gì ghɔ nɨniŋ.»
26Faŋ vəŋ nə zɨ̀ nɨniŋ, Yeso ndi bee, tù mənɔŋ-bwaŋnə shɔ, bɨꞌ, kɔ̀ tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki, gì laa, «Viŋ fi zɨ, lùu mbasə ŋwaa ŋwaa.» 27Ŋwə baa ndì ndaw məluꞌ, bwaŋ Nwi, kɔ̀ tɨ́ vəŋ, gì laa, «Viŋ nu vənshə, 28lùu mənshi maa nə, faŋ vɨ tù buꞌ vɨɨ vənshə maa məndisə yibɨsə vəŋ. Lùu məkee məfimə faŋ Nwi gwìa tɨ́ viŋ. 29Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ laa, shù ndee mə kee ndɔ baa nu məluꞌ me, gə kɔ tɨ́ shi ŋkɨə faŋ mə ndɔ baa nu, nsiŋ mɔ́ꞌ taa yifwàŋ Tii ŋwaa.»
Faŋ Yeso nə nàysə faŋ vɨɨ məzwetə nu ki taa suꞌtə ghuu vəŋ fɨ yiba jɨŋ ŋwə
(Mark 14.27-31; Lukas 22.31-34; Jɔn 13.36-38)
30Vəŋ kɨ nii zwà nyay məbəŋsə Nwi, fuu fu, gə̀ fuu baŋ vətɨ və məŋgwə. 31Faŋ vəŋ nəə toꞌ nɨniŋ, Yeso gi tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Viŋ vənshə taa suꞌtə ghuu ghiŋ fɨ yiba jɨŋ mə sheꞌ vətuꞌ ndee, sheꞌ faŋ vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, Nwi taa zwi nshii bisə, bisə sɔ́ saykə. 26.31 Zakaraya 13.7.32Luu nə, yighee njyə faŋ mə taa ywey fɨ shɨ yiku, mə taa shɔɔ vɨsɨ viŋ, gə shɨ Galilii.» 33Pita bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Vɨɨ vənshə kɔlə taa suꞌtə ghuu vəŋ fɨ yiba jɨŋ ghɔ, mə kee sùꞌtə me.» 34Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Mə naysə tɨ́ ghɔ yinsəŋ laa, sheꞌ vətuꞌ ndee, ŋkɨꞌ taa kee taw me, a twey mə ghee tia.» 35Pita gi laa, «Nsoo kɔlə taa kukə mɔ́ꞌ, mə kee twèy ghɔ me.» Bətə vɨɨ məzwetə nu Yeso nə gi sheꞌ nɨniŋ.
Faŋ Yeso nə shɔ̀ꞌtə Nwi, vɨɨ məzwetə nu ki bɨbwey
(Mark 14.32-42; Lukas 22.39-46)
36Vəŋ kɨ ziꞌ maa shəŋ kəmɔ́ꞌ faŋ vɨ tii nə Gesemani, Yeso gi tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Viŋ duꞌ feenə, naꞌ, mə gə fiŋnə, shɔꞌtə Nwi.» 37Ŋwə kɨ nii ndì Pita ghɔ vaŋ Zebedii vəbɔɔ nə, ghɔ vɨ vəŋ gə. Vəŋ gə nɨniŋ, ŋwə tey kɨ luŋ, fwi yi ghaysə ŋwə. 38Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Məluŋ taa fwi mə yaŋ, tɨ́ kaꞌ ŋwə zwì mə. Viŋ goꞌ feenə, nsiŋ kɨ kɨꞌ.» 39Ŋwə filə gə, tùŋ yikəꞌ yi nsi maa məshɔꞌtə Nwi, gì laa, «Tii ŋwaa, jɨɨ yiday lùu shɔ, a yɨ̀ ndaw ŋɨꞌ nyə̀ shɔ̀ɔ fɨ maa mə. Luu nə, kɨ ŋkə gay maa ŋkitə nyaa me; yɨ nu ŋkɨə faŋ ŋkə lùu taa ŋkitə yə.» 40Ŋwə bəŋ jwì yɨ vɨɨ məzwetə nu ki, ye vəŋ faŋ vəŋ bɨbwey. Ŋwə gi tɨ́ Pita laa, «Maa nii kaꞌ viŋ dùꞌ nə yikɨꞌ, tày yaa ləə kəmuꞌ? 41Viŋ kɨ kɨꞌ, shɔꞌtə Nwi, laa kɨ viŋ ŋii məmɔŋ maa məyɨ nu bwə me. Maa fwi siŋ biŋ, bəə yiŋwaa yiŋ bə̀ə ŋay.» 42Ŋwə baa kii bəŋ gə̀ maa məshɔꞌtə Nwi lwesə ghee bɔɔ, gì laa, «Tii ŋwaa, ŋkitə yə gay, faŋ a bɨꞌtə laa jɨɨ yiday kee lùu shɔ tɨ́ kaꞌ ndaw ŋɨꞌ nyə̀ shɔ̀ɔ, maa laa mə nu me.» 43Ŋwə baa kii bəŋ, yè vɨɨ məzwetə nu ki, vəŋ nə bɨbwey, buꞌ laa nə kaꞌ vəŋ kee gòꞌ maa shitə sɨ vəŋ me. 44Ŋwə baa kɨ mèꞌtə vəŋ, baa gə̀ maa məshɔꞌtə Nwi lwesə ghee tia, gi sheꞌ yigi yɔ́ yimuꞌ. 45Ŋwə kɨ bəŋ jwi yɨ vɨɨ məzwetə nu ki, gì laa, «Viŋ kɨ bii bwey, shəŋ ŋwaa mu? Viŋ zɔ! Yighee kuꞌ faŋ vɨ kɔ̀ Wuu yinsəŋ Nwi taa ghɔ vəyɨ-kəbwə. 46Viŋ ndɔ, nsiŋ gə! Wuu məfiŋ ŋwaa lùu nshənə.»
Faŋ vɨ nə jìa Yeso
(Mark 14.43-50; Lukas 22.47-53; Jɔn 18.3-12)
47Faŋ Yeso nəə kɨ bii gisə, Judas faŋ nə luu fɨ maa vɨɨ Yeso njɔsə-bɔɔ nə, jwi, ghɔ vɨ nwaa vɨɨ vəyaŋ nə vəbaꞌ nə mbaysə, faŋ vəŋ nə ndɔ̀ fɨ ghɔ vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vəshɨꞌ fɨ taa shɨ. 48Vəŋ jwi nɨniŋ, tɨ́ wuu məfiŋ Yeso nii kɔ shwenə tɨ́ vəŋ, gì laa, «Wə ntɨə faŋ mə taa nyɔŋ fəə ghi, buu lùu Yeso. Viŋ jia ŋwə.» 49Nɨniŋ, ŋwə koꞌ jwì yɨ Yeso yighee muꞌ, gì laa, «Tɨta, sheꞌ bwaŋnə,» kɨ nii nyɔ̀ŋ fəə ghi. 50Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Wuumba ŋwaa, a sii jwì yɨ̀ kə fɨ feenə?» Vɨɨ vɔ́ kɨ nii koꞌ jwì, mɔ̀ꞌ ghɔ maa Yeso, jia ŋwə. 51Wə mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ mbɨə faŋ ghɔ vɨ Yeso nə luu mɔ́ꞌ nə, shoꞌ baꞌ yighaw ki, shìa tuulə wuu faꞌ wuu kwalə məfeꞌ Nwi. 52Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Meꞌtə, bəŋsə kwàŋ baꞌ kə maa shəŋ ki, buꞌ laa vɨɨ vənshə faŋ vəŋ fì baꞌ, ndɔ ndi sheꞌ maa baꞌ. 53A nə bɨ̀ꞌtə laa kaꞌ mə kee bùꞌ ghɔ tɨ́ Tii ŋwaa, ŋwə tɔ̀ŋ nshiisə-ŋiisə si yinwaa njɔsə-bɔɔ yighuŋ yighee muꞌ yimu? 54Luu nə, mə kɨ luu yɨ̀ nɨniŋ, buu kaꞌ nu ŋkɨə faŋ ŋkə lùu taa ŋwaꞌlə Nwi, kee baa fàynə me.» 55Yeso kɨ nii gì tɨ́ nwaa vɨɨ vɔ́ laa, «Viŋ jwi nə vəbaꞌ nə mbaysə, jwi jia mə yaa viŋ jwi jia ndɔꞌ lee? Vəshi vəshi mə yaa duꞌ taa ŋii Nwi yikwalə, deesə shɔ, viŋ kee bee jìa mə me. 56Luu nə, vənu vənshə gay nɨniŋ laa yigisə Nwi faŋ nshiisə-ŋii sɔghɔ nə nyɔ̀ꞌ nə, faynə.» Ŋwə nə gì nɨniŋ, vɨɨ məzwetə nu ki vənshə meꞌtə ŋwə, nyɨ̀ŋkə.
Faŋ vɨɨ Jus nə shia nsɔꞌ tɔ Yeso
(Mark 14.53-65; Lukas 22.54-55,63-71; Jɔn 18.12-14,19,24)
57Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə jìa Yeso nə, ndi ŋwə, gə̀ nə ŋwə fu Kayafas, faŋ nə luu wuu kwalə məfeꞌ Nwi, tɨ́ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vəshɨꞌ fɨ taa shɨ faynə yifi. 58Pita nə beꞌsə ŋwə fɨ ntaŋ, ziꞌ ŋkee taa fu wuu kwalə məfeꞌ Nwi ghɔ́, gə̀ dùꞌ ghɔ vɨ vɨɨ faꞌ wuu kwalə məfeꞌ Nwi ghɔ́ maa məye nu ŋkɨə faŋ ŋkə taa gay.
59Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi ghɔ vɨ vɨɨ məshia nsɔꞌ vənshə kəə vɨɨ faŋ vəŋ taa biŋ mbee tɔ Yeso, tɨ́ kaꞌ vɨ mɔꞌ nsɔꞌ tɔ Yeso, zwì ŋwə. 60Luu nə, vəŋ kee ye me, faŋ vɨɨ məbiŋ təmbee nə kɔlə fùu jwì vəyaŋ. Kɨ lùu fɨ yiba, mbə vəbɔɔ baa fùu, 61gì laa, «Wə ŋwə̀ nə gì laa kaꞌ yi sɔ̀ꞌ ŋii Nwi yikwalə, baa fìanə maa vəshi vətia.» 62Wuu kwalə məfeꞌ Nwi kɨ nii ndɔ̀ yizɔ, gì laa, «Maa a kɔ bəŋsə kɔ̀ŋ vənu mbɨə faŋ vɨɨ gisə kɔ̀ŋ ghɔ.» 63Luu nə, Yeso kee bìnə me. Wuu kwalə məfeꞌ Nwi gi tɨ́ ŋwə laa, «Maa yizii Nwi Nshɔɔ-mbi, mə tə̀ ghɔ fuu məkee, naysə tɨ́ yia laa a luu Kristo, Wee Nwi mu?» 64Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Gì ghɔ nɨniŋ. Mə naysə tɨ́ viŋ ntee laa, shù ndee viŋ ndɔ ye Wuu yinsəŋ Nwi faŋ ŋwə dùꞌ maa kwiŋ maꞌnə Nwi faŋ ŋwə kìi wutə kənshə. Viŋ ndɔ baa ye ŋwə faŋ ŋwə jɨjwi fɨ fuu mbɔꞌ fɨ taa yizɔ.» 65Wuu kwalə məfeꞌ Nwi ghɔ́ zɔ, sètə njwi si, gì laa, «Ŋwə ndà Nwi. Nsiŋ sii baa kəə vɨɨ məgi nu tɔ ŋwə tɨ́ kə? Maa viŋ zɔ̀ faŋ ŋwə ndà Nwi. 66Viŋ gi ŋkiŋ laa kə?» Vəŋ bəŋsə laa vɨ zwi ŋwə, 67kɨ nii shèꞌ mənti yikəꞌ ŋwə, fwàŋnə ŋwə. Vɨɨ mɔ́ꞌ saŋ ŋwə fɨ maa fəə ghi, 68gi laa, «Kɨɨ fɨ maa Zwitə Nwi, naysə wə ntɨə faŋ ŋwə sàŋ ghɔ, faŋ a lùu Kristo.»
Faŋ Pita nə twèy Yeso
(Mark 14.66-72; Lukas 22.56-62; Jɔn 18.15-18,25-32)
69Maa yighee yɔ́ Pita nə dùꞌ fu yɨ ŋii nsɔꞌsə, wee-wəzwi mɔ́ꞌ jwi yɨ ŋwə, gì laa, «Maa viŋ Yeso, wuu Galilii wì yaa luu mɔ́ꞌ.» 70Ŋwə twey vɨsɨ vɨɨ vənshə, gì laa, «Mə kee kɨɨ nə nu ŋkɨə faŋ a gisə nə me.» 71Ŋwə kɨ nii fùu, gə̀ fu, wuu mɔ́ꞌ baa ye ŋwə, gì tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə tɨ̀ŋnə yifi laa, «Wə ŋwə̀ nə luu ghɔ Yeso fɨ Nazaret.» 72Pita baa kii twey, lɨ̀ꞌtə laa yi kee kɨɨ nə ŋwə me. 73Sheꞌ fɨkɨꞌ nee, vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə tɨ̀ŋ yifi, jwi yɨ ŋwə, gì tɨ́ ŋwə laa, «Yinsəŋ, a lùu fɨ maa vəŋ. Yia kɔꞌ kɨɨ buꞌ laa yigisə yə də̀ shəŋ ŋkɨə faŋ a ndɔ̀ fɨ fuŋ.» 74Pita tey kɨ nda ŋwaa wi, lɨ̀ꞌtə laa yi kee bee kɨɨ nə wə ghɔ́ me. Sheꞌ yighee yɔ́ ŋkɨꞌ taw. 75Pita lumə nu ŋkɨə faŋ Yeso nii gì tɨ́ ŋwə nə laa, «Ŋkɨꞌ taa kee taw me, a twey mə ghee tia.» Ŋwə lumə nɨniŋ, fùu fu, gwia ŋkee dɨdɨꞌ.
271Kɨ luu ŋkee taa nshia-ndoo-mbisɨ, vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi ghɔ vəshɨꞌ vənshə baa fàynə, kà nu kɔ́ kɔ̀ŋ Yeso maa məzwi ŋwə. 2Vəŋ ka ŋwə, ndì ŋwə, tɔ̀ŋ ŋwə tɨ́ goməna Pilate.
Faŋ Judas Iskariot nə kù
3Faŋ Judas, wə ntɨə faŋ ŋwə nə fìŋ Yeso nə, ye laa vɨ shìa laa vɨ zwi Yeso, ŋwə luŋ kɔŋ nu bwə ki, ndì ŋkaŋsə muu-mbɔɔ faŋ ŋwə nə fìŋ Yeso shɔ nə, gə̀ baa bə̀ŋsə tɨ́ vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vəshɨꞌ, 4gì laa, «Mə yɨ̀ nu bwə faŋ mə nə fìŋ wuu məmbuꞌ nə.» Vəŋ gi laa, «Kee lùu nu kia me. Luu ŋkɨɨ nu.» 5Ŋwə mɔꞌ ka ghɔ́ nsi taa ŋii Nwi yikwalə, kɨ nii yindɔ, gə̀ sɨŋsə. 6Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi ndi ka ghɔ́, gì laa, «Kaꞌ vɨ kee kwàŋ taa ka ŋii Nwi me, buꞌ laa lùu ka mənshi.» 7Vəŋ duꞌ nsi gì, kɨ nii ndì ka ghɔ́, ywàŋ tay shɔ fɨ ghɔ wuu məbɔŋ vəntɨɨ, ndì maa shəŋ mətəə vəndɔ. 8Lùu ŋiꞌ nu ŋkɨə faŋ vɨ tii tay kɔ́ nə tay fənshi, kɔ tɔ və-ndee. 9Nɨniŋ, ŋkə faynə maa nu ŋkɨə faŋ nshiiŋii-sɔghɔ Jeremaya nə nàysə laa, «Mə nə ndì ŋkaŋsə sɔ́ muu-ntia, shwaŋ wi faŋ vaŋ Isirayl nə tə nə, 10ndì kɔ̀ maa tay wuu məbɔŋ vəntɨɨ, faŋ Nwi nə nàysə shee nə.»
Faŋ goməna Pilate nə shia nsɔꞌ tɔ Yeso
(Mark 15.2-5; Lukas 23.2-5; Jɔn 18.33-38)
11Nɨniŋ, Yeso tɨŋ vɨsɨ Goməna. Goməna bitə tɨ́ ŋwə laa, «A luu fwàŋ vɨɨ Jus mu?» Yeso gi laa, «Gì ghɔ nɨniŋ.» 12Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vəshɨꞌ fɨ taa shɨ gi vənu tɔ ŋwə, ŋwə kee kɔ̀ bəŋsə me. 13Goməna Pilate gi tɨ́ ŋwə laa, «Maa a zɔ̀ vənu vəweꞌvə faŋ vəŋ gì kɔ̀ŋ ghɔ nə?» 14Luu nə, Yeso kee kɔ̀ bəŋsə tuu maa nu kəmuꞌ me. Nu kɔ́ ghɔꞌ goməna.
15Ŋkə nə luu laa maa yighee yitianə yɔ́, goməna Pilate yaa kɨ fuusə wuu ŋii mfiŋ muꞌ, faŋ vɨɨ Jus bìtə tɨ́ ŋwə, ŋwə kɔ tɨ́ vəŋ. 16Maa yighee yɔ́ wuu ŋii mfiŋ kwalə mɔ́ꞌ nə luu shɔ, faŋ vɨ nəə tii ŋwə nə Barabas. 17Faŋ vɨɨ nə bàytə shɔ nə, goməna Pilate gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kəə laa mə fuusə ndə tɨ́ viŋ? Bàw mə fuusə Barabas mu, mu Yeso faŋ vɨ tii ŋwə nə Kristo nə?» 18Ŋwə nə gì nɨniŋ buꞌ laa ŋwə nəə kɔꞌ kɨɨ laa vəŋ nə ghɨ̀ꞌ Yeso ghɨghɨꞌ, buu kɔ ŋwə maa nsɔꞌ.
19Kɨ luu maa yighee yɔ́, faŋ goməna nə dùꞌ fuu ŋkaw məshia nsɔꞌ nə, zu wi tɔŋ ntɔŋ tɨ́ ŋwə laa, kɨ ŋwə kwaŋ ghɔ maa nu nsɔꞌ wuu ley wì me, laa nu ki nii ghaysə yi dɨdɨꞌ ndee taa njyəə.
20Luu nə, vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi ghɔ vəshɨꞌ dɔɔ laa vɨɨ vɔ́ bitə Barabas, baa nə laa vɨ zwi Yeso. 21Goməna baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Fɨ maa vɨɨ və̀ vəbɔɔ nə, viŋ kəə laa mə fuusə ndə tɨ́ viŋ?» Vəŋ gi laa Barabas.
22Goməna Pilate gi tɨ́ vəŋ laa, «Mə kɨ luu fùusə Barabas, buu mə taa yɨ kə nə Yeso faŋ vɨ tii ŋwə nə Kristo?» Vəŋ vənshə gi laa bàw vɨ bey ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə. 23Ŋwə gi laa buꞌ kə, baa nə laa, ŋwə sii yɨ̀ kə bwə? Vəŋ baa mètə kɨ yɨyumə laa vɨ bey ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə. 24Faŋ Pilate nə ye laa nu kee fùu fɨ maa yigisə yi me, baa ye laa yumə koꞌ yaŋ dɨdɨꞌ, ŋwə bitə muu, sɔ̀ ghɔ yi shɔ vɨsɨ nwaa vɨɨ vɔ́, gì laa, «Viŋ ye, mə kee kìi nu kɔ̀ŋ nu mənshi mə wə ŋwə̀ me, mə lùu məmbuꞌ, luu ŋkiŋ nu.» 25Vɨɨ vɔ́ vənshə bəŋsə laa, «Mənshi mi ndɔ koꞌ tɔ yia nə vaŋ via.» 26Nɨniŋ, ŋwə fuusə Barabas, kɔ̀ tɨ́ vəŋ, ndì Yeso, gì laa vɨ saŋ ŋwə nə vəmfa, gə̀ bey ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə.
Faŋ vəsogeꞌ nə tàw Yeso
27Vəsogeꞌ və goməna kɨ nii ndì Yeso, ŋìi nə ŋwə ntoꞌ goməna, tìi nwaa vəsogeꞌ vənshə, vəŋ faynə, kia ŋwə, 28shòꞌtə njwi si, mɔ̀ꞌ njwi yibay maa ŋwə, 29ndɔ ba yisɔꞌ fɨ maa nyawsə, bèe tɔ ŋwə laa lùu yisɔꞌ vəfwàŋ, ndɔ̀ ndì dəə, kɔ̀ ghɔ ŋwə kwiŋ maꞌnə, jwi tùŋ vətɔ vəyəə vəvəŋ nsi vɨsɨ ŋwə, gisə laa, «Yia shɔꞌtə ghɔ mɔɔ, fwàŋ vɨɨ Jus,» taw ŋwə nɨniŋ, 30baa shèꞌ mənti maa ŋwə, ndɔ̀ fì dəə kɔ́ fɨ ghɔ ŋwə, sàŋ tɔ ŋwə. 31Faŋ vəŋ taw ŋwə mètə, ndɔ̀ shòꞌ njwi yibay yɔ́ fɨ maa ŋwə, mɔ̀ꞌ ŋkee nsii njwisə maa ŋwə, kɨ nii ndì ŋwə, gə̀ nə ŋwə maa məbey fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə.
Faŋ vɨ nə bèy Yeso fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə
(Mark 15.21-32; Lukas 23.26-43; Jɔn 19.17-27)
32Faŋ vəŋ nəə koꞌ gə, fàynə ghɔ vɨ wə mɔ́ꞌ fɨ shɨ Kirene, yizii yi luu Saymon. Vəŋ dɔɔ wə ghɔ́ laa ŋwə shaꞌ fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fə Yeso. 33Vəŋ gə nɨniŋ, zìꞌ maa shəŋ kəmɔ́ꞌ faŋ vɨ tii nə Golgota, faŋ lùu laa shəŋ ghutə tɔ wə. 34Vəŋ kɔ məluꞌ tɨ́ ŋwə faŋ vɨ nə wàsə mbiŋ taa tey yi, laa ŋwə nu. Ŋwə mɔŋ məluꞌ mbɔ́, kee bee nu me. 35Vəŋ kɨ nii bey ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə, ndì njwisə si, tùŋ beꞌ maa məgaatə, 36kɨ nii dùꞌ nsi, kɨ ndeynə ŋwə. 37Ŋwaꞌlə nsɔꞌ wi faŋ vɨ nə nyɔ̀ꞌ tɔ fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fi luu laa, «Lùu Yeso, fwàŋ vɨɨ Jus nə.» 38Vɨ nə baa bèy vəndɔꞌ vəmɔ́ꞌ vəbɔɔ yɨ ŋwə, ŋgwə muꞌ maa kwiŋ maꞌnə wi, ŋgwə muꞌ maa kwiŋ ŋkwii. 39Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə shɔɔ fɨ yifi, nəꞌsə yitɔ yivəŋ, taw ŋwə, 40gi laa, «Aŋ ghɔ, faŋ kaꞌ a sɔ̀ꞌ ŋii Nwi yikwalə, baa fìanə maa vəshi vətia, bweysə ŋwaa wə ndwə. Kɨ luu laa a lùu Wee Nwi, siꞌ fɨ fuu fəŋkɔꞌ fəŋkɨꞌsə fə.» 41Sheꞌ nɨniŋ, vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi, ghɔ vɨ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vəshɨꞌ taw ŋwə nɨzi, 42ndɔ gisə laa, «Ŋwə nəə bweysə vɨɨ day, kee kɨɨ bweysə nshɨ-tɔ wi me. Kɨ luu laa ŋwə luu fwàŋ vɨɨ Isirayl, bàw ŋwə siꞌ fɨ fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə ndwə, buu nsiŋ kɨ nii bìŋ ŋwə. 43Ŋwə nə nùŋ fwi yi maa Nwi, bàw Nwi bweysə ŋwə ndwə, faŋ Nwi kàw ŋwə, fɔnə ŋwə yaa gi laa yi lùu Wee Nwi.» 44Vəndɔꞌ mbɨə faŋ vɨ nə bey ghɔ vɨ vəŋ mɔ́ꞌ nə, nə ndasə ŋwə sheꞌ nɨniŋ nɨzi.
Faŋ Yeso nə kù
(Mark 15.33-41; Lukas 23.44-49; Jɔn 19.28-37)
45Kɨ lùu maa yizɔ buꞌtə, vədɨꞌ fəŋ ŋkee yaa nɨntəŋ vətuꞌ maa vəshəŋ vənshə, gə ziꞌ maa vəshɨshwi vətia. 46Kɨ luu maa vəshɨshwi vətia, Yeso yumə ŋkee nəŋay laa, «Eli, Eli, lama sabatani,» 27.46 Sam 22.2. faŋ lùu laa, «Nwi ŋwaa, Nwi ŋwaa, a mèꞌtə mə buꞌ kə?» 47Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə tɨ̀ŋ yifi nə, zɔ, gì laa ŋwə tii nshiiŋii-sɔghɔ Elias. 48Wə muꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ vɔ́ nyɨŋ gə̀ ndì kushaa, bèy taa kəŋ məluꞌ məmɔ́ꞌ nee, sɔ tɔ fəntɨ, kɔ̀ tɨ́ ŋwə laa ŋwə nu. 49Luu nə, vɨɨ mɔ́ꞌ gi laa, «Meꞌtə, nsiŋ taa ye laa Elias taa jwi bweysə ŋwə mu?» 50Yeso baa kii yumə ŋkee nəŋay, zwitə ki kɨ nii yime, ŋwə ku.
51Sheꞌ yighee yɔ́ njwi yikwalə faŋ vɨ nə shìanə shəŋ ley Nwi fɨ ghɔ shəŋ məduꞌ vɨɨ taa ŋii Nwi yikwalə nə, seenə vəway vəbɔɔ, tèy fɨ tɔ yi, gə kɔ ŋiꞌ yi. Nsi nəꞌnə, təghɔsə seekə, 52təswi tə vɨɨ ŋaꞌnə, vɨɨ ley Nwi vəyaŋ ywey fɨ shɨ yiku. 53Yighee njyə faŋ Yeso nə ywèy fɨ shɨ yiku, vɨɨ vɔ́ fuu fɨ taa təswi təvəŋ, gə̀ taa shɨ, fùu yikəꞌ vɨɨ vəyaŋ. 54Tɨɨ vəsogeꞌ ghɔ vɨ vɨɨ vi faŋ vəŋ nə dùꞌ, kɨ ndeynə Yeso nə, ye mənəꞌnə nsi ghɔ́, baa nə vənu vənshə faŋ mbə nə gày, vəŋ fee dɨdɨꞌ, gì laa, «Ŋkee yinsəŋ, nə luu ŋkee Wee Nwi nə.» 55Vəki nə luu shɔ vəyaŋ faŋ vəŋ nə bèꞌsə Yeso shù fɨ shɨ Galilii, toꞌ faꞌ tɨ́ ŋwə. Vəŋ nə tɨ̀ŋ ntaŋ, kɨ ye. 56Wə muꞌ fɨ taa ŋwaa vəki vɔ́ nə luu Meri Madalin, wuu mɔ́ꞌ luu Meri, nshu Jeyms ghɔ Josef, wuu mɔ́ꞌ luu nshu vaŋ Zebedii.
Faŋ vɨ nə tə̀ə Yeso
(Mark 15.42-47; Lukas 23.50-56; Jɔn 19.38-42)
57Kɨ lùu laynəfu, tɨɨ ka mɔ́ꞌ jwi faŋ ŋwə nə ndɔ̀ fɨ ntɨꞌ Arimatia, yizii yi lùu Josef. Ŋwə nə baa lùu wuu məzwetə nu Yeso. 58Ŋwə ndɔ gə̀ maa goməna Pilate, gə̀ ndwàŋ ŋku ŋwaa Yeso fɨ ghɔ ŋwə. Goməna Pilate biŋ laa vɨ kɔ tɨ́ ŋwə. 59Ŋwə gə ndì ŋku Yeso, ndìŋ taa njwi yiley, 60gə̀ kwaŋ ŋkee taa swi ŋwə faŋ ŋwə nə tàw fɨ taa ŋoꞌ, ndɔ̀ bɨ̀ŋsə nshɨ-ŋoꞌ, nùŋ shuu swi yɔ́, ndɔ̀. 61Meri Madalin ghɔ Meri ŋgwii-wə nə luu yifi, dùꞌ yɨ swi yɔ́.
62Fu baa kɨ lee, faŋ shi məlootə ŋwaa maa yitianə Pasa nə shɔ̀ɔ nə, vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ Farisii gə yè goməna Pilate, 63gì laa, «Tɨta, yia lumə laa wuu təba wì nə gì maa yighee njyə faŋ ŋwə nəə kɨ bii mbi, laa yi taa ywey fɨ shɨ yiku faŋ vəshi vətia taa shɔɔ. 64Nɨniŋ, ŋkə bàw laa a yɨsə vɨ kɨ shii swi ghɔ́, zìꞌ maa vəshi vɔ́ vətia nə, buꞌ vɨɨ məzwetə nu ki taa gə shaw ŋwə, bàꞌsə, yuu naysə tɨ́ vɨɨ laa ŋwə ywèy fɨ shɨ yiku, yuu mənay ghɔ́ yaŋ shɔ̀ɔ ŋgwə vɨsɨ.» 65Goməna Pilate gi tɨ́ vəŋ laa, «Ye vɨɨ məshii vədɨꞌ viŋ feenə. Viŋ ndi vəŋ, gə̀ yɨ̀sə vɨ kɨ shii yuu ŋkə kuꞌnə tɨ́ viŋ.» 66Vəŋ gə, gə̀ nùŋsə vəsogeꞌ vɔ́ maa məshii, baa fəŋ ndɔ shwènə shuu swi ghɔ́ ŋkee jəə.
28Faŋ Yeso nə ywèy fɨ shɨ yiku
(Mark 16.1-18; Lukas 24.1-12; Jɔn 20.1-18)
1Faŋ shi zwisə Nwi nə shɔ̀ɔ, shuu leefu maa mfɔŋ shi fɨ taa yiwiŋ, Meri Madalin, nə Meri ŋgwii-wə gə maa məye swi ghɔ́. 2Vəŋ kɨ gə nɨniŋ, nsi gwəkə nə̀ꞌnə ŋkee nəŋay, buꞌ laa nshiiŋii Nwi siꞌ fiizɔ, jwì bɨ̀ŋsə ŋoꞌ yɔ́ bàꞌsə, dùꞌ fuu yi. 3Ŋkɨꞌnə yi nəə nɨndwaꞌlə yaa yibay, njwisə si fu laa buu. 4Vɨɨ məshii swi ghɔ́ fee, kɨ lɔꞌ, gù yaa vəŋku və vɨɨ. 5Nshiiŋii Nwi yɔ́ gi tɨ́ vəki vɔ́ laa, «Kɨ viŋ fee me! Mə kɔꞌ kɨɨ laa viŋ kəə Yeso faŋ vɨ nə bèy ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə nə. 6Ŋwə kee lùu feenə me; ŋwə ywey fɨ shɨ yiku sheꞌ faŋ ŋwə yaa naysə nə. Viŋ jwi, yè shəŋ ŋkɨə faŋ ŋwə nə nɔ̀ŋ shɔ. 7Viŋ kɨ nii gə̀ titi, gə̀ nàysə tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa ŋwə ywey fɨ shɨ yiku, baa nə laa ŋwə shɔɔ vɨsɨ viŋ, kɨ gə shɨ Galilii. Viŋ taa ye ŋwə yifi. Maa viŋ zɔ̀ nu ŋkɨə faŋ mə gì tɨ́ viŋ.» 8Vəŋ ndɔ fɨ shuu swi yɔ́ titi, nə məfee, baa nə məŋaytə yaŋ, nyɨŋ gə̀ nàysə tɨ́ vɨɨ məzwetə nu Yeso. 9Vəŋ gə nɨniŋ, ghɔ vɨ Yeso faynə. Ŋwə shɔꞌtə vəŋ laa, «Viŋ kɨ ŋaytə mɔɔ!» Vəŋ shəŋtə gə̀ yɨ ŋwə, gu ghuu ŋwə, jìa ghuu ghi, bə̀ŋsə ŋwə. 10Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Kɨ viŋ fee me! Viŋ gə nàysə tɨ́ vaŋ-nshwi vaŋ laa vəŋ gə shɨ Galilii, buu vəŋ taa ye mə yifi.»
11Faŋ vəŋ nə ndɔ kɨ gə, nshiisə sɔ́ jwi, gə̀ ŋìi taa shɨ, nàysə vənu mbɨə faŋ mbə nə gày vənshə tɨ́ vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi. 12Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi ghɔ vəshɨꞌ baytə shəŋ muꞌ maa məgi kɔ̀ŋ nu kɔ́, kɨ nii kɔ̀ ka yaŋ tɨ́ vəsogeꞌ vɔ́, 13gì tɨ́ vəŋ laa, vəŋ naysə tɨ́ vɨɨ laa vɨɨ məzwetə nu Yeso nii jwì vətuꞌ, fùusə ŋku ki faŋ vəŋ nii bɨbwey, 14baa nə laa, «Kɨ luu goməna taa zɔ nɨniŋ, yia taa jwi bwasə fwi yi, tɨ́ kaꞌ ŋwə kee kə̀ə viŋ nə nsɔꞌ me.» 15Vəsogeꞌ vɔ́ fi ka ghɔ́, yɨ̀ faŋ vɨ nàysə tɨ́ vəŋ nə. Nɨniŋ, yigi yɔ́ saynə taa ŋwaa vɨɨ Jus kɔ tɔ və-ndee.
Faŋ Yeso nə fùu yikəꞌ vɨɨ məzwetə nu ki shɨ Galilii
(Mark 16.14-19; Lukas 24.36-43,47-51; Jɔn 20.19-23; Akts 1.6-8)
16Gə fɨ maa vɨɨ məzwetə nu Yeso njɔ-yimuꞌ nə, vəŋ ndɔ gə̀ shɨ Galilii, gə̀ kòꞌ fuu baŋ njyə faŋ Yeso yaa naysə tɨ́ vəŋ. 17Vəŋ ziꞌ yifi, ye ŋwə, gwènə ŋwə. Luu nə, vɨɨ mɔ́ꞌ kɨ bɨbɨꞌtə. 18Yeso shəŋtə gə̀ yɨ vəŋ, gì tɨ́ vəŋ laa, «Nwi kɔ̀ wutə kənshə shee fɨ taa yizɔ nə fɨ nsi. 19Viŋ gə taa məshɨ mənshə fɨ taa mbi, kɨ yɨsə vɨɨ gu vɨɨ məzwetə nu kaŋ. Viŋ kɔ muu mə Nwi tɨ́ vəŋ maa yizii tɨta Nwi, nə yizii Wee (Nwi), baa nə yizii Zwitə Ley, 20deesə vəŋ maa mənuŋsə vənu vənshə faŋ mə yaa nàysə tɨ́ viŋ nə. Viŋ kɨ lumə laa mə taa luu yɨ viŋ ghee nshə, gə ziꞌ maa vəndwə və mbi.»