Ŋwaꞌlə Lukas
Vənu faŋ Lukas nə nyɔ̀ꞌ kɔ̀ŋ Yeso Kristo
Ŋwaꞌlə Lukas də̀ faŋ Yeso lùu wuu məbweysə vɨɨ Israel ŋgwə faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə, nə wuu məbweysə vɨɨ vənshə. Lukas nyɔ̀ꞌ laa Zwitə Nwi nə shòꞌ Yeso maa məfɨꞌtə ntɔŋ yijəə tɨ́ mbəəsə. Ŋwaꞌlə ŋwə̀ dəsə faŋ Yeso nə kàw maa məgaŋtə vɨɨ fɨ maa vənu vənshə faŋ mbə nə ghɔꞌ vəŋ. Yigi məŋaytə baa yàŋ nɨzi.
Vənu vəkwalə yaa məbi Yeso, nə yigisə tii kɔŋ wuu Samaria nə yigisə tii kɔ̀ŋ wee ŋgwə faŋ ŋwə nə ndì, kaꞌ vɨ tìi sheꞌ fɨ taa ŋwaꞌlə Lukas. Vənu faŋ mbə lùu vəkwalə fɨ taa ŋwaꞌlə Lukas lùu məshɔꞌtə Nwi nə nu Zwitə Ley, nə faŋ Nwi ndenə nu bwə.
Məsenə vəwaytə:
Vənzi və ŋwaꞌlə 1.1-4
Məbi Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi nə məbi Yeso 1.5–2.52
Vəfaꞌ və Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi 3.1-20
Faŋ Yeso nə fì muu, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə mɔŋ ŋwə 3.21–4.13
Vəfaꞌ və Yeso fɨ shɨ Galilii 4.14–9.50
Yitoꞌ Yeso fɨ shɨ Galilii, gə ziꞌ Jerusalem 9.51–19.27
Vəfaꞌ və Yeso fɨ ntɨꞌ Jerusalem 19.28–21.38
Faŋ vɨ nə jìa Yeso, zwi ŋwə 22.1–23.56
Məywey Yeso fɨ shɨ yiku 24.1-53
1Faŋ Lukas nə shòꞌmə vənu və Kristo vənshə ŋkee jəə, buu nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə
1Vɨɨ vəyaŋ nə duꞌtə vəŋ nyɔ̀ꞌ kɔ̀ŋ vənu mbɨə faŋ mbə nə gày taa ŋwaa nsiŋ. 2Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə yè vənu vɔ́ nə sɨ, shù fɨ maa vənzi, fɨ̀ꞌtə nu Nwi tɨ́ nsiŋ, nàysə vənu vɔ́ tɨ́ nsiŋ. 3Nɨniŋ, mə nə bɨ̀ꞌtə laa ŋkə bàw laa mə gə nɨzi, shoꞌmə vənu vɔ́ vənshə fɨ maa vənzi ŋkee vəley, buu nyɔ̀ꞌ maa yiley yineꞌtə, kɔ̀ tɨ́ ghɔ, tɨta fwaŋwe Teofilɔs, 4yuu a kɨɨ faŋ vənu mbɨə faŋ vɨ nə dèesə ghɔ shɔ nə, luu vəbi.
Faŋ Gabreya nə gì tɨ́ Zakaraya laa ŋwə ndɔ bi Jɔn
5Nə luu maa yighee njyə faŋ Herod nə luu fwàŋ fɨ shɨ Judia, wuu məfeꞌ Nwi mɔ́ꞌ nə luu shɔ taa nwaa vɨɨ Abia, yizii yi luu Zakaraya. Zu wi nə luu wuu ŋiinə Aarɔn, yizii yi luu Elisabet. 6Vənu vəvəŋ nə luu vəloomə yikəꞌ Nwi. Vəŋ nə toꞌ ghuu yitoꞌ vəŋ maa ntɨsə Nwi sənshə, yɨsə vənu vənshə faŋ Nwi nə nùŋsə. Tuu nu nə kee lùu shɔ faŋ vəŋ gù me. 7Vəŋ nə kee kìi wee me, buꞌ laa Elisabet nə luu dɔŋ. Vəŋ baa dwàŋ dɨdɨꞌ.
8Shi mɔ́ꞌ faŋ faꞌ taa ŋii Nwi nə ziꞌ maa yighee nwaa vɨɨ Abia maa məfaꞌ tɨ́ Nwi, 9vɨ nə tuŋ beꞌ maa ŋgunə vɨɨ məfaꞌ tɨ́ Nwi. Beꞌ ghɔ́ gu tɨ́ Zakaraya laa ŋwə gə ŋìi taa ŋii Nwi yikwalə maa mətwaŋ ndiŋ shɔ maa məshɔꞌtə Nwi. 10Nwaa vɨɨ vənshə nəə shɔꞌtə Nwi fu maa yighee mətwaŋ ndiŋ kɔ́. 11Faŋ Zakaraya nə tɨ̀ŋ taa ŋii Nwi maa mətwaŋ ndiŋ shɔ, nshiiŋii Nwi fuu yikəꞌ ŋwə, tɨŋnə maa kwiŋ maꞌnə shəŋ mətwaŋ ndiŋ. 12Fwi Zakaraya nə ghaysə ŋwə faŋ ŋwə nə yè nshiiŋii Nwi yɔ́. Ŋwə fee. 13Luu nə, nshiiŋii Nwi yɔ́ gi tɨ́ ŋwə laa, «Kɨ ghɔ baa fee me, Zakaraya, buꞌ laa Nwi zɔ̀ shɔꞌtə wə. Zu wə Elisabet ndɔ gɔ, bi wee-wəndɔŋ tɨ́ ghɔ, a shu yizii yi nə Jɔn. 14A taa kii məŋaytə yaŋ shɔ. Vɨɨ vəyaŋ baa ŋàytə buꞌ ŋwə, 15buꞌ laa ŋwə ndɔ luu wuu kwalə vɨsɨ Nwi. Ŋwə kee ndɔ nu məluꞌ me, tɨꞌnə me fa mɔ́ꞌ faŋ ŋkə buulə tɔ wə me. Zwitə Ley Nwi ndɔ lwaŋ taa fwi ŋwə, shù ŋkee fɨ taa njyoꞌ nshu wi. 16Ŋwə ndɔ kiasə vɨɨ Isirayl vəyaŋ, laa vəŋ baa kɨ nuŋ fwi vəŋ maa Nwi. 17Ŋwə ndɔ kɨ gə vɨsɨ fɨ ghɔ Mɔꞌmbi taa Zwitə Ley Nwi, baa nə wutə nshiiŋii-sɔghɔ Elias, baa kiasə fwisə vətɨɨ vaŋmbwaa laa vəŋ baa kɨ kaw vaŋ vəŋ, nə vɨɨ faŋ vəŋ kee zɨzɔnə me, laa vəŋ baa kɨ bɨꞌtə nu loomə. Nɨniŋ, ŋwə ndɔ yɨsə vɨɨ lootə ŋwaa, kɨ kɨꞌ Mɔꞌmbi.» 18Zakaraya zɔ yigisə nshiiŋii Nwi yɔ́, gì tɨ́ ŋwə laa, «Sii kaꞌ mə kɨɨ kɨkə laa yigisə yə luu yinsəŋ, fɔnə mə lùu wuu taa, zu ŋwaa baa dwàŋ nɨzi?» 19Nshiiŋii Nwi yɔ́ bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Mə lùu Gabreya faŋ ŋwə tɨ̀ŋnə yɨ Nwi. Vɨ tɔ̀ŋ mə laa mə jwi gì tɨ́ ghɔ maa mənaysə ntɔŋ yijəə nyə̀ tɨ́ ghɔ. 20Zɔ mɔɔ, a taa gu bɨbɨ, gə̀ zìꞌ tɨ́ shi ŋkɨə faŋ vənu vɔ́ ndɔ gay, buꞌ laa a kee bìŋ yigisə nyaa me, faŋ nyə ndɔ gay maa yighee yi.»
21Nɨniŋ, vɨɨ nə dùꞌ, kɨ kɨꞌ Zakaraya, shuu vəŋ yɔŋ maa mətay ŋgwə faŋ Zakaraya tày taa ŋii Nwi. 22Ŋwə ghaŋ kɨ nii fuu fu, kee gì tɨ́ vɨɨ vɔ́ me, də̀ vəshwenə tɨ́ vəŋ, kɨ nii lùu bɨbɨ. Faŋ vəŋ nə yè nɨniŋ nə, vəŋ kɨɨ laa Nwi nii də̀ nu tɨ́ ŋwə taa ŋii Nwi. 23Vəshi və faꞌ vi kɨ mè, ŋwə ndɔ gə̀ fu ŋwə. 24Vəshi vɔ́ kɨ shɔɔ, zu wi Elisabet gɔ wee, ndɨə maa yiŋuu tee, ndenə sheꞌ taa ŋii, gisə laa, 25«Lùu nu ŋkɨə faŋ tɨta Nwi yɨ̀ maa mə maa vəshi və̀, faŋ ŋwə kèe gəŋ saŋ, bàꞌsə tɔ dɨɨ fɨ maa mə taa ŋwaa vɨɨ.»
Faŋ Gabreya nə gì tɨ́ Meri laa ŋwə taa bi Yeso
26Nə luu maa yighee njyə faŋ Elisabet nə gɔ wee nə, ziꞌ yiŋuu ntɔfə, Nwi baa luu tɔ̀ŋ nshiiŋii Nwi yikwalə, faŋ yizii yi lùu Gabreya nə, maa ntɨꞌ yimɔ́ꞌ fɨ shɨ Galilii, yizii ntɨꞌ yɔ́ lùu Nazaret. 27Nwi tɔŋ nshiiŋii Nwi yɔ́ maa ŋgwaŋ wəzwi mɔ́ꞌ faŋ Josef, wuu ŋiinə Deyvid, nəə ŋii ŋii maa məndaa ŋwə. Yizii ŋgwaŋ wəzwi ghɔ́ luu Meri. 28Nshiiŋii Nwi yɔ́ jwi shɔ̀ꞌtə ŋwə laa, «Kɨ ŋaytə mɔɔ, wuu gəŋsə Nwi, Tɨɨ-mbi jɨŋ ghɔ.» 29Tɔ Meri shii maa yigi yɔ́; ŋwə bɨꞌtə fɨ taa fwi ŋwə laa, «Kəŋ məshɔꞌtə ŋwə̀ lùu kəŋ məshɔꞌtə fə?» 30Nshiiŋii Nwi yɔ́ gi tɨ́ ŋwə laa, «Kɨ ghɔ baa fee me, Meri, buꞌ laa Nwi kèe gəŋ sə. 31Ye mɔɔ, a taa gɔ, ndɔ bi wee-wəndɔŋ, shù yizii yi nə Yeso. 32Ŋwə ndɔ luu wuu kwalə, vɨ tii ŋwə nə Wee Nwi Nshɔɔ-mbi. Nwi, Tɨɨ-mbi, taa kɔ kenə yifwàŋ tii wi Deyvid tɨ́ ŋwə, 33ŋwə kɨ sɔꞌ ŋiꞌ ŋii Jeykob yighee muꞌ. Nu yifwàŋ ki kee ndɔ mè me.» 34Meri tɔ tɨ́ nshiiŋii Nwi yɔ́ laa, «Nu kə̀ sii taa gay kɨkə, faŋ mə kee ta kɨ̀ɨ nə wəndɔŋ nə me?» 35Nshiiŋii Nwi yɔ́ gi tɨ́ ŋwə laa, «Zwitə Ley Nwi taa ŋii maa ghɔ. Wee ley faŋ ghɔ taa bi, vɨ taa tii ŋwə laa Wee Nwi, buꞌ laa wutə Nwi Nshɔɔ-mbi kusə ghɔ yaa ndɨŋlə. 36Ye mɔɔ, wuu yikuu wə Elisabet, faŋ ŋwə dwàŋ nə, lùu gɔsə nə wee-wəndɔŋ nɨzi. Ŋwə lùu yiŋuu ntɔfə ndwə, ŋkee ŋwə faŋ vɨ tii ŋwə nə dɔŋ. 37A kɔꞌ kɨɨ laa tuu nu kəmuꞌ kee ghɔꞌ Nwi me.» 38Meri gi laa, «Mə lùu wuu faꞌ Tɨɨ-mbi, nu kɔ́ gay maa mə, faŋ a gì nə.» Nshiiŋii Nwi yɔ́ kɨ nii ndɔ̀ fɨ yɨ ŋwə, gə̀.
Faŋ Meri nə gə shɔ̀ꞌtə Elisabet
39Maa vəshi vɔ́ Meri kɔꞌlə ndɔ̀ fɨ nsi, gə̀ maa ntɨꞌ yimɔ́ꞌ taa təkweꞌ fɨ shɨ Judia. 40Ŋwə ziꞌ shɔ, gə̀ ŋìi taa ŋii Zakaraya, gə̀ shɔ̀ꞌtə Elisabet. 41Faŋ Elisabet nə zɔ̀ shɔꞌtə Meri, wee ŋialə fɨ taa njyoꞌ ŋwə, Zwitə Ley Nwi lwaŋ taa fwi Elisabet. 42Ŋwə gi nə gɨ yishaꞌsə laa, «Mənɔŋ-bwaŋnə tɔ ghɔ fɨ taa ŋwaa vəki. Mənɔŋ-bwaŋnə baa lùu tɔ wee ŋgwə faŋ ŋwə lùu taa njyoꞌ ghɔ nə. 43Sii yɨ kə vɨ biŋ shee, laa nshu Tɨta ŋwaa jwi yɨ mə? 44Zɔ mɔɔ! Yighee njyə faŋ gɨ məshɔꞌtə yə nii ŋìi tuulə mə, wee fɨ taa njyoꞌ mə ŋialə nə məŋaytə. 45Mənɔŋ-bwaŋnə tɔ ghɔ, buꞌ laa a nùŋ fwi yə maa Nwi. Nu ŋkɨə faŋ tɨta Nwi nə kɔ̀ꞌnə tɨ́ ghɔ, ndɔ jwi ŋkee maa yinsəŋ.» 46Meri bəŋsə Nwi, gì laa,
«Fwi nyaa kɨ bəŋsə yizii Mɔꞌmbi.
47Zwitə kaŋ ŋaytə, bəŋsə Nwi, wuu məbweysə ŋwaa,
48buꞌ laa ŋwə bìŋ mə faŋ mə kɔlə luu sheꞌ buꞌ wi nə.
Shù fɨ maa shi kə̀ ndee,
ŋgwisə vɨɨ vənshə taa kɨ tii mə
nə wuu mənɔŋ-bwaŋnə,
49buꞌ laa Nwi Nshɔɔ-mbi yɨ̀sə nu kwalə maa mə.
Yizii yi baw shɨlə.
50Ŋwə kee gəŋsə vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ fee ŋwə
maa shiŋ tɨ̀ me shiŋ.
51Ŋwə yaa kɨ yɨsə vənu vəkwalə nə ghɔ ki,
fə vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ kaw kɨ koꞌsə ŋwaa.
52Ŋwə yaa kɨ suꞌsə vəfwàŋ vəweꞌvə
fɨ fuu vəkenə vəvəŋ,
koꞌsə vɨɨ faŋ vəŋ kee kìi təzii me.
53Ŋwə kɔ fazɨ jəə tɨ́ vɨɨ jɨŋ, vəŋ zɨ zwəkə,
jɔŋ vɨɨ faŋ vəŋ kìi təka, vəŋ gə nə ghɔ day.
54Ŋwə gaŋtə vɨɨ Isirayl, faŋ luu vaŋ vi nə,
baa lumə maa məkee gəŋsə vəŋ,
55sheꞌ faŋ ŋwə nə kɔꞌnə tɨ́ vətɨɨ vaŋ-nsiŋ nə.
Ŋkɔꞌnə yi yɔ́ nə luu tɨ́ Abraham
ghɔ vɨ ŋgwisə yi yinshə.
Nyə goꞌsə yighee muꞌ.»
56Meri nə shi tay ghɔ Elisabet yaa təŋuu tətia, buu bəŋ gə̀ fu vəŋ.
Faŋ Elisabet nə bi Jɔn
57Yighee məbi Elisabet kuꞌ maa məbi, ŋwə bi wee-wəndɔŋ. 58Vɨɨ fɨ kwiŋ fu vəŋ nə yikuu yi zɔ faŋ tɨta Nwi kee gəŋ si dɨdɨꞌ nə, vəŋ jwi ŋàytə ghɔ vɨ vəŋ. 59Vəshi kɨ ziꞌ yifɔŋ, vɨ jwi sɨ̀ɨtə wee ghɔ́, shù yizii yi maa yizii tii wi laa Zakaraya. 60Nshu wi twey, gì laa bey, yizii yi luu Jɔn. 61Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa wə faŋ vɨ nə shù yizii yi maa yizii yɔ́, kee lùu shɔ taa ŋiinə ŋwə me. 62Vəŋ kɨ nii shwènə tɨ́ tɨɨ wee ghɔ́, laa ŋwə də faŋ kaꞌ vɨ shù yizii wee ghɔ́. 63Ŋwə ndwaŋ waytə fa mənyɔꞌ ŋwaꞌlə, nyɔ̀ꞌ fuu yi laa yizii wee ghɔ́ luu Jɔn. Shuu vəŋ vənshə yɔŋ. 64Sheꞌ yighee yɔ́ shuu Zakaraya ŋaꞌnə, nditə ki toꞌ, ŋwə tey kɨ gisə, bəŋsə Nwi. 65Vɨɨ njɨɨsə vəŋ vənshə fee. Vənu vɔ́ vənshə saynə maa vəshəŋ vənshə taa təkweꞌ fɨ shɨ Judia. 66Vɨɨ vənshə faŋ vəŋ nə zɔ̀ nu kɔ́ nə, nùŋ taa fwisə vəŋ, gì laa, wee ghɔ́ ndɔ kɨ gu wə luu kɨkə? Vəŋ nə gì nɨniŋ, buꞌ laa vəŋ nə ye laa wutə Nwi nə luu taa ŋwaa wee ghɔ́.
Faŋ Zakaraya nə bəŋsə Nwi
67Zwitə Ley Nwi kɨ nii lwàŋ taa fwi tɨɨ wee ghɔ́, Zakaraya, ŋwə gi nu ŋkɨə faŋ Zwitə Nwi kwàŋ taa fwi ŋwə, bəŋsə Nwi laa,
68«Nsiŋ kɨ bəŋsə Mɔꞌmbi, Nwi vɨɨ Isirayl,
buꞌ laa ŋwə kèe gəŋsə vɨɨ vi, bwèysə vəŋ.
69Ŋwə kɔ̀ wuu ŋgaŋtə kwalə tɨ́ nsiŋ,
faŋ lùu wuu ŋiꞌ ŋii fwàŋ Deyvid, wuu faꞌ Nwi.
70Lùu nu ŋkɨə faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə
tɨ́ vɨɨ shù fɨ ywaŋ-vɨsɨ,
faŋ ŋwə nə yɨ̀sə nshiisə-ŋii sɔghɔ naysə tɨ́ vɨɨ nə.
71Vəŋ nə gì laa lee,
«Nwi kəə kɨ bweysə nsiŋ fɨ ghɔ vɨɨ mbeenə vaŋ-nsiŋ,
nə vɨɨ faŋ vəŋ kəə nsiŋ nə yighaw.
72Nwi nə gì laa, yi taa lumə məkee faŋ yi nə gwìa nə,
kɨ kee gəŋsə vətɨɨ vaŋ-nsiŋ.»
73Luu sheꞌ nu ŋkɨə faŋ ŋwə nə lɨ̀ꞌtə
tɨ́ tii ŋwaa-nsiŋ Abraham.
74Ŋwə nə lɨ̀ꞌtə laa yi taa bweysə nsiŋ
fɨ ghɔ vɨɨ mbeenə vaŋ-nsiŋ,
tɨ́ kaꞌ nsiŋ kɨ faꞌ tɨ́ Nwi, kee fɨfee me,
75faꞌ tɨ́ Nwi nə fwi yiley,
vənu vaŋ-nsiŋ luu vəloomə vɨsɨ Nwi
maa vəshi vənshə faŋ nsiŋ luu shɨ nsi nyə̀.
76Gə fɨ maa ghɔ, weembwa,
vɨ ndɔ kɨ tii ghɔ nə nshiiŋii-sɔghɔ, tɨta Nshɔɔ-mbi,
buꞌ laa a ndɔ shɔɔ vɨsɨ fɨ ghɔ Mɔꞌmbi, təŋ jɨɨ yi.
77A taa kɨ yɨsə vɨɨ vi kɨ kɨɨ nə jɨɨ
njyə faŋ Nwi ndɔ bweysə vəŋ, ndenə yibɨsə vəŋ.
78Lùu faŋ Nwi kee gəŋsə vɨɨ nə fwi yi yinshə.
Gəŋsə Nwi ŋii taa ŋwaa nsiŋ
yaa məley faŋ ŋwə siꞌ fɨ taa yizɔ, jwì yɨ nsiŋ,
79kɨ bee maa vɨɨ faŋ vəŋ dùꞌ taa shəŋ mfiŋsə,
faŋ ndɨŋ yiku gù shɔ.
Ŋwə baa luu kiasə ghuu yitoꞌ kaŋ-nsiŋ
maa jɨɨ mənɔŋ-bwaŋnə.»
80Wee ghɔ́ kɨ nii ta. Zwitə Ley Nwi lwaŋ taa fwi ŋwə. Ŋwə gə shì taa tɔɔ waꞌsə, gə ziꞌ tɨ́ shi ŋkɨə faŋ Nwi nə nuŋsə ŋwə maa faꞌ wi taa ŋwaa vɨɨ Isirayl.
2Faŋ vɨ nə bì Yeso
1Nə luu maa ŋuꞌsə mbi sɔ́, Kaysa Ogɔstɔs nə luu fwàŋ kwalə, sɔꞌ məshɨ məyaŋ, sɔꞌ laa vɨ say vɨɨ məshɨ məshɨ. 2Nə luu ŋkee mfɔŋ yighee maa məsay vɨɨ fɨ taa mbi. Yighee yɔ́ Kirenɔs nə luu goməna fɨ shɨ Siria. 3Nɨniŋ, vɨɨ vənshə waꞌkə, gə̀ taa məshɨ məvəŋ, tɨ́ kaꞌ vɨ say vəŋ. 4Josef baa luu ndɔ̀ fɨ ntɨꞌ Nazaret shɨ Galilii, gə̀ ntɨꞌ Betelehem fɨ Judia, faŋ nə luu ntɨꞌ Deyvid. Ŋwə nə gə Betelehem, buꞌ laa ŋwə nə luu wuu ŋiꞌ ŋii fwàŋ Deyvid. 5Ŋwə nə gə̀ shɔ laa vɨ say ŋwə ghɔ zu wi Meri, faŋ ŋwə nə luu gɔsə. 6Faŋ vəŋ nə luu Betelehem, yighee jwi kùꞌ yuu Meri bi. 7Ŋwə bi mfɔŋ ŋwiŋ wi, luu wee-wəndɔŋ, ndìŋtə ŋwə taa vəway və njwisə, nùŋ ŋwə taa ŋkɨŋ fazɨ nyaasə taa ta nyaasə. Vəŋ nə shi taa ta nyaasə, buꞌ laa shəŋ nə kee lùu shɔ taa ŋii tɨ́ vəŋ maa məshi shɔ me.
Faŋ nshiisə-ŋiisə Nwi nə jwi nàysə tɨ́ nshiisə bisə laa vɨ bì Yeso
8Maa ntɨꞌ yɔ́, nshiisə bisə nə luu shɔ maa yighee yɔ́, shii bisə-njɨɨ vəŋ vətuꞌ taa tɔɔ. 9Nshii-ŋii Nwi gwəkə fuu vɨsɨ vəŋ, məley Nwi bee kia vəŋ, vəŋ fee ŋkee dɨdɨꞌ. 10Nshiiŋii Nwi yɔ́ gi tɨ́ vəŋ laa, «Kɨ viŋ baa fee me! Viŋ zɔ! Mə jwi naysə ntɔŋ yijəə tɨ́ viŋ, faŋ luu ŋkee nu məŋaytə tɨ́ vɨɨ vənshə. 11Vɨ bì wuu məbweysə wiŋ ndee ntɨꞌ Deyvid. Ŋwə lùu Kristo, Tɨɨ-mbi. 12Shwenə ki faŋ kaꞌ viŋ taa kɨɨ nə ŋwə fuŋ, lùu laa viŋ taa ye wee faŋ vɨ ndiŋtə ŋwə taa vəway və njwisə, ndɔ̀ nùŋ ŋwə taa ŋkɨŋ fazɨ nyaasə.» 13Sheꞌ fɨkɨꞌ nee, nwaa butə vɨɨ fɨ yizɔ gwəkə fuu yɨ nshiiŋii Nwi yɔ́, kɨ bəŋsə Nwi laa,
14«Nsiŋ kɨ bəŋsə Nwi fɨ yizɔ,
məduꞌ-nyɔŋ shɨ nsi tɨ́ vɨɨ gəŋsə Nwi.»
15Nshiisə-ŋiisə Nwi sɔ́ ndɔ fɨ yɨ nshiisə bisə sɔ́, nshiisə bisə sɔ́ duꞌ, shuu vəŋ faynə gɨ yimuꞌ, vəŋ gi laa, «Nsiŋ tɔŋ gə ziꞌ Betelehem, yè nu ŋkɨə faŋ ŋkə gày shɔ, faŋ Nwi yɨsə laa nsiŋ kɨɨ nə.» 16Vəŋ kɔꞌlə gə, ye Meri ghɔ Josef, nə wee faŋ ŋwə nɔ̀ŋ taa ŋkɨŋ fazɨ nyaasə. 17Vəŋ ye nɨniŋ, naysə yigi njyə faŋ nshiiŋii Nwi yɔ́ nii nàysə tɨ́ vəŋ kɔ̀ŋ wee ghɔ́. 18Vɨɨ vənshə faŋ vəŋ nə zɔ̀ yigi yɔ́, shuu vəŋ yɔŋ maa nu ŋkɨə faŋ nshiisə bisə sɔ́ nàysə tɨ́ vəŋ nə. 19Meri ndi yigi yɔ́ yinshə, nùŋ taa fwi ŋwə, kɨ kwaꞌtə. 20Nshiisə bisə sɔ́ bəŋ, kɨ bəŋsə Nwi dɨdɨꞌ maa nu ŋkɨə faŋ vəŋ nii zɔ, ndɔ ye yuu vɨ nii nàysə tɨ́ vəŋ nə.
Faŋ vɨ nə sɨ̀ɨtə Yeso, gə̀ nə ŋwə taa ŋii Nwi yikwalə
21Vəshi kɨ ziꞌ yifɔŋ, vɨ sɨɨtə wee ghɔ́, shu yizii yi laa Yeso, faŋ nshiiŋii Nwi nə nàysə tɨ́ Meri maa yighee njyə faŋ ŋwə nə kee ta gɔ̀ ŋwə me.
22Yighee kɨ nii kùꞌ tɨ́ vəŋ maa məgə Jerusalem, yɨsə vənu mbɨə faŋ Mose nə nùŋsə laa vɨɨ Isirayl kɨ yɨsə, tɨ́ kaꞌ vəŋ baa luu vəley vɨsɨ Nwi. 2.22 Levitikɔs 12.6. Vəŋ ndi wee ghɔ́, gə̀ nə ŋwə Jerusalem maa mədə ŋwə tɨ́ Nwi. 23Nuŋsə vəŋ nə luu nɨniŋ, buꞌ laa vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, «Kii Nwi kii mfɔŋsə vaŋ-vəndɔŋ vənshə faŋ vɨ bi.» 2.23 Eksodɔs 13.12.24Vəŋ gə̀ nɨniŋ, kɔ̀ Nwi nə vətɔ mbɨə faŋ vɨ nuŋsə taa ŋwaꞌlə Nwi, faŋ luu vəbɔŋsə vəbɔɔ, tɨꞌnə me vaŋ-vəbɔŋsə vəbɔɔ. 2.24 Levitikɔs 12.8.
Faŋ Saymon ghɔ Ana nə bə̀ŋsə Nwi buꞌ Yeso
25Maa yighee yɔ́ wə mɔ́ꞌ nə luu shɔ ntɨꞌ Jerusalem, yizii yi luu Saymon. Ŋwə nəə yɨsə vənu faŋ mbə lùu vəloomə, kɔ feenə tɨ́ Nwi, kɨꞌ sheꞌ wə ntɨə faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə maa mətɔŋ maa məzwisə fwisə vɨɨ Isirayl. Zwitə Nwi luu maa ŋwə. 26Zwitə Nwi nə duꞌtə ŋkə gi tɨ́ ŋwə laa, ŋwə ndɔ ye wuu ŋkɔꞌnə Nwi ghɔ́ ŋkəə, buu yiku ndi ŋwə. 27Maa shi ŋkɨə faŋ vɨ nə jwì nə Yeso Jerusalem nə, Zwitə Nwi yɨsə Saymon ghɔ́ ndɔ fɨ nsi, gə̀ taa ŋii Nwi yikwalə. Ŋwə nə luu shɔ, nshu Yeso nə tii wi jwi nə Yeso maa məyɨsə nu ŋkɨə faŋ nuŋsə gì nə, maa ŋwə. 28Saymon fi wee ghɔ́, shàꞌ ghɔ ŋwə, bəŋsə Nwi laa,
29«Tɨta Nwi, a yɨ̀ nu ŋkɨə faŋ a nə kɔ̀ꞌnə shee nə.
A meꞌtə mə ndwə, faŋ mə lùu wuu faꞌ wə nə,
laa mə taa ku, gə̀ nə mənɔŋ-bwaŋnə,
30buꞌ laa sɨ ŋaa yè wə ntɨə faŋ
ŋwə kɔ məbwey vəlwaŋ tɨ́ vɨɨ.
31A nùŋsə məbwey ghɔ́ sɨ ŋgwisə vɨɨ vənshə.
32Wee ŋwə̀ lùu yaa kiꞌ
faŋ ŋwə də jɨɨ tɨ́ vɨɨ tətɔŋ fu,
laa vəŋ ndɔ kɨɨ nə Nwi.
Ŋwə ndɔ baa yɨsə vɨ bəŋsə vɨɨ Isirayl,
faŋ lùu vɨɨ və nə.»
33Tɨɨ Yeso ghɔ nshu wi zɔ yigi yɔ́, shuu vəŋ yɔŋ maa vənu vɔ́ faŋ Saymon nə gi kɔ̀ŋ wee ghɔ́ nə. 34Saymon tu mənɔŋ-bwaŋnə maa vəŋ, gì tɨ́ Meri, nshu wee ghɔ́ laa, «Ye mɔɔ, Nwi nùŋ wee ŋwə̀ laa vɨɨ vəyaŋ fɨ taa ŋwaa vɨɨ Isirayl ndɔ ndi buꞌ faŋ vəŋ kee nuŋ fwi vəŋ maa ŋwə me, vəmɔ́ꞌ ndɔ bwey buꞌ ŋwə. Ŋwə ndɔ luu shwenə fɨ ghɔ Nwi, faŋ vɨɨ vəyaŋ taa kɨ twey ŋwə. 35Nu kɔ́ ndɔ yɨsə ŋkitə vɨɨ vəyaŋ fuu ntee. Nu mɔ́ꞌ ndɔ gay maa ŋwə faŋ ŋkə yɨsə fwi yə za, sheꞌ yaa vɨ ndì baꞌ yighaw, tɔ̀ fwi yə shɔ. Nu kɔ́ ndɔ yɨsə ŋkitə vɨɨ vəyaŋ fuu ntee.»
36Nshiiŋii-sɔghɔ mɔ́ꞌ nə luu shɔ nɨzi, faŋ nə luu wəzwi, yizii yi luu Ana. Ŋwə luu wee Fanuel, wuu ŋiꞌ ŋii Asha. Ŋwə nə dwàŋ dɨdɨꞌ. Ndəə wi nə ku fɨshi. Ŋwə nə ta, ndàa ndəə wi, shì ghɔ ŋwə sheꞌ maa ŋuꞌ kwatia, ndəə wi kɨ nii yiku. 37Ŋwə kɨ nii shì yaa zu ŋku ziꞌ ŋuꞌ njɔsə-yishwe muu-yimfɔŋ. Ŋwə nə shì sheꞌ taa ŋii Nwi yikwalə, kee baa fùu fɨ fuŋ me, zwisə nə jɨŋ, shɔꞌtə Nwi vətuꞌ nə shɨshwi. Nə luu faꞌ wi tɨ́ Nwi nɨniŋ. 38Wəzwi ghɔ́ shəŋtə jwì yɨ wee ghɔ́ maa yighee yɔ́ nɨzi, bəŋsə Nwi, baa gì kɔ̀ŋ wee ghɔ́ tɨ́ vɨɨ vənshə, faŋ vəŋ nəə kɨꞌ laa Nwi ndɔ bweysə shɨ Jerusalem.
39Nshu Yeso ghɔ tii wi yɨsə vənu vənshə, faŋ nuŋsə Nwi naysə nə, kɨ nii baa ndɔ̀ fɨ ntɨꞌ Jerusalem, bə̀ŋ gə shɨ Galilii, taa ntɨꞌ vəŋ, Nazaret. 40Wee ghɔ́ ta, weꞌ, yitɔfə Nwi lwaŋ tɔ ŋwə. Mənɔŋ-bwaŋnə fɨ ghɔ Nwi nə luu maa ŋwə.
Faŋ Yeso nə luu ŋuꞌ njɔsə-bɔɔ, gə Jerusalem
41Tɨɨ Yeso nə nshu wi yaa kɨ gə Jerusalem ŋuꞌ nə ŋuꞌ maa shi zwisə Pasa. 42Yeso kɨ ziꞌ ŋuꞌ njɔsə-bɔɔ, vɨ baa koꞌ gə, gə nə ŋwə Jerusalem faŋ nə luu nuŋsə shi zwisə kɔ́. 43Vəshi vɔ́ kɨ shɔɔ, vəŋ bəŋ kɨ kuunə. Yeso faŋ ŋwə nəə kɨ bii weembwa wuubwa nə, goꞌ Jerusalem, tii wi ghɔ nshu kee kɨɨ me, 44bee kɨ kii bɨꞌtə laa ŋwə lùu taa nwaa vɨɨ yitoꞌ. Nɨniŋ, vəŋ toꞌ shi ŋkwəŋ, kəə ŋwə fɨ taa ŋwaa vɨɨ yikuu vəŋ nə vɨɨmba vəŋ. 45Faŋ vəŋ nə kee yè ŋwə me, bəŋ gə Jerusalem, kɨ kəə ŋwə fɨ fuŋ. 46Fu lee, vəŋ gə taa ŋii Nwi yikwalə, yè ŋwə yifi. Ŋwə nə dùꞌ taa ŋwaa vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi, zɔ vənu faŋ vəŋ gisə, bitə vənu tɨ́ vəŋ. 47Ŋkə nə ghɔ̀ꞌ vɨɨ vənshə faŋ vəŋ nə zɔ̀ yigisə yi. Shuu vəŋ yɔŋ buꞌ yitɔfə yi, nə nu ŋkɨə faŋ ŋwə bəŋsə. 48Tii wi ghɔ nshu wi ye ŋwə, shuu vəŋ yɔŋ. Nshu wi gi tɨ́ ŋwə laa, «Ŋwiŋ ŋwaa, a sii yɨ nu kə̀ nee maa yia buꞌ kə? Maa a ye faŋ yia tii wə kəə ghɔ nə mənsɨ sɨ yia.» 49Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ nii kəə mə nɨniŋ buꞌ kə? Viŋ nii kee yikɨɨ laa nu kaŋ lùu laa mə kɨ duꞌ taa ŋii Tii ŋwaa yimu?» 50Ŋwə nə gì nɨniŋ, vəŋ kee kɨ̀ɨ nə ŋiꞌ nu ŋkɨə faŋ ŋwə gì tɨ́ vəŋ nə me. 51Ŋwə kɨ nii ndɔ̀, ghɔ vɨ vəŋ siꞌ bəŋ gə Nazaret, ŋwə nə zɔnə vəŋ. Nshu wi nuŋsə vənu vɔ́ vənshə taa fwi ŋwə. 52Yeso nə ta, yitɔfə yi gə vɨsɨ vɨsɨ. Ŋwə baw tɨ́ Nwi nə vɨɨ.
3Faŋ Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi nə fɨ̀ꞌtə nu Nwi, ŋìi mfiŋ
(Matiu 3.1-12; Mark 1.1-8; Jɔn 1.19-28)
1Nə luu maa yighee njyə faŋ fwàŋ Tiberiɔs nə dùꞌ fuu ŋkaw yifwàŋ, gə ziꞌ ŋuꞌsə njɔsə-tee, Nwi tii Jɔn, wee Zakaraya fɨ tɔɔ waꞌsə, tɔ̀ŋ ŋwə nə ntɔŋ tɨ́ vɨɨ Isirayl. Nə luu maa yighee njyə faŋ Pɔntiɔs Pilate nə luu goməna fɨ shɨ Judia, Herod nə luu fwàŋ fɨ shɨ Galilii, weenshu wi Filip nə luu fwàŋ fɨ Ituria nə Trakonitis, Lisanias nə luu fwàŋ fɨ Abilene. 2Maa yighee yɔ́, Anas ghɔ Kayafas nə luu vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi. Nə luu maa yighee yɔ́ faŋ ntɔŋ Nwi jwì maa Jɔn, wee Zakaraya, taa tɔɔ waꞌsə nə. 3Ŋwə gə tòꞌ fɨ kwiŋ muu mə Jordan, naysə tɨ́ vɨɨ maa vəshəŋ vənshə, laa vəŋ kwiinə fwisə vəŋ, fì muu mə Nwi, laa Nwi ndenə yibɨsə vəŋ. 4Ŋwə nəə yɨsə sheꞌ faŋ vɨ nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə yigisə Aysaya, nshiiŋii-sɔghɔ. Aysaya nə ŋwàꞌlə kɔ̀ŋ Jɔn ghɔ́ laa,
«Gɨ wə luꞌ fɨ tɔɔ waꞌsə laa,
Viŋ təŋ jɨɨ Mɔꞌmbi,
lòotə ghuu jɨɨ ki kəneꞌtə.
5Vɨ lwesə vəshəŋ və boꞌtə vənshə,
sùꞌsə baŋsə nə təkweꞌ tənshə,
nèꞌtə jɨɨ yigɨŋkə,
ghèesə jɨɨ faŋ nyə kee lùu yigheesə me.
6Wə tɨ̀ me wə ndɔ kɨ ye faŋ Nwi bweysə vɨɨ.»
3.6 Aysaya 40.3-5.
7Ŋkee ŋgwisə vɨɨ vəyaŋ fuu fɨ taa shɨ, kɨ gə ye Jɔn, laa ŋwə kɨ kɔ muu mə Nwi tɨ́ vəŋ. Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Aŋ viŋ, vaŋ-ŋkakɨ, gì ndə tɨ́ viŋ laa viŋ kɨ kii jɨɨ maa məfuu fɨ taa nsɔꞌ Nwi faŋ Nwi ndɔ kwaŋ tɔ vɨɨ nə? 8Viŋ kɨ yɨsə vənu faŋ mbə kùꞌnə tɨ́ vɨɨ faŋ vəŋ kwiinə fwisə vəŋ! Kɨ viŋ tey kɨ bɨꞌtə fɨ taa fwisə viŋ laa viŋ kùꞌnə tɨ́ Nwi buꞌ faŋ viŋ lùu vaŋ vaŋ Abraham nə me. Mə naysə tɨ́ viŋ laa, kaꞌ Nwi kiasə ŋoꞌsə sə̀, nsə gu vaŋ Abraham. 9Viŋ zɔ! Vɨ duꞌtə vɨ nuŋ njaŋ fuu ghay tɨ. Tɨ tɨ̀ me tɨ faŋ ŋkə kee kwaanə vətaŋ vəjəəvə me, vɨ gwia, mɔ̀ꞌ taa wi.» 10Nwaa vɨɨ vɔ́ zɔ nɨniŋ, bitə tɨ́ ŋwə laa, baw vəŋ taa yɨ kə? 11Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə kìi njwisə səbɔɔ, ŋwə gaa, kɔ̀ wə ntɨə faŋ ŋwə kee kìi tuu yimuꞌ me. Wə ntɨə faŋ ŋwə kìi fazɨ, baw ŋwə yɨsə sheꞌ nɨniŋ.» 12Vəgaa-njɔŋsə jwi nɨzi maa məfi muu mə Nwi, bìtə tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, bàw yia yɨ kə?» 13Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, kɨ vəŋ fi fa shɔ̀ɔ faŋ vɨ shìa tɨ́ vəŋ me. 14Vəsogeꞌ nɨzi bitə tɨ́ ŋwə laa sii kaꞌ vəŋ yɨ kə? Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, kɨ vəŋ fi fa wə nə wutə me, tɨꞌnə me sɨ̀ɨ ba tɔ wə me, baa nə laa vəŋ goꞌsə sheꞌ nə ka faꞌ vəŋ faŋ vɨ ndɔꞌ vəŋ shɔ nə.
15Maa yighee yɔ́, vɨɨ nə dùꞌ kɨ kɨꞌ wuu məbweysə vəŋ faŋ ŋwə ndɔ fɨ ghɔ Nwi. Nɨniŋ, vəŋ vənshə kwaꞌtə fɨ taa fwisə vəŋ buꞌ nu Jɔn, laa yighee mɔ́ꞌ ŋwə lùu Kristo, wə ntɨə faŋ Nwi shoꞌ nə mu lee? 16Jɔn bəŋsə tɨ́ vəŋ vənshə, gì laa, «Mə mɔꞌ lùu muu tɔ viŋ. Luu nə, wə ntɨə faŋ ŋwə weꞌ shɔɔ mə, ndɔ jwi kɨ kwaŋ luu Zwitə Ley Nwi maa viŋ, baa nə nsɔꞌ Nwi faŋ nyə twaŋ yibɨsə yinshə yaa wi. Ŋwə kwàlə shɔ̀ɔ mə. Mə kee bee kuꞌnə maa məfaꞌ vəfaꞌ və vəbuꞌ tɨ́ ŋwə, yaa məkeꞌtə kuu gɔsə wi me. 17Ŋwə lùu yaa wuu məfetə ŋɨŋee, faŋ nsi məfetə ŋɨŋee lùu ghɔ ŋwə, ŋwə ndɔ fetə ŋɨŋee wi, nuŋsə ŋkee jəə taa ŋii, ndɔ shəŋtə vəghɔ vi, twàŋ taa wi, faŋ ŋwə kee yaa kɨ ndɨɨnə me.» 18Jɔn nəə baa tɨsə vɨɨ nə vənu vəyaŋ, fɨ̀ꞌtə ntɔŋ yijəə tɨ́ vəŋ. 19Ŋwə baa kɔ̀ yigi tɨ́ fwàŋ Herod buꞌ nu Herodias, buꞌ faŋ fwàŋ Herod nə ndaa zu weenshu wi, nə kɔ̀ŋ vənu vəbwəvə vəmɔ́ꞌ faŋ fwàŋ Herod nə yɨ̀sə. 20Nɨniŋ, fwàŋ Herod kwaŋ Jɔn taa ŋii mfiŋ, kuꞌsə vənu vəbwəvə vi shɔ nɨniŋ.
Faŋ Yeso nə fì muu mə Nwi
(Matiu 3.13-17; Mark 1.9-11; Jɔn 1.32)
21Nə luu maa yighee yɔ́ faŋ vɨɨ vənshə nə fì muu mə Nwi fɨ ghɔ Jɔn nə, Yeso baa luu jwì, fì muu nɨzi, kii shɔꞌtə Nwi, shuu yizɔ ŋaꞌnə. 22Zwitə Ley Nwi siꞌ, tɨ̀ŋnə tɔ ŋwə yaa bɔŋsə. Gɨ Nwi gi fiizɔ laa, «A lùu ŋwiŋ ŋwaa, faŋ mə kàw. A bàw shee dɨdɨꞌ.»
Nu ŋiꞌ ŋii Yeso
23Nshɨ-tɔ Yeso nə kɨ zi faꞌ wi, tɨ́ ŋwə shi ŋuꞌ muu-ntia. Vɨɨ nəə bɨꞌtə laa lùu wee Josef, faŋ nə luu wee Heli. 24Heli nə luu wee Matat, wee Levi, wee Melki, wee Janay, wee Josef, 25wee Matatias, wee Amɔs, wee Nahum, wee Esli, wee Nagay, 26wee Maat, wee Matatias, wee Semeyn, wee Josek, wee Joda, 27wee Joana, wee Resa, wee Zerubabel, wee Salatiel, wee Neri, 28wee Melki, wee Adi, wee Kɔsam, wee Elmadan, wee Er, 29wee Jɔshwa, wee Elieser, wee Jorim, wee Matat, wee Levi, 30wee Simiɔn, wee Juda, wee Josef, wee Jonam, wee Eliakim, 31wee Melea, wee Mena, wee Matata, wee Natan, wee Deyvid, 32wee Jesse, wee Obed, wee Boaz, wee Salmɔn, wee Nashɔn, 33wee Aminadab, wee Admin, wee Arni, wee Hezrɔn, wee Perez, wee Juda, 34wee Jeykob, wee Isak, wee Abraham, wee Tera, wee Nahor, 35wee Seruk, wee Reyu, wee Peleg, wee Iiba, wee Shela, 36wee Kaynam, wee Arfasad, wee Shem, wee Noa, wee Lamek, 37wee Metusala, wee Enok, wee Jared, wee Mahalalel, wee Kenan, 38wee Enos, wee Set, wee Adam, faŋ nə luu mfɔŋ wə faŋ Nwi nə bɔ̀ŋ.
4Faŋ Satan nə mɔ̀ŋ Yeso
1Yeso nə fì muu mə Nwi fɨ ghɔ Jɔn taa muu mə Jordan, kɨ nii baa ndɔ̀ fɨ yifi, tɨ́ Zwitə Ley Nwi lwaŋ taa fwi ŋwə. Zwitə Nwi kɔ́ yɨsə ŋwə gə toꞌ fɨ tɔɔ waꞌsə. 2Satan, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə jwi mɔŋ ŋwə shɔ maa vəshi muu-yinshwe. Maa vəshi vɔ́ vənshə ŋwə nə kee zɨ̀ fa me, jɨŋ za ŋwə. 3Tɨɨ vəzwitə vəbwəvə jwi gì tɨ́ ŋwə laa, «A kɨ yɨ lùu Wee Nwi, a gì tɨ́ ŋoꞌ nyə̀ laa nyə bəŋnə gù bee.» 4Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Ŋkə lùu taa ŋwaꞌlə Nwi laa, wə kee bwey sheꞌ buꞌ fazɨ me.» 4.4 Diteronimi 8.3.5Tɨɨ vəzwitə vəbwəvə kɨ nii ndì ŋwə, ghɔ ŋwə koꞌ gə̀ fuu baŋ yidə, ŋwə də məshɨ mənshə fɨ taa mbi tɨ́ ŋwə maa wee-fɨ-yighee nee, 6gi tɨ́ ŋwə laa, «Mə taa kɔ məshɨ mbə̀ mənshə tɨ́ ghɔ, nə vətɔ vəjəəvə vənshə fɨ tey yi, a kɨ sɔꞌ, kii mbə mənshə. Maa vɨ nə kɔ̀ tɨ́ mə. Kaꞌ mə kɔ̀ tɨ́ wə ntɨə faŋ mə kàw. 7A kɨ luu tuŋ vətɔ vəyəə və nsi, bəŋsə mə, buu mə taa kɔ vətɔ vɔ́ vənshə tɨ́ ghɔ.» 8Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, vɨ nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, «Kɨ bəŋsə sheꞌ Tɨta Nwi, faŋ lùu Nwi wə. Bàw a kɨ faꞌ sheꞌ tɨ́ ŋwə.» 4.8 Diteronimi 6.13.9Zwitə bwə kɔ́ ndi ŋwə, gə̀ nə ŋwə Jerusalem, tə̀ ŋwə ŋkee joo tɔ ŋii Nwi, gì tɨ́ ŋwə laa, «A kɨ luu luu ŋkee Wee Nwi, a sawnə fɨ feenə, shə̀ŋ nsi, 10fɔnə ŋkə lùu taa ŋwaꞌlə Nwi laa, Nwi taa tɔŋ nshiisə-ŋii si, vəŋ kɨ shiinə ghɔ, 11baa nə laa, vəŋ taa ndwey ghɔ ghɔ vəŋ, laa kɨ ghɔ tuŋ ghuu kə maa ŋoꞌ me.» 4.11 Sam 91.11-12.12Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Vɨ nə baa nyɔ̀ꞌ shɔ laa, Kɨ ghɔ kɨ mɔŋ Mɔꞌmbi, Nwi wə me!» 4.12 Diteronimi 6.16.13Zwitə bwə kɔ́ kɨ metə vənu vənshə maa mələəsə ŋwə, ndɔ̀ fɨ yɨ ŋwə maa kuŋtə yighee.
Faŋ Yeso nə zì faꞌ wi
14Yeso kɨ nii bə̀ŋ gə̀ shɨ Galilii, tɨ́ wutə Zwitə Nwi nə luu maa ŋwə. Nu ki saynə taa kwiŋ shɨ kɔ́ kənshə. 15Ŋwə nəə fɨꞌtə nu Nwi taa ndɔꞌ Nwi vəŋ, vɨɨ vənshə bəŋsə yizii yi.
Faŋ vɨɨ Nazaret nə twèy Yeso
16Nɨniŋ, ŋwə gə ziꞌ ntɨꞌ Nazaret nɨzi, faŋ lùu shəŋ ŋkɨə faŋ ŋwə nə tà shɔ nə. Shi zwisə Nwi kuꞌ, ŋwə gə taa ŋii Nwi, faŋ nə luu ŋgunə yi. Ŋwə ŋii, ndɔ̀ yizɔ laa yi tii ŋwaꞌlə Nwi. 17Vɨ kɔ ŋwaꞌlə nshiiŋii-sɔghɔ Aysaya tɨ́ ŋwə. Ŋwə ŋaꞌsə ŋwaꞌlə ghɔ́, tìi shəŋ kəmɔ́ꞌ faŋ vɨ nə nyɔ̀ꞌ shɔ laa,
18«Zwitə Nwi maa mə,
buꞌ laa ŋwə nə yòꞌ mə nə məŋgwə,
laa mə kɨ fɨꞌtə ntɔŋ yijəə tɨ́ vɨɨ ŋɨꞌ.
Ŋwə nə baa tɔ̀ŋ mə laa
mə kɨ fɨꞌtə tɨ́ vəbuꞌ və yighaw,
laa vəŋ kuunə nə ŋwaa vəŋ,
baa nə laa mə gì tɨ́ vɨɨ sɨ fɨsə, laa vəŋ yenə,
baa nə laa mə fuusə vɨɨ faŋ vɨ nəə fiitə vəŋ nsi,
laa vəŋ gə duꞌ tɔ vəŋ,
19baa nə laa mə kɨ sɔꞌ ŋuꞌ Mɔꞌmbi,
faŋ ŋwə ndɔ jwi bweysə vɨɨ.» 4.19 Aysaya 61.1-2.
20Faŋ Yeso nə tìi ŋwaꞌlə ghɔ́ mètə, kɔ̀ tɨ́ wuu faꞌ taa ŋii Nwi, dùꞌ nsi. Sɨ vɨɨ vənshə faŋ vəŋ nə luu taa ŋii Nwi, kiasə gə̀ maa ŋwə. 21Ŋwə zi kɨ gisə tɨ́ vəŋ laa, «Nu ŋkɨə faŋ vɨ nə nyɔ̀ꞌ maa shəŋ ŋwaꞌlə kə̀, fàynə ndee, faŋ viŋ nii zɔ nə.» 22Vɨɨ vənshə biŋ yigi njyə faŋ Yeso nə gi nə, shuu vəŋ yɔŋ maa yigisə yi yijəə njyə faŋ nyə fùu fɨ shuu ŋwə nə. Vəŋ gi laa, «Wə ŋwə̀ kee lùu wee Josef yimu?» 23Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Mə kɔꞌ kɨɨ laa viŋ taa gi shee laa, bàw wuu ŋay kɨ gaŋtə nshɨ-tɔ wi. Maa viŋ kəə laa mə kɨ yɨsə vənu vəkwalə mbɨə faŋ viŋ zɔ laa mə nə yɨ̀sə ntɨꞌ Kapernaum, laa mə kɨ yɨsə ntɨꞌ nsiŋ nɨzi. 24Luu nə, mə gì tɨ́ viŋ ŋkee yinsəŋ laa, vɨ kee yaa kɨ biŋ nshiiŋii-sɔghɔ ntɨꞌ ŋwə me. 25Maa yinsəŋ, mə naysə tɨ́ viŋ laa, vəki ŋkusə nə luu shɨ Isirayl vəyaŋ maa yighee Elias, faŋ yighuu nə kee sìꞌ maa ŋuꞌsə tia nə yiŋuu ntɔfə me, jɨŋ nə kòo mbi yinshə ŋkee dɨdɨꞌ nə. 26Luu nə, Nwi nə kee tɔ̀ŋ Elias maa tuu wə fɨ maa vəki ŋkusə vɔ́ fɨ shɨ Isirayl me. Ŋwə nə gə gàŋtə sheꞌ zu ŋku mɔ́ꞌ ntɨꞌ Zarefat fɨ shɨ Sidon. 27Vɨɨ zatə bwə nə luu vəyaŋ shɨ Isirayl maa yighee nshiiŋii-sɔghɔ Elaysha. Elaysha nə kee shùꞌ tuu wə fɨ vəŋ me, shuꞌ sheꞌ Naaman, wuu shɨ Siria.» 28Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə luu shɔ taa ŋii Nwi ntɨꞌ Nazaret, zɔ yigisə yi yɔ́ tɨ́ nee, fwisə vəŋ shə dɨdɨꞌ. 29Vəŋ ndɔ yizɔ, jɔ̀ŋ ŋwə fɨ taa shɨ, gə̀ nə ŋwə mbɨɨ kweꞌ, faŋ ntɨꞌ vəŋ nə luu fuu kweꞌ nə, gə shɔ maa məshəŋ ŋwə fɨ fuu kweꞌ yɔ́. 30Luu nə, ŋwə shɔɔ fɨ nɨntəŋ ŋwaa vəŋ, gə̀ nə bɔŋ yi.
Faŋ Yeso nə fùusə zwitə bwə fɨ maa wə ntɨꞌ Kapernaum
31Yeso kɨ nii siꞌ gə̀ ntɨꞌ Kapernaum fɨ shɨ Galilii, gə kɨ deesə vɨɨ shɔ maa vəshi və zwisə. 32Shuu vəŋ yɔŋ maa mədeesə wi ghɔ́, buꞌ laa ŋwə nəə deesə vəŋ yaa wə faŋ ŋwə kìi wutə fɨ ghɔ Nwi. 33Shi mɔ́ꞌ faŋ ŋwə nəə deesə nu Nwi taa ŋii Nwi, wə mɔ́ꞌ nə luu shɔ, faŋ ŋwə nə kìi zwitə bwə taa ŋwaa ŋwə. Wə ghɔ́ yumə ŋkee nəŋay, gì laa, 34«Aŋ ghɔ, Yeso, wuu Nazaret, a kìi kə maa məyɨ nə yia? A jwì ndisə yia mu? Mə kɔꞌ kɨɨ nə wə ntɨə faŋ lùu ghɔ; a luu ŋkee wuu ley Nwi.» 35Yeso shə tɨ́ zwitə bwə kɔ́, gì tɨ́ ŋkə laa, «Shia, fùu fɨ taa ŋwaa wə ŋwə̀!» Zwitə bwə kɔ́ mɔꞌ wə ghɔ́ nsi taa ŋwaa vɨɨ, kɨ nii yifuu fɨ maa ŋwə, kee ndɨ̀əsə ŋwə me. 36Shuu vɨɨ vənshə yɔŋ, wə nə wə gi tɨ́ liŋ wi laa, «Sii lùu kəŋ yigi fə nə? Ŋwə kìi ŋkee wutə tɨ́ kaꞌ ŋwə kɨ sɔꞌ vəzwitə vəbwəvə, mbə fùu fɨ taa ŋwaa vɨɨ.» 37Nu kɔ́ saynə, fì vəshəŋ vənshə fɨ kwiŋ yɔ́.
Faŋ Yeso nə gàŋtə vɨɨ vəza
(Matiu 4.23; 8.14-17; Mark 1.29-34)
38Yeso kɨ nii ndɔ̀, fùu fɨ taa ŋii Nwi, gə̀ fu Saymon, zìꞌ yifi, tɨ́ nshu zu Saymon nə lùu shɔ ghɔ nshɨꞌ weꞌ. Vəŋ buꞌ ghɔ tɨ́ Yeso kɔ̀ŋ nu za kɔ́. 39Ŋwə shəŋtə gə̀ yɨ wəzwi ghɔ́, shə tɨ́ nshɨꞌ kɔ́, ŋkə me. Wəzwi ghɔ́ ndɔ yizɔ yighee muꞌ, toꞌ tìa vəŋ.
40Shɨshwi kɨ fiŋ, vɨɨ vənshə faŋ vəŋ nə kìi vɨɨ vəza, faŋ vəza nə lùu maa vəŋ taŋ taŋ, ndi vɨɨ vəza vɔ́, jwì nə vəŋ tɨ́ ŋwə. Ŋwə mɔꞌ ghɔ ghi maa vəŋ tɔ tɔ, shùꞌ vəza fɨ maa vəŋ. 41Vəzwitə vəbwəvə nə fùu fɨ taa ŋwaa vɨɨ vəyaŋ nɨzi, kɨ yumə laa, «A luu ŋkee Wee Nwi.» Ŋwə shə tɨ́ vəzwitə vəbwəvə vɔ́, kee biŋ laa mbə gi me, buꞌ laa mbə nəə kɔꞌ kɨɨ laa ŋwə lùu Kristo.
Faŋ Yeso nə shɔ̀ꞌtə Nwi vətuꞌ, buu kɨ saynə nu ki
42Fu kɨ lee Yeso fuu gə̀ maa shəŋ nɔŋ-nɔŋ, vɨɨ kəə ŋwə, ye ŋwə, kɨ kəə lalə ŋwə, laa kɨ ŋwə ndɔ fɨ yɨ vəŋ, gə shəŋ day me. 43Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Nu kaŋ lùu laa mə kɨ fɨꞌtə nu yifwàŋ Nwi maa vəshəŋ vəmɔ́ꞌ nɨzi, buꞌ laa lùu ŋiꞌ nu ŋkɨə faŋ Nwi nə tɔ̀ŋ mə shɔ nə.» 44Nɨniŋ, ŋwə gə kɨ fɨꞌtə nu Nwi taa ndɔꞌ Nwi fɨ shɨ Galilii [Judia].
5Faŋ Yeso nə yɨ̀sə Saymon Pita koo susə səyaŋ, shoꞌ ŋwə laa ŋwə gu wuu məbaytə vɨɨ tɨ́ Nwi
1Shi mɔ́ꞌ Yeso nə luu mbɨɨ maghia Genesaret. Vɨɨ tɨŋ yɨ ŋwə maa məzɔ nu Nwi. 2Yeso ye vəbay vəbɔɔ mbɨɨ muu, tɨ́ vɨɨ məkoo susə fuu fɨ taa vəbay vɔ́, kɨ sɔ ghuu susə vəŋ. 3Ŋwə ŋii taa bay ŋkə kəmuꞌ, buꞌ vɨɨ vɔ́ faŋ vəŋ nəə fiitə ŋwə nə. Bay kɔ́ nə luu ŋkə Saymon. Yeso buꞌ ghɔ tɨ́ Saymon laa ŋwə suꞌtə bay kɔ́ fɨ tɔɔ. Ŋwə kɨ nii dùꞌ taa bay, kɨ deesə vɨɨ. 4Faŋ ŋwə nə mètə yigisə yi, gì tɨ́ Saymon laa vəŋ suꞌtə nə bay maa shəŋ gə, buu mɔ̀ꞌ ghuu maa məkoo susə. 5Saymon bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Yia nii sàŋ ŋwaa wia vətuꞌ ŋkwəŋ ndee, kee bee kòo fa me. Luu nə, mə taa mɔꞌ ghuu ghɔ́ buꞌ laa gì ghɔ.» 6Vəŋ yɨsə nɨniŋ, kòo susə, nsə lwaŋ taa ghuu. Ghuu ghɔ́ sanə. 7Vəŋ katə vəliŋ vəvəŋ fɨ taa bay day, laa vəŋ jwi gàŋtə vəŋ. Vəŋ jwi lwèsə vəbay vəvəŋ nə susə, mbə tey kɨ siꞌ taa muu. 8Faŋ Saymon Pita nə yè nɨniŋ, gu ghuu Yeso, gì laa, «Ndɔ fɨ yɨ mə, tɨta, mə lùu wuu bwə.» 9Ŋwə nə gì nɨniŋ, buꞌ laa shuu wi yɔ̀ŋ maa susə nsɨə faŋ vəŋ koo nə. Ŋwə fee ghɔ vɨ vəliŋ vi vənshə. 10Jeyms nə Jɔn, vaŋ Zebedii, nə luu taa ŋwaa vəliŋ və Saymon vɔ́. Vəŋ nəə fee nɨzi. Yeso gi tɨ́ Saymon laa, «Kɨ ghɔ fee me! Zì fɨ ndee, a taa kɨ baytə vɨɨ tɨ́ Nwi, yuu a nə baytə susə taa ghuu nə.» 11Vəŋ koꞌ nə vəbay vəvəŋ fɨ taa muu, kɨ nii mèꞌtə vətɔ vənshə, bèꞌsə Yeso.
Faŋ Yeso nə gàŋtə wuu zatə bwə
12Shi mɔ́ꞌ faŋ Yeso nə lùu taa ntɨꞌ yimɔ́ꞌ, wuu zatə bwə mɔ́ꞌ jwi, faŋ zatə bwə nə luu maa ŋwaa wi nshə. Wə ghɔ́ jwi, yè Yeso, gù nsi, tùŋ yikəꞌ yi nsi, bùꞌ ghɔ tɨ́ Yeso, gì laa, «Tɨta, a kəə gaŋtə mə, a kìi wutə maa məyɨ laa mə ley.» 13Yeso nesə ghɔ ki, kɔ̀ŋ ŋwə, gì laa, «Mə kəə nɨniŋ, ŋkə me fɨ maa ghɔ, a ley.» Sheꞌ yighee yɔ́, zatə bwə kɔ́ mè fɨ maa wə ghɔ́. 14Yeso twey tɨ́ ŋwə laa kɨ ŋwə naysə tɨ́ wə me. Ŋwə baa gì tɨ́ ŋwə laa bàw ŋwə gə də̀ ŋwaa wi tɨ́ wuu məfeꞌ Nwi, kɔ̀ vəkɔ və Nwi faŋ Mose nə tə̀ laa wə kɔ faŋ ŋwaa wi ley nə. Bàw ŋwə yɨsə nɨniŋ yaa shwenə tɨ́ vɨɨ vənshə. 15Luu nə, faŋ Yeso nə kɔlə gì nɨniŋ nə, təgi kɔ̀ŋ Yeso baa metə sɨsaynə shɨ kənshə, vɨɨ vəyaŋ baytə maa məzɔ yigisə yi, baa nə maa məshuꞌ vəza vəvəŋ. 16Luu nə, ŋwə fi ŋwaa, gə taa tɔɔ waꞌsə maa məshɔꞌtə Nwi.
Faŋ Yeso nə gàŋtə wə faŋ way ŋwaa wi kù muꞌ
17Shi kəmɔ́ꞌ faŋ Yeso nəə deesə nu Nwi shəŋ mɔ́ꞌ, vɨɨ Farisii nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi duꞌ shɔ, faŋ vəŋ nə ndɔ̀ fɨ maa ntɨꞌsə ntɨꞌsə fɨ shɨ Galilii, nə fɨ shɨ Judia, baa nə ŋkee fɨ ntɨꞌ Jerusalem. Wutə Nwi nə luu maa ŋwə maa məshuꞌ vəza. 18Vɨɨ mɔ́ꞌ jwi nə wə faŋ way ŋwaa wi kù muꞌ, shàꞌ ŋwə fuu kɨŋ, kɨ kəə jɨɨ maa məŋii taa ŋii, nùŋsə ŋwə vɨsɨ Yeso. 19Faŋ vəŋ nə kee kìi jɨɨ ŋìi nə me, buꞌ vɨɨ vəyaŋ nə, vəŋ koꞌ tɔ ŋii, tɔ̀ ŋɔŋ tɔ ŋii, shaꞌ wə ghɔ́, sùꞌsə ŋwə taa ŋii yɔ́ fuu kɨŋ kɔ́ sheꞌ nɨntəŋ nwaa vɨɨ vɔ́, nùŋsə ŋwə vɨsɨ Yeso. 20Faŋ Yeso nə yè yuu vəŋ nə nùŋ fwisə vəŋ maa ŋwə nə, ŋwə gi tɨ́ wə ghɔ́ laa, «Wuumba ŋwaa, vənu vəbwəvə və mè.» 21Vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ Farisii zɔ nu kɔ́, kwàꞌtə fɨ taa fwisə vəŋ, ndɔ kɨ gisə vəŋ vəŋ laa, «Wə ŋwə̀ sii lùu ndə? Maa ŋwə tàw Nwi. Kaꞌ ndenə sheꞌ Nwi ndènə yibɨsə vɨɨ.» 22Yeso nəə kɔꞌ kɨɨ nə mbɨꞌtə vəŋ, gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ sii bɨ̀ꞌtə kə fɨ taa fwisə viŋ? 23Sii yàysə kə, maa məgi tɨ́ wə faŋ way ŋwaa wi kù muꞌ nə, laa vənu vəbwəvə vi mè, mu maa məgi tɨ́ ŋwə laa, «Ndɔ yizɔ, tɨŋnə kɨ toꞌ.» 24Ŋkə bàw viŋ kɨɨ laa Nwi nùŋsə Wuu yinsəŋ Nwi laa ŋwə kɨ ndisə yibɨsə vɨɨ fɨ shɨ nsi.» Ŋwə kɨ nii gì tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwaa wi nə kù way muꞌ nə laa, «Ndɔ yizɔ, ndì kɨŋ kə, gə shiŋii!» 25Sheꞌ yighee yɔ́, wə ghɔ́ ndɔ yizɔ, tòꞌ sɨ vɨɨ vənshə, ndì kɨŋ ki, faŋ ŋwə nii nɔ̀ŋ fuu yi nə, gə̀ fu ŋwə, kɨ bəŋsə yizii Nwi. 26Nu kɔ́ ghɔꞌ vɨɨ vənshə, vəŋ bəŋsə yizii Nwi, fèe dɨdɨꞌ, gì laa vəŋ ye ŋkee nu shuu yɔŋ ndee.
Faŋ Yeso nə tìi Levi
27Yiŋkii kɨ mè, Yeso fuu fu, kɨ toꞌ, yè wuu məsa vətɔ faŋ ŋwə nə dùꞌ shuu ŋii məsa vətɔ. Yizii yi luu Levi. Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Beꞌsə mə!» 28Wə ghɔ́ meꞌtə vətɔ vənshə, bèꞌsə ŋwə. 29Vəŋ kɨ nii gə̀ fu Levi. Levi tia ŋwə ŋkee jəə. Vɨɨ məsa vətɔ nə vɨɨ vəmɔ́ꞌ nə luu shɔ vəyaŋ, ghɔ vɨ vəŋ duꞌ shəŋ muꞌ, kɨ zɨ. 30Vɨɨ Farisii ghɔ vɨ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi lulə tɨ́ vɨɨ məzwetə nu Yeso, gì laa, «Sii yɨ̀ kə viŋ duꞌ viŋ vɨ vɨɨ məsa vətɔ nə vəyɨ-kəbwə, viŋ vɨ vəŋ zɨ, ndɔ nu?» 31Yeso zɔ yigisə vəŋ yɔ́, bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Maa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ lùu vətaa, kee yaa kɨ kəə wuu fɔ me. Kəə sheꞌ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ zɨzasə kəə wuu fɔ. 32Sheꞌ nɨniŋ, mə nə kee jwì maa məkəə vɨɨ mbɨə faŋ vənu vəvəŋ lùu vəloomə me. Mə kəə luu vəyɨ-kəbwə, laa vəŋ kwiinə fwisə vəŋ.»
Yigi kɔ̀ŋ nu məbaŋ fazɨ
33Vɨɨ Farisii vɔ́ gi tɨ́ Yeso laa, «Sii yɨ̀ kə, vɨɨ məzwetə nu Jɔn yaa kɨ zwisə nə jɨŋ, shɔꞌtə Nwi, sheꞌ yuu vɨɨ məzwetə nu vɨɨ Farisii yaa kɨ yɨsə nə. Gə fɨ maa mbɨɨnə vɨɨ, vəŋ zɨzɨ, ndɔ nu.» 34Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Nə kaꞌ vɨɨ məzɨ məndaa zwìsə nə jɨŋ, faŋ ghɔ vɨ wuu məndaa dùꞌ mɔ́ꞌ mu? 35Vəshi ndɔ kuꞌ, faŋ vɨ ndɔ baꞌsə wəndɔŋ məndaa fɨ yɨ vəŋ, buu vəŋ ndɔ zwisə nə jɨŋ maa vəshi vɔ́.»
Ŋkə kee baw maa məwasə nshinə yimwa taa nu Kristo me
36Yeso baa fɨ̀ꞌtə yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ laa, «Kaꞌ wə kee sà waytə njwi fɨ maa njwi yifi, tà maa njwi yimwa me. Wə nəə toꞌ yɨ nɨniŋ, buu ŋwə taa sa njwi yifi yɔ́. Njwi yimwa yɔ́ nɨzi kee bàw me, buꞌ laa waytə njwi yifi kɔ́ kee kùꞌnə maa njwi yimwa yɔ́ me. 37Sheꞌ nɨniŋ, wə kee yaa kɨ ndi məluꞌ məfimə, kwaŋ taa ntiasə məluꞌ səmwasə me. Kɨ ghaŋ ŋwə yɨ nɨniŋ, buu məluꞌ mbɔ́ taa twelə ntiasə sɔ́, fùu ndì day. Ntiasə sɔ́ bɨ nɨzi. 38Məluꞌ məfimə bàw sheꞌ taa ntiasə fisə. 39Wə kee lùu shɔ faŋ kaꞌ ŋwə nù məluꞌ məmwamə, baa kàw məfimə me, buꞌ laa ŋwə taa gi laa məmwamə bàw tɨ́ yi.»
6Faŋ Yeso nə gi kɔ̀ŋ shi zwisə Nwi
1Kɨ luu maa shi zwisə Nwi mɔ́ꞌ, Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki shɔ̀ɔ fɨ taa yindɨɨ say ghinə. Vɨɨ məzwetə nu ki bɨꞌtə fɨ maa say ghɔ́, fìꞌsə ghɔ vəŋ, kwə. 2Vɨɨ Farisii vəmɔ́ꞌ ye, gì tɨ́ vəŋ laa, «Sii yɨ̀ kə, viŋ faꞌ faꞌ faŋ ŋkə kee yikuꞌnə laa vɨ faꞌ maa shi zwisə Nwi me?» 3Yeso bəŋsə tɨ́ vɨɨ Farisii vɔ́ laa, «Maa viŋ nə tìi nu ŋkɨə faŋ fwàŋ Deyvid nə yɨ̀ maa yighee njyə faŋ jɨŋ nə za ŋwə, ghɔ vɨ vɨɨ mbɨə faŋ ghɔ vɨ vəŋ nə luu mɔ́ꞌ nə. 4Ŋwə nə ŋìi taa ŋii Nwi, ndì bee ŋkɨə faŋ vɨ nə nùŋ shɔ vɨsɨ Nwi, zɨ, faŋ nə kaꞌ zɨ sheꞌ vɨɨ məfeꞌ Nwi. Ŋwə nə zɨ, kɔ̀ vɨɨ mbɨə faŋ ghɔ vɨ vəŋ nə luu mɔ́ꞌ nə nɨzi, vəŋ zɨ nɨzi.» 5Yeso nə gì nɨniŋ, baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Wuu yinsəŋ Nwi lùu tɨɨ shi zwisə Nwi nɨzi.»
Faŋ Yeso nə gàŋtə wə maa shi zwisə Nwi
6Nə luu maa shi zwisə Nwi mɔ́ꞌ, faŋ Yeso nə ŋìi taa ŋii Nwi, dèesə nu Nwi shɔ, wə mɔ́ꞌ nə luu shɔ faŋ kwiŋ maꞌnə wi nə ku. 7Vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi ghɔ vɨ vɨɨ Farisii nyɔꞌ maa məye laa Yeso taa shuꞌ wə ghɔ́ maa shi zwisə Nwi mu, yuu vəŋ shɔɔ fɨ fuŋ, kwaŋ ŋwə taa nsɔꞌ, gì laa ŋwə bɨ̀sə shi zwisə Nwi. 8Yeso nə kɔꞌ kɨɨ nə mbɨꞌtə vəŋ yɔ́. Ŋwə gi tɨ́ wə ghɔ́ faŋ kwiŋ wi nə ku muꞌ nə, laa ŋwə ndɔ yizɔ, tɨ̀ŋnə nɨntəŋ. Wə ghɔ́ ndɔ yizɔ, tɨ̀ŋ shɔ. 9Yeso gi tɨ́ vɨɨ vɔ́ laa, «Mə bìtə nu tɨ́ viŋ, viŋ zɔ! Ŋkə bàw laa vɨ yɨ nu jəə maa shi zwisə Nwi mu, mu laa vɨ yɨ nu bwə? Ŋkə kùꞌnə maa məbweysə wə mu, mu maa məndisə wə?» 10Ŋwə kɨ nii ndèynə vəŋ vənshə kia, ndɔ̀ gì tɨ́ wə ghɔ́ laa, «Nesə kwiŋ wə!» Wə ghɔ́ yɨ nɨniŋ, kwiŋ wi ghɔ́ bwaŋnə. 11Vəŋ ye nɨniŋ, fwisə vəŋ shə dɨdɨꞌ. Vəŋ ketə nu ŋkɨə faŋ vəŋ taa yɨ maa Yeso.
Faŋ Yeso nə tìi vɨɨ vi njɔsə-bɔɔ
12Kɨ luu sheꞌ maa yighee yɔ́, Yeso ndɔ koꞌ gə̀ fuu baŋ maa məshɔꞌtə Nwi, shi sheꞌ maa məshɔꞌtə Nwi vətuꞌ. 13Fu kɨ lee, ŋwə tii vɨɨ məzwetə nu ki, vəŋ jwi yɨ ŋwə, ŋwə shoꞌ vɨɨ njɔsə-bɔɔ fɨ taa ŋwaa vəŋ, tii vəŋ nə vɨɨ ntɔŋ vi nɨzi. 14Vɨɨ vɔ́ nə luu Saymon ŋgwə faŋ Yeso shù yizii yi laa Pita nə, nə Andru, weenshu Saymon, nə Jeyms ghɔ Jɔn, nə Filip, nə Bartolomi, 15nə Matiu, nə Tɔmas, nə Jeyms wee Alfeɔs, nə Saymon faŋ vɨ tii ŋwə nə wuu məsɨŋsə maa nu, 16nə Judas wee Jeyms, nə Judas Iskariot faŋ ŋwə ndɔ gu wuu məfiŋ Yeso nə.
Faŋ Yeso nə gàŋtə vɨɨ vəza vəyaŋ, fɨ̀ꞌtə nu Nwi
17Yeso kɨ nii sìꞌ fɨ fuu baŋ yɔ́ ghɔ vɨ vɨɨ mbɨə faŋ ŋwə nii shòꞌ vəŋ nə, zìꞌ maa shəŋ gheesə mɔ́ꞌ, tɨ̀ŋnə shɔ. Nwaa vɨɨ məzwetə nu ki vəyaŋ baytə yɨ ŋwə, nə nwaa vɨɨ vəyaŋ faŋ vəŋ nə ndɔ̀ fɨ Jerusalem, nə fɨ taa ntɨꞌsə Judia səmɔ́ꞌsə, nə fɨ taa məshɨ mə Tayra nə Sidon, faŋ mbə lùu mbɨɨ muu. 18Vɨɨ vɔ́ vənshə nə jwì maa məzɔ yigisə yi, baa nə maa məshuꞌ vəza vəvəŋ. Yeso shuꞌ vəza vəvəŋ, shuꞌ ŋkee vɨɨ faŋ vəŋ nə kìi vəzwitə vəbwəvə taa ŋwaa vəŋ. 19Vɨɨ vənshə nəə kəə kɔŋ ŋwə, buꞌ laa wutə Nwi nəə fuu fɨ maa ŋwə, shùꞌ vɨɨ vənshə.
Nu mənɔŋ-bwaŋnə nə nu ndwàŋ
20Yeso shaꞌsə tɔ ki, kɨ ndeynə vɨɨ məzwetə nu ki, gì laa,
«Mənɔŋ-bwaŋnə lùu tɔ viŋ faŋ viŋ luu mbəəsə,
fɔnə viŋ ndɔ zɨ nu yifwàŋ Nwi.
21Mənɔŋ-bwaŋnə lùu tɨ́ viŋ faŋ jɨŋ zà viŋ ndwə,
fɔnə viŋ ndɔ zɨ zwəkə.
Mənɔŋ-bwaŋnə lùu tɨ́ viŋ faŋ viŋ gɨgwia ndwə,
fɔnə viŋ ndɔ shɨꞌ.
22Mənɔŋ-bwaŋnə lùu tɨ́ viŋ faŋ vɨɨ bee viŋ,
jɔmə viŋ, tɨꞌnə me ndasə viŋ, tɨꞌnə me ndì yizii yiŋ
laa lùu fa bwə buꞌ Wuu yinsəŋ Nwi.
23Viŋ kɨ ŋaytə maa yighee njyə faŋ vɨ yɨnə viŋ tɨ́ nee.
Viŋ kɨ bisə nə məŋaytə, buꞌ laa viŋ kɔꞌ kɨɨ laa
vəkeynə viŋ ndɔ luu vəyaŋ taa yizɔ.
Maa vətɨɨ və vɨɨ vɔ́ nəə yɨsə sheꞌ nɨniŋ
maa nshiisə-ŋii sɔghɔ.»
24Yeso baa gi laa,
«Ndwaŋ tɔ viŋ, vɨɨ təka,
buꞌ laa fwi siŋ dùꞌ nə məŋaytə ndwə.
25Ndwaŋ tɔ viŋ faŋ viŋ zwəkə ndwə,
buꞌ laa jɨŋ ndɔ za viŋ.
Ndwaŋ tɔ viŋ faŋ viŋ shɨꞌ ndwə,
buꞌ laa viŋ ndɔ gwia, kɨ shɨŋsə.
26Ndwaŋ tɔ viŋ faŋ vɨɨ vənshə bəŋsə yizii yiŋ ndwə.
Luu sheꞌ faŋ vətɨɨ vəvəŋ nəə yɨsə
maa nshiisə-ŋii sɔghɔ səbwəsə,
faŋ vəŋ nəə sɨɨ təba nə.»
Viŋ kɨ kaw vɨɨ mbeenə viŋ
27«Gə fɨ maa viŋ, vɨɨ mbɨə faŋ viŋ zɔ yigisə nyaa, mə gì tɨ́ viŋ laa, viŋ kɨ kaw vɨɨ mbeenə viŋ, yɨ jəə tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ bee viŋ. 28Viŋ kɨ tu mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ kwaŋ ndwaŋ tɔ viŋ, shɔꞌtə Nwi tɔ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ ndasə viŋ. 29Wə kɨ luu sàŋ yifəə yə, bàw a kiasə yimɔ́ꞌ, tɨ́ kaꞌ ŋwə baa saŋ. Kɨ luu wə fi njwi yə yindiŋ, kaa ŋwiŋ ŋwə nə njwi yimɔ́ꞌ me. 30Kɔ tɨ́ wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə ndwàŋ ghɔ. Gə fɨ maa wə ntɨə yuu ŋwə fi vətɔ və, kɨ baa fi me. 31Vənu mbɨə faŋ viŋ kəə laa vɨɨ kɨ yɨsə maa viŋ, viŋ kɨ yɨsə maa vəŋ nɨzi. 32Viŋ kɨ luu kɨ kaw sheꞌ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ kaw viŋ nɨzi, buu mənɔŋ-bwaŋnə viŋ luu kɨkə? Maa ŋkee vɨɨ bwənə kaw vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ kaw vəŋ. 33Viŋ kɨ luu kɨ yɨsə jəə tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ yɨsə jəə tɨ́ viŋ nɨzi, buu mənɔŋ-bwaŋnə viŋ luu kɨkə? Maa vəyɨ-kəbwə yɨsə nɨniŋ nɨzi. 34Viŋ kɨ luu shwàꞌ ka tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ viŋ bɨꞌtə laa vəŋ ndɔ bəŋsə tɨ́ viŋ, buu mənɔŋ-bwaŋnə viŋ luu kɨkə? Maa vɨɨ məyɨ vənu vəbwəvə yaa kɨ shwaꞌ ka tɨ́ vəyɨ-kəbwə, ndɔ baa kɨ fi sheꞌ shwaŋ ka ghɔ́ nɨzi. 35Nɨniŋ, viŋ kɨ kaw luu vɨɨ mbeenə viŋ. Viŋ kɨ yɨsə vənu vəjəəvə, shwaꞌ vɨɨ nə ka, kee kɨ tə sɨ maa məbaa fi me. Viŋ yɨ̀ nɨniŋ, buu sey wiŋ ndɔ yaŋ. Viŋ luu vaŋ Nwi Nshɔɔ-mbi, buꞌ laa ŋwə yɨsə jəə maa vɨɨ vənshə, nə tɨ́ vɨɨ faŋ vəŋ kee kɔ bwaŋ-wee tɨ́ ŋwə me, nə tɨ́ vɨɨ vəŋwiŋ nɨzi. 36Viŋ kɨ kee gəŋsə vɨɨ, sheꞌ faŋ Nwi, tɨta wiŋ, kee gəŋsə vɨɨ nə.»
Kɨ viŋ shia nsɔꞌsə tɔ vɨɨ me
37«Kɨ viŋ gi nu bwə tɔ vɨɨ me, tɨ́ kaꞌ Nwi kee ndɔ kwaŋ viŋ taa nsɔꞌ me. Kɨ viŋ shia nsɔꞌ tɔ wə me, nɨniŋ laa Nwi kee ndɔ baa kɨ shia nsɔꞌ tɔ viŋ me. Viŋ bee kii ndenə vənu vəbwəvə və vɨɨ, tɨ́ kaꞌ Nwi ndɔ ndenə vənu vəbwəvə viŋ nɨzi. 38Viŋ kɨ kɔ vɨɨ nə vətɔ, buu Nwi taa baa kɔ tɨ́ viŋ nɨzi. Viŋ ndɔ fi vəkeynə vəyaŋ; vətɔ faŋ Nwi ndɔ kɔ tɨ́ viŋ lwaŋ bə̀. Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa mfɨꞌ njyə faŋ viŋ fɨꞌ tɨ́ vɨɨ, luu sheꞌ njyə faŋ Nwi fɨꞌ maa viŋ nɨzi.»
Bàw wuu Kristo zwetə maa mətoꞌ maa jɨɨ Nwi ŋkəə, buu də̀ jɨɨ tɨ́ vɨɨ
39Yeso baa fɨꞌtə yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ laa, «Nə kaꞌ wuu sɨ fɨsə də̀ jɨɨ tɨ́ wuu sɨ fɨsə mɔ́ꞌ mu? Maa vəŋ yɨ̀ nɨniŋ, buu vəŋ vənshə taa fiŋkə taa yibɨɨ. 40Wuu məzwetə kee yaa kɨ shɔɔ wuu mədeesə wi me. Ŋkee maa yighee njyə faŋ ŋwə mètə məzwetə wi kɨɨ, buu luu sheꞌ yaa wuu mədeesə wi.
41Sii yɨ̀ kə, a ye sheꞌ kɨlə fəŋkɔꞌ fɨ taa yisɨ weenshu wə, kee kɨ ye mfɨŋ fəŋkɔꞌ faŋ nyə lùu taa yisɨ ghɔ me. 42Sii kaꞌ a gì tɨ́ weenshu wə laa, «Weenshu ŋwaa, naꞌ, mə fuusə kɨlə fəŋkɔꞌ fɨ taa yisɨ ghɔ,» kɨkə, faŋ a kee bee yè mfɨŋ fəŋkɔꞌ fɨ taa njɨɨnə yisɨ nə me? Aŋ wuu boꞌ, bàw a bɨ fùusə mfɨŋ fəŋkɔꞌ fɨ taa yisɨ ghɔ, buu kəə jɨɨ maa məfuusə kɨlə fəŋkɔꞌ fɔ́ fɨ taa yisɨ weenshu wə!»
Tɨ jəə yaa kɨ koonə vətaŋ vəjəəvə
43Yeso nə baa gì laa, «Vətaŋ vəbwəvə kee yaa kɨ koonə fuu tɨ jəə me. Tɨ bwə kee kòonə vətaŋ vəjəəvə me. 44Vɨ yaa kɨ kɨɨ nə tɨ fɨ maa vətaŋ vi, faŋ mbə kòonə fuu yi. Vɨ kee yaa kɨ kwii yɔŋ fɨ fuu təndɨꞌ me, tɨꞌnə me kwii laməsə fɨ fuu tɨ lalə me. 45Sheꞌ nɨniŋ, wuu jəə yaa kɨ nuŋsə vətɔ vəjəəvə taa fwi ŋwə, fuusə fa jəə fɨ fuŋ. Wuu bwə nuŋsə sheꞌ vətɔ vəbwəvə, fùusə vətɔ vəbwəvə fɨ fuŋ nɨzi. Lùu nɨniŋ buꞌ laa yigi wə faŋ ŋwə gisə, luu sheꞌ nu ŋkɨə faŋ ŋkə lwàŋ taa fwi ŋwə.»
Maa məzɔnə Yeso
46Yeso baa gi laa, «Sii yɨ̀ kə viŋ tii mə laa «tɨta, tɨta», kee kɨ yɨsə nu ŋkɨə faŋ mə gisə me? 47Gə fɨ maa wə ntɨə faŋ ŋwə jwi yɨ mə, zɔ̀ yigisə nyaa, yɨsə vənu mbɨə faŋ mə naysə, bàw mə də mfɨnə ki tɨ́ viŋ ndwə, viŋ zɔ! 48Kəŋ wə ghɔ́ lùu yaa wə faŋ ŋwə nə fìanə ŋii yi, tə̀ə shɨŋii ŋkee jəə, zìꞌ fuu yighɔsə, buu bɔŋ fuu yi. Yighee njyə faŋ muu nə fùu, mbə nəꞌsə ŋii yɔ́ dɨdu, buꞌ laa vɨ nə fianə ŋkee jəə fuu ŋoꞌ. 49Luu nə, wə ntɨə faŋ ŋwə zɔ, kee yɨ̀ me, buu ŋwə lùu yaa wə faŋ ŋwə nə fìa ŋii yi sheꞌ fuu shɔꞌ. Yighee njyə faŋ muu nə fùu, shɔ̀ɔ kwàsə, nyə gu, nyèꞌtə dɨdɨꞌ.»
7Nu tɨɨ vəsogeꞌ fɨ ntɨꞌ Kapernaum
1Yeso kɨ metə yigisə yi yɔ́ yinshə tɨ́ vɨɨ vɔ́ faŋ vəŋ nə tɨ̀ŋnə yifi, kɨ zɔ yigisə yi nə, ŋwə kɨ nii bə̀ŋ gə ntɨꞌ Kapernaum. 2Tɨɨ vəsogeꞌ mɔ́ꞌ nə luu shɔ faŋ ŋwə nə kìi buꞌ wi faŋ ŋwə nə kàw. Buꞌ ghɔ́ nə zɨzasə, luu shuu yiku. 3Tɨɨ vəsogeꞌ ghɔ́ nə zɔ kɔ̀ŋ Yeso, tɔ̀ŋ vəshɨꞌ və vɨɨ Jus tɨ́ ŋwə, laa vəŋ gə bùꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə laa ŋwə jwi bwèysə buꞌ wi ghɔ́. 4Vɨɨ ntɔŋsə vɔ́ gə ziꞌ yɨ Yeso, bùꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə ŋkee dɨdɨꞌ, gì laa, «Tɨɨ vəsogeꞌ ghɔ́ kùꞌnə tɨ́ kaꞌ a yɨ̀ nu ŋkɨə faŋ ŋwə bitə tɨ́ ghɔ nə, 5buꞌ laa ŋwə lùu wə faŋ ŋwə kàw nsiŋ. Ŋwə nə bɔ̀ŋ ŋii məshəŋtə nyaa-nsiŋ tɨ́ nsiŋ.» 6Yeso biŋ, ghɔ vɨ vəŋ gə. Vəŋ gə ziꞌ nshənə fɨ fu tɨɨ vəsogeꞌ ghɔ́, tɨɨ vəsogeꞌ ghɔ́ tɔŋ vɨɨmba vi, laa vəŋ gə gì tɨ́ Yeso laa, «Tɨta, kɨ baa bɨŋ me, buꞌ laa mə kee kùꞌnə tɨ́ kaꞌ a ŋìi taa ŋii mə me. 7Lùu ŋiꞌ nu ŋkɨə faŋ ŋkə nii yɨ̀ mə kee jwì nə nshɨ-tɔ ŋwaa yɨ ghɔ me. Bàw a gi sheꞌ nə shuu wə, buu wuu faꞌ ŋwaa taa bwey. 8Maa nshɨ-tɔ ŋwaa lùu wə faŋ wə mɔ́ꞌ lùu vɨsɨ fɨ ghɔ mə, vɨɨ mɔ́ꞌ baa lùu shɔ faŋ mə sɔꞌ vəŋ. Mə gì tɨ́ ŋgwə muꞌ laa ŋwə gə, buu ŋwə taa gə, baa gì tɨ́ wuu mɔ́ꞌ laa ŋwə jwi, buu ŋwə taa jwi. Mə gì tɨ́ buꞌ ŋwaa laa ŋwə yɨ nee, ŋwə yɨ̀.» 9Vɨɨ ntɔŋsə vɔ́ naysə yigi yɔ́ tɨ́ Yeso, shuu wi yɔŋ, ŋwə kiasə ŋwaa wi, gì tɨ́ nwaa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə beꞌsə ŋwə nə laa, «Yinsəŋ, mə nə kee ta yè kəŋ məbiŋ ŋwə̀, faŋ wə ŋwə̀ nùŋ fwi yi maa mə shɨ Isirayl me.» 10Vɨɨ ntɔŋ vɔ́ bəŋ kɨ ziꞌ taa ŋii, yè buꞌ ghɔ́, tɨ́ ŋwə bwaŋnə.
Faŋ Yeso nə ywèysə wee-wəndɔŋ ntɨꞌ Nayin
11Nu kɔ́ kɨ mè, Yeso ndɔ gə̀ maa ntɨꞌ yimɔ́ꞌ, yizii ntɨꞌ yɔ́ luu Nayin. Vɨɨ məzwetə nu ki nə nwaa vɨɨ vəyaŋ beꞌsə ŋwə. 12Ŋwə kɨ ziꞌ ntɨꞌ yɔ́, yè vɨɨ faŋ vəŋ nə shàꞌ ŋku wə, fùu nə ŋkə fɨ taa shɨ. Wee ghɔ́ faŋ ŋwə nə ku nə, nə luu sheꞌ muꞌ ghɔ nshu wi. Wəzwi ghɔ́ baa lùu zu ŋku. Vɨɨ vəyaŋ fɨ taa ntɨꞌ yɔ́ nə luu yɨ wəzwi ghɔ́. 13Tɨta Yeso ye wəzwi ghɔ́, kèe gəŋsə maa ŋwə, gì tɨ́ ŋwə laa kɨ ŋwə baa gwia me. 14Ŋwə shəŋtə jwì, kɔ̀ŋ ŋwaꞌ ŋgwə faŋ ŋku zawə ghɔ́ nə luu tey yi nə. Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə shàꞌ ŋwaꞌ ghɔ́, tɨŋnə. Ŋwə gi tɨ́ ŋku wə ghɔ́ laa, «Zawə, mə gì tɨ́ ghɔ laa a ndɔ yizɔ!» 15Wə ghɔ́ ywey, ndɔ tɨŋnə yizɔ, zì kɨ gisə. Yeso kɔ ŋwə tɨ́ nshu wi. 16Vɨɨ vənshə fee, bəŋsə Nwi, gì laa, «Ŋkee nshiiŋii-sɔghɔ kwalə fùu taa ŋwaa nsiŋ,» baa nə laa, «Nwi jwì kèe gəŋsə vɨɨ vi.» 17Nu ki kɔ́ saynə shɨ Judia kənshə nə taa məshɨ məmɔ́ꞌ faŋ mbə kìa shɨ Judia.
Faŋ Jɔn nə tɔ̀ŋ vɨɨ ntɔŋ tɨ́ Yeso
18(Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi, faŋ ŋwə nə luu taa ŋii mfiŋ maa yighee yɔ́, zɔ vənu və Yeso vɔ́ nɨzi.) Vɨɨ məzwetə nu Jɔn nə naysə vənu vɔ́ vənshə tɨ́ ŋwə. Ŋwə tii vɨɨ vəbɔɔ fɨ taa ŋwaa vɨɨ məzwetə nu ki, 19tɔŋ vəŋ tɨ́ tɨta Yeso maa məbitə tɨ́ ŋwə laa ŋwə lùu wə ntɨə faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə laa ŋwə ndɔ jwi nə mu, mu bàw vɨ kɨ kɨꞌ wuu day? 20Vɨɨ ntɔŋ vɔ́ jwi yɨ Yeso, gì tɨ́ ŋwə laa, «Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi, tɔ̀ŋ yia maa ghɔ, laa yia jwi bìtə tɨ́ ghɔ laa, lùu ghɔ lùu wə ntɨə faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə laa ŋwə ndɔ jwi nə mu, mu yia kɨꞌ wuu mɔ́ꞌ?» 21Maa yighee yɔ́ faŋ vɨɨ ntɔŋ vɔ́ nə jwi yɨ Yeso nə, ŋwə nə shùꞌ vɨɨ vəyaŋ fɨ maa vəza, nə fɨ maa ŋɨꞌ, nə fɨ maa vəzwitə vəbwəvə, gàŋtə vɨɨ sɨ fɨsə vəyaŋ, yɨ̀sə vəŋ yenə. 22Nɨniŋ, ŋwə bəŋsə tɨ́ vɨɨ ntɔŋ vɔ́ laa, «Viŋ gə fɨꞌtə nu ŋkɨə faŋ viŋ yè, nə nu ŋkɨə faŋ viŋ zɔ̀, tɨ́ Jɔn. Viŋ naysə tɨ́ ŋwə laa vɨɨ sɨ fɨsə yɨyenə, vəndwey tɨtoꞌ, zatə bwə me fɨ maa vɨɨ, vənshii tuulə zɔnə, vəŋku və vɨɨ ywey, mbəəsə zɔ ntɔŋ yijəə Nwi. 23Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ wə ntɨə faŋ njyoꞌ yi kee lìa buꞌ mə me.»
Faŋ Yeso nə twèlə ŋiꞌ nu Jɔn tɨ́ vɨɨ
24Vɨɨ ntɔŋ Jɔn kii gə, Yeso tey kɨ gisə tɨ́ vɨɨ kɔ̀ŋ Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi. Ŋwə nə gì tɨ́ vəŋ laa, «Yighee njyə faŋ viŋ nə gə̀ tɔɔ waꞌsə maa məye Jɔn, viŋ nə gə̀ maa kə? Viŋ nə gə̀ maa məye gay faŋ fɨɨ shɔɔ nə̀ꞌsə mu? 25Viŋ sii nə fuu fɨ taa shɨ maa məgə yè kə? Viŋ nə gə̀ yè wə faŋ ŋwə mɔ̀ꞌ njwisə jəəsə mu? Maa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ mɔꞌ njwisə jəəsə, baa zɨ shɨ, kee shi taa tɔɔ waꞌsə me. Kəŋ vɨɨ vɔ́ lùu taa ntoꞌsə vəfwàŋ. 26Nɨniŋ, viŋ nə fùu maa məye kə? Viŋ nə kee gə maa məye nshiiŋii-sɔghɔ yimu? Ŋkee maa yinsəŋ, mə naysə tɨ́ viŋ laa, Jɔn nə luu wə faŋ ŋwə shɔ̀ɔ nshiisə-ŋii sɔghɔ. 27Ŋwə nə luu ŋkee wə ntɨə faŋ vɨ nyɔ̀ꞌ kɔ̀ŋ ŋwə taa ŋwaꞌlə Nwi laa Nwi gi laa,
«Viŋ zɔ! Mə ndɔ tɔŋ wuu ntɔŋ ŋwaa vɨsɨ ghɔ,
laa ŋwə kɨ lootə jɨɨ tɨ́ ghɔ.» 7.27 Malaki 3.1.
28Mə naysə tɨ́ viŋ laa wə kee lùu shɔ, faŋ nə bì wəzwi, faŋ kaꞌ ŋwə kwàlə shɔ̀ɔ Jɔn me. Luu nə, ŋkee wuu tɨtiꞌ faŋ ŋwə ndɔ ŋii nu yifwàŋ Nwi, kwalə shɔ̀ɔ ŋwə. 29Vɨɨ vənshə, nə ŋkee vɨɨ məsa vətɔ, faŋ vəŋ nə zɔ̀ yigisə Jɔn, biŋ Nwi, buꞌ faŋ vəŋ nə fì muu mə Nwi fɨ ghɔ Jɔn. 30Luu nə, vɨɨ Farisii ghɔ vɨ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə twèy nu jəə ŋkɨə faŋ Nwi nùŋsə tɨ́ vɨɨ nə, buꞌ faŋ vəŋ nə kee fì muu fɨ ghɔ ŋwə me.»
Faŋ Yeso nə fɨ̀ꞌnə nu wuu taa nə weembwa
31Yeso nə baa gì laa, «Bàw mə baa fɨꞌnə nu vɨɨ ndee və̀ nə kə? Vəŋ fɨnə kə? 32Viŋ zɔ! Vəŋ fɨnə vaŋmbwaa, faŋ vəŋ ghɨghay taa yiwiŋ, gisə vəŋ vəŋ laa, «Yia taw yisaw tɨ́ viŋ, viŋ kee bɨbəŋ me. Yia gwia yiku, viŋ kee gàŋtə yia me.» 33Yighee njyə faŋ Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi, nə jwi, viŋ yɨ sheꞌ yaa vaŋ vɔ́. Ŋwə nə kee zɨ bee me, kee nu məluꞌ me. Viŋ kee biŋ yigisə yi me, gi laa, zwitə bwə taa ŋwaa ŋwə. 34Gə fɨ maa Wuu yinsəŋ Nwi, ŋwə jwi kɨ zɨ, ndɔ nu. Viŋ kɨ nii gì laa ŋwə lùu waa-mfii-ndaa nə nu məluꞌ, baa nə laa ŋwə lùu wuumba vɨɨ məsa vətɔ nə vɨɨ bwənə. 35Luu nə, kaꞌ vɨ kɨ̀ɨ laa yitɔfə Nwi lùu nu yinsəŋ, buꞌ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ biŋ yitɔfə Nwi yɔ́.»
Faŋ wəzwi məyɨ vənu vəbwəvə nə kwìinə fwi yi
36Wuu Farisii mɔ́ꞌ nə tìi Yeso laa ŋwə jwi, ghɔ ŋwə zɨ fazɨ. Yeso gə ŋìi taa ŋii wuu Farisii ghɔ́, duꞌ nsi kɨ zɨ. 37Wəzwi mɔ́ꞌ faŋ ŋwə nə luu ntɨꞌ yɔ́, faŋ nə luu yɨ-kəbwə, zɔ laa ŋwə lùu taa ŋii wuu Farisii ghɔ́, zɨzɨ. Ŋwə ndi ndaw lamenda, jwi nə nyə, 38jwì tɨ̀ŋ yɨ ghuu Yeso fɨ yiba, kɨ gwia, mənsɨ mi fiŋkə ghuu Yeso, ŋwə ndɔ tɔŋsə nə nyuŋsə tɔ si, nyɔŋ ghuu ghi, ndɔ zwisə nə lamenda ghɔ́. 39Wuu Farisii ghɔ́ faŋ ŋwə nə tìi Yeso taa ŋii ŋwə nə, ye, bɨ̀ꞌtə fɨ taa fwi ŋwə laa, Yeso nii toꞌ lùu nshiiŋii-sɔghɔ, buu ŋwə kɨ̀ɨ nə wəzwi ŋwə̀, faŋ ŋwə kɔ̀ŋ ŋwə nə, baa kɨ̀ɨ nə ŋiꞌ ki laa lùu wuu məyɨ vənu vəbwəvə. 40Yeso kɨɨ nə mbɨꞌtə yi yɔ́, gi tɨ́ ŋwə laa, «Saymon, mə kəə naysə nu tɨ́ ghɔ.» Ŋwə laa, «Ɔŋ, tɨta.» 41Yeso gi laa, «Tɨɨ ka mɔ́ꞌ nə kìi vɨɨ təkɔɔ vi vəbɔɔ, wuu mɔ́ꞌ nə kìi ŋwə ŋkaŋsə muu-ntee, wuu mɔ́ꞌ ŋkaŋsə tee. 42Faŋ vəŋ nə kee kìi ka ndɔ̀ꞌ tɨ́ ŋwə me, ŋwə meꞌtə vəŋ, ndènə nu təkɔɔ tɔ́. Nɨniŋ, mə bitə tɨ́ ghɔ laa, fɨ taa ŋwaa vəŋ vəbɔɔ, wə ntɨə faŋ ŋwə taa kaw tɨɨ ka ghɔ́ shɔ̀ɔ liŋ wi lùu ndə?» 43Saymon bəŋsə laa, «Maa lùu wə ntɨə faŋ yikɔɔ yi nə lùu yiyaŋ nə.» Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, lùu nɨniŋ, 44kɨ nii kìasə ŋwaa wi maa wəzwi ghɔ́, baa gì tɨ́ Saymon laa, «A yè wəzwi ŋwə̀ mu? - Zɔ mɔɔ! Mə nii ŋìi taa ŋii ghɔ, a kee kɔ̀ muu shee maa məsɔ ghuu ŋaa me. Gə fɨ maa wəzwi ŋwə̀, ŋwə shù ghuu ŋaa nə mənsɨ mi, ndɔ̀ tɔ̀ŋsə nə nyuŋsə tɔ si. 45A kee nyɔ̀ŋ fəə ŋaa me. Luu nə, ŋwə kee bwà fɨ maa mənyɔŋ ghuu ŋaa me, shù fɨ maa yighee njyə faŋ ŋwə nii ŋìi taa ŋii. 46A kee zwìsə lamenda tɔ mə me. Ŋwə zwìsə lamenda ghuu mə. 47Nɨniŋ, mə naysə tɨ́ ghɔ laa vənu vəbwəvə vi faŋ mbə nə luu vəyaŋ nə, mbə mè buꞌ ŋkawnə yi faŋ nyə lùu yiyaŋ. Gə fɨ maa wə ntɨə faŋ vənu vəbwəvə vi, faŋ vɨ ndènə, lùu vətɨtiꞌ, ŋkawnə yi baa lùu yitɨtiꞌ.» 48Yeso mètə yigi yɔ́, kɨ nii kìasə, gì tɨ́ wəzwi ghɔ́ laa, «Vənu vəbwəvə və mè vɨsɨ Nwi.» 49Vɨɨ mbɨə faŋ ghɔ vɨ vəŋ nəə zɨ mɔ́ꞌ nə, lulə vəŋ vəŋ laa, «Sii lùu ndə nə, faŋ kaꞌ ŋwə ndə̀nə yibɨsə vɨɨ?» 50Ŋwə baa gì tɨ́ wəzwi ghɔ́ laa, «Məbiŋ wə gàŋtə ghɔ, gə nə mənɔŋ-bwaŋnə!»
8Nu vəki faŋ vəŋ nə bèꞌsə Yeso
1Nu kɔ́ kɨ mè, Yeso ndɔ kɨ toꞌ fɨ taa ntɨꞌsə nə məshɨ, toꞌ fɨ̀ꞌtə nu Nwi shɔ, jwi nə ntɔŋ yijəə kɔ̀ŋ nu yifwàŋ Nwi tɨ́ vɨɨ, toꞌ nɨniŋ, ghɔ vɨ vɨɨ vi njɔsə-bɔɔ luu mɔ́ꞌ. 2Vəki vəmɔ́ꞌ faŋ ŋwə nə fùusə vəzwitə vəbwəvə nə vəza fɨ maa vəŋ, nə beꞌsə ŋwə nɨzi. Meri, faŋ vɨ tii ŋwə nə wuu Madalin, faŋ vəzwitə vəbwəvə kwatia nə fùu fɨ maa ŋwə, nə luu taa ŋwaa vəŋ, 3nə Joana, zu Shusa faŋ nə luu wuu məndeynə vətɔ və fwàŋ Herod, nə Susana, nə vəki vəmɔ́ꞌ vəyaŋ. Vəki vɔ́ gaŋtə Yeso nə vɨɨ vi nə vətɔ vəvəŋ.
Yigisə tii buꞌ wuu məmɔꞌ say ghinə
4Shi mɔ́ꞌ vɨɨ nə baytə yɨ Yeso ŋkee vəyaŋ, faŋ vəŋ nə ndɔ̀ fɨ taa ntɨꞌsə sənshə. Yeso naysə yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ, gì laa, 5«Wuu məmɔꞌ say ghinə nə fuu gə̀ maa məmɔꞌ say ghinə, kɨ mɔꞌ nɨniŋ, ghɨmɔ́ꞌ fiŋkə jɨɨ, vɨɨ jeꞌtə, mənwə faŋ mbə vɨɨlə fɨ taa yizɔ, jwi shwə̀tə. 6Way mɔ́ꞌ fiŋkə taa nsi yighɔsə, nyɔꞌ, yɔŋ buꞌ laa nsi nə kee lùu yiyoonə me. 7Way mɔ́ꞌ fiŋkə taa nyawsə, nyɔꞌ, ghɔ nyawsə sɔ́ ta mɔ́ꞌ, nyawsə sɔ́ ndiŋtə say ghɔ́, ŋə ku. 8Way mɔ́ꞌ fiŋkə taa shɔꞌ jəə, ta, mbuu yisay kii say waaghɨꞌ waaghɨꞌ.» Yeso metə yigisə tii yɔ́, baa gì nə gɨ yishaꞌsə laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə kìi tuulə ghi zɔ, ŋwə zɔ!»
Faŋ Yeso nə twèlə ŋiꞌ nu wuu məmɔꞌ say ghinə
(Matiu 13.10-23; Mark 4.10-20)
9Vɨɨ məzwetə nu Yeso bitə tɨ́ ŋwə laa, ŋiꞌ yigisə tii yɔ́ lùu laa kə? 10Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Nwi yɨ̀sə viŋ kɨɨ nə ŋiꞌ nu yifwàŋ ki. Vɨɨ mɔ́ꞌ zɔ ŋkə-vəŋ sheꞌ maa yigisə tii, laa vəŋ kɨ yɨye, kee ye me, zɨzɔ, kee kɨɨ nə ŋiꞌ ki me. 11Viŋ zɔ! Ŋiꞌ yigisə tii yɔ́ lùu tɨ́ nee: Ŋgwisə say ghinə ghɔ́ faŋ vɨ mɔ̀ꞌ nə, luu yigisə Nwi. Nsi yɔ́ faŋ vɨ mɔ̀ꞌ ŋə shɔ nə, lùu vɨɨ. 12Say ŋgɨə faŋ ŋə fìŋkə jɨɨ nə, lùu yaa nu vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ yaa kɨ zɔ, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə jwi fùusə fɨ taa fwi vəŋ, laa kɨ vəŋ nuŋ fwisə vəŋ maa Nwi, Nwi bweysə vəŋ me. 13Say ŋgɨə faŋ ŋə fìŋkə taa yighɔsə nə, lùu yaa nu vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ zɔ̀ nu Nwi, bìŋ nə məŋaytə, luu nə, kee kìi ghay me. Vəŋ biŋ sheꞌ maa wee-fɨ-yighee nee, ŋɨꞌ taa kɨ ŋii vəŋ, vəŋ nyɨŋkə fɨ maa məbiŋ vəŋ ghɔ́. 14Gə fɨ maa say ŋgɨə faŋ ŋə fìŋkə taa nyawsə, lùu yaa nu vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ zɔ̀ nu Nwi, luu nə, vəŋ taa kɨ bəŋ gə, kɨ kɔŋ ŋwaa vəŋ buꞌ nu vətɔ və shɨ nsi. Nɨniŋ, vənu və ka, nə nu məzɨ ŋwaa bweꞌsə vəŋ, say vəŋ ku nɨniŋ, ŋgwisə yi kee yifuu me. 15Gə fɨ maa say ŋgɨə faŋ ŋə fìŋkə taa shɔꞌ jəə nə, lùu yaa nu vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ zɔ̀ yigisə Nwi, jìa jəə taa fwisə vəŋ, twèꞌ shɔ, kɨ yɨsə vənu vəjəəvə.»
Faŋ Yeso nə fɨ̀ꞌnə nu Nwi nə kiꞌ
16(Yeso baa tìi yigisə tii yimɔ́ꞌ laa,) «Kaꞌ wə kee shùꞌ kiꞌ baa ndì ntɨɨ, kùsə shɔ me, tɨꞌnə me ndì kiꞌ ghɔ́, kwaŋ ŋiꞌ fwaŋ me. Maa ŋwə taa tə fuu fa mətə kiꞌ, laa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ ŋìi taa ŋii, ye vədɨꞌ vəley. Sheꞌ nɨniŋ, wə faŋ ŋwə nùŋ fwi yi maa Nwi, bàw ŋwə yɨsə vɨ ye. 17Kaꞌ nu Nwi kee goꞌ taa vəndenə me; ŋkə ndɔ fuu ntee. Kaꞌ vɨ kee ndɨ̀ə nu yinsəŋ Nwi me; ŋkə taa fuu taa shɨshwi, vɨɨ kɨ kɨɨ. 18Viŋ kɨ tɔfə faŋ viŋ zɔ yigisə nyaa nə. Wə ntɨə faŋ ŋwə kìi, vɨ ndɔ kuꞌsə tɨ́ ŋwə, ŋwə baa kìi shɨshɔɔ. Wə ntɨə faŋ ŋwə kee yikii me, vɨ ndɔ fɨfi ŋkee tɨtiꞌ ŋgwə faŋ ŋwə kii fɨ ghɔ ŋwə.»
Nu faŋ Yeso nə gi kɔ̀ŋ vaŋ-nshwi vi yinsəŋ
(Matiu 12.46-50; Mark 3.31-35)
19Nə luu maa yighee yɔ́, nshu Yeso ghɔ vaŋ-nshwi Yeso jwi yɨ ŋwə, kee bee ta ziꞌ ŋkee yɨ ŋwə me, buꞌ vɨɨ vəyaŋ faŋ vəŋ nə bàytə, shìtə ŋwə. 20Vɨɨ mɔ́ꞌ gi tɨ́ ŋwə laa, «Nshu wə ghɔ vaŋ-nshwi və lùu fu, kəə ghɔ.» 21Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Nshu ŋwaa nə vaŋ-nshwi vaŋ lùu vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ zɔ yigisə Nwi, biŋ, toꞌ nɨniŋ.»
Faŋ Yeso nə bwàsə fɨŋ
(Matiu 8.18,23-27; Mark 4.35-41)
22Kɨ luu shi mɔ́ꞌ, Yeso gə ŋìi taa bay, ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki. Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Nsiŋ tɔŋ maghia, gə̀ njɨɨ yi.» Vəŋ gə, 23kii gə, mbweysə koo Yeso, ŋwə bwey taa bay. Fɨŋ kɨ nii yikoꞌ, shɔ̀ɔ fɨ fuu muu yɔ́, muu ŋii taa bay kɔ́, vəŋ nə kəə ndi. 24Vɨɨ məzwetə nu Yeso gə yə̀ŋ ŋwə fɨ mbweysə, gì laa, «Tɨta, tɨta, nsiŋ taa ndi!» Ŋwə yenə fɨ mbweysə, ndɔ̀ yizɔ, shə̀ tɨ́ fɨŋ kɔ́ nə tɨ́ vəba və muu, mbə bwa, vədɨꞌ zu. 25Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kee nùŋ fwi siŋ maa Nwi yimu?» Vəŋ fee. Shuu vəŋ yɔŋ. Vəŋ gi wə nə wə laa, «Sii bee lùu ndə nə, faŋ ŋwə sɔꞌ fɨɨ nə muu, mbə zɔnə ŋwə?»
Faŋ Yeso nə fuusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa wuu Gerasa
26Yeso ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki tɔŋ muu, gə̀ zìꞌ shɨ Gerasa, faŋ ŋkə bɔ̀ŋsə vɨsɨ shɨ Galilii nə. 27Yeso fuu fɨ taa bay, koꞌ mbɔꞌ-bia, ghɔ wə mɔ́ꞌ faynə faŋ ŋwə nə jwì fɨ taa shɨ yɔ́, faŋ vəzwitə vəbwəvə nə luu taa ŋwaa ŋwə. Ŋkə duꞌtə ŋkə tay, wə ghɔ́ kee shùŋ njwi me, kee shi taa ŋii me, toꞌ shi taa təswi tə vɨɨ. 28Wə ghɔ́ ye Yeso, yùmə, gù vɨsɨ Yeso, gì tɨ́ ŋwə ŋkee nəŋay laa, «Nsoo kìi kə, Yeso, Wee Nwi Nshɔɔ-mbi? Mə bùꞌ ghɔ tɨ́ ghɔ laa, kɨ ghɔ yɨnə mə me.» 29Ŋwə nə gì nɨniŋ, buꞌ laa Yeso nəə kəə kɨ sɔꞌ zwitə bwə kɔ́ laa ŋkə fuu fɨ taa ŋwaa wə ghɔ́, buꞌ laa zwitə bwə kɔ́ nəə ghaysə ŋwə shù fɨshi. Vɨ nəə ka ŋwə nə vəsumə və bwey, kwaŋ mfiŋ fəŋ ŋwə, shiinə ŋwə dɨdu. Ŋwə shiatə mfiŋsə sɔ́ ghee ghee, zwitə bwə kɔ́ suŋ ŋwə, ŋwə ndɔ gə taa tɔɔ. 30Yeso kɨ nii bìtə tɨ́ wə ghɔ́ laa, «Yizii yə lùu kə?» Ŋwə laa Ŋkaŋsə, buꞌ laa vəzwitə vəbwəvə nə ŋìi taa ŋwaa ŋwə vəyaŋ. 31Vəzwitə vəbwəvə vɔ́ buꞌ ghɔ tɨ́ Yeso laa, kɨ ŋwə tɔŋ mbə taa wee-nsi yibay me. 32Maa yighee yɔ́ nwaa vəŋkwinyaa vəyaŋ nə luu shɔ mbɨɨ kweꞌ, zɨ fɨ fuŋ. Vəzwitə vəbwəvə vɔ́ buꞌ ghɔ tɨ́ Yeso laa ŋwə meꞌtə vəŋ gə ŋìi taa ŋwaa vəŋkwinyaa vɔ́. Ŋwə biŋ. 33Vəzwitə vəbwəvə vɔ́ fuu fɨ taa ŋwaa wə ghɔ́, gə̀ ŋìi taa ŋwaa vəŋkwinyaa vɔ́, mbə nyɨŋ, tùŋnə, siꞌ gə̀ gùkə taa muu, nù muu kukə. 34Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə shii vəŋkwinyaa vɔ́, ye nu kɔ́, nyɨŋ gə̀ kɨ fɨꞌtə nu kɔ́ taa shɨ, nə taa təfu tə tɔɔ. 35Vɨɨ fuu gə maa məye nu ŋkɨə faŋ ŋkə nii gày shɔ nə. Vəŋ jwi yɨ Yeso, yè wə ntɨə faŋ vəzwitə vəbwəvə fùu fɨ taa ŋwaa ŋwə nə, tɨ́ ŋwə duꞌ ghuu Yeso, shùŋ njwi si, tɔ ki ley. Vəŋ fee. 36Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə ye, naysə tɨ́ vəŋ faŋ Yeso nə bwèysə wuu vəzwitə vəbwəvə ghɔ́ nə. 37Vɨɨ vɔ́ vənshə fɨ nsi Gerasa zɔ nu kɔ́, gì tɨ́ Yeso laa bàw ŋwə fuu fɨ shɨ vəŋ, buꞌ laa vəŋ nə fee ŋkee dɨdɨꞌ. Nɨniŋ, Yeso baa ŋìi taa bay maa məbəŋ gə̀. 38Wə ntɨə faŋ vəzwitə vəbwəvə nii lùu taa ŋwaa ŋwə nə, buꞌ ghɔ tɨ́ Yeso laa, ghɔ ŋwə kɨ toꞌ mɔ́ꞌ. Yeso twey tɨ́ ŋwə, gì laa, 39bàw ŋwə bəŋ gə̀ fɔ vəŋ, kɨ fɨꞌtə nu kwalə ŋkɨə faŋ Nwi yɨ̀sə maa ŋwə nə, tɨ́ vɨɨ. Wə ghɔ́ gə nə ŋwaa ŋgwinə, gə̀ kɨ fɨꞌtə nu ŋkɨə faŋ Yeso nə yɨ̀sə maa ŋwə nə, taa shɨ yɔ́ kənshə.
Faŋ Yeso nə ywèysə wee Jayrəs, shùꞌ wəzwi faŋ ŋwə nəə zɨzasə tày
40Yeso ghɔ vɨ vɨɨ vi bə̀ŋ jwì (shɨ Galilii), nwaa vɨɨ vəyaŋ kɔ bwaŋnə tɨ́ ŋwə, buꞌ laa vəŋ nəə kɨꞌ ŋwə. 41Wə mɔ́ꞌ jwi shɔ, faŋ nə luu wuu kwalə taa ŋii Nwi. Yizii yi luu Jayrəs. Ŋwə jwi gu ghuu Yeso, bùꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə laa ŋwə jwi taa ŋii yi, 42buꞌ laa ŋwiŋ wi zɨzasə, kəə ku. Wə ghɔ́ nə kii sheꞌ ŋwiŋ wi ghɔ́ muꞌ, faŋ nə luu wee-wəzwi. Wee ghɔ́ nə luu yaa ŋuꞌ njɔsə-bɔɔ. Yeso biŋ, ghɔ wə ghɔ́ gə. Faŋ vəŋ nə gə̀ nɨniŋ nə, nwaa vɨɨ vəyaŋ fiitə Yeso.
43Wəzwi mɔ́ꞌ nə luu shɔ taa ŋwaa vɨɨ vɔ́ faŋ ŋkwii nəə jwi fɨ maa ŋwə ŋuꞌ njɔsə-bɔɔ, kee shìa me. Ŋwə ndisə ka wi nshə, tuu wə muꞌ nə kee lùu shɔ, shùꞌ za kɔ́ fɨ maa ŋwə me. 44Wəzwi ghɔ́ nyɔꞌtə jwì fiiba, jwì kɔ̀ŋ tɔ njwi Yeso. Ŋkwii yɔ́ me yighee muꞌ. 45Yeso bitə laa, «Kɔ̀ŋ ndə kɔ̀ŋ mə?» Vɨɨ vənshə twey. Pita gi laa, «Maa vɨɨ kia ghɔ, fiitə ghɔ.» 46Yeso gi laa wə mɔ́ꞌ nii kɔ̀ŋ yi, yi zɔ faŋ wutə mɔ́ꞌ fùu fɨ maa yi. 47Wəzwi ghɔ́ ye laa kaꞌ yi kee ndenə fɨ ghɔ Yeso me, ndɔ̀ jwì nə məlaꞌ, gù nsi vɨsɨ Yeso, nàysə nu ŋkɨə faŋ ŋkə yɨ̀sə buu yi kɔŋ ŋwə, baa nə faŋ zatə ki kɔ́ mè yighee muꞌ nə. Vɨɨ vənshə zɔ nu kɔ́. 48Yeso gi tɨ́ wəzwi ghɔ́ laa, «Ŋwiŋ ŋwaa, məbiŋ wə yɨ̀sə a bwaŋnə. Gə nə mənɔŋ-bwaŋnə!»
49Sheꞌ faŋ ŋwə kɨ bii gisə, wə mɔ́ꞌ jwi fɨ taa ŋii tɨɨ ŋii Nwi ghɔ́, jwi gì tɨ́ tɨɨ ŋii Nwi ghɔ́ laa, «Ŋwiŋ wə ku, kɨ baa ghaysə tɨta ŋwaa-nsiŋ me.» 50Yeso zɔ nu kɔ́, gì tɨ́ Jayrəs laa, «Kɨ ghɔ fee me! Nuŋ sheꞌ fwi yə maa Nwi, buu ŋwə taa bwey.» 51Yeso ziꞌ fu wə ghɔ́, kee biŋ ghɔ vɨɨ ŋii taa ŋii mɔ́ꞌ me, tɨ̀ lɨꞌ sheꞌ Pita, nə Jɔn, nə Jeyms, baa nə tɨɨ wee ghɔ́ nə nshu wi. 52Vɨɨ vənshə nə gwia, luŋ wee ghɔ́. Yeso gi laa, «Kɨ viŋ baa gwia me. Wee ghɔ́ kee yiku me, ŋwə bɨbwey.» 53Vəŋ shɨꞌ ŋwə, buꞌ laa vəŋ nəə kɔꞌ kɨɨ laa wee ghɔ́ duꞌtə ŋwə ku. 54Ŋwə gə yɨ wee ghɔ́, jìa kwiŋ wi, tii ŋwə laa, «Weembwa, ndɔ yizɔ!» 55Fwi wee ghɔ́ bəŋ, ŋwə ndɔ yizɔ yighee muꞌ. Yeso gi laa vɨ kɔ fazɨ, wee ghɔ́ zɨ. 56Shuu tii wi ghɔ nshu wi yɔŋ. Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, kɨ vəŋ naysə nu ŋkɨə faŋ ŋkə nii gày nə, tɨ́ wə me.
9Faŋ Yeso nə tɔ̀ŋ vɨɨ ntɔŋ vi laa vəŋ gə kɨ fɨꞌtə nu Nwi, baa shuꞌ vəza fɨ maa vɨɨ
(Matiu 10.1,5-15; Mark 6.7-13)
1Shi mɔ́ꞌ Yeso shəŋtə vɨɨ ntɔŋ vi njɔsə-bɔɔ, kɔ̀ wutə tɨ́ vəŋ, ŋkee wutə maa məfuusə vəzwitə vəbwəvə vənshə fɨ maa vɨɨ, baa nə wutə maa məshuꞌ vəza, 2kɨ nii tɔŋ vəŋ laa vəŋ gə, kɨ toꞌ, fɨꞌtə nu yifwàŋ Nwi tɨ́ vɨɨ, baa shùꞌ vəza fɨ maa vɨɨ. 3Ŋwə nə gì tɨ́ vəŋ laa, «Kɨ viŋ gə nə fa me, tɨꞌnə me ndì mbay nə mba jɨŋ nə bee nə ka me, tɨꞌnə me ndì njwisə səbɔɔ, gə̀ nə nsə me. 4Viŋ gə nɨniŋ, gə̀ maa shəŋ kəmɔ́ꞌ, ŋìi fu wə mɔ́ꞌ, shi sheꞌ fu wə ghɔ́, zìꞌ tɨ́ shi ŋkɨə faŋ viŋ taa ndɔ fɨ maa shəŋ kɔ́. 5Viŋ kɨ luu zìꞌ maa shəŋ kəmɔ́ꞌ, vɨɨ kee jìa viŋ jəə me, viŋ fùu fɨ taa ntɨꞌ yinjii, tɔ̀ŋsə shɔꞌ fɨ ghuu viŋ nsi, kɨ nii lùu shwenə nsɔꞌ tɔ vɨɨ vɔ́.» 6Ŋwə gi nɨniŋ mètə, vəŋ fuu, kɨ toꞌ fɨ taa məshɨ məshɨ, toꞌ wày nu ntɔŋ yijəə Nwi, fuusə vəza fɨ maa vɨɨ vəza maa vəshəŋ vənshə.
Tɔ fwàŋ Herod shii buꞌ nu Yeso
7Fwàŋ Herod nə zɔ̀ vənu vənshə faŋ mbə nəə gay, faŋ Yeso nəə yɨsə nə, tɔ ki kwə gay, buꞌ laa vɨɨ mɔ́ꞌ nə gì laa lùu Jɔn faŋ ŋwə ywèy fɨ shɨ yiku. 8Vəmɔ́ꞌ gi laa, lùu nshiiŋii-sɔghɔ Elias faŋ ŋwə nə ndì fɨshi nə, faŋ ŋwə baa fùu ndwə. Vəmɔ́ꞌ laa lùu wə fɨ taa ŋwaa nshiisə-ŋii sɔghɔ, mbə ywaŋ-vɨsɨ, faŋ ŋwə ywey. 9Herod gi laa, «Mə nə shìa tɔ Jɔn. Gə fɨ maa wə wì faŋ mə zɔ kɔ̀ŋ kwiŋ vənu vi vɔ́ nə, ŋwə sii lùu ndə?» Ŋwə gi nɨniŋ, kɨ kəə ye ŋwə.
Faŋ Yeso nə zə̀ vɨɨ ŋkaŋsə tee
(Matiu 14.13-21; Mark 6.30-44; Jɔn 6.1-14)
10Vɨɨ ntɔŋ Yeso vɔ́ bəŋ jwì, fɨ̀ꞌtə vənu vənshə faŋ vəŋ nəə yɨsə tɨ́ ŋwə. Ŋwə ndi vəŋ, ghɔ vɨ vəŋ bɨɨ gə̀ sheꞌ vəŋ vəŋ maa shəŋ ndenə, gə̀ zìꞌ maa ntɨꞌ yimɔ́ꞌ, yizii ntɨꞌ yɔ́ luu Betsayda. 11Vɨɨ vəyaŋ zɔ, bèꞌsə ŋwə. Ŋwə biŋ laa vəŋ ziꞌ yɨ ŋwə, gì tɨ́ vəŋ kɔ̀ŋ nu yifwàŋ Nwi, fùusə vəza fɨ maa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə zɨzasə. 12Fu kɨ laynə vɨɨ vi njɔsə-bɔɔ jwi yɨ ŋwə, gì tɨ́ ŋwə laa ŋwə yɨsə nwaa vɨɨ vɔ́ saykə, gə̀ taa ntɨꞌsə faŋ nsə kìa shəŋ kɔ́, tɨꞌnə me taa təfu tə tɔɔ, gə kə̀ə vəshəŋ vəshivə nə fazɨ, buꞌ laa shəŋ kɔ́ nə luu shəŋ nɔŋ-nɔŋ. 13Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, ŋkə bàw laa vəŋ kɔ fazɨ tɨ́ vɨɨ vɔ́. Vəŋ bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Yia kii sheꞌ yighɨsə bee tee, nə susə səbɔɔ. A kəə laa yia gə ywàŋ fazɨ tɨ́ vɨɨ və̀ vənshə lee?» 14Vɨɨ vɔ́ vənshə faŋ vəŋ nə bàytə yifi nə, nə luu yaa ŋkaŋsə tee. Yeso kɨ nii gì tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa vəŋ yɨsə vɨɨ duꞌ nsi maa yiley maa wə muu-ntee muu-ntee. 15Vəŋ yɨsə nɨniŋ, vɨɨ vənshə duꞌ nsi. 16Ŋwə kɨ nii ndì yighɨsə bee yɔ́ tee, nə susə sɔ́ səbɔɔ nə, ndèynə yizɔ, bwàŋ Nwi maa vətɔ vɔ́, bɨ̀ꞌtə, kɔ̀ tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa vəŋ gaatə tɨ́ vɨɨ vɔ́. 17Vɨɨ vənshə zɨ zwə̀kə. Vɨ kɨ nii bàytə vəbɨꞌ və bee faŋ mbə bə nə, mbə lwaŋkə taa ŋkɔɔsə njɔsə-bɔɔ.
Faŋ Pita nə bìŋ Yeso
(Matiu 16.13-19; Mark 8.27–9.1)
18Shi mɔ́ꞌ Yeso nə dùꞌ shəŋ mɔ́ꞌ sheꞌ ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki, shɔꞌtə Nwi. Ŋwə shɔꞌtə Nwi mètə, bìtə tɨ́ vəŋ laa, «Vɨɨ sii gisə laa mə lùu ndə?» 19Vəŋ bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Vɨɨ mɔ́ꞌ gisə laa a luu Jɔn, wuu məkɔ muu mə Nwi. Vəmɔ́ꞌ laa a luu Elias. Vəmɔ́ꞌ laa a lùu fɨ maa nshiisə-ŋii sɔghɔ mbə ywaŋ-vɨsɨ, faŋ ŋwə ywèy fɨ shɨ yiku.» 20Ŋwə baa bìtə tɨ́ vəŋ laa, «Gə fɨ maa viŋ, viŋ gì ŋkiŋ laa mə lùu ndə?» Pita gi laa, «A luu Kristo, Wee Nwi.» 21Ŋwə lɨꞌtə tɨ́ vəŋ nəŋay laa kɨ vəŋ naysə nu kɔ́ tɨ́ wə me, 22baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa nu Wuu yinsəŋ Nwi lùu laa ŋwə ndɔ ye ŋɨꞌ yiyaŋ. Vəshɨꞌ vaŋ-nsiŋ nə vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi, nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi ndɔ twey ŋwə, zwì ŋwə. Vəshi kɨ shɔ̀ɔ vətia, ŋwə ywey fɨ shɨ yiku.»
Nu məbeꞌsə Yeso
(Matiu 10.33,39; 16.20-28; Jɔn 12.25)
23Yeso baa gì tɨ́ vɨɨ vənshə laa, «Wə kɨ luu kəə kɨ beꞌsə mə, bàw ŋwə shaꞌ fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fi shi shi, beꞌsə mə (ŋkee maa shəŋ ŋkɨə faŋ kaꞌ vɨ zwi ŋwə shɔ nə). 24Wə ntɨə faŋ ŋwə kəə bweysə ŋwaa wi, ndɔ ndisə ŋwaa wi. Wə ntɨə faŋ ŋwə ndisə ŋwaa wi buꞌ mə, ndɔ bweysə ŋwaa wi. 25Wə mɔ́ꞌ kɨ luu ndì shɨ nsi kənshə maa ŋkii, ndìsə ŋwaa wi, tɨꞌnə me bɨ̀sə ŋwaa wi, ŋkə sii taa gaŋtə ŋwə nə kə? 26Viŋ zɔ! Wə ntɨə faŋ tɔ ki dɨɨ buꞌ mə, baa nə yigisə nyaa, buu tɔ kaŋ ndɔ dɨɨ maa ŋwə nɨzi, maa yighee njyə faŋ mə ndɔ jwi nə yikwalə nyaa nə njyə Tii ŋwaa, baa nə njyə nshiisə-ŋiisə Nwi səleysə. 27Mə gì tɨ́ viŋ ŋkee maa yinsəŋ laa vɨɨ mɔ́ꞌ taa ŋwaa viŋ faŋ viŋ dùꞌ feenə nə, kee ndɔ kukə, buu ye nu yifwàŋ Nwi me.»
Faŋ Yeso nə kìasə kɨ ndwaꞌlə
28Faŋ Yeso nə gì təgi tɔ́, vəshi ziꞌ yaa yifɔŋ, ŋwə ndi Pita ghɔ Jɔn nə Jeyms, ghɔ vɨ vəŋ koꞌ gə̀ fuu baŋ maa məshɔꞌtə Nwi. 29Ŋwə kɨ shɔꞌtə Nwi, yikəꞌ yi kiasə gu kəŋ mɔ́ꞌ nee, njwi si fu laa buu, nɨndwaꞌlə. 30Vɨɨ vəbɔɔ gwəkə lùu shɔ yɨ ŋwə, ghɔ vɨ vəŋ nə gisə. Vɨɨ vɔ́ nə luu nshiisə-ŋii sɔghɔ, mbə ywaŋ-vɨsɨ, təzii təvəŋ luu Mose nə Elias. 31Vəŋ jwi kɨ nɨndwaꞌlə, məley Nwi lùu maa vəŋ. Vəŋ gisə tɨ́ Yeso kɔ̀ŋ jɨɨ njyə faŋ ŋwə ndɔ metə vəfaꞌ vi, ku ntɨꞌ Jerusalem. 32Mbweysə koo Pita ghɔ vəliŋ vi. Luu nə, vəŋ kee bwey me, yè faŋ məley Nwi bee, kia Yeso nə vɨɨ vɔ́ vəbɔɔ faŋ vəŋ nə tɨ̀ŋnə yɨ ŋwə nə. 33Vɨɨ vɔ́ nə kəə ndɔ fɨ yɨ ŋwə, Pita gi tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, ŋkə bàw faŋ yia lùu feenə; yia taa fianə təta tətia, ŋgwɨɨ muꞌ, nə ngwə Mose muꞌ, nə ŋgwə Elias muꞌ.» Pita nə gì nɨniŋ, kee kɨ̀ɨ nə nu ŋkɨə faŋ ŋwə gì me. 34Sheꞌ faŋ ŋwə nə gì nɨniŋ nə, mbɔꞌ jwi shìtə vəŋ. Vəŋ fee faŋ vəŋ nə luu taa mbɔꞌ nə. 35Gɨ Nwi fuu taa mbɔꞌ yɔ́ laa, «Lùu ŋwiŋ ŋwaa nə, faŋ mə nə shoꞌ. Viŋ kɨ zɔnə ŋwə!» 36Gɨ yɔ́ gi nɨniŋ, Yeso kɨ nii tɨ̀ŋnə shɔ sheꞌ nɨnɔŋ. Vɨɨ məzwetə nu Yeso vɔ́ gay, kee gì tuu nu faŋ vəŋ nə ye nə, tɨ́ wə maa vəshi vɔ́ me.
Faŋ Yeso nə shùꞌ wuu kəŋgu
(Matiu 17.14-20; Mark 9.14-29)
37Fu kɨ lee, vəŋ siꞌ fɨ fuu baŋ yɔ́, vɨɨ vəyaŋ jwi fàynə ghɔ vɨ vəŋ. 38Wə mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ vɔ́ tii ŋwə nəŋay, gì laa, «Tɨta, mə bùꞌ ghɔ tɨ́ ghɔ laa a ndeynə ŋwiŋ ŋwaa, buꞌ laa luu sheꞌ yigɨꞌ wee ghɔ́ ghɔ mə. 39Zwitə bwə mɔ́ꞌ yaa kɨ jia ŋwə, ŋwə gwəkə yumə, ndɔ gu nsi, təfwi fuu fɨ shuu ŋwə. Ŋkə yaa kɨ tay maa ŋwə, ŋwə bwa bwa. 40Mə nii bùꞌ ghɔ tɨ́ vɨɨ məzwetə nu kə laa vəŋ fuusə zwitə kɔ́, vəŋ kee kìi wutə məfuusə me.» 41Yeso gi laa, «Aŋ viŋ, vɨɨ tɔ shiinə, nə ŋgwisə vɨɨ faŋ viŋ kee nùŋ fwi maa Nwi me. Nsiŋ sii ndɔ mwəsə ndəəkə?» Ŋwə nə gì nɨniŋ, kìasə gì tɨ́ wə ghɔ́ laa ŋwə jwi nə ŋwiŋ wi ghɔ́ tɨ́ ŋwə. 42Wee ghɔ́ kɨ jwi, zwitə bwə kɔ́ suŋ ŋwə, kəŋgu mɔꞌ ŋwə. Yeso shə tɨ́ zwitə bwə kɔ́, shùꞌ wee ghɔ́, kɔ̀ tɨ́ tii wi. 43Shuu vɨɨ vənshə yɔŋ buꞌ wutə Nwi, faŋ ŋkə luu ŋkee kəkwalə.
Faŋ Yeso nə baa lèsə nu ŋɨꞌ ki
(Matiu 17.22-23; Mark 9.30-32)
Maa yighee yɔ́ faŋ shuu vɨɨ vənshə nə yɔ̀ŋ maa vənu vənshə faŋ Yeso nəə yɨsə nə, ŋwə gi tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, 44«Viŋ ndi yigi nyaa faŋ mə kəə gi tɨ́ viŋ ndwə, nùŋ taa fwisə viŋ. Viŋ zɔ! Vɨ ndɔ kɔ Wuu yinsəŋ Nwi taa ghɔ vɨɨ, vəŋ zwi ŋwə.» 45Vəŋ kee jia ŋiꞌ yigi yɔ́ me. Ŋkə nə ndènə fɨ yikəꞌ vəŋ maa məkɨɨ nə ŋkee ŋiꞌ ki. Luu nə, vəŋ fee fɨ bitə tɨ́ ŋwə.
Wuu kwalə lùu ndə?
46Nu mɔ́ꞌ ŋii taa fwisə vɨɨ məzwetə nu Yeso, vəŋ nə kwaꞌtə fɨ tɔ vəŋ laa, wuu kwalə fɨ taa ŋwaa vəŋ lùu ndə? 47Yeso kɨɨ nə nu ŋkɨə faŋ vəŋ bɨꞌtə fɨ taa fwisə vəŋ nə, ndì weembwa wuubwa, nùŋ yɨ ŋwə, 48gì tɨ́ vəŋ laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə ndì wee ŋwə̀, kɨ gaŋtə maa yizii nyaa, buu ŋwə gàŋtə luu mə. Wə ntɨə faŋ ŋwə gàŋtə mə, gàŋtə wə ntɨə faŋ ŋwə nə tɔ̀ŋ mə nə. Wə faŋ luu ŋkee wuu tɨtiꞌ fɨ taa ŋwaa viŋ, buu lùu wuu kwalə.»
Nu wə faŋ ŋwə nə bìŋ Yeso, kee bèꞌsə vɨɨ vi me
49Jɔn bəŋsə, gì laa, «Tɨta, yia yè wə mɔ́ꞌ faŋ ŋwə fuusə vəzwitə vəbwəvə maa yizii yə. Yia twey tɨ́ ŋwə, buꞌ laa nsiŋ vɨ vəŋ kee toꞌ mɔ́ꞌ me.» 50Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Kɨ viŋ twey tɨ́ ŋwə me. Wə faŋ ŋwə kee twèy viŋ me, buu ŋwə bìŋ viŋ.»
Faŋ ntɨꞌ yimɔ́ꞌ fɨ shɨ Samaria nə twèy maa məndi Yeso
51Yighee njyə faŋ Nwi nəə kəə ndì Yeso, koꞌsə ŋwə yizɔ, nə luu nshənə, Yeso tə sɨ maa məgə ntɨꞌ Jerusalem. 52Ŋwə tɔŋ vɨɨ laa vəŋ gə vɨsɨ, gə̀ kə̀ə shəŋ shi shɔ. Vɨɨ ntɔŋ vɔ́ gə zìꞌ maa ntɨꞌ yimɔ́ꞌ fɨ shɨ Samaria laa vəŋ naysə shəŋ shi, nùŋsə tɨ́ ŋwə. 53Vɨɨ fɨ ntɨꞌ yɔ́ kee biŋ laa ghɔ vɨ vəŋ shi me, buꞌ laa ŋwə nəə kəə gə Jerusalem. 54Jeyms nə Jɔn, faŋ nə luu vɨɨ məzwetə nu Yeso nə, ye nu kɔ́, gì tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, a kəə laa yia gi wisə fuu fɨ taa yizɔ, twàŋ vəŋ mu?» 55Ŋwə kiasə ŋwaa wi, shə̀ tɨ́ vəŋ, [twey, gì laa, «Viŋ kee kɨɨ nə kəŋ zwitə ŋkɨə faŋ viŋ kii me. Wuu yinsəŋ Nwi nə kee jwì maa məndisə vɨɨ me. Ŋwə nə jwì maa məbweysə vɨɨ.»] 56Vəŋ kɨ nii ndɔ̀ gə̀ maa ntɨꞌ yiday.
Nu vɨɨ vətia faŋ vəŋ nəə kəə beꞌsə Yeso
57Vəŋ baa kii gə fɨ jɨɨ, wə mɔ́ꞌ jwi gì tɨ́ Yeso laa, «Mə taa kɨ beꞌsə ghɔ maa vəshəŋ vənshə faŋ a gə shɔ.» 58Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Fəsə kìi təŋɔŋ maa məshi shɔ. Mənwə fɨ taa yizɔ kii təzi. Gə fɨ maa Wuu yinsəŋ Nwi, ŋwə kee kìi shəŋ nùŋ tɔ ki shɔ me.»
59Vəŋ baa kii gə̀, Yeso gi tɨ́ wə mɔ́ꞌ laa ŋwə beꞌsə yi. Wə ghɔ́ gi laa, «Tɨta, naꞌ, mə gə tə̀ə tii ŋwaa ŋkəə.» 60Ŋwə gi tɨ́ wə ghɔ́ laa, «Meꞌtə vəŋku və vɨɨ kɨ təə ŋku wə. Gə fɨ maa ghɔ, gə kɨ fɨꞌtə nu yifwàŋ Nwi!»
61Wə mɔ́ꞌ baa jwi, gì laa, «Mə taa beꞌsə ghɔ», bùꞌ ghɔ tɨ́ Yeso laa ŋwə meꞌtə yi, yi gə kɔ̀ bwey-jəə tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ lùu taa ŋii yi. 62Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Wə faŋ ŋwə jìa soo faꞌ ghɔ ŋwə, baa ndèynə yiba, buu ŋwə kee kùꞌ maa nu yifwàŋ Nwi me.»
10Faŋ Yeso nə shòꞌ vɨɨ ntɔŋ vi mɔ́ꞌ muu-ŋkwatia
1Yiŋkii kɨ shɔɔ, tɨta Yeso shoꞌ vɨɨ ntɔŋ vi mɔ́ꞌ muu-ŋkwatia, tɔŋ vəŋ vəbɔɔ vəbɔɔ, vəŋ gə vɨsɨ kɨ toꞌ fɨ taa məshɨ məshɨ, maa vəshəŋ vənshə faŋ ŋwə taa kɨ shɔɔ fɨ fuŋ nɨzi. 2Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Say yɔ̀ŋ yaŋ, vɨɨ məshwi tiitə. Bàw viŋ buꞌ ghɔ tɨ́ tɨɨ məndɨɨ laa ŋwə tɔŋ vɨɨ məshwi say taa biisə. (Lùu shwenə tɨ́ viŋ. Viŋ kɨ buꞌ ghɔ tɨ́ tɨta Nwi, laa ŋwə baa shòꞌ vɨɨ faꞌ vi, tɔŋ vəŋ maa məbaytə vɨɨ vi.) 3Viŋ gə nə ndwə! Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa mə tɔ̀ŋ viŋ taa ŋwaa vɨɨ, sheꞌ faŋ vɨ tɔŋ bisə-njɨɨ taa ŋwaa nyaasə bwəsə. 4Kɨ viŋ ndi ka me, tɨꞌnə me mba jɨŋ, tɨꞌnə me gɔsə, gə nə nsə me! Kɨ viŋ ndɔ kɨ shɔꞌtə wə fɨ jɨɨ me. 5Ŋii njyə faŋ viŋ ndɔ ŋii shɔ, viŋ bɨ fɔŋ gì laa, «Mənɔŋ-bwaŋnə taa ŋii nyə̀.» 6Kɨ luu laa wuu mənɔŋ-bwaŋnə mɔ́ꞌ lùu shɔ, buu mənɔŋ-bwaŋnə wiŋ taa ŋii taa ŋwaa ŋwə. Wuu mənɔŋ-bwaŋnə kee lùu shɔ me, buu mənɔŋ-bwaŋnə wiŋ taa bəŋ goꞌ sheꞌ maa viŋ. 7Viŋ goꞌ sheꞌ taa ŋii yɔ́ kɨ zɨ, baa nu fa ŋkɨə faŋ vəŋ kɔ, buꞌ laa wuu faꞌ yaa kɨ fi vəndɔꞌnə vi. Kɨ viŋ baa kɨ toꞌ kwiinə ndɔꞌ me. 8Ntɨꞌ njyə faŋ viŋ ŋìi shɔ, kɨ luu laa vɨ jìa viŋ shɔ, viŋ kɨ zɨ vətɔ mbɨə faŋ vəŋ kɔ̀ tɨ́ viŋ. 9Viŋ kɨ fuusə vəza fɨ maa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ zɨzasə ntɨꞌ yɔ́, naysə tɨ́ vɨɨ laa nu yifwàŋ Nwi kee baa luu ntaŋ fɨ yɨ vəŋ me. 10Luu nə, viŋ ndɔ kɨ luu ŋìi ntɨꞌ yimɔ́ꞌ faŋ vɨ kee jìa viŋ shɔ me, viŋ fùu fɨ taa ntɨꞌ yɔ́, kɨ fuu, gì tɨ́ vɨɨ ntee laa, 11«Ŋkee shɔꞌ ŋkɨə faŋ ŋkə ghaytə ghuu yia fɨ nsi viŋ, yia jìasə maa viŋ. Luu nə, bàw viŋ kɔꞌ kɨɨ laa nu yifwàŋ Nwi luu nshənə.» 12Mə gì tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, nsɔꞌ njyə faŋ vɨ ndɔ shia tɔ vɨɨ ntɨꞌ yɔ́ maa shi nsɔꞌ Nwi, weꞌ shɔɔ nsɔꞌ vɨɨ Sodom.»
Faŋ Yeso nə kwàŋ ndwaŋ tɔ məshɨ məmɔ́ꞌ
13Yeso kɨ nii baa gì laa, «Ndwaŋ tɔ viŋ, vɨɨ Korazin! Ndwaŋ tɔ viŋ, vɨɨ Betsayda! Vənu vəkwalə mbɨə faŋ mbə nə gày taa ŋwaa viŋ nə, nəə toꞌ lùu maa məshɨ mə Tayra nə Sidon, buu vəŋ nə duꞌtə vəŋ kwiinə fwisə vəŋ fɨshi, shùŋ njwisə ŋɨꞌ, kùŋ vəbu tɔ vəŋ (maa mədə faŋ vəŋ lùŋ buꞌ vənu vəbwəvə vəŋ). 14Nɨniŋ, nsɔꞌ njyə faŋ nyə ndɔ ŋii məshɨ mə Tayra nə Sidon maa shi məshia nsɔꞌ, ndɔ fɨɨsə shɔ̀ɔ njiŋnə. 15Gə fɨ maa ghɔ, ntɨꞌ Kapernaum, a kɨ bɨꞌtə laa vɨ ndɔ koꞌsə ghɔ yizɔ mu? Bey, a ndɔ siꞌ ŋii ŋkee taa wee-nsi yibay.» 16Yeso nə gì nɨniŋ, baa gì tɨ́ vɨɨ ntɔŋ vi vɔ́ laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə zɔnə viŋ, zɔnə mə. Wə ntɨə faŋ ŋwə twèy viŋ, twèy luu mə. Wə ntɨə faŋ ŋwə twèy mə, twèy luu wə ntɨə faŋ ŋwə nə tɔ̀ŋ mə nə.»
Nu ŋkɨə faŋ kaꞌ vɨɨ Yeso ŋàytə shɔ
17Vɨɨ ntɔŋ Yeso vɔ́ muu-ŋkwatia nə, bəŋ jwi yɨ Yeso nə məŋaytə, nàysə tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, ŋkee vəzwitə vəbwəvə zɔnə yia maa yizii yə.» 18Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Mə yè faŋ tɨɨ vəzwitə vəbwəvə fìŋ fɨ taa yizɔ yaa yibay. 19Viŋ zɔ! Mə nə kɔ̀ wutə tɨ́ viŋ tɨ́ kɨ kaꞌ viŋ jeꞌtə zɔsə, nə vəŋaa vəbwəvə, nu kee gay maa viŋ me. Mə kɔ̀ wutə tɨ́ viŋ maa məghɔꞌ vətɔ və tɨɨ vəzwitə vəbwəvə vənshə. 20Luu nə, kɨ viŋ ŋaytə buꞌ vəzwitə vəbwəvə faŋ mbə zɔnə viŋ nə me. Viŋ kɨ ŋaytə buꞌ laa vɨ nyɔ̀ꞌ təzii tiŋ taa ŋwaꞌlə ŋgwə faŋ vɨ nyɔ̀ꞌ təzii tə vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ ndɔ ŋii nu yifwàŋ Nwi shɔ nə.»
Faŋ Yeso nə bə̀ŋsə Tii wi, tù mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vɨɨ məzwetə nu ki
21Kɨ luu sheꞌ maa yighee yɔ́, Zwitə Ley Nwi faŋ ŋkə nə luu taa fwi Yeso nə, yɨsə ŋwə ŋaytə dɨdɨꞌ, shɔ̀ꞌtə Nwi laa, «Mə bəŋsə ghɔ, mɔɔ Tɨta, faŋ a sɔꞌ yizɔ ghɔ nsi nə, buꞌ laa a twèlə ŋiꞌ nu kɔ́ tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ kee lùu vɨɨ yitɔfə me, faŋ a nə ndɨ̀ə nu kɔ́ fɨ ghɔ vɨɨ yitɔfə nə vɨɨ sɨ leynə nə. Ɔŋ mɔɔ, Tɨta, lùu faŋ ŋkə nə bàw tɨ́ ghɔ.» 22Ŋwə baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Tii ŋwaa nùŋ vənu vənshə taa ghɔ mə. Wə kee lùu shɔ faŋ ŋwə kɨɨ nə Wee Nwi me, kɨɨ sheꞌ tɨta Nwi. Kaꞌ wə kee kɨ̀ɨ faŋ tɨta Nwi lùu me, tɨ̀ lɨꞌ sheꞌ Wee Nwi ghɔ́, nə wə ntɨə faŋ Wee Nwi ghɔ́ kàw maa məbɨ tɨ́ ŋwə me.»
23Ŋwə nə gì nɨniŋ, kìasə gə̀ maa vɨɨ məzwetə nu ki, gì tɨ́ vəŋ sheꞌ vəŋ vəŋ laa, «Mənɔŋ-bwaŋnə lùu tɔ wə ntɨə faŋ ŋwə yè nu ŋkɨə faŋ viŋ ye nə. 24Yinsəŋ, mə naysə tɨ́ viŋ laa nshiisə-ŋii sɔghɔ ghɔ vəfwàŋ vəyaŋ nəə kəə maa məye nu ŋkɨə faŋ viŋ ye, kee bee ye me. Vəŋ baa kə̀ə maa məzɔ nu ŋkɨə faŋ viŋ zɔ, kee zɔ me.»
Nu ntɨ faŋ nyə shɔ̀ɔ ntɨsə sənshə Nu wuu Samaria, faŋ ŋwə nə kèe gəŋsə wuu ŋɨꞌ
(Matiu 22.34-40; Mark 12.28-34)
25Maa yighee yɔ́ wuu mədeesə ŋwaꞌlə Nwi mɔ́ꞌ jwi maa Yeso, kɨ kəə mɔŋ ŋwə, gì laa, «Tɨta, sii kaꞌ mə yɨ̀ kə, buu ndɔ zɨ məbwey faŋ ŋwə gòꞌsə yighee muꞌ?» 26Yeso bitə tɨ́ ŋwə laa, «Vɨ nə nyɔ̀ꞌ kə taa ŋwaꞌlə Nwi? A tii, zɔ̀ shɔ laa kə?» 27Wə ghɔ́ bəŋsə laa, «Vɨ nyɔ̀ꞌ shɔ laa, Kɨ kaw Mɔꞌmbi, Nwi wə, nə fwi yə yinshə, baa nə ŋwaa wə nshə, nə wutə kə kənshə, nə vənu vənshə faŋ a bɨꞌtə, 10.27 Diteronimi 6.5. baa nə laa a kɨ kaw wənjɨɨ wə yaa nshɨ-tɔ wə.» 10.27 Levitikɔs 19.18.28Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «A bə̀ŋsə ŋkee jəə. Bàw a kɨ yɨ nɨniŋ, ndɔ̀ bwèy.» 29Wə ghɔ́ nəə kəə fi tɔ ki fɨ ghɔ Yeso, gì tɨ́ ŋwə laa, «Wənjɨɨ ŋwaa sii lùu ndə?» 30Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Wuu Jus mɔ́ꞌ nə ndɔ̀ fɨ ntɨꞌ Jerusalem, kɨ siꞌ gə ntɨꞌ Jeriko, ŋìi taa ghɔ vəndɔꞌ. Vəŋ shoꞌtə njwi si, sàŋ ŋwə, mɔ̀ꞌ ŋwə nsi, nyɨŋ, mèꞌtə ŋwə shɔ, ŋwə nə kəə ku. 31Wuu məfeꞌ Nwi mɔ́ꞌ siꞌ jwì, kɨ shɔɔ fɨ maa jɨɨ yɔ́, kee kɨ̀ɨ nə nu kɔ́ me, kɨ ye, yè wə ghɔ́, bàŋnə shɔ̀ɔ nə ŋwaa ŋgwinə. 32Wuu faꞌ Nwi mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ Levi jwi zìꞌ maa shəŋ kɔ́ nɨzi, yè wə ghɔ́, bàŋnə shɔ̀ɔ nɨzi. 33Wə mɔ́ꞌ fɨ shɨ Samaria jwi, (faŋ vɨɨ Jus ghɔ vɨ vɨɨ Samaria kee yaa kɨ zɨnə me). Wuu Samaria ghɔ́ jwi, ziꞌ yɨ wə ghɔ́, ye ŋwə, kèe gəŋ si, 34gə yɨ ŋwə, kwàŋ məŋgwə, ndɔ twèy vədɨꞌ vi vɔ́, kɨ nii ndì ŋwə, kòꞌsə ŋwə fuu nyaa ŋwə, gə̀ nə ŋwə taa ŋii vəndɨə, nùŋ ŋwə, vɨ nə shuꞌ ŋwə. 35Fu kɨ lee ŋwə ndɔ, kɔ̀ ka tɨ́ tɨɨ ŋii vəndɨə ghɔ́, gì laa, «Gaŋtə wə ŋwə̀, shuꞌ za ki! A ndɔ kɨ luu bɨ̀sə fa faŋ ŋkə shɔ̀ɔ ki ka ŋwə̀ faŋ mə kɔ̀ tɨ́ ghɔ nə, buu mə ndɔ kɨ bəŋ jwì, kɔ tɨ́ ghɔ.»
36Yeso nə fɨ̀ꞌtə yigisə tii yɔ́, kɨ nii bìtə tɨ́ wuu mədeesə ŋwaꞌlə Nwi ghɔ́ laa, «A sii bɨ̀ꞌtə laa wənjɨɨ wə ntɨə faŋ ŋwə nə ŋìi taa ghɔ vəndɔꞌ nə, lùu ndə fɨ taa ŋwaa vɨɨ vì vətia nə?» 37Ŋwə gi laa, «Maa lùu wə ntɨə faŋ ŋwə nə gàŋtə wə ghɔ́ nə.» Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Ɔŋ, lùu nɨniŋ, gə kɨ yɨ sheꞌ nɨniŋ!»
Nu Marta ghɔ Meri
38Yeso ghɔ vɨ vɨɨ vi baa kɨ gə, gə̀ zìꞌ maa ntɨꞌ yimɔ́ꞌ, wəzwi mɔ́ꞌ ndi ŋwə, ghɔ ŋwə gə taa ŋii ŋwə. Yizii wəzwi ghɔ́ luu Marta. 39Weenshu Marta nə luu shɔ nɨzi, yizii yi luu Meri. Meri duꞌ ghuu tɨta Yeso, kɨ zɔ nu ŋkɨə faŋ ŋwə gisə. 40Marta bɨŋ ŋkee dɨdɨꞌ maa məkəə vətɔ maa məkɔ tɨ́ Yeso, shə̀ŋtə jwi yɨ ŋwə, gì laa, «Tɨta, maa a ye laa weenshu ŋwaa mèꞌtə mə, mə nə fàꞌ nɨnɔŋ? Bàw a gi ŋwə jwi gàŋtə mə.» 41Tɨta Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Aŋ Marta, a bɨŋ ghaysə ŋwaa wə maa vətɔ vəyaŋvə. 42Luu sheꞌ nu kəmuꞌ faŋ ŋkə lùu nu kwalə. Ŋkə lùu laa wə kɨ zɔ yigisə Nwi. Gə fɨ maa Meri, ŋwə shoꞌ kwiŋ jəənə, kaꞌ wə kee fì fɨ ghɔ ŋwə me.»
11Faŋ Yeso nə dèesə vɨɨ vi maa məshɔꞌtə Nwi
1Shi mɔ́ꞌ Yeso baa dùꞌ maa shəŋ kəmɔ́ꞌ, kɨ shɔꞌtə Nwi. Ŋwə shɔꞌtə Nwi mètə, wə mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ məzwetə nu ki gi tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, deesə yia maa məshɔꞌtə Nwi, sheꞌ faŋ Jɔn nə dèesə vɨɨ məzwetə nu ki nə nɨzi.» 2Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ taa kɨ shɔꞌtə Nwi, viŋ gì laa lee,
«Tɨta Nwi, məbəŋsə lùu maa yizii yə.
Bàw yifwàŋ yə jwi.
3Kɔ yia shi shi nə fazɨ faŋ ŋkə kùꞌnə maa shi.
4Ndenə vənu vəbwəvə faŋ yia nə yɨ̀sə nə,
fɔnə yia ndenə vənu vənshə faŋ vɨɨ gù maa yia nɨzi.
Kɨ ghɔ biŋ yia ŋii məmɔŋ maa məyɨ nu bwə me.»
Yigisə tii kɔ̀ŋ wə faŋ ŋwə ndwàŋ fazɨ fɨ ghɔ wuumba wi
5Yeso baa gì tɨ́ vəŋ laa, «Sii lùu ndə taa ŋwaa viŋ, faŋ ŋwə kìi wuumba wi, gə̀ fu ŋwə nɨndɨɨ mbi, gì tɨ́ ŋwə laa ŋwə shwaꞌ yighɨsə bee tɨ́ yi yitia, 6buꞌ laa wuumba wi mɔ́ꞌ jwì, faŋ ŋwə ndɔ̀ fɨ shɨ tɔŋ day, yi kee kìi fazɨ, kɔ tɨ́ ŋwə me. 7Maa kaꞌ wuumba wə kee bəŋsə fɨ taa ŋii, gì laa, «Kɨ ghɔ ghaysə mə me. Vɨ duꞌtə vɨ fay shuufɔ, yia vɨ vaŋ vaŋ nɔŋ mɔ́ꞌ. Kaꞌ mə kee baa ndɔ, kɔ̀ fa tɨ́ ghɔ me.» 8Mə gì tɨ́ viŋ laa, wuumba wə kɨ luu kee taa ndɔ, kɔ fa tɨ́ ghɔ buꞌ nu vɨɨmba me, buu ŋwə taa kii ndɔ, kɔ tɨ́ ghɔ buꞌ faŋ a kɔ ŋɨꞌ tɨ́ ŋwə nə.»
Viŋ kɨ ndwaŋ Zwitə Ley Nwi fɨ ghɔ Nwi
9Yeso baa gì laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ laa, viŋ kɨ bitə, buu vɨ taa kɔ tɨ́ viŋ. Viŋ kɨ kəə, buu viŋ taa ye. Viŋ kɨ buꞌtə, buu Nwi taa ŋaꞌsə tɨ́ viŋ. 10Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə ndwaŋ Nwi, buu Nwi taa kɔ tɨ́ ŋwə. Wə ntɨə faŋ ŋwə kəə jɨɨ Nwi yinsəŋ, buu ŋwə taa ye. Wə faŋ ŋwə buꞌtə, buu vɨ ŋaꞌsə tɨ́ ŋwə.
11Weembwa kɨ luu ndwaŋ su fɨ ghɔ tii wi, kaꞌ tii wi kɔ zɔ tɔ su yɔ́ tɨ́ ŋwə mu? Wə lùu shɔ taa ŋwaa viŋ, faŋ ŋwə yɨsə nɨniŋ mu? 12Wee mɔ́ꞌ ndwaŋ yighɔŋ ŋgu, tii wi kɔ luu ŋaa tɨ́ ŋwə mu? - Bey, kaꞌ tɨɨ weembwa kee yɨ̀ nɨniŋ me. 13Nɨniŋ, faŋ viŋ kɨ̀ɨ maa məkɔ vətɔ vəjəəvə tɨ́ vaŋ viŋ, faŋ viŋ kɔlə lùu vɨɨ bwənə nə, buu tɨta Nwi faŋ ŋwə lùu yizɔ nə, kɨɨ kɔ jəə shɔ̀ɔ viŋ. Ŋwə taa kɔ Zwitə Ley ki tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ ndwaŋ fɨ ghɔ ŋwə.»
Faŋ vɨɨ mɔ́ꞌ nə nda Yeso, gì laa tɨɨ vəzwitə vəbwəvə yiba jɨŋ ŋwə
(Matiu 12.22-30; Mark 3.20-27)
14Kɨ lùu maa yighee yɔ́, Yeso fuusə zwitə bwə mɔ́ꞌ fɨ maa wə mɔ́ꞌ, faŋ zwitə bwə kɔ́ nəə yɨsə wə ghɔ́ gu bɨbɨ. Zwitə bwə kɔ́ kɨ fuu, wə ghɔ́ zi kɨ gisə. Shuu vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə yè, yɔŋ. 15Luu nə, vɨɨ mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ vɔ́ gi laa, «Tɨɨ vəzwitə vəbwəvə yiba jɨŋ ŋwə, buu ŋwə kɨ fuusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa vɨɨ.»
16Vɨɨ mɔ́ꞌ nəə kəə mɔŋ ŋwə, gì laa ŋwə də shwenə mɔ́ꞌ faŋ ŋkə ndɔ̀ fɨ yizɔ, tɨ́ kaꞌ vəŋ kɨɨ fɨ fuŋ laa ŋwə ndɔ fɨ ghɔ Nwi mu. 17Luu nə, ŋwə nəə kɔꞌ kɨɨ nə nu ŋkɨə faŋ vəŋ nəə bɨꞌtə. Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Yifwàŋ kɨ luu sèenə vəway vəbɔɔ, buu yifwàŋ yɔ́ ndɔ ndi. Ŋii gu tɔ liŋ wi, ŋii gu tɔ liŋ wi. 18Yifwàŋ Satan, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə, nəə toꞌ gaasə ŋwaa wi vəway vəbɔɔ, buu kaꞌ yifwàŋ yi tɨŋnə kɨkə? Nɨniŋ, kaꞌ viŋ kee baa kɨ gisə laa Satan yiba jɨŋ mə, buu mə kɨ fuusə vəzwitə vəbwəvə nə me. 19Mə nəə toꞌ fuusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa vɨɨ maa wutə Satan, buu vaŋ viŋ sii fuusə mbə-vəŋ maa wutə ndə? Nɨniŋ, vaŋ viŋ vɔ́ ndɔ luu vɨɨ məshia nsɔꞌ tɔ viŋ.
20Luu nə, mə kɨ luu kɨ fuusə vəzwitə vəbwəvə nə wutə Nwi, buu ŋkə lùu laa nu yifwàŋ Nwi zìꞌ ghɔ viŋ.
21Wuu weꞌ kɨ luu shùŋ vətɔ və yighaw vi, kɨ shii ntoꞌ yi, buu vətɔ vi taa duꞌ shəŋ ghi. 22Luu nə, wə mɔ́ꞌ kɨ jwi faŋ ŋwə weꞌ shɔ̀ɔ ŋwə, jwì ghɔ̀ꞌ ŋwə, kèꞌtə vətɔ və yighaw vɔ́, faŋ ŋwə yaa nuŋ fwi yi shɔ nə, buu bwilə vətɔ vi, gàatə.
23Wə faŋ ŋwə kee lùu yiba jɨŋ mə me, lùu yiba jɨŋ wuu mbeenə ŋwaa. Wə faŋ ŋwə kee baytə vɨɨ vaŋ yia ŋwə me, saynə vɨɨ vaŋ sɨsaynə.»
Nu zwitə bwə faŋ ŋkə fuu fɨ maa wə, baa bəŋ ŋii shɔ
24(Yeso baa gì laa,) «Zwitə bwə yaa kɨ fuu fɨ taa ŋwaa wə, ŋkə kɨ nii gə̀ kɨ toꞌ fɨ taa vəshəŋ vəyɔŋvə, toꞌ kəə shəŋ məshəŋ ŋwaa, toꞌ nɨniŋ, kee ye me, buu ŋkə taa gi laa, «Bàw mə baa bəŋ gə taa ŋii mə, faŋ mə nə fùu fɨ fuŋ nə,» 25gə̀ ye taa ŋii ghɔ́, tɨ́ vɨ jiasə, nùŋ vətɔ maa vəshəŋ vi. 26Nɨniŋ, ŋwə gə ndì vəzwitə vəbwəvə vəmɔ́ꞌ faŋ mbə bɨ shɔ̀ɔ ŋwə kwatia, ghɔ vɨ mbə jwi, ŋìi taa ŋwaa wə ghɔ́, kɨ shi shɔ. Nu yiba wə ghɔ́ ndɔ bɨ shɔ̀ɔ ŋkə vɨsɨ.»
Mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ zɔ nu Nwi jia
27Faŋ Yeso nə gi nɨniŋ, wəzwi mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ vɔ́ gi tɨ́ ŋwə nə gɨ yishaꞌsə laa, «Mənɔŋ-bwaŋnə tɔ njyoꞌ njyə faŋ nyə nə bì ghɔ, baa nə tɨ́ məŋ ŋgɨə faŋ ŋə nə nyɔŋsə ghɔ nə!» 28Ŋwə gi ŋkii laa, «Bey, mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ zɔ nu Nwi jia!»
Nu faŋ Yeso nə gì buꞌ shwenə nu Jona
29Faŋ vɨɨ nə baa kɨ yaŋ yɨ Yeso, ŋwə tey kɨ gisə tɨ́ vəŋ laa, «Ŋgwisə nyə̀ luu ŋgwisə yibwə. Viŋ kəə shwenə fɨ ghɔ mə, luu nə, vɨ kee ndɔ də shwenə tɨ́ viŋ me, tɨ̀ lɨꞌ sheꞌ shwenə nu Jona, nshiiŋii-sɔghɔ wì. 30Faŋ Jona nə luu shwenə tɨ́ vɨɨ Ninevee nə, sheꞌ nɨniŋ, Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ luu shwenə tɨ́ ŋgwisə nyə̀.
31Ŋkee fɨshi fwàŋ mɔ́ꞌ, faŋ nə luu fwàŋ wəzwi, nə ndɔ̀ fɨ kwiŋ yitəŋ ŋkee fɨ maa vəndwə və mbi, jwì maa məzɔ yitɔfə fwàŋ Solomon. Gə fɨ maa ŋgwi nyə̀, viŋ yè wə ntɨə faŋ ŋwə shɔ̀ɔ fwàŋ Solomon ghɔ́. Nɨniŋ, fwàŋ fɨ yitəŋ ghɔ́ ndɔ tɨŋnə maa shi məshia nsɔꞌ, faŋ Nwi ndɔ shia nsɔꞌsə vɨɨ vənshə nə, ŋwə ndɔ tɨŋnə, gì nu nsɔꞌ kiŋ, yɨsə vɨ shia nsɔꞌ tɔ viŋ, buꞌ laa viŋ kee zɔ̀nə wə ntɨə faŋ ŋwə shɔ̀ɔ fwàŋ Solomon nə me. 32Sheꞌ nɨniŋ, vɨɨ fɨ shɨ Ninevee ndɔ tɨŋnə yizɔ, mɔꞌ nsɔꞌ tɔ ŋgwisə vɨɨ və̀, vəŋ ŋii nsɔꞌ, buꞌ laa vɨɨ Ninevee vɔ́ nə kwìinə fwisə vəŋ, faŋ Jona nə fɨꞌtə nu Nwi tɨ́ vəŋ nə. Gə fɨ maa viŋ, viŋ kee kwìinə fwi siŋ me, faŋ viŋ kɔlə yè wə ntɨə faŋ ŋwə shɔ̀ɔ Jona nə.»
Faŋ Yeso nə fɨ̀ꞌnə nu Nwi nə kiꞌ
33«Kaꞌ wə kee shùꞌ kiꞌ, nùŋsə maa shəŋ vəndenə me, tɨꞌnə me, shìtə nə ntɨɨ me. Maa ŋwə taa nuŋ lùu fuu fa mətə kiꞌ, tɨ́ kaꞌ vɨɨ faŋ vəŋ ŋìi taa ŋii, kɨ ye vədɨꞌ fuŋ. 34Kiꞌ ŋwaa wə luu sɨ ghi. Sɨ ghə kɨ luu, lùu jəə, buu ŋwaa wə nshə kìi məley. Kɨ luu sɨ ghə bɨ, ŋwaa wə fə̀ŋ. 35Məley Nwi faŋ ŋwə lùu taa fwi ghɔ, luu sheꞌ nɨndɨŋ. Kɨ tɔfə laa məley Nwi ghɔ́ kee mè fɨ taa fwi ghɔ me! 36Fwi yə kɨ luu ley yinshə, tuu wee-shəŋ fəŋ kee luu taa tey yi me, buu nshinə yə luu ŋkee yiley. Luu sheꞌ faŋ kiꞌ yaa kɨ bee, kɔ məley tɨ́ ghɔ.»
Faŋ Yeso nə shə̀ tɨ́ vɨɨ Farisii nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi
(Matiu 23.1-36; Mark 12.38-40)
37Yeso gi nɨniŋ, wuu Farisii mɔ́ꞌ tii ŋwə laa ŋwə jwi, ghɔ ŋwə zɨ. Ŋwə gə ŋìi taa ŋii wə ghɔ́, dùꞌ nsi maa məzɨ. 38Wuu Farisii ghɔ́ ye, shuu wi yɔŋ, buꞌ faŋ ŋwə dùꞌ nsi maa shəŋ məzɨ, kee bɨ sɔ ghɔ ghi, buu kɨ zɨ me. 39Tɨta Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Aŋ viŋ, vɨɨ Farisii, viŋ sɔ ndawsə fɨ mbɨɨ yi nə vəkay, luu nə, fwi siŋ lwaŋ nə vənu vəbwəvə, nə mbeenə. 40Viŋ lùu vəmfaw. Maa wə ntɨə faŋ ŋwə nə bɔ̀ŋ mbɨɨ fa, nə bɔŋ sheꞌ ŋwə bɔ̀ŋ taa tey wi nɨzi. 41Nɨniŋ, bàw viŋ ywiitə kɔ̀ŋ fwi siŋ nɨzi. Viŋ ndì vətɔ mbɨə faŋ mbə lùu taa vəkay viŋ, kɔ̀ tɨ́ vɨɨ ŋɨꞌ. Viŋ yɨ nɨniŋ, buu fwi siŋ ley vɨsɨ Nwi.
42Wii, vɨɨ Farisii! Viŋ kɔ way fa kəmuꞌ fɨ taa vətɔ yighuŋ tɨ́ Nwi, ŋkee fɨ taa vəmbasə və biisə viŋ, nə vətɔ vəghilə faŋ viŋ fuꞌ fɨ taa biisə. Luu nə, viŋ shiasə nu loomə nə ŋkawnə Nwi. Bàw viŋ kɨ yɨsə nu loomə nə nu ŋkawnə, kee kɨ manə vənu mbii-wə me.
43Ndwaŋ tɔ viŋ, vɨɨ Farisii! Viŋ kaw maa məduꞌ fuu vəŋkaw vəkwalə taa ndɔꞌ Nwi, baa kàw shɔꞌtə məgwenə taa vəshəŋ və yiwiŋ.
44Ndwaŋ tɔ viŋ! Viŋ lùu yaa təswi faŋ vɨ kee yishwenə me, faŋ vɨɨ toꞌ fɨ fuu yi, kee kɨɨ me.»
45Wə mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, a gì nɨniŋ, ndà luu yia nɨzi.» 46Ŋwə bəŋsə tɨ́ wə ghɔ́ laa, «Ndwaŋ tɔ viŋ nɨzi, vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi, viŋ kɔ ntɨ yiweꞌ tɨ́ vɨɨ, koꞌsə biꞌ jɨŋ vəŋ nɨniŋ, faŋ ŋkə luu kəweꞌ maa məshaꞌ, faŋ nshɨ-tɔ wiŋ kee bee nesə wee-ghɔ wiŋ muꞌ maa məbaa luu shaꞌ biꞌ kɔ́ me.
47Ndwaŋ tɔ viŋ! Viŋ bɔŋ təfuŋ təjəətə tɨ́ nshiisə-ŋii sɔghɔ, ŋkee vəŋ faŋ vətɨɨ viŋ nə zwilə nə. 48Viŋ kəə bəŋsə nshiisə-ŋii sɔghɔ sɔ́, luu nə, viŋ də sheꞌ vənu vəbwəvə mbɨə faŋ vətɨɨ viŋ nə yɨsə nə ntee. Mbɨꞌtə yiŋ luu sheꞌ yaa njyə-vəŋ. Vəŋ nə zwilə nshiisə-ŋii sɔghɔ sɔ́, viŋ metə faꞌ vəŋ ghɔ́, bɔŋ təfuŋ tə vɨɨ vɔ́. 49Buꞌ nu kɔ́ Nwi gì fɨ maa yitɔfə yi laa yi taa tɔŋ nshiisə-ŋii sɔghɔ nə vɨɨ ntɔŋsə tɨ́ vəŋ, vəŋ taa zwilə vəmɔ́ꞌ, shoꞌ ghuu vɨɨ mɔ́ꞌ. 50Nɨniŋ, nsɔꞌ Nwi buꞌ nu məzwilə nshiisə-ŋii sɔghɔ ndɔ luu tɔ vɨɨ fɨ taa mbi ndee nyə̀, buꞌ nshiisə-ŋii sɔghɔ vənshə, faŋ vɨ nə zwilə vəŋ shù fɨ nə faŋ mbi nə tey nə, 51zì faŋ vɨ nə zwi Abel, gə ziꞌ tɨ́ Zakaraya, faŋ vɨ nə zwì ŋwə nɨntəŋ ŋii Nwi yɨ shəŋ məkɔ Nwi. Maa yinsəŋ, mə naysə tɨ́ viŋ laa, vɨ ndɔ kwaŋ vɨɨ mbi ndee və̀ taa nsɔꞌ buꞌ vənu vɔ́.
52Ndwaŋ tɔ viŋ, vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi! Viŋ fəŋ vɨɨ fɨ maa nu məkɨɨ nə nu yinsəŋ Nwi nə mədeesə wiŋ. Nshɨ-tɔ wiŋ kee toꞌ maa jɨɨ yinsəŋ Nwi yɔ́ me, baa fəŋ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nəə kəə kɨ toꞌ fuu jɨɨ yɔ́.»
53Faŋ Yeso nə fùu fɨ maa shəŋ kɔ́, vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ Farisii tey kɨ lulə ŋwə ŋkee bwə, bìtə vənu tɨ́ ŋwə vəyaŋ, 54kəə jɨɨsə maa məyɨ laa ŋwə gi nu gù, vəŋ jia ŋwə.
12Faŋ Yeso nə tɨ̀ vɨɨ vi
(Matiu 10.26-33; 12.32; 10.19-20)
1Kɨ lùu maa yighee yɔ́, vɨɨ ŋkaŋsə ŋkaŋsə nə baytə shəŋ muꞌ, wə toꞌ fɨ fuu ŋwaa liŋ wi, wə toꞌ fɨ fuu ŋwaa liŋ wi. Yeso bɨ gì tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Viŋ ndɨɨnə maa nu vɨɨ Farisii, faŋ vəŋ yaa kɨ boꞌ ŋwaa, buꞌ laa lùu nu faŋ kaꞌ ŋkə yasə saynə taa ŋwaa vɨɨ, sheꞌ faŋ fənsɨŋ yaa kɨ saynə taa bee, ŋkə mwa. 2Kaꞌ fa kee ndɔ ndenə maa shəŋ, kee ndɔ fuu ntee me. Nu kee ndenə maa vɨɨ ndɔ kɨɨ me. 3Vənu vənshə faŋ viŋ gisə taa vəshəŋ vəfəŋvə, vɨɨ ndɔ kɨ zɔ ntee taa vəshəŋ vəleyvə. Nu ŋkɨə faŋ viŋ shumə taa ŋii, vɨ ndɔ kɨ luꞌ ntee fɨ fuu tɔ-ŋii.
4Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ, faŋ viŋ lùu vɨɨmba vaŋ nə, laa kɨ viŋ kɨ fee vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ zwilə yiŋwaa yiŋ me, buꞌ laa kaꞌ vəŋ yɨ̀ nɨniŋ, taa kee baa kìi nu day yɨ̀sə me. 5Mə taa tɨ viŋ nə wə ntɨə faŋ kaꞌ viŋ kɨ fee. Bàw viŋ kɨ fee Nwi, faŋ kaꞌ ŋwə zwì wə, baa kìi wutə maa məkwaŋ ŋwə taa wisə bwənə. Yinsəŋ, mə gì tɨ́ viŋ laa viŋ kɨ fee Nwi. 6Maa vɨ fìŋ vəndwaŋ tee sheꞌ maa vəfɨlaŋ muu-mbɔɔ. Luu nə, kaꞌ tuu ŋkee ndwaŋ muꞌ kee bee ndenə fɨ vɨsɨ Nwi me. 7Gə fɨ maa viŋ, vɨ nə say ŋkee nyuŋsə tɔ siŋ sənshə. Nɨniŋ, kɨ viŋ fee me. Viŋ ndɔ̀ŋ shɔ̀ɔ vəndwaŋ vəyaŋ.
8Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ laa, wə ntɨə faŋ ŋwə bìŋ mə taa ŋwaa vɨɨ, buu Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ biŋ ŋwə nɨzi vɨsɨ nshiisə-ŋiisə Nwi. 9Wə ntɨə faŋ ŋwə twèy mə taa ŋwaa vɨɨ, buu vɨ ndɔ twey ŋwə nɨzi vɨsɨ nshiisə-ŋiisə Nwi.
10Wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə gì bwə kɔ̀ŋ Wuu yinsəŋ Nwi, buu vɨ ndɔ ndenə yibɨsə yi tɨ́ ŋwə. Gə fɨ maa wə faŋ ŋwə nə ndà Zwitə Ley Nwi, kaꞌ vɨ kee ndɔ baa ndenə nu bwə ki kɔ́ me. 11Kɨ luu vɨ ndɔ ndi viŋ, gə̀ nə viŋ taa ndɔꞌ nsɔꞌsə, nə vɨsɨ məshəŋtə kwalə, kɨ viŋ lɔꞌ, kɨ kwaꞌtə laa viŋ sii taa fi tɔ kiŋ kɨkə me, tɨꞌnə me laa viŋ taa gi laa kə me. 12Zwitə Ley Nwi taa deesə nu ŋkɨə faŋ viŋ taa gi tɨ́ viŋ sheꞌ maa yighee yɔ́.»
Yigisə Yeso kɔ̀ŋ nu məbaytə vətɔ
13Wə mɔ́ꞌ fɨ taa nwaa vɨɨ vɔ́ gi tɨ́ Yeso laa, «Tɨta, gi tɨ́ weenshu ŋwaa laa yia ŋwə gaatə vətɔ və ŋku tii wia!» 14Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Aŋ ghɔ, sii nùŋ ndə nùŋ mə maa wuu məshia nsɔꞌ yiŋ, tɨꞌnə me maa wuu məgaatə vətɔ viŋ tɨ́ viŋ?»
15Ŋwə baa kɨ nii gì tɨ́ vɨɨ vɔ́ laa, «Viŋ kɨ ndɨɨnə, shiinə yiŋwaa yiŋ laa, kɨ fwi yiŋ kɨ ndɔ maa vətɔ me, fɔnə wə kee yaa kɨ bwey buꞌ laa vətɔ yàŋ ghɔ ŋwə bə̀ me.» 16Ŋwə nə gì nɨniŋ, fɨꞌtə yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ, gì laa, «Tɨɨ ka mɔ́ꞌ nə luu shɔ, fazɨ nə ta ŋkee kəyaŋ taa ndɨɨ si. 17Ŋwə bɨꞌtə fɨ tɔ ŋwə laa yi sii taa yɨ kɨkə, faŋ yi kee kìi shəŋ, nùŋsə vətɔ vəzɨvə vi vɔ́ shɔ vənshə me? 18Ŋwə nə bɨ̀ꞌtə nɨniŋ, gì laa, «Mə kɔꞌ kɨɨ nə nu ŋkɨə faŋ mə taa yɨsə; mə taa sɔꞌ təshia taa, baa fìa ŋkee təkwalə, buu kaꞌ mə taa nuŋsə vətɔ vəzɨvə vaŋ, nə vətɔ vaŋ vənshə shɔ. 19Mə yɨ nɨniŋ, buu mə taa gi fɨ taa fwi mə laa vətɔ vaŋ faŋ mə nuŋsə, yaŋ, kùꞌnə maa ŋuꞌsə səyaŋ, kaꞌ mə shəŋ ŋwaa, kɨ nu, ndɔ zɨ, ŋaytə.» 20Ŋwə nə gì nɨniŋ, Nwi gi tɨ́ ŋwə laa, «Ebee mfaw, vɨ taa ndi fwi yə vətuꞌ ndee. Taa zɨ ndə zɨ vətɔ və faŋ a nə nùŋsə nə?» 21Lùu nu ŋkɨə faŋ ŋkə gay maa wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə yaa kɨ baytə vətɔ vəyaŋ, fwi yi kee kɨ luu maa Nwi me.»
Kɨ viŋ kɨ bɨŋ maa nu fazɨ nə njwisə me!
22Yeso baa kɨ gì tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Viŋ zɔ! Mə gi tɨ́ viŋ laa kɨ viŋ kɨ saŋ ŋwaa wiŋ buꞌ nu məbwey kiŋ, laa viŋ sii taa zɨ kə me, kee kɨ saŋ ŋwaa wiŋ buꞌ nu ŋwaa kiŋ, laa viŋ sii taa shuŋ kə me. 23Maa məbwey wə shɔ̀ɔ fazɨ ki. Ŋwaa wə shɔ̀ɔ njwi si. 24Viŋ ye vəŋaaŋaa. Mbə kee yaa kɨ bia fa me, kee shwi me, kee bee kìi shəŋ mənuŋ fazɨ me, tɨꞌnə me kìi ndɔꞌ me. Luu nə, Nwi zəsə vəŋ. Maa viŋ shɔ̀ɔ mənwə ghee yaŋ. 25Lùu ndə taa ŋwaa viŋ tɨ́ kaꞌ ŋwə kùꞌsə wee-fɨ-kuŋtə yighee maa məbwey wi? Wə kɔlə saŋ ŋwaa wi kɨkə, kaꞌ ŋwə kee kuꞌsə me. 26Faŋ ŋkə lùu nɨniŋ, faŋ kaꞌ viŋ kee kuꞌsə wee-fɨ-fa maa kəŋ fa yiŋkii nə me, sii yɨ kə buu viŋ kɨ bɨŋ maa vənu vəmɔ́ꞌ?
27Viŋ ye baybay bu faŋ ŋwə ta, faŋ ŋwə kee yaa kɨ wiŋ kuu me, kee ba njwisə me. Luu nə, mə gi ŋkee nu tɨ́ viŋ laa, ŋkee fwàŋ Solomon faŋ ŋwə nə mɔ̀ꞌ njwisə nsə baw, kɨ ndwaꞌlə nə, ŋwə nə kee ta mɔ̀ꞌ njwi faŋ nyə bàw yaa njyə baybay bu ghɔ́ me. 28Faŋ ŋkə lùu nɨniŋ, laa Nwi mɔꞌ kəŋ njwisə sɔ́ maa təgay fɨ taa gay, faŋ lùu ndwə, fu taa lee, vɨ ndi twàŋ maa ŋkɔꞌ, maa kaꞌ ŋwə mɔ̀ꞌ maa viŋ shɔ̀ɔ nɨniŋ. Aŋ viŋ vɨɨ faŋ məbiŋ wiŋ luu ŋkee tɨtiꞌ.
29Nɨniŋ, kɨ viŋ kɨ tə sɨ maa fa ŋkɨə faŋ viŋ taa zɨ me, tɨꞌnə me maa fa ŋkɨə faŋ viŋ taa nu me. Kɨ viŋ bɨŋ maa vətɔ vɔ́ me. 30Nu mətə sɨ maa kəŋ vənu vɔ́ luu nu vɨɨ tətɔŋ fu faŋ vəŋ kee kɨɨ nə Nwi me. Gə fɨ maa viŋ, tɨta Nwi kɔꞌ kɨɨ nə vətɔ mbɨə faŋ mbə bəə fɨ ghɔ viŋ. 31Viŋ bee kii kɨ tə sɨ maa nu yifwàŋ Nwi, buu Nwi taa kɔ vətɔ vɔ́ tɨ́ viŋ nɨzi. 32Nɨniŋ, kɨ viŋ kɨ fee me, faŋ viŋ kɔlə lùu sheꞌ yaa wee-nwaa bisə-njɨɨ, buꞌ laa too Tii wiŋ, tɨta Nwi, nə bàw maa məndɔ kɔ nu yifwàŋ Nwi tɨ́ viŋ.»
Viŋ kəə ka faŋ lùu ŋgwə yizɔ
33(Yeso baa gì laa,) «Viŋ fiŋ vətɔ viŋ, gàŋtə vɨɨ ŋɨꞌ shɔ. Nɨniŋ, viŋ naysə vəpɔsa viŋ faŋ kaꞌ mbə kee ndɔ dwaŋ me. Bàw viŋ kəə ka faŋ lùu ŋgwə yizɔ, faŋ lùu məbwey vəlwaŋ faŋ ŋwə goꞌsə yighee muꞌ. Kaꞌ ndɔꞌ kee jwi shaw kəŋ ka ghɔ́ me. Kaꞌ fənda gɔ kee nda me. 34Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa shəŋ ŋkɨə faŋ yishia yiŋ lùu shɔ, lùu shəŋ ŋkɨə faŋ fwi yiŋ taa luu shɔ nɨzi.»
Viŋ kɨ kɨꞌ Tɨta wiŋ
35(Yeso baa gì laa,) «Viŋ ndiŋ njwi siŋ, nsə weꞌ, shùꞌ təkiꞌ tiŋ, ntə kɨkɨɨ. 36Bàw viŋ lùu yaa vɨɨ faŋ vəŋ kɨꞌ tɨɨ vəŋ, faŋ ŋwə gə̀ fɔ məndaa, laa ŋwə taa kɨ bəŋ, kɨ buꞌtə shuu ŋii, vɨ ŋaꞌsə tɨ́ ŋwə yighee muꞌ. 37Mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vɨɨ faꞌ mbɨə faŋ tɨɨ vəŋ kɨ bə̀ŋ, ye vəŋ nə yikɨꞌ. Yinsəŋ, mə naysə tɨ́ viŋ laa ŋwə taa lootə ŋwaa wi, yɨ̀sə vəŋ duꞌ shəŋ məzɨ, kɨ nii gàa fazɨ tɨ́ vəŋ. 38Kɨ ŋwə taa jwi maa yighee faŋ vɨ kwìinə vɨɨ məshii vədɨꞌ, zìꞌ ghee bɔɔ, tɨꞌnə me tia, kɨ jwi, ye vəŋ nə yikɨꞌ, buu mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vəŋ.
39Maa ŋkə lùu kəley tɨ́ viŋ laa tɨɨ fu nəə toꞌ kɨɨ nə yighee njyə faŋ ndɔꞌ taa jwi, buu kaꞌ ŋwə kee bìŋ laa ndɔꞌ bɨꞌ ŋii yi, ŋìi me. 40Nɨniŋ, viŋ lootə ŋwaa wiŋ nɨzi, buꞌ laa Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ baa kɨ jwi maa yighee faŋ viŋ kee yikɨɨ me.»
Yigisə tii buꞌ nshiiŋii faŋ ŋwə lùu tɔfə
41Pita gi tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, a nə mɔ̀ꞌ yigisə tii nyə̀ sheꞌ tɨ́ yia mu, mu tɨ́ vɨɨ vənshə nɨzi?» 42Tɨta Yeso gi laa, «Nshiiŋii faŋ vənu vi lùu vəbi, faŋ ŋwə baa lùu tɔfə, lùu ndə, faŋ tɨɨ fu nùŋsə vɨɨ vi vənshə taa ghɔ ŋwə, laa ŋwə kɨ kɔ mfɨꞌ fazɨ vəŋ tɨ́ vəŋ maa yighee njyə faŋ nyə kùꞌnə? 43Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ wuu faꞌ ŋgwə faŋ tɨɨ faꞌ wi kɨ jwi, ye ŋwə, ŋwə nə yɨ̀sə nɨniŋ. 44Mə gi ŋkee nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa ŋwə ndɔ nuŋsə vətɔ vi vənshə taa ghɔ wuu faꞌ wi ghɔ́. 45Luu nə, wuu faꞌ ghɔ́ kɨ bɨꞌtə fɨ taa fwi ŋwə laa tɨɨ faꞌ wi taa tay buu jwì, kɨ nii tey kɨ saŋ vɨɨ faꞌ vəmɔ́ꞌ, mbə vəndɔŋ nə mbə vəki, baa tey kɨ zɨ, ndɔ nu məluꞌ, mbə shɔɔ sɨ ŋwə, 46buu tɨɨ faꞌ wi taa jwi maa shi faŋ ŋwə kee yikɨɨ me, maa yighee faŋ ŋwə kee yikɨɨ me, kɨ jwi, yɨ̀sə vɨ yɨnə ŋwə, zwi ŋwə, fàynə ŋwə ghɔ vɨ vɨɨ məmanə Nwi.
47Wuu faꞌ ŋgwə faŋ ŋwə nə kɨ̀ɨ nə nuŋsə tɨɨ faꞌ wi, kee kɨ dùꞌ kɨꞌ ŋwə, yɨ̀ nu ŋkɨə faŋ ŋwə nə kəə nə me, buu ŋwə kii ŋkee nsaŋ bwə. 48Gə fɨ maa wə faŋ ŋwə kee yikɨɨ me, yɨ nu faŋ kaꞌ vɨ saŋ ŋwə shɔ, buu vɨ taa saŋ ŋwə sheꞌ tɨtiꞌ. Wə ntɨə faŋ vɨ kɔ̀ tɨ́ ŋwə kəyaŋ, vɨ ndɔ kəə kəyaŋ fɨ ghɔ ŋwə. Wə ntɨə faŋ vɨ nùŋsə vətɔ vəyaŋ tɨ́ ŋwə, vɨ ndɔ bitə vəyaŋ fɨ ghɔ ŋwə.»
Yeso jwì nə ŋgaasə taa ŋwaa vɨɨ
49Yeso baa gì laa, «Mə jwì mɔ̀ꞌ wisə shɨ nsi feenə. Nə bàw buu ŋwə tey kɨ kɨɨ. 50Mə ndɔ ghaa fi muu mə Nwi məmɔ́ꞌ. Nu kɔ́ dɔŋsə mə laa mə gə mètə nu muu kɔ́. 51Viŋ nə bɨ̀ꞌtə laa mə nə jwì laa mə jwi kɔ̀ məduꞌ nyɔŋ shɨ nsi nyə̀ mu? Mə naysə tɨ́ viŋ laa ŋkə kee lùu nɨniŋ me. Mə nə jwì maa məgaasə vɨɨ fɨ taa mbi. 52Shù ndee, vɨɨ tee faŋ vəŋ shi taa ŋii yimuꞌ, taa gaasə, vɨɨ vətia gaasə ghɔ vɨɨ vəbɔɔ, vɨɨ vəbɔɔ gaasə ghɔ vɨɨ vətia. 53Vəŋ ndɔ gaasə nɨniŋ, wee gaasə ghɔ tii wi, tɨɨ weembwa gaasə ghɔ ŋwiŋ wi. Nshu wee-wəzwi gaasə ghɔ wee-wəzwi wi, wee-wəzwi gaasə ghɔ nshu wi. Nshu wəndɔŋ məndaa gaasə ghɔ zu ŋwiŋ wi, wəzwi məndaa gaasə ghɔ nshu ndəə wi.»
Kɨ viŋ kɨ yɨsə laa yighee yijəənə maa məkwiinə fwi yiŋ shɔɔ dayday me
54Yeso baa gì tɨ́ nwaa vɨɨ vɔ́ laa, «Yighee njyə faŋ viŋ ye mbɔꞌ koꞌ fɨ mfiŋ-shɨshwi, viŋ gi yighee muꞌ laa, yighuu taa siꞌ. Ŋkə kɨ nii gày nɨniŋ. 55Viŋ kɨ luu ye fɨɨ koꞌ fɨ yitəŋ, viŋ gì laa, vədɨꞌ taa ndɔŋ. Ŋkə kɨ nii gày nɨniŋ. 56Aŋ viŋ, vɨɨ məboꞌ ŋwaa! Viŋ kɔꞌ kɨɨ naysə vəshwenə faŋ nsi dùꞌ ghɔ yizɔ. Sii yɨ kə viŋ kee kɨɨ naysə faŋ yighee ndwə nyə̀ dùꞌ me?»
Bàw viŋ wuu mbeenə wə metə nsɔꞌ yiŋ faŋ yighee kɨ bii
57(Yeso baa gì laa,) «Sii yɨ kə viŋ kee kɨɨ naysə nu ŋkɨə faŋ ŋkə lùu kəloomə maa nshɨ-tɔ wiŋ me? 58A kɨ luu kɨ gə ntoꞌ maa nsɔꞌ, viŋ wuu mbeenə wə, ŋkə bàw laa a ywiitə jəə, faŋ a gə fɨ jɨɨ, laa viŋ wuu nsɔꞌ wə metə nsɔꞌ yɔ́ jɨɨ, buꞌ ŋwə taa suŋ ghɔ, gə̀ kɔ̀ ghɔ tɨ́ wuu məsɔꞌ nsɔꞌ, wuu məsɔꞌ nsɔꞌ kɔ ghɔ tɨ́ nshiiŋii, nshiiŋii ndi ghɔ, gə̀ kwàŋ mfiŋ me. 59Mə naysə tɨ́ ghɔ laa, kaꞌ a kee ndɔ baa fùu fɨ fuŋ, maa laa a ndɔ̀ꞌ ka, gə̀ mètə vəfɨlaŋ vənshə laylay me.»
13Nu vɨɨ Galilii faŋ goməna Pilate nə zwilə̀, baa nə nu vɨɨ mbɨə faŋ ŋii yidə nə gù tɔ vəŋ
1Kɨ luu sheꞌ maa yighee yɔ́, vɨɨ mɔ́ꞌ nə jwì fɨ shɨ Galilii, nàysə nu vɨɨ Galilii mɔ́ꞌ tɨ́ Yeso, faŋ goməna Pilate nə zwìlə vəŋ ŋkee maa yighee njyə faŋ vəŋ nəə sɨɨtə nyaasə, kɔ Nwi shɔ. Ŋwə nə zwìlə vəŋ, mənshi məvəŋ wasə taa mənshi mə nyaasə sɔ́. 2Yeso bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ nə bɨꞌtə laa vɨɨ Galilii yimbii nə luu vɨɨ məyɨ vənu vəbwəvə shɔɔ vɨɨ Galilii vəmɔ́ꞌ, buu ŋɨꞌ nyə̀ nə ŋìi vəŋ mu? 3Ŋkə kee lùu nɨniŋ me. Viŋ zɔ! Mə gì tɨ́ viŋ laa viŋ kɨ luu kee kwiinə fwi siŋ me, buu viŋ vənshə ndɔ kɨ kukə sheꞌ nɨniŋ. 4Gə fɨ maa vɨɨ vì njɔsə-yifɔŋ, faŋ ŋii yidə nə gù tɔ vəŋ mbɨɨ muu mə Saylom, zwìlə vəŋ nə, viŋ nə bɨꞌtə laa vəŋ nə gù nu shɔ̀ɔ vɨɨ vənshə faŋ vəŋ lùu ntɨꞌ Jerusalem mu? 5Bey, mə gì tɨ́ viŋ laa, viŋ kɨ luu kee kwìinə fwi siŋ me, buu viŋ vənshə ndɔ kɨ kukə sheꞌ nɨniŋ.»
Faŋ Yeso nə fɨ̀ꞌnə nu vɨɨ maa nu tɨ taŋ faŋ ŋkə nə kee yikoonə me
6Yeso kɨ nii baa tìi yigisə tii yimɔ́ꞌ, gì laa lee, «Wə mɔ́ꞌ nə luu shɔ faŋ ŋwə nə kìi tɨ kəmɔ́ꞌ taa biisə ŋwə. Fu lee shi mɔ́ꞌ ŋwə ndɔ, jwì maa məkwii vətaŋ fɨ fuŋ, kee yè tuu taŋ kəmuꞌ me. 7Ŋwə gi tɨ́ wuu məshii ŋkɔꞌ wi laa, «Ye mɔɔ, mə jwì feenə ndwə ŋuꞌsə sətia, kəə kwìi taŋ fɨ fuu tɨ kə̀, kee ye me, bàw a gwia tɨ kɔ́, ŋkə zɨ nsi tɨ́ kə?» 8Wuu faꞌ wi ghɔ́ bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, meꞌtə, naꞌ ŋuꞌ nyə̀ shɔɔ, mə taa taꞌtə ŋiꞌ ki, kwaŋ vəbɨ və nyaa shɔ. 9Yighee mɔ́ꞌ ŋkə koonə maa ŋuꞌ njii. Ŋkə kee taa koonə me, a gwìa.»
Faŋ Yeso nə shùꞌ wəzwi zwitə bwə mɔ́ꞌ maa shi zwisə Nwi
10Kɨ luu maa shi zwisə Nwi mɔ́ꞌ, Yeso fɨꞌtə nu Nwi taa ŋii Nwi yimɔ́ꞌ. 11Wəzwi mɔ́ꞌ nə luu shɔ, faŋ ŋwə nə kìi zwitə za kəmɔ́ꞌ maa ŋuꞌ njɔsə-yifɔŋ, ŋkə gɨŋ ŋwə, ŋwə kee baa kɨɨ neꞌtə ŋwaa wi me. 12Yeso ye ŋwə, tìi ŋwə. Ŋwə jwi yɨ Yeso, Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Yaa, za kə me fɨ maa ghɔ!» 13gì nɨniŋ, mɔ̀ꞌ ghɔ maa wəzwi ghɔ́. Ŋwaa wi neꞌtə yighee muꞌ, ŋwə bəŋsə Nwi. 14Tɨɨ ŋii Nwi ye, fwi yi bɨ, buꞌ laa Yeso shùꞌ za maa shi zwisə Nwi. Ŋwə gi tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə shə̀ŋtə yifi laa, «Vəshi lùu shɔ ntɔfə, faŋ kaꞌ vɨ kɨ fàꞌ vəfaꞌ shɔ. Viŋ jwi maa vəshi vɔ́, vɨ bweysə viŋ fɨ ghɔ vəza, kee kɨ jwi maa shi zwisə Nwi me.» 15Tɨta Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Aŋ viŋ, vɨɨ məboꞌ ŋwaa. Maa wə tɨ̀ me wə fɨ wiŋ yaa kɨ keꞌtə nyaa yi, tɨꞌnə me jiakasə, fɨ taa ŋkuu, gə̀ nə ŋwə shuu muu maa shi zwisə Nwi. 16Gə fɨ maa wəzwi ŋwə̀, faŋ luu ŋkee wee tɨta ŋwaa-nsiŋ Abraham nə, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə nə yɨnə ŋwə maa ŋuꞌsə njɔsə-yifɔŋ. Ŋkə kee bàw laa mə keꞌtə ŋwə maa shi zwisə Nwi yimu?» 17Ŋwə gi nɨniŋ, tɔ vɨɨ mbeenə vi vənshə dɨɨ. Vɨɨ vəyaŋ ŋaytə maa vənu vəkwalə vənshə faŋ ŋwə nə yɨ̀sə nə.
Yigisə tii kɔ̀ŋ yisɨ ŋɨꞌ fulɨsɨgaa nə fa məmwasə bee
(Matiu 13.31-32; Mark 4.30-32)
18Yeso baa gì laa, «Nu yifwàŋ Nwi sii fɨnə kə? Bàw mə fɨꞌnə nə kə? 19Ŋkə fɨ̀nə yisɨ fulɨsɨgaa faŋ nyə luu ŋkee yighilə nə. Wə mɔ́ꞌ ndi yisɨ yighilə yɔ́, mɔ̀ꞌ taa biisə ŋwə, nyə fuu, ta, gu ŋkee tɨ, mənwə fɨ taa yizɔ fianə təzi fuu yi.»
20Ŋwə baa gì laa, «Bàw mə baa fɨ̀ꞌnə nu Nwi nə kə? 21Viŋ zɔ! Ŋkə fɨ̀nə fənsɨŋ faŋ wəzwi mɔ́ꞌ nə ndì, wàsə taa ntɨɨ bee kwalə, bee kɔ́ kənshə kwiinə, mwà koꞌ.»
Shuufɔ maa məŋii taa yifwàŋ Nwi lùu yitɨtiꞌ
(Matiu 7.13-14,22-23; 8.11-12)
22Yeso baa shɔɔ fɨ taa ntɨꞌsə nə məshɨ, toꞌ fɨꞌtə nu Nwi shɔ, toꞌ nɨniŋ maa məshɔɔ gə̀ zìꞌ Jerusalem. 23Wə mɔ́ꞌ gi tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, vɨɨ mbɨə faŋ Nwi ndɔ bweysə vəŋ nə, ndɔ luu sheꞌ mbusə vɨɨ mu?» Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, 24Shuufɔ maa məŋii yifwàŋ Nwi luu sheꞌ yitɨtiꞌ. Viŋ saŋ ŋwaa maa məŋii shɔ! Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ laa vɨɨ vəyaŋ ndɔ kɨ kəə ŋii shɔ, ŋìi dɨdu. 25Yighee ndɔ kɨ jwi faŋ tɨɨ ŋii ndɔ fəŋ shuu ŋii wi. Viŋ ndɔ tey kɨ jwi sheꞌ maa yighee yɔ́, buu viŋ ndɔ tɨŋnə fu, kɨ tii, gisə laa, «Tɨta ŋaꞌsə shuu ŋii, yia ŋii!» Ŋwə bəŋsə tɨ́ viŋ laa, «Mə kee kɨɨ nə fɔɔ yuu viŋ ndɔ̀ fɨ fuŋ me.» 26Viŋ zi kɨ gisə laa, «Maa yia nəə zɨ, ndɔ nu vɨsɨ ghɔ, a nəə deesə nu Nwi shuu ndɔꞌ yia.» 27Ŋwə taa gi tɨ́ viŋ laa, yi kee kɨɨ nə fɔɔ yuu viŋ ndɔ̀ fɨ fuŋ nə me, baa nə laa, «Viŋ ndɔ fɨ yɨ mə vənshə, viŋ vɨɨ məyɨ vənu vəbwəvə.»
28Ndɔ luu maa yighee yɔ́, viŋ kɨ gwia, kwə gɨꞌ ghiŋ, faŋ viŋ ndɔ ye laa Abraham ghɔ Isak nə Jeykob nə nshiisə-ŋii sɔghɔ vənshə luu shɨ Nwi yɔ́. Gə fɨ maa viŋ, vɨ mɔꞌ viŋ fu. 29Luu nə, vɨɨ ndɔ kɨ jwi fɨ ntɔŋ-shɨshwi, nə fɨ kwiŋ mfiŋ-shɨshwi, nə fɨ kwiŋ yikwi nə fɨ kwiŋ yitəŋ, jwi ŋii taa nu yifwàŋ Nwi, duꞌ nsi, zɨ vətɔ fɨ fuŋ. 30Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa vɨɨ yiba shɔ, faŋ vəŋ ndɔ luu vɨɨ vɨsɨ. Vɨɨ vɨsɨ shɔ, faŋ vəŋ ndɔ luu vɨɨ yiba.»
Nu faŋ Yeso nə gì kɔ̀ŋ fwàŋ Herod
31Kɨ luu sheꞌ maa yighee yɔ́, vɨɨ Farisii vəmɔ́ꞌ jwi, gì tɨ́ Yeso laa ŋwə ndɔ fɨ maa shəŋ kɔ́, buꞌ laa fwàŋ Herod kəə zwi ŋwə. 32Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ gə gì tɨ́ nshɔ kɔ́ laa, Zɔ mɔɔ, mə fuusə vəzwitə vəbwəvə fɨ maa vɨɨ, ndɔ shùꞌ vəza ndee nə mbisɨ, vəshi kɨ ziꞌ vətia, mə metə faꞌ ŋwaa. 33Nu kaŋ lùu laa mə shɔɔ fɨ maa jɨɨ nyaa ndee, baa nə mbisɨ, nə shi ŋkɨə faŋ ŋkə bèꞌsə, buꞌ laa ŋkə kee kùꞌnə laa nshiiŋii-sɔghɔ ku shəŋ day, maa laa luu Jerusalem me.
34Aŋ vɨɨ Jerusalem, Jerusalem, viŋ zwilə nshiisə-ŋii sɔghɔ, tumə vɨɨ mbɨə faŋ Nwi tɔ̀ŋ tɨ́ viŋ, nə ŋoꞌsə. Ghee yaŋ mə nəə kəə baytə viŋ, sheꞌ faŋ nshɨ ŋgu yaa kɨ baytə vaŋ vi taa ghalə ŋwə nə. Luu nə, viŋ twey. 35Viŋ zɔ! Vɨ ndɔ meꞌtə viŋ shɔ. Ŋii yiŋ ndɔ ndi. Viŋ zɔ! Mə baa naysə tɨ́ viŋ laa viŋ ndɔ kee baa ye mə me, ziꞌ tɨ́ yighee njyə faŋ viŋ ndɔ gi laa, «Mənɔŋ-bwaŋnə tɔ wə ntɨə faŋ ŋwə jɨjwi maa yizii tɨta Nwi.»
14Faŋ Yeso nə zɨ̀ taa ŋii wuu Farisii, baa shùꞌ wə faŋ ŋwaa wi nə mwàkə
1Nə luu shi zwisə Nwi mɔ́ꞌ faŋ Yeso nə gə ŋìi taa ŋii wuu kwalə mɔ́ꞌ fɨ taa nwaa vɨɨ Farisii maa məzɨ bee, vɨ nyɔꞌ ŋwə. 2Wə mɔ́ꞌ nə luu shɔ vɨsɨ ŋwə, faŋ zatə ŋwaa mwakə nə jia ŋwə. 3Yeso ye wə ghɔ́, bìtə tɨ́ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ Farisii laa, «Ŋkə kuꞌnə maa məshuꞌ za maa shi zwisə Nwi mu?» 4Vəŋ gay. Ŋwə ndi wə ghɔ́, yɨ̀sə za kɔ́ me fɨ maa ŋwə, mèꞌtə ŋwə, ŋwə gə. 5Ŋwə kɨ nii gì tɨ́ vɨɨ vɔ́ laa, «Sii lùu ndə taa ŋwaa viŋ, faŋ ŋwiŋ wi, tɨꞌnə me mbaw wi, fìŋ taa yibɨɨ muu maa shi zwisə Nwi, ŋwə kee gə fùusə yighee muꞌ me?» 6Vəŋ kee kɨɨ nə nu maa məgi maa nu kɔ́ me.
Nu faŋ Yeso nə gì buꞌ nu məduꞌnə vɨsɨ
7Yeso kɨ nii baa gì yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vɨ nə shoꞌ vəŋ maa yitianə yɔ́ nə, buꞌ faŋ ŋwə nə ye laa vəŋ jwi, kəə shəŋ vɨsɨ maa məduꞌ shɔ. Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, 8«Kɨ luu wə shoꞌ ghɔ fɔ məndaa, kɨ gə, kee bɨ gə dùꞌ fuu ŋkaw kwalə me, buꞌ yighee mɔ́ꞌ wə mɔ́ꞌ taa baa jwi, faŋ vɨ yaa shoꞌ ŋwə nɨzi, faŋ lùu wuu kwalə shɔ̀ɔ ghɔ. 9Wə ntɨə faŋ ŋwə tii viŋ ŋwə mɔ́ꞌ nə, jwi gì tɨ́ ghɔ laa, «Shəŋtə, kɔ̀ shəŋ tɨ́ wə ŋwə̀.» A kɨ nii ndɔ nə tɔ dɨɨ, gə̀ dùꞌ yiba. 10Kɨ luu vɨ shoꞌ ghɔ, a gə dùꞌ yiba, tɨ́ kaꞌ wə ntɨə faŋ ŋwə tìi ghɔ kɨ jwi, ŋwə jwi, gì tɨ́ ghɔ laa, «Wuumba ŋwaa, koꞌtə jwi,» buu lùu nu kwalə tɨ́ ghɔ taa ŋwaa vɨɨ vənshə, faŋ viŋ vɨ vəŋ zɨ mɔ́ꞌ. 11Wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə koꞌsə ŋwaa wi, vɨ taa suꞌsə ŋwə nsi. Gə fɨ maa wə ntɨə faŋ ŋwə suꞌsə ŋwaa wi nsi, vɨ koꞌsə ŋwə yizɔ.»
Bàw maa mətia vɨɨ ŋɨꞌ
12Yeso baa gì nu tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwə nə tii ŋwə nə laa, «A kɨ luu naysə fazɨ maa mətia vɨɨ nə shɨshwi, tɨꞌnə me vətuꞌ, kɨ ghɔ tii vɨɨmba və me, tɨꞌnə me vaŋ-nshwi və me, tɨꞌnə me yikuu yə me, tɨꞌnə me vɨɨ fɨ kwiŋ fu viŋ faŋ lùu vɨɨ ka me, buꞌ laa vəŋ ndɔ baa tii ghɔ, bə̀ŋsə nu kɔ́ tɨ́ ghɔ. 13A kəə kɨ tia vɨɨ, a tìi luu mbəəsə, nə vəndwey, nə vɨɨ sɨ fɨsə, 14buu mənɔŋ-bwaŋnə lùu tɨ́ ghɔ, buꞌ laa kaꞌ vəŋ kee bə̀ŋsə tɨ́ ghɔ me. A yɨ̀ nɨniŋ, buu Nwi ndɔ bəŋsə tɨ́ ghɔ maa yighee njyə faŋ ŋwə ndɔ yweysə vɨɨ mbɨə faŋ vənu vəvəŋ lùu vəloomə, fɨ shɨ yiku.»
Yigisə tii buꞌ wə faŋ ŋwə nə shòꞌ vɨɨ maa yitianə yi
15Wə muꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ vɔ́, faŋ ghɔ vɨ vəŋ nə dùꞌ mɔ́ꞌ kɨ zɨ nə, zɔ nu kɔ́, gì laa, «Mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwə ndɔ ŋii nu yifwàŋ Nwi, zɨ̀ fazɨ fɨ fuŋ!» 16Yeso gi yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ ŋwə laa, «Wə mɔ́ꞌ nə nàysə fazɨ kəyaŋ maa mətia vɨɨ shɔ, tɨ́ ŋwə tii vɨɨ ŋkee vəyaŋ. 17Yighee məzɨ yitianə yɔ́ kuꞌ, ŋwə tɔŋ wuu faꞌ maa mətii vɨɨ mbɨə faŋ ŋwə nə shoꞌ vəŋ nə, laa vəŋ jwi, fazɨ bi. 18Luu nə, vɨɨ vɔ́ vənshə baytə nə shuu muꞌ, tay-shuꞌ. Wə muꞌ gi laa, «Mə ywàŋ shəŋ faꞌ kəmɔ́ꞌ. Nu ghɔꞌ mə laa mə gə ndèynə. Mə buꞌ ghɔ laa a meꞌtə me.» 19Wuu mɔ́ꞌ gi laa yi ywàŋ vəmbaw vəbɔɔ vəbɔɔ vəshəŋ tee, bàw yi gə mɔ̀ŋ vəŋ maa faꞌ. Nɨniŋ, ŋwə bùꞌ ghɔ nɨzi laa vɨ meꞌtə yi. 20Wə mɔ́ꞌ gi ŋkii laa vɨ bɨ kɨ nɨndaasə wəzwi tɨ́ yi, məjwi ghɔ̀ꞌ yi. 21Wuu faꞌ ghɔ́ bəŋ jwi, nàysə vənu vɔ́ tɨ́ tɨɨ faꞌ wi. Fwi tɨɨ fu ghɔ́ za. Ŋwə gi tɨ́ wuu faꞌ ghɔ́ laa ŋwə ndɔ titi, gə kɨ toꞌ fɨ maa jɨɨsə kwalə, nə sətɨtiꞌ fɨ taa shɨ, tii mbəəsə nə vəndwey, nə vɨɨ sɨ fɨsə, jwi viŋ vɨ vəŋ feenə. 22Wuu faꞌ ghɔ́ gə yɨ̀ nɨniŋ, baa bə̀ŋ jwì, nàysə tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, mə gə̀ yɨ̀sə vənu mbɨə faŋ a gì nə. Luu nə, shəŋ məduꞌnə kɨ bii.» 23Tɨɨ fu ghɔ́ gi tɨ́ ŋwə laa ŋwə gə fùu fɨ taa shɨ, gə̀ taa jɨɨsə kwalə nə mbɔꞌsə jɨɨ, tìi vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ shɔɔ fɨ fuŋ. «Bàw a dɔɔ vɨɨ laa vəŋ jwi, tɨ́ kaꞌ ŋii nyaa lwaŋ.» 24Viŋ zɔ! Mə gi tɨ́ viŋ laa tuu ŋkee wə muꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ mbɨə faŋ mə nə fɔŋ shòꞌ vəŋ nə, kee ndɔ zɨ yitianə nyaa me.»
Nu wə ntɨə faŋ ŋwə kəə beꞌsə Yeso
25Maa yighee yɔ́ nwaa vɨɨ vəyaŋ nə bèꞌsə Yeso. Ŋwə kiasə ŋwaa wi, gì tɨ́ vɨɨ vɔ́ laa, 26«Kɨ luu wə nə jwi yɨ mə, maa kàw mə shɔ̀ɔ tii wi, nə nshu wi, nə zu wi, nə vaŋ vi, nə vaŋ-nshwi vi, baa nə ŋkee nshɨ-tɔ wi me, buu kaꞌ ŋwə kee lùu wuu məzwetə nu kaŋ me. 27Wə kɨ luu kee kɨ shaꞌ fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fi, (kɨ beꞌsə mə ŋkee maa shəŋ ŋɨꞌ,) buu kee lùu wuu məzwetə nu kaŋ me.
28Viŋ zɔ! Nu wə faŋ ŋwə kəə beꞌsə mə, lùu yaa nu wə faŋ ŋwə kəə bɔŋ ŋii yi. Sii lùu ndə fɨ taa ŋwaa viŋ, faŋ ŋwə kəə bɔŋ ŋii yidə, faŋ ŋwə kee bɨ duꞌ nsi, bɨ̀ꞌtə ka wi, laa ŋwə taa kuꞌnə maa faꞌ ŋii yidə yɔ́ yimu? 29Ŋwə kɨ luu kee yɨ̀sə nɨniŋ me, bɔŋ sheꞌ shɨ ŋii kɔ́, kee metə ŋii yɔ́ me, buu vɨɨ vənshə faŋ vəŋ ye, taa shɨꞌ ŋwə, 30gì laa, «Wə ŋwə̀ nə bùꞌ ŋii maa məbɔŋ, kee mètə me.»
31Gə fɨ maa nu fwàŋ mɔ́ꞌ faŋ ŋwə gə yighaw maa fwàŋ mɔ́ꞌ, maa ŋwə bɨ duꞌ nsi, bɨꞌtə ghɔ vɨ vɨɨ vi laa, nə kaꞌ yi gə shɔ ghɔ vɨ vɨɨ ŋkaŋsə yighuŋ, gə tùŋ yighaw yɔ́ ghɔ vɨ fwàŋ ŋgwii-wə, faŋ ŋwə kìi vɨɨ ŋkaŋsə muu-mbɔɔ mu? 32Kɨ luu laa ŋkə ghɔꞌ ŋwə maa məgə nɨniŋ, ŋwə tɔ̀ŋ ntɔŋ maa yighee njyə faŋ fwàŋ ŋgwii-wə kɨ bii ntaŋ, bùꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə laa bàw ghɔ ŋwə sɔꞌ nsɔꞌ yɔ́ fɨ taa bwaŋnə.
33Gə fɨ maa nu wuu məzwetə nu kaŋ, wə tɨ̀ me wə fɨ taa ŋwaa viŋ faŋ ŋwə kee meꞌ vətɔ vi vənshə me, buu kaꞌ ŋwə kee lùu wuu məzwetə nu kaŋ me.»
Nu fəŋway faŋ mfə kee baa nɨndɨŋ me
34Yeso baa gì laa, «Vɨɨ vaŋ lùu yaa fəŋway. Fəŋway lùu fa jəə. Luu nə, mfə kìasə kee baa kɨ ndɨŋ me, buu sii kaꞌ vɨ yɨ kə laa mfə baa ndɨ̀ŋ? 35Mfə kee baa kùꞌnə ŋkee maa məmɔꞌ taa biisə me, tɨꞌnə me taa yikwə vəbu me. Vɨ mèꞌ sheꞌ dayday. - Wə ntɨə faŋ ŋwə kìi tuulə ghi zɔ, ŋwə zɔ!»
15Yigisə tii buꞌ bi-njɨɨ faŋ nyə nə ndì
1Vɨɨ məsa vətɔ ghɔ vəyɨ-kəbwə vənshə nə bàytə yɨ Yeso maa məzɔ nu ki. 2Vɨɨ Farisii ghɔ vɨ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi ye, lùlə, kɨ gisə laa, «Ebee, wə ŋwə̀ ndì vɨɨ məyɨ vənu vəbwəvə, ghɔ vɨ vəŋ nə zɨ.» 3Vəŋ lùlə nɨniŋ, Yeso tii yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ, gi laa lee, 4«Wə fɨ taa ŋwaa viŋ lùu shɔ, faŋ bisə-njɨɨ lùu ghɔ ŋwə waaghɨꞌ, njyə yimuꞌ ndi, ŋwə kee mèꞌtə nsə njɔsə-buumuꞌ muu-buumuꞌ taa tɔɔ, gə̀ kɨ kəə njyə yimuꞌ, njyə faŋ nyə ndì nə yimu? Maa ŋwə taa kɨ kəə nə wutə, kɔ̀ tɨ́ yighee njyə faŋ ŋwə ye. 5Ŋwə kɨ ye bi-njɨɨ yɔ́, shaꞌ, ghɔ nyə gə, kɨ ŋaytə, 6taa kɨ ziꞌ fu ŋwə, tìi vɨɨmba vi nə vɨɨ njɨɨsə vi, gì tɨ́ vəŋ laa, «Nsiŋ kɨ ŋaytə buꞌ laa mə yè bi-njɨɨ nyaa yì faŋ nyə yaa ndi nə.» 7Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ laa vɨ ŋaytə yizɔ sheꞌ nɨniŋ buꞌ yɨ-kəbwə muꞌ, faŋ ŋwə kwìinə fwi yi, shɔ̀ɔ faŋ vɨ ŋaytə maa vɨɨ njɔsə-buumuꞌ muu-buumuꞌ faŋ vənu vəvəŋ lùu vəloomə, faŋ nu kee ghɔꞌ vəŋ laa vəŋ kwiinə fwisə vəŋ me.»
Yigisə tii buꞌ ka faŋ ŋwə nə ndì
8Yeso nə baa gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ nu mɔ́ꞌ! - Wəzwi mɔ́ꞌ nə luu shɔ faŋ ŋwə kìi vəfɨlaŋ ŋkaŋsə tee, yiwa tee ndi. Ŋwə shuꞌ kiꞌ, jìasə taa ŋii, kiꞌsə laa yi taa ghaa ye. 9Ŋwə kɨ ye, tìi vɨɨmba vi nə vɨɨ njɨɨsə vi, gì tɨ́ vəŋ laa, «Nsiŋ kɨ ŋaytə, buꞌ laa mə yè ka ŋwaa wì faŋ ŋwə nii ndì nə.» 10Mə naysə tɨ́ viŋ laa, nshiisə-ŋiisə Nwi ŋaytə sheꞌ nɨniŋ maa wuu məyɨ nu bwə muꞌ faŋ ŋwə kwiinə fwi yi.»
Yigisə tii buꞌ wə faŋ ŋwə kee gəŋsə vaŋ vi
11Yeso baa gì laa, «Wə mɔ́ꞌ nə luu shɔ faŋ ŋwə nə kìi vaŋ vi vəndɔŋ vəbɔɔ. 12Shi mɔ́ꞌ ŋwiŋ wi wuu bwa jwi, gì tɨ́ tii wi laa, «Tɨta, kɔ vətɔ vaŋ faŋ mbə ndɔ luu maanə shee yighee muꞌ.» Tii wi seenə vətɔ vi, kɔ̀ tɨ́ ŋwə. 13Vəshi kee shɔ̀ɔ vəyaŋ me, ŋwiŋ wi ghɔ́ baytə vətɔ vi vənshə, gə tɔŋ ntaŋ, gə kɨ zɨ ka wi, kee bəsə me, bɨsə ka wi nshə. 14Vətɔ vi vɔ́ kɨ me, jɨŋ yibwə koo shɨ yɔ́, ŋwə tey kɨ ye ŋɨꞌ. 15Ŋwə ndɔ, gə̀ fu wə mɔ́ꞌ fɨ taa shɨ yɔ́, bùꞌ ghɔ dɨdɨꞌ laa vɨ gaŋtə yi. Wə ghɔ́ ndi ŋwə, nùŋsə laa ŋwə kɨ zəsə vəŋkwinyaa. 16Ŋwə nə kəə kɨ zɨ taŋ tɨ kəmɔ́ꞌ, faŋ nə luu fazɨ vəŋkwinyaa, vɨ kee bee kɔ̀ tɨ́ ŋwə me. 17Ŋwə duꞌ, ywìitə nu ki, kɨɨ laa ŋkə lùu kəbwə. Ŋwə gi fɨ taa fwi ŋwə laa, «Vɨɨ faꞌ tii ŋwaa vəyaŋ kìi fazɨ shɔ̀ɔ faŋ vəŋ zɨ, mə nə ku jɨŋ feenə. 18Mə taa bəŋ gə, gə gì tɨ́ tii ŋwaa laa, «Tɨta, mə yɨ̀ nu bwə maa Nwi fɨ yizɔ baa nə maa ghɔ. 19Mə kee baa kùꞌnə laa a tii mə nə ŋwiŋ wə me. Nuŋsə mə yaa wuu faꞌ wə mɔ́ꞌ.»
20Ŋwə gi nɨniŋ, ndɔ̀ gə̀ yè tii wi, kɨ ziꞌ ntaŋ fɨ yɨ tii wi, tii wi ye ŋwə, kee gəŋ si, nyɨ̀ŋ titi, gə̀ bàynə ŋwə, nyɔ̀ŋ fəə ghi. 21Ŋwiŋ wi ghɔ́ gi tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, mə nə yɨ̀ nu bwə maa Nwi fɨ yizɔ nə ghɔ nɨzi, mə kee baa kùꞌnə laa a tii mə nə ŋwiŋ wə me.» 22Luu nə, tii wi gi tɨ́ vəbuꞌ vi laa vəŋ gə titi, ndi ŋkee njwi yimɔ́ꞌ yijəə, jwì mɔ̀ꞌ maa ŋwə, swàa fəŋkwiŋkwi ghɔ ŋwə, swàa gɔsə ghuu ŋwə, 23ndì ŋkee wee-nyaa kwalə, zwi, tɨ́ kaꞌ nsiŋ kwə kɨ ŋaytə. 24Ŋwiŋ ŋwaa ŋwə̀ nə kù, baa bwèy ndwə. Ŋwə nə ndì, vɨ baa yè ŋwə. Nɨniŋ, vəŋ tey kɨ ŋaytə.
25Faŋ vəŋ nə yɨ̀ nɨniŋ nə, mfɔŋ wee wə ghɔ́ nə luu taa biisə. Ŋwə kɨ bəŋ jwì, ziꞌ mbɨɨ fɔ vəŋ, zɔ̀ faŋ vɨ buꞌ vəbəŋ, ndɔ bəŋ. 26Ŋwə tii fɨ maa wuu faꞌ tii wi muꞌ, bìtə nu ŋkɨə faŋ ŋkə gày nə. 27Wuu faꞌ ghɔ́ gi tɨ́ ŋwə laa, «Weenshu wə jwi. Tii wə zwi ŋkee wee-nyaa kwalə, buꞌ faŋ ŋwə yè ŋwə taa nə.» 28Fwi weenshu wi ghɔ́ shə. Ŋwə twey fɨ ŋii fu vəŋ. Tii wi fuu fu, bòolə ŋwə. 29Ŋwə bəŋsə tɨ́ tii wi laa, «Maa mə nə faꞌ tɨ́ ghɔ maa ŋuꞌsə səyaŋ, kee ta bɨ̀ꞌ fəntɨ fə me, a kee ta kɔ sheꞌ wee-bi shee me, tɨ́ kaꞌ mə yɨsə vəlɔꞌ shɔ, yia vɨɨmba vaŋ. 30Luu nə, ŋwiŋ wə wì jwì, faŋ ŋwə nə ndɔ̀ fɨ yɨ ghɔ, gə̀ zɨ̀ ka wə ghɔ vəki sakə, bə̀ŋ jwì, a zwi ŋkee wee-nyaa kwalə tɨ́ ŋwə.» 31Tii wi gi tɨ́ ŋwə laa, «Ŋwiŋ ŋwaa, a luu yɨ mə ghee nshə, vətɔ vənshə faŋ mə kìi, kìi ghɔ. 32Luu nə, ŋkə kuꞌnə maa məyɨsə məŋaytə, buꞌ laa weenshu wə ŋwə̀ nə ku, baa bwèy ndwə. Ŋwə nə ndì, vɨ baa yè ŋwə ndwə.»
16Yigisə tii buꞌ wuu məshii ŋii faŋ ŋwə nə luu tɔfə
1Yeso nə baa gì tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Tɨɨ ka mɔ́ꞌ nə luu shɔ, wuu məshii ŋii wi luu shɔ nɨzi. Vɨɨ jwi nàysə tɨ́ tɨɨ ka ghɔ́ laa wuu məshii ŋii wi ghɔ́ saynə vətɔ vi. 2Wə ghɔ́ tii wuu məshii ŋii wi ghɔ́, gì tɨ́ ŋwə laa, «Sii lùu kə nə faŋ mə zɔ kɔ̀ŋ ghɔ? Ndi ŋwaꞌlə wə, jwì, sɨ saytə vətɔ vaŋ vənshə, faŋ mə nə nùŋsə tɨ́ ghɔ, buꞌ laa a kee baa kuꞌnə maa wuu məshii ŋii nyaa me.» 3Wuu məshii ŋii ghɔ́ gi fɨ taa fwi ŋwə laa, «Mə sii taa yɨ kɨkə, faŋ tii ŋwaa fi faꞌ məshii ŋii fɨ ghɔ mə nə? - Maa məkɔꞌ soo nsi ghɔꞌ mə. Tɔ kaŋ baa dɨdɨɨ maa məndwaŋ vətɔ. 4Mə kɨɨ nə nu ŋkɨə faŋ mə taa yɨsə laa vɨɨ ndɔ ndi mə taa ndɔꞌ vəŋ maa yighee njyə faŋ tii ŋwaa taa jwi fuusə mə fɨ maa faꞌ məshii ŋii nə.» 5Ŋwə tii vɨɨ təkɔɔ tə tii wi vənshə, vəŋ jwi wə nə muꞌ nə muꞌ. Ŋwə gi tɨ́ mfɔŋ wə laa, «Yikɔɔ tii ŋwaa faŋ nyə lùu ghɔ ghɔ lùu kə?» 6Ŋwə laa vətɔ və məŋgwə waaghɨꞌ. Ŋwə gi tɨ́ wə ghɔ́ laa, «Kɔ ŋwaꞌlə yikɔɔ ghɔ́, jwì nə ŋwə nsi yighee muꞌ, nyɔ̀ꞌ taa tey yi laa muu-ntee.» 7Ŋwə baa gì tɨ́ wuu mɔ́ꞌ laa, yikɔɔ faŋ nyə lùu ghɔ ŋwə lùu kə? Wə ghɔ́ laa vətɔ və bee waaghɨꞌ. Ŋwə gi tɨ́ ŋwə laa ŋwə ndi ŋwaꞌlə yikɔɔ wi, nyɔ̀ꞌ taa tey yi laa muu-yimfɔŋ. 8Ŋwə nə yɨ̀ nɨniŋ, tɨɨ faꞌ wi bəŋsə yitɔfə yi, faŋ ŋwə kɔlə kee lùu wuu yinsəŋ nə me. Maa vɨɨ fɨ taa mbi yibwə nyə̀ kɨɨ yɨsə nu nə yitɔfə ghɔ vəliŋ vəvəŋ, shɔ̀ɔ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ toꞌ fɨ taa məley Nwi.
9Nɨniŋ, mə gì tɨ́ viŋ laa viŋ ndi ka, faŋ lùu fa dayday, faŋ ŋkə lùu ghɔ viŋ nə, kɨ key vɨɨ shɔ, laa viŋ kɨ kii vɨɨmba viŋ fuŋ maa yighee njyə faŋ ka wiŋ ndɔ me, Nwi ndi viŋ, ŋìisə viŋ taa ndɔꞌ ŋgɨə faŋ ŋə gòꞌsə yighee muꞌ.
10Wə ntɨə faŋ ŋwə yaa kɨ yɨsə nu bi nə wee-fa, baa yɨsə nu bi faŋ vɨ nuŋsə kəyaŋ ghɔ ŋwə. Wə faŋ ŋwə yɨsə nu mbuulə nə wee-fa, yaa kɨ yɨsə nu bwə nə fa yaŋ nɨzi. 11Nɨniŋ, viŋ kɨ luu kee yɨ nu faŋ lùu nu bi nə ka mbuulə me, buu kaꞌ Nwi kɔ nu yinsəŋ tɨ́ viŋ kɨkə? 12Viŋ kɨ luu kee kii fwi yijəə maa fa faŋ lùu ŋkə wə dɨday me, buu kaꞌ Nwi kɔ̀ ŋkiŋ nu tɨ́ viŋ kɨkə? 13Kaꞌ tuu wuu faꞌ kee kɨ faꞌ tɨ́ vɨɨ vəbɔɔ me. Wə nəə toꞌ yɨ nɨniŋ, buu ŋwə taa bee ŋgwə muꞌ, kaw wuu mɔ́ꞌ, nuŋ fwi yi maa ŋgwə muꞌ, kɨ shiasə wuu mɔ́ꞌ. Nɨniŋ, kaꞌ viŋ kee kɨ faꞌ tɨ́ Nwi, baa nuŋ fwi maa ka me.»
Yigisə Yeso kɔ̀ŋ ntɨsə Nwi
(Matiu 11.12-13; 5.31-32; Mark 10.11-12)
14Vɨɨ Farisii zɔ vənu vɔ́ vənshə, shìasə ŋwə, buꞌ laa vəŋ nə luu vɨɨ faŋ vəŋ kàw ka dɨdɨꞌ. 15Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ lùu vɨɨ faŋ viŋ kɨɨ yɨsə laa viŋ luu vɨɨ loomə yikəꞌ vɨɨ. Luu nə, Nwi kɨɨ nə fwi siŋ. Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa nu, faŋ luu ŋkee nu kwalə yikəꞌ vɨɨ, luu ŋkee nu bwə tɨ́ Nwi. 16Yighee ntɨsə Nwi nə nshiisə-ŋii sɔghɔ nə gə zìꞌ maa nu Jɔn. Zi fɨ maa yighee yɔ́, vɨ kɨ nii fɨ̀ꞌtə ntɔŋ yijəə kɔ̀ŋ nu yifwàŋ Nwi tɨ́ vɨɨ. Vɨɨ vənshə faŋ vəŋ ŋii taa nu yifwàŋ Nwi kɔ́, ŋii nə wutə. 17Ŋkə lùu kəyaysə tɨ́ kaꞌ yizɔ ghɔ nsi ndì, fɨ ghɔ wee-mia ntɨ Nwi ndi. 18Wə faŋ ŋwə tɨꞌ zu wi, baa ndàa wəzwi day, ŋwə gù ntɨ Nwi. Wə faŋ ŋwə ndàa wəzwi faŋ ndəə wi nə tɨ̀ꞌ ŋwə, gu ntɨsə Nwi nɨzi.»
Nu tɨɨ ka ghɔ Lasarɔs, wuu ŋɨꞌ
19Yeso nə baa tìi yigisə tii yimɔ́ꞌ laa, «Tɨɨ ka mɔ́ꞌ nə luu shɔ, mɔꞌ vədalə nə njwisə fusə faŋ nsə bàw shɔ̀ɔ, zɨ ŋkee fazɨ jəə vəshi vənshə. 20Wuu ŋɨꞌ mɔ́ꞌ nə luu shɔ nɨzi, yizii yi lùu Lasarɔs. Vɨ yaa kɨ mɔꞌ ŋwə shuu ŋii tɨɨ ka ghɔ́, vədɨꞌ lwaŋ maa ŋwə ŋkee dɨdɨꞌ. 21Ŋwə nə kəə laa yi zɨ vəbɨꞌ və fazɨ, faŋ mbə fiŋkə nsi faŋ tɨɨ ka ghɔ́ zɨ. Busə jwi, ndàlə vədɨꞌ fɨ maa ŋwə. 22Kɨ lùu maa shi mɔ́ꞌ, wuu ŋɨꞌ ghɔ́ ku. Nshiisə-ŋiisə Nwi jwi ndì ŋwə, koꞌ gə̀ nə ŋwə yizɔ, nùŋ ŋwə yɨ tii ŋwaa-nsiŋ Abraham. Tɨɨ ka ghɔ́ baa luu kù nɨzi, vɨ təə ŋwə. 23Ŋwə gə zìꞌ shɨ yiku, kɨ ye ŋɨꞌ shɔ dɨdɨꞌ, shàꞌsə tɔ ki yizɔ, yè Abraham fɨ ntaŋ, nə Lasarɔs faŋ ŋwə dùꞌ yɨ ŋwə. 24Ŋwə yumə nəŋay laa, «Tii ŋwaa, Abraham, kee gəŋ saŋ, tɔ̀ŋ Lasarɔs laa ŋwə shu sheꞌ wee-ghɔ wi taa muu, jwì shu tɔ nditə mə, ŋkə zutə, buꞌ laa ŋɨꞌ nyaa yàŋ dɨdɨꞌ taa wisə ŋwə̀ faŋ ŋwə twaŋ mə nə.» 25Abraham gi tɨ́ ŋwə laa, «Ŋwiŋ ŋwaa, lumə faŋ a yaa zɨ vətɔ və vəjəəvə maa yighee njyə faŋ a nəə kɨ bii bwey shɨ nsi. Gə fɨ maa Lasarɔs, ŋwə nəə ye ŋɨꞌ. Lùu ndwə vɨ boolə ŋwə feenə, a ye luu ŋɨꞌ. 26Nu mɔ́ꞌ baa lùu laa, ŋkee ŋkɔŋ kwalə shɔ faŋ ŋkə gaasə nsiŋ, tɨ́ kaꞌ wə kee ndɔ fɨ njɨɨ yia, gə yɨ viŋ me, wə kee ndɔ fɨ njɨɨ viŋ, dee jwì feenə me.» 27Wə ghɔ́ gi laa, «Faŋ ŋkə lùu nɨniŋ nə, mə buꞌ ghɔ tɨ́ ghɔ, tɨta, laa a tɔŋ ŋwə taa ŋii tii ŋwaa. 28Mə kii vaŋ-nshwi vaŋ tee. Bàw ŋwə gə, tɨ̀ vəŋ nəŋay, laa kɨ vəŋ ndɔ kɨ jwi, ŋii maa shəŋ ŋɨꞌ kə̀ me.» 29Abraham gi tɨ́ ŋwə laa, «Vəŋ kìi ŋwaꞌlə Mose ghɔ nshiisə-ŋii sɔghɔ; bàw vəŋ kɨ zɔnə vəŋ.» 30Ŋwə laa, «Ŋkə kee yikuꞌnə me. Luu nə, wə kɨ luu fuu fɨ shɨ yiku, gə̀ maa vəŋ, buu vəŋ taa kwiinə fwisə vəŋ.» 31Abraham gi tɨ́ ŋwə laa, «Vəŋ kɨ luu kee kɨ zɔnə Mose nə nshiisə-ŋii sɔghɔ me, buu kɨ kaꞌ vəŋ kee biŋ wə faŋ ŋwə ndɔ̀ fɨ shɨ yiku, jwì yɨ vəŋ me.»
17Bàw nsiŋ ndenə yibɨsə vɨɨ, kee kɨ kɔꞌsə vɨɨ me
(Matiu 18.6-7,15,21-22; Mark 9.42)
1Yeso nə baa gì tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Nu vɨɨ vənshə lùu laa vəŋ ŋii məmɔŋ maa məyɨ nu bwə. Luu nə, ndwaŋ tɔ wə ntɨə faŋ ŋwə yɨsə laa wə mɔ́ꞌ yɨ nu bwə. 2Ŋkə nə bàw tɨ́ ŋwə laa vɨ ndi yiti bee, gày me ŋwə, mɔ̀ꞌ ŋwə ŋkee taa mamuu, shɔ̀ɔ fɨ ghɔ vɨ meꞌtə ŋwə, ŋwə gə mɔŋ sheꞌ wuu tɨtiꞌ muꞌ, yɨsə laa ŋwə yɨ nu bwə.
3Viŋ shiinə yiŋwaa yiŋ! Kɨ luu laa weenshu wə gù nu, a tɨ ŋwə. Ŋwə kɨ luu kwiinə fwi yi, a ndenə nu kɔ́. 4Ŋwə kɔlə gù maa ghɔ ghee kwatia maa shi kəmuꞌ, jwi yɨ ghɔ, gì laa yi lùŋ maa nu kɔ́, bàw a ndenə yibɨsə yi ghee nshə.»
Wə faŋ ŋwə nùŋ fwi yi maa Nwi, kii wutə
5Vɨɨ ntɔŋ tɨta Yeso gi tɨ́ ŋwə laa ŋwə kuꞌsə wutə maa vəŋ, tɨ́ kaꞌ vəŋ nùŋ fwisə vəŋ maa Nwi, wèꞌ shɔ. 6Tɨta Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ nii toꞌ nuŋ fwi siŋ maa Nwi sheꞌ tɨtiꞌ, sheꞌ yaa ŋɨꞌ fulɨsɨgaa, buu kaꞌ viŋ gì tɨ́ tɨ yɔŋ kə̀ laa, muꞌnə viŋ ghay ghə fɨ feenə, gə bìa ŋwaa wə taa mamuu, buu tɨ kɔ́ taa zɔnə viŋ.»
Bàw nsiŋ kɨ faꞌ faꞌ Nwi, kee kɨ kɨꞌ vəndɔꞌnə me
7(Yeso baa gì laa,) «Wə lùu shɔ taa ŋwaa viŋ faŋ ŋwə kìi buꞌ wi, faŋ ŋwə faꞌ taa biisə, tɨꞌnə me shii bisə, gì tɨ́ ŋwə maa yighee njyə faŋ ŋwə bə̀ŋ fɨ taa biisə, laa ŋwə jwi duꞌnə nsi, zɨ mu? Bey. 8Maa wə bee kii gì tɨ́ buꞌ wi laa ŋwə naysə fazɨ, lòotə ŋwaa wi, jwì kɔ̀ tɨ́ yi, yi zɨ, ndɔ nu, buu nshɨ-tɔ buꞌ ghɔ́ zɨ, ndɔ nù nɨzi. 9Maa ŋwə kee yaa kɨ kɔ bwaŋ-wee tɨ́ buꞌ wi ghɔ́, buꞌ faŋ ŋwə zɔnə ŋwə, yɨ nu ŋkɨə faŋ ŋwə naysə tɨ́ ŋwə nə me. 10Gə fɨ maa viŋ, faŋ viŋ yɨ̀sə vənu vənshə faŋ Nwi nùŋsə tɨ́ viŋ, bàw viŋ kɨ nii gì laa, «Yia luu sheꞌ vəbuꞌ, yɨ sheꞌ nu ŋkɨə faŋ vɨ nàysə tɨ́ yia, faŋ lùu faꞌ wia nə.»
Faŋ Yeso nə shùꞌ vɨɨ zatə bwə yighuŋ
11Yeso kii toꞌ fɨ jɨɨ, gə ntɨꞌ Jerusalem, shɔ̀ɔ fɨ nɨntəŋ məshɨ mə Samaria nə Galilii. 12Faŋ ŋwə nə ŋìi maa wee-ntɨꞌ mɔ́ꞌ, ghɔ vɨɨ zatə bwə yighuŋ faynə, faŋ vəŋ tɨ̀ŋnə ntaŋ. 13Vəŋ shaꞌsə gɨsə vəŋ, gì laa, «Tɨta Yeso, kee gəŋ sia!» 14Ŋwə ye vəŋ, gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ gə, də̀ yiŋwaa yiŋ tɨ́ vɨɨ məfeꞌ Nwi.» Faŋ vəŋ yaa gə, yiŋwaa yivəŋ kiasə ley. 15Wə muꞌ fɨ taa ŋwaa vəŋ ye laa ŋwaa wi lèy, bəŋ kɨ bəŋsə Nwi nə gɨ yishaꞌsə. 16Ŋwə jwi gù vɨsɨ Yeso, tùŋ yikəꞌ yi nsi, kɔ bwaŋ-wee. Wə ghɔ́ nə luu wuu Samaria. 17Yeso gi laa, «Maa vɨɨ nii lùu yighuŋ faŋ yiŋwaa yivəŋ kìasə ley. Vɨɨ mbə buumuꞌ sii bə? 18Wə mɔ́ꞌ kee baa lùu shɔ, faŋ ŋwə bəŋ jwì, bə̀ŋsə Nwi me, tɨ̀ lɨꞌ sheꞌ njwinjwi ŋwə̀ mu?» 19Ŋwə nə gì nɨniŋ, baa gi tɨ́ wuu Samaria ghɔ́ laa, «Ndɔ fɨ nsi, gə̀ nə ŋwaa ŋgwunə. A bwèy buꞌ laa a nùŋ fwi yə maa Nwi.»
Nu yifwàŋ Nwi ndɔ jwi ndəəkə?
20Vɨɨ Farisii bitə tɨ́ Yeso laa nu yifwàŋ Nwi ndɔ jwi ndəəkə? Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Nu yifwàŋ Nwi kee jwi, tɨ́ kaꞌ wə ye nə yisɨ me. 21Vɨ kee ndɔ kɨ gisə laa, ye ŋkə feenə, tɨꞌnə me fiŋnə me. Viŋ zɔ! Nu yifwàŋ Nwi luu nu faŋ ŋkə duꞌtə ŋkə lùu taa ŋwaa viŋ.»
22Ŋwə baa kɨ nii gì tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, «Ndɔ luu shi mɔ́ꞌ, viŋ kɨ kəə maa məye mə sheꞌ maa shi kəmuꞌ, kee bee ye me. 23Vɨ ndɔ kɨ gisə tɨ́ viŋ laa, viŋ ye ŋwə feenə, tɨꞌnə me fiŋnə, kɨ viŋ ndɔ gə shɔ me, kee shə̀ŋ shɔ me. 24Shi ŋkɨə faŋ Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ bəŋ jwi shɔ, ŋkə ndɔ luu sheꞌ yaa yibay faŋ nyə ndwaꞌlə fɨ yizɔ, bee shù fɨ kwiŋ nyə̀, gə ziꞌ kwiŋ yì. 25Luu nə, ŋwə taa bɨ ye ŋɨꞌ yiyaŋ, ŋgwi nyə̀ twey ŋwə. 26Maa yighee njyə faŋ ŋwə ndɔ bəŋ jwi nə, nu vɨɨ ndɔ luu sheꞌ yaa ŋkə nə luu maa yighee Noa. 27Maa yighee Noa, vɨɨ nə zɨ, nu, ndaa, gə̀ məndaa, gə̀ ziꞌ tɨ́ shi ŋkɨə faŋ Noa nə ŋìi taa bay kwalə ki nə. Muu kɨ nii fùu, zwìlə vəŋ vənshə. 28Nə baa luu sheꞌ nɨniŋ maa yighee Lɔt. Vɨɨ nə zɨ, nu, ywàŋ vətɔ, fìŋ vətɔ, bìa vətɔ, fìanə ndɔꞌ, 29zìꞌ maa shi ŋkɨə faŋ Lɔt nə fùu fɨ shɨ Sodom. Wisə kɨ nii fùu fɨ yizɔ, twàŋ vəŋ vənshə, zwìlə. 30Ŋkə ndɔ luu sheꞌ nɨniŋ maa shi ŋkɨə faŋ Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ baa fuu ntee. 31Ndɔ luu maa shi kɔ́, kɨ wə faŋ ŋwə duꞌ fu, nə vətɔ vi taa ŋii, kee baa kɨ ŋii laa yi ŋii, ndì vətɔ vi me. Gə̀ fɨ maa wə faŋ ŋwə ndɔ luu taa biisə, kɨ ŋwə kiasə ŋwaa wi laa yi gə ndi fa fɨ shiŋii me. 32Viŋ lumə zu Lɔt, faŋ ŋwə nə kìasə ŋwaa wi, ndèynə yiba, gù maa ŋoꞌ fəŋway. 33Wə ntɨə faŋ ŋwə kəə bweysə ŋwaa wi, ndɔ ndi. Luu nə, wə ntɨə faŋ ŋwə ndisə ŋwaa wi, ndɔ bweysə ŋwaa wi. 34Mə naysə tɨ́ viŋ laa, ndɔ luu maa vətuꞌ shi kɔ́, vɨɨ vəbɔɔ nɔŋ fuu fwaŋ kəmuꞌ, Nwi shoꞌ ŋgwə muꞌ, bə̀ wuu mɔ́ꞌ. 35Vəki vəbɔɔ kɨ gɔ bee shəŋ muꞌ, vɨ ndi ŋgwə muꞌ, mèꞌtə wuu mɔ́ꞌ. 36Vɨɨ vəbɔɔ luu taa biisə, vɨ ndi ŋgwə muꞌ, mèꞌtə wuu mɔ́ꞌ.» 37Yeso metə yigi yɔ́, vɨɨ məzwetə nu ki bitə tɨ́ ŋwə laa, «Vənu vɔ́ ndɔ gay nee fə?» Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Shəŋ ŋkɨə faŋ ŋku nyaa nɔ̀ŋ shɔ, lùu shəŋ ŋkɨə faŋ vəbaba-ŋkɔŋ-me taa luu shɔ nɨzi.»
18Yigisə tii buꞌ wuu məshia nsɔꞌ faŋ ŋwə nə gaŋtə zu ŋku mɔ́ꞌ
1Yeso baa tìi yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ maa mədə laa ŋkə bàw maa məshɔꞌtə Nwi ghee nshə, kee bwa me. 2Ŋwə nə gi laa lee, «Wuu məshia nsɔꞌ mɔ́ꞌ nə luu shɔ maa shɨ kəmɔ́ꞌ, faŋ ŋwə nəə kee fee Nwi me, kee tii wə nə mbii me. 3Zu ŋku mɔ́ꞌ nə luu shɔ shɨ yɔ́ nɨzi, jwì yɨ wuu məshia nsɔꞌ ghɔ́, gì tɨ́ ŋwə laa ŋwə fi yi fɨ ghɔ wuu mbeenə wi. 4Ŋwə kee kaw biŋ me, tay. Kɨ luu fɨ yiba, faŋ wəzwi ghɔ́ nə jwi maa ŋwə ghee yaŋ, ŋwə bɨꞌtə fɨ taa fwi ŋwə laa, «Mə kee bee fee Nwi me, kee tii wə nə wuumba ŋwaa me. 5Luu nə, zu ŋku ŋwə̀ ghaysə mə dɨdɨꞌ. Bàw mə taa gaŋtə ŋwə maa nsɔꞌ yi, buꞌ ŋwə taa lɔŋsə mə.» 6Tɨta Yeso kɨ nii baa gi laa, «Maa viŋ zɔ nu ŋkɨə faŋ wuu məshia nsɔꞌ ghɔ́ nə gi, faŋ vənu vi nə kɔlə kee lùu vəloomə me. 7Faŋ ŋkə lùu nɨniŋ nə, Nwi taa gaŋtə vɨɨ mbɨə faŋ Nwi nə shoꞌ laa luu mbii vɨɨ ŋkee maa yinsəŋ, faŋ vəŋ gwia ŋɨꞌ vəŋ tɨ́ ŋwə vətuꞌ nə shɨshwi. Yinsəŋ, Nwi taa gaŋtə vəŋ, kee gəŋsə vəŋ. 8Mə naysə tɨ́ viŋ laa, ŋwə ndɔ gaŋtə vəŋ nə nsɔꞌsə vəŋ titi. Gə fɨ maa Wuu yinsəŋ Nwi, vɨɨ ndɔ luu shɔ faŋ vəŋ nùŋ fwisə vəŋ maa ŋwə maa yighee njyə faŋ ŋwə ndɔ bəŋ jwi taa mbi nə mu?»
Yigisə tii buꞌ wuu Farisii ghɔ wuu məsa vətɔ faŋ vəŋ nə gə̀ shɔꞌtə Nwi
9Yeso baa tìi yigisə tii yimɔ́ꞌ buꞌ vɨɨ faŋ vəŋ nə shìasə vɨɨ mɔ́ꞌ, bɨꞌtə laa vənu vəvəŋ luu vəloomə shɔɔ ŋkə vɨɨ mɔ́ꞌ. Ŋwə nə gì laa lee, 10«Vɨɨ vəbɔɔ nə koꞌ gə̀ taa ŋii Nwi yikwalə maa məshɔꞌtə Nwi. Wuu mɔ́ꞌ lùu wuu Farisii, wuu mɔ́ꞌ lùu wuu məsa vətɔ. 11Wuu Farisii ghɔ́ gə koꞌ yàanə yizɔ, shɔꞌtə Nwi maa nshɨ-tɔ wi laa, «Nwi ŋwaa, mə bwaŋ ghɔ, buꞌ laa mə kee lùu yaa vɨɨ mɔ́ꞌ me. Mə kee lùu yaa vəndɔꞌ, nə vɨɨ məyɨ vənu və mbuulə, nə vɨɨ mətii vəki me, tɨꞌnə me yaa wuu məsa vətɔ ŋwə̀ me. 12Mə yaa kɨ baŋ fazɨ maa vəshi vəbɔɔ tɔ yiwiŋ tɔ yiwiŋ, baa ndɔ kɔ way kəmuꞌ fɨ taa vəshəŋ və vətɔ vaŋ yighuŋ.» 13Gə fɨ maa wuu məsa vətɔ ghɔ́, ŋwə jwi tɨŋ ŋkee ntaŋ, kee bee jìa fwi maa məŋaꞌsə yisɨ yi, ndeynə yizɔ me, buꞌ fwi yi, shɔꞌtə Nwi laa, «Nwi, kee gəŋ saŋ, mə lùu wuu bwə!» 14Mə naysə tɨ́ viŋ laa wuu məsa vətɔ ghɔ́ nə siꞌ gə̀ taa ŋii ŋwə, vənu vi loomə vɨsɨ Nwi. Nu wuu Farisii kee lòomə me. Lùu nɨniŋ buꞌ laa wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə koꞌsə ŋwaa wi yizɔ, vɨ taa suꞌsə ŋwə nsi. Gə fɨ maa wə ntɨə faŋ ŋwə suꞌsə ŋwaa wi nsi, vɨ ndɔ koꞌsə ŋwə yizɔ.»
Faŋ Yeso nə tù mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vaŋmbwaa
(Matiu 19.13-15; Mark 10.13-16)
15Maa yighee yɔ́ vɨɨ jwi nə vaŋmbwaa tɨ́ Yeso laa ŋwə kɔŋ vəŋ, tu mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vəŋ. Vɨɨ məzwetə nu ki ye, shə̀ tɨ́ vɨɨ vɔ́. 16Yeso tii vɨɨ vɔ́ laa vəŋ jwi nə vaŋ vəŋ yɨ yi, gì tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki laa, bàw vɨ meꞌtə vaŋmbwaa, vəŋ jwi yɨ yi, kɨ vɨ baa fə̀ŋ vəŋ me, fɔnə nu yifwàŋ Nwi lùu tɨ́ kəŋ vɨɨ vɔ́ nee. 17Ŋwə nə baa gi laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə ŋkee nu yinsəŋ tɨ́ viŋ laa, wə faŋ ŋwə kee nùŋ fwi yi maa nu yifwàŋ Nwi yaa weembwa me, buu kaꞌ ŋwə kee ndɔ ŋii shɔ me.»
Ŋkə lùu kəweꞌ tɨ́ tɨɨ ka maa məŋii nu yifwàŋ Nwi
(Matiu 19.16-30; Mark 10.17-31)
18Nə luu maa yighee yɔ́, shɨꞌ mɔ́ꞌ jwi bìtə tɨ́ Yeso laa, «Tɨta, faŋ a lùu wuu jəə, mə sii taa yɨ kə, buu ndɔ zɨ məbwey vəlwaŋ faŋ ŋwə gòꞌsə yighee muꞌ?» 19Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «A tìi mə nə wuu jəə buꞌ kə? Wə kee lùu shɔ faŋ ŋwə bàw me, bàw sheꞌ Nwi nɨnɔŋ wi. 20Gə fɨ maa nu ŋkɨə faŋ a nii bitə nə, maa a kɨɨ nə ntɨsə Nwi laa, «Kɨ ghɔ tii wəzwi me! Kɨ zwi wə me! Kɨ shaw me! Kɨ sɨɨ ba tɔ wə me! Kɨ zɔnə tii wə nə nshu wə!» 18.20 Eksodɔs 20.12-16.21Wə ghɔ́ gi laa, «Mə nəə toꞌ nɨniŋ maa vənu vənshə, shù fɨ weembwa.» 22Yeso zɔ nɨniŋ, gì tɨ́ ŋwə laa, «Bəə sheꞌ nu kəmuꞌ fɨ ghɔ ghɔ. Gə fiŋtə vətɔ və vənshə, gàa ka ghɔ́ tɨ́ vɨɨ ŋɨꞌ, buu a ndɔ kii vəkeynə və yizɔ, kɨ nii jwi bèꞌsə mə!» 23Wə ghɔ́ zɔ nu kɔ́, lùŋ dɨdɨꞌ, buꞌ laa ka wi nə luu yaŋ dɨdɨꞌ. 24Yeso ye, gì laa, «Ŋkə luu ŋkee kəweꞌ tɨ́ vɨɨ faŋ vəŋ kìi ka yaŋ maa məŋii nu yifwàŋ Nwi. 25Ŋkə lùu kəyaysə tɨ́ nyaa yikwalə maa məshɔɔ fɨ maa ŋɔŋ tasə, fɨ ghɔ tɨɨ ka maa məŋii nu yifwàŋ Nwi.» 26Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə zɔ̀, gi laa, «Faŋ ŋkə lùu nɨniŋ, sii kaꞌ bwèy ndə?» 27Ŋwə gi laa, «Nu ŋkɨə faŋ ŋkə ghɔꞌ vɨɨ, kaꞌ ŋkə kee ghɔ̀ꞌ Nwi me.»
28Pita gi laa, «Ye mɔɔ! Yia mèꞌtə vətɔ via, bèꞌsə ghɔ!» 29Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa, wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə mèꞌtə ŋii yi, tɨꞌnə me zu wi, tɨꞌnə me vaŋ-nshwi vi, tɨꞌnə me vətɨɨ vi, tɨꞌnə me vaŋ vi, buꞌ nu yifwàŋ Nwi, 30buu ŋwə ndɔ baa ye vətɔ vi vɔ́ vəyaŋ ŋkee maa yighee shɨ nsi nyə̀, ndɔ baa zɨ məbwey vəlwaŋ faŋ ŋwə gòꞌsə yighee muꞌ, maa yighee mbi njyə faŋ nyə ndɔ jwi.»
Faŋ Yeso nə baa fɨꞌtə nu ŋɨꞌ ki faŋ ŋwə ndɔ ye
(Matiu 20.17-19; Mark 10.32-34)
31Yeso kɨ nii ndì vɨɨ vi njɔsə-bɔɔ nə, ghɔ vɨ vəŋ shəŋtə. Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ! Nsiŋ koꞌ gə Jerusalem ndwə. Nsiŋ taa ziꞌ shɔ, vənu vənshə faŋ nshiisə-ŋii sɔghɔ nə nyɔꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi kɔ̀ŋ Wuu yinsəŋ Nwi, taa faynə, gay maa ŋwə. 32Vɨ ndɔ jia ŋwə, kɔ̀ tɨ́ vɨɨ tətɔŋ fu, vəŋ taw ŋwə, yɨnə ŋwə, sheꞌ mənti maa ŋwə, 33saŋ ŋwə nə vəmfa, zwì ŋwə. Luu nə, vəshi kɨ shɔɔ vətia, ŋwə taa ywey fɨ shɨ yiku.» 34Vɨɨ Yeso vɔ́ zɔ, kee ndì tuu nu kəmuꞌ fɨ taa yigi yɔ́, faŋ ŋwə nə gì tɨ́ vəŋ nə me. Nu kɔ́ nə ndènə fɨ yikəꞌ vəŋ, vəŋ fəə tɔ vəŋ maa nu ŋkɨə faŋ ŋwə gì tɨ́ vəŋ dɨdu.
Faŋ Yeso nə ŋàꞌsə sɨ wuu sɨ fɨsə ntɨꞌ Jeriko
(Matiu 20.29-34; Mark 10.46-52)
35Yeso kɨ ziꞌ nshənə fɨ ntɨꞌ Jeriko, yè wuu sɨ fɨsə faŋ ŋwə dùꞌ wii jɨɨ, kɨ ndwaŋ vətɔ. 36Wə ghɔ́ zɔ faŋ vɨɨ shɔɔ ŋkee vəyaŋ, bìtə laa lùu kə? 37Vɨ naysə tɨ́ ŋwə laa lùu Yeso, wuu Nazaret, faŋ ŋwə shɔɔ. 38Wə ghɔ́ yumə ŋkee nəŋay laa, «Yeso, wee fwàŋ Deyvid, kee gəŋ saŋ!» 39Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə shɔ̀ɔ vɨsɨ, shə tɨ́ ŋwə laa ŋwə shia. Luu nə, ŋwə baa mètə yɨyumə shɔ̀ɔ yighee vɨsɨ laa, «Wee fwàŋ Deyvid, kee gəŋ saŋ!» 40Yeso jwi tɨ̀ŋnə, gì laa vɨ ndi ŋwə, jwì nə ŋwə yɨ yi. Ŋwə kɨ ziꞌ yɨ Yeso, Yeso bitə tɨ́ ŋwə laa, 41«A kəə laa mə yɨ kə maa ghɔ?» Ŋwə laa, «Tɨta, yɨsə mə baa kɨ ye vədɨꞌ.» 42Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Kɨ ye vədɨꞌ! A bwèy buꞌ laa a nùŋ fwi yə maa Nwi.» 43Ŋwə ye vədɨꞌ yighee muꞌ, bèꞌsə Yeso, toꞌ bəŋsə yizii Nwi. Vɨɨ vənshə faŋ vəŋ nə yè, bəŋsə Nwi.
19Faŋ Zakiɔs, wuu məsa vətɔ, nə kwìinə fwi yi
1Yeso ziꞌ ntɨꞌ Jeriko, kɨ shɨshɔɔ, 2wə mɔ́ꞌ luu shɔ ntɨꞌ Jeriko, yizii yi luu Zakiɔs. Ŋwə nə luu tɨɨ vɨɨ məsa vətɔ, baa lùu tɨɨ ka nɨzi. 3Faŋ Yeso nə shɔ̀ɔ fɨ ntɨꞌ Jeriko, Zakiɔs nəə kəə maa məye ŋwə, yuu kɨɨ faŋ ŋwə dùꞌ, kee kìi jɨɨ tɨ́ kaꞌ ŋwə ye ŋwə me, buꞌ vɨɨ vəyaŋ faŋ ghɔ vɨ Yeso nəə toꞌ mɔ́ꞌ. Nshɨ-tɔ Zakiɔs nə luu wuu tuŋsə, vɨɨ də shɔ̀ɔ ŋwə. 4Ŋwə fi jɨɨ, nyɨŋ shɔ̀ɔ gə vɨsɨ, kòꞌ fuu tɨ, tɨ́ kaꞌ ŋwə yè Yeso, fɔnə ŋwə nə kɨɨ laa Yeso taa jwi shɔɔ fɨ yifi. 5Yeso gə zìꞌ maa shəŋ kɔ́, shàꞌsə tɔ ki yizɔ, ye ŋwə, gì tɨ́ ŋwə laa, «Zakiɔs, siꞌ titi. Nu kaŋ lùu laa mə jwi shi taa ŋii ghɔ ndee.» 6Ŋwə siꞌ titi, ndì Yeso nə məŋaytə. 7Vɨɨ ye nɨniŋ, vəŋ vənshə lulə Yeso, buꞌ faŋ ŋwə nə gə shi ghɔ wə faŋ ŋwə yɨsə vənu vəbwəvə. 8Zakiɔs tɨŋnə vɨsɨ tɨta Yeso, gì tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, mə taa gaasə vətɔ vaŋ vəway vəbɔɔ, kɔ̀ way kəmuꞌ tɨ́ vɨɨ ŋɨꞌ. Kɨ luu laa mə nə fùŋsə fa wə, buu mə taa bəŋsə tɨ́ ŋwə ghee shwe.» 9Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Nwi kee gəŋsə ŋii yə ndee, bwèysə viŋ, fɔnə viŋ lùu vaŋ Abraham nɨzi. 10Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa Wuu yinsəŋ Nwi jwì maa məkəə vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə ndì, tɨ́ kaꞌ ŋwə bweysə vəŋ.»
Yigisə tii buꞌ wə faŋ ŋwə nə kɔ̀ ka wi tɨ́ vɨɨ faꞌ yighuŋ
11Nə luu maa yighee yɔ́ faŋ vɨɨ nə zɔ̀ yigisə yi yɔ́ nə, Yeso baa tìi yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ vəŋ. Vɨɨ vɔ́ nəə bɨꞌtə laa nu yifwàŋ Nwi yasə jɨjwi, buꞌ laa Yeso nə duꞌtə ŋwə zìꞌ nshənə fɨ ntɨꞌ Jerusalem. 12Nɨniŋ, ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Shɨꞌ mɔ́ꞌ nə ndɔ gə̀ shɨ tɔŋ ntaŋ, laa vɨ yoꞌ ŋwə shɔ yaa fwàŋ, buu ŋwə taa bəŋ jwi. 13Faŋ ŋwə nə kəə gə̀ shɔ nə, ŋwə bɨ tìi vɨɨ faꞌ vi yighuŋ, gàatə ŋkaŋsə yighuŋ tɨ́ vəŋ, gì laa vəŋ gə, kɨ beꞌlə, zìꞌ maa yighee njyə faŋ yi taa bəŋ jwi. 14Luu nə, vɨɨ shɨ vi nə bee ŋwə, tɔ̀ŋ ntɔŋ fɨ yiba jɨŋ ŋwə, gì laa vɨ kee kàw laa ŋwə taa kɨ sɔꞌ vəŋ me. 15Ŋwə gə bə̀ŋ jwì, tɨ́ vɨ yoꞌ ŋwə yaa fwàŋ. Ŋwə tɔŋ ntɔŋ, tìi vɨɨ faꞌ yi vì faŋ ŋwə nə kɔ̀ ka tɨ́ vəŋ maa məbeꞌlə nə, tɨ́ kaꞌ ŋwə kɨɨ nə fa ŋkɨə faŋ vəŋ sey. 16Mfɔŋ wə jwi yɨ ŋwə, gì laa, «Ŋkaŋ yə yì sey ŋkaŋsə yighuŋ.» 17Ŋwə bəŋsə tɨ́ wə ghɔ́ laa, «A lùu wuu faꞌ jəə. A yɨ̀ jəə; a nə ndì yighee maa wee-fɨ-fa, a taa kɨ sɔꞌ ntɨꞌsə yighuŋ.» 18Mbeꞌsə yi jwi, gì laa, «Ŋkaŋ yə yì sey ŋkaŋsə tee.» 19Ŋwə gi tɨ́ ŋwə laa ŋwə taa kɨ sɔꞌ ntɨꞌsə tee. 20Wuu mɔ́ꞌ baa jwi, gì laa, «Tɨta, ye ŋkaŋ yə yì faŋ mə nə kàtə taa kɔɔ njwi, nùŋsə. 21Mə nəə fee ghɔ, buꞌ laa a lùu tɨɨ məshəsə. A yaa kɨ ndi fa fɨ nsi faŋ a nə kee yinuŋsə me, baa shwi faŋ a nə kee yisɔ me.» 22Ŋwə gi tɨ́ wə ghɔ́ laa, «Mə taa shia nsɔꞌ yə maa nu ŋkɨə faŋ ŋkə fuu fɨ shuu ghɔ, mɔɔ, wuu faꞌ bwə. A yaa kɨɨ laa mə lùu tɨɨ məshəsə, ndi fa fɨ nsi faŋ mə kee yinuŋsə me, baa shwi faŋ mə nə kee yisɔ me lee? 23Sii nə yɨ kə laa a kee kwàŋ ka ŋwaa taa ŋii məndɨə ka me, laa mə kɨ bəŋ jwi, fùusə, sey luu shɔ?» 24Ŋwə kɨ nii gì tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə tɨ̀ŋnə yifi laa vəŋ fi ŋkaŋ yɔ́ fɨ ghɔ wə ghɔ́, kɔ̀ tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwə kìi ŋkaŋsə yighuŋ. 25Vɨɨ vɔ́ gi tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, maa ŋwə duꞌtə ŋwə kìi ŋkaŋsə yighuŋ.» 26Ŋwə gi laa, «Mə naysə tɨ́ viŋ laa, wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə kìi, vɨ ndɔ kuꞌsə tɨ́ ŋwə. Gə fɨ maa wə ntɨə faŋ ŋwə kee yikii me, ŋkɨə faŋ ŋwə kìi, vɨ ndɔ fi fɨ ghɔ ŋwə. 27Gə fɨ maa vɨɨ mbeenə vaŋ vì, faŋ vəŋ nə kee kàw laa mə sɔꞌ vəŋ nə me, ndi vəŋ, jwì nə vəŋ, zwìlə vəŋ feenə vɨsɨ mə.»
Faŋ Yeso nə ŋìi ntɨꞌ Jerusalem
(Matiu 21.1-11; Mark 11.1-11; Jɔn 12.12-19)
28Faŋ Yeso nə gi nɨniŋ, shɔ̀ɔ kɨ gə nə vɨsɨ, koꞌ gə Jerusalem. 29Ŋwə gə zìꞌ yɨ ntɨꞌsə Betfage nə Betani, mbɨɨ baŋ njyə faŋ vɨ tii nə baŋ Vətɨ-və-Məŋgwə nə, tɔ̀ŋ vɨɨ fɨ maa vɨɨ məzwetə nu ki vəbɔɔ nə ntɔŋ, 30gì tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ gə taa ntɨꞌ njyə faŋ nyə lùu mbootɔ nə. Viŋ gə ŋìi taa ntɨꞌ yɔ́, viŋ taa ye wee-jiakasə faŋ vɨ shùŋ shɔ, faŋ wə kee ta kòꞌ jɨŋ yi me. Viŋ keꞌtə, jwì nə ŋwə feenə. 31Kɨ luu wə bitə tɨ́ viŋ laa viŋ sii keꞌtə kə fɨ fuŋ, viŋ gì laa tɨta wiŋ kəə nyə.» 32Vɨɨ vɔ́ faŋ ŋwə nə tɔ̀ŋ vəŋ nə, gə, gə̀ ye sheꞌ faŋ ŋwə nii nàysə tɨ́ vəŋ nə. 33Vəŋ keꞌtə wee-jiakasə ghɔ́, ŋgɔɔ yi gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ sii keꞌtə jiakasə ŋwə̀ buꞌ kə?» 34Vəŋ laa tɨta vəŋ kəə nyə, 35ndì jiakasə ghɔ́, jwì nə ŋwə tɨ́ Yeso, mɔ̀ꞌ njwisə vəŋ fuu jɨŋ yi, kòꞌsə Yeso fuu yi. 36Yeso koꞌ, gə̀ nɨniŋ, vɨɨ zisə njwisə vəŋ fuu jɨɨ maa məkɔ məbəŋsə tɨ́ ŋwə. 37Ŋwə ziꞌ tɔ kweꞌ mbɨɨ baŋ Vətɨ-və-Məŋgwə, tey kɨ siꞌ fɨ fuŋ, nwaa vɨɨ məzwetə nu ki vənshə nə ŋaytə, bəŋsə Nwi ŋkee nə gɨsə shaꞌsə maa vənu vəkwalə mbɨə faŋ vəŋ nə ye nə. 38Vəŋ luꞌ laa,
«Mənɔŋ-bwaŋnə tɔ wə ntɨə faŋ ŋwə jɨjwi
yaa fwàŋ maa yizii tɨta Nwi.
Mənɔŋ-bwaŋnə lùu taa yizɔ,
nə məbəŋsə maa yizii Nwi fɨ yizɔ.» 19.38 Sam 118.26.
39Vɨɨ Farisii mɔ́ꞌ faŋ vəŋ nə luu taa nwaa vɨɨ vɔ́, gi tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, yɨsə vɨɨ məzwetə nu kə shia!» 40Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ zɔ! Mə gi tɨ́ viŋ laa, vɨɨ və̀ shia, buu ŋoꞌsə taa kɨ luꞌ.» 41Ŋwə gə, kɨ ziꞌ nshənə fɨ ntɨꞌ Jerusalem, kɔ̀ tɔ, yè ntɨꞌ yɔ́, gwia buꞌ ntɨꞌ yɔ́, 42gì laa, «Aŋ Jerusalem, ŋkə nə bàw laa a kɨ̀ɨ nə nu ŋkɨə faŋ ŋkə gaŋtə ghɔ laa a duꞌ nə mənɔŋ-bwaŋnə ndee. Luu nə, ŋkə ndènə fɨ yikəꞌ ghɔ. 43Ndɔ luu maa ŋuꞌsə mbi səmɔ́ꞌ, nsɔꞌ jia ghɔ. Vɨɨ mbeenə və fuu, jwì nə yighaw maa ghɔ, kìa ghɔ, gɨ̀ŋtə ghɔ təkwiŋ tənshə, 44mɔ̀ꞌ ghɔ nsi, viŋ vɨ vaŋ və, nə ndɔꞌ ghə. Vɨ ndɔ kee meꞌtə tuu ŋoꞌ yimuꞌ, nyə nɔŋnə fuu liŋ wi me. Luu ŋɨꞌ njyə faŋ nyə ndɔ ŋii maa ghɔ, buꞌ laa a mànə yighee njyə faŋ Nwi nə jwì yɨ ghɔ, kɨ kəə bweysə ghɔ.»
Faŋ Yeso nə jɔ̀ŋ vɨɨ məbeꞌlə vətɔ fɨ shuu ŋii Nwi, fɨꞌtə nu Nwi
(Matiu 21.12-17; Mark 11.15-19; Jɔn 2.13-22)
45Yeso kɨ nii gə̀ ŋìi taa ŋii Nwi yikwalə, tey kɨ jɔŋ vɨɨ məbeꞌlə vətɔ fɨ fuŋ, 46gì tɨ́ vəŋ laa, «Vɨ nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, ŋii Nwi lùu ŋii məshɔꞌtə Nwi. 19.46 Aysaya 56.7. Luu nə, viŋ kiasə nyə gù ŋkɔꞌ vəndɔꞌ.»
47Ŋwə kɨ nii fɨ̀ꞌtə nu Nwi taa ŋii Nwi yikwalə yɔ́ shi shi. Luu nə, vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi, nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi, nə vɨɨ faŋ lùu vəghay fɨ shɨ, kəə jɨɨ maa məzwi ŋwə, 48kee ye nu tɨ́ kaꞌ vəŋ yɨ̀ maa ŋwə me, buꞌ laa vɨɨ vənshə nə bàytə yɨ ŋwə, kàw ŋwə, kɨ zɔ nu ki.
20Faŋ vəshɨꞌ nə bìtə nu wutə Yeso tɨ́ ŋwə
(Matiu 21.23-27; Mark 11.27-33)
1Shi mɔ́ꞌ faŋ Yeso nəə deesə nu Nwi tɨ́ vɨɨ taa ŋii Nwi yikwalə, baa fɨꞌtə ntɔŋ yijəə Nwi tɨ́ vəŋ, vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ taa fɨ taa ŋii Nwi jwi yɨ ŋwə, 2gì tɨ́ ŋwə laa, «Naysə kəŋ wutə ŋkɨə faŋ a kìi, buu kɨ yɨsə vənu və̀ nee shɔ nə tɨ́ yia. Wə ntɨə faŋ ŋwə kɔ̀ wutə kɔ́ tɨ́ ghɔ lùu ndə?» 3Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Mə kìi nu bitə tɨ́ viŋ nɨzi. Viŋ naysə shee laa, 4nu məkɔ muu faŋ Jɔn nə kɔ̀ muu tɨ́ vɨɨ nə, ŋkə nə ndɔ fɨ ghɔ Nwi mu, mu fɨ ghɔ wə mənsaw?» 5Vəŋ bɨꞌtə nu kɔ́ wə nə muꞌ nə muꞌ laa, vəŋ kɨ luu gi laa fɨ ghɔ Nwi, buu ŋwə taa bitə laa, sii yɨ kə vəŋ kee bìŋ ŋwə me. 6Luu nə, vəŋ kɨ luu gi laa fɨ ghɔ wə mənsaw, buu vɨɨ vənshə taa tumə vəŋ nə ŋoꞌsə, buꞌ laa vɨɨ vənshə biŋ laa Jɔn nə luu nshiiŋii-sɔghɔ. 7Nɨniŋ, vəŋ bəŋsə tɨ́ Yeso laa vəŋ kee kɨɨ nə shəŋ yuu ŋkə nə ndɔ fɨ fuŋ me. 8Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Yuu viŋ bəŋsə tɨ́ nee nə, buu mə kee bee nàysə wutə ŋkɨə yuu mə kii, buu yɨsə vənu vɔ́ shɔ nə, tɨ́ viŋ me.»
Yigisə tii buꞌ vɨɨ faŋ vəŋ nəə faꞌ taa yindɨɨ məluꞌ maa nswii
(Matiu 21.33-46; Mark 12.1-12)
9Yeso baa tìi yigisə tii yimɔ́ꞌ tɨ́ nwaa vɨɨ vɔ́, gì laa lee, «Wə mɔ́ꞌ nə bìa vətɨ və vətaŋ vəmɔ́ꞌ taa biisə ŋwə, kwàŋ vɨɨ faꞌ shɔ, kɨ nii ndɔ̀ gə̀ tɔŋ, shì shɔ tay. 10Yighee kɨ kuꞌ faŋ vətaŋ və vətɨ vɔ́ bay, ŋwə tɔŋ wuu faꞌ wi tɨ́ vɨɨ vɔ́ taa biisə ŋwə, laa vəŋ seenə fɨ maa vətaŋ faŋ vəŋ kwii fɨ taa biisə yɔ́, kɔ̀ tɨ́ yi. Vɨɨ vɔ́ saŋ wuu faꞌ ghɔ́, jɔ̀ŋ ŋwə, ŋwə kuunə nə ghɔ day. 11Ŋwə baa kɨ tɔŋ wuu faꞌ wi mɔ́ꞌ. Vəŋ saŋ ŋwə nɨzi, ndàsə ŋwə, jɔ̀ŋ ŋwə, ŋwə kuunə nə ghɔ dayday nɨzi. 12Ŋwə baa kɨ tɔŋ wuu faꞌ wi, gə ziꞌ maa ghee tia, vəŋ ndɨəsə vədɨꞌ maa ŋwə, jɔ̀ŋ ŋwə, mɔꞌ fu. 13Tɨɨ yindɨɨ ghɔ́ gi laa, «Mə sii taa yɨ kɨkə? - Mə taa tɔŋ ŋwiŋ ŋwaa faŋ mə kàw ŋwə. Vəŋ taa fee ŋwə.» 14Nɨniŋ, ŋwə tɔŋ ŋwiŋ wi ghɔ́. Vɨɨ vɔ́ ye ŋwə, kà yighaw, gi sheꞌ vəŋ vəŋ laa, «Luu ŋkee nji-ŋiinə yi nə. Nsiŋ zwi ŋwə, laa vətɔ vɔ́ kɨ nii lùu mbaŋ-nsiŋ.» 15Vəŋ jia ŋwə, mɔ̀ꞌ yiba ŋkɔꞌ, zwi ŋwə. - Faŋ vəŋ nə yɨ nɨniŋ nə, tɨɨ yindɨɨ ghɔ́ ndɔ yɨ kɨkə maa vəŋ? 16Maa ŋwə ndɔ jwi, zwilə vɨɨ vɔ́, ndì vɨɨ day maa məfaꞌ taa biisə ghɔ́.» Yeso nə nàysə yigisə tii yɔ́, vəshɨꞌ vɔ́ gì laa, «Bey-nə-kia.» 17Ŋwə ndeynə vəŋ, gì laa, «Maa vɨ nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa,
«Ŋkee ŋoꞌ njyə faŋ vɨɨ məbɔŋ ŋii nə twèy,
gù ŋoꞌ maa məbɔŋ mfay ŋii.» 20.17 Sam 118.22. Ŋiꞌ shəŋ ŋwaꞌlə Nwi kɔ́ sii lùu laa kə? 18Maa vɨ baa nyɔ̀ꞌ shɔ laa,
«Wə faŋ ŋwə gù fuu ŋoꞌ yɔ́, sèekə vəway vəway.
Ŋoꞌ yɔ́ gu tɔ wə, nyə nyweꞌtə ŋwə.» 20.18 Aysaya 8.14-15.
19Vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi nə vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi kəə jɨɨ maa məjia ŋwə sheꞌ maa yighee yɔ́, buꞌ laa vəŋ nəə kɔꞌ kɨɨ laa ŋwə tìi yigisə tii yɔ́ kɔ̀ŋ vəŋ. Luu nə, vəŋ nə fèe vɨɨ, kee jia ŋwə me.
Nu məmɔꞌ tasə tɨ́ fwàŋ Kaysa
(Matiu 22.15-22; Mark 12.13-17)
20Nɨniŋ, vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ Farisii nyɔꞌ Yeso, tɔ̀ŋ ŋkisə maa ŋwə, faŋ vəŋ jwì kɨ boꞌ ŋwə laa vəŋ lùu vɨɨ yinsəŋ, jwi kɨ kɔꞌsə ŋwə maa yigisə yi, tɨ́ kaꞌ vəŋ kɔ ŋwə tɨ́ vɨɨ kwalə nə goməna, kwàŋ ŋwə taa nsɔꞌ. 21Ŋkisə sɔ́ jwi, gì tɨ́ Yeso laa, «Tɨta, yia kɔꞌ kɨɨ laa a gisə, ndɔ deesə sheꞌ nu faŋ ŋkə lùu kəloomə, kee yɨsə nu nə fəntɔ-fə-yisɨ me, deesə jɨɨ Nwi maa yinsəŋ. 22Naysə tɨ́ yia laa ŋkə kùꞌnə laa vɨ kɨ mɔꞌ tasə tɨ́ fwàŋ kwalə Kaysa mu, mu bey?» 23Ŋwə kɨɨ nə mənay vəŋ, gì tɨ́ vəŋ laa, 24«Viŋ jwi də ka ŋgwə faŋ vɨ mɔꞌ shee.» Vəŋ jwi nə ka tɨ́ ŋwə. Ŋwə gi laa, «Tɔ wə kə, nə yizii nyə̀ fuu ka ŋwə̀ lùu njyə ndə?» Vəŋ laa lùu njyə Kaysa. 25Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Faŋ ŋkə lùu nɨniŋ, viŋ kɔ fa Kaysa tɨ́ Kaysa, kɔ̀ fa Nwi tɨ́ Nwi.» 26Nɨniŋ, vəŋ kee kɨɨ jia ŋwə maa yigisə yi taa ŋwaa vɨɨ me. Shuu vəŋ yɔŋ maa nu ŋkɨə faŋ ŋwə bə̀ŋsə tɨ́ vəŋ nə. Vəŋ gu ŋkwəŋ.
Nu faŋ vəŋku-vənsisə ndɔ ywey fɨ shɨ yiku
(Matiu 22.23-33,46; Mark 12.18-27,34)
27Vɨɨ Sadusii vəmɔ́ꞌ jwi maa Yeso, faŋ vəŋ gisə laa kaꞌ wə kee ywèy fɨ shɨ yiku me. 28Vəŋ jwi bìtə tɨ́ Yeso laa, «Tɨta, Mose nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi tɨ́ nsiŋ laa, wə kɨ luu ku, mèꞌtə zu wi faŋ wee kee lùu shɔ me, ŋkə bàw laa weenshu wi ndaa zu ŋku ghɔ́, bi wee fɨ fuŋ, nùŋ maa nji-ŋiinə weenshu wi ghɔ́. 20.28 Diteronimi 25.5.29Nɨniŋ, vaŋ-nshwi nə luu shɔ kwatia. Nshɔɔ vɨsɨ ndaa wəzwi, ku, kee bì wee me. 30Mbeꞌsə yi ndaa wəzwi ghɔ́, ku, kee bì wee me. 31Tuŋnə ki lwesə vətia yɨ sheꞌ nɨniŋ. Sheꞌ nee, vəŋ kwatia ndaa wəzwi ghɔ́, kùkə, kee bì wee me. 32Kɨ luu fɨ yiba, wəzwi ghɔ́ ku nɨzi. 33Nɨniŋ, wəzwi ghɔ́ ndɔ luu zu ndə maa yighee njyə faŋ vəŋ ndɔ ywey fɨ shɨ yiku, faŋ vəŋ vənshə kwatia nə ndaa wəzwi ghɔ́ nə.» 34Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Vaŋ taa mbi nyə̀ yaa kɨ ndaa vəki, vəki ndàa wəndɔŋ. 35Gə fɨ maa vɨɨ mbɨə faŋ Nwi ndɔ biŋ vəŋ, vəŋ kuꞌnə maa məywey fɨ shɨ yiku, baa kuꞌnə maa məzɨ mbi yinjii, vəŋ kee ndɔ baa ndaa vəki me, vəki kee ndàa vəndɔŋ me. 36Luu nɨniŋ buꞌ laa kaꞌ vəŋ ndɔ kee baa kùkə me. Vəŋ ndɔ luu sheꞌ yaa nshiisə-ŋiisə Nwi, baa luu ŋkee vaŋ Nwi, buꞌ faŋ Nwi yweysə vəŋ fɨ shɨ yiku nə. 37Gə fɨ maa nu məywey fɨ shɨ yiku, shəŋ mɔ́ꞌ shɔ taa ŋwaꞌlə Nwi faŋ ŋkə də̀ laa lùu nu yinsəŋ laa Nwi ndɔ yweysə vəŋku və nsisə. Shəŋ ŋwaꞌlə Nwi kɔ́ lùu shəŋ ŋkɨə faŋ vɨ nyɔ̀ꞌ kɔ̀ŋ shuꞌ gay faŋ ŋkə nəə kɨɨ nə. Vɨ nyɔ̀ꞌ shɔ laa Mose nə tii Mɔꞌmbi laa Nwi Abraham, baa nə Nwi Isak, nə Nwi Jeykob, 20.37 Eksodɔs 3.6. (faŋ vətɨɨ vaŋ-nsiŋ vɔ́ nə kɔlə kùkə fɨshi nə.) 38Nɨniŋ, Nwi kee lùu Nwi vəŋku və nsisə me, lùu Nwi vɨɨ bweynə, buꞌ laa vɨɨ vənshə dùꞌ yinyay buꞌ ŋwə.» 39Vɨɨ mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi gi laa, «Tɨta, a gì ŋkee nu.» 40Shù fɨ maa yighee yɔ́, wə nə kee baa kìi fwi maa məbitə nu tɨ́ ŋwə me.
Kaꞌ Kristo lùu wee wee fwàŋ Deyvid mu
(Matiu 22.41-46; Mark 12.35-37)
41Yeso baa gi tɨ́ vəŋ laa, «Vɨɨ sii gisə laa Kristo lùu wee wee fwàŋ Deyvid kɨkə? 42Maa nshɨ-tɔ fwàŋ Deyvid nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Sam laa,
«Mɔꞌmbi gì tɨ́ tɨta ŋwaa
laa ŋwə duꞌ maa kwiŋ maꞌnə wi,
43gə ziꞌ maa yighee njyə faŋ
yi ndɔ nuŋsə vɨɨ mbeenə vi nsi
laa ŋwə kɨ təsə ghuu ghi maa vəŋ.» 20.43 Sam 110.1.
44Nɨniŋ, faŋ fwàŋ Deyvid nə tìi ŋwə nə tɨta wi, buu ŋwə baa lùu ŋwiŋ wi kɨkə?»
Faŋ Yeso nə tɨ̀ vɨɨ vi maa məshiinə yiŋwaa vəŋ
(Matiu 23.1-36; Mark 12.38-40)
45Yeso baa kɨ gì tɨ́ vɨɨ məzwetə nu ki, faŋ nwaa vɨɨ vəyaŋ nə luu shɔ, zɔ̀ yigisə yi nɨzi, laa, 46«Viŋ kɨ shiinə yiŋwaa yiŋ fɨ ghɔ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi, faŋ vəŋ kàw maa məmɔꞌ njwisə kwalə maa vəŋ, toꞌ nə nsə, kàw laa vɨɨ kɨ shɔꞌtə vəŋ taa təwiŋ. Vəŋ duꞌ fuu vəŋkaw və shaꞌsə taa ndɔꞌ məshəŋtə, duꞌ vɨsɨ taa shəŋ yitianə. 47Vəŋ yɨ nɨniŋ, fi vətɔ və vəki ŋkusə, boꞌ ŋwaa, shɔꞌtə Nwi, tày ŋkee dɨdɨꞌ. Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa nsɔꞌ njyə faŋ Nwi ndɔ kwaŋ maa vəŋ, ndɔ weꞌ shɔ̀ɔ ki.»
21Nu zu ŋku faŋ nə luu mbəə
1Yeso shaꞌsə tɔ ki yizɔ, yè faŋ vətɨɨ və ka mɔ̀ꞌ ka taa ŋwaꞌ məmɔꞌ ka tɨ́ Nwi. 2Ŋwə baa yè faŋ zu ŋku mɔ́ꞌ faŋ nə luu mbəə, mɔ̀ꞌ vəfɨlaŋ tee taa ŋwaꞌ ghɔ́. 3Ŋwə gi laa, «Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ ŋkee yinsəŋ laa zu ŋku ŋwə̀ mɔ̀ꞌ ka, ŋwə shɔɔ ŋgwə vɨɨ vənshə. 4Lùu nɨniŋ buꞌ laa vɨɨ vì vənshə mɔꞌ ka taa ŋwaꞌ məmɔꞌ ka tɨ́ Nwi, bə fa taa mba. Gə fɨ maa wəzwi ŋwə̀, faŋ lùu mbəə nə, ŋwə mɔ̀ꞌ ka wi nshə, kee bə fa yiba laa ŋwə gə zɨ̀ fɨ fuŋ me.»
Faŋ vɨ ndɔ sɔꞌ ŋii Nwi yikwalə
5Vɨɨ mɔ́ꞌ gi tɨ́ Yeso kɔ̀ŋ ŋii Nwi yikwalə faŋ vɨ nə bɔ̀ŋ nə ŋoꞌsə jəəsə, baa nàysə nə vətɔ faŋ vɨɨ nə kɔ̀ Nwi shɔ nə. Vəŋ gi laa nyə bàw shɔ̀ɔ ki. Ŋwə gi laa, 6«Vətɔ və̀ vənshə faŋ viŋ ye nee nə, ndɔ ndi. Ndɔ luu maa ŋuꞌsə mbi səmɔ́ꞌ, tuu ŋoꞌ kee baa nɔ̀ŋ fuu liŋ wi me. Vɨ ndɔ sɔꞌ sənshə.»
Faŋ ŋɨꞌ ndɔ ŋii maa vɨɨ
7Vəŋ bitə tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, nu kɔ́ ndɔ gay ndəəkə? Shwenə ŋkɨə faŋ vɨ ndɔ ye, buu nu kɔ́ gay nə, lùu kə?» 8Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ kɨ kəmə tɔ kiŋ, buꞌ vɨ ndɔ bweꞌsə viŋ. Vɨɨ vəyaŋ ndɔ fuu taa mbi maa yizii nyaa, gisə laa vəŋ lùu mə, baa gisə laa yighee yɔ́ kɨkuꞌ. Kɨ viŋ ndɔ beꞌsə vɨɨ vɔ́ me. 9Luu nə, viŋ ndɔ kɨ zɔ vənu və yighaw nə vənu və mbuulə mbi, kɨ fwi siŋ lɔꞌ me, vənu vɔ́ ndɔ ghaa gay ŋkəə, buu vəndwə və mbi kuꞌ. Luu nə, yighee vəndwə və mbi kee taa yasə kuꞌnə maa yighee yɔ́ me.»
10Ŋwə baa kɨ nii gì tɨ́ vəŋ laa, «Tɔŋ ndɔ kɨ gə kəə tɔŋ nə yighaw. Vəfwàŋ kɨ kəə vəfwàŋ vəmɔ́ꞌ nə yighaw. 11Nsi kɨ nəꞌnə nəŋay maa vəshəŋ vəyaŋ. Jɨŋ nə vəza vəbwəvə ŋii vɨɨ vəshəŋ vəshəŋ. Vənu ndɔ fuu faŋ mbə yɨsə nduŋ sɨɨ vɨɨ. Vəshwenə vəkwalə baa fuu fɨ yizɔ. 12Luu nə, nu mɔ́ꞌ ndɔ luu shɔ ŋkəə, buu vənu vɔ́ vənshə gay. Nu kɔ́ lùu laa vɨ ndɔ jiatə viŋ, kɨ shoꞌ ghuu ghiŋ, nùŋsə viŋ nsi taa ndɔꞌ məshəŋtə, kwàŋ viŋ mfiŋ, gə nə viŋ vɨsɨ vəfwàŋ nə vəgoməna buꞌ nu yizii kaŋ. 13Nɨniŋ nə, viŋ ndɔ biŋ nu kaŋ ntee. 14Viŋ nuŋ taa fwi viŋ laa, kɨ viŋ ndɔ ghaysə fwi siŋ, laa viŋ ndɔ fi tɔ kiŋ kɨkə me, 15buꞌ laa nshɨ-tɔ ŋwaa ndɔ kɨ kwaŋ yigisə tɔ ley shuu viŋ, faŋ kaꞌ tuu ŋkee wuu mbeenə wiŋ kee ndɔ tɨŋnə, kɨ bəŋsə nu tɨ́ viŋ me. 16Maa yighee yɔ́ ŋkee vətɨɨ viŋ nə vənshwi viŋ nə vaŋ-nshwi viŋ nə vɨɨ yikuu viŋ nə vɨɨmba viŋ, ndɔ kɨ fiŋ viŋ. Vɨ zwilə vɨɨ mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa viŋ. 17Vɨɨ vənshə ndɔ bee viŋ buꞌ mə. 18Luu nə, ŋkee mbuu nyuŋ tɔ yiŋ yimuꞌ kee ndɔ ndi me. 19Viŋ ndɔ kɨ jia fwi yiŋ maa ŋɨꞌ, kɔꞌ kɨ bɨbiŋ, buu viŋ ndɔ fi məbwey vəlwaŋ faŋ ŋwə gòꞌsə yighee muꞌ.»
Faŋ vɨ ndɔ sɔꞌ ntɨꞌ Jerusalem
(Matiu 24.15-21; Mark 13.14-19)
20(Yeso baa gì laa,) «Viŋ zɔ! Viŋ ndɔ kɨ ye vəsogeꞌ kia Jerusalem, viŋ kɔꞌ kɨ nii kɨɨ laa yighee kəndi yi kuꞌnə. 21Maa yighee yɔ́, bàw vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ lùu shɨ Judia, nyɨŋ koꞌ gə̀ taa təkweꞌ. Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ ndɔ luu Jerusalem, fuu fɨ fuŋ. Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ ndɔ luu taa təfu tə tɔɔ, kee ndɔ ŋii taa shɨ me, 22buꞌ laa Nwi ndɔ bəŋsə nu bwə tɨ́ vɨɨ maa vəshi vɔ́. Vənu vənshə faŋ mbə lùu taa ŋwaꞌlə Nwi taa faynə nɨniŋ. 23Maa yighee yɔ́ ŋɨꞌ ndɔ luu yiyaŋ tɔ vəki faŋ vəŋ lùu vəgɔsə, nə mbɨə faŋ vəŋ nyɔŋsə vaŋ, buꞌ laa ŋɨꞌ ndɔ shɔɔ wutə shɨ nsi, faŋ nsɔꞌ Nwi ŋii shɨ nyə̀. 24Vɨɨ shɨ və̀ ndɔ kɨ kukə fɨ ghɔ baꞌ yighaw, vɨ jiatə vəŋ maa vəbuꞌ və yighaw, fiŋtə vətɔŋ vətɔŋ. Vɨɨ tətɔŋ fu jeꞌtə Jerusalem nsi, gə ziꞌ tɨ́ shi ŋkɨə faŋ yighee vɨɨ tətɔŋ fu vɔ́ ndɔ shɔɔ.»
Faŋ Wuu yinsəŋ Nwi ndɔ bəŋ jwi
(Matiu 24.29-31; Mark 13.24-27)
25(Yeso baa gì laa,) «Vəshwenə faŋ mbə fesə vɨɨ ndɔ fuu taa shɨshwi, nə taa ŋuu nə məjwiŋ. Mfuŋ ŋii ŋgwisə vɨɨ fɨ shɨ nsi. Nduŋ sɨɨ vɨɨ buꞌ fɨŋ faŋ ŋkə koꞌ fɨ taa mamuu, nə vəba və muu faŋ mbə shɨshɔɔ ŋkee nə wutə. 26Vɨɨ ndɔ fee ŋkee dɨdɨꞌ, kɨ kɨꞌ vənu mbɨə faŋ mbə fuu fɨ taa mbi. Vɨɨ ndɔ fee, kaw maa məku, buꞌ faŋ vəwutə faŋ mbə lùu yizɔ nə, ndɔ kɨ nəꞌnə. 27Vənu vɔ́ ndɔ gay nɨniŋ, buu vɨ kɔꞌ kɨ nii ye Wuu yinsəŋ Nwi, faŋ ŋwə ndɔ baa jwi, tɨ́ ŋwə dùꞌ fuu mbɔꞌ, kɨ jwi ŋkee nə wutə, baa nə feenə. 28Vənu vɔ́ ndɔ tey kɨ gay nɨniŋ, viŋ ndeynə yizɔ, shàꞌsə yitɔ yiŋ, buꞌ laa yighee məbweysə yiŋ, faŋ Nwi ndɔ bweysə viŋ, lùu nshənə.»
Nu maa məzwetə fɨ maa nu tɨ taŋ
(Matiu 24.32-35; Mark 13.28-31)
29Yeso kɨ nii baa lèsə nu kɔ́ tɨ́ vəŋ maa ghaŋ tii, gì laa, «Viŋ lumə nu tɨ taŋ ghɔ vətɨ vəmɔ́ꞌ. 30Yighee njyə faŋ viŋ ye laa vəvi vi tɔ̀ŋkə, viŋ kɔꞌ kɨ nii kɨɨ fɨ tɔ viŋ laa bɨŋ taa shəŋ. 31Sheꞌ nɨniŋ, yighee njyə faŋ viŋ ndɔ ye vənu vɔ́ gay nɨniŋ, viŋ kɔꞌ kɨ nii kɨɨ laa nu yifwàŋ Nwi lùu nshənə. 32Viŋ zɔ! Mə naysə tɨ́ viŋ yinsəŋ laa ŋgwi nyə̀ kee ndɔ mè me, buu vənu vɔ́ vənshə gay. 33Yizɔ ghɔ nsi ndɔ mè. Luu nə, yigisə nyaa kee mè me.»
Viŋ kɨ shi nə yikɨꞌ
34(Yeso baa gì laa,) «Viŋ kəmə tɔ kiŋ laa, kɨ fwi siŋ bwa buꞌ faŋ viŋ zɨ vətɔ, nu məluꞌ məyaŋmə me, tɨꞌnə me jɔmə vətɔ və shɨ nsi, buꞌ shi kɔ́ ndɔ gwəkə jɨjwi, tɨ́ viŋ kee lootə yiŋwaa me. 35Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa shi kɔ́ ndɔ gwəkə jwi tɨ́ vɨɨ vənshə faŋ vəŋ lùu shɨ nsi. Vənu vɔ́ jia vəŋ vənshə laylay. 36Nɨniŋ, viŋ kɨ shi nə yikɨꞌ ghee nshə, shɔꞌtə Nwi laa ŋwə kɔ wutə tɨ́ viŋ, tɨ́ kaꞌ viŋ nyɨŋkə fɨ ghɔ vənu mbɨə faŋ mbə taa jwi nə, ndɔ tɨŋnə vɨsɨ Wuu yinsəŋ Nwi.»
37Lùu faŋ Yeso nə dèesə nu Nwi taa ŋii Nwi yikwalə shi shi. Kɨ luu vətuꞌ, ŋwə gə shì fuu baŋ yimɔ́ꞌ, faŋ vɨ tii nə baŋ Vətɨ-və-Məŋgwə. 38Fu taa kɨ lee ŋkee taa nshia-ndoo-mbisɨ ŋwə bəŋ jwi, ŋii taa ŋii Nwi yikwalə, vɨɨ vənshə jwi maa məzɔ fɨ ghɔ ŋwə.
22Faŋ Judas nə fìŋ Yeso
(Matiu 26.1-5,14-16; Mark 14.1-2,10-11; Jɔn 11.45-53)
1Vəshi və Pasa, faŋ vɨɨ Jus yaa kɨ zɨ bee faŋ vɨ kee kwàŋ fənsɨŋ taa tey yi me, kɨ lùu nshənə, 2vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi ghɔ vɨ vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi kəə jɨɨ maa məshɔɔ fɨ fuŋ, zwi Yeso faŋ vɨɨ vəyaŋ kee yiye me, buꞌ laa vəŋ nəə fee vɨɨ.
3Maa yighee yɔ́, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə ŋii taa ŋwaa Judas, faŋ vɨ nəə tii ŋwə nə Iskariot, faŋ nə lùu wə muꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ Yeso njɔsə-bɔɔ nə. 4Ŋwə gə kà ghɔ vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ kwalə məshiinə ŋii Nwi, faŋ ŋwə taa kɔ Yeso tɨ́ vəŋ. 5Vəŋ ŋaytə, kɔ̀ꞌnə maa məndɔꞌ ka tɨ́ ŋwə. 6Ŋwə biŋ tɨ́ vəŋ, gə̀ kɨ kəə yighee faŋ nyə kùꞌnə maa məkɔ Yeso tɨ́ vəŋ, faŋ vɨɨ vəyaŋ kee yiye me.
Faŋ Yeso nə zɨ fazɨ Pasa, tə̀ nu fazɨ Mbɔŋ
(Matiu 26.17-30; Mark 14.12-26; Jɔn 13.21-30; 1 Kɔrintian 11.23-25)
7Kɨ luu maa mfɔŋ shi məzɨ bee faŋ vɨ kee kwàŋ fənsɨŋ taa tey yi me, faŋ lùu shi ŋkɨə faŋ vɨ zwi wee-bi-njɨɨ shɔ nə, 8Yeso tɔŋ Pita ghɔ Jɔn, gì laa vəŋ gə nàysə fazɨ Pasa, tɨ́ kaꞌ vəŋ taa zɨ. 9Vəŋ bitə tɨ́ ŋwə laa ŋwə kəə laa vəŋ gə nàysə fə? 10Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ taa kɨ gə, ŋìi taa shɨ, viŋ vɨ wə mɔ́ꞌ faynə, faŋ ŋwə bìꞌ ŋkwiŋ muu. Viŋ beꞌsə wə ghɔ́ maa shəŋ ŋkɨə faŋ ŋwə gə shɔ. Viŋ gə ŋìi taa ŋii yɔ́, 11viŋ gi tɨ́ tɨɨ fu ghɔ́ laa tɨta wiŋ bìtə tɨ́ ŋwə laa njɨɨ ŋii vəkuusə yi, faŋ kaꞌ yi taa jwi, zɨ̀ fazɨ Pasa shɔ ghɔ vɨ vɨɨ məzwetə nu ki bə? 12Tɨɨ fu ghɔ́ taa də njɨɨ ŋii yikwalə tɨ́ viŋ, faŋ vɨ nuŋsə vətɔ və duꞌnə shɔ. Viŋ naysə fazɨ yifi.» 13Vəŋ gə zìꞌ shɔ, yè vənu vənshə faŋ ŋwə nii nàysə tɨ́ vəŋ nə, nàysə fazɨ Pasa shɔ.
14Yighee kɨ kuꞌ, Yeso jwi, ghɔ vɨ vɨɨ ntɔŋ vi dùꞌ nsi maa məzɨ vətɔ vɔ́. 15Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Fwi nyaa nəə kaw dɨdɨꞌ laa nsiŋ zɨ fazɨ Pasa kə̀ mɔ́ꞌ, buu mə taa kɨ ye ŋɨꞌ. 16Mə naysə tɨ́ viŋ laa mə ndɔ kee baa zɨ Pasa me, gə kɔ tɨ́ yighee njyə faŋ Nwi ndɔ lesə ŋiꞌ ki taa nu yifwàŋ ki.» 17Ŋwə gi nɨniŋ, ndì ndaw məluꞌ, shɔ̀ꞌtə Nwi, gì tɨ́ vɨɨ ntɔŋ vi laa, «Viŋ fi ndaw nyə̀, nu fìnə viŋ viŋ. 18Mə naysə tɨ́ viŋ laa, shù fɨ ndwə mə kee baa nu məluꞌ me, gə ziꞌ maa shi ŋkɨə faŋ nu yifwàŋ Nwi ndɔ jwi.» 19Ŋwə baa ndì bee, shɔ̀ꞌtə Nwi, bɨ̀ꞌtə, kɔ̀ tɨ́ vəŋ, gì laa, «Lùu ŋwaa ŋwaa nə, [faŋ mə ndɔ kɔ tɔ viŋ. Viŋ ndɔ kɨ yɨsə nɨniŋ, lumə mə.» 20Vəŋ kɨ metə maa məzɨ, ŋwə baa ndì ndaw məluꞌ nɨzi, gì laa, «Ndaw məluꞌ nyə̀ lùu mənshi maa, faŋ mə ndɔ tutə tɔ viŋ, laa viŋ vɨ Nwi gwia məkee məfimə.] 21Luu nə, viŋ zɔ! Ghɔ wuu məfiŋ ŋwaa fuu shəŋ məzɨ yia ŋwə. 22Wuu yinsəŋ Nwi gə ndi, sheꞌ faŋ vɨ nə tə̀. Luu nə, ndwaŋ tɔ wə ntɨə faŋ ŋwə fiŋ Wuu yinsəŋ Nwi ghɔ́.» 23Ŋwə nə gì nɨniŋ, vəŋ tey kɨ gisə sheꞌ vəŋ vəŋ laa, sii bee lùu ndə faŋ ŋwə taa yɨ kwiŋ nu kə̀ nee.
Bàw wuu kwalə kɨ duꞌ yaa weembwa
(Matiu 20.25-28; Mark 10.42-45)
24Maa yighee yɔ́, ntay baa fuu taa ŋwaa vəŋ laa wuu kwalə fɨ taa ŋwaa vəŋ lùu ndə. 25Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Vəfwàŋ və tətɔŋ fu yaa kɨ sɔꞌ məshɨ məvəŋ nə wutə. Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ sɔꞌ mbi nə wutə nə, kəə laa vɨ kɨ tii vəŋ nə vɨɨ bwaŋnə. 26Kɨ ŋkə kee lùu nɨniŋ taa ŋwaa viŋ me. Bàw ŋkee wuu kwalə fɨ taa ŋwaa viŋ luu yaa ŋkee weembwa. Nshɔɔ vɨsɨ lùu yaa wuu faꞌ. 27Sii kwalə ndə? Kwalə wə ntɨə faŋ ŋwə duꞌ nsi, kɨ zɨ mu, mu lùu wə ntɨə faŋ ŋwə faꞌ tɨ́ vɨɨ? Maa lùu wə ntɨə faŋ ŋwə duꞌ nsi, kɨ zɨ. Lùu faŋ ŋkə lùu taa mbi. Gə fɨ maa nsiŋ, ŋkə kee lùu nɨniŋ me. Mə lùu taa ŋwaa viŋ yaa wuu faꞌ tɨ́ viŋ. 28Viŋ luu vɨɨ mbɨə faŋ viŋ duꞌ yɨ mə maa yighee njyə faŋ vənu vəbwəvə jwi maa mə, mɔŋ mə. 29Nɨniŋ, mə taa kɔ wutə məsɔꞌ vɨɨ tɨ́ viŋ, sheꞌ faŋ Tii ŋwaa fɨ yizɔ nə kɔ̀ tɨ́ mə. 30Viŋ ndɔ zɨ maa shəŋ ŋkɨə faŋ mə zɨ shɔ taa yifwàŋ Nwi, ndɔ duꞌ fuu vəkenə, kɨ sɔꞌ məshɨ mə Isirayl njɔsə-bɔɔ nə.»
Faŋ Yeso nə gì tɨ́ Pita laa ŋwə taa twey yi
(Matiu 26.31-35; Mark 14.27-31; Jɔn 13.36-38)
31Yeso kɨ nii gì tɨ́ Pita laa, «Saymon, Saymon, tɨɨ vəzwitə vəbwəvə kəə mɔŋ viŋ, sheꞌ yaa wə faŋ ŋwə səə bee, fuusə vəghɔ fɨ taa tey yi. 32Luu nə, mə shɔꞌtə Nwi tɔ ghɔ laa, kɨ nu mənuŋ fwi yə maa mə kee ndɔ mè me. Nɨniŋ, yighee njyə faŋ a ndɔ kwiinə fwi yə, weꞌsə vaŋ-nshwi və!» 33Saymon gi tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, mə kee taa meꞌtə ghɔ me, faŋ nsoo kɔlə taa ŋii mfiŋ mɔ́ꞌ, tɨꞌnə me kukə mɔ́ꞌ.» 34Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Pita, mə naysə tɨ́ ghɔ laa, ŋkɨꞌ kee taa taw ndee me, a twey ghee tia laa a kee kɨ̀ɨ nə mə me.»
Faŋ Yeso nə gì tɨ́ vɨɨ vi laa yighee yiweꞌnə ndɔ jwi
35Yeso baa kɨ gì tɨ́ vɨɨ ntɔŋ vi laa, «Yighee njyə faŋ mə nə tɔ̀ŋ viŋ ntɔŋ maa nə ka, maa nə mba, maa nə gɔsə, viŋ nə bə̀ə fa mu?» Vəŋ laa vəŋ nə kee bə̀ə tuu fa me. 36Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Gə fɨ maa ndwə, wə ntɨə faŋ ŋwə kìi pɔsa, ndi, gə̀ nə ŋwə, baa nə mba. Wə ntɨə faŋ ŋwə kee kii me, bàw ŋwə fiŋ njwi yindiŋ yi, ywàŋ baꞌ yighaw shɔ. 37Mə naysə tɨ́ viŋ laa, nu ŋkɨə faŋ vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi, taa ghaa gay maa mə. Nu kɔ́ faŋ vɨ nə nyɔ̀ꞌ buꞌ mə nə, lùu laa, «Vɨ nuŋsə wə ghɔ́ taa ŋwaa vəyɨ-kəbwə.» 22.37 Aysaya 53.12. Yinsəŋ, yigi yɔ́ taa faynə maa mə.» 38Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa, «Tɨta, ye vəbaꞌ və yighaw vəbɔɔ.» Ŋwə metə təgi tɔ́, gi laa ŋkə kùꞌ.
Faŋ Yeso nə shɔ̀ꞌtə Nwi vətuꞌ
(Matiu 26.30,36-46; Mark 14.26,32-42)
39Yeso kɨ nii fùu, gə̀ mbɨɨ baŋ Vətɨ-və-Məŋgwə, faŋ nə luu ŋgunə yi. Vɨɨ məzwetə nu ki beꞌsə ŋwə. 40Vəŋ kɨ ziꞌ maa shəŋ kɔ́, ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ shɔꞌtə Nwi, bùꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə laa kɨ viŋ ŋii fɔꞌ Satan me,» 41kɨ nii fi ŋwaa wi fɨ ghɔ vəŋ, sùꞌtə gə̀ ntaŋ tɨtiꞌ, yuu kaꞌ wə tùŋ ŋoꞌ, nyə ziꞌ shɔ. Ŋwə gə jə̀ vətɔ-vəyəə vi nsi, shɔ̀ꞌtə Nwi laa, 42«Tɨta, a kɨ luu biŋ, a fi ndaw ŋɨꞌ nyə̀ fɨ maa mə. Luu nə, kɨ yɨsə nu faŋ kàw mə me, yɨsə nu faŋ kàw ghɔ.» 43Nshiiŋii Nwi yimɔ́ꞌ ndɔ fɨ yizɔ, jwì yɨ ŋwə, kwàŋ wutə maa ŋwə. 44Ŋwə tey kɨ lɔꞌ yaa wə faŋ ŋwə lùu shuu yiku, baa metə bùꞌ ghɔ tɨ́ Nwi, shɔ̀ɔ yighee vɨsɨ. Nyuꞌsə ki gu yaa mənshi, shəŋkə nsi. 45Ŋwə shɔꞌtə Nwi nɨniŋ, ndɔ̀ gə̀ yɨ vɨɨ məzwetə nu ki, ye vəŋ, tɨ́ vəŋ nɔŋ kɨ bwey buꞌ məluŋ vəŋ. 46Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ sii bwey kə? Viŋ ndɔ yizɔ, kɨ buꞌ ghɔ tɨ́ Nwi laa kɨ viŋ ŋii fɔꞌ Satan me.»
Faŋ vɨ nə jìa Yeso
(Matiu 26.47-56; Mark 14.43-50; Jɔn 18.2-11)
47Faŋ Yeso nəə kɨ bii gisə, nwaa vɨɨ gwəkə jwi. Judas faŋ nə luu fɨ taa nwaa vɨɨ Yeso njɔsə-bɔɔ nə, nə toꞌ fɨ vɨsɨ taa ŋwaa vɨɨ vɔ́, shə̀ŋtə jwi yɨ Yeso, nyɔ̀ŋ fəə ghi. 48Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Judas, a nyɔ̀ŋ fəə Wuu yinsəŋ Nwi maa məkwaŋ ŋwə taa ghɔ vɨɨ mbeenə vi lee?» 49Vɨɨ məzwetə nu Yeso ye nu ŋkɨə faŋ ŋkə gay nə, bìtə tɨ́ Yeso laa, «Tɨta, yia nywenə vəŋ nə vəbaꞌ mu?» 50Wə fɨ taa ŋwaa vəŋ ndi baꞌ ki, sàŋ maa wuu faꞌ wuu kwalə məfeꞌ Nwi, shìa tuulə ki, ŋkə kwiŋ maꞌnə. 51Yeso gi laa, «Viŋ meꞌtə nɨniŋ,» kɨ gì nɨniŋ, kɔ̀ŋ tuulə wə ghɔ́, ŋkə ndaa. 52Ŋwə kɨ nii gì tɨ́ vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ kwalə məshiinə ŋii Nwi, nə vɨɨ kwalə vəmɔ́ꞌ faŋ vəŋ nə jwì maa məjia ŋwə nə laa, «Viŋ jwì nə vəbaꞌ nə mbaysə yaa viŋ jwi jia luu ndɔꞌ lee? 53Maa nsiŋ yaa luu mɔ́ꞌ taa ŋii Nwi yikwalə vəshi vənshə, viŋ kee kɔ̀ŋ mə nə ghɔ me. Luu nə, lùu yighee yiŋ ndwə, nə wutə taa mfiŋsə.»
Faŋ Pita nə twey laa yi kee kɨɨ nə Yeso me
(Matiu 26.57-58,69-75; Mark 14.53-54,66-72; Jɔn 18.12-18,25-27)
54Vɨɨ vɔ́ jia Yeso, gə̀ nə ŋwə fɔ wuu kwalə məfeꞌ Nwi. Pita beꞌsə vəŋ, toꞌ suŋ yiba. 55Vɨɨ mɔ́ꞌ dwi wisə nɨntəŋ fu yɔ́, dùꞌ nsi. Pita duꞌ taa ŋwaa vəŋ. 56Wəzwi mɔ́ꞌ ye ŋwə, faŋ ŋwə nə dùꞌ yifi nə, ndèynə ŋwə, gì laa, «Wə ŋwə̀ nə luu ghɔ vɨ Yeso.» 57Pita twey, gì laa, «Aŋ wəzwi, mə kee kɨɨ nə ŋwə me.» 58Sheꞌ fɨkɨꞌ nee, wə dɨday ye ŋwə, gì laa, «A lùu fɨ maa vɨɨ Yeso.» Pita gi laa, «Mə kee lùu fɨ maa vəŋ me.» 59Vɨ baa betə, wə mɔ́ꞌ baa kɨ dɔɔ laa, «Ŋkee yinsəŋ, wə ŋwə̀ nə luu ghɔ vɨ Yeso. Mə kɔꞌ kɨɨ buꞌ laa ŋwə lùu wuu Galilii.» 60Luu nə, Pita gi laa, «Mə kee kɨɨ nə nu ŋkɨə faŋ a gisə me.» Sheꞌ yighee yɔ́, faŋ ŋwə nəə kɨ bii gisə, ŋkɨꞌ taw. 61Tɨta Yeso kiasə ŋwaa, ndèynə Pita. Pita lumə nu ŋkɨə faŋ tɨta Yeso nii gì tɨ́ ŋwə laa, ŋkɨꞌ kee taa taw ndee me, a twey mə ghee tia. 62Ŋwə lumə nɨniŋ, fuu fu, gwia ŋkee nəŋay.
Faŋ vəshɨꞌ nə sɔꞌ nu Yeso
(Matiu 26.59-68; Mark 14.55-65; Jɔn 18.19-24)
63Vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə jìa Yeso nə, shɨꞌ ŋwə, sàŋ ŋwə, 64shìtə sɨ ghi, gì laa, «Naysə wə ntɨə faŋ ŋwə saŋ ghɔ, faŋ Zwitə Nwi ghɔ ghɔ nə.» 65Vəŋ baa gì vənu vəyaŋ, ndàsə ŋwə shɔ.
66Fu kɨ lee, vəshɨꞌ fɨ taa shɨ, ghɔ vɨ vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi, nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi, baytə shəŋ muꞌ, gì vɨ jwi nə Yeso taa ŋii məshia nsɔꞌ vəŋ. 67Vɨ jwi nə ŋwə, vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa, «Kɨ luu laa a lùu Kristo, wə ntɨə faŋ Nwi shoꞌ maa məbweysə shɨ kaŋ-nsiŋ, a nàysə tɨ́ yia.» Ŋwə bəŋsə tɨ́ vəŋ laa, «Mə kɨ luu gì tɨ́ viŋ, buu viŋ kee biŋ me. 68Kɨ luu mə bitə nu tɨ́ viŋ, viŋ kee bəŋsə me. 69Luu nə, shù fɨ maa ndwə, Wuu yinsəŋ Nwi taa duꞌ maa kwiŋ Nwi maꞌnə, faŋ ŋwə kìi wutə kənshə.» 70Vəŋ vənshə laa, «Ŋkə lùu laa a lùu Wee Nwi mu?» Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Nshɨ-tɔ viŋ gì nu wə ghɔ́ faŋ mə lùu.» 71Vəŋ gi vəŋ vəŋ laa, «Nsiŋ sii baa kəə kə? Nsiŋ duꞌtə nsiŋ zɔ faŋ ŋwə gì fɨ shuu ŋwə.»
23Faŋ vɨ nə jwi nə Yeso vɨsɨ goməna Pilate
(Matiu 27.1-2,11-14; Mark 15.1-5; Jɔn 18.28-38)
1Vɨɨ vənshə ndɔ yizɔ, ndì Yeso, gə̀ nə ŋwə vɨsɨ goməna Pilate. 2Vəŋ ziꞌ yifi, tey kɨ gisə vənu tɔ ŋwə, gi laa, «Yia nə ye faŋ wə ŋwə̀ nəə buulə shɨ, twey laa kɨ vɨ kɨ mɔꞌ tasə tɨ́ fwàŋ kwalə ŋwaa-nsiŋ me, baa gisə laa yi lùu wuu məbweysə shɨ kia, baa luu fwàŋ.» 3Goməna bitə tɨ́ ŋwə laa, «A luu fwàŋ vɨɨ Jus mu?» Yeso bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Gì ghɔ nɨniŋ.» 4Goməna Pilate gi tɨ́ vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə bàytə yifi laa yi kee yè nu faŋ wə ŋwə̀ gù me. 5Luu nə, vəŋ tweꞌ laa ŋwə buulə shɨ buꞌ faŋ ŋwə deesə nu ki shɨ Judia kənshə, baa nə laa ŋwə nə zì ŋkee fɨ shɨ Galilii, jwi ziꞌ feenə.
Faŋ goməna Pilate nə tɔ̀ŋ Yeso tɨ́ fwàŋ Herod
6Faŋ Pilate nə zɔ̀ nee, bìtə laa Yeso lùu wuu Galilii mu. 7Vɨɨ biŋ, ŋwə tɔŋ Yeso tɨ́ fwàŋ Herod, buꞌ laa shɨ Galilii nə luu shɨ fwàŋ Herod. Nshɨ-tɔ fwàŋ Herod nə luu Jerusalem maa yighee yɔ́. 8Fwàŋ Herod ye Yeso, ŋàytə dɨdɨꞌ, buꞌ laa ŋwə nə zɔ̀ vənu və Yeso, kəə ye ŋwə shù fɨshi. Mbɨꞌtə yi nə luu laa Yeso taa yɨ nu shuu yɔŋ kəmɔ́ꞌ, yi ye. 9Nɨniŋ, ŋwə bitə vənu tɨ́ Yeso taŋ taŋ. Luu nə, Yeso gay, kee bee bə̀ŋsə tuu nu tɨ́ ŋwə me. 10Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vɨɨ mədeesə ŋwaꞌlə Nwi tɨŋ yifi, kɨ gisə vənu tɔ ŋwə nəŋay. 11Nɨniŋ, fwàŋ Herod ghɔ vəsogeꞌ vi shiasə ŋwə, shɨꞌ ŋwə, mɔ̀ꞌ njwi yindwaꞌlə maa ŋwə, ndì ŋwə, bə̀ŋsə tɨ́ goməna Pilate. 12Fwàŋ Herod ghɔ goməna Pilate gu vɨɨmba sheꞌ maa shi kɔ́, buꞌ laa nu kɔ́ nə kɨ gay, tɨ́ vəŋ nə luu nə mbeenə taa ŋwaa vəŋ.
Faŋ goməna Pilate nə shìa nsɔꞌ tɔ Yeso
(Matiu 27.15-26; Mark 15.6-15; Jɔn 18.38–19.16)
13Goməna Pilate tii vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vəshɨꞌ nə vɨɨ fɨ taa shɨ, vəŋ baytə shəŋ muꞌ. 14Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ nii jwì kɔ̀ wə ŋwə̀ shee, gì laa ŋwə bùulə shɨ. Mə taꞌ taa nsɔꞌ wi sɨ viŋ, kee yè nu kəmuꞌ faŋ ŋwə gù, yuu viŋ gì tɔ ŋwə nə me. 15Fwàŋ Herod nɨzi kee yè nu bwə maa ŋwə me. Maa ŋwə bə̀ŋsə ŋwə tɨ́ nsiŋ. Maa viŋ ye laa ŋwə nə kee yɨ̀ nu faŋ ŋkə kùꞌ, tɨ́ kaꞌ vɨ zwi ŋwə shɔ me. 16Nɨniŋ, mə shìa laa vɨ saŋ ŋwə, mèꞌtə ŋwə, ŋwə gə.» [ 17Ŋwə gì nɨniŋ, tɨ́ nə luu nuŋsə laa, yaa kɨ luu maa shi zwisə kwalə kɔ́, ŋwə bìŋ tɨ́ vɨɨ Jus laa vɨ fuusə wuu ŋii mfiŋ muꞌ laa ŋwə gə.] 18Vəŋ vənshə yumə, gì laa, «Baꞌsə wə ŋwə̀, kɔ̀ luu Barabas tɨ́ yia.» 19Vɨ nə kwàŋ Barabas ghɔ́ taa ŋii mfiŋ, buꞌ laa ŋwə nəə buulə shɨ, zwì wə. 20Pilate baa gì tɨ́ vəŋ, buꞌ laa ŋwə nə kaw sheꞌ maa məmeꞌtə Yeso. 21Luu nə, vəŋ kɨ yɨyumə nəŋay laa vɨ bey Yeso fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə. 22Ŋwə baa gì tɨ́ vəŋ ziꞌ ghee tia laa, «Wə ŋwə̀ sii yɨ̀ kəŋ nu bwə ŋkɨə? Mə kee yè nu ŋkɨə faŋ ŋwə nə yɨ̀sə faŋ ŋkə kùꞌnə tɨ́ kaꞌ vɨ zwi ŋwə shɔ me. Nɨniŋ, mə taa saŋ ŋwə, mèꞌtə ŋwə.» 23Vəŋ baa mètə yɨyumə laa vɨ bey ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə. Yumə vəŋ ghɔ́ shɔɔ ki, ghɔ̀ꞌ goməna Pilate. 24Ŋwə shia laa vɨ yɨ nu ŋkɨə faŋ vəŋ nəə kəə nə. 25Nɨniŋ, ŋwə fuusə wə ntɨə faŋ vəŋ nə ndwàŋ fɨ ghɔ ŋwə nə, faŋ ŋwə nə ŋìi mfiŋ buꞌ nu məbuulə shɨ, nə məzwi wə nə, kɔ̀ tɨ́ vəŋ, ndì Yeso laa vɨ yɨ nu ŋkɨə faŋ vəŋ kàw maa ŋwə.
Faŋ vɨ nə zwì Yeso
(Matiu 27.31-44; Mark 15.20-32; Jɔn 19.17-27)
26Vɨ kɨ nii ndì Yeso, gə̀ nə ŋwə, kɨ gə nɨniŋ, jìa wə mɔ́ꞌ faŋ ŋwə nə ndɔ̀ fɨ taa biisə. Wə ghɔ́ nə luu wuu Kirene, yizii yi lùu Saymon. Vɨ koꞌsə fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə mbəꞌ Saymon ghɔ́, laa ŋwə biꞌ, kɨ beꞌsə Yeso. 27Nwaa vɨɨ vəyaŋ beꞌsə vəŋ. Vəki vəmɔ́ꞌ nə luu taa ŋwaa vɨɨ vɔ́ nɨzi, faŋ vəŋ nəə luŋ Yeso, gwia. 28Yeso kiasə ŋwaa wi, gì tɨ́ vəki vɔ́ laa, «Vaŋ Jerusalem, kɨ viŋ kɨ gwia buꞌ mə me; viŋ kɨ gwia buꞌ yiŋwaa yiŋ nə vaŋ viŋ. 29Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa, ndɔ luu maa ŋuꞌsə mbi səmɔ́ꞌ, vɨ kɨ gisə laa, mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vədɔŋ, nə vəki faŋ vəŋ kee ta yibi me, nə mbɨə faŋ vɨ kee ta nyɔŋ yiməŋ yivəŋ me. 30Ndɔ luu maa yighee yɔ́, vɨɨ tey kɨ gisə tɨ́ baŋsə laa bàw nsə gu tɔ vəŋ, gì tɨ́ təkweꞌ laa ntə shitə vəŋ. 31Vɨ nə yɨ tɨ́ nee maa tɨ nyɨnshaw, buu vɨ ndɔ yɨ kɨkə nə tɨ yɔŋ?» 32Vəŋ nə gə̀ nɨniŋ, vəyɨ-kəbwə vəbɔɔ nə luu shɔ nɨzi, faŋ vɨ taa zwilə ghɔ vɨ Yeso mɔ́ꞌ.
33Vəŋ kɨ ziꞌ maa shəŋ ŋkɨə faŋ vɨ tii nə shəŋ ghutə tɔ wə, vɨ bey Yeso fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə yifi, bèy vəyɨ-vəbwəvə vɔ́ shɔ nɨzi, wuu mɔ́ꞌ maa kwiŋ Yeso maꞌnə, wuu mɔ́ꞌ maa kwiŋ ŋkwii. 34Yeso gi laa, «Tɨta Nwi, ndenə nu bwə vəŋ, buꞌ laa vəŋ kee kɨ̀ɨ nə nu ŋkɨə faŋ vəŋ yɨsə me.» Vəŋ kɨ nii ndi njwisə Yeso, tùŋ beꞌ shɔ, gàatə. 35Vɨɨ vəyaŋ tɨŋnə shɔ, kɨ ndeynə. Vəshɨꞌ ndasə Yeso, gì laa, «Ŋwə nəə bweysə vɨɨ, bàw ŋwə baa luu bweysə nshɨ-tɔ wi, faŋ ŋwə lùu wuu məbweysə shɨ kaŋ-nsiŋ faŋ Nwi nə shoꞌ nə.» 36Vəsogeꞌ shɨꞌ ŋwə nɨzi, ndì məluꞌ məshəsə, nesə̀, kɔ̀ tɨ́ ŋwə, 37gì laa, «Kɨ lùu laa a luu fwàŋ vɨɨ Jus, a bweysə ŋwaa wə.» 38Vəŋ nə gì nɨniŋ, buꞌ laa vɨ nə nyɔꞌ ŋwaꞌlə mɔ́ꞌ, bèy tɔ fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə laa, «Luu fwàŋ vɨɨ Jus nə.»
39Wə muꞌ fɨ taa ŋwaa vɨɨ məyɨ vənu vəbwəvə mbɨə faŋ vɨ nə bey vəŋ ghɔ vɨ Yeso mɔ́ꞌ nə, nda Yeso nɨzi, gì laa, «A lùu wuu məbweysə vɨɨ lee? - Bweysə ŋwaa wə, bweysə yia nɨzi!» 40Liŋ wi shə tɨ́ ŋwə, gì laa, «A kee fee Nwi, faŋ a lùu sheꞌ taa kəŋ nsɔꞌ yimuꞌ nə yimu? 41Nsoo lùu taa nsɔꞌ yiloomə, buꞌ laa nsoo nə yɨ̀ nu bwə, buu vɨ kɨ shia nsɔꞌ nyə̀ tɔ nsoo. Gə fɨ maa wə ŋwə̀, ŋwə kee yɨ̀ tuu nu gu me.» 42Wə ghɔ́ kɨ nii gì tɨ́ Yeso laa, «Yeso, lumə mə yighee njyə faŋ a taa luu taa yifwàŋ ghɔ nə wutə kə.» 43Yeso gi tɨ́ ŋwə laa, «Yinsəŋ, mə naysə tɨ́ ghɔ laa, ŋkee ndee sɨ taa luu shəŋ yifwàŋ Nwi mɔ́ꞌ.»
Faŋ Yeso nə ku
(Matiu 27.45-56; Mark 15.33-41; Jɔn 19.28-30)
44Kɨ luu faŋ yizɔ tɨ̀ŋ buꞌtə, fu gwəkə fəŋ gə̀ zìꞌ tɨ́ yighee njyə faŋ fu bwa. 45Məley shɨshwi kee baa lùu shɔ me. Sheꞌ yighee yɔ́ njwi yikwalə njyə faŋ vɨ nə shianə shəŋ ley Nwi fɨ ghɔ shəŋ məduꞌnə vɨɨ fɨ taa ŋii Nwi yikwalə, seenə vəway vəbɔɔ. 46Yeso yumə nəŋay laa, «Tɨta, mə kɔ zwitə kaŋ taa ghɔ ghɔ.» Ŋwə gi nɨniŋ, kɨ nii yiku. 47Faŋ tɨɨ vəsogeꞌ nə yè nu ŋkɨə faŋ ŋkə gày, ŋwə bəŋsə Nwi, gì laa, «Yinsəŋ, wə ŋwə̀ nə luu wuu loomə.» 48Vɨɨ vənshə faŋ vəŋ nə baytə yifi maa məye, ye vənu mbɨə faŋ mbə gày nə, bə̀ŋ gə̀ yishuu yindɔꞌ vəŋ, toꞌ buꞌtə fwisə vəŋ, bìŋ yibɨsə vəŋ nɨniŋ vɨsɨ Nwi. 49Vɨɨmba Yeso vənshə nə tɨ̀ŋ ntaŋ, kɨ ye vənu vɔ́, ghɔ vəki mbɨə faŋ vəŋ nə ndɔ̀ fɨ shɨ Galilii, bèꞌsə ŋwə nə.
Faŋ vɨ nə kwàŋ Yeso taa swi
(Matiu 27.57-61; Mark 15.42-47; Jɔn 19.38-42)
50Wə mɔ́ꞌ nə luu shɔ, yizii yi lùu Josef. Ŋwə nə luu shɨꞌ fɨ shɨ, baa lùu wuu jəə, vənu vi lùu vəloomə. 51Ŋwə nə kee bìŋ nu ŋkɨə faŋ vɨ nə kà taa ŋii nsɔꞌsə, ndɔ yɨ̀ maa Yeso nə me. Ŋwə nə ndɔ̀ fɨ Arimatia, faŋ lùu ntɨꞌ yimɔ́ꞌ fɨ shɨ Judia. Ŋwə nəə kɨkɨꞌ nu yifwàŋ Nwi. 52Josef ghɔ́ gə ye goməna Pilate, ndwàŋ ŋku Yeso fɨ ghɔ ŋwə. 53Goməna biŋ. Ŋwə gə suꞌsə ŋku Yeso, ndìŋ ŋwə taa njwisə fusə, kwàŋ ŋwə taa swi mɔ́ꞌ faŋ vɨ nə tàw fɨ taa ŋoꞌ, kee ta kwàŋ ŋku wə tey yi me. 54Shi kɔ́ nə luu shi məlootə ŋwaa. Shi zwisə Sabat nəə kəə tey. 55Vəki mbɨə faŋ vəŋ nə ndɔ̀ fɨ shɨ Galilii ghɔ vɨ Yeso nə, beꞌsə Josef ghɔ́, gə̀ yè swi ghɔ́, baa yè faŋ vɨ kwàŋ ŋku Yeso taa swi yɔ́. 56Vəŋ bəŋ kùunə, gə̀ nàysə lamenda nə məŋgwə məluŋsə faŋ vəŋ taa gə wiŋsə maa ŋku Yeso faŋ shi zwisə kɔ́ taa shɔɔ. Kɨ lùu maa shi zwisə, vəŋ shəŋ ŋwaa, faŋ lùu nuŋsə Nwi nɨniŋ nə.
24Faŋ Yeso nə ywèy fɨ shɨ yiku
(Matiu 28.1-10; Mark 16.1-8; Jɔn 20.1-13)
1Shi zwisə kɨ shɔɔ, fu lee ŋkee taa nshia-ndoo-mbisɨ, vəki vɔ́ ndi lamenda luŋsə ghɔ́ faŋ vəŋ yaa nàysə nə, gə̀ nə ŋwə yɨ swi yɔ́. 2Vəŋ gə zìꞌ yɨ swi yɔ́, ye, tɨ́ vɨ baꞌsə ŋoꞌ fɨ shuu swi yɔ́. 3Vəŋ ŋii shɔ, kee yè ŋku tɨta Yeso me. 4Tɔ vəŋ shii maa nu kɔ́. Vɨɨ vəbɔɔ gwəkə tɨ̀ŋnə yɨ vəŋ, tɨ́ vəŋ mɔꞌ njwisə ndwaꞌlə. 5Vəŋ fee, tùŋ yitɔ vəŋ nsi. Vɨɨ vɔ́ gi tɨ́ vəŋ laa, «Viŋ sii kəə wuu yinyay fɨ taa ŋwaa vəŋku və nsisə buꞌ kə? 6Ŋwə kee lùu feenə me, ŋwə ywèy. Viŋ lumə nu ŋkɨə faŋ ŋwə nə gì tɨ́ viŋ faŋ ŋwə nəə kɨ bii shɨ Galilii. 7Maa ŋwə nə nàysə tɨ́ viŋ laa vɨ ndɔ kɔ Wuu yinsəŋ Nwi taa ghɔ vɨɨ bwənə, baa nə laa vɨ bey ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə, vəshi kɨ ziꞌ vətia, ŋwə ywey.» 8Vəŋ baa lùmə təgi ti tɔ́, 9bə̀ŋ fɨ taa swi yɔ́, kùunə, nàysə vənu vɔ́ vənshə tɨ́ vɨɨ ntɔŋ Yeso njɔ-yimuꞌ nə, nə tɨ́ vɨɨ Yeso vəmɔ́ꞌ vənshə. 10Vəki vɔ́ nə luu Meri Madalin, nə Joana, nə Meri nshu Jeyms, baa nə vəki vəmɔ́ꞌ faŋ ghɔ vɨ vəŋ nə luu mɔ́ꞌ. Vəŋ naysə vənu vɔ́ tɨ́ vɨɨ ntɔŋ Yeso, 11yigi yɔ́ fɨnə yigi dayday tɨ́ vəŋ, vəŋ kee bìŋ yigisə vəki vɔ́ me. [ 12Pita ndɔ yizɔ, nyɨŋ gə shuu swi yɔ́, gə̀ gùŋnə, ndèynə taa swi ghɔ́, ye sheꞌ njwisə fusə faŋ vɨ nùŋsə shɔ. Ŋwə bəŋ kùunə, shuu wi yɔŋ maa nu ŋkɨə faŋ ŋkə gày nə.]
Faŋ Yeso nə fuu yikəꞌ vɨɨ məzwetə nu ki vəbɔɔ faŋ vəŋ nəə gə Amaws
13Nə lùu maa shi kɔ́, vɨɨ vəbɔɔ fɨ taa ŋwaa vəŋ fuu fɨ ntɨꞌ Jerusalem, gə maa ntɨꞌ yimɔ́ꞌ faŋ yitoꞌ yɔ́ maa məziꞌ shɔ lùu yaa vəkilomita njɔsə-bɔɔ. Yizii ntɨꞌ yɔ́ lùu Amaws. 14Vəŋ nə toꞌ gisə kɔ̀ŋ vənu mbɨə faŋ mbə nə gày nə, sheꞌ vəŋ vəŋ. 15Faŋ vəŋ nəə toꞌ gisə gə, nshɨ-tɔ Yeso shəŋtə jwì yɨ vəŋ, kɨ toꞌ ghɔ vɨ vəŋ. 16Luu nə, Nwi tɨɨsə sɨ vəŋ, vəŋ kee kɨ̀ɨ nə ŋwə me. 17Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Sii lùu yigisə yikə faŋ viŋ toꞌ gisə viŋ viŋ nə?» Vəŋ tɨŋnə, yikəꞌ vəŋ gu. 18Wə muꞌ fɨ taa ŋwaa vəŋ, faŋ yizii yi lùu Kliopas, bəŋsə tɨ́ ŋwə laa, «Luu sheꞌ ghɔ fɨ taa ŋwaa vətɔŋ mbɨə faŋ vəŋ shi ntɨꞌ Jerusalem, faŋ a kee kɨ̀ɨ nə nu ŋkɨə faŋ ŋkə gày shɔ maa vəshi və̀ yimu?» 19Ŋwə bitə tɨ́ vəŋ laa lùu ŋkɨə nu? Vəŋ gi tɨ́ ŋwə laa, «Lùu nu Yeso, wuu Nazaret, faŋ nə luu nshiiŋii-sɔghɔ, wèꞌ maa vənu vi faŋ ŋwə nəə yɨsə, nə mbɨə faŋ ŋwə nəə gisə vənshə, vɨsɨ Nwi nə vɨɨ vənshə. 20Vɨɨ kwalə məfeꞌ Nwi nə vəshɨꞌ via jia ŋwə, kwaŋ taa nsɔꞌ. Vɨ sɔꞌ nu ki, shìa laa vɨ zwi ŋwə, buu vɨ kɨ nii bèy ŋwə fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə. 21Luu nə, yia nəə bɨꞌtə laa ŋwə lùu wə ntɨə faŋ ŋwə ndɔ bweysə vɨɨ Isirayl. Vənu vɔ́ gày, ŋkə lùu ndee yaa vəshi vətia. 22Vəki vəmɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa yia nii twàŋ shuu wia. Vəŋ nii gə̀ shuu swi yɔ́ taa nshia-ndoo-mbisɨ, 23kee yè ŋku ki me, kùunə, gì laa vəŋ ye nshiisə-ŋiisə Nwi. Vəŋ gi laa ŋwə bwèy. 24Vɨɨ mɔ́ꞌ fɨ taa ŋwaa yia gə shuu swi yɔ́ nɨzi, yè nu kɔ́ sheꞌ nɨniŋ, sheꞌ faŋ vəki vɔ́ nii gì. Lùu fɨ maa ŋwə, vəŋ kee ye ŋwə me.» 25Yeso gi tɨ́ vəŋ laa, «Aŋ viŋ, tɔ kiŋ kee ta ley maa nu kɔ́ yimu? Fwi siŋ bwà maa məbiŋ vənu vənshə faŋ nshiisə-ŋii sɔghɔ nə nàysə nə mu? 26Maa nə luu nu Kristo, wuu məbweysə vɨɨ, maa məye ŋɨꞌ yɔ́, buu zɨ nu yifwàŋ ki.» 27Ŋwə gi tɨ́ vəŋ nɨniŋ, kɨ nii zì kɨ twelə ŋiꞌ təgi tənshə fɨ taa ŋwaꞌlə Nwi faŋ ntə kɔ̀ŋ wuu məbweysə vɨɨ ghɔ́, zì fɨ taa ŋwaꞌlə Mose, shɔ̀ɔ fɨ taa vəŋwaꞌlə və nshiisə-ŋii sɔghɔ vənshə. 28Vəŋ kɨ ziꞌ nshənə fɨ maa ntɨꞌ njyə faŋ vəŋ nəə gə shɔ nə, Yeso fɨnə yaa ŋwə taa shɨshɔɔ. 29Vəŋ buꞌ ghɔ tɨ́ ŋwə dɨdɨꞌ laa ghɔ vɨ vəŋ shi, buꞌ laa yighee duꞌtə nyə shɔ̀ɔ, fu kɨ nii fɨfəŋ. Nɨniŋ, ŋwə gə laa ghɔ vɨ vəŋ shi. 30Vəŋ gə ŋìi taa ŋii, dùꞌ nsi maa məzɨ, ŋwə ndi bee, shɔ̀ꞌtə Nwi, bɨꞌ, kɔ̀ tɨ́ vəŋ. 31Sɨ vəŋ kɨ nii yiley, vəŋ kɨɨ nə ŋwə. Luu nə, ŋwə ndi fɨ yikəꞌ vəŋ. 32Vəŋ gi vəŋ vəŋ laa, «Maa fwi saŋ-nsoo nii lùu səndɨŋ, faŋ ŋwə nii gì tɨ́ nsoo jɨɨ, baa twelə ŋiꞌ ŋwaꞌlə Nwi tɨ́ nsoo nə?» 33Vəŋ ndɔ fɨ nsi sheꞌ maa yighee yɔ́, bə̀ŋ gə̀ Jerusalem, yè vɨɨ ntɔŋ Yeso njɔ-yimuꞌ nə, faŋ vəŋ nə bàytə shəŋ muꞌ, nə vɨɨ mbɨə faŋ ghɔ vɨ vəŋ nə luu mɔ́ꞌ. 34Vɨɨ vɔ́ gi tɨ́ vəŋ laa Nwi ywèysə tɨta Yeso maa yinsəŋ, ŋwə fuu yikəꞌ Saymon. 35Vəŋ kɨ nii nàysə nu ŋkɨə faŋ ŋkə gày jɨɨ nə, baa nə faŋ vəŋ nii kɨ̀ɨ nə Yeso buꞌ məbɨꞌ bee wi.
Faŋ Yeso nə fùu yikəꞌ vɨɨ məzwetə nu ki vənshə
(Matiu 28.16-20; Mark 16.14-18; Jɔn 20.19-23; Akts 1.4-8)
36Sheꞌ faŋ vəŋ nəə kɨ bii gisə kɔ̀ŋ vənu vɔ́, Yeso fuu taa ŋwaa vəŋ, gì laa, «Mənɔŋ-bwaŋnə tɔ viŋ!» 37Fwisə vəŋ shianə, vəŋ fee, kɨ bɨꞌtə laa vəŋ yè luu ŋgɔlə wə. 38Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Sii yɨ kə buu fwi siŋ ghaysə viŋ? Yɨ kə buu yigisə məbitə vənu koꞌ taa fwisə viŋ? 39Viŋ ye ghɔ ŋaa nə ghuu ŋaa, ye, luu ŋkee nshɨ-tɔ ŋwaa. Viŋ mɔmə mə. Maa mbasə nə ghutə kee lùu maa ŋgɔlə wə me, faŋ viŋ ye laa ŋkə lùu maa mə.» [ 40Ŋwə gi nɨniŋ, də̀ ghɔ ghi nə ghuu ghi tɨ́ vəŋ.] 41Vəŋ ŋaytə dɨdɨꞌ, shuu vəŋ yɔŋ. Luu nə, məŋaytə vəŋ ghɔ́ fəŋ vəŋ maa məbiŋ laa lùu ŋwə. Nɨniŋ, ŋwə bitə tɨ́ vəŋ laa fazɨ ghɔ vəŋ feenə mu? 42Vəŋ kɔ kuŋtə su yikay tɨ́ ŋwə. 43Ŋwə fi, kwə vɨsɨ vəŋ, 44kɨ nii gì tɨ́ vəŋ laa, «Maa yigisə nyaa, faŋ mə nə gì tɨ́ viŋ, faŋ nsiŋ nə luu mɔ́ꞌ nə, lùu laa vənu vənshə faŋ mbə lùu taa ŋwaꞌlə ntɨsə Mose, nə taa vəŋwaꞌlə və nshiisə-ŋii sɔghɔ, nə taa ŋwaꞌlə Sam, kɔ̀ŋ mə, ndɔ gay vənshə.» 45Nɨniŋ, ŋwə nə ŋaꞌsə fwisə vəŋ maa məkɨɨ nə yigisə Nwi. 46Ŋwə gi tɨ́ vəŋ laa, «Vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa nu Kristo, wuu məbweysə vɨɨ, lùu laa ŋwə ye ŋɨꞌ, vəshi kɨ ziꞌ vətia, ŋwə ywey fɨ shɨ yiku, 47baa nə laa vɨ ndɔ kɨ fɨꞌtə nu ki tɨ́ vɨɨ vənshə fɨ taa mbi, laa vəŋ kwiinə fwisə vəŋ, buu Nwi ndenə yibɨsə vəŋ buꞌ yizii yi. Nɨniŋ, viŋ ndɔ kɨ fɨꞌtə nu kɔ́, tèy fɨ ntɨꞌ Jerusalem. 48Viŋ lùu vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə yè vənu vaŋ nə yisɨ, faŋ viŋ ndɔ kɨ fɨꞌtə tɨ́ vɨɨ nə. 49Viŋ zɔ! Mə taa tɔŋ Zwitə Ley Nwi faŋ Tii ŋwaa nə kɔ̀ꞌnə nə, tɨ́ viŋ. Viŋ duꞌ taa shɨ, zìꞌ maa shi ŋkɨə faŋ Nwi ndɔ kwaŋ wutə maa viŋ, faŋ ŋkə ndɔ fɨ yizɔ.»
Faŋ Nwi nə koꞌsə Yeso yizɔ
50Ŋwə nə gì nɨniŋ, ndì vəŋ, ghɔ vɨ vəŋ fuu, tòꞌ gə̀ zìꞌ ntɨꞌ Betani. Ŋwə shaꞌsə ghɔ ghi, tù mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vəŋ. 51Faŋ ŋwə nə tù mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vəŋ nə, kɨ nii yindɔ fɨ yɨ vəŋ. Nwi koꞌsə ŋwə yizɔ. 52Vəŋ gukə nsi vɨsɨ ŋwə, gwènə ŋwə, kɨ nii bə̀ŋ gə̀ Jerusalem, kɨ ŋaytə ŋkee dɨdɨꞌ. 53Vəŋ gə, gòꞌ sheꞌ taa ŋii Nwi yikwalə, kɨ bəŋsə Nwi.